Eumenides. Aeschylus. ed. F. A. Paley. Cambridge. 1885.
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Commentary on the Eumenides (OCR draft) (English) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (12)
Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1-142 focus
Πυθιας
Πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν
1
τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν: ἐκ δὲ τῆς Θέμιν,
ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδ᾽ ἕζετο
μαντεῖον, ὡς λόγος τις: ἐν δὲ τῷ τρίτῳ
λάχει, θελούσης, οὐδὲ πρὸς βίαν τινός,
5
Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο,
Φοίβη: δίδωσι
1
δ᾽ ἣ γενέθλιον δόσιν
Φοίβῳ: τὸ Φοίβης δ᾽ ὄνομ᾽ ἔχει παρώνυμον.
λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα,
κέλσας ἐπ᾽ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος,
10
ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θ᾽
2
ἕδρας.
πέμπουσι δ᾽ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα
κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου, χθόνα
ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην.
μολόντα δ᾽ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς,
15
Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ.
τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα
Διὸς προφήτης δ᾽ ἐστὶ
5
Λοξίας πατρός.
τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς.
20
Παλλὰς προναία δ᾽ ἐν λόγοις πρεσβεύεται.
σέβω δὲ νύμφας, ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα
κοίλη, φίλορνις, δαιμόνων ἀναστροφή:
6
Βρόμιος ἔχει τὸν χῶρον, οὐδ᾽ ἀμνημονῶ,
ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεός,
25
λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον:
Πλειστοῦ
7
τε πηγὰς καὶ Ποσειδῶνος κράτος
καλοῦσα καὶ τέλειον ὕψιστον Δία,
ἔπειτα μάντις ἐς θρόνους καθιζάνω.
καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ
30
ἄριστα δοῖεν: κεἰ παρ᾽
8
Ἑλλήνων τινές,
ἴτων πάλῳ λαχόντες, ὡς νομίζεται.
μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός.
34
ἦ δεινὰ λέξαι, δεινὰ δ᾽ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν,
πάλιν μ᾽ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου,
35
ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μ᾽ ἀκταίνειν βάσιν:
9
τρέχω δὲ χερσίν, οὐ ποδωκείᾳ
10
σκελῶν.
δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν, ἀντίπαις μὲν οὖν.
ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν:
ὁρῶ δ᾽ ἐπ᾽ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσῆ
11
40
ἕδραν ἔχοντα
12
προστρόπαιον, αἵματι
στάζοντα χεῖρας καὶ νεοσπαδὲς ξίφος
ἔχοντ᾽ ἐλαίας θ᾽ ὑψιγέννητον κλάδον,
λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον,
ἀργῆτι μαλλῷ: τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ.
45
εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος.
οὔτοι γυναῖκας, ἀλλὰ Γοργόνας λέγω,
οὐδ᾽ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις.
εἶδόν ποτ᾽ ἤδη Φινέως γεγραμμένας
50
δεῖπνον φερούσας: ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν
αὗται, μέλαιναι δ᾽ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι:
ῥέγκουσι δ᾽ οὐ πλατοῖσι
15
φυσιάμασιν:
ἐκ δ᾽ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα:
16
καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα
55
φέρειν δίκαιος οὔτ᾽ ἐς ἀνθρώπων στέγας.
τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδ᾽ ὁμιλίας
οὐδ᾽ ἥτις αἶα τοῦτ᾽ ἐπεύχεται γένος
τρέφουσ᾽ ἀνατὶ μὴ μεταστένειν πόνον.
17
τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων
60
αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ.
ἰατρόμαντις δ᾽ ἐστὶ καὶ τερασκόπος
καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος.
64
τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς.
ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν:
τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων
Ἀπολλων
οὔτοι προδώσω: διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς:
ὕπνῳ πεσοῦσαι
18
δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε:
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς
75
†βιβῶντ᾽ ἀν᾽
19
ἀεὶ† τὴν πλανοστιβῆ χθόνα
ὑπέρ τε πόντον
20
καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον: μολὼν δὲ Παλλάδος
21
ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
Ὀρεστης
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ᾽δικεῖν:
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ᾽μελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων
μέμνησο, μὴ φόβος σὲ νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
22
Ἑρμῆ, φύλασσε: κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
94
Κλυταιμηστρας Ειδωλον
εὕδοιτ᾽ ἄν, ὠή, καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ;
ἐγὼ δ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν ὧδ᾽ ἀπητιμασμένη
95
ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν, ὧν
23
μὲν ἔκτανον
ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται,
αἰσχρῶς δ᾽ ἀλῶμαι: προυννέπω δ᾽ ὑμῖν ὅτι
ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο:
παθοῦσα δ᾽ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων,
100
οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται,
κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων.
ὁρᾶτε
24
πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν.
εὕδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται,
ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρ᾽ ἀπρόσκοπος
25
βροτῶν.
105
ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε,
χοάς τ᾽ ἀοίνους, νηφάλια
26
μειλίγματα,
καὶ νυκτίσεμνα
27
δεῖπν᾽ ἐπ᾽ ἐσχάρᾳ πυρὸς
ἔθυον, ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν.
καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα.
110
ὁ δ᾽ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην,
καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων
28
ὤρουσεν ὑμῖν ἐγκατιλλώψας
29
μέγα.
ἀκούσαθ᾽ ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς περὶ
ψυχῆς, φρονήσατ᾽, ὦ κατὰ χθονὸς θεαί.
115
ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμήστρα
30
καλῶ.
ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε,
Χορος
ʽμ̔υγμός.ʼ
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
μύζοιτ᾽ ἄν, ἁνὴρ δ᾽ οἴχεται φεύγων πρόσω:
φίλοι γάρ εἰσιν οὐκ ἐμοῖς προσεικότες.
31
Χορός
ʽμ̔υγμός.ʼ
120
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ἄγαν ὑπνώσσεις κοὐ κατοικτίζεις πάθος:
φονεὺς δ᾽ Ὀρέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται.
Χορός
ʽὡ̓γμός.ʼ
32
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ὤζεις, ὑπνώσσεις: οὐκ ἀναστήσει τάχος;
τί σοι πέπρωται
33
πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά;
125
Χορός
ʽὡ̓γμός.ʼ
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ὕπνος πόνος τε κύριοι συνωμόται
δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος.
Χορός
ʽμ̔υγμὸς διπλοῦς ὀξύς.ʼ
λαβὲ λαβὲ λαβὲ λαβέ, φράζου.
130
131
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ὄναρ διώκεις θῆρα, κλαγγαίνεις δ᾽ ἅπερ
κύων μέριμναν οὔποτ᾽ ἐκλείπων
34
πόνου.
τί δρᾷς; ἀνίστω, μή σε νικάτω πόνος,
μηδ᾽ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσ᾽ ὕπνῳ.
ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν:
35
135
τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται.
σὺ δ᾽
36
αἱματηρὸν πνεῦμ᾽ ἐπουρίσασα τῷ,
ἀτμῷ κατισχναίνουσα,
37
νηδύος πυρί,
ἕπου, μάραινε δευτέροις διώγμασιν.
Χορός
ἔγειρ᾽, ἔγειρε καὶ σὺ τήνδ᾽, ἐγὼ δὲ σέ.
140
εὕδεις; ἀνίστω, κἀπολακτίσασ᾽ ὕπνον,
ἰδώμεθ᾽
38
εἴ τι τοῦδε φροιμίου ματᾷ.
143
Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1-142 focus
Πυθιάς
πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν
1
τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν· ἐκ δὲ τῆς Θέμιν,
ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδʼ ἕζετο
μαντεῖον, ὡς λόγος τις· ἐν δὲ τῷ τρίτῳ
λάχει, θελούσης, οὐδὲ πρὸς βίαν τινός,
5
Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο,
Φοίβη· δίδωσι δʼ ἣ γενέθλιον δόσιν
Φοίβῳ· τὸ Φοίβης δʼ ὄνομʼ ἔχει παρώνυμον.
λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα,
κέλσας ἐπʼ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος,
10
ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θʼ ἕδρας.
πέμπουσι δʼ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα
κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου, χθόνα
ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην.
μολόντα δʼ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς,
15
Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ.
τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα
ἵζει τέταρτον τοῖσδε μάντιν ἐν θρόνοις·
Διὸς προφήτης δʼ ἐστὶ Λοξίας πατρός.
τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς.
20
Παλλὰς προναία δʼ ἐν λόγοις πρεσβεύεται·
σέβω δὲ νύμφας, ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα
κοίλη, φίλορνις, δαιμόνων ἀναστροφή·
Βρόμιος ἔχει τὸν χῶρον, οὐδʼ ἀμνημονῶ,
ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεός,
25
λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον·
Πλειστοῦ τε πηγὰς καὶ Ποσειδῶνος κράτος
καλοῦσα καὶ τέλειον ὕψιστον Δία,
ἔπειτα μάντις ἐς θρόνους καθιζάνω.
καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ
30
ἄριστα δοῖεν· κεἰ παρʼ Ἑλλήνων τινές,
ἴτων πάλῳ λαχόντες, ὡς νομίζεται.
μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός.
34
τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς.
Πυθιάς
ἦ δεινὰ λέξαι, δεινὰ δʼ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν,
πάλιν μʼ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου,
35
ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μʼ ἀκταίνειν βάσιν,
τρέχω δὲ χερσίν, οὐ ποδωκείᾳ σκελῶν·
δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν, ἀντίπαις μὲν οὖν.
ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν·
ὁρῶ δʼ ἐπʼ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσῆ
40
ἕδραν ἔχοντα προστρόπαιον, αἵματι
στάζοντα χεῖρας καὶ νεοσπαδὲς ξίφος
ἔχοντʼ ἐλαίας θʼ ὑψιγέννητον κλάδον,
λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον,
ἀργῆτι μαλλῷ· τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ.
45
πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς τοῦδε θαυμαστὸς λόχος
εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος.
οὔτοι γυναῖκας, ἀλλὰ Γοργόνας λέγω,
οὐδʼ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις.
εἶδόν ποτʼ ἤδη Φινέως γεγραμμένας
50
δεῖπνον φερούσας· ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν
αὗται, μέλαιναι δʼ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι·
ῥέγκουσι δʼ οὐ πλατοῖσι φυσιάμασιν·
ἐκ δʼ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα·
καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα
55
φέρειν δίκαιος οὔτʼ ἐς ἀνθρώπων στέγας.
τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδʼ ὁμιλίας
οὐδʼ ἥτις αἶα τοῦτʼ ἐπεύχεται γένος
τρέφουσʼ ἀνατεὶ μὴ μεταστένειν πόνον.
τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων
60
αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ.
ἰατρόμαντις δʼ ἐστὶ καὶ τερασκόπος
καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος.
64
ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν·
πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς τοῦδε θαυμαστὸς λόχος
τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων
Ἀπόλλων
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δʼ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς·
ὕπνῳ πεσοῦσαι δʼ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μείγνυται
θεῶν τις οὐδʼ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε.
70
κακῶν δʼ ἕκατι κἀγένοντʼ, ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θʼ ὑπὸ χθονός,
μισήματʼ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ διʼ ἠπείρου μακρᾶς
75
βιβῶντʼ ἀνʼ αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστʼ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδʼ ἀπαλλάξαι πόνων·
καὶ γὰρ κτανεῖν σʼ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
Ὀρέστης
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ʼδικεῖν·
85
ἐπεὶ δʼ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ʼμελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δʼ, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε· κάρτα δʼ ὢν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην—σέβει τοι Ζεὺς τόδʼ ἐκνόμων σέβας—
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
94
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
εὕδοιτʼ ἄν, ὠή, καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ;
ἐγὼ δʼ ὑφʼ ὑμῶν ὧδʼ ἀπητιμασμένη
95
ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν, ὧν μὲν ἔκτανον
ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται,
αἰσχρῶς δʼ ἀλῶμαι· προυννέπω δʼ ὑμῖν ὅτι
ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο·
παθοῦσα δʼ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων,
100
οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται,
κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων.
ὁρᾶτε πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν.
εὕδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται,
ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρʼ ἀπρόσκοπος βροτῶν.
105
ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε,
χοάς τʼ ἀοίνους, νηφάλια μειλίγματα,
καὶ νυκτίσεμνα δεῖπνʼ ἐπʼ ἐσχάρᾳ πυρὸς
ἔθυον, ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν.
καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα.
110
ὁ δʼ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην,
καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων
ὤρουσεν ὑμῖν ἐγκατιλλώψας μέγα.
ἀκούσαθʼ ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς περὶ
ψυχῆς, φρονήσατʼ, ὦ κατὰ χθονὸς θεαί.
115
ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμήστρα καλῶ.
ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε,
Χορός
(μ̔υγμός.)
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
μύζοιτʼ ἄν, ἁνὴρ δʼ οἴχεται φεύγων πρόσω·
φίλοι γάρ εἰσιν οὐκ ἐμοῖς προσεικότες.
Χορός
(μ̔υγμός.)
120
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ἄγαν ὑπνώσσεις κοὐ κατοικτίζεις πάθος·
φονεὺς δʼ Ὀρέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται.
Χορός
(ὡ̓γμός.)
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ᾤζεις, ὑπνώσσεις· οὐκ ἀναστήσῃ τάχος;
τί σοι πέπρωται πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά;
125
Χορός
(ὡ̓γμός.)
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ὕπνος πόνος τε κύριοι συνωμόται
δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος.
Χορός
(μ̔υγμὸς διπλοῦς ὀξύς.)
λαβὲ λαβὲ λαβὲ λαβέ, φράζου.
130
131
Κλυταιμήστρας Εἴδωλον
ὄναρ διώκεις θῆρα, κλαγγαίνεις δʼ ἅπερ
κύων μέριμναν οὔποτʼ ἐκλείπων πόνου.
τί δρᾷς; ἀνίστω, μή σε νικάτω πόνος,
μηδʼ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσʼ ὕπνῳ.
ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν·
135
τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται.
σὺ δʼ αἱματηρὸν πνεῦμʼ ἐπουρίσασα τῷ,
ἀτμῷ κατισχναίνουσα, νηδύος πυρί,
ἕπου, μάραινε δευτέροις διώγμασιν.
Χορός
ἔγειρʼ, ἔγειρε καὶ σὺ τήνδʼ, ἐγὼ δὲ σέ.
140
εὕδεις; ἀνίστω, κἀπολακτίσασʼ ὕπνον,
ἰδώμεθʼ εἴ τι τοῦδε φροιμίου ματᾷ.
Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 64 focus
Ἀπόλλων
οὔτοι προδώσω, διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς, καὶ πρόσω δ' ἀποστατῶν.
65
ἐχθροῖς τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς
ὕπνῳ. πεπῦσαι δ' αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι, παλαιαὶ, παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις, οὐδ' ἄνθρωπος, οὐδέ θὴρ ποτέ,
70
κακῶν δ' ἕκατι κἀγένοντ' ἐπὶ κακόν,
σκότον νέμονται. τάρταρον θ' ὑπὸ χθονὸς,
μίσημα τ' ἀνδρῶν, καὶ θεῶν ὀλυμπίων,
ὅμως δὲ φεῦγε μὴ δὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς
75
βεβῶντ' ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε πόντον, καὶ περιρρύτας πόλεις,
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον. μολὼν δὲ παλλάδος ποτὶ πόλιν,
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας,
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες, μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ' εἰς τὸ πᾶν σε τῶν δ' ἀπαλλάξαι πόνων,
καὶ γὰρ κτανεῖν σ' ἔπεισα μητρῷον δέμας,
Ὀρέστης
ἄναξ ἄπολλον· οἶσθα μὲν τὸ μὴ 'δικεῖν,
85
l iii
ΑΙΣΧΥΛΟΥ
Ὀρέστης
ἐπεὶ δ' ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ μελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν, ὦ φθέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων
μέμνησο μὴ φόβος σε νικάτω φρένας,
σὺ δ' αὐτάδελφον αἷμα, καὶ κοινοῦ πατρὸς
ἑρμῆ φύλασσε. κάρτα δ' ὢν ἐπώνυμος,
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην, σέβει τοι Ζεὺς τόδ' ἐκ νόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 64 focus
ΑΠΟΛΛΩΝ.
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾶς·
ὕπνῳ πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
Νυκτὸς παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονὸς,
μισήματ᾿ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς
75
[βεβῶτ᾽ ἀν᾿ ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα]
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
ΟΡΕΣΤΗΣ.
ἄναξ ῎Απολλον, οἶσθα μὲν τὸ μἀδικεῖν·
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μἀμελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
ΑΠ.
μέμνησο, μὴ φόβος σὲ νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρὸς,
Ἑρμῆ, φύλασσε· κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκ νόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχη.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 64 focus
Ἀπόλλων
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ,
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω γ᾽ ἀποστατῶν,
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς·
ὕπνῳ πεσοῦσαι δ' αἱ κατάπτυστοι κόραι,
70
γραῖαι, παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις, οὐδ᾽ ἄνθρωπος, οὐδὲ θήρ ποτε·
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ', ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ' ὑπὸ χθονός,
75
μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε, μηδὲ μαλθακὸς γένῃ·
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς
βιβῶντ᾽ ἀν' ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
80
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας·
κἀκεῖ, δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες, μηχανὰς εὑρήσομεν,
85
ὥςτ' ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
Ὀρέστης
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν·
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε.
Ὀρέστης
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
90
Ἀπόλλων
μέμνησο, μὴ φόβος σὲ νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,
95
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 64 focus
ΑΠΟΛΛΩΝ
Οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους
δέ σοι
δὲ σοὶ φύλαξ
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω δ' ἀποστατῶν,
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
Καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς·
ὕπνῳ
ὁρᾷς ὕπνῳ· πεσοῦσαι δ' αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ
μείγνυται
μέγνω
μίγν-
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ' ἕκατι κἀγένοντ', ἐπεὶ κακόν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ' ὑπὸ χθονός,
μισήματ' ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
Ὅμως δὲ φεύγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ·
ἐλῶσι
ελ- γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς,
75
βιβῶντ'
βεβῶντ'
βεβόντ'
ἀν᾿
ἂν αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε
πόντον
πόντου καὶ περιρρύτας πόλεις·
ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ
[ΑΠ.]
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον, μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας·
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων·
καὶ γὰρ κτανεῖν σ' ἔπεισα μητρῷον δέμας.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ
μὴ ἀδικεῖν
μὴ δικεῖν (eraso ε)·
85
ἐπεὶ δ' ἐπίστα, καὶ τὸ
μὴ ἀμελεῖν
μὴ μελεῖν μάθε,
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
ΑΠ.
Μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
Σὺ δ', αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε· κάρτα δ' ὢν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι
πομπαῖος· ἴσθι τόνδε ποιμαίνων ἐμόν
ἱκέτην· σέβει τοι Ζεὺς τόδ' ἐκνόμων σέβας
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 64 focus
ΑΠΟΛΛΩΝ.
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς·
ὕπνῳ πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι, παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις, οὐδ᾽ ἄνθρωπος, οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽· ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται, Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾿ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεύγε, μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς
75
1
βιβῶντ᾽ ἀν᾿ ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε
πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας·
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
ΟΡΕΣΤΗΣ.
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ᾿δικεῖν
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ᾿μελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
ΑΠ.
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος,
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 64 focus
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς
ὕπνῳ, πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε.
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ', ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρον θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
Ἀπόλλων.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾿ ἠπείρου μακρᾶς
75
βεβῶντ᾽ ἂν αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ΐζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
Ὀρέστης.
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν·
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων.
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ' ὢν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
Κλυταιμήστρας εἴδωλον.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 64 focus
ΑΠΟΛΛΩΝ
οὔτοι προδώσω, διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν,
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾶις —
ὕπνωι πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι, κόραι
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
ΑΠΟΛΛΩΝ
γραῖαι, παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μείγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων —
ὅμως δὲ φεῦγε, μηδὲ μαλθακὸς γένηι.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς
75
βιβῶντ᾽ ἀν᾽ αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον, μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας·
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν
ὥστ᾽ εἰς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων·
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῶιον δέμας.
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε· κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην· σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπωι τύχηι.
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 64 focus
ΑΠΟΛΛΩΝ
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾶις,
ὕπνωι πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
1
Apparatus Criticus
λήνει λίνει 2 λόχος λέχος ἤδη ἤδη 3 εἶδον φερούσας rapientes, cf. ἄγειν καὶ φέρειν βδελύκτροποι βδελύτροποι πλατοῖσι πλαστοῖσι corr. Elmsley λίβα λίβα Burges et Σ a Triclinio servatum βίαν (ὁ) supplevi φῦλον φύλλον.... τῆς ἥτις αἷα ἥ τι γαῖα πόνον πόνων corr. Arnaldus, Σ τὸν (τό corr. Herm.) τῆς ἀνατροφῆς verum tenebat τἀντεῦθεν τάνθ. μὲn οὖν τ. πέπων γρ. πρέπων 4
ΑΠΟΛΛΩΝ
γραῖαι παλαιόπαιδες, αἷς οὐ μείγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε.
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακόν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένηι.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς
75
βιβῶντ᾽ ἀν᾿ αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῶιον δέμας.
ΟΡΕΣΤΗΣ
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν,
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίσται, καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὐ φερέγγυον τὸ σόν.
ΑΠ.
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ φύλασσε, κάρτα δ᾽ ὧν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμόν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπωι τύχηι.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 64 focus
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστὼς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν,
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς·
† ὕπνῳ πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
γραῖαι, παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται
θεῶν τις, οὐδ᾽ ἄνθρωπος, οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽· ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται, Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονὸς,
μισήματ᾿ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων,
ὅμως δὲ φεύγε, μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς
75
βιβῶντ᾽ ἀν᾿ ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας·
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.
Ὀρέστης
ἄναξ "Απολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν·
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε.
σθένος δὲ ποιεῖν εὐ φερέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρὸς,
Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος,
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.
Κλυταιμνήστρας εἴδωλον
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 64 focus
ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν·
85
ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾶι, καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε·
σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.
Ἀπόλλων
οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ
ἐγγὺς παρεστώς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν,
65
ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.
καὶ νῦν ἁλούσας τᾶσδε τὰς μάργους ὁρᾶις·
ὕπνωι πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,
Νυκτὸς παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μείγνυται
θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε·
70
κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακὸν
σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,
μισήματ᾿ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.
ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένηι.
ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς,
75
βιβῶντ᾽ ἀν᾿ αἰεί τινα πλανοστιβῆ χθόνα,
ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις.
καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος
πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν
ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.
80
κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους
μύθους ἔχοντες, μηχανὰς εὑρήσομεν,
ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.
καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῶιον δέμας.
μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.
σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός,
Ἑρμῆ, φύλασσε· κάρτα δ᾽ ὧν ἐπώνυμος
90
πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν
ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,
ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπωι τύχηι.
Κλυταιμήστρα
Translations (11)
Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 1-140 focus
The Priestess of Pythian Apollo
First, in this prayer of mine, I give the place of highest honor among the gods to the first prophet, Earth; and after her to Themis, for she was the second to take this oracular seat of her mother, as legend tells.
1
And in the third allotment, with Themis’ consent and not by force, another Titan, child of Earth, Phoebe, took her seat here. She gave it as a birthday gift to Phoebus, who has his name from Phoebe. Leaving the lake
1
and ridge of
Delos
,
5
he landed on Pallas’ ship-frequented shores, and came to this region and the dwelling places on
Parnassus
. The children of Hephaistos,
2
road-builders taming the wildness of the untamed land, escorted him with mighty reverence.
10
And at his arrival, the people and Delphus, helmsman and lord of this land, made a great celebration for him. Zeus inspired his heart with prophetic skill and established him as the fourth prophet on this throne; but Loxias is the spokesman of Zeus, his father.
15
These are the gods I place in the beginning of my prayer. And Pallas who stands before the temple
3
is honored in my words; and I worship the Nymphs where the Corycian
4
rock is hollow, the delight of birds and haunt of gods. Bromius has held the region —I do not forget him—
20
ever since he, as a god, led the Bacchantes in war, and contrived for Pentheus death as of a hunted hare. I call on the streams of Pleistus and the strength of Poseidon, and highest Zeus, the Fulfiller; and then I take my seat as prophetess upon my throne.
25
And may they allow me now to have the best fortune, far better than on my previous entrances. And if there are any from among the Hellenes here, let them enter, in turn, by lot, as is the custom. For I prophesy as the god leads.
She enters the temple and after a brief interval returns terror-stricken
30
34
Horrors to tell, horrors for my eyes to see, have sent me back from the house of Loxias,
so that I have no strength and I cannot walk upright. I am running on hands and knees, with no quickness in my limbs; for an old woman, overcome with fright, is nothing, or rather she is like a child.
I was on my way to the inner shrine, decked with wreaths;
35
I saw on the center-stone
5
a man defiled in the eyes of the gods, occupying the seat of suppliants. His hands were dripping blood; he held a sword just drawn and an olive-branch, from the top of the tree, decorously crowned with a large tuft of wool,
40
a shining fleece; for as to this I can speak clearly.
Before this man an extraordinary band of women slept, seated on thrones. No! Not women, but rather Gorgons I call them; and yet I cannot compare them to forms of Gorgons either.
45
Once before I saw some creatures in a painting,
6
carrying off the feast of Phineus; but these are wingless in appearance, black, altogether disgusting; they snore with repulsive breaths, they drip from their eyes hateful drops;
50
their attire is not fit to bring either before the statues of the gods or into the homes of men.I have never seen the tribe that produced this company, nor the land that boasts of rearing this brood with impunity and does not grieve for its labor afterwards.
55
Let what is to come now be the concern of the master of this house, powerful Loxias himself. He is a prophet of healing, a reader of portents, and for others a purifier of homes.
Exit
60
64
The interior of the temple is disclosed. Enter, from the inner sanctuary, Apollo, who takes his stand beside Orestes at the center-stone. Near the suppliant are the Furies asleep. Hermes in the background.
I was on my way to the inner shrine, decked with wreaths;
Before this man an extraordinary band of women slept, seated on thrones. No! Not women, but rather Gorgons I call them; and yet I cannot compare them to forms of Gorgons either.
Apollo
No! I will not abandon you. Your guardian to the end,
close by your side or far removed, I will not be gentle to your enemies. So now you see these mad women overcome; these loathsome maidens have fallen asleep, old women, ancient children, with whom
65
no god or man or beast ever mingles. They were even born for evil, since they live in evil gloom and in Tartarus under the earth, creatures hateful to men and to the Olympian gods. Nevertheless, escape and do not be cowardly.
70
For as you go always over the earth that wanderers tread, they will drive you on, even across the wide mainland, beyond the sea and the island cities. Do not grow weary too soon, brooding on this labor, but when you have come to Pallas’ city,
75
sit down and hold in your arms her ancient image. And there, with judges of your case and speeches of persuasive charm, we shall find means to release you completely from your labors. For I persuaded you to take your mother’s life.
80
Orestes
Lord Apollo, you know how to do no wrong; and, since you know this, learn not to be neglectful also. For your power to do good is assured.
85
Apollo
Remember, do not let fear overpower your heart. You, Hermes, my blood brother, born of the same father,
watch over him; true to your name, be his guide,
7
shepherding this suppliant of mine—truly Zeus respects this right of outlaws—as he is sped on towards mortals with the fortune of a good escort.
Exit. Orestes departs escorted by Hermes. The Ghost of Clytaemestra appears.
90
94
Ghost of Clytaemestra
Sleep on! Aha! Yet what need is there of sleepers?
It is due to you that I am thus dishonored among the other dead; because of those I killed the dead never cease to reproach me, and I wander in disgrace. I tell you that I am most greatly accused by them.
95
And yet, although I have suffered cruelly in this way from my nearest kin, no divine power is angry on my behalf, slaughtered as I have been by the hands of a matricide. See these gashes in my heart, and from where they came! For the sleeping mind has clear vision,
100
but in the daytime the fate of mortals is unforeseeable.
Truly, you have lapped up many of my offerings—wineless libations, a sober appeasement; and I have sacrificed banquets in the solemn night upon a hearth of fire at an hour unshared by any god.
105
I see all this trampled under foot. But he has escaped and is gone, like a fawn; lightly indeed, from the middle of snares, he has rushed away mocking at you. Hear me, since I plead for my life,
110
awake to consciousness, goddesses of the underworld! For in a dream I, Clytaemestra, now invoke you.
115
Truly, you have lapped up many of my offerings—wineless libations, a sober appeasement; and I have sacrificed banquets in the solemn night upon a hearth of fire at an hour unshared by any god.
Chorus
(whine)
The Chorus begins to move uneasily, uttering a whining sound.
Ghost of Clytaemestra
Whine, if you will! But the man is gone, fled far away. For he has friends that are not like mine!
Chorus
(whine)
The Chorus continues to whine.
120
Ghost of Clytaemestra
You are too drowsy and do not pity my suffering. Orestes, the murderer of me, his mother, is gone!
Chorus
(moan)
The Chorus begins to moan
Ghost of Clytaemestra
You moan, you drowse—will you not get up at once? Is it your destiny to do anything other than cause harm?
Chorus
(moan)
The Chorus continues to moan.
Ghost of Clytaemestra
Sleep and toil, effective conspirators, have destroyed the force of the dreadful dragoness.
Chorus
With whining redoubled and intensified.
Catch him! Catch him! Catch him! Catch him! Look sharp!
131
Ghost of Clytaemestra
In a dream you are hunting your prey, and are barking like a dog that never leaves off its keenness for the work. What are you doing? Get up; do not let fatigue overpower you, and do not ignore my misery because you have been softened by sleep.
Sting your heart with merited reproaches; for reproach becomes a spur to the right-minded. Send after him a gust of bloody breath, shrivel him with the vapor, the fire from your guts, follow him, wither him with fresh pursuit!
The Ghost of Clytaemestra disappears; the Furies, roused by their leader, awake one after the other.
135
Chorus
Awake! Wake her up, as I wake you.Still asleep? Get up, shake off sleep, let us see if any part of this beginning
8
is in vain.
140
The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 64 focus
ORESTES
King Apollo thou knowest indeed to be just, and since thou knowest this, learn also not to be unmindful, but your power is an assurance that you will do things well.
APOLLO
Remember, let not fear overcome you in mind. And do you, my brother, of a common father's blood, Mercury, guard him; and, being very rightly named, be a conductor, taking care of this my suppliant. Jove reveres excessively
6
this [thine] office, coming to mortals with well-conducting fortune. [
Exit ORESTES, conducted by HERMES. The Ghost of CLYTEMNESTRA ascends
1
.]
GHOST OF CLYTEMNESTRA
LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 64 focus
APOLLON.
Non, je ne te trahirai pas; sans relâche,
veillant sur toi, à tes côtés comme de loin, je ne serai pas tendre à tes ennemis. Déjà tu vois ici domptées ces furieuses. Les voilà, vaincues par le sommeil, les vierges mau- dites, les vieilles filles d'un antique passé, que jamais
n'approche dieu, homme ni bête. Nées pour le mal, elles ont en partage l'Ombre, où se plaît le mal, et le Tartare souterrain, exécrées et des hommes et des dieux de l'Olympe. Fuis pourtant, ne te relâche pas. Elles vont te pour-
suivre à travers tout un continent, te chassant tour à tour de chaque terre ouverte à tes pas vagabonds, puis par delà
LES EUMÉNIDES
veillant sur toi, à tes côtés comme de loin, je ne serai pas tendre à tes ennemis. Déjà tu vois ici domptées ces furieuses. Les voilà, vaincues par le sommeil, les vierges mau- dites, les vieilles filles d'un antique passé, que jamais
n'approche dieu, homme ni bête. Nées pour le mal, elles ont en partage l'Ombre, où se plaît le mal, et le Tartare souterrain, exécrées et des hommes et des dieux de l'Olympe. Fuis pourtant, ne te relâche pas. Elles vont te pour-
suivre à travers tout un continent, te chassant tour à tour de chaque terre ouverte à tes pas vagabonds, puis par delà
[APOLLON]
la mer et les cités des îles. Mais ne te lasse pas de paître ainsi ta peine, avant d'avoir atteint la cité de Pallas. Alors
tombe à genoux, étreins l'antique image, et là, avec des juges, des mots apaisants, je saurai trouver le moyen de te délivrer à jamais de tes peines. N'est-ce pas moi qui t'ai décidé à percer le sein d'une mère ?
tombe à genoux, étreins l'antique image, et là, avec des juges, des mots apaisants, je saurai trouver le moyen de te délivrer à jamais de tes peines. N'est-ce pas moi qui t'ai décidé à percer le sein d'une mère ?
ORESTE.
Sire Apollon, tu sais être juste : dès lors, apprends aussi à être vigilant, et ta puissance est garante de tes bienfaits.
Sire Apollon, tu sais être juste : dès lors, apprends aussi à être vigilant, et ta puissance est garante de tes bienfaits.
APOLLON.
Ne l'oublie pas, la peur ne doit pas abattre ton âme. Et toi, frère, en qui coule le sang de notre père,
Hermès, veille sur lui.
(Hermès apparaît.) Justifie ton nom, sois le Guide qui conduira mon suppliant. Tu le sais, Zeus pratique lui-même ce respect des proscrits qui va porter aux mortels le secours d'un guide propice
1
.
Apollon disparaît. Hermès et Oreste sortent du temple et s'éloignent par la gauche.
L'Ombre de Clytemnestre se montre brusquement au milieu du temple.
Hermès, veille sur lui. (Hermès apparaît.) Justifie ton nom, sois le Guide qui conduira mon suppliant. Tu le sais, Zeus pratique lui-même ce respect des proscrits qui va porter aux mortels le secours d'un guide propice 1 .
L'OMBRE DE CLYTEMNESTRE.
Dormez donc à votre aise : ah!
Dormez donc à votre aise : ah!
The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 64 focus
See this griefly troop,
Sleep has oppreſs'd them, and their baffled rage
Shall fail, grim-viſag'd hags, grown old
In loath'd virginity: nor God, nor man
90
Approach'd their bed, nor ſavage of the wilds;
For they were born for mischiefs, and their haunts
In dreary darkneſs 'midſt the yawning gulfs
Of Tartarus beneath, by men abhorr'd,
And by th' Olympian Gods.
95
Fly then, nor yield
To weak diſtruſt: they, be thou fure, will follow
With unremitting chace thy flying ſteps
Wide wand'ring o'er the firm terrene, and o'er
The humid ſea, and wave-furrounded towns.
100
But faint thou not, ſink not beneath thy toils;
Fly to the city of Minerva, take
Thy ſuppliant ſeat, with reverence in thy arms
Graſp
APOLLO.
Graſp her time-honour'd image. Holding there
105
Concordant counſels, lenient of these ills,
We shall not want the means to heal thy pains,
And ratify thy peace: for at my bidding
Thy ſword is purple with thy mother's blood.
ORESTES.
'Tis not unknown to thee, royal Apollo,
110
That I have done no deed of baſe injustice:
This known, forſake not, ſlight not my juſt cauſe:
Strong is thy pow'r, and faithful to defend.
APOLLO.
Remember: let not fear unman thy mind.
And thou, my brother, by our ties of blood,
115
Our common parent, I adjure thee, Mercury,
Protect him: rightly if the name of guide
Be thine, be thou his guide; defend my ſuppliant;
For Jove with reverence looks on mortal man,
That awefully reveres our guiding pow'r,
120
To
To the FURIES ſleeping.
The GHOST of CLYTEMNESTRA.
Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 64 focus
Ma pur, tu fuggi, e non fiaccarti: ch'esse
90
ORESTE
O sire Apollo, essere giusto sai.
Poi che sai questo, sappi anche esser memore.
La potenza d'oprare è in te ben salda.
APOLLO
Ricorda! Né terror ti vinca l'anima.
105
Ermete, e tu ch'ài padre il padre mio,
come, o fratello, il nome tuo pur suona,
sii custode, sii guida a questo supplice
mio, sii pastore.
Giove stesso onora,
110
quando la sorte ad essi arride, i supplici.
1
CLITENNESTRA
Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 64 focus
Et nunc uides captas has ſurtis
70
Somno cadentes uerò ſpuentes puellæ,
Vetulæ, ſenes puellæ, quibus non miſcetur
Deorum aliquis, neq;
homo, neq; fera unquam.
Malorum uerò gratia ſunt, & in malo
75
Tenebras inhabitant & tartarum ſub terra.
Inuiſæ hominibus & dijs cælestibus.
Tamen fuge, neq; mollis esto,
Perſequentur te per longam Epirum
Aſcendentem ſine detrimento erraticam terram.
80
Et ſupra Pontum, mariq; clauſas urbes.
Et ne defatigeris hunc mitigans
Laborem, migrans uerò ad urbem Palladis,
Sede antiquum apprehendens ulmis ſimulacrum.
Et illic iudices, & horum blandos
85
Sermones habentes, machinas inueniemus,
Vt omnino libereris ab his laboribus.
Nam te interficere perſuaſi maternum corpus.
Ore.
O rex Apollo, nosti enim non iniuria afficere,
Verùm enimuerò ſcias, & diſce non cunctari.
90
Robur uerò tuum facere idoneum.
Apo.
Recordare ne tibi metus uincat mentem.
Tu uerò fraternum ſanguinem, & communi patris
Mercuri custodi, admodum exiſtens eiufdem nominis,
Deductor esto. Hunc uerò regens meum
95
Supplicem colit ſanè Iupiter cultum ex legibus,
Impellentem mortalibus bona duce fortuna.
Cly. Idolum
Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 64 focus
Apollon.
Vom Schlaf gefesselt siehst du dort die Rasenden.
Da sind sie hingesunken, ekelhaft Gezücht,
der Urwelt greise Kinder. Gott und Mensch und Tier
70
verabscheu'n ihren Umgang. Nur zu Henkerdienst
sind sie geboren; hausen auch im Tartaros,
in unterird'scher Finsternis Abscheulichkeit,
den Menschen und den Himmelsgöttern gleich verhaſst.
Doch musst du fliehen, unermüdlich, ohne Rast,
75
denn jagen werden sie dich jedes Weges, den
der flücht'ge Fuſs sich durch des Festlands Weiten hin
und über's Meer zu flutumrauschten Inseln sucht.
Durch dieser Hetzjagd Qualen darfst du nicht zu früh
dich mürbe machen lassen. Erst wenn du Athen
erreicht hast, darfst du halten. Pallas' altes Bild
80
umklammre mit den Armen, sitz' in seinem Schutz.
Da giebt es Richter. Und mit der Verteidigung
wirksamen Worten dich vertretend mach' ich dort
von dieser Not und Fährde dich endgiltig frei.
Ich schulde dir's, denn ich befahl den Muttermord.
Orestes aus dem Tempel tretend; den Zweig lässt er zurück, das Schwert hat er eingesteckt.
Orestes.
85
Herr, deine Weisheit weiſs das Rechte. Da du's weiſst,
so lern', Apollon, auch das Rechte bald zu thun.
Dein ist die Macht zu helfen, wo du es versprichst.
Apollon.
Bewahre dir den Glauben. Lass' dir von der Furcht
nicht die Besinnung rauben. Bruder Hermes, du
hab' Acht auf ihn. Zeus' Söhne sind wir beide ja,
90
so pflege deines Amtes als der Wanderer
Behüter, dessen wartend, der in meinen Schutz
gestellt ist. Wenn von dir geleitet fremdem Haus
der ausgestofs'ne Flüchtling naht, so segnet Zeus
den Eingang ihm, des Gastrechts und Erbarmens Herr.
Hermes, der, als ihn Apollon anredet, plötzlich erschienen ist, geleitet Orestes zur Seite ab. Apollon verschwindet. Pause.
Der Schatten der Klytaimestra steigt aus dem Boden vor den schlafenden Erinyen auf.
Klytaimestra.
Eumenides (OCR draft) Experimental (Eumenides. Anna Swanwick, 1886.) — 68 focus
Chorus
STROPHE I.
Ruin will usher in new laws
Should judgment crown the wrongful cause,
And on this mother-slayer smile ;-
This deed will mortals reconcile
To license, and from age to age,
Parents shall bleed beneath their children's rage.
470
ANTISTROPHE I.
No more this mortal-watching train
Shall dog the caitiff as of yore;-
To murder I will give the rein.
Who tells his neighbour's sorrow o'er,
†Shall hear in turn Grief's anguished moan;
480
Who comforts other's woe, himself must groan.
STROPHE II.
Let none, 'neath Sorrow's stroke
Writhing, our aid invoke,
Pleading with anguished moan,
"O Justice, Justice, O Erinys' throne!"
Some father thus may wail,
Some mother smit with bale,
Vainly, since Justice' altar lieth prone.
490
ANTISTROPHE II.
†Throned in the heart let Awe,
Guardian of sacred law,
There hold her stedfast reign!
Well earned is wisdom at the cost of pain.-
But who in blithesome cheer
That lives, absolved from Fear,
Or man, or State, will Justice long revere?
STROPHE III.
499
Neither life by law unblest,
Nor by tyrant yoke opprest,
500
Sanction thou ;-
All extremes the gods detest;
They the golden mean, I trow,
Stamp with might. The truth I speak
Weighty is. Defiant scorn
Is from godless folly born;
While from inward health doth flow,
508
Beloved of all, true bliss which mortals seek.
ANTISTROPHE III.
This, the sum of wisdom, hear;—
510
Justice' altar aye revere,
Nor ever dare,
Lusting after worldly gear,
With atheist foot to spurn; beware,
Lurketh Retribution near,
Direful issue doth impend;
Honour then with holy fear
517
Thy parents,-household rights revere,
Nor guest-observing ordinance offend.
STROPHE IV.
But who unforced, with spirit free
520
Dares to be just, is ne'er unblest;
Whelmed utterly he cannot be:
But for the wretch with lawless breast,
Bold seizer of promiscuous prey,-
I warn you, he, perforce, his sail
526
Shall strike amid the conquering gale,
When shrouds and yards dismasted own its sway.
ANTISTROPHE IV.
He cries, but mid the whirlpool's roar
None heeds him; for the gods deride,
530
†Eyeing the boaster, proud no more,
Struggling amid the surging tide;
Shorn of his strength he yields to Fate ;-
The cape he weathers not, but thrown
On Justice' reef, with precious freight,
538
550
558
He perisheth for aye, unwept, unknown.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 64 focus
Lo, I desert thee never: to the end,
Hard at thy side as now, or sundered far,
I am thy guard, and to thine enemies
Implacably oppose me: look on them,
85
These greedy fiends, beneath my craft subdued!
See, they are fallen on sleep, these beldames old,
Unto whose grim and wizened maidenhood
Nor god nor man nor beast can e'er draw near.
Yea, evil were they born, for evil's doom,
90
Evil the dark abyss of Tartarus
Wherein they dwell, and they themselves the hate
Of men on earth, and of Olympian gods.
But thou, flee far and with unfaltering speed;
For they shall hunt thee through the mainland wide
95
Where'er throughout the tract of travelled earth
Thy foot may roam, and o'er and o'er the seas
And island homes of men. Faint not nor fail,
Too soon and timidly within thy breast
Shepherding thoughts forlorn of this thy toil;
100
But unto Pallas' city go, and there
Crouch at her shrine, and in thine arms enfold
Her ancient image: there we well shall find
Meet judges for this cause and suasive pleas,
Skilled to contrive for thee deliverance
105
From all this woe. Be such my pledge to thee,
For by my hest thou didst thy mother slay.
Orestes.
O king Apollo, since right well thou know'st
What justice bids, have heed, fulfil the same,—
Thy strength is all-sufficient to achieve.
110
Apollo.
Have thou too heed, nor let thy fear prevail
Above thy will. And do thou guard him, Hermes,
Whose blood is brother unto mine, whose sire
The same high God. Men call thee guide and guard,
Guide therefore thou and guard my suppliant;
115
For Zeus himself reveres the outlaw's right,
Boon of fair escort, upon man conferred.
[
Exeunt Apollo, Hermes, and Orestes.
The Ghost of Clytemnestra rises.
Ghost of Clytemnestra.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 64 focus
Nie werd' ich dich verlassen; nein, ich stehe stets
Zur Seite dir als Hüter, auch entfernt von dir,
1
65
Und werde deinen Feinden nie befreundet sein.
So siehst du jetzt gefangen dort die Nasenden;
Vom Schlaf gebunden ruhen sie, die scheußlichen
Jungfraun, die greisen Mädchen, die kein Gott umarmt,
Und denen liebend weder Mensch noch Thier sich naht.
70
Zu finstern Thaten wurden sie; denn finstre Nacht,
Der Tartaros tief unten, ist ihr Aufenthalt;
Sie sind ein Gräul den Menschen, wie den Himmlischen.
Doch fliehe nur vor ihnen, darfst nicht lässig sein.
Denn über Festlands Weiten treibt dich diese Schaar
75
In ruheloser Irre durch die Erde hin,
Und über Meer und meerumrauschtes Inselland.
Auf dieser Mühen banger Fahrt ermatte nicht
Zu frühe! Wenn du hingelangst in Pallas' Burg,
So size nieder und umschling' ihr altes Bild.
80
Dort werden wir die Richter über solche Schuld,
Das Wort der Sühne finden und erspäh'n die Bahn,
Die deiner Mühen aller dich erledige.
Denn auch zum Muttermorde trieb ich selbst dich an.
Orestes.
O Fürst Apollon, dir gefällt das Rechte nur;
85
In solchem Sinn denn zeige dich um mich besorgt.
Denn daß du's wohl vollendest, bürgt mir deine Macht.
Apollon.
Vertraue, laß dich keine Furcht bewältigen !
Doch du, geliebter Bruder, Eines Vaters Blut,
Hermes, behüt' ihn! Werde, was dein Name sagt,
90
Sein Führer, und geleite mir, ein treuer Hirt,
Den Schüßling! Ehrt Zeus selber doch dein Ehrenamt,
Das wohlgeleitend Segen schafft den Sterblichen.
(Orestes geht ab; Apollon verschwindet im Hintergrunde. Aus der stygischen Pforte schwebt der Schatten Klytämnestra's herauf, und wendet sich zu den schlafenden Erinnhen.)
Klytämnestra.
English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)
No corresponding passage available
Commentary
Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)
68. ὕπνῳ πεσοῦσαι , ‘prostrate in sleep' [they lie] : πεσοῦσαι used rather loosely for the perfect, like θανόντes for τεθνηκότες. But the construction is rather harsh, with a strained tense and no verb: and not improbably πεσοῦσαι is corrupt for some verb. The best suggestion is Weil's πεδῶνται : (others πρέπουσι, πέλουσι : παρεῖνται Weckl.).
169. μάντις ὤν , i. e. ‘though a seer,' and thus the last who should have allowed pollution.
174. τόν , Orestes: for Epic form cp. 137, 357.
Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus
mvp-comment-52-1 ὕπνῳ πεσοῦσαι δ': Libri πεσοῦσαι δ', nisi quod πεσοῦμαι δ' Ven. πεποῦσαι δ' Ald. Quod in Opusc. VI. 2. p. 23. putabam, participium pro verbo finito positum esse, probari non potest, quia participium aoristi ita usurpari nequit. Non puto tamen aliquid mutandum esse, quamquam non inepte scriberetur ὕπνῳ πνέουσι δ', ut in Choeph. v. 611. sed videtur potius huiusmodi versus excidisse, ἐν τοῖςδε τοῖς θρόνοισιν ἀσθενεῖς πάρα. Quare lacunae signa posui.
Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus
mvp-comment-28-1 This verse is corrupt, and the scholia give no help. Perhaps κόπῳ δ᾽ ὑπνώσσουσ᾽ αἱ κ. κ., in which case ἁλούσας, caught, will mean in my power, unable to stir, the capturers being themselves captured.
Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus
mvp-comment-1-1 Wecklein 1888, p. 251
mvp-comment-1-2
Prolog, wenn man das Erwachen der Erinyen 140-178 als Parodos und das zweite Erscheinen derselben 244-275 als Epiparodos gelten läfst. Andernfalls müfste man den Prolog bis zum eigentlichen Auftreten des Chors als der wirklichen Parodos, also 1-243 rechnen. Die Pythia, welche als Greisin (38) sich auf einen Stab stützt, kommt (durch eine Seitenthüre der Hinterwand) aus einem Nebenraume des Tempels zum Haupteingange desselben und verrichtet vor dem Eintritt ein Gebet (30 f.). Sie hat die
χρηστηρία ἐσθής wie Kasandra in Agamemnon (zu
Ag. 774
). Gut bemerkt der
Schol.
:
mvp-comment-45-1 1
mvp-comment-45-2 Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-45-3
ὕπνῳ
παρείνται (sind erschlafft) wie
Eur. Kykl. 591
Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus
ὕπνῳ πεσοῦσαι , prostrate in sleep [they lie] : πεσοῦσαι used rather loosely for the perfect, like θανόντes for τεθνηκότες. But the construction is rather harsh, with a strained tense and no verb: and not improbably πεσοῦσαι is corrupt for some verb. The best suggestion is Weil's πεδῶνται : (others πρέπουσι, πέλουσι : παρεῖνται Weckl.).