Aeschylus Libation Bearers 838

Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator)

Hither and not unsummoned have I come;
For a new rumour, borne by stranger men
935
Arriving hither, hath attained mine ears,
Of hap unwished-for, even Orestes' death.
This were new sorrow, a blood-bolter'd load
Laid on the house that doth already bow
Beneath a former wound that festers deep.
940
Dare I opine these words have truth and life?
Or are they tales, of woman's terror born,
That fly in the void air, and die disproved?
Canst thou tell aught, and prove it to my soul?

Libation Bearers. Aeschylus. Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator). . .

Current edition Experimental

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) (English) (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 838-934 focus
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 838-934 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 838 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 838 focus
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 838 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 838 focus
ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος, ἀλλ᾽ ὑπάγγελος·
νέαν φάτιν δὲ πεύδομαι λέγειν τινὰς
ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον,
μόρον γ' Ὀρέστου. καὶ τόδ᾽ ἀμφέρειν δόμοις
840
γένοιτ' ἂν ἄχθος αἱματοσταγὲς φόνῳ
τῷ πρόσθεν ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ.
πῶς ταῦτ᾽ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω;
ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι
πεδάρσιοι θρώσκουσι θνήσκοντες μάτην;
845
τί τῶνδ᾽ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί;
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 838 focus
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 838 focus
Translations (8)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 838-931 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 838 focus
I have come not unbidden, but summoned by a messenger ; and I understand that some strangers who have arrived tell us news by no means welcome, to wit, the death of Orestes. And the imputation of this upon the house would be a blood- dripping burthen upon one still ulcerated and irritated by the former murder 4 . How am I to deem these tidings true and clear? or can it be that alarming rumours in the minds of women are flitting in mid-air, such as die away without effect ? What of these things shouldst thou say, so as to prove it to my mind ?
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 838 focus
achève l'œuvre amère du Malheur.)
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 838 focus
This meſſage has a voice, that calls me forth
940
To learn with more aſſurance this report,
By certain ſtrangers brought, touching the death
Of young Oreſtes; most unwelcome this;
And the relation to this house will add
Fresh terror to the fear, whoſe unheal’d wound
945
Smarts inwardly, and rankles.
Shou'd I give
Full credit to this tale, or rather deem it
The idle offspring of these women’s fears,
That lightly roſe, and will as lightly die?
950
Tell me, what proof gives credit to this rumour?
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 838 focus
Non senza invito io venni, anzi chiamato.
745
So che son giunti forestieri, e recano
una novella punto grata. Oreste
è morto. E deve questo nuovo cruccio
patir la casa, oltre l'antica strage
che ci piaga e ci morde. Or, come apprendere
750
se credibile e vera è la novella,
o se sgomente ciance all'aria corrono,
di femmine, che presto irrite cadono?
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 838 focus
Venio non inuocatus, ſed nuncio accerſitus.
Nouam famam ut audiam dicere aliquos
775
Hoſpites accedentes nequaquam caducam,
Mortem Oreſtis, & hoc ferre domum.
Sit dolor hæc in cædem terriculi,
Vulneranti primo & proiſecto.
Quomodo hæc uera & uiuentia putabo?
780
Aut à mulieribus terrendi ſermones,
"Excelsi cadunt morientes fruſtra.
Quid horum dices, ut maniſeſtes mentem?
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 838 focus
Da bin ich, hergerufen, nicht aus eig'nem Drang.
Mit neuer Botschaft, heifst es, kam ein fremder Mann,
840 mir keineswegs erwünschter, von Orestes' Tod.
Das lüde schwerste Sorg' und Angst auf unser Haus,
das von der alten Wunde schwer darniederliegt.
Wie darf ich das betrachten? Leuchtet klar darin
die Wahrheit? Ist's ein Nebelwort, das aus der Angst
845 des Frauenherzens aufsteigt, bald in nichts verweht?
Könnt ihr mir Auskunft geben, die Gewissheit schafft?
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 838 focus
Nicht ungerufen komm' ich, Boten riefen mich;
Denn neue Kunde, hör' ich, ward von Fremdlingen
Hieher gemeldet, keineswegs erfreuliche:
Der Tod Orestens. Würde das im Hause kund,
Ein schreckentriefend Grausen wohl erweckt' es hier,
835
Wo noch des Mordes Wunde brennt mit altem Schmerz.
Wie? Dars' ich's Wahrheit achten, ist's lebendig hell?
Sind's eitle Frauensagen, die, vom Schreck gezeugt,
Zur Luft sich aufwärts schwingen und in Nichts vergeh'n?
Was weißt du hiervon zweifellos mir kundzuthun?
840

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

936. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-608

ἔθιγε δ᾽ ἐν μάχῃ χερὸς ἐτήτυμος: ἔθιγε δὲ μάχαι Μ. ἔθιγε δὲ μάχα G. Rob. ἔθιγε δὲ μάλα Ald. Turn. ἔθιγε δὲ μάχα Victorius. Recte Pauwius ἔθιγε δ᾽ ἐν μάχα. Libri ἐτήτυμος, nisi quod ἐτίτυμος Ald. Recte Blomfieldius recepit Scaligeri emendationem, ἐτητύμως.
936

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-609

κόρα: κόρα M. G. Ald. κούρα Turn. κόρας Rob.
937

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-610

ὀλέθριον πνέουσ᾽ ἐπ' ἐχθροῖς κότον: ὀλεύθριον Ald. Deinde libri πνέουσ' ἐν ἐχθροῖς κότον, nisi quod πνέουσα ἐν plene scriptum est in editione Robortelli, qui in corrigendis πνέουσαν pro πνέουσα legendum dicit. Non recte Auratus πνέουσαν ἐχθροῖς κότον scribendum putavit. Nam haec tantum, Λίχαν δέ νιν προςαγορεύομεν βροτοὶ τυχόντες καλῶς, in parenthesi posita sunt. Scribendum est, ut Schiitzius quoque vidit, πνέουσ' ἐπ' ἐχθροῖς κότον. Nam ἐπί hic quidem multo rectius dicitur quam ἐν.
940

941-944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-611

ἅπερ ὁ Λοξίας ὁ Παρνάσσιος μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός, ...: Libri sine lacunae indicio τάπερ ὁ λοξίας ὁ παρνάσσιος | μέγαν ἔχων μυχὸν χθονὸς ἐπ᾽ ὄχθει | ἄξεν ἀδόλως δολίας (sic, ut videtur, etiam M.) | βλαπτομέναν ἐν χρόνοις θεῖσαν ἐποίχεται. Videtur post μέγαν ἔχων μυχὸν χθονὸς intercidisse finis antistrophae primae atque initium strophae secundae. Mirum est autem post χθονός et ad sensum et ad metrum verba locum habere, quae ut iambicum tetrametrum brachycatalecticum nescio unde affert Marius Plotius p. 2645. ὁ Πύθιος μεσομφάλοις (scriptum est μεσομφάλιος) θεὸς παρ' ἐσχάραις. Alium Aeschyli versum (Sept. c. Th. 270.) idem grammaticus paullo ante p. 2643. attulerat. Itaque quum strophae versibus ἀναφυγὰς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν * λύσιν* μαστόροιν haec bene respondeant μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός, * ὁ Πύθιος μεσομφάλοις θεὸς παρ' ἐσχάραις*, ausus sum hoc carminis complementum recipere. Vltimus huius antistrophae versus talis fuisse videtur, πιφαύσκων ἔφα. Similia leguntur in Sept. e. Th. v. 726. Ἀπόλλωνος — τρὶς εἰπόντος ἐν μεσομφάλοις Πυθικοῖς χρηστηρίοις.

945-951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-612

... ἃ δόλιά σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται: Si recte hoc carmen descripsi, excidit initium alterius strophae, i. e. versus quattuor et pars quinti. In libris, ut dixi, post χθονός statim haec sequuntur, ἐπ᾽ ὄχθει | ἄξεν ἀδόλως δολίας [ βλαπτομέναν ἐν χρόνοις ] θεῖσαν ἐποίχεται. In his δολίαν recte scriptum est in editione Victorii, et dicit Franzius doλíar esse etiam in M. quem librum doλías ut ceteros habere mihi relatum est. Legit autem δολίαν scholiastes, qui haec adnotavit, τὴν Κλυταιμήστραν τὴν δολίως βλάπτουσαν καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον τὸν οἶκον ἐποίχεται ἡ δίκη. Alia adnotatio haec est, ἐπέξηλθε τὴν δίκην βλαπτομένην ἐκ πολλοῦ Ὀρέστης. Olim conieci scripsisse Aeschylum . . . . ἐπ' ἐχθροξένοις δόλοισιν δόλια βλαπτομέναν χρονισθεῖσαν ἐποίχεται. Nunc veri similius puto ita fere haec scripta fuisse, . . . . ἐπ' ἐχθρόφρον ἔταξεν, ἃ δόλιά σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται. Sed quum primorum verborum emendatio prorsus incerta sit, ea tantum recepi quae certiora sunt, ů δόλια σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται.

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-613

κρατείτω δ᾽ ἔπος τὸ θεῖον, τὸ μή με ὑπουργεῖν κακοῖς: κρατεῖται πως (sic Μ. κρατεῖται πῶς G. Ald. Rob. κρατεῖται πως Turn.) τὸ θεῖον παρὰ τὸ μὴ ὑπουργεῖν κακοῖς Μ. G. Ald. Rob. Turn. Scholiastes συμβάλλεται οὖν τὸ θεῖον τοῖς μὴ ὑπουργοῦσι τοῖς κακοῖς. Scribendum videtur κρατείτω δ᾽ ἔπος τὸ θεῖον, τὸ μή μ' ὑπουργεῖν κακοῖς. Vincat divina sententia, ne opem feram improbis.
ZZZ

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

837-934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-443

1
drittes Epeisodion: Vollzug der Rache. Ägisthos tritt rechts auf (ohne Gefolge).

934-970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-507

2
drittes Stasimon, ein Jubelgesang über den Sieg des Rechts und die Befreiung des königlichen Hauses: Wie dem Hause des Priamos, so ist auch dem Hause des Agamemnon der Rächer erschienen, in der Person des ins Elend verstofsenen Orestes, den Apollon hersandte, dem Hermes und Dike im Kampfe beistanden. Jubel erschalle, dafs das herrschaftliche Haus dem Unheil und dem Zustande, wo sein Besitztum von zwei Mördern vergeudet wurde, entronnen ist. Der Spruch des Apollon ging dem alten Schaden zu Leibe. Die Gottheit dient nicht den Schlechten. Es ziemt sich, das himmlische Walten zu ehren. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder. Bald wird das Haus vollständig gesühnt und gereinigt sein und die günstige Wendung des Geschicks läfst auf den Ruf hoffen: „Usurpatoren des Hauses werden gestürzt werden. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder." Der Vortrag jedes Strophenpaares scheint einem Halbchore, der der Ephymnien dem Gesamtchore zuzukommen. An diesen Gesang erinnert in mehrfacher Hinsicht das dritte Stasimon der Soph. Elektra 1384—1397.

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-508

3
χρόνῳ (mit der Zeit, endlich), entsprechend dem 66 ff., 382 u. ö. ausgesprochenen Grundsatze, dafs das göttliche Strafgericht, wenn es auch säume, doch nicht ausbleibe. Vgl. βλάβαν ἐγχρονισθεῖ σαν 955.

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-509

4
διπλοῦς λέων: der Rächer erscheint in der Doppelperson des Orestes und Pylades. Vgl. Eur. Or. 1400 ἦλθον δόμους λέοντες Ελλανες δύο διδύμω (gleichfalls von Orestes und Pylades), Hom. K 297 Odysseus und Diomedes βάν ῥ᾽ ἴμεν ὥς τε λέοντε δύω διὰ νύκτα μέλαι ναν ἀμ φόνον, ἀν νέκυας, διά τ' ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα. Αρης: zu Ag. 1512 .

938. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-510

5
Schol. ἤλασεν δὲ εἰς τὸ τέλος τοῦ δρόμου, ἐστιν, ἤνυσε τὸν ἀγῶνα.

939. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-511

6
7
πυθόχρηστος, Schol. ὁ ὑπὸ Πυθοῦς χρησθεὶς Ὀρέστης, d. h. durch den Spruch des Gottes angewiesen. Vgl. Eur. Ion 1218 ὁ πυθόχρηστος Λοξίου νεανίας, Plut. Mor. p. 163 Β πυθόχρηστον τῆς ἀποικίας ἡγεμόνα.

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-512

8
θεόθεν εὖ φραδαῖσιν ὡρμημένος s. v. a. θεῶν φραδαῖς εὖ ὡρ μημένος. Hesych. φραδαῖσι· βουλαῖς. Orestes war durch Ratschlüsse der Götter, nicht durch böse Leidenschaft angetrieben.

941-942. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-513

9
δόμων ist von ἀναφυγᾷ κακῶν κτέ. abhängig. Wie κακῶν wird auch τριβᾶς von ἀναφυγᾷ regiert und ὑπὸ δυοῖν μαστόροιν gehört zu κτεάνων τριβᾶς wie zu κτεάνων τριβομένων. - Zu κτεάνων τριβᾶς vgl. Soph. Εl. 1290 πατρώαν κτῆσιν Αίγισθος δόμων ἀντλεῖ, τὰ ροιν. δ᾽ ἐκχεῖ, τὰ δὲ διασπείρει μάτην. δυσοίμου τύχας ist Apposition zu τριβᾶς, beziehungsweise zu dem ganzen Ausdruck κτεάνων .. μιαστόHesych. μάστωρ μιαρός, λυμεών. Eur. Εl. 683 χώσοι στυγοῦ σιν ἀνοσίους μάστορας. — δύσοιμος leiten der Schol. ( δυσπορεύτου) und Hesych. ( δύσοδος) von οἶμος ab, Blomfield von οἴμη oder οἶμος (cantus), s. v. a. δύσθροος, δυσβάϋκτος, δυσκέλαδος.

945-946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-514

10
ᾧ μέλει.. ποινά, derjenige, dem die listig ersonnene Bufse trugvollen Kampfes am Herzen liegt, d. i. Hermes.

947. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-515

11
12
Dike hat die Hand des Orestes geleitet: δικαίως γὰρ Ορέ στης ἠμύνατο Schol. — ἐτήτυμος Διὸς κόρα Δίκα: ἐτήτυμος sowie das folgende τυχόντες καλῶς (verum nomen adsecuti, vgl. zu Ag. 690
γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων
) zeigt, dafs der Dichter mit der Etymologie Διός) κόρ) α = Δίκα spielt und das Verhältnis der Dike zu Zeus idealer auffafstals Hesiod Theog. 901 δεύτερον ἠγάγετο λιπαρὴν Θέμιν, ἣ τέκεν Ὥρας Εὐνομίην τε Δίκην τε καὶ Εἰρήνην τεθαλυίαν. Mit ἐτήτυμος κορα vgl. Soph. Trach. 1064
γενοῦ μοι παῖς ἐτήτυμος γεγώς
. ἐν ἐχθροῖς: vgl. γέλωτ᾽ ἐν σοὶ γελῶ Soph. Ant. 551 , ἐν θανοῦσιν ὑβρι στὴς γένῃ Αi. 1092. Schütz vermutet ἐπ᾿ ἐχθροῖς.

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-516

13
14
τάπερ .. θρίαξεν, ἐποίχεται s. v. a. ὁ χρησμὸς Λοξίου ἐποίχεται. Vgl. Soph. Οed. Τ. 469 ἔνοπλος γὰρ ἐπ᾿ αὐτὸν ἐπενθρώσκει πυρὶ καὶ στεροπαῖς ὁ Διὸς γενέτας κτέ. μυχόν: vgl. Eum. 39 , 170, 180, Eur. Οr. 331 μεσόμφαλοι μυχοί. χθονὸς ἐπ' ὀμφαλῷ : vgl. 1034, Eum. 40
ἐπ᾽ ὀμφαλῷ
, 166 γᾶς ὀμφαλόν, Sept. 733
ἐν μεσομφάλοις Πυθικοῖς χρηστηρίοις
, Pind. Pyth. V 74 μέτ σον ὀμφαλόν, Soph. Oed. Τ. 898 γᾶς ἐπ᾽ ὀμφαλόν, Eur. Ion 223 ἆρ' ὄντως μέσον ὀμφαλόν γᾶς Φοίβου κατέχει δόμος; Med. 668 ομφαλόν γῆς θεσπιῳδόν. Einen weilsen Stein von der Form eines abgestumpften Kegels, der im Tempel des Apollon lag, erklärten die Delpher als Mittelpunkt der Erde (Strabon IX p. 420, Paus. X 16, 3). Vgl. die Darstellung desselben auf einem Vasengemälde Rochette, Monum. inéd. pl. 37 oder Baumeister, Denkm. d. kl. Altert. II S. 1110. θρίαξεν, ἐμαντεύσατο. Hesych. θριάζειν· φυλλολογεῖν, ἐνθουσιᾶν, ἐνθουσιά ζειν. Εὐριπίδης Λικυμνίῳ καὶ Σοφοκλῆς Ὀδυσσεῖ μαινομένῳ, Zenob. VIII 14 τί σοι ὁ ᾿Απόλλων κεκιθάρικεν ( τεθρίακεν Meineke, ἐντεθρίακεν Nauck): τὸ κεκιθάρικεν οἷον ἐμαντεύσατο κτέ., Εtym. Μ. p. 455, 45. Die dorische Form wie Suppl. 38
σφετεριξάμενοι
. δολίαν βλάβαν, den heimtückischen Schaden, dem schwer beizukommen ist. Mit ἐγχρονισθεῖσαν vgl. Plat. Gorg. 480 Α΄ ὅπως μὴ ἐγχρονισθὲν τὸ νόσημα τὴν ψυχὴν ἀνίατον ποιήσει.