Aeschylus, Eumenides, ed. F. A. Paley, 519.paley-note-172

Search the Perseus Catalog for:

View: By Commline

← Previous Next →

αἰδόμενος] This may stand alone as the predicate, for αἰδήμων, ‘let him show respect by honouring parents and guest,' or we may construe let him honour parents and show a due regard to hospitality, lit. 'to the guesthonouring management of his house. Compare δωμάτων ἐπιστροφὰς in Theb. 645 .

Eumenides. Aeschylus. ed. F. A. Paley. Cambridge. 1885.

Current edition Experimental

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (English) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (12)

Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 566-777 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τ᾽¹ οὖν διάτορος² <αἰθέρος³> Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδ᾽,⁴ ὅπως ἂν εὖ διαγνωσθῇ⁵ δίκη.⁶

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ⁷⁸

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ⁹ καὶ δόμων ἐφέστιος¹⁰

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιοσ—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός: αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ¹¹ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως <τ᾽¹²> ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον. ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα:

ἀλλ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδ᾽ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως, μάντις ὢν δ᾽¹⁹ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι²⁰ Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ²¹ πιφαύσκω δ᾽ ὔμμ᾽²² ἐπισπέσθαι πατρός.
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστ᾽ Ἀμαζόνος,

ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσει, Παλλὰς οἵ τ᾽ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας²⁴ γάρ νιν²⁵ ἠμποληκότα

†τὰ πλεῖστ᾽ ἄμεινον²⁶ εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ²⁷ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος παρεσκήνωσεν†,²⁸²⁹³⁰ ἐν δ᾽ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ³¹ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ:
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε³² πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδαι μὲν ἂν λυθεῖεν,³³ ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,³⁴
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος:

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν³⁵ πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε³⁶ καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων³⁷ μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα:

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι³⁸

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;³⁹

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου⁴⁰ τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρῴσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου:

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός: πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ⁴¹ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν⁴⁴ τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον⁴⁵ τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ Ἄρειος: ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ʼδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,⁴⁶

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽πικαινούντων⁴⁷ νόμους.

κακαῖς <δ᾽⁴⁸> ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε⁴⁹ δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,⁵⁰

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν⁵¹ οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν: ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους⁵² τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710
711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην:

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀπόλλων⁶³

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ᾽δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται⁶⁴ μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα⁶⁶ τοὺς ἐμοὺς δόμους,
755

γαίας⁶⁷ πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με: καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Ἀργεῖος ἁνὴρ⁶⁸ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου
760

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι⁶⁹ †πράξομεν⁷⁰ δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος:

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ⁷¹ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς⁷² ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς:
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

778

Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 566-777 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τʼ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδʼ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδʼ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδʼ ἐγὼ καθάρσιος—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δʼ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δʼ εἴσαγε
580

ὅπως τʼ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον· ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα.

ἀλλʼ εἰ δίκαιον εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδʼ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδʼ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως,—μάντις ὢν δʼ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτʼ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθʼ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ πιφαύσκω δʼ ὔμμʼ ἐπισπέσθαι πατρός·
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστʼ Ἀμαζόνος,

ἀλλʼ ὡς ἀκούσῃ, Παλλὰς οἵ τʼ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας γάρ νιν ἠμποληκότα

τὰ πλεῖστʼ ἄμεινον εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος περεσκήνωσεν, ἐν δʼ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασʼ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·
640

αὐτὸς δʼ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δʼ ἀκούειν ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδʼ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δʼ ἐπειδὰν αἷμʼ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστʼ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός, τὰ δʼ ἄλλα πάντʼ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδʼ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμʼ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι

ἔπειτʼ ἐν Ἄργει δώματʼ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθʼ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δʼ ὁ θρῴσκων, ἡ δʼ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτʼ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδʼ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλʼ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θʼ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδʼ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδʼ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδʼ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτʼ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δʼ Ἄρειον τόνδʼ, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θʼ, ὅτʼ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδʼ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δʼ ἔθυον, ἔνθεν ἔστʼ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τʼ Ἄρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τʼ ἦμαρ καὶ κατʼ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ʼπιχραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρῳ δʼ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθʼ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτʼ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτʼ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτʼ ἐν Σκύθῃσιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτεινʼ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχʼ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδʼ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδʼ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην.

ψῆφον δʼ Ὀρέστῃ τήνδʼ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μʼ ἐγείνατο,

τὸ δʼ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δʼ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δʼ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθʼ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτʼ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβʼ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρʼ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματʼ, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πεμπάζετʼ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ʼδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δʼ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τʼ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδʼ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους.

γαίας πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τινʼ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντʼ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμʼ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 550 focus

Χορὸς Εὐμενίδων

δίκαιος ὢν, οὐκ ἄνολβος ἔσται.

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο,
485

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παραιβάταν.

τὰ πολλὰ παντόφυρτον ἄνευ δίκας.

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν.

λαῖφος ὅτ᾽ ἂν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος
550

ἔσται,

πανώλεθρος δ' οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμου δέ φαμι παρβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,
540

πανώλεθρος δ᾽ οὐ ποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι καὶ παραβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος
545

θραυομένας κεραίας.

¹

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 550 focus

Ἑκὼν δ' ἐκ τῶνδ' ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν

οὐκ ἄνολβος ἔσται,

πανώλεθρος (δ') οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν

τὰ πολλ' (ἄγοντ)α παντόφυρτ᾽ ἄνευ ἄνευ τινὸς δίκας

550

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος ¹, ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 550 focus

ΧΟ.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν

στρ. δ'.

¹

οὐκ ἄνολβος ἔσται·
550

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ καὶ παραιβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν,
555

λαῖφος ὅταν λάβῃ πόνος,

θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
555

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ περαιβάδαν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.
560

4

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὤν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος ⟨δ’⟩ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι, παρβάδαν

τὰ πόλλ᾽ ⟨ἄγοντ⟩α παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος,

θραυομένας χεραίας.

Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 550 focus

ΧΟ.

ἐκ τῶνδ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος $\langle\delta^{\prime}\rangle$ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ παρβάδαν

(ἄγον)τα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνωι καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
520

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ * καὶ παραιβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
525

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος,

θραυομένας κεραίας.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 550 focus

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
550

στρ. δ 550

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν,

(ἄγον〉τα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν

555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος θραυομένας κεραίας.

Translations (10)

Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 566-775 focus

Enter, in procession, Athena, a herald, the jury of the Areopagus, a crowd of citizens. Orestes removes to the place appointed for the accused. Apollo appears after Athena’s first speech.

Athena

Herald, give the signal and restrain the crowd; and let the piercing Tyrrhenian¹ trumpet, filled with human breath, send forth its shrill blare to the people!

For while this council-hall is filling, it is good to be silent, and for my ordinances to be learned, by the whole city for everlasting time, and by these appellants, so that their case may be decided well.
570

Enter Apollo.

Chorus

Lord Apollo, be master of what is yours.

Say what part you have in this matter.
575

Apollo

I have come both to bear witness—for this man was a lawful suppliant and a guest of my sanctuary, and I am his purifier from bloodshed—and to be his advocate myself. I am

responsible for the murder of his mother. To Athena. Bring in the case, and, in accordance with your wisdom, decide it.
580

Athena

To the Furies. It is for you to speak—I am only bringing in the case; for the prosecutor at the beginning, speaking first, shall rightly inform us of the matter.

Chorus

We are many, but we will speak briefly. To Orestes. Answer our questions, one by one. Say first if you killed your mother.
585

Orestes

I killed her. There is no denial of this.

Chorus

Of the three falls that win the wrestling match, this one is already ours.

Orestes

You make this boast over a man who is not down yet.
590

Chorus

You must, however, say how you killed her.

Orestes

I will say it: with drawn sword in hand, I stabbed her in the throat.

Chorus

By whom were you persuaded and on whose advice?

Orestes

By the oracles of this god here; he is my witness.

Chorus

The prophet directed you to kill your mother?
595

Orestes

Yes, and to this very hour, I do not blame my fortune.

Chorus

But if the jury’s vote catches hold of you, you’ll soon speak differently.

Orestes

I have good confidence. My father will send protection from his grave.

Chorus

Put your confidence in the dead now, after you have killed your mother!

Orestes

I do, for she was twice afflicted with pollution.
600

Chorus

How so? Teach the judges this.

Orestes

By murdering her husband, she killed my father.

Chorus

And so, although you are alive, she is free of pollution by her death.²

Orestes

But why did you not drive her into exile, while she lived?

Chorus

She was not related by blood to the man she killed.
605

Orestes

Then am I my mother’s kin by blood?

607

Chorus

How else could she have nurtured you, murderer, beneath her belt? Do you reject the nearest kinship, that of a mother?

Orestes

Apollo, give your testimony now. Explain, on my behalf,

whether I was justified in killing her. For I do not deny that I did it, as it is done. But decide whether this bloodshed was, to your mind, just or not, so that I may inform the court.
610

Apollo

I will speak justly before you, Athena’s great tribunal,—

since I am a prophet, I cannot lie. I have never yet, on my oracular throne, said anything about a man or woman or city that Zeus, the father of the Olympians, did not command me to say.
Learn how strong this plea of justice is;
615

and I tell you to obey the will of my father; for an oath is not more powerful than Zeus.³
620

Chorus

Zeus, as you say, gave you this oracular command, to tell Orestes here to avenge his father’s murder but to take no account at all of the honor due his mother?

Apollo

Yes, for it is not the same thing—the murder of a noble man, honored by a god-given scepter, and his murder indeed by a woman, not by rushing arrows sped from afar, as if by an Amazon, but as you will hear, Pallas, and those
625

who are sitting to decide by vote in this matter.
She received him from the expedition, where he had for the most part won success beyond expectation,⁴ in the judgment of those favorable to him; then, as he was stepping from the bath, on its very edge, she threw a cloak like a tent over it,
630

fettered her husband in an embroidered robe, and cut him down. This was his death, as I have told it to you—the death of a man wholly majestic, commander of the fleet. As for that woman, I have described her in such a way as to whet the indignation of the people who have been appointed to decide this case.
635

640

Chorus

Zeus gives greater honor to a father’s death, according to what you say; yet he himself bound his aged father, Cronus. How does this not contradict what you say? I call on you as witnesses turning to the judges to hear these things.
640

Apollo

Oh, monsters utterly loathed and detested by the gods!

Zeus could undo fetters, there is a remedy for that, and many means of release. But when the dust has drawn up the blood of a man, once he is dead, there is no return to life. For this, my father has made no magic spells,
645

although he arranges all other things, turning them up and down; nor does his exercise of force cost him a breath.
650

Chorus

See how you advocate acquittal for this man! After he has poured out his mother’s blood on the ground, shall he then live in his father’s house in Argos ?

Which of the public altars shall he use? What purification rite of the brotherhoods⁵ will receive him?
655

Apollo

I will explain this, too, and see how correctly I will speak. The mother of what is called her child is not the parent, but the nurse of the newly-sown embryo.⁶

The one who mounts is the parent, whereas she, as a stranger for a stranger, preserves the young plant, if the god does not harm it. And I will show you proof of what I say: a father might exist without a mother. A witness is here at hand, the child of Olympian Zeus,
660

who was not nursed in the darkness of a womb, and she is such a child as no goddess could give birth to.
For my part, Pallas, as in all other matters, as I know how, I will make your city and people great; and I have sent this man as a suppliant to your sanctuary
665

so that he may be faithful for all time, and that you, goddess, might win him and those to come after him as a new ally and so that these pledges of faith might remain always, for the later generations of these people to cherish.
670

674

Athena

Am I to assume that enough has been said,

and shall I now command these jurors to cast an honest vote according to their judgment?
675

Chorus

For our part, every bolt is already shot. But I am waiting to hear how the trial will be decided.

Athena

Why not? As for you, To Apollo and Orestes. how shall I arrange matters so that I will not be blamed by you?

Apollo

You have heard what you have heard;

and as you cast your ballots, keep the oath sacred in your hearts, friends.
680

Athena

Hear now my ordinance, people of Attica , as you judge the first trial for bloodshed. In the future, even as now, this court of judges will always exist for the people of Aegeus.

And this Hill of Ares, the seat and camp of the Amazons, when they came with an army in resentment against Theseus, and in those days built up this new citadel with lofty towers to rival his, and sacrificed to Ares, from which this rock takes its name,
685

the Hill of Ares:⁷ on this hill, the reverence of the citizens, and fear, its kinsman, will hold them back from doing wrong by day and night alike, so long as they themselves do not pollute the laws with evil streams; if you stain clear water
690

with filth, you will never find a drink.
Neither anarchy nor tyranny—this I counsel my citizens to support and respect, and not to drive fear wholly out of the city. For who among mortals, if he fears nothing, is righteous?
695

Stand in just awe of such majesty, and you will have a defense for your land and salvation of your city, such as no man has, either among the Scythians or in Pelops’ realm. I establish this tribunal, untouched by greed,
700

worthy of reverence, quick to anger, awake on behalf of those who sleep, a guardian of the land.
I have prolonged this advice to my citizens for the future; but now you must rise and take a ballot, and decide the case
705

under the sacred obligation of your oath. My word has been spoken. The judges rise from their seats and cast their ballots one by one during the following altercation.
710

711

Chorus

And I counsel you not to dishonor us in any way, since our company can be a burden to your land.

Apollo

And I, for my part, command you to stand in fear of the oracles, both mine and Zeus’, and not cause them to be unfulfilled.

Chorus

Although it is not your office, you have respect for deeds of bloodshed. You will prophesy, dispensing prophecies that are no longer pure.
715

Apollo

Then was my father mistaken in any way in his purposes when Ixion, who first shed blood, was a suppliant?

Chorus

You do argue! But if I fail to win the case,

I will once more inflict my company on this land as a burden.
720

Apollo

But you have no honor, among both the younger and the older gods. I will win.

Chorus

You did such things also in the house of Pheres, when you persuaded the Fates to make mortals free from death.⁸

Apollo

Is it not right, then, to do good for a worshipper, especially when he is in need?
725

Chorus

It was you who destroyed the old dispensations when you beguiled the ancient goddesses with wine.

Apollo

Soon, when you have lost the case,

you will spit out your venom—no great burden to your enemies. The balloting is now ended.
730

Chorus

Since you, a youth, would ride me down, an old woman, I am waiting to hear the verdict in the case, since I have not decided whether to be angry at the city.

Athena

It is my duty to give the final judgment

and I shall cast my vote for Orestes. For there was no mother who gave me birth; and in all things, except for marriage, whole-heartedly I am for the male and entirely on the father’s side. Therefore, I will not award greater honor to the death of a woman
735

who killed her husband, the master of the house. Orestes wins, even if the vote comes out equal.
Cast the ballots out of the urns, as quickly as possible, you jurors who have been assigned this task. The ballots are turned out and separated.
740

744

Orestes

O Phoebus Apollo! How will the trial be decided?

Chorus

O Night, our dark Mother, do you see this?
745

Orestes

Now I will meet my end by hanging, or I will live.

Chorus

Yes, and we will be ruined, or maintain our honors further.

Apollo

Correctly count the ballots cast forth, friends, and be in awe of doing wrong in the division of the votes.

Error of judgment is the source of much distress, and the cast of a single ballot has set upright a house. The ballots are shown to Athena.
750

Athena

This man is acquitted on the charge of murder, for the numbers of the casts are equal. Apollo disappears.

Orestes

Pallas, savior of my house!

I was deprived of a fatherland, and it is you who have given me a home there again. The Hellenes will say, The man is an Argive once again, and lives in his father’s heritage, by the grace of Pallas and of Loxias and of that third god, the one who accomplishes everything,
755

the savior—the one who, having respect for my father’s death, saves me, seeing those advocates of my mother.
I will return to my home now, after I swear an oath to this land and to your people⁹ for the future and for all time to come,
760

that no captain of my land will ever come here and bring a well-equipped spear against them. For I myself, then in my grave, will accomplish it by failure without remedy,
765

making their marches spiritless and their journeys ill-omened, so that those who violate my present oath will repent their enterprise. But while the straight course is preserved, and they hold in everlasting honor this city of Pallas with their allied spears, I will be the more well-disposed to them.
770

And so farewell—you and the people who guard your city. May your struggle with your enemies let none escape, bringing you safety and victory with the spear! Exit.
775

The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 550 focus

He who is willingly just without neces sity shall not be unhappy; utterly destroyed, at least, he can never be. But I declare that the transgressor who dares things contrary, will throw all things into confusion without justice, land shall perish] by violence in time, when trouble has seized his sails, the sail-yard being broken.

LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 550 focus

dû aux parents, et honore bien les hôtes qui entrent dans ta demeure ¹.

Plus animé.

[LE CHOEUR]

Qui, de soi-même, sans contrainte, sait être juste, n'igno- rera pas le bonheur et jamais ne périra tout entier. Mais le rebelle audacieux, dont la cargaison criminelle est faite de trésors pêle-mêle amassés

The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 550 focus

Let each with awe profound

A parent's honour'd name obey:

Each to thy milder voice, humanity,

Attentive homage pay,

When for the ſtranger thou art found

600

Pleading thy ſtrains of pious potency.

He, that to virtue's heav'nly pow'r

Unforc'd his willing ſoul ſhall bow,

Nor ruin's tyrant rage ſhall know,

Nor keen affliction's tort'ring hour.

605

But he, that dares her ſacred laws deſpiſe,

Trampling on juſtice to amaſs his prey,

Appall'd ſhall hear the ruſhing whirlwinds riſe,

And tremble at the ſtorms that ſwell the ſea.

Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 550 focus

Sempre a te ripeto: « Próstrati

all'altare di Giustizia.

Né calpestarlo, per lucro che vegga, con piede sacrilego:

ché pronta la pena t'aspetta,

Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 550 focus

Ex quibus ſine necesſitate,

515

Iuſtus exiſtens non infelix erit.

Pernicioſus nunquam erit.

Audacem uiciſsim dico tranſgreſsionem.

Sæpè omnino conſuſum ſine iuſticia,

Cum uiolento tempore conſtitueret,
520

Integumentum cum acceperit labor

Laceratas antennas.

Cho.

Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 550 focus

Wer also lebt, so weit nicht Zwang

den Willen hemmt, dem Rechte treu,

wird Segen nicht entbehren,

und ganz unselig kann er niemals werden.

Doch wer des Rechtes Schranken bricht,

nichts schonend, alles wagend,

die Ordnung unterwühlend,

dem sag' ich es voraus, er wird's erfahren:

555 sein Segel muſs er reffen,

wenn ihm der Sturm die Rae zerbricht.

Mühselig wird die Fahrt.

Die Flut der Brandung ihn erfafst

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 550 focus

For whoso uncompelled doth follow what is just,

He ne'er shall be unblest;

Yea, never to the gulf of doom
635

That man shall come.

But he whose will is set against the gods,

Who treads beyond the law with foot impure,

Till, o'er the wreck of right, confusion broods,—

Know that for him, though now he sail secure,
640

The day of storm shall be; then shall he strive and fail

Down from the shivered yard to furl the sail,

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 550 focus

Wer, so gesinnt, ohne Zwang unsträflich lebt,
520

Bleibt nicht ungesegnet,

Und nimmermehr stürzt er ganz in Unheil.

Doch wer in tollkühnem Troy die Schranken sprengt,

Und Alles wild umrüttelt ohne Fug und Recht,

Er muß wohl einst die Segel einzieh'n,
525

Wann sie des Sturms Gewalt erfaßt,

Dröhnend die Rahen splittern.

Vierte Gegenstrophe.

English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην. 13 ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς. τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει 14 πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι 15 μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 16 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός τοιγὰρ 17 σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ. 18

Ὀρέστης τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι; 607

Χορός πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν 23 πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων 42 ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, 43 ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε 53 χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων. 54

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Ἀπόλλων ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις: Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων οὔκουν 55 δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, 725 ἄλλως τε πάντως χὤτε 56 δεόμενος τύχοι;

Χορός σύ τοι παλαιὰς διανομὰς 57 καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν 58 βαρύν. 730

Χορός ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος 59 οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε; 745

Ὀρέστης 60 νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν. 61 62

Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ᾽ 65 ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην: ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην· ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;