Aeschylus Eumenides 389

ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff

τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεταί
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
395
ἐμοῦ κλύων θεσμόν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον; ἔπι δέ μοι
γέρας παλαιόν, οὐδ᾽ ἀτιμίας κυρῶ,
〈στυγνὰν) καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα
400
καὶ δυσήλιον κνέφας. =

Eumenides. Aeschylus. ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Berolini. 1914.

Current edition Experimental

Aeschyli Eumenides (OCR draft) (Greek) (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (11)
Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 397-489 focus
Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 397-489 focus
Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 389 focus
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεταί τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
390
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον; ἔπι δέ μοι
– γέρας παλαιὸν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κυρῶ, καίπερ ὑπὸ χθόνα
395
τάξιν ἔχουσα καὶ δυσάλιον κνέφας.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεται
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον; ἔτι δέ μοι
385
μένει γέρας παλαιόν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κύρω, καίπερ ὑπὸ χθόνα
τάξιν ἔχουσα καὶ δυςήλιον κνέφας.
ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 389 focus
Τίς οὖν τάδ' οὐχ ἅζεται οὐ χάζεταί
τε καὶ δέδοικεν -κε βροτῶν,
390
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον, ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον ; ἐπὶ ἔπι δέ μοι
γέρας (πέλει) παλαιόν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κύρω κυρῶ (κυρῶ γὰρ Tr),
καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν τάξιν γ' ἔχουσα
395
καὶ δυσήλιον κνέφας.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 389 focus
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ άζεταί
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
395
δοθέντα τέλεον; ἔπι δέ μοι
γέρας παλαιόν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κυρῶ, καίπερ ὑπὸ χθόνα
τάξιν ἔχουσα καὶ δυσήλιον κνέφας.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεταί
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
390
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον; ἔπι δέ μοι
γέρας παλαιόν, οὐδ᾽ ἀτιμίας κυρῶ,
καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα
395
καὶ δυσάλιον κνέφας.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ αζεταί
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν
370
δοθέντα τέλεον; ἐπὶ δέ μοι
γέρας παλαιὸν * ἐστὶν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κύρω, καίπερ ὑπὸ χθόνα
τάξιν ἔχουσα καὶ δυσήλιον κνέφας.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 389 focus
τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ ἅζεταί
τε καὶ δέδοικεν βροτῶν,
390
ἐμοῦ κλύων θεσμὸν
τὸν μοιρόκραντον, ἐκ θεῶν
δοθέντα τέλεον; ἔπι δέ μοι
γέρας παλαιόν, οὐδ᾽
ἀτιμίας κύρω,
καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα
395
καὶ δυσήλιον κνέφας.
Translations (10)
Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 397-485 focus
The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 389 focus
Who then of mortals dreads not and fears these, hearing my office con­ firmed by fate, given perfect from the gods: but my ancient honour remains to me, nor do I meet with ignominy, though possessing a station beneath the earth and sunless darkness.
LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 389 focus
-
The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 389 focus
Sternly mindful of the crime,
Nor by man appeas’d, nor time,
430
When the wretch, whoſe deed unbleſt
Dares profane high Heav'n's behest,
Tho' conceal'd from mortal eyes
Thro' the ſunleſs darkneſs flies,
We pursue the rugged chace,
435
And his dubious footſteps trace.
Hear then guilty mortals, hear,
And the righteous God revere;
Hear the taſk to me aſſign'd,
Fate the firm decree ſhall bind;
440
Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 389 focus
Chi mai dunque fra gli uomini
425
non mi venera e teme,
udendo la mia norma
fatale, a cui concede esito il Dio?
L'antico privilegio
anche oggi in me perdura;
430
né priva andrà d'onore,
se pur sotto la terra io mi rifugio,
ne la tènebra oscura.
Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 389 focus
Quis igitur hæc non colet & ueretur mortalium
Audiens meum ius,
Et fatum ex dijs.
Dans finem, eſt uerò mihi
375
Munus antiquum, neq;
Ignominia aſsequor, ſi ſub terra
Ordinem habens & obſcuras tenebras.
Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 389 focus
Welch' sterblicher Mensch
empfindet nicht Scheu,
390 empfindet nicht Furcht,
wenn dieses Lied er hört.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 389 focus
Hunt we and press onward. Who of mortals hearing
Doth not quake for awe,
Hearing all that Fate thro' hand of God hath given us
For ordinance and law?
Yea, this right to us, in dark abysm and backward
465
Of ages it befel:
None shall wrong mine office, tho' in nether regions
And sunless dark I dwell.
[ Enter Athena from above.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 389 focus
Wo wär' ein Mensch, welcher nicht
365
In banger Furcht schauerte,
Vernimmt er mein Machtwort,
Das mir der Schicksalsmächte Schluß
Verliehen, Götter mir vertraut?
Mein ward ein altes Ehrenamt, von keiner Schmach weiß ich,
370
Wenn auch unter der Erde mein Haus ist,
Tief in sonnenloser Nacht.
(Athene, mit Schild und Lanze bewaffnet, erscheint in der Luft auf einem mit Rossen bespannten Wagen.)
English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

374. κατὰ γᾶν , on earth, is the MS. reading: but as Hermann said, the sense below the earth, κατὰ γᾶs, is required in antithesis to ὑπ᾿ αἰθέρι. The same mistake occurs again 11. 838, 871. 11. 375, 376. Bold and imaginative expressions :

Before our black-robed assault,
And the vengeful measures of our foot;
i.e. [their human glories come to naught] when we the Furies attack them and weave these magic dances which make them our captive (as we are doing to Orestes).

398. γῆν καταφθατουμένη . Some further alter γῆν into γῆς, and translate hastening from; but the land of Scamander would be a strange expression, and a much fuller and better sense is gained by translating

398. καταφθατουμένη , occupying, hasting to claim the land. (So Hesych. who has καταφθατουμένη, κατακτωμένη.)

401. αὐτόπρεμνον , bold metaphor, root and branch, i. e. utterly, land and all therein.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-281-1 ἔτι δέ μοι ... γέρας παλαιόν: ἔπι δέ μοι γέρας etc. M. G. Ven. Flor. et sic Victorius. ἐπὶ δέ μοι γέρας etc. Ald. Rob. ἔστι δέ μοι γέρας etc. Turn. ἔπι scholiastes interpretatur ἔπεστιν. Scripsi ἔτι δέ μοι * μένει* γέρας παλαιόν etc. Nam iambum excidisse patet.

mvp-comment-282-1 κύρω: Libri κυρῶ. Metri caussa iam olim dedi κύρω. V. ad Soph. Ai. v. 314.

mvp-comment-283-1 τάξιν: τάξιν γ' Ven. Flor. et adscripto ἴαμβος Farn.

mvp-comment-284-1 γῆν καταφθατουμένη: Libri τὴν καταθατουμένην. Robortellus corrigi iubet καιταφατουμένην. Stanleius et Bentleius scribendum viderunt γῆν καταφθατουμένη. Nominativum participii scholiastes legit, qui καταφθάνουσα adscripsit: hoc enim, non καταφθάνουσαν, habent M. G. Hesychius ex hoc loco καταφατουμένη (sic), κατακτωμένη, κυρίως δὲ τὸ ἐκ προκαταλήψεως. Scholiastes Μιτυληναῖοι ἐμάχοντο πρὸς Αθηναίους περὶ πόλεως Σιγείου. ἔδοξεν οὖν μονομαχία (sic M.) λῦσαι τὸν πόλεμον· καὶ ὑπὲρ μὲν Μιτυληναίων ἐπολέμει Πιττακός, ὑπὲρ δὲ Ἀθηναίων Φρύνων. ηττηθέντος δὲ Φρύνωνος διελύθη τὰ τῆς μάχης. ἔοικεν οὖν παρορμῶν Ἀθηναίους ὁ Αἰσχύλος εἰς τὸ ἀντέχεσθαι πάλιν Σιγείου, λέγων τὴν θεὸν ἐκεῖθεν ἐληλυθέναι. V. Strabonem XIII. p. 599. seq. et interpretes Herodoti ad V. 94. 95.

mvp-comment-285-1 ἣν δῆτ᾽: Scribendum est fortasse ἣν δή γ' Ἀχαιῶν etc.

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus

mvp-comment-122-1 πρόσωθεν] Athena, invoked by Orestes at v. 287 to hasten to his aid, now appears on the μηχανή in an aerial car, as it seems from v. 383. She has arrived, she says, from the Troad, where she was taking first possession (in the name of her Athenian people) of Sigeum, the right to which was then, the Schol. tells us, being contested by the Mitylenians. Hesych.

καταφθατουμένη· καταντωμένη· κυρίως δὲ τὸ ἐκ προκαταλήψεως.
With φθατέω and ἔφθην compare στατέω and ἔστην. The compound does not elsewhere occur.

Selected scholia accompanying Blass's Eumenides (OCR draft) (The mixed Greek, Latin, and German scholia register printed with Friedrich Blass's 1907 edition, aligned to O. L. Smith's later recensional editions.) focus

mvp-comment-159-1 ἐπὶ ὀχήματος ἔρχεται.

mvp-comment-160-1 Μιτυληναῖοι ἐμάχοντο πρὸς Αθηναίους περὶ πόλεως Σιγείου. ἔδοξεν οὖν μονομαχίωι λῦσαι τὸν πόλεμον· καὶ ὑπὲρ μὲν Μιτυληναίων ἐπολέμει Πιττακός, ὑπὲρ δὲ Ἀθηναίων Φρύνων. ἡττηθέντος δὲ Φρύνωνος διελύθη τὰ τῆς μάχης. ἔοικεν οὖν παρορμᾶν Ἀθηναίους ὁ Αἰσχύλος εἰς τὸ ἀντέχεσθαι πάλιν Σιγείου, λέγων τὴν θεὸν ἐκεῖθεν ἐληλυθέναι. καταφθάνουσα.

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-191-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-191-2 erstes Stasimon, welches besonders in den Ephymnien den Charakter des ὕμνος δέσμιος hat. ,, Apollon beraubt uns unseres Rechtes, indem er uns diesen Flüchtling entzieht, der uns zur Sühne des Muttermords zukommt und dem unser grauser Gesang gilt. Denn SO hat das Schicksal bestimmt, dafs wir die Mörder verfolgen und peinigen. Drum weil Umsturz von Häusern unser Los ist, haben die Götter des Lichts keine Gemeinschaft mit uns und Feste der Freude sind uns versagt. Dafür sind die Götter dieser traurigen Sorge überhoben und brauchen sich nicht mit Blutbefleckten zu befassen. Wir verfolgen den Mörder und stürzen ihn von der Höhe seines Ruhms. Er wird, ohne dessen in seiner Geistesnacht inne zu werden, von der Stimme des Volkes verurteilt und allgemeine Mifsachtung umnachtet sein Haus (vgl. Cho. 53 ff. , Ag. 463 ff. ). So steht es fest: Geniessen wir auch nicht die Ehre, den oberen Göttern gesellt zu sein, so haben doch die Sterblichen die vom Schicksal gegebene Satzung, auf der unser altheiliges Amt beruht, zu fürchten und zu verehren." Wenn man aus den drei Ephymnien schliefsen darf, wird jedes der drei ersten Strophenpaare von einem Stoichos, die Ephymnien und das vierte Strophenpaar von dem Gesamtchore vorgetragen.

mvp-comment-215-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-215-2 καίπερ τάξιν ἔχουσα ὑπὸ χθόνα καὶ δυσήλιον κνέφας. Vgl. zu Cho. 990 .

mvp-comment-216-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-216-2 drittes Epeisodion. Athena erscheint und nachdem sie sich von der Chorführerin und Orestes den Sachverhalt hat darlegen lassen (gleichsam die ανάκρισις oder προδικασία), entschliefst sie sich den Fall durch einen neuen Gerichtshof entscheiden zu lassen. Nach 407 könnte man glauben, dafs Athena wie im Aias des Sophokles auf dem θεολογεῖον auftrete. Da sie aber am Schlusse dieser Scene abgeht, um sich in die Stadt zu begeben, und später (569) auf der gewöhnlichen Bühne auftritt (vgl. 738), so mufs man annehmen, dafs sie auch hier auf dem λογεῖον, nicht in der Höhe erscheint. Sie kommt von der linken Seite.

mvp-comment-216-3 1

mvp-comment-217-1 2

mvp-comment-217-2 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-217-3 ἀπὸ Σκαμάνδρου wie πρό σωθεν (fern am Skamander): vgl. zu Ag. 543 . καταφθατουμένη: κατακτωμένη· κυρίως δὲ τὸ ἐκ προκαταλήψεως Hesych. Vgl. φθ ( ο) α- τήσει: φθάσει κτήσασθαι ebd. Das Wort kommt nur an unserer Stelle vor, wo die Erklärung κατακτωμένη dem Sinne gut entspricht. Die Ableitung von φθάνω scheint unrichtig. Gemeint ist das Gebiet von Sigeion, wo Athena einen Tempel hatte ( Herod. V 95 ). Nach der Darstellung des Aschylos wurde das Land schon im trojanischen Kriege den Söhnen des Theseus (und der Athena) zugesprochen. Es verhält sich mit diesem uralten Besitztitel ähnlich wie mit dem aus Homer abgeleiteten Anspruch auf Salamis. Als gegen Ende des siebenten Jahrh. v. Chr. attische Kolonisten unter Anführung des Olympioniken Phrynon sich in Sigeion festgesetzt hatten und die Mytilenäer Sigeion als ihr Eigentum zurückforderten, machten ihnen die Athener gegenüber geltend, dafs ihnen und allen Hellenen, welche Menelaos in der Ahndung des Raubes der Helena unterstützt hätten, ebenso viel Recht auf das Gebiet von Troas zukomme wie den Äoliern ( Herod. V 94 ). Ein Zweikampf des Pittakos und des Phrynon sollte den Streit entscheiden. Phrynon unterlag. Als der Krieg trotzdem fortdauerte, wurde Periander von Korinth von beiden Parteien zum Schiedsrichter erwählt. Dieser entschied, beide Teile sollten das Land behalten, das sie besäfsen. So kamen die Athener in den vollen Besitz des Landes ( Herod. V 95 , Strabon XIIIp. 600 , Diog. L. I 74 ) und die Meinung des Schol., dafs Äschylos mit unserer Stelle die Athener aufreize, wieder auf Sigeion Anspruch zu machen, scheint unbegründet.

mvp-comment-218-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-218-2 δῆτα, eben. ᾿Αχαιῶν: mit diesem Worte sind hinreichend die Teilnehmer des trojanischen Krieges angezeigt.

mvp-comment-219-1 3

mvp-comment-219-2 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-219-3 αυτόπρεμνον, αὐτόρριζον (samt der Wurzel, mit Grund und Boden). Soph. Ant. 713

αὐτόπρεμν ἀπόλλυται
und zu Ag. 142 .

Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus

mvp-sidgwick-187-1-1 Two syllables are wanting to make the metre correspond: and they are usually supplied among the iambics of l. 394

, with adoption of Hermann's κύρω for κῠρῶ; but possibly l. 394 is all right, and the loss is in l. 395 .

mvp-sidgwick-187-2-1 [Enter Athena from above in the air.]

γῆν καταφθατουμένη . Some further alter γῆν into γῆς, and translate hastening from; but the land of Scamander would be a strange expression, and a much fuller and better sense is gained by translating

καταφθατουμένη , occupying, hasting to claim the land. (So Hesych. who has καταφθατουμένη, κατακτωμένη.)

mvp-sidgwick-188-2-1 The Schol. tells us there was a reference here to a dispute between Athens and Mitylene for Sigeum in the Troad, settled in favour of M. by single combat. According to Herodotus (5.95) the dispute was an old one: the struggle began about 606, and was settled by mediation of Periander, who gave Sigeum to Athens. But evidently the dispute went on: for Herodotus tells us in the same chapter that Peisistratos (presumably about 550 B.C.) conquered Sigeum. It is quite in Aeschylus' manner to refer to this event in a bold and imaginative way, by making the land given to Athena as choice offering of the spoil by the chiefs of Achaioi. There was a temple of Athena on the promontory.

αὐτόπρεμνον , bold metaphor, root and branch, i. e. utterly, land and all therein.