Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Ite tamen ad reges

940

Deos longinquos illustres patronos,

Et qui aggerem Eraſinum antiquum habitatis

Suſcipite affectatores.

Robur. Laus urbem Pelasgorum

Habeat neq; Nili

945

Libamina colimus hymnis,

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (9)

Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1018-1073 focus

str. 1

Χορός <Δαναΐδων>

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας¹ θεοὺς γανόοντες² πολιούχους

τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
1020

περιναίουσιν³ παλαιόν.

ὑποδέξασθε <δ᾽⁴> ὀπαδοὶ

μέλος:⁵ αἶνος⁶ δὲ πόλιν τάνδε Πελασγῶν

ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου

προχοὰς⁷ σέβωμεν ὕμνοις:
1025
1026

ant. 1

Χορός <Δαναΐδων>

ποταμοὺς δ᾽ οἳ διὰ χώρας

θελεμὸν⁸ πῶμα χέουσιν πολύτεκνοι,

λιπαροῖς χεύμασι γαίας

τόδε μειλίσσοντες⁹ οὖδας.

ἐπίδοι δ᾽ Ἄρτεμις ἁγνὰ
1030

στόλον οἰκτιζομένα, μηδ᾽ ὑπ᾽ ἀνάγκας

γάμος ἔλθοι¹⁰ Κυθερείας:

στυγερῶν¹¹ πέλοι τόδ᾽ ἆθλον.

1034

str. 2

<Χορός Θεραπαινῶν>

Κύπριδος <δ᾽¹²> οὐκ ἀμελεῖ θεσμὸς ὅδ᾽ εὔφρων.

δύναται γὰρ Διὸς ἄγχιστα σὺν Ἥρᾳ:
1035

τίεται δ᾽ αἰολόμητις

θεὸς ἔργοις ἐπὶ σεμνοῖς.

μετάκοινοι δὲ¹³ φίλᾳ ματρὶ πάρεισιν

Πόθος <ᾇ¹⁴> τ᾽ οὐδὲν ἄπαρνον

τελέθει θέλκτορι¹⁵ Πειθοῖ.¹⁶
1040

δέδοται δ᾽ Ἁρμονίᾳ μοῖρ᾽ Ἀφροδίτας

ψεδυραὶ¹⁷ τρίβοι τ᾽ ἐρώτων.

1043

ant. 2

<Χορός Θεραπαινῶν>

φυγάδεσσιν¹⁸ δ᾽ ἐπιπνοίας¹⁹ κακά τ᾽ ἄλγη

πολέμους θ᾽ αἱματόεντας προφοβοῦμαι.

τί ποτ᾽ εὔπλοιαν ἔπραξαν
1045

ταχυπόμποισι διωγμοῖς;

ὅ τί τοι μόρσιμόν ἐστιν, τὸ γένοιτ᾽ ἄν.

Διὸς οὐ παρβατός²⁰ ἐστιν

μεγάλα φρὴν ἀπέραντος:

μετὰ πολλῶν δὲ γάμων ἅδε τελευτὰ
1050

προτερᾶν²¹ πέλοι γυναικῶν.

1052

str. 3

<Δαναΐσ>

ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι

γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.—

<Θεράπαινα>

τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη:

<Δαναΐσ>

σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον.²²—
1055

<Θεράπαινα>

σὺ δέ γ᾽ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον.

1057

ant. 3

<Δαναΐσ>

τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν

καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;—

<Θεράπαινα>

μέτριον νῦν ἔπος εὔχου:

<Δαναΐσ>

τίνα καιρόν με διδάσκεις;—
1060

<Θεράπαινα>

τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν.²³

1062

str. 4

<Χοροσ>

Ζεὺς²⁴ ἄναξ ἀποστεροί-

η γάμον²⁵ δυσάνορα

δάιον, ὅσπερ Ἰὼ

πημονᾶς ἐλύσατ᾽ εὖ
1065

χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών,

εὐμενεῖ βίᾳ κτίσας.²⁶

1068

ant. 4

<Χοροσ>

καὶ κράτος νέμοι γυναι-

ξίν: τὸ βέλτερον κακοῦ

καὶ τὸ²⁷ δίμοιρον αἰνῶ,
1070

καὶ δίκᾳ²⁸²⁹ δίκας ἕπε-

σθαι, ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς, λυτηρίοις

μαχαναῖς θεοῦ πάρα.

Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 1018-1073 focus

1018

Χορός Δαναΐδων

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς γανάοντες πολιούχους

τε καὶ οἳ χεῦμʼ Ἐρασίνου
1020

περιναίουσιν παλαιόν.

ὑποδέξασθε δʼ ὀπαδοὶ

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγῶν

ἐχέτω, μηδʼ ἔτι Νείλου

προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις.
1025

1026

Χορός Δαναΐδων

ποταμοὺς δʼ οἳ διὰ χώρας

θελεμὸν πῶμα χέουσιν πολύτεκνοι,

λιπαροῖς χεύμασι γαίας

τόδε μειλίσσοντες οὖδας.

ἐπίδοι δʼ Ἄρτεμις ἁγνὰ
1030

στόλον οἰκτιζομένα, μηδʼ ὑπʼ ἀνάγκας

γάμος ἔλθοι Κυθερείας·

στυγίων πέλοι τόδʼ ἆθλον.

1034

Χορὸς Θεραπαινῶν

Κύπριδος δʼ οὐκ ἀμελεῖ θεσμὸς ὅδʼ εὔφρων

δύναται γὰρ Διὸς ἄγχιστα σὺν Ἥρᾳ.
1035

τίεται δʼ αἰολόμητις

θεὸς ἔργοις ἐπὶ σεμνοῖς.

μετάκοινοι δὲ φίλᾷ ματρὶ πάρεισιν

Πόθος ᾇ τʼ οὐδὲν ἄπαρνον

τελέθει θέλκτορι Πειθοῖ.
1040

δέδοται δʼ Ἁρμονίᾳ μοῖρʼ Ἀφροδίτας

ψεδυρᾷ τρίβῳ τʼ Ἐρώτων.

1043

Χορὸς Θεραπαινῶν

φυγάδεσσιν δʼ ἐπιπνοίας κακά τʼ ἄλγη

πολέμους θʼ αἱματόεντας προφοβοῦμαι.

τί ποτʼ εὔπλοιαν ἔπραξαν
1045

ταχυπόμποισι διωγμοῖς;

ὅ τί τοι μόρσιμόν ἐστιν, τὸ γένοιτʼ ἄν.

Διὸς οὐ παρβατός ἐστιν

μεγάλα φρὴν ἀπέρατος·

μετὰ πολλῶν δὲ γάμων ἅδε τελευτὰ
1050

προτερᾶν πέλοι γυναικῶν.

1052

Δαναΐς

ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι

γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.

Θεράπαινα

τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη·

Δαναΐς

σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον.
1055

Θεράπαινα

σὺ δέ γʼ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον.

1057

Δαναΐς

τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν

καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;

Θεράπαινα

μέτριον νῦν ἔπος εὔχου·

Δαναΐς

τίνα καιρόν με διδάσκεις;
1060

Θεράπαινα

τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν.

1062

Χορός

Ζεὺς ἄναξ ἀποστεροί-

η γάμον δυσάνορα

δάιον, ὅσπερ Ἰὼ

πημονᾶς ἐλύσατʼ εὖ
1065

χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών,

εὐμενῆ βίαν κτίσας.

1068

Χορός

καὶ κράτος νέμοι γυναι-

ξίν· τὸ βέλτερον κακοῦ

καὶ τὸ δίμοιρον αἰνῶ,
1070

καὶ δίκᾳ δίκας ἕπε-

σθαι, ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς, λυτηρίοις

μαχαναῖς θεοῦ πάρα.

Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 1018 focus

Χορός Δαναΐδων

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας μακρὰς θεοὺς γανάεντάς

πολιούχους.

τὲ καὶ ὃι χεῦμ’ ἐρασίμῳ πριναίεται παλαιὸν,
870

ὑποδέξανθ’ ὀπαδοὶ, μένος ἑνὸς δὲ πόλις τήνδε

πελασγῶν.

ἔχετω μή δ’ ἔτι νεῖλυ προχοὰς σέβομεν ὕμνοις.

Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 1018 focus

Ιτε μὰν ἀστυάνακτας μακρὰς

θεοὺς γανάεντες πολιούχους

Τε, καὶ οἱ χεῦμ᾽ Ερασίνε

Περιναίετε παλαιόν.
1030

Υποδέξασθ᾽ ὀπαδοὶ μένος.

Αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγῶν

Εχέτω, μηδ' ἔτι Νείλε

Προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις·

Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1018 focus

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας μάκαρας θεοὺς γανάεντες

πολιούχους τε καὶ οἱ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
1020

περιναίονται παλαιόν.

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοὶ

μέλος. αἶνος δὲ πόλιν τάνδε Πελασγῶν

ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις·
1025

Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 1018 focus

Ἡμιχόριον Α
¹

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς γονυάζοντες,

πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
990

περιναίονται παλαιόν.

Ἡμιχόριον Β

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοί

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τάν-

δε Πελασγῶν ἐχέτω, μηδ' ἔτι Νείλου

προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις,
995

ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1018 focus

Ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

Str. 1.

μάκαρας μακρας θεοὺς γανάοντες γανάεντες

πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ' Ἐρασίνου
1020

περιναίουσιν περιναίετε παλαιόν·

ὑποδέξασθε δ' om. ὀπαδοί

μέλος μένος· αἶνος δὲ πόλιν τάνδε Πελασγῶν

ἐχέτω, μηδ' ἔτι Νείλου

προχοὰς πρὸς χοὰς σέβωμεν ὕμνοις·
1025

Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 1018 focus

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς γανάεντες πολιούχους
1030

τε καὶ οἱ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου

περιναίετε παλαιόν.

ὑποδέξασθε δ' οπαδοί

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγῶν

ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου
1035

προχοάς σέβωμεν ὕμνοις·

Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1018 focus

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ)

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς †γανάεντες,

πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
1020

περιναίουσιν παλαιόν.

Numeri

1018-27 = 1028-34 duae periodi ionicorum a minore; exitus fit aut anaclasi ultimi dimetri, aut producta ultimi pedis prima.

Testimonia

1028 Hesych. θελεμόν· οἰκτρόν, ἥσυχον.

Apparatus Criticus

πεδοστιβῆ παιδοστ. ¹ θωσμένην θωσμένειν οὕνεκ᾽ ἠρόθη οὖν ἐκληρώθη οἴκησις οἰκήσεις διδοῖ² λάτρων³ φύλαξαι⁴ ⁵ εἴ τι μὴ θεοῖς εἰ γάρ τι μὴ θεοῖς ⁶ †γανάεντες μάκρας⁷ καὶ⁸ περιναίουσιν περιναίετε περιναίονται⁹

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ)

ὑποδέξασθε (δ᾽) ὀπαδοὶ

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγών

ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου

προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις, –
1025

Translations (7)

Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 1018-1070 focus

Chorus of the Danaids

Come now away, glorifying the blessed gods, lords of the city both those who guard the town

and those who dwell about Erasinus’ ancient stream. And you handmaidens take up the song. Let the theme of our praise be this city of the Pelasgians, and no longer
1020

let the homage of our hymns be paid to Nile ’s floods where they seek the sea,
1025

1026

Chorus of the Danaids

But to the rivers that pour their gentle draught through the land and increase the birth of children, soothing its soil with their fertilizing streams.

May pure Artemis look upon this band in compassion, and may marriage never come through Cytherea’s compulsion. May that prize belong to my enemies!
1030

1034

Chorus of Handmaidens

Yet there is no disdain of Cypris in this our friendly hymn;

for she, together with Hera, holds power nearest to Zeus, and for her solemn rites the goddess of varied wiles is held in honor. And in the train of their mother are Desire and she to whom nothing is denied,
1035

winning Persuasion; and to Harmonia has been given a share of Aphrodite, and to the whispering touches of the Loves.
1040

1043

Chorus of Handmaidens

But for the fugitives I have boding fears of blasts of harm and cruel distress and bloody wars.

How did they make such a smooth voyage when pursuit followed fast upon their track? Whatever is fated, that will come to pass. The mighty, untrammelled will of Zeus cannot be transgressed.
1045

Marriage has been the destiny of many women before our time.
1050

1052

A Danaid

May mighty Zeus defend me from marriage with Aegyptus ’ race!

A Handmaiden

That would indeed be best.

A Danaid

But you would move the immovable.
1055

A Handmaiden

And you do not know what the future has in store.

1057

A Danaid

How should I scan the mind of Zeus, a sight unfathomable?

A Handmaiden

Let the words of your prayer be moderate.

A Danaid

What sense of proportion would you now teach me?
1060

A Handmaiden

Do not ask too much of the gods.

1062

Chorus of Danaids and Handmaidens

May sovereign Zeus spare me cruel marriage with a man I hate, that very Zeus who

mercifully freed Io from pain, restoring her with healing hand by kindly force.
1065

1068

Chorus of Danaids and Handmaidens

And may he award victory to the women!

I praise that which is better than evil, two parts of good mixed with one of bad; and I praise that, through god-given means of deliverance, conflicting rights, in accordance with my prayers, should follow the course of justice. Exeunt omnes
1070

The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1018 focus

Go now celebrating the blessed gods who guard the state, both those inhabiting the city, and those who dwell around the ancient wave of Erasinus. But do you, attendants, receive the strain : and let praise possess this city of Pelasgians, nor let us adore the mouths of Nile with hymns,

LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1018 focus

suivie mon âme.

Assez large. — Danaos sort. Le cortège des Danaïdes se prépare à le suivre.

LE CHŒUR

Allons, célébrons les Bienheureux, seigneurs
d'Argos, dieux urbains et dieux riverains des eaux de l'Érasinos antique. Et vous, suivantes, répondez à notre chant. Que nos louanges disent la ville des Pélasges ! Le Nil et
ses bouches n'auront plus l'hommage de nos hymnes.

The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 1018 focus

Go then, ye pure, ye pious train,

In triumph go to thoſe bleſs'd pow'rs,

That o'er this ſtate extend their reign

Imperial guardians of these tow'rs;

Imperial guardians of these glades,

1105

Along whoſe hallow'd ſhades

His dark'ning ſtream old Erafinus rolls:

With courage arm your ſouls.

No more to Nile's deep floods belong

The warbled voice, the raptur'd ſong ;

1110

Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1018 focus

Su', dunque, i Numi che la rocca guardano,

ch'anno d'Argo tutela, ora si esaltino,

e quei che de l'Eràsino

avean dimora su le antiche prode.

E voi seguite i cantici,

1085

ancelle! Alta la lode

voli a questa pelasgica città:

ché il Nilo gli inni miei piú non udrà!

CORO DELLE DANAIDI

English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1018 focus

Pass and adore ye the Blessed, the gods of the city who dwell

Around Erasinus, the gush of the swift immemorial tide.
1070

Semi-Chorus

Chant ye, O maidens; aloud let the praise of Pelasgia swell;

Hymn we no longer the shores where Nilus to ocean doth glide.

Semi-Chorus

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1018 focus

So erhebt denn im Triumphton

Des Olymps Götter, die Burgherrn

Und der Stadt Hüter und die schon in der Urzeit
970

Erasinos' Flut umwohnten!

Zweiter Halbchor.

In das Lied stimmt mit Gesang ein,

O Gefährtinnen! Der Gesang gel=

te der Heimat des Pelasgos, und der Nilstrom

Werd' im Lied nicht mehr gefeiert!
975
Erste Gegenstrophe.

Erster Halbchor.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-718

εὔτυκος: Libri

εὔτυκτος

. Turnebus

εὔτυχος

. Emendavit Spanhemius ad Callim. L. P. 3.

940

944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-719

NA: Apertum est non potuisse regem ea quae dicturus esset sic incipere. Excidisse initium vidit Wellauerus. Perierunt autem versus tres: nam sine dubio respondebat hoc systema praecedenti.

944

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-720

βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων: Libri

λαῶν ἐν χώρῳ

. Correxi in Opusc. II. p. 325.

945

946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-721

φίλαι, δμωΐδας: Libri

φίλαι δμωΐδες

. Sed totum versum omittit Rob. Nec famulas alloqui regem decebat neque eas

φίλας

appellare neque iubere eas

σὺν εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν

heras suas sequi. Scribendum erat

δμωΐδας

. Activa potestate dictum

τάσσεσθαι

, ut in Euripidis Heracl. 664. Androm. 1099.

946

951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-722

διχορρόπως:

διχορρόπως

litteris

in litura M.

διχορρόπας

951

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-723

καί μοι τὰ μὲν πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐκγενεῖς μάλ᾽ οὐ πικρῶς ἤκουσαν αὐτανεψίους: Libri

καί μου τὰ μὲν

(

μὲν

om. Rob.)

πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐκτενεῖς φίλου

(sic, non

φίλου

, Μ.

φίλου

Ε. Rob.

φίλους

G.)

πικρῶς ἤκουσαν αὐτανεψίους

. Nullo modo hic

φίλους

αὐτανεψίους

, praesertim hac collocatione verborum, dicere potuit. Neque

ἐκτενεῖς

, recentioris usus vocabulum, ab Aeschylo positum esse credibile est. Praeterea non

πικρῶς

, sed contrarium dici debuit. Ex quo intelligitur partem veri,

οὐ πικρῶς

, latere in scriptura

φίλου πικρώς

. Hinc scripsi

μάλ᾽ οὐ πικρῶς

. Plerumque

οὐ μάλα

dicitur, sed

μάλ' οὐ

legitur in Il. Ι. 241.

ἀλλὰ μάλ' οὐκ Ἀχιλῆϊ χόλος φρεσίν, ἀλλὰ μεθήμων

, et V. 407.

ὅττι μάλ' οὐ δηναιός, ὃς ἀθανάτοισι μάχηται

. Et in Aeschyli versu etiam aptissimum est

μάλ' οὐ πικρῶς

. Reliquum est

ἐκτενεῖς

, quod scripsi

ἐκγενεῖς

. Requirimus enim vocabulum quo vituperentur Aegyptiadae.

Ἐκγενεῖς

in Sophoclis Oed. R. 1506. restituit G. Dindorfius,

πτωχάς, ανάνδρους, ἐκγενεῖς ἀλωμένας

. Significat autem re gente eiectos vel eiiciendos, quos etiam degeneres hic quidem dicas.

954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-724

ἐμοῦ δ᾽:

ἐμουσδ'

prius M. ex quo

ἐμουδ'

ab eadem manu factum.

ἐμοὺς δ'

E. Rob.

ἐμοῦ δ᾽

954

954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-725

τούςδε:

τοῦδε

954

956. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-726

δοριτραγεῖ:

δορυκ ἀνημέρωση

Μ.

δόρυ κανημέρω

δοουκάνη μέρα

Ρ.

δόρυκ' ἀνημέρω

Rob. Emendavit Porsonus.

956

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-727

χώρᾳ:

χώρας

Ρ.

957

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-728

ἀείζων:

ἀείζων

Μ.

ἀεὶ ζῶν

ἀειζῶν

Rob.

957

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-729

ἐν πρύμνῃ: Libri

εὐπρυμνή

. Id mutavi in

ἐν πρύμνῃ

, quod video etiam Paleium suspicatum esse, sed male interpretatum in vestra mente, comparata

πρώρα καρδίας

in Choeph. 396. Ibi quod ante animum versatur, hic quod in intimo animo fieri debeat intelligendum est. Vt in navi potissimus locus est puppis, in qua et gubernaculum est et gubernator, sic

πρύμναν φρενός

dictam esse patet.

958

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-730

σέβεσθαι:

σέβεσθαι

M. E. Rob.

σέβεσθε

G. ex correctione.

959

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-731

τιμιωτέραν:

τιμιωτέρα

Ε. G.

959

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-732

θέμις: Libri

ἐμοῦ

. Scripsi

θέμις

959

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-733

καὶ ταῦθ᾽ ἅμ᾽ ἐγγράψασθε: Libri

καὶ ταῦτα μὲν γράψεσθε

(

γράψεσθαι

ante correctionem G.). Sic ταῦτα ad praecedentia pertineret, non ad sequentia. Itaque aut scripsisse poeta putandus est

καὶ ταῦτα δὲ ἐγγράψασθε

, aut, quod propius ad litteras accedit,

καὶ ταῦθ᾽ ἅμ' ἐγγράψασθε

. Imperativo enim opus est. In Prom. 790.

ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενῶν

960

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-734

πρὸς γεγραμμένοις:

πρὸς γεγραμμένους

Μ. G.

προσγεγραμμένοις

Rob.

πρὸς γεγραμμένα

Ε.

960

962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-735

ὅμιλον:

όμιλος

Μ. a pr. manu.

962

963. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-736

εὔτυκον: Libri

εὔτυχον

. Emendavit Spanhemius ad Callim. L. P. 3.

963

967. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-737

τέρειν᾽ ὀπώρα δ᾽:

τερειν οπώρα δ'

, cum rasuris supra e et o et post r, M.

τέρειν δ᾽ ὁπώρα δ'

τερεινοπώρα δ᾽

Ε.

τέρην οπώρα δ'

Rob.

967

968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-738

θηρσὶν δὲ κηραίνουσί νιν βροτοί. τί μήν;: Libri

θῆρες δὲ κηραίνουσι καὶ βροτοὶ τιμήν

, nisi quod

τὶ μήν

Ε. G. Impatientissimi litterae a scribis male geminatae vel non recte positi accentus philologi immobili vultu adspexerunt feras virginibus pudicitiam eripientes. Scripsi

θήραις δὲ κηραίνουσί νιν βροτοί, τι μήν;

Et in

θήραις

quidem incidit etiam Wieselerus Coniect. in Aeschyli Eum. p. 245. Quum

νιν

visum esset

μιν

esse,

μιν

mutatum fuit in

καί

. Laedunt, inquit, teneram aetatem persequendo homines: quid vero? quum vel bestiae alatae et in solo incedentes venerem appetant. Hoc iis continetur, quae sequuntur, pessime a quibusdam tractata. Non dubitandum est quin versus exciderit post v. 969. Incredibile est enim, quum aves et quadrupedes bestiae memorentur, praeteritos esse pisces, praesertim a poeta Atheniensi. Et indicat lacunam etiam inconcinnitas dictorum. Cuiusmodi fuisse videatur versus qui excidit, indicavi interposito versu quem asteriscis inclusi. Hesychius

νηκτά, τὰ ἐν ὕδασι διαιτώμενα, τὰ ἔνυδρα, παρὰ τὸ νήχεσθαι, ὅ ἐστι κολυμβᾶν, πλεῖν

968

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-739

πεδοστιβῆ:

παιδοστιβῆ

Μ.

παιδοτριβῆ

πεδοστιβή

Rob.

969

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-740

καρπώμαθ', ἃ στάζοντα: Libri

καρπώματα στάζοντα

. Quod correxi.

Καρπώμαθ' ἃ

in antiquissimo libro sine elisione scriptum fuisse videtur, ut v. 977. OYNEKAHPOOH.

971

972. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-741

κἄωρα κωλύουσά νιν μένειν ὅρῳ:

καλωρα κωλύουσαν θωσ μένην ἐρῶ

Μ.

κάλωρα κωλύουσαν θ᾽ ὡς μένειν ἐρῶ

G. Rob.

θωσαμένην

adnotatum ex E.

Κάωρα

scribendum esse vidit Stanleius, ego

κωλύουσαν

κωλύουσα

ἐρῶ

ὅρῳ

mutavi. Hoc dicit, etiam bestiae et pennigerae et in solo incedentes et natantes videas fructum captare, quem emergentem Venus nuntiat etiam immaturum et arcens ut maneant intra terminum, h. e. ne mares citius quam naturae lex permittat fructu potiantur. Arcere dicitur Venus congressum, quia etiam bestiae feminae, quum nondum maturae sunt, marem admittere detrectant. Constructum est

κωλύουσα

cum

ὡς

ut apud Thucydidem VII. 36, 4.

τὴν στενοχωρίαν κωλύσειν ὥςτε μὴ περιπλεῖν

972

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-742

πάθωμεν:

πάθομεν

976

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-743

οἵνεκ' ἠρόθη: Libri

οὖν ἐκληρώθη

. Id fuisse

ούνεκ' ηρέθη

Heathius vidit et nemo non videat. Quum

οὖνεκα

non patiatur ut versum excidisse credamus, exemplum hoc est audacissimi zeugmatis, de qua figura multi incogitanter, cogitate Lobeckius scripsit ad Aiacis v. 1035. Communis notio sustinendi perferendique utrumque nomen regit.

977

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-744

πράξωμεν:

πράξομεν

979

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-745

οἴκησις:

οἰκήσεις

Μ. G.

οἴκησις

Rob.

979

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-746

λάτρων: Libri

Latour

, quod Lobeckius in Proleg. pathol. p. 401. ab ignoto nominativo

λατρεύς

dictum putat, quoniam ei merces conducti domicilii, quae Schützii interpretatio est, paene ridicula videbatur. Ea dicta est

λύτρον

testibus Hesychio, Suida, Eustathio p. 1246, 9. Etym. M. p. 557, 35. 42. Non puto esse quod quis offendatur gratis oblata peregrinis habitatione.

981

982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-747

φύλαξαι:

φυλάξαι

M. Rob.

982

988. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-748

NA: Finem tragoediae faciunt duo carmina metri genere ita discreta, ut, quum prius totum ex Ioniis a minore sit, in altero autem trochaicus numerus regnet, chorum, priusquam alterum carmen caneret, stationes mutasse appareat, brevemque inter utrumque carmen pausam canendi intercessisse oporteat. Prioris carminis tria sunt stropharum paria, quorum duo priora strophas habent in duas partes divisas, quarum quaeque in primo pari stropharum finitur versu

ἀνακλωμένῳ

, qui in priore parte spondeum, in altera puros trochaeos habet; in altero stropharum pari altera pars terminatur versu puris trochaeis

ἀνακλωμένῳ

. Tertium par stropharum duas habet virgines alternis inter se colloquentes, quae duces esse videntur hemichoriorum. Earum dicta sine anaclasi ita se excipiunt, ut omnia accuratissime inter se sint aequata. Tum sequitur alterum carmen, quod ab hemichoriis, ut prioris carminis duo priora stropharum paria, canitur.

988

989. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-749

μάκαρας θεοὺς γονυάζοντες: Libri

μακρὰς θεοὺς γανάεντες

. Emendavit

μάκαρας

Stanleius. Sed etiam

γανάεντες

aperte vitiosum est. Non potest enim participii istam terminationem, quae est

έντες

, praecedere

, nisi est pars radicis, ut in

ἀέντες, δαέντες

. Quare

γανάοντες

restitui. Α

γαίω

, quod nitere potius et splendere quam gaudere esse puto,

γαίνω

, quod non est in usu, ex hoc autem

γανάω, γανόω, γανύω, γάνυμι

factum videtur. Praeter haec verba grammatici etiam

γανάσσαι

memorant, quod incertum est utrum a

γανάω

an a

γανάζω

sit, et

γανεῖν

, quod Hesychius

λευκαίνει

, Etymologicum M. p. 223, 45. et Gudianum p. 121, 25.

λευκᾶναι

interpretantur, quasi aoristi infinitivus a

γαίνω

sit.

989

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-750

οἳ χεῦμ᾽:

οἱ χεῦμ᾽

Μ. Rob.

οἳ χεῖρ

990

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-751

περιναίονται:

περιναίετε

M. E. Rob. et a pr. manu G.

περιναίεται

G. ex correctione.

Περιναίονται

scripsi in Elem. doctr. metr. p. 492. Non est quod quis de medio verbo dubitet. Sic v. 390.

ῥεπομένων

dixit. Complura huiusmodi apud Sophoclem adnotavit Eustathius p. 694, 20.

991

992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-752

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοί: Libri

ὑποδέξασθε ὀπαδοί

. Correxit Heathius. Falsi sunt interpretes, qui haec ita distinxerunt, ut

ὀπαδοί

vocativus esset, ancillas vocari a Danaidibus putantes, quod et per se indecorum fuisset et refutatur toto carmine, in quo ubique ipsas Danaides verba facere apertum est. Immo quae hic dicunt

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοὶ μέλος

, sese compellant hortanturque ut sociae in eandem sententiam canant, quam prioris hemichorii virgines praeierant, Argivorum iam deos colendos esse.

992

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-753

μέλος: Libri

μένος

. Correxit Lucas Legrandius.

993

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-754

αἶνος δὲ:

αἰνὸς δὲ

Μ.

ἑνὸς δὲ

G. Emendate Rob.

993

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-755

προχοὰς:

πρὸς χοὰς

M. G. E. P.

προχοὰς

Rob.

995

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-756

σέβωμεν ὕμνοις:

σέβομεν ὕμνους

995

997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-757

θελεμὸν:

θαλερὸν

P. ex coniectura, ut videtur: nam reliqui libri

θέλεμον

praebent. De accentu Arcadius p. 61, 3. v. Lob. Proleg. pathol. p. 158. Hesychius

θέλεμον, οἰκτρόν, ἥσυχον. θελέμως, ἡσύχως, οἰκτρῶς

. Apud Hesiodum, Op. 118.

οἳ δ᾽ ἐθελημοὶ ἥσυχοι ἔργα νέμοντο

, grammatici dicunt

ἐθελημοί

ἥσυχοι

posita esse ἐκ παραλλήλου. Altera Hesychii interpretatio ad aliud vocabulum, ut

ἐλεεινόν

, videtur referenda esse.

997

997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-758

πῶμα:

πόμα

Ε. Inter

πῶμα

χέουσιν

in M. aliquid erasum.

997

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-759

μειλίσσοντες: Libri

μελίσσοντες

. Correxit Pauwius.

999

1002. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-760

ἔλθοι Κυθέρειος:

ἔλθει κυθερείας

Μ.

ἔλθη κυθέρειας

ἔλθοι κυθερείας

P. Rob.

κυθερείας

etiam E. Non inutile est

Κυθέρειος

, sed honeste

γάμον Κυθέρειον

concubitum vocant.

1002

1003. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-761

στυγητὸν πέλοι τόδ' ἄθλον: Libri

στύγειον

. Id aut

στύγιον

aut, quod Turnebus intulit,

στυγερόν

est, utrumque languida sententia, si, ut vulgo,

πέλει τόδ᾽ ἆθλον

legitur, quod G. habet. Neque apparet cur hoc praemium dicatur. Sed M.

πέλοι τόδ' ἆθλον

habet, Rob.

πέλοιτο δ᾽ ἀθλον

. Ex quo apparet

στυγερῶν πέλοι τόδ᾽ ἆθλον

scribendum esse. Vt mos est, quod a se alienum esse cupiunt, inimicis imprecantur. Sic recte dictum est

ἆθλον

1003

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-762

δ᾽:

δ'

addidit Pauwius.

1004

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-763

θεὸς:

θεοῖς

Rob.

1008

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-764

δὲ φίλᾳ:

δ' αἱ φίλαι

M. G. Rob.

δὲ φίλαι

δὲ φίλα

Burgesius.

1009

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-765

Πόθος, ᾧ τ' οὐδὲν:

πόθος τ' οὐδὲν

M. G. P.

πάθος τ᾽ οὐδὲν

Rob.

ᾧ

inseruit Wellauerus.

1010

1011. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-766

θέλκτορι Πειθοῖ:

θεακτορι πιθοῖ

Μ.

θέακτορι πυθοῖ

θεάκτορι πυθοῖ

Rob.

θεακτορι

(super e crucis signo adscripto)

πειθοῖ

Ρ.

θέλκτορι

Bothius..

1011

1012. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-767

ἁρμονίᾳ μοῖρ᾽:

ἁρμονια μοῖρ᾽

cum rasuris post

νια

et post

μι

, Μ.

ἁρμονία μοῖρ

Rob. et ut puto G. Miror deam Harmoniam, quam recentes hic invenisse sibi visi sunt, etsi commemoratam video in suffecta parte hymni Homerici in Apollinem v. 194.

αὐτὰρ ἐϋπλόκαμοι Χάριτες καὶ εΰφρονες Ὥραι, Αρμονίη θ', Ἥβη τε, Διὸς θυγατήρ τ' Αφροδίτη, ὠρχεῦντ', ἀλλήλων ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔχουσαι

. Praeterea epitheto indigere videtur

μοῖρα

. Itaque nominativum restitui, ut Suadae data esse dicatur

ἁρμονία μοῖς Αφροδίτας

, ad concorditatem cogens Veneris vis. Substantivo

τὴν Διὸς ἁρμονίαν

dicit in Prom. v. 549. Verum etiam adiectivi usum monstrat Perictiones Pythagoreae liber

περὶ γυναικὸς ἁρμονίας

, in quo apud Stobaeum LXXXV. 19.

ἁρμονία γυνή

dicta est p. 487, 19. 29. et 488, 40. Nam etsi nemo hodie Bentleii de istis Pythagoreorum scriptis sententiae refragabitur, tamen concedendum erit eos verba sermonemque antiquorum imitatos esse Pythagoreorum. Ceterum positum est

δέ

, non

τε

, quia respicitur ad praegressam negationem.

1012

1013. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-768

ψέδυροί:

ψεδέρα

, addito a secunda manu

supra

, M (non

ψέδρα

ψεδνρὰ

ψέδρα

Ε.

ψυδρα

Rob. Hesychius

ψέδυρος, ψίθυρος

. Satis munitam esse arbitror hanc vocem, cuius non mirum est si variae formae fuerunt, quia ad imitationem soni facta est. Scripsit autem Aeschylus sine dubio forma feminina

ψεδυραὶ τρίβοι

, ne duo contigua vocabula in eandem diphthongum exirent.

1013

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-769

φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπινοίαις:

φυγάδες δ᾽ ἐπιπνοíαι

Μ. Ε.

φυγάδες ἐπίπνοιαι

φυγὰς δ᾽ ἐπιπνοία

Rob. Potuit dici, quod a C. G. Hauptio coniectum Paleio iudice extra omnem dubitationem positum est,

φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπιπλοίας

, etsi

ἐπίπλοια

non est aliunde cognitum. At cur

φυγάδεσσιν

maluisset Aeschylus quam

ἡμῖν

? Scripsi

φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπινοíαις

. Propter fugiendi consilium, quod cepimus, aerumnas et bella metuo. Sic v. 17. haec nomina permutata sunt.

1014

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-770

ἔκπλοιαν: Libri

εὔπλοιαν

Εὐπλοίας

τυγχάνειν potest quis: quid autem est

πρᾶξαι εὔπλοιαν

? Scripsi

ἔκπλοιαν

. Nam

ταχυπόμποισι διωγμοῖς

non de futura persecutione Danaidum, sed de celeri abitu Aegyptiae classis dictum est. Ex eo colligunt mox maiore cum apparatu reddituros esse.

1017

1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-771

διωγμοῖς:

διωγμούς

ante correctionem M.

1018

1020. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-772

παρβατός:

παραβάτας ἐστὶν

M. G. Rob.

παραβάτος ἐστὶν

Ε. Correxit Askewius.

1020

1023. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-773

προτερᾶν: Libri

προτέραν

1023

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-774

θέλγοις:

θέλγεις

Μ. Rob.

θέλεις

G. Ε.

θέλγοις

commemorat Stephanus.

1027

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-775

ἂν ἄθελκτον:

ἀνάθελκτον

Μ. Ε. Rob.

ἀναθέλκτον

vel

ἀναθέλητον

ἂν ἄθελκτον

commemorat Stephanus.

1027

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-776

φρένα Δίαν:

φρεναδίαν

Μ. G.

φρένα δίαν

Rob.

1029

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

832-1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-520

viertes Epeisodion: 1. Die Danaiden werden mit Ent- setzen des nahenden Herolds der Ägyptiaden gewahr und flüchten zum Altare. Der Herold erscheint und herrscht die Danaiden an (832-855). 2. Kommos (856-921), eine aufgeregte Szene, in welcher der Herold die Danaiden mit Drohungen und Gewalt bewegen will ihm zu den Schiffen zu folgen. 3. Der König weist den gewalt- tätigen Herold ab, welcher vor seinem Abtreten Krieg ankündigt. Den Danaiden überläßt der König die Wahl ihres Aufenthalts (922-976). 4. Die Danaiden wollen diese Wahl ihrem Vater anheimgeben und befehlen ihren Dienerinnen neben ihnen sich aufzustellen (977-990). 5. Danaos kommt mit einer Leibwache zu- rück um seine Töchter nach Argos zu bringen (991-1028). Die Partie 832-909 ist in einer sehr verderbten Gestalt überliefert, so daß sich an mehreren Stellen kaum nur der Sinn des ursprünglichen Textes erkennen läßt. Außer Pers. 678-680 findet sich glücklicher- weise im ganzen Äschylos keine Stelle, die auch nur annähernd einen so entstellten Text hätte. Vgl.,,Über die Textüberlieferung des Aschylos" in den Sitzungsb. der Münch. Ak. d. W. 1888 II S. 347 f.

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-574

⁴

Der Ausdruck des einfachen Gedankens das macht mir keine Sorge",,, darum kümmere ich mich nicht kennzeichnet den κόμπος der Äschyleischen Sprache, dem auch Worte, welche wie ἀβουκόλητον den Vers bis zur Cäsur ausfüllen ( Ζ. Β. προσπασσαλεύσω, εὐωριάζω, κατισχνανεῖσθαι, ὑψηλοκρήμνοις, ἑκατογκάρανον), besonders zusagen. Ζυ ἀβουκόλητον vgl. Ag. 674 ἐβου- κουλοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος, Hesych. βουκολήσομεν μεριμνήσομεν.

941. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-575

⁵

⁶

Der Nachsatz zu dem Finalsatz ὡς ἂν ἐννέπω ist πῶς φῶ; in folgendem Sinne: auf daß ich auf Grund genauer Kenntnis meinem Herrn deutlichere Meldung mache, so sage mir, wie ich be- richten soll".

944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-576

⁷

⁸

Ζυ ἥκειν (zurück kommen) ist qã zu ergänzen. αὐτανέψιος wie 995. Zwar heißt es bei Poll. III 28: οἱ αὐτανέψιοι οὐδὲν πλέον τῶν ἀνεψιῶν, ἀλλ᾽ ἄντικρυς ταὐτόν, aber doch liegt in dieser Zu- sammensetzung eine Steigerung des Begriffs, durch welche hier das den Ägyptiaden zugefügte Un- recht hervorgehoben werden soll. Vgl. αὐτάδελφος, αὐτοκασίγνητος.

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-577

⁹

¹⁰

Die vorhergehenden Worte πῶς φῶ; . . στόλον; sind in sehr nachdrücklichem Tone gesprochen, welcher die Wichtigkeit der Sache hervorheben soll. Diese Wichtig- keit wird durch οὔτοι δικάζει κτἑ. ausgeführt. Weil vermutet, daß ein Vers ausgefallen sei des In- halts, der König möge sich die Sache zwei- und dreimal überlegen.

¹¹

¹²

Der Streit wird nicht in einer gerichtlichen Verhandlung ge- schlichtet und mit einer Geldbuße abgemacht, sondern Ares entschei- det ihn mit Blut und Eisen." Vgl. Αg. 804 δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ κλύοντες κτἑ. ὑπὸ μαρτύρων wie Demosth. 51, 22 μόνον οὐχ ὑπὸ κήρυκος πωλοῦσι τὰ κοινά. mit Geld, das die eine Partei er- hält. ἔλυσεν: Der Aor. bezeichnet die rasche und leichte Erledigung (,,man zahlt das Geld und der Streit ist zu Ende"). πολλὰ γί γνεται πάρος κτἑ., vgl. Hom. v 427 πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει. λαβῇ, ἀπολακτισμοί: der Ausdruck bezieht sich auf das Todeszucken. Vgl. Verg. Aen. X 730 sternitur infelix Acron et calcibus atram tundit humum exspirans. Für βίου bietet Plut. Mor. 517 F und 937 F βίων.

949. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-578

¹³

¹⁴

Die dreiste Rede des Herolds erfährt eine stolze Erwiderung. τί . . τοὔνομα; bezieht sich auf die Frage πρὸς τίνος κτἑ. 943.

950. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-579

¹⁵

¹⁶

εἴσῃ σύ τ' αὐτὸς χοι Bothe für εἰσθιγαυτος χοιν. — οἱ ξυνέμποροι σέθεν verüchtlich von seinen Herren. ver-

952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-580

¹⁷

¹⁸

εὐσεβής: Stadtmüller mutet εὐμενής. Doch kann εὐσεβής sich auf die Forderung beziehen, daß die Heiligkeit des Götteraltars nicht verletzt werde, wie es der Herold vorher getan hat. Nach diesem Verse vermutet Hartung eine Lücke, weil der Gegensatz zu ἑκούσας μέν fehlt; und wenn dieser auch durch μήποτ' ἐκδοῦναι βία (954) gebracht wird, so scheint doch das folgende τοιάδε auf eine ent- schiedene Abweisung gewalttätigen Vorgehens hinzuweisen. Diese Ab- weisung konnte auch mit einer Er- widerung auf die V. 945-948 ver- bunden sein.

953-954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-581

¹⁹

²⁰

δημόπρακτος . . κέκρανται: ,, ein von der Gemeinde gefaßter einhelliger Beschluß ist zustande gekommen", vgl. Ag. 464 δημοκράν- του ἀρᾶς. Die Änderungen von Stadtmüller ἐκ ῥοπῆς μιᾶς und Todt ἐκ γνώμης μιᾶς sind sinnig, aber unnötig. βίᾳ d.i. wenn von der anderen Seite Gewalt gebraucht wird. 955€. τῶνδε διαμπαξ ἐφήλωται γόμφος, haec trabali clavo fixa sunt, vgl. zu 449f. τορῶς hier im eigentlichen Sinne:,, durchbohrend, durchdringend". Meineke ver- mutet ὡς μένειν ἀραρότα, Herwerden ὥστ᾽ ἔχειν ἀραρότως, wie es scheint unnötig.

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-582

²¹

²²

Schol. οὐκ ἐγγράφως ταῦτα εἶπον, ἀλλὰ ζώσῃ φωνῇ. Oblique notat Asiae reges epistulis mandata includentes neque ante hominum ora procedentes, ut saepius in hac fabula barbarorum instituta Grae- corum moribus opponuntur (Weil). Die Kenntnis solcher Gebräuche verdankte der Dichter wahrschein- lich der Periegese des Hekatäos.

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-583

²³

²⁴

ἐν πτυχαῖς βίβλων, in zu- sammengefalteten Blättern vom Bast der (ägyptischen) Papyrus- staude. Vielleicht ist auch hier die 769 überlieferte Form βύβλος herzustellen. Zu πτυχαῖς vgl. Hom. Ζ 169 γράψας ἐν πίνακι πτυκτῷ, Soph. Fragm. 144 γραμμάτων πτυχάς, τα κατεσφραγισμένα Eur. Iph. Α. 35 δέλτον τε γράφεις . . καὶ ταὐτὰ πάλιν γράμματα συγχεῖς καὶ σφραγίζεις λύεις τ᾽ ὀπίσω. Über den Mangel der Cäsur zu 406.

961-962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-584

²⁵

²⁶

ἔοιγμεν (vielleicht ἔιγμεν zu schreiben, vgl. πεποίθαμεν, πέπιθμεν) . . ἀρεῖσθαι (für ἴσθι μὲν τάδ' . . ἐρισθε korr. in έρεισθε Cobet): vgl. Ag. 1160 ἀμφὶ Κωκυτὸν . . ἔοικα θεσπιωδήσειν τάχα. — πόλεμον νέον wie 344. νίκη και κράτη: vgl. Soph. Εl. 85 νίκην τε .. καὶ κράτος, Demosth. 19, 130 κράτος πολέμου καὶ νίκη, Plat. Ges. 962 Α νίκην καὶ κράτος πολεμίων. So verlangt Nauck auch hier κράτος und die Endung von víxŋ kann den Über- gang von κράτος in κράτη bewirkt haben; doch ist der Plural bei Äschylos und Sophokles ziemlich häufg. — τοῖς ἄρσεσιν wie 398. In modifiziertem Sinne (Figur der traductio) gebraucht das Wort im folgenden Verse der König. — Der Herold tritt so ab, daß er die beiden folgenden Verse des Königs noch hört.

964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-585

²⁷

²⁸

ἐκ κριθῶν μέθυ: Schol. πρὸ γὰρ τῆς εὑρέσεως τοῦ οἴνου τοῦτο ἐξεῦρον Αἰγύπτιοι. λέγεται δὲ μέθυ κρίθινον, Herod. II τί οἴνῳ δὲ ἐκ κριθέων πεποιημένῳ διαχρέονται· οὐ γάρ σφι εἰσὶ ἐν τῇ χώρῃ ἄμπελοι (d. h. in Unterägypten; andere Zeugnisse und verschiedene Denk- mäler beweisen, daß den Ägyptern der Weinbau wohl bekannt war, wenn auch der Wein hinter dem Biere, dem Leibgetränk des ägyp- tischen Volkes, zurücktrat, vgl. Uhlemann, Ägypt. Altertumskunde II S. 137 f., Erman, Ägypten S. 276 ff.), Diod. I 34 κατασκευάζουσι δὲ καὶ ἐκ τῶν κριθῶν Αἰγύπτιοι πόμα λειπό- μενον οὐ πολὺ τῆς περὶ τὸν οἶνον εὐωδίας, ὃ καλοῦσι ζύθος, Athen. Χ 447 Ο τὸν δὲ κρίθινον οἶνον καὶ βρῦτόν τινες καλοῦσιν . . μνημονεύει τοῦ πώματος Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ (Fragm. 124), Strab. 799. Der Ge- danke,,Männer, welche ungefälschten Wein trinken, werden eine andere Kraft zeigen als die Trinker von Gerstensaft" ist ähnlich dem Ge- danken von 769 und kennzeichnet den weinliebenden Dichter. Vgl. dagegen Diod. IV 2 u. Xen. Anab. IV 5, 26. Nach Athen. a. Ο. Εκα- ταῖος ἐν δευτέρῳ περιηγήσεως εἰπὼν περὶ Αἰγυπτίων ὡς ἀρτοφάγοι εἰσὶν ἐπιφέρει τὰς κριθὰς ἐς τὸ πῶμα καταλέουσιν (vgl. ebd. 417 ) scheint Äschylos diese Kenntnis aus der Periegese des Hekatäos entnommen zu haben.

965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-586

²⁹

³⁰

ὀπάοσιν: diese Dienerinnen stehen abseits in der Orchestra.

966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-587

³¹

³²

θάρσος: die Handschrift bietet θράσος. Aber θάρσος θράσους διαφέρει. θάρσος γὰρ τὸ εὔλογον (Mut, Zuversicht), Θράσος δὲ τὸ μετὰ ιταμότητος (Verwegenheit, Dreistigkeit) Schol. zu Apoll. Rh. II 77. Nur um des Versmaßes willen werden θάρσος und θράσος vertauscht wie ἆρα und ἄρα, πίπτειν und πίτνειν, πάτριος und πατρῷος. εὐερκῆ: vgl. Hom. I 472 εὐερκέος αὐλῆς, Hesych. εὐερκέος· εὐτειχους, εὐπεριβόλου.

967. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-588

³³

³⁴

Mit der Türme hohem Bollwerke eingeschlossen." Vgl. Eur. Fragm. 978, 3 ἐκ βαθείας . . αἰθέρος.

968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-589

³⁵

³⁶

δήμια: Hom. v 264 οὔ τοι δήμιος ἐστιν οἶκος ὅδ᾽, ἀλλ' Οδυσήος, Poll. ΙΧ 50 μέρη δὲ πόλεως καὶ πανδοκεῖον καὶ ξενὼν καὶ ὡς ἐν Ινάχῳ Σοφοκλῆς πανδόκος ξενόστασις“. πολλὰ

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-590

³⁷

³⁸

An die Stelle von δὲ καὶ τὰ ἐμά tritt der Gedanke ,, auch ich habe viele Räume in meinem Hause“. Mit σμικρᾷ χερί vgl. Cho. 256 πόθεν ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας, Soph. Εl. 457 ὅπως τὸ λοιπὸν αὐτὸν ἀφνεωτέραις χερσὶ στέφωμεν. In dieser Aussage des Königs liegt eine Vorbereitung für die spätere Handlung der Trilogie: der Umfang des Palastes gestattet darin für 50 Paare θάλαμοι zu bereiten wie im Palaste des Priamos. Vgl. Einl. S. 17.

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-591

³⁹

⁴⁰

ἔνθ᾽ ὑμὶν für εὐθυμεῖν Kirch- hoff. Nur Eum. 349 findet sich ἁμίν in einem Chorgesange; sonst kommt diese bei Sophokles ziem- lich häufige Verkürzung bei Äschy- los wie bei Euripides nicht vor. Weil will deshalb hier ἔνθ᾽ ἔστιν ὑμῖν schreiben. — εὔτυκος hat hier die Bedeutung des Homerischen εὔτυκτος (vgl. Hesych. εὐτυκές· εὐεργές), nicht die gleiche wie 985 und 1005.

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-592

⁴¹

⁴²

ἄλλων: Schol. ὡς πολλῶν ξένων ἐκεῖ οἰκούντων. χάρις, nämlich οἰκεῖν μονορρύθμους δόμους. μονορρύθμους δόμους, Räume des Palastes, in denen die Danaiden für sich allein mit ihrem Vater wohnen; μονόρρυθμος findet sich nur hier, vgl. Hesych. ιδιόρρυθμον· ἰδιότακτον.

974. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-593

⁴³

⁴⁴

πάρεστι, suppetit, licet. Herwerden vermutet dafür δόξαντα in der Annahme, daß πάρεστι aus 972 stamme. λωτίσασθε, ἕλεσθε, vgl. Fragm. 490 Αρης γὰρ οὐδὲν τῶν κακῶν λωτίζεται, Hesych. λωτίζειν· ἀπανθίζεσθαι. προστάτης heißt der Vertreter der Metöken.

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-594

⁴⁵

⁴⁶

τῶνδε: ἐμοῦ καὶ τῶν ἀστῶν. κύριος von der maßgebenden Persönlichkeit wie Soph. O. K. 288 ὅταν δ᾽ ὁ κύριος παρῇ τις ὅστις ἐστὶν ἡγεμών. Nicht unpassend vermutet Zakas τίνας τῶν für τί τῶνδε. -- Der König zieht während der folgenden Anapäste des Chors ab.

977-990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-595

⁴⁷

⁴⁸

Das erste anapästische System (977-985) begleitet das Abtreten des Königs; während des zweiten stellen sich die Dienerinnen als Nebenchor zur Seite der Da- naiden auf.

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-596

⁴⁹

⁵⁰

„Für den Segen (mit dem du uns beglückt hast) mögest du reich gesegnet sein."

978. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-597

⁵¹

⁵²

Schol. ὡς δια γυναικῶν (Hom. 6 208),,, erlauchter Pelasger".

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-598

⁵³

⁵⁴

πρόφρων, gnädig.

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-599

⁵⁵

⁵⁶

πρόνοον, Schol. τὸν πρό- νοιαν ἡμῶν ποιούμενον. τοῦ

981-982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-600

⁵⁷

⁵⁸

βούλαρχον wie 11. ( τούτου, zu 362) .. μῆτις, er hat zunächst zu erwägen“.

983. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-601

⁵⁹

⁶⁰

( ὅπου) τόπος εὔφρων, de habitatione a qua procul absit invidia (Schütz), wo wir wohnen müssen, wenn wir wohlwollend beurteilt werden wollen". Mit ähnlicher Übertragung heißt Ag. 797 εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν. es

984-985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-602

⁶¹

⁶²

Schol. ἐπεὶ πᾶς ἄνθρωπός ἐστιν ἕτοιμος εἰς τὸ ψέγειν τοὺς ξένους. εὔτυκός ( ἐστι), er ist ge- schickt (beredt). Vgl. 1005f.

986. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-603

⁶³

⁶⁴

Manche schließen ovv t' εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων (so Hermann) an εἴη δὲ τὰ λῷστα an. Aber nicht nur durch den Parömiakos, sondern auch durch die Form des Wunsches (vgl. Ag. 227 εὖ γὰρ εἴη, Cho. 867 εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ) gibt sich εἴη δὲ τὰ λώστα als Schluß zu erkennen. Da sich die Worte auch nicht gut mit τάσσεσθε verbinden, so scheint die Stelle lückenhaft zu sein. Es könnte der Abschreiber von λαῶν < τῶν ἐγχώρων > auf < τῷδ' > ἐν χώρῳ abgeirrt sein und der ur- sprüngliche Text ungefähr also gelautet haben: σὺν δ᾽ εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων ἀθροισθῶμεν καθ᾽ ὁδοιπορίαν. ὑμεῖς δ᾽ ἡμῖν τῷδ' ἐν χώρῳ τάσσεσθε κτέ. Bei diesen Worten verlassen die Danaiden den Altar, um sich mit ihren Dienerinnen zum Abzug zu vereinigen.

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-604

⁶⁵

⁶⁶

θεραποντὶς φερνή, bedienende Ausstattung, beigegebene Dienerin. Vgl. Eur. Iph. Α. 47 σῇ γάρ μ' ἀλόχω πέμπει φερνήν (aber hier dotis nomine).

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-605

⁶⁷

⁶⁸

Danaos kommt mit der be- waffneten Macht, um deren willen er in die Stadt gegangen ist (734, 782) und die er vom Volke erwirkt hat, zurück (996 f.). Die Ökonomie des Dramas, welche vorher das Auftreten des Königs erfordert, bringt es mit sich, daß das Volk ohne den König zu handeln scheint. - Mit dem begeisterten Ausdruck der Dankbarkeit vgl. Plaut. Pseud. 326 Pseudule, arcesse hostias vic- tumas lanios, huic ut sacruficem summo Iovi; nam hic mihi nunc est multo potior Iuppiter quam Iuppiter.

992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-606

⁶⁹

⁷⁰

θύειν τε λείβειν τε von Brand- und Trankopfern wie Ag. 69 οὔθ᾽ ὑποκαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων, Soph. Phil. 8 οὔτε λοιβῆς οὔτε θυμάτων.

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-607

⁷¹

⁷²

σωτῆρες wie Zeus, Apollon (Ag. 517 νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος, ἄναξ Απολλον), Hermes (Cho. 2 σωτήρ γενοῦ μοι), Athena (Hesych. Σώτειρα ἡ Ἀθηνᾶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν), Persephone ( Κόρη Σώτειρα). — οὐ διχορρόπως wie 613, Ag. 806.

994-995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-608

⁷³

⁷⁴

καὶ τὰ μὲν αὐτανεψίοις (für ἀτανεψίους Scaliger, d. i. ὑπ' αὐτανεψίων) πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐγγενεῖς (für ἐκτενεῖς Heath φίλους (d. i. πρὸς ἡμᾶς) πικρῶς (mit Ent- rüstung) ἤκουσάν μου: damit wird eine Rede des Danaos in der Volksversammlung, in welcher er das Verfahren der Ägyptiaden schilderte, vorausgesetzt. Andere verbinden αὐτανεψίοις mit πικρῶς ( ἐχθρῶς).

996. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-609

⁷⁵

⁷⁶

ὀπαδοὺς καὶ δορυσσόους, eine bewaffnete Leibwache. Diese Angabe soll wohl auch, wie Klausen (Hallische Litztg. 1830 S. 455) und Welcker (Kl. Schr. IV S. 107 ff.) be- merkt haben, für die weitere Hand- lung der Trilogie Bedeutung haben: Danaos erhält mit der Leibwache eine fürstliche Stellung ( τίμιον γέρας) und ist deshalb geeignet nach dem Tode des Königs Pelas- gos die Herrschaft zu über- nehmen.

998. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-610

⁷⁷

⁷⁸

Mit δορικανής μόρος (eig. ,,lanzenmordendes Todeslos") vgl. λευστῆρα μόρον Sieb. 181, πισσοκώ- νητον μόρον Fragm. 118.

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-611

⁷⁹

⁸⁰

ἄχθος ἀείζων: die Tötung eines Schutzflehenden würde eine μίασμα für das ganze Land sein und diesem ewige Schmach bringen. ξένοισι ῥυσιασθείην βία. Ein solcher Gedanke scheint nach dem Voraus- gehenden angezeigt, so daß die Ände- rungen im vorhergehenden Verse καὶ μὴ ἐξ ἀέλπτων oder μηδ' ἐξ ἀέλπτων nicht wahrscheinlich sind.

1000-1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-612

⁸¹

⁸²

τοιῶνδε δεῖ τυχόντας ( δεῖ τ. für τυγχάνοντας Lincke, δεῖ kann nach δε ausgefallen sein) .. εὐπρέμνην (in der Handschrift εὐπρυμνῆ, wie Sieb. 71, 754, 1048 πρυμνόθεν für πρεμνόθεν und πρόπρυμνα für πρόπρεμνα) σέβεσθαι αὐτοὺς) ἐμοῦ,,, nachdem man solches er- langt hat, muß man (müßt ihr) gegen sie eine festgewurzelte dankbare Ge- sinnung hegen und sie ehren mehr als mich". Wegen der Feminin- form εὐπρέμνην zu 63. χάριν (Akk. des inneren Objekts) σέβεσθαι wie χάριν τιμᾶν Soph. Ant. 514.

1002. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-613

⁸³

⁸⁴

καὶ ταῦθ᾽ ἅμ᾽ ἐγγράψασθε (für καὶ ταῦτα μὲν γράψεσθε Her- mann) κτέ, auch folgende Lehre schreibt euch ins Herz. Vgl. Prom. 815 ἣν ἐγγράφου σε μνήμοσιν δέλ- τοις φρενών.

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-614

⁸⁵

⁸⁶

ἀγνὼς ὅμιλος ὡς ἐλέγχεται (für ἀγνῶθ᾽ ὅμιλος korr. in ὅμιλον ὡς ἐλέγχεσθαι Schwerdt, ἀγνῶθ᾽ ὅμιλον ἐξελέγχεσθαι Heimsöth):,,daß eine unbekannte Schar erst durch die Zeit erprobt wird". Man kennt euch nicht und wird euch darum eine Zeitlang beobachten, bevor man euch volles Vertrauen schenkt. erst Nach diesem Verse ist, wie das vorhergehende μήτε zeigt, ein Ge- danke ausgefallen, etwa μήτ' αὖ

1005-1006. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-615

⁸⁷

⁸⁸

Vgl. 984. εὔτυκον, die böse Zunge ist ihm geläufig. Wenn es nicht ursprünglich μύσαγμα ἔπους (oder ἐπῶν) geheißen hat, muß εὐπετές πως verbunden werden: einem Fremden etwas anzuhängen ist man gar schnell bei der Hand" (Schol. τὸ εἰπεῖν μυσαρόν τι κατὰ τῶν ξένων εὐχερές ἐστιν).

1007. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-616

⁸⁹

⁹⁰

ὑμᾶς ἐπαινῶ im Sinne von ὑμῖν παραινῶ: zu 185. Cho. 579 ὑμῖν ὑμᾶς?) δ᾽ ἐπαινῶ . . φέρειν, Eur. Andr. 553 ἀνηβητηρίαν ῥώμην μ᾿ ἐπαινῶ λαμβάνειν.

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-617

⁹¹

⁹²

ὥραν . . ἐπίστρεπτον, Schol. τὴν ἐπιστρέφουσαν εἰς θέαν, „,solche Jugendblüte, nach welcher sich die Menschen hinwenden, welche das Auge der Leute auf sich zieht". Vgl. Cho. 348 τέκνων ἐν κελεύθοις ἐπίστρεπτον αἰῶ κτίσας, Schol. ὡς τοὺς ὑπαντῶντας ἐπιστρέφεσθαι πρὸς θέαν ἡμῶν.

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-618

⁹³

⁹⁴

οπώρα im Sinne von ὥρα (Jugendblüte) wie 1026, Fragm. 458 (zu Sieb. 320), Pind. Isthm. II 4, Nem. V 6 οὔπω γένυσι φαίνων τέρειναν ματέρ' οινάνθας οπώραν, Chaerem. Fragm. 12 S. 785 Ν. πολλὴν ὀπώραν Κύπριδος εἰσορᾶν παρῆν ἄκραισι ( ἁβραῖσι Meineke) περκά- ζουσαν οινάνθαις χρόνου ( γένυν?). In anderem Sinne heißt es Eur. Fragm. 162 ἀνδρὸς δ᾽ ὁρῶντος εἰς Κύπριν νεανίου ἀφύλακτος ἡ τήρησις κτέ.

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-619

⁹⁵

⁹⁶

Θεοί (für θῆρες Jacob) σφε (für δὲ Martin): σφέ, αὐτήν wie Eum. 613. Vgl. zu Sieb. 456. κηραίνουσι: Hesych. κηραίνει. φθείρει und κηραίνειν· βλάπτειν. τί μήν; (was doch? warum auch nicht?) wie Ag. 677, Eum. 203. Zum Gedanken vgl. Soph. Fragm.855, 9 εἰσέρχεται ( Κύπρις) μὲν ἰχθύων πλωτῷ γένει, χέρσου δ᾽ ἔνεστιν ἐν τετρασκελεῖ γονῇ· νωμᾷ Ꮄ ἐν τοὐκείνης πτερόν, ἐν θηρσίν, ἐν βροτοῖσιν, ἐν θεοῖς ἄνω. Mit 1010-13 scheint ein Hinweis auf das mit der Trilogie verbundene Satyrspiel Amymone beabsichtigt zu sein. οἰωνοῖσι

1012-1013. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-620

⁹⁷

⁹⁸

καρπώματα. . . ἄωρα κωλύ- ουσα λωτίζειν ἔρον (die Handschrift gibt καλωρα κωλύουσαν θωσμένειν ἐρῶ), „, die reifen Früchte macht Kypris kund (bietet Kypris aus), während sie dem Eros wehrt un- reife zu pflücken". Auratus ver- mutet καρπώματ᾽ ἀκμάζοντα, aber translatio a pomis turgidis suco- que fluentibus desumpta (Weil). Vgl. μάχλον ἄμπελον Fragm. 312 τὴν δεομένην ἄμπελον ἔφη). Hesych. λωτίζειν Hesych. λωτίζειν· ἀπανθίζεσθαι, ἀπολλύειν. Die epischen Formen ἔρος, ἔρῳ, ἔρον werden bei den Tragikern nur um des Versmaßes willen gebraucht (Soph. El. 197, Eur. Hipp. 337, 449 u. ϋ.). Vgl. Suid. Ἔρον. τὸν ἔρωτα.

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-621

⁹⁹

¹⁰⁰

ἔπι: dem Dativ wird ἐπί selten nachgestellt. Vgl. zu Prom. 67.

1016. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-622

¹⁰¹

¹⁰²

ἔπεμψεν: der Aor. bezeich- net das Plötzliche und Momentane. - ἱμέρου νικώμενος ( ἡττώμενος) wie μὴ φόβου νικῶ Cho. 1050.

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-623

¹⁰³

¹⁰⁴

μὴ πάθωμεν, eine mildere Form der Abmahnung für un πάθητε. Danaos meint die Ver- letzung der Jungfräulichkeit (Schol. μὴ ὑποπέσητε ἀνδράσιν). — ὧν εἵνεκα, dem zu entgehen. Ähnlich ὧν ὅπερ εὐῶπα πέμψον ἀλκάν Soph. Ο. Τ. 187. — Ζυ πολὺς πόνος ergänzt sich aus dem speziellen Ausdruck ἠρόθη ein allgemeinerer wie διεπεράθη (Zeugma). — ἠρόθη: vgl. πόντου ἀροτρευτής Anth. Ρal. ΙΧ 242, vastum maris aequor arandum Verg. Aen. II 780. Nicht gehört hierher Eur. Fragm. 670 υγρὰ δὲ μήτηρ, οὐ πεδοστιβὴς τροφὸς θάλασσα· τήνδ' ἀροῦμεν, denn hier bezeichnen Fischer das Meer als ihr Acker- land, d. h. als ihre Nahrungsquelle.

1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-624

¹⁰⁵

¹⁰⁶

αἶσχος ἡμῖν, ἡδονὴν δ᾽ ἐχθροῖς: vgl. Pers. 1034 λυπρά, χάρματα δ' ἐχθροῖς, Hom. 4 51 δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ, Soph. Ant. 646 αὑτῷ πόνους φῦσαι, πολὺν δὲ τοῖσιν ἐχθροῖσιν γέλων, Dio Cass. XXXVIII 23, 1 γέλωτα τοῖς ἐχθροῖς, αίσχος δὲ τοῖς οἰκείοις παρέχειν.

1021. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-625

¹⁰⁷

¹⁰⁸

διδοῖς, διδοῖ sind epische Formen.

1022. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-626

¹⁰⁹

¹¹⁰

οἰκεῖν hängt von διδοῖ ab. λάτρων ἄτερθεν, ohne Entgelt. Vgl. Eustath. S. 1246, 9 ὡς καὶ λάτρον ὁ ῥηθεὶς μισθὸς ἐλέγετο, δηλοῦσιν οἱ παλαιοί. εὐπετῆ τάδε, per- commoda haec sunt, d. h. die Wahl der Wohnung bietet keine Schwierig- keit. Vgl. Eur. Phoen. 680 πάντα δ᾽ εὐπετῆ θεοῖς.

1023-1024. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-627

¹¹¹

¹¹²

ἐπιστολάς, ἐντολάς, in diesem Sinne immer bei Äschylos. τὸ σωφρονεῖν, die Keuschheit Diese Mahnung gilt der Hyper- mestra, welche sich durch die Liebe zu Ungehorsam verleiten läßt.

1025-1026. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-628

¹¹³

¹¹⁴

D. i.,,mache dir um alles andere, nur nicht um unsere Keuschheit Sorge". Vgl. Soph. Ant. 1179 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων τἄλλα βουλεύειν πάρα, Eur. Heraklid. 693 ὥς μ᾽ οὐ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα, Plaut. Mil. Gl. III 3, 60 faciemus: alia cura.

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-629

¹¹⁵

¹¹⁶

νέον: zu 344. — Wegen des Mangels der Cäsur zu 406. Weil verbessert den Rhythmus mit θεοῖς γὰρ εἴ τι μὴ βεβούλευται νέον.

1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-630

¹¹⁷

¹¹⁸

,,Ich werde die Fußspuren, die mein Sinn in den Boden ge- drückt hat, nicht zerstören“, d. h. ich werde der bisher gezeigten Denkweise nicht untreu werden".

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-631

¹¹⁹

¹²⁰

Exodos (in ursprüng- licher Weise ein Chorgesang). Der Anfang kennzeichnet den Gesang als Abzugslied; aber durch die Teilnahme der Dienerinnen, welche für die Rechte der Aphrodite ein- treten (etwa wie der Diener im Anfang des Euripideischen Hippo- lytos), wird auf einen späteren Kon- flikt und auf die folgende Hand- lung der Trilogie hingewiesen. Das erste Strophenpaar gehört dem Hauptchor der Danaiden, das zweite dem Nebenchor der Dienerinnen (988, 1033). Im dritten wechseln die beiden Chöre (wahr- scheinlich die beiden κορυφαῖοι) miteinander ab; das letzte Strophen- paar singen die beiden Chöre vereint.

1029-1030. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-632

¹²¹

¹²²

ἴτε μάν, nun aber ziehet hin", vgl. ἄνα γε μάν Cho. 961. ἀστυάνακτας πολιούχους τε καὶ οι κτἑ., die Götter der Stadt, der Burg und des Landes. Vgl. Ag. 88 πάντων δὲ θεῶν τῶν ἀστυνόμων, ὑπάτων χθονίων, τῶν τε θυραίων τῶν τ᾿ ἀγοραίων. γαναέντες (in der Handschrift γανάεντες), „feiernd". Diese Form setzt eine unbekannte Form γανάημι voraus. Vgl. δαέντες, ἀέντες. Pauw hat dafür γανάοντες gesetzt. Bei Homer finden sich die Formen γανόωντες ( γανάοντες), γανόωσαι ( γανάουσαι) im Sinne von glänzend, prangend. Hesych. bietet γανεῖν· λευκαίνειν und γανάσσαι· σμῆξαι, ἡδῦναι. Die Maskulinform kann stehen, weil auch Männer im Zuge sind, Danaos und seine Leib- wache.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

<Δαναΐσ> ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.—

<Θεράπαινα> τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη:

<Δαναΐσ> σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον. 22 — 1055

<Θεράπαινα> σὺ δέ γ᾽ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον. 1057

<Δαναΐσ> τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;—

<Θεράπαινα> μέτριον νῦν ἔπος εὔχου:

<Δαναΐσ> τίνα καιρόν με διδάσκεις;— 1060

<Θεράπαινα> τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν. 23 1062

<Χοροσ> Ζεὺς 24 ἄναξ ἀποστεροί- η γάμον 25 δυσάνορα δάιον, ὅσπερ Ἰὼ πημονᾶς ἐλύσατ᾽ εὖ 1065 χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών, εὐμενεῖ βίᾳ κτίσας. 26 1068

<Χοροσ> καὶ κράτος νέμοι γυναι- ξίν: τὸ βέλτερον κακοῦ καὶ τὸ 27 δίμοιρον αἰνῶ, 1070 καὶ δίκᾳ 28 29 δίκας ἕπε- σθαι, ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς, λυτηρίοις μαχαναῖς θεοῦ πάρα.

Δαναΐς ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.

Θεράπαινα τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη·

Δαναΐς σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον. 1055

Θεράπαινα σὺ δέ γʼ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον.

Δαναΐς τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;

Θεράπαινα μέτριον νῦν ἔπος εὔχου·

Δαναΐς τίνα καιρόν με διδάσκεις; 1060

Θεράπαινα τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν.

Χορός Ζεὺς ἄναξ ἀποστεροί- η γάμον δυσάνορα δάιον, ὅσπερ Ἰὼ πημονᾶς ἐλύσατʼ εὖ 1065 χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών, εὐμενῆ βίαν κτίσας.

Χορός καὶ κράτος νέμοι γυναι- ξίν· τὸ βέλτερον κακοῦ καὶ τὸ δίμοιρον αἰνῶ, 1070 καὶ δίκᾳ δίκας ἕπε- σθαι, ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς, λυτηρίοις μαχαναῖς θεοῦ πάρα.

Ἡμιχόριον Α 1 ἴτε μὰν ἀστυάνακτας μάκαρας θεοὺς γονυάζοντες, πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου 990 περιναίονται παλαιόν.

Ἡμιχόριον Β ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοί μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τάν- δε Πελασγῶν ἐχέτω, μηδ' ἔτι Νείλου προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις, 995

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ) ἴτε μὰν ἀστυάνακτας μάκαρας θεοὺς †γανάεντες, πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου 1020 περιναίουσιν παλαιόν.

Numeri

Testimonia

Apparatus Criticus

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ) ὑποδέξασθε (δ᾽) ὀπαδοὶ μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγών ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις, – 1025

A Danaid May mighty Zeus defend me from marriage with Aegyptus ’ race!

A Handmaiden That would indeed be best.

A Danaid But you would move the immovable. 1055

A Handmaiden And you do not know what the future has in store.

A Danaid How should I scan the mind of Zeus, a sight unfathomable?

A Handmaiden Let the words of your prayer be moderate.

A Danaid What sense of proportion would you now teach me? 1060

A Handmaiden Do not ask too much of the gods.

Chorus of Danaids and Handmaidens May sovereign Zeus spare me cruel marriage with a man I hate, that very Zeus who mercifully freed Io from pain, restoring her with healing hand by kindly force. 1065

Assez large. — Danaos sort. Le cortège des Danaïdes se prépare à le suivre.

LE CHŒUR Allons, célébrons les Bienheureux, seigneurs d'Argos, dieux urbains et dieux riverains des eaux de l'Érasinos antique. Et vous, suivantes, répondez à notre chant. Que nos louanges disent la ville des Pélasges ! Le Nil et ses bouches n'auront plus l'hommage de nos hymnes.

CORO DELLE DANAIDI

Pass and adore ye the Blessed, the gods of the city who dwell Around Erasinus, the gush of the swift immemorial tide. 1070

Semi-Chorus Chant ye, O maidens; aloud let the praise of Pelasgia swell; Hymn we no longer the shores where Nilus to ocean doth glide.

Semi-Chorus

So erhebt denn im Triumphton Des Olymps Götter, die Burgherrn Und der Stadt Hüter und die schon in der Urzeit 970 Erasinos' Flut umwohnten!

Zweiter Halbchor. In das Lied stimmt mit Gesang ein, O Gefährtinnen! Der Gesang gel= te der Heimat des Pelasgos, und der Nilstrom Werd' im Lied nicht mehr gefeiert! 975 Erste Gegenstrophe.

Erster Halbchor.

Commentary

Stable identifiers

<Δαναΐσ>

ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι

γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.—

<Θεράπαινα>

τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη:

<Δαναΐσ>

σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον.²²—
1055

<Θεράπαινα>

σὺ δέ γ᾽ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον.

1057

<Δαναΐσ>

τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν

καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;—

<Θεράπαινα>

μέτριον νῦν ἔπος εὔχου:

<Δαναΐσ>

τίνα καιρόν με διδάσκεις;—
1060

<Θεράπαινα>

τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν.²³

1062

<Χοροσ>

Ζεὺς²⁴ ἄναξ ἀποστεροί-

η γάμον²⁵ δυσάνορα

δάιον, ὅσπερ Ἰὼ

πημονᾶς ἐλύσατ᾽ εὖ
1065

χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών,

εὐμενεῖ βίᾳ κτίσας.²⁶

1068

Δαναΐς

ὁ μέγας Ζεὺς ἀπαλέξαι

γάμον Αἰγυπτογενῆ μοι.

Θεράπαινα

τὸ μὲν ἂν βέλτατον εἴη·

Δαναΐς

σὺ δὲ θέλγοις ἂν ἄθελκτον.
1055

Θεράπαινα

σὺ δέ γʼ οὐκ οἶσθα τὸ μέλλον.

Δαναΐς

τί δὲ μέλλω φρένα Δίαν

καθορᾶν, ὄψιν ἄβυσσον;

Θεράπαινα

μέτριον νῦν ἔπος εὔχου·

Δαναΐς

τίνα καιρόν με διδάσκεις;
1060

Θεράπαινα

τὰ θεῶν μηδὲν ἀγάζειν.

Χορός

Ζεὺς ἄναξ ἀποστεροί-

η γάμον δυσάνορα

δάιον, ὅσπερ Ἰὼ

πημονᾶς ἐλύσατʼ εὖ
1065

χειρὶ παιωνίᾳ κατασχεθών,

εὐμενῆ βίαν κτίσας.

Χορός

καὶ κράτος νέμοι γυναι-

ξίν· τὸ βέλτερον κακοῦ

καὶ τὸ δίμοιρον αἰνῶ,
1070

καὶ δίκᾳ δίκας ἕπε-

σθαι, ξὺν εὐχαῖς ἐμαῖς, λυτηρίοις

μαχαναῖς θεοῦ πάρα.

Ἡμιχόριον Α
¹

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς γονυάζοντες,

πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
990

περιναίονται παλαιόν.

Ἡμιχόριον Β

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοί

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τάν-

δε Πελασγῶν ἐχέτω, μηδ' ἔτι Νείλου

προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις,
995

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ)

ἴτε μὰν ἀστυάνακτας

μάκαρας θεοὺς †γανάεντες,

πολιούχους τε καὶ οἳ χεῦμ᾽ Ἐρασίνου
1020

περιναίουσιν παλαιόν.

ΧΟΡΟΣ (ΔΑΝΑΙΔΩΝ)

ὑποδέξασθε (δ᾽) ὀπαδοὶ

μέλος· αἶνος δὲ πόλιν τήνδε Πελασγών

ἐχέτω, μηδ᾽ ἔτι Νείλου

προχοὰς σέβωμεν ὕμνοις, –
1025

A Danaid

May mighty Zeus defend me from marriage with Aegyptus ’ race!

A Handmaiden

That would indeed be best.

A Danaid

But you would move the immovable.
1055

A Handmaiden

And you do not know what the future has in store.

A Danaid

How should I scan the mind of Zeus, a sight unfathomable?

A Handmaiden

Let the words of your prayer be moderate.

A Danaid

What sense of proportion would you now teach me?
1060

A Handmaiden

Do not ask too much of the gods.

Chorus of Danaids and Handmaidens

May sovereign Zeus spare me cruel marriage with a man I hate, that very Zeus who

mercifully freed Io from pain, restoring her with healing hand by kindly force.
1065

LE CHŒUR

Allons, célébrons les Bienheureux, seigneurs
d'Argos, dieux urbains et dieux riverains des eaux de l'Érasinos antique. Et vous, suivantes, répondez à notre chant. Que nos louanges disent la ville des Pélasges ! Le Nil et
ses bouches n'auront plus l'hommage de nos hymnes.

Pass and adore ye the Blessed, the gods of the city who dwell

Around Erasinus, the gush of the swift immemorial tide.
1070

Semi-Chorus

Chant ye, O maidens; aloud let the praise of Pelasgia swell;

Hymn we no longer the shores where Nilus to ocean doth glide.

So erhebt denn im Triumphton

Des Olymps Götter, die Burgherrn

Und der Stadt Hüter und die schon in der Urzeit
970

Erasinos' Flut umwohnten!

Zweiter Halbchor.

In das Lied stimmt mit Gesang ein,

O Gefährtinnen! Der Gesang gel=

te der Heimat des Pelasgos, und der Nilstrom

Werd' im Lied nicht mehr gefeiert!
975
Erste Gegenstrophe.