Stichomythie von 24 Versen.
Persians. W. S. Teuffel. ed. N. Wecklein. . .
Table of Contents
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (German) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 694-702 focus
str.
1
Χορός
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
697
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
1
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
700
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
1
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ant.
1
Χορός
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίεμαι
2
δ᾽ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
703
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίεμαι
2
δ᾽ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
Ἄτοσσα
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
3
ὡς ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ:
4
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
5
715
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
3
ὡς ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ:
4
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
5
Δαρεῖος
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
715
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
715
Ἄτοσσα
οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δαρεῖος
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Ἄτοσσα
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δαρεῖος
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε
8
πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε
8
πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
Ἄτοσσα
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
Δαρεῖος
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;
Ἄτοσσα
ὧδ᾽
9
ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ὧδ᾽
9
ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Δαρεῖος
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
Ἄτοσσα
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δαρεῖος
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
Ἄτοσσα
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Δαρεῖος
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
Ἄτοσσα
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ
12
τις γέρων.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ
12
τις γέρων.
Δαρεῖος
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
Ἄτοσσα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
Δαρεῖος
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
Ἄτοσσα
ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽
15
ἔνι στάσις.
739
ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽
15
ἔνι στάσις.
Δαρεῖος
φεῦ, ταχεῖά γ᾽ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδ᾽ ἐμὸν
Ζεὺς ἐπέσκηψεν
16
τελευτὴν θεσφάτων: ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδ᾽ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς:
ἀλλ᾽ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δ᾽ ἐμὸς τάδ᾽ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει:
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ:
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδ᾽ οὐ νόσος
19
φρενῶν
750
εἶχε παῖδ᾽ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
φεῦ, ταχεῖά γ᾽ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδ᾽ ἐμὸν
Ζεὺς ἐπέσκηψεν
16
τελευτὴν θεσφάτων: ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδ᾽ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς:
ἀλλ᾽ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δ᾽ ἐμὸς τάδ᾽ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει:
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ:
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδ᾽ οὐ νόσος
19
φρενῶν
750
εἶχε παῖδ᾽ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
Ἄτοσσα
ταῦτά τοι
20
κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης: λέγουσι δ᾽ ὡς σὺ μὲν μέγαν
21
τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δ᾽ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδ᾽ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδ᾽ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμ᾽ ἐφ᾽ Ἑλλάδα.
759
ταῦτά τοι
20
κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης: λέγουσι δ᾽ ὡς σὺ μὲν μέγαν
21
τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δ᾽ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδ᾽ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδ᾽ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμ᾽ ἐφ᾽ Ἑλλάδα.
Δαρεῖος
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν
22
ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ:
765
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν:
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
23
τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις:
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε
24
στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος
25
ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι: τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
κἀγὼ πάλου τ᾽
28
ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ.
780
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος
29
νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς:
εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.
787
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν
22
ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ:
765
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν:
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
23
τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις:
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε
24
στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος
25
ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι: τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
κἀγὼ πάλου τ᾽
28
ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ.
780
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος
29
νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς:
εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.
Χορός
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
Δαρεῖος
εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
Χορός
πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
Δαρεῖος
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους
30
ἄγαν.
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους
30
ἄγαν.
Χορός
ἀλλ᾽ εὐσταλῆ
31
τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
ἀλλ᾽ εὐσταλῆ
31
τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
32
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
32
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
Χορός
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
800
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
Δαρεῖος
παῦροί γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα: συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δ᾽ οὔ.
κεἴπερ τάδ᾽ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δ᾽ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον
33
πίασμα Βοιωτῶν χθονί:
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει
34
παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων:
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδ᾽ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς:
810
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι, δαιμόνων θ᾽
35
ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκ᾽,
36
ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσταγὴς
37
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος
38
λόγχης ὕπο:
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν
39
ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθ᾽ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτ᾽ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
40
πινύσκετ᾽ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθ᾽ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δ᾽, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσ᾽ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσ᾽ ὑπαντίαζε παιδί. παντὶ
41
γὰρ
κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλ᾽ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις:
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δ᾽ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετ᾽, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχὴν διδόντες ἡδονῇ
42
καθ᾽ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
843
παῦροί γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα: συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δ᾽ οὔ.
κεἴπερ τάδ᾽ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δ᾽ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον
33
πίασμα Βοιωτῶν χθονί:
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει
34
παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων:
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδ᾽ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς:
810
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι, δαιμόνων θ᾽
35
ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκ᾽,
36
ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσταγὴς
37
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος
38
λόγχης ὕπο:
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν
39
ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθ᾽ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτ᾽ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
40
πινύσκετ᾽ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθ᾽ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δ᾽, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσ᾽ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσ᾽ ὑπαντίαζε παιδί. παντὶ
41
γὰρ
κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλ᾽ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις:
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δ᾽ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετ᾽, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχὴν διδόντες ἡδονῇ
42
καθ᾽ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
Χορός
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι
ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι
ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
Ἄτοσσα
ἄλγη, μάλιστα δ᾽ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλ᾽ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου
45
πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατ᾽ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
852
ἄλγη, μάλιστα δ᾽ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλ᾽ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου
45
πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατ᾽ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 694-702 focus
Χορός
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι δʼ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
697
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι δʼ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
Δαρεῖος
ἀλλʼ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ἀλλʼ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
Χορός
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίεμαι δʼ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίεμαι δʼ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
Δαρεῖος
ἀλλʼ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομʼ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον· ἀνθρώπεια δʼ ἄν τοι πήματʼ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δʼ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ, πρόσω.
ἀλλʼ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομʼ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον· ἀνθρώπεια δʼ ἄν τοι πήματʼ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δʼ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ, πρόσω.
Ἄτοσσα
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ
ὡς ἕως τʼ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖʼ ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ.
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθʼ, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ
ὡς ἕως τʼ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖʼ ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ.
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθʼ, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
Δαρεῖος
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715
Ἄτοσσα
οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δαρεῖος
τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Ἄτοσσα
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δαρεῖος
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;
Ἄτοσσα
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
Δαρεῖος
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
Ἄτοσσα
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.
Δαρεῖος
καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·
καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·
Ἄτοσσα
ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Δαρεῖος
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
Ἄτοσσα
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δαρεῖος
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;
Ἄτοσσα
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Δαρεῖος
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
Ἄτοσσα
πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
Δαρεῖος
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
Ἄτοσσα
Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.
Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.
Δαρεῖος
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
Ἄτοσσα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
Δαρεῖος
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
Ἄτοσσα
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
Δαρεῖος
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;
Ἄτοσσα
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.
739
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.
Δαρεῖος
φεῦ, ταχεῖά γʼ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδʼ ἐμὸν
Ζεὺς ἀπέσκηψεν τελευτὴν θεσφάτων· ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδʼ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς·
ἀλλʼ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δʼ ἐμὸς τάδʼ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει·
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ·
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
θνητὸς ὢν θεῶν τε πάντων ᾤετʼ, οὐκ εὐβουλίᾳ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδʼ οὐ νόσος φρενῶν
750
εἶχε παῖδʼ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
φεῦ, ταχεῖά γʼ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδʼ ἐμὸν
Ζεὺς ἀπέσκηψεν τελευτὴν θεσφάτων· ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδʼ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς·
ἀλλʼ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δʼ ἐμὸς τάδʼ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει·
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ·
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
θνητὸς ὢν θεῶν τε πάντων ᾤετʼ, οὐκ εὐβουλίᾳ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδʼ οὐ νόσος φρενῶν
750
εἶχε παῖδʼ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
Ἄτοσσα
ταῦτά τοι κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης· λέγουσι δʼ ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δʼ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δʼ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδʼ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδʼ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμʼ ἐφʼ Ἑλλάδα.
ταῦτά τοι κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης· λέγουσι δʼ ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δʼ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δʼ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδʼ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδʼ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμʼ ἐφʼ Ἑλλάδα.
Δαρεῖος
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδʼ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδʼ ὤπασεν,
ἕνʼ ἄνδρʼ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765
ἄλλος δʼ ἐκείνου παῖς τόδʼ ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
τρίτος δʼ ἀπʼ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τʼ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδʼ ἦν χρέος.
ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δʼ Ἀρταφρένης.
κἀγὼ πάλου τʼ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780
ἀλλʼ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δʼ ἐμὸς παῖς ὢν νέος νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·
εὖ γὰρ σαφῶς τόδʼ ἴστʼ, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδʼ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματʼ ἔρξαντες τόσα.
787
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδʼ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδʼ ὤπασεν,
ἕνʼ ἄνδρʼ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765
ἄλλος δʼ ἐκείνου παῖς τόδʼ ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
τρίτος δʼ ἀπʼ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τʼ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδʼ ἦν χρέος.
ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δʼ Ἀρταφρένης.
κἀγὼ πάλου τʼ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780
ἀλλʼ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δʼ ἐμὸς παῖς ὢν νέος νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·
εὖ γὰρ σαφῶς τόδʼ ἴστʼ, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδʼ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματʼ ἔρξαντες τόσα.
Χορός
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
Δαρεῖος
εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
Χορός
πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
Δαρεῖος
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.
Χορός
ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
Δαρεῖος
ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
Χορός
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
800
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
Δαρεῖος
παῦροι γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα· συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δʼ οὔ.
κεἴπερ τάδʼ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δʼ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον πίασμα Βοιωτῶν χθονί·
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστʼ ἐπαμμένει παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων·
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδʼ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς·
810
βωμοὶ δʼ ἄιστοι, δαιμόνων θʼ ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκʼ ἀλλʼ ἔτʼ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσφαγὴς
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος λόγχης ὕπο·
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσʼ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθʼ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθʼ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτʼ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
πινύσκετʼ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθʼ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δʼ, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσʼ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσʼ ὑπαντίαζε παιδί. πάντα γὰρ
κακῶν ὑπʼ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλʼ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις·
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δʼ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετʼ, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθʼ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
843
παῦροι γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα· συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δʼ οὔ.
κεἴπερ τάδʼ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δʼ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον πίασμα Βοιωτῶν χθονί·
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστʼ ἐπαμμένει παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων·
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδʼ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς·
810
βωμοὶ δʼ ἄιστοι, δαιμόνων θʼ ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκʼ ἀλλʼ ἔτʼ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσφαγὴς
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος λόγχης ὕπο·
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσʼ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθʼ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθʼ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτʼ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
πινύσκετʼ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθʼ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δʼ, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσʼ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσʼ ὑπαντίαζε παιδί. πάντα γὰρ
κακῶν ὑπʼ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλʼ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις·
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δʼ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετʼ, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθʼ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
Χορός
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι
ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι
ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
Ἄτοσσα
ὦ δαῖμον, ὥς με πόλλʼ ἐσέρχεται κακὰ
845
ἄλγη, μάλιστα δʼ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλʼ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατʼ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
ὦ δαῖμον, ὥς με πόλλʼ ἐσέρχεται κακὰ
845
ἄλγη, μάλιστα δʼ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλʼ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατʼ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 694 focus
ΧΟ.
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι, σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι, σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
ΔΑ.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ΧΟ.
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι, δίεμαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
700
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι, δίεμαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
700
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
Δ.Α.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βιοτος ἦν ταθῇ πρόσω.
ΑΤ.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
ὃς θ᾽, ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γὰρ, Δαρεῖ, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
ὃς θ᾽, ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γὰρ, Δαρεῖ, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
Δ.Α.
τίνι τρόπω; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτος, ἢ στάσις πόλει;
715
τίνι τρόπω; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτος, ἢ στάσις πόλει;
715
ΑΤ.
οὐδαμῶς· ἀλλ᾽ ἀμφ᾿ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς· ἀλλ᾽ ἀμφ᾿ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δ.Α.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον
ΑΤ.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δ.Α.
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
ΑΤ
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
Δ.Α.
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
ΑΤ.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμὸν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμὸν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
Δ.Α.
καὶ τόδ' ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορου κλῆσαι μέγαν;
καὶ τόδ' ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορου κλῆσαι μέγαν;
ΑΤ.
ὧδ᾽ ἔχει˙ γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ὧδ᾽ ἔχει˙ γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Δ.Α.
φεύ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
φεύ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
ΑΤ.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δ.Α.
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
ΑΤ.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ἄλεσε στρατόν.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ἄλεσε στρατόν.
Δ.Α.
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ΑΤ.
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
Δ.Α.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ΑΤ.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος οὐ δή τις γέρων.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος οὐ δή τις γέρων.
Δ.Α.
ὦ μέλεος, οἴαν ἄρ᾽ ἤβην ξυμμάχων ἀπώλεσε.
ὦ μέλεος, οἴαν ἄρ᾽ ἤβην ξυμμάχων ἀπώλεσε.
ΑΤ.
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα
Δ.Α.
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
ΑΤ.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
Δ.Α.
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
ΑΤ.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο κοὐκ ἔνι στάσις.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο κοὐκ ἔνι στάσις.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 694 focus
σέβομαι μὲν προςιδέσθαι,
695
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
700
Χορός
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
δίεμαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
προλέγων δύςλεκτα φίλοισιν.
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
705
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ' ἂν τύχοι βροτοῖς·
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
Ἄτοσσα
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
710
ὅς τ᾽ ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες·
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
ΠΕΡΣΑΙ. 111
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
710
ὅς τ᾽ ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες·
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
Ἄτοσσα
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ.
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ.
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715
Δαρεῖος
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
Ἄτοσσα
οὐδαμῶς· ἀλλ᾽ ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς· ἀλλ᾽ ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δαρεῖος
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Ἄτοσσα
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δαρεῖος
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ' ἐμώρανεν τάλας;
720
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ' ἐμώρανεν τάλας;
720
Ἄτοσσα
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
Δαρεῖος
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόςδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόςδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
Ἄτοσσα
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥςτ᾽ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥςτ᾽ ἔχειν πόρον.
Δαρεῖος
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥςτε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥςτε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;
Ἄτοσσα
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
725
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
725
Δαρεῖος
φεῦ, μέγας τὶς ἦλθε δαίμων, ὥςτε μὴ φρονεῖν καλῶς.
φεῦ, μέγας τὶς ἦλθε δαίμων, ὥςτε μὴ φρονεῖν καλῶς.
Ἄτοσσα
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν, οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν, οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δαρεῖος
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
Ἄτοσσα
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Δαρεῖος
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
730
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
730
Ἄτοσσα
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
112 ΑΙΣΧΥΛΟΥ
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
Δαρεῖος
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
Ἄτοσσα
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.
Δαρεῖος
ὢ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ὢ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
Ἄτοσσα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
735
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
735
Δαρεῖος
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
Ἄτοσσα
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
Δαρεῖος
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
Ἄτοσσα
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο· κοὐκ ἔνι στάσις.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο· κοὐκ ἔνι στάσις.
Δαρεῖος
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 694 focus
ΧΟΡΟΣ
Σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
Str.
σέβομαι δ' ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
690
Σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι δ' ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
690
ΔΑΡΕΙΟΣ
Ἀλλ' ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
Ἀλλ' ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ΧΟΡΟΣ
Δίεμαι
Δίομαι (uel Δείομαι) μὲν χαρίσασθαι,
Ant.
δίεμαι
δίομαι δ' ἀντία φάσθαι
695
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
Δίεμαι
Δίομαι (uel Δείομαι) μὲν χαρίσασθαι,
δίεμαι
δίομαι δ' ἀντία φάσθαι
695
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Ἀλλ' ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ', εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
λέξον· ἀνθρώπεια δ' ἄν τοι πήματ' ἂν τύχοι βροτοῖς·
700
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ' ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
ΠΕΡΣΑΙ
Ἀλλ' ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ', εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
λέξον· ἀνθρώπεια δ' ἄν τοι πήματ' ἂν τύχοι βροτοῖς·
700
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ' ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον
εὐτυχεῖ πότμῳ
εὐτυχῆ πότμον,
ὡς, ἕως τ' ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
705
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γάρ, Δαρεῖ', ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ
λόγῳ
χρόνῳ·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
Ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον
εὐτυχεῖ πότμῳ
εὐτυχῆ πότμον,
ὡς, ἕως τ' ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
705
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γάρ, Δαρεῖ', ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ
λόγῳ
χρόνῳ·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
Τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Οὐδαμῶς· ἀλλ' ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
710
Οὐδαμῶς· ἀλλ' ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
710
ΔΑΡΕΙΟΣ
Τίς δ' ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Τίς δ' ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ' ἐμώρανεν τάλας;
Πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ' ἐμώρανεν τάλας;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν
δυοῖν στρατευμάτοιν
στρατηλάταιν.
Ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν
δυοῖν στρατευμάτοιν
στρατηλάταιν.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν ;
715
Πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν ;
715
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ' ἔχειν πόρον.
Μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ' ἔχειν πόρον.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Καὶ τόδ' ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν ;
Καὶ τόδ' ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν ;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ὧδ' ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Ὧδ' ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
Φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
720
Ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
720
ΔΑΡΕΙΟΣ
Καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ' ἐπιστενάζετε;
Καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ' ἐπιστενάζετε;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
Ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Πρὸς τάδ' ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει
Πρὸς τάδ' ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει
ΔΑΡΕΙΟΣ
Ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
725
Ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
725
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Βακτρίων δ' ἔρρει πανώλης δῆμος,
οὐδ' ἔσται
οὐδέ τις γέρων.
Βακτρίων δ' ἔρρει πανώλης δῆμος,
οὐδ' ἔσται
οὐδέ τις γέρων.
ΔΑΡΕΙΟΣ
Ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ' ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ΠΕΡΣΑΙ
Ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ' ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα —
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα —
ΔΑΡΕΙΟΣ
Πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν ; ἔστι τις σωτηρία ;
735
Πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν ; ἔστι τις σωτηρία ;
735
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν
γαῖν
ἐν δυοῖν ζευκτηρίαν —
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν
γαῖν
ἐν δυοῖν ζευκτηρίαν —
ΔΑΡΕΙΟΣ
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ' ἐτήτυμον ;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ' ἐτήτυμον ;
ΒΑΣΙΛΕΙΑ
Ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ',
οὐδ'
οὐκ ἔνι στάσις.
Ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ',
οὐδ'
οὐκ ἔνι στάσις.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 694 focus
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
679. δύο, Πέρσου καὶ Ξέρξου. – ἁμάρτια: ὁμοῦ ἡρμοσμένα. τινὲς (per compendium, quod γρ., sed facile commutatur eo quod τινὲς significat) δὲ τὰ ἁμαρτήματα.
682. αἱ μηκέτι νῆες. ἀπώλοντο γάρ.
683. ὑποκρίνεται ὁ Δαρεῖος. – ἐκ πιστῶν πατέρων πιστοὶ υἱοί.
689. μεγάλως θρηνοῦντες.
690. οὐκ εὐέξοδον: οὐ δυνατὸν ταχέως ἐξιέναι. ἀπολογεῖται δὲ ὡς βραδύνας.
693. μεγάλα δυνηθεὶς παρ᾽ αὐτοῖς.
695. νεωστὶ παρὰ τὴν αἰχμὴν γενόμενον (l. γενόμενον, παρὰ τὴν αἰχμήν).
679. ἁμάρτια Μ, δι᾿ ἁμάρτια m.
680. πᾶσαν γᾶν τάνδε Μ, πάσᾳ γᾷ τᾷδε corr. m.
681. ἐξέφθινται Blomfield: ἐξέφυντ' (οι superscr. m) αἱ Μ, ἐξέφθιντ' αἱ vel ἐξέφθινθ᾽ αἱ recc.
684. πόλει (ϊ superscr. m) M.
689. ὀρθιάζοντες Robortellus: ῥοθιάζοντες Μ.
690. καλεῖσθε recc.: καλεῖσθαι Μ.
694. τάχυνε Μ (α superscr. m).
695. ἐμβριθὲς Μ, ἐμβριθὲς m.
696. σέβομαι Μ.
PERSAE. 39
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει.
ΔΑ.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μῦθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
700
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ΧΟ.
δίεμαι μὲν χαρίσασθαι,
δίεμαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν.
ΔΑ.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
705
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενές γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
710
ΑΤ.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·
715
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·
715
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ΔΑ.
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
ΑΤ.
οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἀμφ' Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
700. μήκους ἐχόμενον.
702. τὰ πρὸς χάριν εἰπεῖν δεδίαμέν σοι ἀληθεῦσαι· λυπηθήσῃ γάρ.
703. δέδια.
708. γνώμη praescriptum 7 (i. e. γνώμη).
710. ἐν τῷ μακρῷ τοῦ βίου χρόνῳ. – ὁ μείζων (Gl.).
714. εἰπεῖν ἔπος.
716. σημείωσαι τὸ ὡς ἔπος εἰπεῖν (l. εἰπεῖν ἔπος).
699. πεπεισμένος addidit m.
702. 703. δίεμαι Hermann: δείομαι Μ, δίομαι recc.
705. personam om. M, addidit m. παλαιόν σοι Μ.
707. σαφὲς corr. in σαφές Μ.
708. δή τοι Dindorf.
710. γίνεται Μ.
711. εὐτυχεῖ πότμῳ recc.: εὐτυχῆ (εῖ in η mutatum in litura) πότμον Μ.
715. βραχεῖ λόγῳ recc.
716. εἰπεῖν ἔπος recc. (et notatio schol.): ἔπος εἰπεῖν Μ.
718-740. paragraphi praefixae in M
40 AESCHYLI
ΔΑ.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
ΑΤ.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
720
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
720
ΔΑ.
πεζὺς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
πεζὺς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
ΑΤ.
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
ΔΑ.
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὺς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὺς ἤνυσεν περᾶν;
ΑΤ.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
ΔΑ.
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῆσαι μέγαν;
725
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῆσαι μέγαν;
725
ΑΤ.
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ΔΑ.
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
ΑΤ.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
ΔΑ.
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
ΑΤ.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
730
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
730
ΔΑ.
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ΑΤ.
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
ΔΑ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς καπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς καπικουρίας στρατοῦ.
ΑΤ.
Βακτρίων δ' ἔρρει πανώλης δῆμος οὐδέ τις γέρων.
Βακτρίων δ' ἔρρει πανώλης δῆμος οὐδέ τις γέρων.
ΔΑ.
ὢ μέλεος, οἷαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
735
ὢ μέλεος, οἷαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
735
ΑΤ.
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημον φασὶν οὐ πολλῶν μέτα —
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημον φασὶν οὐ πολλῶν μέτα —
ΔΑ.
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
ναύτης
ναύτις
ναύτης
δυοῖν στρατευμάτοιν
δυοῖν στρατευμάτοιν
δοιοῖν στρατηλάτοιν
τοσόσδε πεζὺς ἤνυσεν περᾶν
τόσσος δε Μ. ἥνυσεν πέρᾶν
κλῆσαι
κλῆισαι
κλῆισαι, ει super ι scripsit
ὧδ᾽
ὥδ᾽
ἤνυσεν
μέγ᾽ ἄστυ
ἤνυσεν
Σούσων
οὐσῶν
σούσων
κενανδρία, littera finali (ν?) oblitterata
κἀπικουρίας
κἀπικουρία
σ adpinxit
οὐδέ τις
οὐ δή
PERSAE. 41
ΑΤ.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
ΔΑ.
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
ΑΤ.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο κοὐκ ἔνι στάσις.
740
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτο κοὐκ ἔνι στάσις.
740
ΔΑ.
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 694 focus
ΧΟ.
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
σέβομαι μὲν προσιδέσθαι,
Numeri: 694-96 = 700-702 duo dimetri ionici, paroemiacus. stropham excipiunt tres tetrametri troch.; antistrophum longior oratio eiusdem numeri.
Apparatus Criticus
δυνάτα δυνάτα δυνάτα δυνάτα δυνάστα δυνάστα δυνάστα δίδυμα δίδυμα et διδύμα διαγόεν διαγόεν διάγοιεν ἁμάρτια ἁμ. δ᾽ ἁμ. πᾶσαι γᾶι τᾶιδ᾽ πᾶσαν γᾶν τάνδε πάσα(ι) γᾶ(ι) τα(ι)δε πᾶσαι πᾶσα et πάσα, τᾶδ᾽ et τάδ' ἐξέφθινται ἐξέφυντ᾽ αἱ -φοιντ' αἱ ἐξέφθινθ᾽ αἱ νᾶες ἄναες. [ἄναες]. ν. ἄναες νᾶες ν. ἀ. ἄναές ποι τριήρεις del. Heimsoeth γεραιοί γηραιοί γηραλέοι πρευμενὴς πρευμενής πρευμενεῖς ὀρθιάζοντες ὀρθιάζοντες ῥοθιάζ. καλεῖσθέ καλεῖσθαι ἐνδυναστεύσας ὡς δυναστ. τάχυνε τάχυνε τάχυνα τί ἐστι τί ἐστι τί δ᾽ ἐ.
ΧΟ.
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίωι περὶ τάρβει. -
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι
695
σέθεν ἀρχαίωι περὶ τάρβει. -
ΔΑ.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μύθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ κάτωθεν ἦλθον σοῖς γόοις πεπεισμένος,
μή τι μακιστῆρα μύθον, ἀλλὰ σύντομον λέγων
εἰπὲ καὶ πέραινε πάντα, τὴν ἐμὴν αἰδῶ μεθείς.
ΧΟ.
δίομαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίομαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν. =
δίομαι μὲν χαρίσασθαι,
700
δίομαι δ᾽ ἀντία φάσθαι,
λέξας δύσλεκτα φίλοισιν. =
ΔΑ.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽, εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακά
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῆι πρόσω.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽, εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακά
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῆι πρόσω.
ΒΑΣ.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμωι,
ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, Ζηλωτὸς ὤν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε Ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γὰρ Δαρεῖ ἀκούσηι μύθον ἐν βραχεῖ λόγωι·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμωι,
ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, Ζηλωτὸς ὤν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε Ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·
πάντα γὰρ Δαρεῖ ἀκούσηι μύθον ἐν βραχεῖ λόγωι·
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
ΔΑ.
τίνι τρόπωι; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715
τίνι τρόπωι; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715
ΒΑΣ.
οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ ᾿Αθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ ᾿Αθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
ΔΑ.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει, φράσον.
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει, φράσον.
ΒΑΣ.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
ΔΑ.
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
ΒΑΣ.
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
Testim.:
698 Hesych. μακιστήρα· βέλος· τάσσεται δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ μεγάλου.
Apparatus Criticus
ἀντία ἀντίον ἀρχαίωι περὶ τάρβει ἀρχαίου π. τάρβους ἦλθον ἥκω μακιστῆρα μακιστῆρα μακεστῆρα δίομαι δίομαι δείομαι γεραιὰ γηραιά om. εὐγενὲς εὐγενής τύχοι τύχηι π. ἐντύχοι γίγνεται θνητοῖς γίνεται θνητοῖσιν βροτοῖς βίοτος βίος πάντων ἁπάντων εὐτυχεῖ πότμωι εὐτυχῆ ... πότμον ὡς ὅς ὅσθ' ἔλευσσες ἔλευσ(σ)ας ἐn βραχεῖ λόγωι ἐν om. λόγωι χρόνωι ὡς εἰπεῖn ἔπος ὡς ἔπος εἰπεῖν λοιμοῦ λιμοῦ πεζὸς πεζὸς δ᾽ ναύτης ναύτης γε δυοῖn δοιοῖν στρατευμάτοιν στρατηλάταιν
ΔΑ.
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
ΒΑΣ.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
ΔΑ.
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῆισαι μέγαν;
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῆισαι μέγαν;
ΒΑΣ.
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ὧδ᾽ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
ΔΑ.
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
ΒΑΣ.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν, οἷον ἤνυσεν κακόν.
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν, οἷον ἤνυσεν κακόν.
ΔΑ.
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
ΒΑΣ.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
ΔΑ.
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
ΒΑΣ.
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
ΔΑ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
ΒΑΣ.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος ἠδ᾽ Αἰγυπτίων.
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος ἠδ᾽ Αἰγυπτίων.
ΔΑ.
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
ΒΑΣ.
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα
ΔΑ.
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
ΒΑΣ.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν Ζευκτηρίαν.
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν Ζευκτηρίαν.
ΔΑ.
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
ΒΑΣ.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνής τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽ ἔνι στάσις.
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνής τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽ ἔνι στάσις.
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 694-700 focus
Chorus
I shrink in awe from gazing upon you.
I shrink in awe from speaking in your presence by reason of my former dread of you.
695
697
I shrink in awe from gazing upon you.
I shrink in awe from speaking in your presence by reason of my former dread of you.
695
Darius
Since, in compliance with your moanings, I have come from the world below, lay aside your awe of me; make your tale not long, but brief; speak out and deliver your story in its entirety.
Since, in compliance with your moanings, I have come from the world below, lay aside your awe of me; make your tale not long, but brief; speak out and deliver your story in its entirety.
Chorus
I fear to do your bidding; I fear to speak in your presence and deliver to those I love news hard to utter.
700
I fear to do your bidding; I fear to speak in your presence and deliver to those I love news hard to utter.
700
Darius
Since dread long ingrained in your mind restrains you,
cease, noble woman, venerable partner of my bed, from your tears and laments, speak to me with all frankness. Afflictions ordained for human life must, we know, befall mankind. For many calamities from the sea, many from the land, arise to mortal men if their span of life is extended far.
705
Since dread long ingrained in your mind restrains you,
cease, noble woman, venerable partner of my bed, from your tears and laments, speak to me with all frankness. Afflictions ordained for human life must, we know, befall mankind. For many calamities from the sea, many from the land, arise to mortal men if their span of life is extended far.
705
Atossa
O you who in prosperity surpassed all mortal men by your happy destiny,
since, so long as you gazed upon the beams of the sun, you lived a life of felicity, envied of all, in Persian eyes a god, so now too I consider you fortunate in that you died before you beheld the depth of our calamities. The whole tale, O Darius, you will hear in brief space of time: the power of
Persia
is ruined almost utterly.
710
715
O you who in prosperity surpassed all mortal men by your happy destiny,
since, so long as you gazed upon the beams of the sun, you lived a life of felicity, envied of all, in Persian eyes a god, so now too I consider you fortunate in that you died before you beheld the depth of our calamities. The whole tale, O Darius, you will hear in brief space of time: the power of
Persia
is ruined almost utterly.
710
Darius
How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State?
715
How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State?
715
Atossa
Neither; but near
Athens
our whole host has been brought to ruin.
Neither; but near
Athens
our whole host has been brought to ruin.
Darius
Tell me, what son of mine led our army there?
Tell me, what son of mine led our army there?
Atossa
Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.
Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.
Darius
Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?
Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?
Atossa
By both. There was a twofold front of double armies.
720
By both. There was a twofold front of double armies.
720
Darius
But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?
But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?
Atossa
By a clever device he yoked the
Hellespont
so as to gain a passage.
By a clever device he yoked the
Hellespont
so as to gain a passage.
Darius
What! Did he succeed in closing the mighty
Bosporus
?
What! Did he succeed in closing the mighty
Bosporus
?
Atossa
Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.
Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.
Darius
Alas! Some mighty power came upon him so that he was not able to think clearly.
725
Alas! Some mighty power came upon him so that he was not able to think clearly.
725
Atossa
Yes, since we can see the outcome, what ruin he wrought.
Yes, since we can see the outcome, what ruin he wrought.
Darius
And how then did they fare that you now lament them?
And how then did they fare that you now lament them?
Atossa
Disaster to the naval force brought ruin to the force on land.
Disaster to the naval force brought ruin to the force on land.
Darius
And did the whole army utterly perish by the spear?
And did the whole army utterly perish by the spear?
Atossa
Yes, and it is for this reason that the whole city of
Susa
groans at its desolation.
730
Yes, and it is for this reason that the whole city of
Susa
groans at its desolation.
730
Darius
Alas for the loss of our warriors’ valiant force and defence!
Alas for the loss of our warriors’ valiant force and defence!
Atossa
And the host of the Bactrians is lost, wholly destroyed: not even an old man is left.
And the host of the Bactrians is lost, wholly destroyed: not even an old man is left.
Darius
Unhappy man, since he has brought to ruin the youth of our allies.
Unhappy man, since he has brought to ruin the youth of our allies.
Atossa
But Xerxes, alone and forlorn, with scanty train, they say—
But Xerxes, alone and forlorn, with scanty train, they say—
Darius
Met his end, how, tell me, and where? Of his safety is there any hope?
735
Met his end, how, tell me, and where? Of his safety is there any hope?
735
Atossa
To his joy he reached the bridge yoking the two continents.
To his joy he reached the bridge yoking the two continents.
Darius
And reached our continent in safety? Is this certain?
And reached our continent in safety? Is this certain?
Atossa
Yes, a proven report establishes this. Doubt there is none.
739
Yes, a proven report establishes this. Doubt there is none.
Darius
Alas! The fulfilment of the oracles has indeed come swiftly, and it is my son upon whom
Zeus has caused their issue to descend. Yet I was confident that, only after long lapse of time, the gods would in some way bring them to accomplishment; nevertheless, when man hastens to his own undoing, the god too participates with him. A fountain of misfortune has now, I think, been discovered for all I love. A son of mine it was who, in his ignorance, brought these things to pass through youthful recklessness;
740
for he conceived the hope that he could by shackles, as if it were a slave, restrain the current of the sacred
Hellespont
, the
Bosporus
, a stream divine; he set himself to fashion a roadway of a new type, and, by casting upon it hammer-wrought fetters, made a spacious causeway for his mighty host. Mortal though he was, he thought in his folly that he would gain the mastery of all the gods,
745
yes, even over Poseidon. Must this not have been a disease of the soul that possessed my son? I fear that the plenteous treasure amassed by my toil may become the prey of the spoiler.
750
Alas! The fulfilment of the oracles has indeed come swiftly, and it is my son upon whom
Zeus has caused their issue to descend. Yet I was confident that, only after long lapse of time, the gods would in some way bring them to accomplishment; nevertheless, when man hastens to his own undoing, the god too participates with him. A fountain of misfortune has now, I think, been discovered for all I love. A son of mine it was who, in his ignorance, brought these things to pass through youthful recklessness;
740
for he conceived the hope that he could by shackles, as if it were a slave, restrain the current of the sacred
Hellespont
, the
Bosporus
, a stream divine; he set himself to fashion a roadway of a new type, and, by casting upon it hammer-wrought fetters, made a spacious causeway for his mighty host. Mortal though he was, he thought in his folly that he would gain the mastery of all the gods,
745
yes, even over Poseidon. Must this not have been a disease of the soul that possessed my son? I fear that the plenteous treasure amassed by my toil may become the prey of the spoiler.
750
Atossa
This lesson impetuous Xerxes learned through conversation with evil men. For they kept telling him that, whereas you
won plentiful treasure for your children by your spear, he, on his part, through lack of manly spirit, played the warrior at home and did not increase his father’s wealth. Hearing such taunts many a time from evil counsellors, he planned this expedition and army against
Hellas
.
755
759
This lesson impetuous Xerxes learned through conversation with evil men. For they kept telling him that, whereas you
won plentiful treasure for your children by your spear, he, on his part, through lack of manly spirit, played the warrior at home and did not increase his father’s wealth. Hearing such taunts many a time from evil counsellors, he planned this expedition and army against
Hellas
.
755
Darius
Therefore a calamity
dreadful and unforgettable has been caused by him, a desolating calamity such as never before befell this city of
Susa
since our Lord Zeus first ordained that one ruler should bear sway over all
Asia
with its flocks and wield the sceptre of its government.
760
For Medus was first to be the leader of its host; and another, his son, completed his work since wisdom ruled his spirit. Third, after him, Cyrus, blessed in good fortune, came to the throne and established peace for all his people.
765
The Lydians and Phrygians he won to his rule, and the whole of
Ionia
he subdued by force; for he won the favor of the gods through his right-mindedness. Fourth in succession, the son of Cyrus ruled the host. Fifth in the list, Mardus came to power, a disgrace to his native land
770
and to the ancient throne; but he was slain in his palace by the guile of noble Artaphrenes, with the help of friends whose duty this was.
Sixth came Maraphis, and seventh Artaphrenes.
1
And I in turn attained the lot I desired,
775
and many a campaign I made with a valiant force; but disaster so dire as this I brought not upon the state. Yet Xerxes my son, youth that he is, has the mind of youth and does not remember my injunctions. Be sure of this, my age-mates:
780
all of us who have held this sovereign power cannot be shown to have wrought ruin as great as this.
785
787
Therefore a calamity
dreadful and unforgettable has been caused by him, a desolating calamity such as never before befell this city of
Susa
since our Lord Zeus first ordained that one ruler should bear sway over all
Asia
with its flocks and wield the sceptre of its government.
760
For Medus was first to be the leader of its host; and another, his son, completed his work since wisdom ruled his spirit. Third, after him, Cyrus, blessed in good fortune, came to the throne and established peace for all his people.
765
The Lydians and Phrygians he won to his rule, and the whole of
Ionia
he subdued by force; for he won the favor of the gods through his right-mindedness. Fourth in succession, the son of Cyrus ruled the host. Fifth in the list, Mardus came to power, a disgrace to his native land
770
and to the ancient throne; but he was slain in his palace by the guile of noble Artaphrenes, with the help of friends whose duty this was.
Sixth came Maraphis, and seventh Artaphrenes.
1
And I in turn attained the lot I desired,
775
and many a campaign I made with a valiant force; but disaster so dire as this I brought not upon the state. Yet Xerxes my son, youth that he is, has the mind of youth and does not remember my injunctions. Be sure of this, my age-mates:
780
all of us who have held this sovereign power cannot be shown to have wrought ruin as great as this.
785
Chorus
What then, O king Darius? What is the intention of your words? How, after this reverse, may we, the people of
Persia
, best prosper in time to come?
What then, O king Darius? What is the intention of your words? How, after this reverse, may we, the people of
Persia
, best prosper in time to come?
Darius
If you do not take the field against the Hellenes’ land, even if the forces of the Medes outnumber theirs. The land itself is their ally.
790
If you do not take the field against the Hellenes’ land, even if the forces of the Medes outnumber theirs. The land itself is their ally.
790
Chorus
What do you mean? In what way
their ally?
What do you mean? In what way
their ally?
Darius
It wastes with famine an enemy force which is too large.
It wastes with famine an enemy force which is too large.
Chorus
But we will dispatch a force of select and easily managed troops.
795
But we will dispatch a force of select and easily managed troops.
795
Darius
Not even the host which now remains in
Hellas
will be able to return to safety.
Not even the host which now remains in
Hellas
will be able to return to safety.
Chorus
How is that? Will not the whole barbarian army cross from
Europe
over the
Hellespont
?
800
How is that? Will not the whole barbarian army cross from
Europe
over the
Hellespont
?
Darius
Few indeed out of many, if it is right to put any faith in the oracles of Heaven, with regard to what has just been brought to pass; for they are fulfilled, not just some, while others fail. And if this is truth, it is through persuasion of vain hopes that he is leaving behind a body of picked troops.
800
They are now lingering where the plain is watered by the stream of Asopus which nourishes
Boeotia
’s fields. Here they will meet their crowning disaster in requital for their presumptuous pride and impious thoughts. For, on reaching the land of
Hellas
,
805
restrained by no religious awe, they ravaged the images of the gods and set fire to their temples. Altars have been destroyed, statues of the gods have been thrown from their bases in utter ruin and confusion. Therefore, since they wrought such evil, evil they suffer in no less measure; and other evils are still in store:
810
the spring of their woes is not yet quenched, but it still wells forth. For so great will be the mass of clotted gore spilled by the Dorian lance upon Plataean soil that heaps of dead will reveal, even to the third generation, a voiceless record for the eyes of men
815
that mortal man should not vaunt himself excessively. For presumptuous pride, when it has matured, bears as its fruit a crop of calamity, from which it reaps an abundant harvest of tears.
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold
Athens
and
Hellas
in your memory. Let no one of you,
820
through disdain of present fortune and lust for more, squander his abundant wealth. Zeus, in truth, is a chastiser of overweening pride and corrects with heavy hand. Therefore, now that my son has been warned to be prudent by the voice of God,
825
instruct him with admonitions of reason to cease from drawing the punishment of Heaven on himself by his vaunting rashness. And as for you, beloved and venerable mother of Xerxes, withdraw to the palace and bring from there clothing which is suitable for him, and prepare to meet your son. For
830
through grief at his misfortunes, the embroidered apparel which he was wearing has been torn into tattered shreds. Soothe him with words of kindness; for it is to your voice alone, I know, that he will listen. As for me, I depart to the darkness beneath the earth.
835
Farewell, Elders, and despite your troubles, rejoice while each day is yours; for wealth does not profit the dead at all.
The ghost of Darius descends
840
843
Few indeed out of many, if it is right to put any faith in the oracles of Heaven, with regard to what has just been brought to pass; for they are fulfilled, not just some, while others fail. And if this is truth, it is through persuasion of vain hopes that he is leaving behind a body of picked troops.
800
They are now lingering where the plain is watered by the stream of Asopus which nourishes
Boeotia
’s fields. Here they will meet their crowning disaster in requital for their presumptuous pride and impious thoughts. For, on reaching the land of
Hellas
,
805
restrained by no religious awe, they ravaged the images of the gods and set fire to their temples. Altars have been destroyed, statues of the gods have been thrown from their bases in utter ruin and confusion. Therefore, since they wrought such evil, evil they suffer in no less measure; and other evils are still in store:
810
the spring of their woes is not yet quenched, but it still wells forth. For so great will be the mass of clotted gore spilled by the Dorian lance upon Plataean soil that heaps of dead will reveal, even to the third generation, a voiceless record for the eyes of men
815
that mortal man should not vaunt himself excessively. For presumptuous pride, when it has matured, bears as its fruit a crop of calamity, from which it reaps an abundant harvest of tears.
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold Athens and Hellas in your memory. Let no one of you,
820
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold Athens and Hellas in your memory. Let no one of you,
through disdain of present fortune and lust for more, squander his abundant wealth. Zeus, in truth, is a chastiser of overweening pride and corrects with heavy hand. Therefore, now that my son has been warned to be prudent by the voice of God,
825
instruct him with admonitions of reason to cease from drawing the punishment of Heaven on himself by his vaunting rashness. And as for you, beloved and venerable mother of Xerxes, withdraw to the palace and bring from there clothing which is suitable for him, and prepare to meet your son. For
830
through grief at his misfortunes, the embroidered apparel which he was wearing has been torn into tattered shreds. Soothe him with words of kindness; for it is to your voice alone, I know, that he will listen. As for me, I depart to the darkness beneath the earth.
835
Farewell, Elders, and despite your troubles, rejoice while each day is yours; for wealth does not profit the dead at all.
The ghost of Darius descends
840
Chorus
I grieve as I hear the many misfortunes that are now, and are yet to be, the lot of the barbarians.
I grieve as I hear the many misfortunes that are now, and are yet to be, the lot of the barbarians.
Atossa
O God! How much grief assails me! But most of all this sorrow wounds me, to hear of the shameful clothes which are now worn by my son. But I will depart, and when I have brought appropriate garments from the palace,
845
I will make attempt to meet my son; for I will not forsake him whom I love so well in his affliction.
Exit
850
O God! How much grief assails me! But most of all this sorrow wounds me, to hear of the shameful clothes which are now worn by my son. But I will depart, and when I have brought appropriate garments from the palace,
845
I will make attempt to meet my son; for I will not forsake him whom I love so well in his affliction.
Exit
850
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 694 focus
I shrink in awe from looking on thee, and I shrink in awe from speaking in thy presence, by reason of my ancient reverence for thee.
GHOST OF DARIUS
But since persuaded by thy groanings I have come from below, in no wise utter a tedious tale, but concisely tell me, and complete the whole, laying aside thine awe for me.
CHORUS
I dread
1
to comply, and I dread to speak in thy presence, telling things hateful to tell to friends.
GHOST OF DARIUS
But since the ancient dread of thy spirit is an obstacle to thee, do thou, aged partner of my bed, high-born dame, cease from these wailings and groans of thine, and give me a clear account. Human calamities will befal mankind. For many ills arise to mortals by sea, and many by land, if their more lengthened life be far protracted.
ATOSSA
O thou who in thy prosperous lot didst excel all mortals, inasmuch as thou, so long as thou didst behold the rays of the sun, an object of envy, didst lead a continued life of happiness as a god to the Persians; now too do I envy thee dead, before thou didst witness this depth of ills. For in brief words thou shalt hear, Darius, the whole tale. In a word, the fortunes of the Persians have been utterly o'erthrown.
O thou who in thy prosperous lot didst excel all mortals, inasmuch as thou, so long as thou didst behold the rays of the sun, an object of envy, didst lead a continued life of happiness as a god to the Persians; now too do I envy thee dead, before thou didst witness this depth of ills. For in brief words thou shalt hear, Darius, the whole tale. In a word, the fortunes of the Persians have been utterly o'erthrown.
GHOST OF DARIUS
In what way? came there any blast of pestilence, or a rebellion on the city?
ATOSSA
By no means; but the whole host hath been utterly destroyed about Athens.
By no means; but the whole host hath been utterly destroyed about Athens.
GHOST OF DARIUS
And which of my sons led an armament thither? tell me.
And which of my sons led an armament thither? tell me.
ATOSSA
Impetuous Xerxes, after draining the whole surface of the continent.
Impetuous Xerxes, after draining the whole surface of the continent.
GHOST OF DARIUS
Was it by land or by sea that he, wretched, made this mad attempt?
Was it by land or by sea that he, wretched, made this mad attempt?
ATOSSA
Both. There was a twofold face of two armaments.
Both. There was a twofold face of two armaments.
GHOST OF DARIUS
And how too did such large land forces accomplish their passage?
And how too did such large land forces accomplish their passage?
ATOSSA
With machines he bridged the frith of Helle, so as to have a passage.
With machines he bridged the frith of Helle, so as to have a passage.
GHOST OF DARIUS
And did he effect this, so as to shut up the mighty Bosporus?
And did he effect this, so as to shut up the mighty Bosporus?
ATOSSA
Such is the fact: but some daemon, I ween, abetted his inclination.
Such is the fact: but some daemon, I ween, abetted his inclination.
GHOST OF DARIUS
Alas! some mighty daemon came, so that he had not his right senses.
Alas! some mighty daemon came, so that he had not his right senses.
ATOSSA
Yes—so that we can see how evil an issue he accomplished.
Yes—so that we can see how evil an issue he accomplished.
GHOST OF DARIUS
And how fared they over whom ye are thus pouring your lament?
And how fared they over whom ye are thus pouring your lament?
ATOSSA
The naval force being worsted was the destruction of the land armament.
The naval force being worsted was the destruction of the land armament.
GHOST OF DARIUS
And hath the whole host thus utterly been destroyed by the spear?
And hath the whole host thus utterly been destroyed by the spear?
ATOSSA
Aye, so that, moreover, the whole city of Susa mourns its desolation
1
.
Aye, so that, moreover, the whole city of Susa mourns its desolation
1
.
GHOST OF DARIUS
O ye gods! good
2
was the support and assistance of the army!
O ye gods! good
2
was the support and assistance of the army!
ATOSSA
And the whole Bactrian population hath perished in utter ruin, and that no aged people
3
?
And the whole Bactrian population hath perished in utter ruin, and that no aged people
3
?
GHOST OF DARIUS
O wretched man! how much of the youth of our allies then hath he destroyed.
O wretched man! how much of the youth of our allies then hath he destroyed.
ATOSSA
They say too that Xerxes alone and destitute, with not many—
They say too that Xerxes alone and destitute, with not many—
GHOST OF DARIUS
—ended how and where? is there any escape?
—ended how and where? is there any escape?
ATOSSA
—arrived gladly at the bridge that links the two continents
4
.
—arrived gladly at the bridge that links the two continents
4
.
GHOST OF DARIUS
—and reached in this continent? is this true?
—and reached in this continent? is this true?
ATOSSA
Yes: a clear account prevails; in this, at all events, there is no dispute.
Yes: a clear account prevails; in this, at all events, there is no dispute.
GHOST OF DARIUS
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 694 focus
de quitter les enfers : surtout, les dieux
d'en bas savent mieux prendre
d'en bas savent mieux prendre
que lâcher. Mais j'ai auprès d'eux usé de mon crédit : me voici. Dis vite, afin qu'on ne me puisse reprocher un retard : quel malheur nouveau pèse donc
sur les Perses ?
LE CHŒUR
(Un peu traînant.)
Je n'ose te regarder ; je n'ose te parler en face : l'effroi de jadis
Je n'ose te regarder ; je n'ose te parler en face : l'effroi de jadis
me tient devant toi.
DARIOS
C'est pour obéir à ta plainte que je suis remonté au jour : renonce à un langage qui nous retarderait. En termes brefs, achève de tout dire et quitte le respect que tu as eu pour moi.
C'est pour obéir à ta plainte que je suis remonté au jour : renonce à un langage qui nous retarderait. En termes brefs, achève de tout dire et quitte le respect que tu as eu pour moi.
LE CHŒUR
(Même mouvement.)
J'ai peur de te satisfaire ; j'ai peur de te parler en face, pour prononcer des mots cruels à ceux que j'aime.
J'ai peur de te satisfaire ; j'ai peur de te parler en face, pour prononcer des mots cruels à ceux que j'aime.
DARIOS
Eh bien ! si la crainte ancienne possède encore ton âme et te retient ainsi, à toi, vieille compagne de ma couche, à toi, ma noble épouse, d'arrêter tes pleurs, tes
sanglots, et de me dire la vérité. Des maux humains peuvent toujours atteindre des mortels. Les malheurs par milliers sortent de la mer, par milliers de la terre, pour ceux dont la vie
Eh bien ! si la crainte ancienne possède encore ton âme et te retient ainsi, à toi, vieille compagne de ma couche, à toi, ma noble épouse, d'arrêter tes pleurs, tes
sanglots, et de me dire la vérité. Des maux humains peuvent toujours atteindre des mortels. Les malheurs par milliers sortent de la mer, par milliers de la terre, pour ceux dont la vie
sanglots, et de me dire la vérité. Des maux humains peuvent toujours atteindre des mortels. Les malheurs par milliers sortent de la mer, par milliers de la terre, pour ceux dont la vie
prolonge son cours dans le temps.
LES PERSES
LES PERSES
LA REINE
O toi dont l'heureuse fortune a dépassé la félicité de tous les mortels — puisque, aussi longtemps que
tu as vu les rayons du soleil, tu as vécu, envié des Perses, une vie de béatitude pareille à celle d'un dieu, et qu'aujourd'hui encore je dois t'envier d'être mort avant d'avoir vu s'ouvrir l'abîme de nos douleurs — tu vas tout savoir en peu de mots, Darios : la puissance perse, je puis le dire, est anéantie.
O toi dont l'heureuse fortune a dépassé la félicité de tous les mortels — puisque, aussi longtemps que
tu as vu les rayons du soleil, tu as vécu, envié des Perses, une vie de béatitude pareille à celle d'un dieu, et qu'aujourd'hui encore je dois t'envier d'être mort avant d'avoir vu s'ouvrir l'abîme de nos douleurs — tu vas tout savoir en peu de mots, Darios : la puissance perse, je puis le dire, est anéantie.
tu as vu les rayons du soleil, tu as vécu, envié des Perses, une vie de béatitude pareille à celle d'un dieu, et qu'aujourd'hui encore je dois t'envier d'être mort avant d'avoir vu s'ouvrir l'abîme de nos douleurs — tu vas tout savoir en peu de mots, Darios : la puissance perse, je puis le dire, est anéantie.
DARIOS
Et comment ? est-ce la famine, est-ce la guerre civile qui s'est abattue sur l'État ?
Et comment ? est-ce la famine, est-ce la guerre civile qui s'est abattue sur l'État ?
LA REINE
Non, mais près d'Athènes notre armée a péri tout entière.
Non, mais près d'Athènes notre armée a péri tout entière.
DARIOS
Quel de mes fils a donc là-bas porté la guerre ?
Quel de mes fils a donc là-bas porté la guerre ?
LA REINE
L'impétueux Xerxès, en vidant les plaines de notre continent.
L'impétueux Xerxès, en vidant les plaines de notre continent.
DARIOS
Est-ce par terre ou mer qu'il a, le malheureux, tenté cette folie ?
Est-ce par terre ou mer qu'il a, le malheureux, tenté cette folie ?
LA REINE
Par les deux routes à la fois : ses deux armées offraient un double front.
Par les deux routes à la fois : ses deux armées offraient un double front.
DARIOS
Et comment telle armée de terre est-elle arrivée à franchir la mer ?
Et comment telle armée de terre est-elle arrivée à franchir la mer ?
LA REINE
Il a jeté ses engins comme un joug sur le détroit d'Hellé, pour se faire un passage.
Il a jeté ses engins comme un joug sur le détroit d'Hellé, pour se faire un passage.
DARIOS
Il a été jusque là ! fermer le grand Bosphore !
Il a été jusque là ! fermer le grand Bosphore !
LA REINE
Un dieu sans doute avait touché ses esprits.
Un dieu sans doute avait touché ses esprits.
DARIOS
Terrible dieu, pour l'avoir à ce point aveuglé !
Terrible dieu, pour l'avoir à ce point aveuglé !
LA REINE
Le dénouement en effet est là : quelle ruine il a consommée !
Le dénouement en effet est là : quelle ruine il a consommée !
DARIOS
Mais qu'est-il advenu de nos troupes, pour que vous gémissiez ainsi ?
Mais qu'est-il advenu de nos troupes, pour que vous gémissiez ainsi ?
LA REINE
La débâcle de l'armée navale a perdu l'armée de terre.
La débâcle de l'armée navale a perdu l'armée de terre.
DARIOS
Le désastre est-il si complet qu'un peuple entier ait péri au combat ?
Le désastre est-il si complet qu'un peuple entier ait péri au combat ?
LA REINE
Si complet que tout Suse pleure, désormais vide de ses hommes...
LES PERSES
Si complet que tout Suse pleure, désormais vide de ses hommes...
DARIOS
Hélas ! sur notre armée, notre bon soutien, notre réconfort !
Hélas ! sur notre armée, notre bon soutien, notre réconfort !
LA REINE
que le peuple bactrien succombait, anéanti, et n'aura plus de vieillards...
que le peuple bactrien succombait, anéanti, et n'aura plus de vieillards...
DARIOS
Le malheureux ! quelle jeunesse il a pris à nos alliés !
Le malheureux ! quelle jeunesse il a pris à nos alliés !
LA REINE
Et que Xerxès, dit-on, seul, abandonné, avec de rares compagnons...
Et que Xerxès, dit-on, seul, abandonné, avec de rares compagnons...
DARIOS
Comment et où a-t-il vu s'achever son sort ? est-il pour lui une chance de salut ?
Comment et où a-t-il vu s'achever son sort ? est-il pour lui une chance de salut ?
LA REINE
— a été trop heureux d'atteindre le pont qui joignait les deux continents...
— a été trop heureux d'atteindre le pont qui joignait les deux continents...
DARIOS
Et serait parvenu vivant en Asie : est-ce vrai ?
Et serait parvenu vivant en Asie : est-ce vrai ?
LA REINE
Oui, sur ce point, des rapports précis font foi, et nul désaccord.
Oui, sur ce point, des rapports précis font foi, et nul désaccord.
DARIOS
Ah !
Ah !
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 694 focus
My wonted awe
u
o'ercomes me; in thy preſence
I dare not raiſe my eyes, I dare not ſpeak.
DARIUS.
Since from the realms below, by thy ſad ſtrains
Adjur'd, I come, ſpeak, let thy words be brief,
840
Say whence thy grief, tell me unaw'd by fear.
CHORUS.
I dread to forge a flatt'ring tale, I dread
To grieve thee with an harſh offenſive truth.
DARIUS.
Since fear hath chain'd his tongue, high-honour'd
dame,
845
Once my imperial confort, check thy tears,
Thy griefs; and ſpeak diſtinctly.
Mortal man
Muſt bear his lot of woe;
afflictions riſe
850
Many from ſea, many from land, if life
Be haply meaſur'd thro' a lengthned courſe.
Mortal man
Muſt bear his lot of woe;
afflictions riſe
850
Many from ſea, many from land, if life
Be haply meaſur'd thro' a lengthned courſe.
ATOSSA.
O thou, that graced with fortune's choiceſt gifts
Surpaſſing mortals, whilſt thine eye beheld
Yon' ſun's ætherial rays, livedſt like a God
855
Bleſt 'midſt thy Perſians;
bleſt I deem thee now
In death, e'er ſunk in this abyſs of ills;
Darius, hear at once our ſum of woe,
Ruin thro' all her ſtates hath cruſh'd thy Perſia.
860
O thou, that graced with fortune's choiceſt gifts
Surpaſſing mortals, whilſt thine eye beheld
Yon' ſun's ætherial rays, livedſt like a God
855
Bleſt 'midſt thy Perſians;
bleſt I deem thee now
In death, e'er ſunk in this abyſs of ills;
Darius, hear at once our ſum of woe,
Ruin thro' all her ſtates hath cruſh'd thy Perſia.
860
DARIUS.
By peſtilence, or faction's furious ſtorms?
ATOSSA.
Not ſo: near Athens periſh'd all our troops.
Not ſo: near Athens periſh'd all our troops.
DARIUS.
Say, of my ſons which led the forces thither?
Say, of my ſons which led the forces thither?
ATOSSA.
Th' impetuous Xerxes, thinning all the land.
Th' impetuous Xerxes, thinning all the land.
DARIUS.
By ſea or land dared he this raſh attempt?
865
By ſea or land dared he this raſh attempt?
865
ATOSSA.
By both: a double front the war preſented.
THE PERSIANS.
By both: a double front the war preſented.
DARIUS.
An hoſt ſo vaſt what march conducted o'er?
An hoſt ſo vaſt what march conducted o'er?
ATOSSA.
From ſhore to ſhore he bridg'd the Helleſpont.
From ſhore to ſhore he bridg'd the Helleſpont.
DARIUS.
What, cou'd he chain the mighty Boſphorus?
What, cou'd he chain the mighty Boſphorus?
ATOSSA.
E'en ſo, ſome God aſſiſting his deſign,
870
E'en ſo, ſome God aſſiſting his deſign,
870
DARIUS.
Some God of pow'r to cloud his better ſenſe.
Some God of pow'r to cloud his better ſenſe.
ATOSSA.
Th' event now ſhows what miſchiefs he atchiev'd.
Th' event now ſhows what miſchiefs he atchiev'd.
DARIUS.
What ſuffer'd they, for whom your ſorrows flow?
What ſuffer'd they, for whom your ſorrows flow?
ATOSSA.
His navy ſunk ſpreads ruin thro' the camp.
His navy ſunk ſpreads ruin thro' the camp.
DARIUS.
Fell all his hoſt beneath the ſlaught'ring ſpear?
875
THE PERSIANS.
Fell all his hoſt beneath the ſlaught'ring ſpear?
875
ATOSSA.
Suſa, thro' all her ſtreets, mourns her loſt ſons.
Suſa, thro' all her ſtreets, mourns her loſt ſons.
DARIUS.
How vain the ſuccour, the defence of arms?
How vain the ſuccour, the defence of arms?
ATOSSA.
In Bactra age and grief are only left.
In Bactra age and grief are only left.
DARIUS.
Ah, what a train of warlike youth is loſt!
Ah, what a train of warlike youth is loſt!
ATOSSA.
Xerxes, aſtoniſh'd, deſolate, alone-
880
Xerxes, aſtoniſh'd, deſolate, alone-
880
DARIUS.
How will this end? Nay, pauſe not. Is he ſafe?
How will this end? Nay, pauſe not. Is he ſafe?
ATOSSA.
Fled o'er the bridge, that join'd the adverſe
ſtrands.
Fled o'er the bridge, that join'd the adverſe
ſtrands.
DARIUS.
And reach'd this ſhore in ſafety? Is this true?
And reach'd this ſhore in ſafety? Is this true?
ATOSSA.
True are thy words, and not to be gainſaid.
885
THE PERSIANS.
True are thy words, and not to be gainſaid.
885
DARIUS.
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 694 focus
Parlare al tuo cospetto
non ardisco, né in te lo sguardo figgere,
per l'antico rispetto.
DARIO
Or poiché di sotto terra sono accorso ai tuoi lamenti,
non mi far lunghe parole, ma favella brevi accenti:
795
il discorso tuo sia pieno
né l'ossequio a te sia freno.
CORIFEO
Parlar non m'assecuro,
dire dinanzi a te quanto, se l'odano,
troppo agli amici è duro.
800
DARIO
Poi che tanto può l'antica reverenza entro il tuo petto,
parla tu, nobil vegliarda, tu, compagna del mio letto.
Lascia i pianti, lascia gli ululi, parla chiaro. Questi mali
saran quelli a cui soggetti sono pur tutti i mortali:
ché per gli uomini, allorquando la lor vita troppo dura,
805
e dal mare e dalla terra sorge piú d'una sventura.
ATOSSA
Tra i mortali o beatissimo, sin che i rai del sol vedesti,
come fosti invidiato, quando al pari dei Celesti
t'adorò la Persia!
E anche ora ben t'invidio, che al tuo fine
810
giunto sei prima di scorgere questo abisso di rovine.
Un discorso molto breve basta, o Dario, a dirti il tutto:
il poter dei Persïani potrai dir che sia distrutto.
Tra i mortali o beatissimo, sin che i rai del sol vedesti,
come fosti invidiato, quando al pari dei Celesti
t'adorò la Persia!
E anche ora ben t'invidio, che al tuo fine
810
giunto sei prima di scorgere questo abisso di rovine.
Un discorso molto breve basta, o Dario, a dirti il tutto:
il poter dei Persïani potrai dir che sia distrutto.
DARIO
Come? Fu flagel di peste? Fu di popolo sommossa?
ATOSSA
No: ma tutta contro Atene si fiaccò la nostra possa.
815
No: ma tutta contro Atene si fiaccò la nostra possa.
815
DARIO
E qual mai dei miei figliuoli, mosse, dimmi, a questa guerra?
E qual mai dei miei figliuoli, mosse, dimmi, a questa guerra?
ATOSSA
Serse fu, l'impetuoso, che vuotò d'Asia ogni terra.
Serse fu, l'impetuoso, che vuotò d'Asia ogni terra.
DARIO
E per terra o su navigli prova tal tentò lo stolto?
E per terra o su navigli prova tal tentò lo stolto?
ATOSSA
E per terra e in mare: doppio dell'esercito fu il volto.
E per terra e in mare: doppio dell'esercito fu il volto.
DARIO
Come dunque a tanto esercito di pedoni il passo apria?
820
Come dunque a tanto esercito di pedoni il passo apria?
820
ATOSSA
Cinse un giogo, all'Ellesponto, di congegni, e aprí la via.
Cinse un giogo, all'Ellesponto, di congegni, e aprí la via.
DARIO
E tanta opera ardí compiere? Il gran Bosforo rinchiuse?
E tanta opera ardí compiere? Il gran Bosforo rinchiuse?
ATOSSA
Tanto fece: senza dubbio tal pensiero un Dio gl'infuse.
Tanto fece: senza dubbio tal pensiero un Dio gl'infuse.
DARIO
Ahi! Possente giunse un Dèmone che gli tolse l'intelletto.
Ahi! Possente giunse un Dèmone che gli tolse l'intelletto.
ATOSSA
Quale male suscitasse, puoi vederlo dall'effetto.
825
Quale male suscitasse, puoi vederlo dall'effetto.
825
DARIO
E che cosa avvenne adesso che il tuo pianto provocò?
E che cosa avvenne adesso che il tuo pianto provocò?
ATOSSA
La rovina della flotta l'altre schiere sterminò.
La rovina della flotta l'altre schiere sterminò.
DARIO
Sterminata sotto l'aste fu cosí tutta la gente?
Sterminata sotto l'aste fu cosí tutta la gente?
ATOSSA
Tanto, ch'or, deserta d'uomini, piange Susa amaramente.
Tanto, ch'or, deserta d'uomini, piange Susa amaramente.
DARIO
Che? L'esercito è perduto, nostro ausilio e baluardo?
830
Che? L'esercito è perduto, nostro ausilio e baluardo?
830
ATOSSA
Tutto il popolo dei Battrî sterminato e niun vegliardo.
Tutto il popolo dei Battrî sterminato e niun vegliardo.
DARIO
Ahi!, tapino! E tanta dunque gioventú per lui si perse!
Ahi!, tapino! E tanta dunque gioventú per lui si perse!
ATOSSA
Dicon poi che, derelitto, con pochi altri, il solo Serse...
Dicon poi che, derelitto, con pochi altri, il solo Serse...
DARIO
Morto anch'egli? Come e dove? O trovò scampo da morte?
Morto anch'egli? Come e dove? O trovò scampo da morte?
ATOSSA
Giunse al ponte che congiunge le due sponde; e fu gran sorte.
835
Giunse al ponte che congiunge le due sponde; e fu gran sorte.
835
DARIO
È ben certo questo? E salvo fu, giungendo al nostro lido?
È ben certo questo? E salvo fu, giungendo al nostro lido?
ATOSSA
Bene esplicito, e contrasto non si dà, ne corre il grido.
Bene esplicito, e contrasto non si dà, ne corre il grido.
DARIO
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 694 focus
Cho. Pudet me uidere te,
Pudore afficior coram loqui
Te, de timore antiquo.
Dar. Sed postą ab inferis ueni tuis luctib.perfuafus,
Non longis uerbis, sed compendiosè loquens,
645
Dic, perfice dimittens pudorë quë habes de me.
Cho. Vereor quidem gratificari,
Pudet me contraria dicere,
Dicens ingrata amicis.
Dar. Sed posiğ metus antiquus tuis mentib.aduerfatur,
650
Meorum lectorum fenex confors, generofa mulier,
Fletus relinquens, hos luctus apertè mibi
Dicito, humana uerò hominibus accidunt mala.
Sæpe enim ex mari, ſepe extera mala
Sunt mortalib ſi lõgior uita ulterius extenſa fuerit.
655
Ato.
O'oim mortalıŭ fuper as beatitudinë felici mor-
Quomodo ueniſti ad ſolis radios beatus existes,
Vitam eui boni Perſis,tanquam Deus adduxiſti.
Nuc te beatu iudico cũ mortuus ſis, anteğ uideres
Omnem audiet sermone Darius breuiter,
660
Euerfæ funt res ut ita dicam.
O'oim mortalıŭ fuper as beatitudinë felici mor-
Quomodo ueniſti ad ſolis radios beatus existes,
Vitam eui boni Perſis,tanquam Deus adduxiſti.
Nuc te beatu iudico cũ mortuus ſis, anteğ uideres
Omnem audiet sermone Darius breuiter,
660
Euerfæ funt res ut ita dicam.
Dar.
Quo 'na modo aliqs pestis fragor uenit, aut ſeditio urbis
Ato.
Nequağ, sed circu Athenas ois exercitus interijt.
Nequağ, sed circu Athenas ois exercitus interijt.
Da.
Quis meoru filiorŭ illuc duxit exercitu?dicito.
Quis meoru filiorŭ illuc duxit exercitu?dicito.
Ato.
Bellicofus Xerxes euacuas totū cõtinētis folũ.
665
Bellicofus Xerxes euacuas totū cõtinētis folũ.
665
Da.
Pedestri itinere, ait amarihac experientia.ſtultè egit mifer.
Ato. Vtroque modo, duplex agmě erat duorŭ ducu.
Pedestri itinere, ait amarihac experientia.ſtultè egit mifer.
Ato. Vtroque modo, duplex agmě erat duorŭ ducu.
Dar.
Quõ tatus exercitus pedestris potuit traſire?
Quõ tatus exercitus pedestris potuit traſire?
Ato.
Machinis cõruxit fretű Elles, ut uadū habuerint.
Machinis cõruxit fretű Elles, ut uadū habuerint.
Dar.
Et hoc fecit, ut Bosphorŭ decantaret magnu.
670
Et hoc fecit, ut Bosphorŭ decantaret magnu.
670
Ato.
Sic se babet, huius rei fententia aliquis Deorum illi adaptauit.
Sic se babet, huius rei fententia aliquis Deorum illi adaptauit.
Da.
Heu magnus aliqs uenit demõ, ne ſaperet bene.
Heu magnus aliqs uenit demõ, ne ſaperet bene.
Ato.
Vt tande liceat uidere, quali modo mala peracta ſint.
Vt tande liceat uidere, quali modo mala peracta ſint.
Da.
Quid iſtis peractis, lugetis fic?
Quid iſtis peractis, lugetis fic?
Ato.
Naualis exercitus profligatus, pdidit pedestrē exercitum.
675
Naualis exercitus profligatus, pdidit pedestrē exercitum.
675
Da.
Sic igitur funditus perijt omnisexercitus hasta.
Sic igitur funditus perijt omnisexercitus hasta.
Ato.
Ad hæc ut Suforŭ urbs lugeat hominŭ uacuitatē.
Ad hæc ut Suforŭ urbs lugeat hominŭ uacuitatē.
Da.
O damones uacui auxilij,& cure exercitus
O damones uacui auxilij,& cure exercitus
Ato.
Bactriorum corruptus est omnis populus neqs fenex
Bactriorum corruptus est omnis populus neqs fenex
Da.
O' miſer, quale pubě ſociorŭ perdidit?
680
O' miſer, quale pubě ſociorŭ perdidit?
680
At.
Solŭ uerò Xerxě defertũ nõ cũ multis aiūt remafiße.
Solŭ uerò Xerxě defertũ nõ cũ multis aiūt remafiße.
Da.
Quo quò euaſitenŭ aliqua ſalus erat?
Quo quò euaſitenŭ aliqua ſalus erat?
Ato.
Lubētē aiut illu põtē annexū duob.i locis trafiuiſſe.
Lubētē aiut illu põtē annexū duob.i locis trafiuiſſe.
D.
Et ad häc cõtinëtë feruatu eße, nữ hoc ueru(se.
Et ad häc cõtinëtë feruatu eße, nữ hoc ueru(se.
Ato.
Ne fermo uerus uincit, in hoc no eſt dißidiū.
685
Ne fermo uerus uincit, in hoc no eſt dißidiū.
685
Da.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 694 focus
With awe on thee I gaze,
And, standing face to face,
I tremble as I did in olden days!
710
With awe on thee I gaze,
And, standing face to face,
I tremble as I did in olden days!
710
Ghost of Darius
Nay, but as I rose to earth again, obedient to your call,
Prithee, tarry not in parley! be one word enough for all—
Speak and gaze on me unshrinking, neither let my face appal!
Nay, but as I rose to earth again, obedient to your call,
Prithee, tarry not in parley! be one word enough for all—
Speak and gaze on me unshrinking, neither let my face appal!
Chorus
I tremble to reveal,
Yet tremble to conceal
715
Things hard for friends to feel!
I tremble to reveal,
Yet tremble to conceal
715
Things hard for friends to feel!
Ghost of Darius
Nay, but if the old-time terror on your spirit keeps its hold,
Speak thou, O royal lady who didst couch with me of old!
Stay thy weeping and lamenting and to me reveal the truth—
Speak! for man is born to sorrow; yea, the proverb sayeth sooth!
720
'Tis the doom of mortal beings, if they live to see old age,
To suffer bale, by land and sea, through war and tempest's rage.
Nay, but if the old-time terror on your spirit keeps its hold,
Speak thou, O royal lady who didst couch with me of old!
Stay thy weeping and lamenting and to me reveal the truth—
Speak! for man is born to sorrow; yea, the proverb sayeth sooth!
720
'Tis the doom of mortal beings, if they live to see old age,
To suffer bale, by land and sea, through war and tempest's rage.
Atossa
O thou whose blissful fate on earth all mortal weal excelled—
Who, while the sunlight touched thine eyes, the lord of all wert held!
A god to Persian men thou wert, in bliss and pride and fame—
725
I hold thee blest too in thy death, or e'er the ruin came!
Alas, Darius! one brief word must tell thee all the tale—
The Persian power is in the dust, gone down in blood and bale!
O thou whose blissful fate on earth all mortal weal excelled—
Who, while the sunlight touched thine eyes, the lord of all wert held!
A god to Persian men thou wert, in bliss and pride and fame—
725
I hold thee blest too in thy death, or e'er the ruin came!
Alas, Darius! one brief word must tell thee all the tale—
The Persian power is in the dust, gone down in blood and bale!
Ghost of Darius
Speak—by what chance? did man rebel, or pestilence descend?
Speak—by what chance? did man rebel, or pestilence descend?
Atossa
Neither! by Athens' fatal shores our army met its end.
730
Neither! by Athens' fatal shores our army met its end.
730
Ghost of Darius
Which of my children led our host to Athens? speak and say.
Which of my children led our host to Athens? speak and say.
Atossa
The froward Xerxes, leaving all our realm to disarray.
The froward Xerxes, leaving all our realm to disarray.
Ghost of Darius
Was it with army or with fleet on folly's quest he went?
Was it with army or with fleet on folly's quest he went?
Atossa
With both alike, a twofold front of double armament.
With both alike, a twofold front of double armament.
Ghost of Darius
And how then did so large a host on foot pass o'er the sea?
735
And how then did so large a host on foot pass o'er the sea?
735
Atossa
He bridged the ford of Helle's strait by artful carpentry.
He bridged the ford of Helle's strait by artful carpentry.
Ghost of Darius
How? could his craft avail to span the torrent of that tide?
How? could his craft avail to span the torrent of that tide?
Atossa
'Tis sooth I say—some unknown power did fatal help provide!
'Tis sooth I say—some unknown power did fatal help provide!
Ghost of Darius
Alas, that power in malice came, to his bewilderment!
Alas, that power in malice came, to his bewilderment!
Atossa
Alas, we see the end of all, the ruin on us sent.
740
Alas, we see the end of all, the ruin on us sent.
740
Ghost of Darius
Speak, tell me how they fared therein, that thus ye mourn and weep?
Speak, tell me how they fared therein, that thus ye mourn and weep?
Atossa
Disaster to the army came, through ruin on the deep!
Disaster to the army came, through ruin on the deep!
Ghost of Darius
Is all undone? hath all the folk gone down before the foe?
Is all undone? hath all the folk gone down before the foe?
Atossa
Yea, hark to Susa's mourning cry for warriors laid low!
Yea, hark to Susa's mourning cry for warriors laid low!
Ghost of Darius
Alas for all our gallant aids, our Persia's help and pride!
745
Alas for all our gallant aids, our Persia's help and pride!
745
Atossa
Ay! old with young, the Bactrian force hath perished at our side!
Ay! old with young, the Bactrian force hath perished at our side!
Ghost of Darius
Alas, my son! what gallant youths hath he sent down to death!
Alas, my son! what gallant youths hath he sent down to death!
Atossa
Alone, or with a scanty guard—for so the rumour saith—
Alone, or with a scanty guard—for so the rumour saith—
Ghost of Darius
He came—but how, and to what end? doth aught of hope remain?
He came—but how, and to what end? doth aught of hope remain?
Atossa
With joy he reached the bridge that spanned the Hellespontine main.
750
With joy he reached the bridge that spanned the Hellespontine main.
750
Ghost of Darius
How? is he safe, in Persian land? speak soothly, yea or nay!
How? is he safe, in Persian land? speak soothly, yea or nay!
Atossa
Clear and more clear the rumour comes, for no man to gainsay.
Clear and more clear the rumour comes, for no man to gainsay.
Ghost of Darius
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 694 focus
Mich erfüllt Scheu vor dem Anblick,
Mich erfüllt Scheu, und in Ehrfurcht
Vor dem alten Gebieter verstumm' ich.
670
Mich erfüllt Scheu vor dem Anblick,
Mich erfüllt Scheu, und in Ehrfurcht
Vor dem alten Gebieter verstumm' ich.
670
Dareios.
Weil ich, folgsam deinem Wehruf, aus der Tiefe stieg an's Licht,
Melde denn in kurzer Rede, nicht in langgedehntem Wort,
Ohne Scheu vor meinem Antlik, Alles, was dein Herz beschwert.
Weil ich, folgsam deinem Wehruf, aus der Tiefe stieg an's Licht,
Melde denn in kurzer Rede, nicht in langgedehntem Wort,
Ohne Scheu vor meinem Antlik, Alles, was dein Herz beschwert.
Zweiter Halbchor.
Gegenstrophe.
Mir verbeut Furcht den Gehorsam,
Mir verbeut Furcht, dir in's Antliß
675
Solch Leid zu verkünden, dem Freunde.
Mir verbeut Furcht den Gehorsam,
Mir verbeut Furcht, dir in's Antliß
675
Solch Leid zu verkünden, dem Freunde.
Dareios.
Weil die Scheu der alten Ehrfurcht euren Sinn gefesselt hält:
Auf, Genossin meines Lagers, greise, hochgeborne Frau,
Hemme du denn deine Thränen, deinen Schmerz, und ohne Hehl
Rede mir! Leicht überfällt wohl menschlich Leid die Sterblichen;
680
Viele Noth auf Meeresfluten, viele Noth zu Lande stürmt
Auf die Menschen, wenn in weite Ferne sich ihr Leben dehnt.
Weil die Scheu der alten Ehrfurcht euren Sinn gefesselt hält:
Auf, Genossin meines Lagers, greise, hochgeborne Frau,
Hemme du denn deine Thränen, deinen Schmerz, und ohne Hehl
Rede mir! Leicht überfällt wohl menschlich Leid die Sterblichen;
680
Viele Noth auf Meeresfluten, viele Noth zu Lande stürmt
Auf die Menschen, wenn in weite Ferne sich ihr Leben dehnt.
Atossa.
Du vor allen Erdensöhnen durch ein Segensloos beglückt,
Daß du neidenswerth, solang dein Auge sah zum Sonnenlicht,
Selig, deinem Volk zum Heile, lebtest einem Gotte gleich!
685
Selig nun auch, daß du starbest, eh du sahst den tiefen Fall!
Denn, Dareios, allen Jammer nenne dir ein kurzes Wort:
Nieder liegt, in Staub getreten, Persis' Macht! Du weißt es nun.
Du vor allen Erdensöhnen durch ein Segensloos beglückt,
Daß du neidenswerth, solang dein Auge sah zum Sonnenlicht,
Selig, deinem Volk zum Heile, lebtest einem Gotte gleich!
685
Selig nun auch, daß du starbest, eh du sahst den tiefen Fall!
Denn, Dareios, allen Jammer nenne dir ein kurzes Wort:
Nieder liegt, in Staub getreten, Persis' Macht! Du weißt es nun.
Dareios.
Wie? Hat Pest mein Volk geschlagen? Oder tobt Aufruhr im Land?
Wie? Hat Pest mein Volk geschlagen? Oder tobt Aufruhr im Land?
Atossa.
Nimmermehr! Die Stadt Athen war's, die vertilgt dein ganzes Heer.
690
Nimmermehr! Die Stadt Athen war's, die vertilgt dein ganzes Heer.
690
Dareios.
Sage, wer von meinen Söhnen führte dorthinaus das Volk?
Sage, wer von meinen Söhnen führte dorthinaus das Volk?
Atossa.
Xerxes: ungestümen Muthes leert' er alles feste Land.
Xerxes: ungestümen Muthes leert' er alles feste Land.
Dareios.
Hat mit Landmacht oder Seevolk er den Zug gewagt, der Thor?
Hat mit Landmacht oder Seevolk er den Zug gewagt, der Thor?
Atoſſa.
Beides: zwiefach Stirn und Antlik zeigte sein zwiefältig Heer.
Beides: zwiefach Stirn und Antlik zeigte sein zwiefältig Heer.
Dareios.
Wie hat solch zahlloses Landheer nur den Uebergang vollbracht?
695
Wie hat solch zahlloses Landheer nur den Uebergang vollbracht?
695
Atossa.
Künstlich band er Helle's Fluten, schlug sich durch das Meer die Bahn.
Künstlich band er Helle's Fluten, schlug sich durch das Meer die Bahn.
Dareios.
Und gelang ihm das, verschloß er Bosporos' gewaltig Meer?
Und gelang ihm das, verschloß er Bosporos' gewaltig Meer?
Atossa.
Wohl gelang's ihm, und ein Dämon, scheint es, half die That vollzieh'n.
Weh!
Wohl gelang's ihm, und ein Dämon, scheint es, half die That vollzieh'n.
Weh!
Dareios.
Mächtig stürmt' auf ihn ein Dämon, und berückte seinen Geist.
Mächtig stürmt' auf ihn ein Dämon, und berückte seinen Geist.
Atoſſa.
Ja, der Ausgang lehrt, (o Grauen!) welches Ziel der Frevel fand.
700
Ja, der Ausgang lehrt, (o Grauen!) welches Ziel der Frevel fand.
700
Dareios.
Welches Unglück denn betraf sie, daß ihr also seufzt und klagt?
Welches Unglück denn betraf sie, daß ihr also seufzt und klagt?
Atoſſa.
Seine Seemacht rif das Landheer mit hinab in ihren Sturz.
Seine Seemacht rif das Landheer mit hinab in ihren Sturz.
Dareios.
Also ward die ganze Menge ganz hinweggerafft vom Speer?
Also ward die ganze Menge ganz hinweggerafft vom Speer?
Atoffa.
Dede, todt sieht alle Gassen Susa's Burg und jammert laut-
Dede, todt sieht alle Gassen Susa's Burg und jammert laut-
Dareios.
Götter, ach! Solch edles Kriegsheer sank dahin, des Landes Wall!
705
Götter, ach! Solch edles Kriegsheer sank dahin, des Landes Wall!
705
Atossa.
Auch der Baktrer armes Volk fiel, keine wehrlos greise Schaar.
Auch der Baktrer armes Volk fiel, keine wehrlos greise Schaar.
Dareios.
Ha, der Thor! Welch tapfrer Jugend Blüte ward durch ihn geknickt!
Ha, der Thor! Welch tapfrer Jugend Blüte ward durch ihn geknickt!
Atossa.
Xerxes selbst, allein, verlassen, heißt es, nur mit Wenigen -
Xerxes selbst, allein, verlassen, heißt es, nur mit Wenigen -
Dareios.
Wie und wo hat er geendet? Gibt es Rettung noch für ihn?
Wie und wo hat er geendet? Gibt es Rettung noch für ihn?
Atoſſa.
Froh gelangt' er auf die Brücke, welche Land mit Land vereint.
710
Froh gelangt' er auf die Brücke, welche Land mit Land vereint.
710
Dareios.
Und betrat er wohlbehalten unser Festland? Ist es wahr?
Und betrat er wohlbehalten unser Festland? Ist es wahr?
Atossa.
Also melden sichre Kunden, und kein Zwiespalt waltet hier.
Also melden sichre Kunden, und kein Zwiespalt waltet hier.
Dareios.
Notes on the current edition
Persians
1.
Single-witness OCR: uncollated. Source layout and readings require scan review; automatic flags are not exhaustive.
2.
Reference placement provisional: provisional local reference window from running Greek. Verify the printed source numbering and note scope against the scan.
Commentary
Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus
715.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-602
τὰ Περσῶν πράγμαθ':
715
τὰ τῶν περσῶν Ven. A. Ald. Rob.
715.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-603
ὡς εἰπεῖν ἔπος:
715
ὡς ἔπος εἰπεῖν Μ. Vit. Lips. Ven. A. Par. C. Ald. Rob. Verum ordinem habent G. aliique et Turn.
716.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-604
πόλει:
716
πόλεως Μosc. et
et supra adscripto Lips.
717.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-605
οὐδαμῶς:
717
οὐκ pro
οὐδαμῶς Rob.
717.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-606
Ἀθήνας:
717
ἀθήνας M. G. Vit. Lips. Ven. Β. Cantabr. 1. 2. Colb. 1. Par. A. B. K. Ask. A. Turn.
ἀθήναις Ald. Rob.
717.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-607
κατέφθαρται:
717
κατέφθαρται Μ. G. Vit. Lips. Ven. Α. Β. Mosc. aliique et Rob.
κατέφθαρτο Cantabr. 1.
κατέφθιτο Par. K. et, ut videtur, Colb. 1.
διέφθαρται Αld. Rob.
717.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-608
στρατός:
717
στρατός omittunt Lips. Mosc.
719.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-609
ἠπείρου:
719
πᾶσαν γῆς ἠπείρου, prioribus quidem verbis supra versum scriptis, Vit.
720.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-610
ἢ ναύτης δὲ:
720
ἢ ναύτης γε G.
δ᾽ ἢ ναύτης Cantabr. 2. Veram lectionem
ἢ ναύτης δὲ etiam Vit. habet.
720.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-611
ἐμώρανεν:
720
ἐμώρανεν M. Vict. Omittunt
> finale G. Vit. Lips. aliique et Ald. Rob.
τήν δ᾽ ἐμώρανεν πεῖραν Cantabr. 1.
721.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-612
μέτωπον:
721
πρόσωπον Ven. B. Par. K. et supra adscripto
μέτωπον G.
μέτωπον, cum adnotatione
γρ. πρόσωπον, Lips.
721.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-613
δυοῖν στρατευμάτοιν:
721
δυοῖν στρατευ-μάτοιν G. Par. A. B.
δοιοῖν στρατευμάτοιν Cantabr. 2. Par. H. L,
δυοῖν στρατευμάτων Rob.
δυοῖν στρατημάτων Par. Κ.
δδιοῖν στρατηλά-τοιν Μ.
δυοῖν στρατηλάτοιν Vit. (sed Vit.
δυοῖν supra adscripto Ven. B. Cantabr. 1. Colb. 1. Οx.
δυοῖν στρατηλάταιν Ven. A.
στρατηλάτοιν δυοῖν Mosc. et supra adscripto γρ.
στρατευμάτοιν Lips.
δυοῖν στρα-τηλάτων Ald. Turn.
722.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-614
τοσόςδε:
722
τόσσοσ δε, eraso accentu quem
δε habebat, M.
τοσόσδε Lips.
τέσος δε Rob.
722.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-615
ἤνυσεν:
722
ήνυσεν M. Ven. B.
ήνυσε G. Vit. Lips. aliique et Ald. Rob. Turn.
722.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-616
περᾶν:
722
πέραν sic M.
723.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-617
ἔζευξεν:
723
έζευξαν Lips.
724.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-618
κλῇσαι:
724
κλῆισαι, a sec. manu
et supra adscripto, Μ.
κλεῖσαι ceteri.
725.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-619
ὧδ᾽:
725
ώδ', addita supra inter utramque litteram
σ et deleto circumflexo, ut nunc
od sit, M.
725.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-620
γνώμης:
725
ενδέχει Par. K. γρ.
καὶ γνώμῃ ex Par. B. Faehsius affert.
725.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-621
ξυνήψατο:
725
ξυνήψατο M. G. Vit. Lips. Par. Α.
συνήψατο edd. ante Brunckium. Turn.
727.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-622
ἤνυσεν:
727
ήνυσεν M. Ven. Β.
ήνυσε G. Vit. Lips. aliique et Ald. Rob.
728.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-623
ἐπιστενάζετε:
728
ἐπιστενάζετο Οx. Ald. Rob.
729.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-624
στρατόν:
729
στρατόν omittunt Lips. Mosc. Simillimis verbis utitur Herodotus VIII. 68, 3. ubi Artemisia haec dicit,
ἢν δὲ αὐτίκα ἐπειχθῇς ναυμαχῆσαι, δειμαίνω μὴ ὁ ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς τὸν πεζὸν προςδηλήσηται.
730.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-625
δὲ:
730
δὲ omittit G.
τε pro eo habent Ven. B. Par. K. Ask.A.
730.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-626
λαὸς πᾶς:
730
λαὸς πᾶς G. Vit. Cantabr. 1. 2. Colb. 1. Par. A. B. K. L.
πᾶς λαὸς Rob.
λαός, omisso
πᾶς et supra scripto
γρ.στρατὸς, Lips.
πᾶς στρατὸς Ald. Turn.
730.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-627
δορί: Pro
730
δορί Lips.
δωρίων.
731.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-628
πρὸς τάδ᾽ ὡς:
731
προσταδ' ώσουσων sic a pr. manu M. sec.
ώσσουσων fecit.
731.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-629
κενανδρίαν:
731
κενανδρία Lips. Ven. B. Ald. Rob. Sic etiam M. sed ut post hanc vocem litura appareat.
Πρὸς τάδ᾽ ὡς si verum est, significat ita ut propterea. Dubitari tamen potest an Aeschylus non sic scripserit, sed potius
ὥςτε Σουσίδων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει. Ita
Σουσίδαις dixit v. 552.
732.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-630
ὦ πόποι:
732
ὢ πόποι G. Vit. Lips.
732.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-631
κεδνῆς:
732
κεδνῆς M. G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Colb. 1. 2. Mosc. Par. H. Ceteri
κενῆς. Serio dici
κεδνῆς, nisi res ipsa monstraret, evinceret versus qui sequitur.
733.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-632
Βακτρίων:
733
βακτηρίων Colb. 1. In Lips. vero vocabulo
Βακτρίων supra adscriptum
γρ. βακτηρίων.
733.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-633
δῆμος:
733
δῆμον Lips.
733.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-634
οὐδέ τις γέρων: Non intellexerunt interpretes verba
733
οὐδέ τις γέρων. Hoc dicit, Bactriorum quoque universus periit exercitus, neque ille imbellis. Apertum est firmari his verbis
κεδνῆς in praecedente versu. Nam ut Darius amissas dolet praeclaras Susiorum copias, sic Atossa de bellicoso queritur exercitu Bactriorum.
734.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-635
ὢ:
734
ὦ libri.
734.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-636
ἄρ᾽:
734
ἄρ' M. G. Vit. Lips.
ἂρ edd. ante Brunckium.
734.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-637
ξυμμάχων:
734
ξυμμάχων M. Vit. Lips. edd. vett.
συμμάχων G. Cantabr. 2.
734.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-638
ἀπώλεσεν:
734
ἀπώλεσεν Μ.
ἀπώλεσε ceteri.
735.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-639
ἔρημόν φασιν: Recte
735
ἔρημον φασὶν M. Vit. Lips. Ald. Rob. Pravum accentum
ἔρημόν φασιν intulit Turnebus.
ἔρημον φησὶν G.
736.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-640
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;:
736
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ (ποῖ omittit Lips.) τελευτῶν· ἔστι τίς (sic in M. prima manus, ἐστί τις secunda. ἔστι τις Lips.) σωτηρία; Μ. Vit. Lips. In M.
ἐν ἐρωτήσει οι διαπράττεσθαι adscripta.
πῶς - τε-λευτῶν ἐστι; τίς σωτηρία; Vict. Cant. Stanl.
πῶς — τελευτῶν; ἔστι τις σωτηρία; recte Schutzius.
πῶς τελευτᾷ; ἔστι τις σωτηρία Par. A. B. Turn. addita in B. hac interpretatione
πώς τε δὴ ἔρχεται, καὶ ποῖ κατήντησε τὸ πρᾶγμα; in A. glossa
καταντᾷ.
ποῖ τελευτῷ ἐστὶ δὲ Colb. 1. Cantabr. 1.
ποῖ τελευτᾶ· ἐστὶ, adscripto
πῆ καταντᾶ, quod in textu habet Cantabr. 2.
πῆ τελευτᾶ Par. G.
ποῖ τελευτῶ G. Mosc.
737.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-641
ἄσμενον:
737
ἄσμεναν Ald.
ἄσμιον, supra scripto
γρ. ἄσμενον, Lips.
737.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-642
μολεῖν: Ad
737
μολεῖν in M.
γρ. φυγείν adscriptum.
737.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-643
γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν: Omnes
737
γέφυραν ἐν δυοῖν ζευκτηρίαν, nisi quod
δοἱοῖν habet M.
δυσὶν Ven. B.
ζευκτηρίην Mosc. et ante pr. manus emendationem Vit. Sed illud
ἐν δυοῖν sic nude dictum non potest cuiquam probari. Itaque leni mutatione reposui
γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν. Idem ex margine Askewiana protulit Butlerus.
738.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-644
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;: V. 738. 739. omittit Mosc.
738
σέσωσθαι τοῦτ᾽ ἐπιτήτυμον Lips. Suspiceris haec esse vestigia huius lectionis,
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι, τοῦτό γ᾽ ἔστ' ἐτήτυμον ; Sed ceteri omnes in vulgata consentiunt.
Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus
715-738.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-105
Stichomythie von 24 Versen.
715-720.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-106
Aus einer ersten Ehe hatte Dareios
τρεῖς
παῖδες, aus der mit Atossa
τέσσερες, Herod. VII 2.
ἐμώρανε
δὲ
πεῖραν (Acc. des inneren Objekts wie
μωρίαν)
τήνδε
πεζὸς
ἢ
ναύτης; –
ἀμφότερα, Kr. 57, 10. A. 11.
721-726.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-107
Soph. O. R. 720 f.:
᾿Απόλλων
οὐκ
ἐκεῖνον
ἤνυσεν
φονέα
γενέσθαι
πατρός. -
μηχ. 113. Herod. VII 8:
μέλλω
ζεύξας
τὸν
Ἑλλήσπον-
τον
ἐλᾶν
ᾶν
στρατὸν
ἐπὶ
τὴν
Ἑλλάδα. – Unter dem
Βόσπορος (Rinderfurt vgl. zu Prom. 733) ist hier (wie 746) der
Ἑλλήσποντος verstanden. Am Bosp. thracicus hatte auch Dareios eine Schiffbrücke geschlagen; Herod. IV 85:
Δαρείος...
ἀπίκετο
τῆς
Καλ-
χηδονίης
ἐπὶ
τὸν
Βόσπορον,
ἵνα
ἔζευκτο
ἡ
γέφυρα. VII 10, 3:
πατήρ
σὸς
ζεύξας
Βόσπορον
τὸν
θρηΐκιον,
γεφυρώσας
δὲ
ποταμὸν
Ἴστρον
δι-
έβη
ἐπὶ
Σκύθας. Er kam mit der Wirkung, dafs des X. Sinn ver- blendet wurde. (Du hast recht,) quantum (quidem) intellegi potest ex eventu. Verb.
ὡς
πάρεστιν
ἰδεῖν
οἷον
κακὸν
τέλος
ἤνυσεν.
727-732.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-108
πράξασιν, Ag. 1287 f. zu Ar. nub. 234. Artemisia zu Xerxes bei Herod. VIII 68, 3:
ἦν
αὐτίκα
ἐπειχθῇς
ναυμαχῆσαι,
δει-
μαίνω
μὴ
ὁ
ναυτικός
στρατός
κα-
κωθεὶς
τὸν
πεζὸν
προσδηλήσηται. Äsch. fragm. 151:
ὅταν
κακῶσαι
δῶμα
παμπήδην
θέλῃ. –
δορί, 84.
πρὸς
τ.
ὡς, ita ut propterea (170. 829).
ὦ
πόποι sonst nicht im Dialog; vgl. 550. 560. 852. Ag. 1072. 1076. 1100. Eum. 146.
ἀρωγή (Ag. 47. 73)
κάπικ. (Suppl. 721)
στρ. die treue Hilfe und Stütze, welche das Heer gewährte (und die in ihm bestand). –
οὐδέ
τις
γέρων, und gar keine greisenhafte Mann- schaft. Daher nachher
οἴαν
ἥβην.
733-738.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-109
Vgl. Eur. Hek. 1130 :
μόνον
δὲ
σὺν
τέκνοισί
μ᾽
εἰσάγειν. Herod. VI 15:
μετ᾿
ὀλίγων
συμμά-
χων
μεμουνωμένοι. Thuk. VI 10:
μονωθεὶς
μετ᾿
ὀλίγων
ξυνδιαβάν-
των. Was ist schliesslich aus ihm geworden? Demosth. I 14:
σκοπεῖ-
σθε
εἰς
τί
ποτ᾽
ἐλπὶς
ταῦτα
τελευ-
τῆσαι. –
ἄσμ.
μολεῖν (vgl. Hom. ↑ 350:
φύγεν
ἄσμενος
ἐκ
θανάτοιο. Kr. 57, 5. A. 2), der Dichter vergiſst, daſs er den Boten dies nicht hat erzählen lassen. Auch berichtet (wohl genauer) Herod. VIII 117, dafs Xerxes und der Rest des Heeres
τῇσι
νηυσὶ
διέβησαν
ἐς
῎Αβυδον·
τὰς
γὰρ
σχεδίας
οὐκ
εὐρον
ἔτι
ἐντεταμένας,
ἀλλ᾽
ὑπὸ
χειμῶνος
διαλελυμένας. -
κρατεί, Suppl. 294,
τοῦτο, obtinet hoc.