Eumenides. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by Schmidt Sciences.
Eumenides. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by Schmidt Sciences.
Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
No corresponding passage available
326. ματρῷον ἅγνισμα κύριον φόνου , rightful atonement for a mother's blood ματρῷον poetically transferred from φόνου to ἄγνισμα, as the thought comes naturally in that order 'expiation for a mother for her blood.' ...
329-332. αὐονά is also found (Simon. Iamb. vii. 20) in the sense of cry, [from root αϝ, shout] and it may be so taken here by joining it with
329-332. ἀφόρμικτος , a cry unmusical to men: but the other sense from
329-332. αὐαίνω , to wither or waste, is more forcible, and so the Schol. Med. takes it: ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς.
334. διανταία , piercing, deadly, a favourite word of Aeschylus, usually of wounding: δ. πεπλαγμένους [πλαγάν] Theb. 894, δ. βέλει Cho. 184, and again δ. οὐτῷ ib. 640.
336-340. ξυμπέσωσιν is suspected by some edd.: why, they ask, should Furies pursue those whom murder falls in with, i. e. who are accidentally guilty of murder?
336-340. ξυμπέσωσι , befall, for a deliberate murder, we have μάταιοι (lit. vain, foolish,) for wicked: ὁμαρτεῖν (lit. to attend on), for the relentless pursuit of the Furies: οὐκ ἄγαν ἐλεύθερος meaning he is never quit of us.
336-340. τοῖσιν for relative, so, e. g. Ag. 526, 642, Cho. 604, Eum. 918, Theb. 519, etc.: (2)
336-340. ξυμπέσωσιν , indef. subj. with no ἄν attached to the relative,-both common survivals in tragedy : and (3)
336-340. ὄφρα ἄν for until.
374.
κατὰ γᾶν
,
on earth, is the MS. reading: but as Hermann said, the sense
below the earth, κατὰ γᾶs, is required in antithesis to ὑπ᾿ αἰθέρι. The same mistake occurs again 11. 838, 871. 11. 375, 376. Bold and imaginative expressions :
mvp-comment-231-1 κλῦθι· ὁ Λατοῦς: κλῦθ᾽ ὁ λατους M. G. Rob. κλύθ᾽ ἑλατους vitium Ald. Inde Turn. κλύθι. Λατούς.
mvp-comment-232-1 τίθησιν: τίθησιν M. G. Ald. Rob. v omisit Turn.
mvp-comment-233-1 τόνδ᾽: τόνδε γ' ἀφαιρούμενος Farn.
mvp-comment-234-1 πτῶκα, ματρῷον: πτῶκα Rob. ex emendatione Sophiani et Turn. πτάκα M. G. Ald. codex Robortelli. πτᾶκα Ven. Flor. Deinde ματρῷον Arnaldus. Libri ματρώϊον. In Farn. adscriptum συνίζησις.
mvp-comment-235-1 ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ: ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ M. G. Ald. Turn. ἐπὶ δὲ τῷ τεφθυμένω Rob. ἐπὶ δὲ τῶ τότε θυμένῳ Flor. ἐπὶ δὲ τῶ τότε θυμουμένω Ven. (Bekkero teste et Farn.
mvp-comment-236-1 μέλος παρακοπά: μένος Ven. Flor. Farn. παράκοπα Ven. Flor.
mvp-comment-237-1 παραφορὰ φρενοδαλής: παραφορά M. G. Ald. Rob. Τurn. παραφοραὶ Par. παράφρονα Ven. Flor. Farn. Deinde φρενοδαλής M. G. Ven. Flor. Ald. Rob. In margine M. adscriptum οἶμαι φρενοδαής. Id habet Par. φρενοδαλὶς Turn. Scholion enim in Rob. sic scriptum Φρενοδαλίς.) παρακίνησις τῶν φρενών. Sed M. non habet lemma.
mvp-comment-238-1 Ἐρινύων: ἐρινύων Μ. G. Ald. Rob. ἐριννύων Ven. Flor. Turn.
mvp-comment-239-1 αὐονὰ βροτοῖς: αὐονὰ βροτοῖς M. G. Par. Ald. Rob. Turn. αὔονα βροτοῖς Ven. Flor. Farn. Scholion in M. nullo praefixo lemmate, ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς. Hinc Victorius αὔων βροτούς. Εtym. Μ. p. 170. 45. αυόνη, ή ξηρότης, παρὰ τὸ αὔω, τὸ ξηραίνω, αυόνη, ὡς ἔχω ἐχόνη καὶ ἀμπεχόνη, καὶ πείρω περόνη, καὶ βάλλω βελόνη. Idem p. 171, 52. αὐόνη, λύπη, κραυγή, αυχμός, φθορά, κακοπάθεια, ξηρασία. Strepitum hoc vocabulum significat apud Simonidem in carmine de mulieribus v. 20. ἀλλ' ἐμπεδῶς ἄπρηκτον αὐονὴν ἔχει. Eam significationem si hic admittimus, ἀφάρμακτος αὐονὰ βροτοῖς hymnus dicetur dissonus clamor mortalibus. Sed illa significatio lonica esse videtur, ut apud Atticum poetam alteri posthaberi debeat. Et multo gravius ὕμνος ἀφόρμικτος dicitur esse tabes mortalibus.
mvp-comment-240-1 ἐμπέδως ἔχειν, θνατῶν: ἐκπέδως ἔχειν Ald. Deinde libri θανάτων. Emendavit Canterus.
mvp-comment-241-1 αὐτουργίαι: αυτουργία Turnebus. αὐτουργίαις M. G. Ven. Flor. Farn. Ald. Rob.
mvp-comment-242-1 ξυμπέσωσιν: ξυμπέσωσιν Τurnebus, ξύμπασωσιν Μ. ξύμπας ὦσιν G. Ven. Ald. ξύμπας ὦσι Flor. σύμπας ὦσιν Farn. ξύμπασωσεν Rob. In Farn. ad haec verba ἔχειν θανάτων τοῖσιν αὐτουργίαις | σύμπας ὦσιν μάταιοι, adscriptum est περισσὰ β'.
mvp-comment-243-1 τοῖς: τοῖσιν Ven. Flor. Farn.
mvp-comment-244-1 ὑπέλθῃ: ὑπέλθοι Ven. Flor. Farn. ὑπέλθη ut ceteri Ald.
mvp-comment-245-1 ἄγαν: άγαν γ' Farn.
mvp-comment-246-1 ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ: Orestis nomen praefixum in Flor. ἐπὶ δὲ τῶ τότε υμουμένω Ven. ἐπὶ δὲ τῷ τε θυμουμένω Farn.
mvp-comment-247-1 παρακοπά: παράκοπα Ven. παρακοπᾶ Ald.
mvp-comment-248-1 παραφορὰ φρενοδαλής: παραφορά Αld. Rob. Turn. παράφρονα M. G. Ven. παράφρονα sine accentu Flor. Deinde φρενοδαλής G. Ven. Flor. Ald. Rob. φρενόδαλης Μ. φρενοδαής Par. φρενοδαλὶς Turn.
mvp-comment-249-1 ὕμνος ... Ἐρινύων: ὕμνοις G. Par. ἐξ ἐρινύων M. G. Ald. Rob. ἐξ ἐριννύων Ven. Flor. Turn.
mvp-comment-250-1 NA: Libri ut quisque supra v. 331.
mvp-comment-109-1 ἄγνισμα κύριον] ‘Our own proper (or lawful) victim for expiating a mother's murder.'
mvp-comment-110-1
τεθυμένῳ]
Schol.
mvp-comment-111-1 διανταία] All-pervading destiny has allotted to us this office to hold for all time, that whenever mortal men are implicated in murders of relations without due cause, these we should pursue till (the fugitive) reaches the world below; and even when dead he is not by any means free.' See sup. 167. Properly, a person would be said ξυμπίπτειν φόνῳ, τύχῃ, &c. but here, by a slight inversion, φόνος ξυμπίπτει τινι. The passage appears sound, and gives a good sense.
mvp-comment-127-1 τὸν τῶι ἰδίωι θανάτωι ἀφαγνιοῦντα τὸν φόνον τῆς μητρός· ἅγνισμα δέ τινες εὐφήμως τὸ μόλυσμα.
mvp-comment-128-1 ἐπὶ Ὀρέστηι δὲ μέλλοντι θύεσθαι λεχθήσεται ὕμνος ἐξ ἡμῶν ὡς ἐπὶ ἱερείωι, ὃς αὐτοῦ τὰς φρένας παρακόψει.
mvp-comment-129-1 παρακίνησις τῶν φρενῶν.
mvp-comment-130-1 ὁ δεσμεύων αὐτοῦ τὰς φρένας.
mvp-comment-131-1 ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς.
mvp-comment-132-1 ἡ διαμπὰξ τιμωρουμένη.
mvp-comment-133-1 αὐτοφονίαις.
mvp-comment-134-1 τούτοις ἡμᾶς ἀκολουθεῖν, ἕως ἀποθάνηι ὁ τοιοῦτος.
mvp-comment-135-1 ἐφυμνίωι (Abresch f. -ον) αὐτῶι χρῆται. λέγεται δὲ καὶ μεσόφθεγμα.
mvp-comment-136-1 ἀφόρμικτος: οὐ γὰρ σὺν ὀργάνοις μουσικοῖς γίνεται οὗτος ὁ ὕμνος. ὁ δεσμεύων αὐτοῦ τὰς φρένας.
mvp-comment-146-1 τοῖσιν αὐτουργίαις ξύμπασ ωσιν (ὦσι f): ξυμπέσωσιν Turn., ders. αὐτουργίαι (τοὶ σὺν -ίαις Meineke Weil mit verschiedener Fortsetzung).
mvp-comment-191-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-191-2 erstes Stasimon, welches besonders in den Ephymnien den Charakter des ὕμνος δέσμιος hat. ,, Apollon beraubt uns unseres Rechtes, indem er uns diesen Flüchtling entzieht, der uns zur Sühne des Muttermords zukommt und dem unser grauser Gesang gilt. Denn SO hat das Schicksal bestimmt, dafs wir die Mörder verfolgen und peinigen. Drum weil Umsturz von Häusern unser Los ist, haben die Götter des Lichts keine Gemeinschaft mit uns und Feste der Freude sind uns versagt. Dafür sind die Götter dieser traurigen Sorge überhoben und brauchen sich nicht mit Blutbefleckten zu befassen. Wir verfolgen den Mörder und stürzen ihn von der Höhe seines Ruhms. Er wird, ohne dessen in seiner Geistesnacht inne zu werden, von der Stimme des Volkes verurteilt und allgemeine Mifsachtung umnachtet sein Haus (vgl. Cho. 53 ff. , Ag. 463 ff. ). So steht es fest: Geniessen wir auch nicht die Ehre, den oberen Göttern gesellt zu sein, so haben doch die Sterblichen die vom Schicksal gegebene Satzung, auf der unser altheiliges Amt beruht, zu fürchten und zu verehren." Wenn man aus den drei Ephymnien schliefsen darf, wird jedes der drei ersten Strophenpaare von einem Stoichos, die Ephymnien und das vierte Strophenpaar von dem Gesamtchore vorgetragen.
mvp-comment-193-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-193-2 Νύξ: zu 69. ποινὰν (abstr. pro concr.) ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν steht prädikativ zu μέ. ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν, Schol. ζῶσι καὶ θανοῦσιν. Vgl. 391.
mvp-comment-194-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-194-2 ἄτιμόν με τίθησιν d. i. macht mich rechtlos.
mvp-comment-195-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-195-2 πτῶκα κτἑ., den feigen Flüchtling (vgl. πτώσσοντας ὑφ᾽ Ἕκτορι Hom. Η 129 ), der nach Fug und Recht als Reinigungsmittel des Muttermords herhalten mufs, also uns nicht entzogen werden darf. Zu 292. Mit κύριον vgl. κύριοι 127.
mvp-comment-196-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-196-2
τεθυμένῳ, der so gut wie geschlachtet, ein dem Tode geweihtes Schlachtopfer ist. Vgl.
Eur. Med. 1264
mvp-comment-197-1 Wecklein 1888, p. 276
mvp-comment-197-2 Geistzerstörende Verrückung. Um das gleiche Versmafs wie vorher (-) zu gewinnen, vermutet Rauchenstein φρενοβλαβής, Herwerden φρενομανής, Weil φρενοπλανής. Aber vgl. das Versmals in Cho. 802 – 804.
mvp-comment-198-1 Wecklein 1888, p. 277
mvp-comment-198-2 ἀφορμικτος (duldet nicht der Leier Klang"): zu_Ag. 980. αὐονά (Ausdörrung): Schol. ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς. Vgl. 138, 267.
mvp-comment-199-1 Wecklein 1888, p. 277
mvp-comment-199-2 διανταία, Schol. ἡ διαμπαξ τιμωρουμένη. Es bedeutet durchdringend" d. h.,,unnachgiebig, unwiderstehlich".
mvp-comment-199-3 1
mvp-comment-200-1 2
mvp-comment-200-2 Wecklein 1888, p. 277
mvp-comment-200-3
θνατῶν ist gen. part. zu
τοῖσιν
(οἷσιν): „Von den Sterblichen denjenigen, welchen es zustöfst, verwegen Hand an einen anderen anzulegen."
τοΐσιν ξυμπέσωσιν ohne
άv: zu 211.
αὐτουργίαι wie
αὐτοχειρίαι.
μάταιοι gen. comm. wie
Ag. 1149
,
Cho. 81
. Die Bedeutung (frivol) wie
Suppl. 770
mvp-comment-201-1 Wecklein 1888, p. 277
mvp-comment-201-2 τοῖς (zu 137) κτἑ.: Schol. τούτοις ἡμᾶς ἀκολουθεῖν, ἕως ἀποθάνῃ ὁ τοιοῦτος. So jagen wir ihn . . fort und fort bis zu den Schatten und geben ihn auch dort nicht frei." Zu 175 f. In anderem Sinne heifst es Hom. Ο 204 οἶσθ᾽ ὡς πρεσβυτέροισιν ἐρινύες αν ἕπονται. Über den Singular nach dem Plural zu 316.
ματρῷον ἅγνισμα κύριον φόνου , rightful atonement for a mother's blood ματρῷον poetically transferred from φόνου to ἄγνισμα, as the thought comes naturally in that order expiation for a mother for her blood. ...
αὐονά is also found (Simon. Iamb. vii. 20) in the sense of cry, [from root αϝ, shout] and it may be so taken here by joining it with
ἀφόρμικτος , a cry unmusical to men: but the other sense from
αὐαίνω , to wither or waste, is more forcible, and so the Schol. Med. takes it: ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς.
διανταία
,
piercing,
deadly, a favourite word of Aeschylus, usually of wounding:
mvp-sidgwick-166-2-1 This is far more Aeschylean and forcible than the common rendering all pervading (Lin. Pal. Hart. Mors. etc., following Schol.).
mvp-sidgwick-167-1-1
Taking the old corrections of the corrupt text, which are much the simplest and best, we get a good sense:
ξυμπέσωσιν is suspected by some edd.: why, they ask, should Furies pursue those whom murder falls in with, i. e. who are accidentally guilty of murder?
ξυμπέσωσι , befall, for a deliberate murder, we have μάταιοι (lit. vain, foolish,) for wicked: ὁμαρτεῖν (lit. to attend on), for the relentless pursuit of the Furies: οὐκ ἄγαν ἐλεύθερος meaning he is never quit of us.
τοῖσιν for relative, so, e. g. Ag. 526, 642 , Cho. 604 , Eum. 918, Theb. 519 , etc.: (2)
ξυμπέσωσιν , indef. subj. with no ἄν attached to the relative,-both common survivals in tragedy : and (3)
ὄφρα ἄν for until.