Aeschylus Libation Bearers 838-934

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Libation Bearers. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Χοηφóρoι (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (7)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 838-934 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 838 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 838 focus
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 838 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 838 focus
ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος, ἀλλ᾽ ὑπάγγελος·
νέαν φάτιν δὲ πεύδομαι λέγειν τινὰς
ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον,
μόρον γ' Ὀρέστου. καὶ τόδ᾽ ἀμφέρειν δόμοις
840
γένοιτ' ἂν ἄχθος αἱματοσταγὲς φόνῳ
τῷ πρόσθεν ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ.
πῶς ταῦτ᾽ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω;
ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι
πεδάρσιοι θρώσκουσι θνήσκοντες μάτην;
845
τί τῶνδ᾽ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί;
Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι,
τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιδεάζουσ',
855
ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας
πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι;
νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι
πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων
ἢ πάνυ θήσειν ᾿Αγαμεμνονίων
860
οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,
ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾿ ἐλευθερίᾳ
δαίων αρχάς τε πολισσονόμους
ἕξει πατέρων μέγαν ὄλβον.
τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος
865
δισσοῖς μέλλει θείοις Ὀρέστης
ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ.
ἒ ἔ, ὀτοτοτοῖ.
οἴμοι πανοίμοι δεσπότου τελουμένου,
οἴμοι μάλ᾽ αὖθις ἐν τρίτοις προσφθέγμασιν.
875
Αἴγισθος οὐκέτ᾽ ἔστιν. ἀλλ᾽ ἀνοίξατε
ὅπως τάχιστα, καὶ γυναικείους πύλας
μοχλοῖς χαλᾶτε· καὶ μάλ᾽ ἡβῶντος δὲ δεῖ,
οὐχ ὡς ἀρῆξαι διαπεπραγμένῳ· τί γάρ;
ἰοὺ ἰού.
κωφοῖς ἀυτῶ καὶ καθεύδουσιν μάτην
880
ἄχραντα βάζω. ποῖ Κλυταιμήστρα, τί δρᾷ;
ἔοικε νῦν αὐτῆς ἐπὶ ξυροῦ πέλας
αὐχὴν πεσεῖσθαι πρὸς δίκην πεπληγμένος.
ποῦ δαὶ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα
τὰ πυθόχρηστα, πιστὰ δ᾽ εὐορκώματα;
900
ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 838 focus
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 838 focus
ἔ ἔ, ὀτοτοτοῖ.
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 838-931 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 838 focus
I have come not unbidden, but summoned by a messenger ; and I understand that some strangers who have arrived tell us news by no means welcome, to wit, the death of Orestes. And the imputation of this upon the house would be a blood- dripping burthen upon one still ulcerated and irritated by the former murder 4 . How am I to deem these tidings true and clear? or can it be that alarming rumours in the minds of women are flitting in mid-air, such as die away without effect ? What of these things shouldst thou say, so as to prove it to my mind ?
O Jupiter ! Jupiter! what am I to say ? whence shall I commence thus praying and importunating 1 ? How, speaking from good feeling, shall I obtain an equivalent boon ?
For now either the gore-stained attempts of the man-slaying axes are on the point of working the destruction of the family of Agamemnon throughout all time, or he, kindling fire and light for liberty, and the authorities that give laws to the state, shall enjoy the great weal of his fathers. Upon such a con­ flict as this is god-like Orestes, a solitary single-handed champion, on the point of entering against two. And may it be for victory!
(from within the palace.)—Ah ! what, ho !
Woe's me! ay every woe's me, for my slain lord! yet once more woe's me ! in a third exclamation. Aegisthus is no more : but open as quickly as ye may, and unclose, by [re­ moving] the bars, the doors of the women's apartments ; and need there surely is of a vigorous arm; but not to succour the slain ; what need of that ? What, hoa ! I am shouting to the deaf, and calling in vain to those that are madly sleeping. Where is Clytemnestra ? what is she doing ? It seems now that her neck is soon to fall on the edge of the steel, she being justly smitten 2 .
Where, then, are the oracles of Apollo uttered at Pytho, and the faithful oaths well plighted ? Deem all thine enemies rather than the gods 1 .
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 838 focus
achève l'œuvre amère du Malheur.)
défie bien en tout cas de tromper ma clairvoyance.
Ah! ah!
l'issue en est décidée.
Et que deviendraient désormais les oracles d'Apollon, les avis rendus à Pythô, et la loyauté, garante des serments? Crois-moi, mieux vaut contre soi avoir tous les hommes plutôt que les dieux.
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 838 focus
This meſſage has a voice, that calls me forth
940
To learn with more aſſurance this report,
By certain ſtrangers brought, touching the death
Of young Oreſtes; most unwelcome this;
And the relation to this house will add
Fresh terror to the fear, whoſe unheal’d wound
945
Smarts inwardly, and rankles.
Shou'd I give
Full credit to this tale, or rather deem it
The idle offspring of these women’s fears,
That lightly roſe, and will as lightly die?
950
Tell me, what proof gives credit to this rumour?
What ſhou'd I ſay, eternal King,
Or how begin the strain?
960
These passions how contain,
That in my throbbing breast tumultuous ſpring?
O that, in aid, my daring deed
Might all the force of words exceed!
For now diſtained with blood the bick'ring sword,
965
The contest ends;
if all
This royal race ſhall fall;
Or the just laws their antient ſtate reſuming,
And liberty her light reluming,
970
Hail to his father's rights the son reſtor'd.
'Gainſt two fierce wolves the youth conteſting ſtands d
Alone: May heav'n-ſent conquest grace his hands!
Oh! I am ſlain,
Woe, woe to me! Woe to my ſlaughter’d lord!
980
Woe on my wretched head, and woe again!
Ægisthus is no more. But open here,
Ye females, inſtantly unbar these doors;
Th' occaſion calls for vigor, not t' aſſiſt
The ſlain. Ho, here!
985
What, call I to the deaf?
Or ſleep you? Where is Clytemnestra? How
Employ'd? Her life ſtands at the ſword's bare point,
And ready vengeance ſeems to prompt the blow.
Where then the other oracles of Phœbus,
Giv'n from the Pythian ſhrine? The faithful vows,
The ſolemn adjurations, whither vaniſh'd?
1010
Deem all the world thy foes, save the just Gods.
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 838 focus
Non senza invito io venni, anzi chiamato.
745
So che son giunti forestieri, e recano
una novella punto grata. Oreste
è morto. E deve questo nuovo cruccio
patir la casa, oltre l'antica strage
che ci piaga e ci morde. Or, come apprendere
750
se credibile e vera è la novella,
o se sgomente ciance all'aria corrono,
di femmine, che presto irrite cadono?
Giove, Giove, che dire? Da dove
cominciar le preghiere ed i voti?
Qual parola trovare che all'émpito
mio sia pari, che affretti gli eventi?
Ora i fili di scuri omicide
765
sanguinanti, daranno alla rocca
d'Agamènnone l'ultimo crollo;
o la luce ed il fuoco e le leggi
ravvivando pei liberi, Oreste
dei suoi padri la grande opulenza
770
riavrà. Contro due quel divino
si cimenta. Oh!, gli arrida Vittoria!
Ahi, Ahi! Ahimè, Ahimè!
Ahimè, misero me, spento è il signore!
Ahimè! La terza volta ancor lo grido!
780
Egisto non è piú! Non indugiate,
aprite, su, dei ginecei le porte
dalle spranghe sciogliete! E c'è bisogno
d'un giovane gagliardo. E non per porgere
soccorso: ai morti chi può dar soccorso?
785
Ahimè, ahimè!
Io grido ai sordi, io mi rivolgo indamo
ai dormïenti, e nulla ottengo. Ov'è
Clitennestra? Che fa? Già la cervice
ella ha sul ceppo, piomba il colpo già!
790
E dove andâr gli oracoli d'Apollo,
da Pito imposti, e i giuramenti sacri?
Inimícati tutti, e non gl'Iddei.
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 838 focus
Venio non inuocatus, ſed nuncio accerſitus.
Nouam famam ut audiam dicere aliquos
775
Hoſpites accedentes nequaquam caducam,
Mortem Oreſtis, & hoc ferre domum.
Sit dolor hæc in cædem terriculi,
Vulneranti primo & proiſecto.
Quomodo hæc uera & uiuentia putabo?
780
Aut à mulieribus terrendi ſermones,
"Excelsi cadunt morientes fruſtra.
Quid horum dices, ut maniſeſtes mentem?
O` Iupiter, Iupiter, quid dico unde incipiam
Hæc optans & currens?
Quomodo æqualia dices, perficiam?
Nunc enim futuræ funt inquinare
Experientiæ piſtillorum uiri infeſtorum.
795
Aut omnino facere Agamemnoniarum
Domorum iacturam omnino,
Aut ignem aut lucem pro libertate
Principatus hoſtium politicos
Habebit paternam magnam felicitatem,
800
Hanc fortem præſes exiſtens.
Geminis curæ erit diuus Oreſtes.
Attrectare, eat uerò ad uictoriam.
heu heu.
Hei mihi omnino, domino conſummato,
Hei mihi rurſus in tertijs clamoribus.
810
Aegiſthus non amplius est. ſed aperite
Quàm citiſſimè, & muliebres portas
Repagulis laxate, & admodum pubescente opus est,
Non ut iuuet factum. quid enim?
Heu heu, ſurdis clamore, & dormientibus fruſtra
815
Imperfectè loquor. quò Clytemneſtra? quid facit?
Videtur cum nouacula prope ipſam
Principium cadere propter cauſam territe.
Vbi uidelicet reliqua oracula Loxiæ
"Bona fidelia uerò iuramenta.
835
Omnes inimicos pluris dijs facis.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 838 focus
Da bin ich, hergerufen, nicht aus eig'nem Drang.
Mit neuer Botschaft, heifst es, kam ein fremder Mann,
840 mir keineswegs erwünschter, von Orestes' Tod.
Das lüde schwerste Sorg' und Angst auf unser Haus,
das von der alten Wunde schwer darniederliegt.
Wie darf ich das betrachten? Leuchtet klar darin
die Wahrheit? Ist's ein Nebelwort, das aus der Angst
845 des Frauenherzens aufsteigt, bald in nichts verweht?
Könnt ihr mir Auskunft geben, die Gewissheit schafft?
Zeus, was sag' ich? Zeus, womit beginn' ich?
Beten will ich und ich will beschwören,
doch das Herz, mitfühlend allzu heftig,
wie vermag's zu sagen, was es fühlt?
Jetzt entscheidet sich's. Im Mannesbusen
860 färbt sich purpurn jetzt des Schwertes Klinge,
und entweder schlägt sie Agamemnons
Hause jetzt den letzten Todesstreich,
oder zu der Freiheit heller Feier
darf das alte Haus die Flamm' entzünden,
und der Ahnen städtewaltend Scepter,
865 Herrlichkeit und Reichtum kehrt zurück.
Darum geht das Ringen. Wider beide,
die im letzten Gange siegreich waren,
trat allein mit Gottes Kraft Orestes
auf den Plan. O werde sein der Sieg.
Horcht auf, horcht auf.
Wie steht es? Ist's vollbracht?
Weh wehe, tötlich ist der Herr getroffen, weh
und aber wehe rufet euch mein dritter Schrei.
Apollons Wahrspruch, Delphis heiligstes Gebot
willst du vergessen? Unverbrüchlich ist der Schwur.
Brich alle Bande, nur den Göttern bleibe treu.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 838 focus
Hither and not unsummoned have I come;
For a new rumour, borne by stranger men
935
Arriving hither, hath attained mine ears,
Of hap unwished-for, even Orestes' death.
This were new sorrow, a blood-bolter'd load
Laid on the house that doth already bow
Beneath a former wound that festers deep.
940
Dare I opine these words have truth and life?
Or are they tales, of woman's terror born,
That fly in the void air, and die disproved?
Canst thou tell aught, and prove it to my soul?
Zeus, Zeus! what word to me is given?
What cry or prayer, invoking heaven,
Shall first by me be utterèd?
955
What speech of craft—nor all revealing,
Nor all too warily concealing—
Ending my speech, shall aid the deed?
For lo! in readiness is laid
The dark emprise, the rending blade;
960
Blood-dropping daggers shall achieve
The dateless doom of Atreus' name,
Or—kindling torch and joyful flame
In sign of new-won liberty—
Once more Orestes shall retrieve
965
His father's wealth, and, throned on high,
Shall hold the city's fealty.
So mighty is the grasp whereby,
Heaven-holpen, he shall trip and throw,
Unseconded, a double foe.
970
Ho for the victory! [ A loud cry within.
Help, help, alas!
O woe, O woe, my lord is done to death!
Woe, woe, and woe again, Ægisthus gone!
Hasten, fling wide the doors, unloose the bolts
Of the queen's chamber. O for some young strength
980
To match the need! but aid availeth nought
To him laid low for ever. Help, help, help!
Sure to deaf ears I shout, and call in vain
To slumber ineffectual. What ho!
The queen! how fareth Clytemnestra's self?
985
Her neck too, hers, is close upon the steel,
And soon shall sink, hewn thro' as justice wills.
[ Enter Clytemnestra.
Where then would fall the hest Apollo gave
At Delphi, where the solemn compact sworn?
Choose thou the hate of all men, not of gods.
1005
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 838 focus
Nicht ungerufen komm' ich, Boten riefen mich;
Denn neue Kunde, hör' ich, ward von Fremdlingen
Hieher gemeldet, keineswegs erfreuliche:
Der Tod Orestens. Würde das im Hause kund,
Ein schreckentriefend Grausen wohl erweckt' es hier,
835
Wo noch des Mordes Wunde brennt mit altem Schmerz.
Wie? Dars' ich's Wahrheit achten, ist's lebendig hell?
Sind's eitle Frauensagen, die, vom Schreck gezeugt,
Zur Luft sich aufwärts schwingen und in Nichts vergeh'n?
Was weißt du hiervon zweifellos mir kundzuthun?
840
Was sag' ich, o Zeus, wo beginn' ich zuerst
Mein brünstiges Fleh'n, mein heißes Gebet?
Wie ström' ich den Strom
850
(Ab.)
Wohlwollender Wünsche zulekt aus?
Denn jetzt ist die Zeit, daß in ewige Nacht,
Von der Erde vertilgt, Agamemnons Haus,
Das geliebte, versinkt, von des mordenden Stahls
Blutlechzender Spike geopfert,
855
Ach! - oder er selbst flammt Feuer und Glut
Für die Freiheit empor, und erringt sich des Volks
Herrschaft und das Haus,
Das gesegnete Erbe der Ahnen.
In so mächtigem Kampf will kühn er allein
860
Sich messen mit Zwei'n, der erhabene Held,
Orestes. Kröne der Sieg ihn!
Weh mir! O Graun, o Graun!
Weh, wehe mir! In seinem Blute liegt der Fürst!
Und wehe nochmals, rus' ich aus zum drittenmal!
Aegisthos ist erschlagen! Deffnet, öffnet doch
870
So schnell wie möglich; schiebt die Riegel weg am Thor
Des Frauenhauses! Großer Schnelligkeit bedarf's,
Nicht um dem Todten beizusteh'n: was hülfe das?
Hoiho! Hoiho!
Zu Tauben ruf' ich und verschwend' an Schlafende
Mein Wort. Wo ging die Herrin hin? Was zögert sie?
875
Es scheint, ihr eigner Nacken schwebt auf Messers Rand,
Und sinkt alsbald getroffen von der Nache Strahl.
(Klytämnestra tritt eilig heraus.)
Wo blieben dann des Pythotempels übrige
Orakelsprüche? Wo des Eides heilig Band?
Hab' alle Welt zu Feinden, nur die Götter nicht!
895

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

838. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-537

εἴτ᾽: Turn. M. Žɛv G. Ald. Rob.
838

839. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-538

κληδόνος: κλυδόνος G. Ald.
839

840. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-539

οὔτοι φρέν᾽ ἂν κλέψειεν: οὗτοι φρέν ἂν κλέψειεν Elmsleius ad Euripidis Med. p. 150. οὗτοι φρένα κλέψειαν M. G. Ald. Rob. Τurn. κλέψειεν Stephanus.
840

841. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-540

ἄρξωμαι: ἄρξαμαι vitium Ald.
841

842. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-541

κἀπιθεάζουσ': nagyoμén Rob. Deinde záridoάžovou M. G. sed in M. od ab alia manu in litura scriptum est. κἀπιθοάζωσα Ald. καπι θοάζουσα Rob. zḍлidoάlovo' Turn. Recte Blomfieldius et ante eum Schultzius scribendum coniecerunt κἀπιθεάζουσ'.
842

844. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-542

ἀνύσωμαι: ἀνύσομαι G.
844

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-543

μιανθεῖσαι: juaviva Rob. ex sua coniectura: codex eius, ut ceteri libri, μιανθεῖσαι.
845

846. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-544

πειραὶ: Scholiastes πειραί, αἱ ἀκμαὶ τῶν ξιφῶν, παρὰ τὸ πείρειν. Non debebat Blomfieldius Pauwii лɛα probare.
846

848. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-545

ὄλεθρον: pov error Rob.
848

850. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-546

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους: δαίων M. G. Rob. δαΐων Ald. Turn. Deinde libri αρχάς τε πολισσονόμους, nisi quod Ald. πολυσσονομούς habet. Porsonus scripsit ἀρχαῖς τε πολισσονόμοις. Receperunt hoc editores praeter Wellanerum, qui té post participium ea ratione positum esse putavit, de qua dixi ad Ag. v. 97. Hic quidem veri simillimum est excidisse versum eiusmodi, πλοῦτόν τε δόμων.
850

852. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-547

πατέρων: πύτον Ald. male intellecto compendio codicis G. Hinc πατρῷον Turn.
852

853. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-548

πάλην ... μόνος ὢν: úr Ald. et codex Robortelli: ipse Rob. náλny scripsit, quod est in M. G. Turn. Deinde uóvos ir M. Rob. μóvos omittunt G. Ald. unde Turn. r o scripsit.
853

854. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-549

θεῖος: Jos Turn. 9ɛiois M. G. Ald. Rob.
854

855. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-550

νίκῃ: vízy M. G. Rob. vízyy Ald. Turn.
855

856. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-551

ἔ ἔ, ὀτοτοτοτοῖ: Huic et sequenti versui lineae praefixae in M. G. Omittit personarum notas Ald. Libri è otototoĩ, quod oxytonon est in G. Rob. Scripsi OTOTOTOTOT. Proprius in talibus exclamationibus est versus dochmiacus.
856

857-858. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-552

ἔα, ἔα, ἔα μάλα. πῶς ἔχει; πῶς κέκρανται δόμοις: Vulgo ἔα, ἔα μάλα. πῶς ἔχει; πῶς κέκρανται δόμοις; Sic Vict. ex M. zézagra G. Ald. Turn. xéxoaora Rob. Dochmiacus versus esset a la μáha. Verum ita is, qui sequitur, trimeter esset Creticus, quod genus in huiuscemodi vociferationibus prorsus inusitatum est. Quare sic haec scribenda putavi, ἔα, ἔα μάλα. πῶς ἔχει, κέκρανται δόμοις; AESCHYLUS II. 36

859. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-553

ἀποσταθῶμεν: Huic versui chori nomen praefixum in M. G. Ald. ἀποσταθῶμεν Rob. Turn. απο σταθῶμεν Μ. ἀποσταθῶ μὲν G. Ald.
859

862. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-554

πεπληγμένου: Personae nota omissa in M. G. Ald. Rob. Οι. praefixit Turn. πανοίμοι Porsonus. Libri πάν· οἴμοι vel πάν, οἴμοι, Rob. πᾶν. οἴμοι. In fine versus libri τελουμένου. Aberravit librarius ad v. 859. Recepi probabilem Schiitzii emendationem, πεπληγμένου.
862

863. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-555

προςφθέγμασιν: In προςφθέγμασιν inter y et ut aliquid erasum in M.
863

865. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-556

γυναικείους: γυναικείους M. Rob. Turn. γυναικίους G. Ald. γυναικείας scripserat Vict. Recte Blomfieldius γυναικείους restituit. Male autem idem Blomfieldius de ανδρωνίτιδι et γυναικωνίτιδι cogitavit. Ex hospitalibus egressus est servus, et aperiri iubet regias aedes.
865

866. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-557

χαλᾶτε· καὶ μάλ᾽ ἡβῶντός γε δεῖ: χαλᾶτα, sed postremo a deinde in e mutato, G. Deinde libri καὶ μάλ᾽ ἡβῶντος δὲ δεῖ. Recte Blomfieldius καὶ μάλ' ἡβῶντός γε δεῖ, obtemperans ille quidem Porsoni decreto, de quo ad Prom. v. 977. dictum est. Recte iunguntur και et δέ, ubi dé sententiam prioribus adneclit, και autem est etiam: non possunt coniungi, ubi, ut hic, nectendae orationi inservit zaí. Ceterum male interpretes hic de robusto homine agi putant, tamquam si firmissime clausae essent fores. Atqui aperit has fores Clytaemnestra, mulier. Poeta intelligit celerem.
866

867. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-558

οὐχ ὥςτ᾽ ἀρῆξαι ... διαπεπραγμένῳ: οὐχ ὥστ᾽ ἀρήξαι emendavit Porsonus. Libri οὐχ ὡς δ᾽ ἀφῆξαι. Deinde διαπεπραγμένων M. G. Ald. Rob. διαπεπραγμένῳ scribendum esse vidit Turn. Id legit scholiastes, qui sic interpretatur, τῷ σφαγέντι.
867

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-559

ἀϋτῶ ... καθεύδουσιν: αυτώ Vict. ex M. αὐτῷ Turn. αὐτῷ G. Ald. et codex Robortelli. αὐλῶ ex sua coniectura Rob. καθεύδουσι Ald. Turn.
869

870. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-560

ποῖ Κλυταιμνήστρα: ποῦ Blomfieldius, ut Elmsleius voluerat. Non mutandum ποῖ, quod est quo erasit? Deinde κλυταιμνήστρας G. All.
870

871. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-561

ἐπὶ ξυροῦ πέλας: ἐπὶ ξυροῦ πέλας M. Rob. Turn. ἐπὶ ξυρὸν πέλας G. Ald. Verum fortasse est quod Abreschio videbatur restituendum esse επιξήνου πέλας. Comparavit quod dictum est in Agamemnone v. 1236. βωμοῦ πατρώου δ᾽ ἀντ᾽ ἐπίξηνον μένει θερμῷ κοπείσῃ φοινία προσφάγματι.
871

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-562

αὐχὴν ... πρὸς δίκην πεπληγμένος: αὐχὴν Μ. G. Rob. ἀρχὴν error Ald. unde ἀρχὴ Turn. Deinde πρὸς δίκη πεπληγμένος Μ. πρὸς δίκην πεπληγμένος G. Ald. Rob. πρὸς δίκην πεπληγμένης Turn. Scribendum putavi πρὸς δίκης πεπληγμένος.
872

873. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-563

τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα;: Linea praefixa in M. κλ. in ceteris.
873

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-564

λέγω: Linea praefixa in M. Oresti hunc versum tribuunt G. Ald. Rob. Οι. praefixum a Turn. λέγω M. G. Ald. Rob. λόγῳ Turn. quod obtinuit donec Schützius λéyw restituit.
874

875. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-565

οἴ 'γώ: Linea praefixa in M. κλ. in celeris. Hic et v. 881. of 'γὼ Canterus. σὲ ἐγὼ M. Turn. οἱ ἐγὼ G. Rob. οἱ ἐγὼ Αld.
875

877. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-566

δοίη ... ἀνδροκμῆτα: δοίη praeter primam litteram in litura scriptum est in M. ἀνδροκμήτα M. Rob. ἀνδρόκμητα G. Ald. Turn.
877

878. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-567

εἰ νικῶμεν: εἰ νικῶμεν recte Turn. ή νικῶμεν M. G. Ald. Rob.
878

880. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-568

ματεύω· τῷδε δ᾽ ... ἔχει: Hinc etiam usque ad v. 884. personae lineis tantum distinctae in M. μαντεύω Rob. τῶιδεδ᾽, litteris εδ' in rasura scriptis, M. ἔχοι Ald.
880

882. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-569

τοίγαρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ: τοὶ γὰρ ἐν ταυτῷ τῷ τάφῳ Rob.
882

883. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-570

κείσει: Libri κείσῃ.
883

884. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-571

τόνδε δ᾽ αἴδεσαι: τόνδε δ᾽ αἰδεσαι Rob. ex Sophiani emendatione et Turn. τόνδε δήσεται Μ. G. Ald. codex Robortelli.
884

885. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-572

πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων: πρὸς ᾧ σὲ πολλὰ Rob. πρὸς ὠκύ (sic mihi relatum: alii ὴν vel ὴν ex M. afferunt) πολλὰ Μ. πρὸς ὠκύπολλα G. Ald. πρὸς ὃ καὶ πολλὰ Turn. In G. ante correctionem δ᾽ ὑβρίζων pro δὴ βρίζων scriptum erat.
885

886. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-573

οὔλοισιν ... εὐτραφὲs: οὔλλοισιν Αld. ούλοισιν Rob. Deinde libri εὐτραφές. Sed Tzetzes in Exegesi Iliadis p. 62, 13. οὐλον καθ᾽ ἡμᾶς καὶ τὸ μέρος τοῦ σώματος, ὡς φησιν Αἰσχύλος “ούλοισιν ἐξήμελξας εὐτρεφὲς γάλα.” Eodem modo apud eundem scriptum est in Chil. XII. 808. Eadem forma ex M. aliisque libris restituenda videtur in Sept. c. Th. v. 290. quamquam res incerta est. V. Lob. ad Phryn. p. 577.
886

887. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-574

Πυλάδη: Inde ab hoc versu etiam M. personarum nomina habet.
887

888. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-575

ποῦ δαὶ τὰ λοιπὰ Λοξίου: Hunc et sequentes tres versus Ald. per errorem Clytaemnestrae tribuit, G. ut ceteri Pyladae. Scholiastes μετεσκεύασται ὁ ἐξάγγελος εἰς Πυλάδην, ἵνα μὴ δ' λέγωσιν. Sic M. ut Tyrwhittus ad Arist. Poet. §. 10. scribendum vidit: legebatur ἵνα μὴ διλέγωσιν. In G. scriptum ἵνα μηδὲν λέγωσιν. V. Opusc. VII. p. 346. seq. In Aeschyli versu ποῦ δαὶ τὰ λοιπὰ Vict. ex M. ποῦ δὲ τὰ λοιπὰ G. Ald. Rob. ποῦ δῆτα λοιπά Turn. Porsonus ποῦ δὴ τὰ λοιπά. Non sollicitandum videtur δαί. Deinde λοξία G. Ald.
888

889. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-576

πιστά τ᾽: Scripsi πιστά τ'. Libri πιστὰ δ᾽.
889

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-577

ἅπαντας: ἅπαντες Rob. typographi errore.
890

891. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-578

παραινεῖς μοι καλῶς: παραινεῖσμον vitium Ald. Porsonus in supplemento praefationis ad Hecubam p. XXXIII. non illibenter se accepturum esse dixit, si quis bonae notae codex παραινέσαι καλῶς daret. Id equidem valde dubito an non scripserit Aeschylus. Probabilius puto quod in Elem. doctr. metr. p. 115. suspicari aliquem posse dixi, καὶ παρήνεσας καλῶς.
891

893. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-579

κρείσσον᾽ ἡγήσω: κρείσσον ἡγήσω Turn. κρέσσον ἡγήσω M. G. Rob. κρέσσανηγήσω Αld.
893

894. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-580

συγκάθευδ᾽: συγκάθευδε plene Rob.
894

896. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-581

σὺν δὲ: Libri νῦν δέ. Recte Auratus σὺν δέ, quod suum fecit Stanleius.
896

897. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-582

πατροκτονοῦσα: πατρωκτονοῦσα G. Ald.
897

898. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-583

παραιτία: παρ' αἰτία G.
898

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-584

ἐπόρσυνεν: ἐπόρσυνε Turn.
899

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-585

σεβίζει: Libri σεβίζη.
900

901. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-586

γάρ ... ἐs τὸ: yao omittit Ald. Eadem male intellecta codicis scriptura ènì pro ἐς τό.
901

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-587

οὔτοι σ᾽ ἀπέρριψ᾽: Libri tis. Schützius, distinctione posita post aлégon'. in fine versus signa posuit interpellatae orationis. At nusquam ita quidem in Graeca tragoedia sermo cuiusquam interpellatur. Porsonus signum interrogationis in fine versus posuit. At, nisi fallor, tum diei debebat o yao, non outo. Dicuntur haec sine interrogatione, recteque explicantur a scholiasta, οὐκ ἔστιν ἀπορρίψαι τὸ δορυξένοις ἐκδοῦναι (sic M. G.) ngòç ȧratooqýr. Haec enim, non sane te abieci in domum hospitis, breviter dicta sunt pro his, in hospitis domum quum te misi, profecto non abieci. Intellexit hoc etiam Pauwius..
902

904. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-588

ὁ τῖμος: Hine rursus lineis personas distinguit M. ὁ τῆμος Canterus Stephani adnotationem secutus. ὁ τιμος sine accentu M. ὅτιμος G. Ald. Rob. quos Turn. ó ròs Vict. Eustathius p. 563, 25. č ἰστέον ὅτι ὡςπερ φθογγή φθόγγος, χολή χόλος, τιμή τίμος παρὰ τῇ κωμῳδία τὸ τίμημα, ποθή πόθος, ὠνή ώνος, βολὴ βόλος, καὶ ἕτερα, οὕτω πύλη πύλος ἀρσενικῶς. Vitium Ald. ἀντειδεξάμην.
904

905. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-589

αἰσχύνομαí σοι ... ὀνειδίσαι: αἰσχύνομαί σοι Canterus. Libri αἰσχύνομαί σου. In ὀνειδίσαι littera / ex η facta in M.
905

906. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-590

μὴ ἀλλ᾽ εἴφ᾽ ὁμοίως: Libri 22' sig' (ɛiq' Turn.) duoiws. Canterus '2' iq' duolos. Delevi u, quod nihil est nisi error librarii, qui ad sequentem versum, qui hac vocula µ incipit, aberrans, statim animadverso errore abstitit et versum scripsit eum quem debebat.
906

909. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-591

δέ γ': de y' M. 7' ab alia manu in litura scripto. ' vitium Ald.
909

912. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-592

φύλαξαι: φύλαξαι Μ. φυλάξαι Rob. φυλάξω G. Ald. Turn.
912

914. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-593

τύμβον: Tußov vitium Ald. Scholiastes παροιμίαν εἶναι τοῦτο φασί, πρὸς τύμβον τε (sic M. G.) κλαίειν καὶ πρὸς ἄνδρα νήπιον.
914

915. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-594

τόνδε σοὐρίζει μόρον: Libri τόνδε σ' ὁρίζει μόρον, nisi quod μόνον est in Rob. Elmsleii ad Med. p. SS. emendatio est vorde oovoice μógov, i. e. ooi ὁρίζει.
915

916. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-595

οἴ 'γώ: oy Canterus. Libri ut v. 875. 881.
916

917. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-596

ἦ κάρτα μάντις: M. G. Rob. Turn. vitium Ald. In libris recte hic versus Oresti tribuitur, lineola praefixa in M. Male autem proximum versum zaves- náde Clytaemuestrae libri tribuunt. Eum Oresti recte reddidit Stanleius: sed idem priorem versum zάora Clytemnestrae orationi adiunxit, quo facto neque nexus sententiarum aptus est, et aequabilitas colloquii turbatur. Neque vero Wellauero assentiendum est, qui inter hos duos versus 917. et 918. unum versum, qui Clytaemnestrae fuerit, excidisse putat. Immo duos Orestes habet versus, ut in fine colloquii.
917

918. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-597

ἔκανες ὃν οὐ χρῆν: závesy öv M. Rob. In M. inter z et a aliquid, fortasse T, erasum, ν' ἀνὲς γ᾿ ὃν G. κἂν ἐς γ' ὃν Αld. κἂν ἐς γ᾿ ὃν Turn. Heathii rudis emendatio, zarés 7' ör, recepta est a Porsono, Schützio, Blomfieldio. Participio zaróv non utuntur tragici praeter metri necessitatem. Quare non potest probari Pauwii. κανοῦσ᾽ ὃν οὐ χρῆν. Recepi quod in praef. ad Eur. Bacchas p. XX. proposui, ἔκανες ὃν οὐ χρῆν.
918

919. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-598

στένω μὲν ... τῶνδε: Linea praefixa in M. Oresti hi quattuor versus tribuuntur in G. Ald. Rob. Chori nomen adscripsit Turnebus. στένω μὲν Μ. G. Ald. Rob. Vulgo ex Turn. coniectura στένωμεν. Deinde τῶνδε M. Rob. Turn. τόνδε G. Ald.
919

920. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-599

ἐπήκρισεν: ἐπήκρισεν Μ. G. Ald. Rob. v omisit Turn. Scholiastes hoc verbum recte interpretatur ἐπ' ἄκρον ἦλθε. Paullo aliter Hesychius, ἐπήκρισεν, ἐπ' ἄκρον ἤγαγε, τέλος ἐπέθηκεν. Quae, nescius ad Aeschylum pertinere, repetiit Eustathius p. 1636, 47. ἀκρίζειν, τὸ τὰ ἄκρα ἐπιπορεύεσθαι. ὃ καὶ ἐξακρίζειν Ευριπίδης φησίν (Or. v. 275.). ἕτερος δέ τις ἐπήκρισε φησὶν ἀντὶ τοῦ ἐπ᾿ ἄκρον ἤγαγε καὶ τέλος ἐπέθηκεν.
920

921. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-600

αἱρούμεθα: Libri αἱρούμεθα. Vera videtur Musgravii emendatio, αιτούμεθα.
921

923. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-601

ἔμολε μὲν δίκα: Linea praefixa in M. Chori nomen in G. Ald. Rob. Hoc carmen Canterus in stropham et antistropham atque epodum divisit, quae epodus ab his verbis, κρατεῖται πως τὸ θεῖον (ν. 952.) inciperet. At manifestum est haec verba, πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν (ν. 955. 966.) non potuisse non in eadem stropharum sede repeti. Sed quae fuerit stropharum huius carminis dispositio, certo dici non potest, quum aut unus aut plures versus interciderint. Si unus tantum versiculus excidit post illa verba, zu- μαιπετεῖς ἔκεισθ' κεί (ν. 958.), hic fuit stropharum ordo, α. β'. α. γ. β. γ. et haec stropharum initia, Σ σερ. α'. ν. 923. ἔμολε μὲν δίκα. στρ. β'. ν. 930. ἐπολολύξατ', ὤ. ἀντ. α'. ν. 934. ἔμολε δ᾽ ᾧ μέλει. στρ. γ'. ν. 941. τάπερ ὁ Λοξίας. ἀντ. β'. ν. 956. μέγα τ' ἀφῃρέθην. στρ. γ'. ν. 959. τάχα δὲ παντελής. Eandem carminis formam H. L. Ahrens constituit, secutusque est Franzius. Neque caret haec descriptio probabilitate, quum dochmii, ex quibus hoc carmen fere compositum est, certe a diversis chori partibus recitatum esse doceant. Tamen probabilius mihi visum est post illa verba, χαμαιπετεῖς ἔκεισθ᾽ ἀεί (ν. 958.) nihil excidisse, plures autem versus interiisse post haec verba, μέγαν έχων μυχὸν χθονός (ν. 942,), post quae verba magna est in libris et manifesta perturbatio, Eo igitur loco si plures versus exciderunt, haec fuisse videtur carminis forma, d'. α'. β. β'.
923

924. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-602

βαρύδικος: βαρύδικος Vict. ex M. καρύδικος G. Ald. Rob. καρίδικος Turn.
924

927. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-603

ἔλαχε δ᾽ ἐς τὸ πᾶν: ἔλακε δ' ἐς τὸ πᾶν Μ. G. Rob. ἔλακε δ᾽ ἐτὸ πᾶν Αld. ἔλακε δὲ τὸ πᾶν Turn. Scholiastes ἤλασεν δὲ εἰς τὸ τέλος τοῦ δρόμου, ὃ ἐστιν ἤνυσε τὸν ἀγῶνα. ἀφίκετο, φησίν, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος. Legit igitur ἔλασε, quod Pauwius, Seidlerus de vers. dochm. p. 88. Boeckhius de metris Pindari p. 322. probarunt. Schützio serfbendum videbatur έλαχε δὴ τὸ πᾶν. Ει έλαχε quidem verum esse videtur: sed servandum erat ἐς τὸ πᾶν, omnino.
927

929. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-604

θεόθεν εὖ φραδαῖσιν ὡρμημένος: θεόθεν εὐφραδαῖσιν Μ. G. θεόθεν ἀφραδαῖσιν Rob. Θεόθεν ἐφραδαῖσιν Αld. θεόθεν δὲ φραδαῖσιν Turn. Scribendum erat θεόθεν εὖ φραδαῖσιν. Hesychius φραδαῖσι (φράδεσι codex), βουλαῖς. Deinde quruéros Ald.
929

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-605

ἐπολολύξατ', ὦ,: Libri ἐπολολυξάτω. Recte Seidlerus ἐπολολύξατ᾽, ὦ, misi quod ὤ scribendum erat.
930

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-606

ἀναφυγὰς ... τριβᾶς: Libri ἀναφυγάς οι τριβάς. Scholiastes ὡς τῶν οἴκων φυ- γόντων τὰς συντριβὰς τῶν οίκων (sic M. G.). Stanleio scribendum videbatur ἀναφυγᾶς et τριβᾶς. Horum posterius primus Schutzius recte recepit.
931

932-933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-607

ὑπαὶ δυοῖν ... μιαστόροιν, δυςοίμου τύχας: ὑπὸ δοιοῖν μιαιστόροιν sic M. in quo libro etiam Pers. v. 721. 737. Sept. c. Th. v. 896. δοιοῖν pro δυοῖν scriptum est. ὑπὸ δυοῖν μιαιστόροιν G. Ald. Rob. Τurn. ὑπὸ δυοῖν μιαστόροιν Victorius. ὑπαὶ scribendum esse olim indicavi. Quae sequuntur verba, δυςοίμου τύχας, cum ἀναφυγάς iunxit scholiastes, qui haec adscripsit, δυςπορεύτου τύχης. τὸ δὲ ἑξῆς, τὰς ἀναφυγὰς τῶν κακῶν τὰς ἀπὸ τῆς δυςοίμου τύχης. Postquam dictum erat ἀναφυγὺς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν μαστόροιν, sine pondere haec adiiciuntur, δυςοίμου τύχας. Maque videtur aliquid excidisse, quo haec melius connexa erant. Potuit autem post 4YOIN facillime excidere 4YCIN. Quare sic haec scribenda esse existimavi, ἐπολολύξατ᾽, ὦ, δεσποσύνων δόμων ἀναφυγὰς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν * λύσιν* μαστόροιν δυςοίμου τύχας. i. e. καὶ κτεάνων τριβᾶς λύσιν ὑπὸ δυςοίμου τύχας δυοῖν μαστό- goιν, solutam consumptionem opum per infelicem fortunam duorum impiorum. Hesychius δύςοιμος, ἐπὶ κακῷ ἥκουσα, ἢ δύσοδος.

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

837-934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-443

1
drittes Epeisodion: Vollzug der Rache. Ägisthos tritt rechts auf (ohne Gefolge).

840. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-445

2
καὶ schliefst den Gedanken an οὐδαμῶς ἐφίμερον an. ἀμφέρειν wie 446: und dieses zu ertragen dürfte dem Hause eine bluttriefende Last sein, das von dem früheren Morde noch wund und zerrissen ist." Der Ausdruck aî μa τοσταγές und ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις hat Bezug auf das Zerreifsen von Brust und Wange bei einem Todesfalle. Vgl. 24 f.

843. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-446

3
βλέποντα, lebenskräftig, οὐ φθίνοντα, Gegensatz θνήσκοντες μάτην 845. Soph. Οed. Τ. 482 τὰ δ᾽ αἰεὶ ζῶντα περιποτᾶται.

844. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-447

4
δειματούμενοι λόγοι, Reden der Angst. Eigentlich γυναικῶν δειματουμένων, also von der Person übertragen.

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-448

5
Sie fliegen in der Luft (sie gleichen einem leichten Windhauch) und vergehen in Nichts. Vgl. Ag. 492 . Uber die Form πεδάρσιοι τη 588. — Mit θνήσκοντες μάτην vgl. καθεύδουσιν μάτην 880 und εἴδωλον ἄλλως Soph. Phil. 947 .

847. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-449

6
Mit ἠκούσαμεν μὲν vgl. Ag. 1619
γέρων ὤν
, Eur. Bakch. 189 γέροντες ὄντες u. . .

848-849. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-450

7
8
Persönliche Erkundigung ist mehr wert als Mitteilung von Boten. Soph. Οed. Τ. 6 ἁγὼ δικαιῶν μὴ παρ᾽ ἀγγέλων, τέκνα, ἄλλων ἀκούειν αὐτὸς ὧδ᾽ ἐλήλυθα, Aristoph. Vö. 967 οὐδὲν οἷόν ἐστ᾽ ἀκοῦσαι τῶν ἐπῶν, Plat. Gorg. p. 447 C οὐδὲν οἷον τὸ αὐτὸν ἐρωτῶν.

851. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-451

9
θνῄσκοντος, αὐτοῦ.

853. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-452

10
κλέψειεν (trügen) wie Soph. Trach. 243
εἰ μὴ συμφοραὶ κλέ πτουσί με
, Ant. 1218
θεοῦσι κλέπτομαι
. ὠμματωμένην: Eur. Hel 122 αὐτὸς γὰρ ὄσσοις εἰδόμην καὶ νοῦς ὁρᾷ. Agisthos tritt durch die Mittelthüre in den Palast.

855. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-453

11
12
τάδε ( Αkk. des inneren ObHesych. jekts), in dieser Sache. ἐπιθεάζει· θεοὺς ἐπικαλεῖται.

857. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-454

13
ἴσον scil. τῇ εὐνοίᾳ. Wie soll ich es fertig bringen dem Drang meiner Gefühle entsprechenden Ausdruck zu geben? Das Particip bei ἀνύσωμαι wie bei λήγειν, παύεσθαι.

859. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-455

14
Schol. πειραὶ αἱ ἀκμαὶ τῶν ξιφῶν, παρὰ τὸ πείρειν· κοπάνων δὲ τῶν κοπτικῶν ξιφῶν. Vgl. Anhang.

862-863. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-456

15
πῦρ καὶ φῶς: Eur. Or. 1137 ὀλολυγμὸς ἔσται πῦρ τ᾿ ἀνάψουσιν θεοῖς. ἐπ' ἐλευθερίᾳ d. i. aus Freude über die wiedererlangte Freiheit. δαίων, Orestes.

864. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-457

16
17
ἐΰν: Hesych. ἐΰς· ἀγαθός, καλός, μέγας. Vgl. Soph. Εl. 72 ἀρχέπλουτον καὶ καταστάτην δόμων.

865-866. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-458

18
μόνος steht nur in Gegensatz z α δισσοίς ohne Rücksicht auf Pylades. - ἔφεδρος hiefs beim Ringkampf derjenige, welcher den Ausgang des Kampfes von zwei anderen abwartete, um es mit dem aufzunehmen, der Sieger blieb. Hier sind es zwei Gegner, mit denen Orestes nach der Überwältigung des Agamemnon zu ringen hat.

867. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-459

19
ἅπτειν πάλην wie μάχην συνάπτειν.

868. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-460

20
21
Das Wehegeschrei des Agisthos erschallt aus dem Innern.

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-461

22
23
a: zu 10.

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-462

24
ἀναίτιαι: zu 99.

873. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-463

25
εἶναι: vgl. Ag. 1079 .

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-464

26
27
Ein Diener kommt wehklagend aus der Mittelthüre und pocht an die rechte Thüre, die Thüre der Frauenwohnung.

877. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-465

28
πύλας μοχλοῖς χαλᾶτε: durch Losmachen der in die Pfosten eingefügten Querbalken ( μοχλοί) wird das Thor geöffnet. Vgl. Aristoph. Lys. 310 τοὺς μοχλούς χαλῶσιν, Eur. Οι 1571 μοχλοῖς δ᾽ ἄραρε κλῇθρα, Hipp. 808 χαλᾶτε κλήθρα, πρόσπο λοι, πυλωμάτων, ἐκλύεθ᾽ ἁρμούς, Med. 1314 χαλᾶτε κλῇδας ὡς τάχι στα, πρόσπολοι, Iph. Τ. 99 κλῇθρα λύσαντες μοχλοῖς.

878. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-466

29
δεῖ, um zu helfen, nicht εἰς τὸ χαλάσαι τὰς πύλας (Schol.).

879. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-467

30
31
οὐχ ὡς γ᾽ ἀρῆξαι, nicht freilich um einem Umgebrachten zu helfen, setzt der Diener hinzu, da ihm einfällt, dafs sein Hilferuf nach einem kräftigen Manne nunmehr zwecklos ist. τι γάρ; wie Ag. 1134 .

880. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-468

32
Vgl. Sept. 184
ἤκουσας ἢ οὐκ ἤκουσας ἢ κωφῇ λέγω
; - καθ εύδουσιν μάτην wie θνῄσκοντες μάτην 845, indem der bereits im Verbum liegende Begriff der Wirkungslosigkeit eigens betont wird.

881. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-469

33
34
Bei ποι ergänzt sich ein Verbum des Gehens und ist es nicht nötig mit Elmsley лov zu setzen.

882. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-470

35
36
ἐπιξήνου (Hackblock): Ag. 1276 .

883. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-471

37
πρὸς δίκην: Ag. 299 .

884. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-472

38
βοὴν ἵστης: Soph. Phil.1263
θόρυβος ἵσταται βοῆς
, Eur. Herakl. 656 βοὴν ἔστησας, Οr. 1529 στῆσαί σε κραυγήν, Iph. Α. 1039 ἔστασεν Ζαχάν.

885. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-473

39
Schol. ὁ τῷ λόγῳ τεθνηκως Ὀρέστης ἀπέκτεινε τὸν ζῶντα Αίγι σθον. Nachgeahmt von Soph. Εl. 1478 ΟΡ. οὐ γὰρ αἰσθάνῃ πάλαι ζῶντας θανοῦσιν οὔνεκ᾽ ἀνταυδᾷς ἴσα; ΑΙΓ. οἴμοι ξυνῆκα τοὔπος. 1 η anderem Sinne heifst es ebd. 1419 ζῶσιν οἱ γᾶς ὑπαὶ κείμενοι (von Agamemnon).

886. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-474

40
ἐξ αἰνιγμάτων, trotz der Rätsel.

888. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-475

41
δοίη τις πέλεκυν: auf einem Vasenbild in Berlin (Gerhard Etrur. u. Camp. Vasenbilder Taf. 24 oder Baumeister Denkm. d. kl. Altert. II S. 1113) hat Klytä mestra, stehend hinter Orestes, welcher eben den Ägisthos auf dem Throne ersticht, das Doppelbeil zum Schlage erhoben. Der Diener ab, der gleich nachher als Pylades auftritt.

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-476

42
ἐνταῦθα . . τοῦ δ᾽ ἀφ. κακοῦ, soweit im Unglück, dafs ich in dieser unglücklichen Lage bin. Soph. Phil. 899
ἀλλ᾽ ἐνθάδ
' ἤδη τοῦδε τοῦ πάθους κυρῶ.

891. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-477

43
Orestes und Pylades treten aus der Mittelthüre. Durch die offene Thüre sieht man die Leiche des Agisthos. σὲ καὶ ματεύω, scil. ὥσπερ καὶ ἥκεις.

892. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-478

44
φίλτατ' . . βία wie φίλε τέκνον bei Homer. Krüger I $ 58, 1, 2,

893-894. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-479

45
τοιγάρ in seiner gewöhnlichen Bedeutung,,zum Lohne, zur Strafe dafür". τάφῳ, nicht λέχει. θανοῦσα κτἑ., wenn du tot bist, dann ist dafür gesorgt, dafs du nicht an ihm zur Verräterin wirst wie an Agamemnon.,

895-896. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-480

46
ὦ παῖ . . τέκνον: zu 264. Eur. Οr. 527 ἐξέβαλλε μαστὸν ἱκετεύουσά σε μήτηρ, El. 1206 & τάλαιν' ἐμῶν πέπλων ἐλάβετ᾽, ἔδειξε μαστὸν ἐν φοναῖσιν· βοὴν δ᾽ ἔλασκε τάνδε, πρὸς γένυν ἐμὰν τιθεῖσα χεῖρα· τέκος ἐμόν, λιταίνω, dazu Hom. X 82 Εκτορ, τέκνον ἐμόν, τάδε τ' αἴδεο καί μ᾽ ἐλέησον αὐτήν, εἴ ποτέ τοι λαθικηδέα μαζὸν ἐπέσχον. Bei Sophokles ruft Klyt. einfach: ὦ τέκνον τέκνον, οἴκτειρε τὴν τεκοῦσαν. βρίζων ἅμα oder ἅμα βρίζων (im Schlafe): Krüger I § 56,

898. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-481

47
Eur. El. 967
τί δῆτα δρῶμεν
; μητέρ' ή φονεύσομεν;

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-482

48
49
Eur. Tro. 423 ποῦ δ᾽ ᾿Απόλλωνος λόγοι κτέ. τὰ λοιπά d. i. wo bleibt das, was weiter von den Aufträgen des Loxias auszuführen ist? Mit der Ermordung des Ägisthos ist ein Teil derselben erfüllt.

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-483

50
51
πιστὰ εὐορκώματα: Schol. τὰ ὁρκωμόσια ἃ συνωμόσαμεν. Auf die Richtigkeit dieser Erklärung weist πιστά bin (Weil will εὐορκώματα auf den Orakelspruch des Apollon beziehen nach Ag. 1283 ).

901. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-484

52
Alle als Feinde halte förderlicher denn die Götter d. i. weniger schlimm ist es mit der ganzen Welt verfeindet zu sein als mit den Göttern.

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-485

53
Der Rhythmus des Verses würde besser, wenn man mit Hermann παρήνεσας καλῶς schriebe.

903. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-486

54
πρός, gegenüber, angesichts. Vgl. Εum. 1006. - Richtig bemerkt der Schol.: πιθανῶς δέ, ἵνα μὴ ἐν φανερῷ ἡ ἀναίρεσις γένηται. καὶ

904-905. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-487

55
καὶ ζῶντα γὰρ κτἑ. ist Begründung des Folgenden, wie wenn es hiefse: τούτῳ θανόντι ζῶντα .. ἡγήσω πατρός κάθευδε. Der Gedanke kehrt wieder Eur. El. 1144
νυμφεύσῃ δὲ κἀν
" Αιδου δόμοις, ώπερ ξυνηΰδες ἐν φάει. συγ-

907. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-488

56
D. i. wie ich dich grofs gezogen habe, so will ich auch mit dir altern und dir liegt die Pflicht des γηροβοσκεῖν ob.

909. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-489

57
Soph. Εl. 428 ἡ γὰρ Δίκη νιν (scil. Ιφιγένειαν) εἷλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη. In anderer Weise heifst es Hom. Τ 86 ἐγὼ δ᾽ οὐκ αἴτιός εἰμι, ἀλλὰ Ζεὺς καὶ μοίρα καὶ ἠεροφοίτις ἐρινύς.

912. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-490

58
D. i. wie kann ich in dir die Mutter achten? Vgl. 189 f.

913. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-491

59
,,Das kann man keine Verstofsung nennen, wenn man jemanden in ein gastfreundliches Haus zum Auferziehen giebt.“

916. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-492

60
τοῦτο: er meint die Heirat des Agisthos.

917. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-493

61
μὴ αἰσχύνου) ἀλλ᾽ ( μάλλ wie Aristoph. Vö. 109, Frö. 103; bei den Tragikern sonst nicht. „Du brauchst dich nicht zu scheuen; du mufst aber ebenso auch von den Verirrungen deines Vaters sprechen." μάτας (Verirrungen): Schol. ὅτι Κασάνδραν ἐπέγημεν. Aber vgl. auch Ag. 1440
Χρυσηΐδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίου
.

918. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-494

62
D. h. der Mann, der draufsen lange Jahre kämpft und Strapazen erduldet, ist anders zu beurteilen. als die zu Hause sitzende Frau. Eur. Med. 248 λέγουσι δ᾽ ἡμᾶς ὡς ἀκίνδυνον βίον ζῶμεν κατ' οἴκους, οἱ δὲ μάρνανται δορί.

919. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-495

63
Ag. 852 f.

920. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-496

64
Vgl. Hes. Theog. 594 f., wo die Frauen mit den Drohnen im Bienenstocke verglichen werden.

921-922. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-497

65
Eur. Οr. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυνδαρὶς ἰάχησε τά λαινα· τέκνον, οὐ τολμᾷς ὅσια κτείνων σὰν ματέρα. Die Schande eines μητραλοίας weist Orestes zurück.

923. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-498

66
μητρὸς . . κύνας: aus dem Fluche der Mutter erstehen die Erinyen. Vgl. 1052 und zu Ag. 1103 . Den Grund dieser Bezeichnung s. Εum. 246.

924. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-499

67
Uber die Stellung von δέ κα Ag. 1084 .

925. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-500

68
ζώσα dient nur zur Hebung des gegensätzlichen τύμβον. Vgl. Soph. Αi. 1385 οὐδ᾽ ἔτλης παρὼν θανόντι τῷδε ζῶν ἐφυβρίσαι. πρὸς τύμβον: nach dem Schol. gab es ein Sprichwort: ταὐτὸ πρὸς τύμ βον τε κλάειν καὶ πρὸς ἄνδρα νήπιον. Orestes ist taub und achtet auf Thränen so wenig wie das Grab. θρηνεῖν πρός wie λέγειν πρός. Eur. Hel. 1054 οἰκτισαίμεθα κουραῖσι καὶ θρήνοισι πρὸς τὸν ἀνόσιον.

926. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-501

69
70
πατρὸς αἶσα, das Geschick des Vaters, durch welches die ewigen Satzungen verletzt sind. Vgl. - πορσύνει wie 910.

927. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-502

71
ὄφιν: zu 542. 910.

928. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-503

72
κάρτα μάντις wie ἄγαν ἀλη θόμαντις Ag. 1240 .

929. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-504

73
Eur. Οr. 413 οὐ δεινὰ πάσχειν δεινὰ τοὺς εἰργασμένους. S. oben zu 312 f. Der Klyt, folgen Orestes und Pylades in den Palast.

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-505

74
75
ἐπήκρισε: Schol. ἐπ᾿ ἄκρον ἦλθε. Vgl. zu Ag. 1282 . αἱρούμεθα: zu Ag. 1653 . Wenn ich auch das Schicksal der beiden beklage, so gebe ich mich doch, nachdem Orestes durch Blutvergiefsen vielem Blutvergiefsen im Hause des Agamemnon die Krone aufgesetzt hat, damit zufrieden, dafs das Kleinod des Hauses erhalten bleibt.

933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-506

76
ὀφθαλμὸν οίκων: Pers. 171
ἀμφὶ δ᾽ ὀφθαλμῷ φόβος
· ὅμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν, Eum. 1026 , Pind. OI. VI 16 ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς.

934-970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-507

77
drittes Stasimon, ein Jubelgesang über den Sieg des Rechts und die Befreiung des königlichen Hauses: Wie dem Hause des Priamos, so ist auch dem Hause des Agamemnon der Rächer erschienen, in der Person des ins Elend verstofsenen Orestes, den Apollon hersandte, dem Hermes und Dike im Kampfe beistanden. Jubel erschalle, dafs das herrschaftliche Haus dem Unheil und dem Zustande, wo sein Besitztum von zwei Mördern vergeudet wurde, entronnen ist. Der Spruch des Apollon ging dem alten Schaden zu Leibe. Die Gottheit dient nicht den Schlechten. Es ziemt sich, das himmlische Walten zu ehren. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder. Bald wird das Haus vollständig gesühnt und gereinigt sein und die günstige Wendung des Geschicks läfst auf den Ruf hoffen: „Usurpatoren des Hauses werden gestürzt werden. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder." Der Vortrag jedes Strophenpaares scheint einem Halbchore, der der Ephymnien dem Gesamtchore zuzukommen. An diesen Gesang erinnert in mehrfacher Hinsicht das dritte Stasimon der Soph. Elektra 1384—1397.

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-508

78
χρόνῳ (mit der Zeit, endlich), entsprechend dem 66 ff., 382 u. ö. ausgesprochenen Grundsatze, dafs das göttliche Strafgericht, wenn es auch säume, doch nicht ausbleibe. Vgl. βλάβαν ἐγχρονισθεῖ σαν 955.