Aeschylus Eumenides 550

254. προσγελᾷ , delights : the bold figure not Aeschylean specially, but belonging to the Greek idiom : so σὲ τὰ φυτὰ προσγελάσεται Ar. Pax 600. It is exactly the Lat. adrideo.

259. πλεχθείς , ‘twined,' a strong word, describing Orestes' despairing clasp of the image.

270. τιν᾿ . ἀσεβῶν is perhaps incomplete, as coming between two dochmiacs it probably should be one itself. The neatest suggestion for completing it is Hermann's τιν᾿ οὐκ εὐσεβῶν. But in the uncertainty of the metre I have left the reading as the MSS. have it, especially as τιν' ἀσεβῶν is a resolved cretic, and we have cretics introduced l. 262, and l.266.

277. καὶ λέγειν , i. e. and I know where it is right to speak. The double construction of ἐπίσταμαι is perhaps a little harsh, but there is no reason to suspect it.

285. ἀβλαβεῖ , harmless; proving that he was purified.

290. αὐτόν , myself: the 'me' is not wanted after emphatic ἐμοί

293. Τρίτων was in the stories of Athena a Libyan lake from which she was supposed to have sprung; afterwards identified with the large salt lake in the south of Tunis.

298. γένοιτο , regular sequence after ἔλθοι. In English we say May she come, and therefore naturally have the primary sequence, that she may prove .

301. ὅπου φρενῶν , where in the heart it lies.

302. δαιμόνων is the powers below, i, e. both the Furies who will drink his blood and Hades (1. 274) who ordains and directs the vengeance.

302. σκιάν , a shadow, not a ghost, for he was to be carried off below yet living (1. 267): but all the vigour sucked out of him with his blood. [Schol. reads σκιά with MSS., and takes it voc. Unlikely.]

306. ὕμνον δέσμιον σέθεν , the song that binds thee, the choric song acting as an infernal spell to make Orestes their prey: and perhaps accompanied by mysterious binding gestures.

309. δεδόκηκεν , 'tis our resolve, poetic form for regular δέδοκται.

310. λάχη might be the office of the Furies, as Cho. 360: but with ἐπινωμᾷ it makes better sense to refer it to ἀνθρώπους. How our troop assigns the lots of men.

310. στάσις , as Choeph. 114, 458.

319. πράκτορες , avengers, from πράσσειν in the special sense 'to exact a debt.' So τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα 1. 624, χερὶ πράκτορι Ag. 111. For the masc. form πράκτωρ with fem. substantive cf. line 186.

320. τελέως , unfailingly: it goes with παραγιγ. πρακ. and expresses the persistent and complete vengeance.

322. ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν , the sightless and the seeing, i. e. the dead and the living. So δερκομένοισι καὶ δυσομμάτοις 1. 388.

326. ματρῷον ἅγνισμα κύριον φόνου , rightful atonement for a mother's blood ματρῷον poetically transferred from φόνου to ἄγνισμα, as the thought comes naturally in that order 'expiation for a mother for her blood.' ...

329-332. αὐονά is also found (Simon. Iamb. vii. 20) in the sense of cry, [from root αϝ, shout] and it may be so taken here by joining it with

329-332. ἀφόρμικτος , a cry unmusical to men: but the other sense from

329-332. αὐαίνω , to wither or waste, is more forcible, and so the Schol. Med. takes it: ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς.

334. διανταία , piercing, deadly, a favourite word of Aeschylus, usually of wounding: δ. πεπλαγμένους [πλαγάν] Theb. 894, δ. βέλει Cho. 184, and again δ. οὐτῷ ib. 640.

336-340. ξυμπέσωσιν is suspected by some edd.: why, they ask, should Furies pursue those whom murder falls in with, i. e. who are accidentally guilty of murder?

336-340. ξυμπέσωσι , befall, for a deliberate murder, we have μάταιοι (lit. vain, foolish,) for wicked: ὁμαρτεῖν (lit. to attend on), for the relentless pursuit of the Furies: οὐκ ἄγαν ἐλεύθερος meaning he is never quit of us.

336-340. τοῖσιν for relative, so, e. g. Ag. 526, 642, Cho. 604, Eum. 918, Theb. 519, etc.: (2)

336-340. ξυμπέσωσιν , indef. subj. with no ἄν attached to the relative,-both common survivals in tragedy : and (3)

336-340. ὄφρα ἄν for until.

347. λάχη . here, as 1. 334, office.

347. ἐκράνθη , assigned: so Suppl. 943 ψῆφος κέκρανται, fixed, settled .

350. ἀθανάτων δ᾽ ἀπέχειν χέρας , but from the immortals to keep away. The ἀθανάτων δέ is opposed to the θνατῶν of the previous stanza 1. 336. Their 'office' is to pursue the guilty man, but they have nothing to do with gods.

357. διόμεναι , Epic word, pursuing. Homer has it always transitive: here it seems best to take it intrans. with prep. 'pursuing after him.' [It might be tmesis for ἐπιδιόμεναι : but ὦ makes this less likely. Perhaps E. A. Ahrens' ὧδ' ἱέμεναι, which is certainly very ingenious, is the true reading.]

357. τόν , Epic demonst. use. [Others read ἐπιτόνως: but Schol. had our reading, for he remarks on the position of ὦ.]

367. μάλα with

367. ἁλομένα :

The emendation adopted [

367. ὅμως inserted and

367. μάταν , see above 1. 359] is almost necessary to give the right sense, even though they fly swiftly.

373. ὑπ᾿ αἰθέρι , beneath the sky, i.e. when they are living on earth.

374. κατὰ γᾶν , on earth, is the MS. reading: but as Hermann said, the sense below the earth, κατὰ γᾶs, is required in antithesis to ὑπ᾿ αἰθέρι. The same mistake occurs again 11. 838, 871. 11. 375, 376. Bold and imaginative expressions :

i.e. [their human glories come to naught] when we the Furies attack them and weave these magic dances which make them our captive (as we are doing to Orestes).

377. λυμή is the destruction which attacks his mind, and blinds him to the threatening evil;

377. τόδε is best taken (not of the fall as many edd., which would be simply

377. πίπτων οὐκ οἶδεν , but) of the presence and power of the Furies.

378. κνέφας . is in apposition to

378. μύσος , and is predicative: we should say, So dark a cloud of pollution hovereth over him .

378. ἐπί , Epic adverbial use (tmesis) of the preposition, going with the verb.

381. μένει γάρ , for the law abides: so μίμνει Ag. 1563. But it is obscure and abrupt: and possibly corrupted.

382. ἐσμέν is easily understood: Crafty are we, and unfailing to accomplish.

385-388. διόμεναι is rather a strange word (though the English to pursue a task or charge exactly illustrates it): hence Heath ingeniously suggested διέπο- μεν. But διόμεναι was read by Schol. and the MS. may stand.

387. ἀνηλίῳ λάμπᾳ , lit. in sunless light, an oxymoron, meaning in a light which is no light, where no sunlight shines. [Others translate

387. λάμπᾳ , filth, mould; for there is a very late word λάμπη, 'scum; and Dind. adopts Wieseler's conj. λάπᾳ in the same sense. But the strain of meaning is very harsh, and the word in the last degree unlikely.]

387. δυσοδοπαίπαλα is suspicious, as the metaphor is rather harsh (though perhaps continued from διόμεναι): the metre does not correspond with the antistrophe (καίπερ ὑπὸ χθόνα); and the double compound with δυσis unusual, indeed unique.

393. δοθέντα τέλεον , adj. used proleptically, granted for sure accomplishment.

398. γῆν καταφθατουμένη . Some further alter γῆν into γῆς, and translate hastening from; but the land of Scamander would be a strange expression, and a much fuller and better sense is gained by translating

398. καταφθατουμένη , occupying, hasting to claim the land. (So Hesych. who has καταφθατουμένη, κατακτωμένη.)

401. αὐτόπρεμνον , bold metaphor, root and branch, i. e. utterly, land and all therein.

402. ἐξαίρετον . : it was a custom, from Homer's time, to take out of the spoil a special gift for kings (or, as here, gods). So Homer frequently γέρας ἔξελον υἱὲς Ἀχαιῶν. So Thucydides tells us at the destruction of Mitylene (3. 30) the Athenians made 3000 holdings of the land, and 300 of these τοῖς θεοῖς ἱεροὺς ἐξεῖλον.

405. ἐπιζεύξασ᾽ ὄχον . You can't talk of yoking a car on your legs. It is better to take it metaphorically: the

405. ὄχος is the aegis, the

405. πῶλοι are the winds. So exactly Aristophanes calls Athena αἰγίδος ἠνιόχος Clouds 602.

410. ὑμᾶς θ᾽ , the construction is irregular but natural: she means, and you [I call] like to no race begotten, etc. (or perhaps even a stronger verb of abuse is meant to finish the sentence): but she checks herself 1. 413.

414. ἀποστατεῖ θέμις , Right holds aloof, stately phrase for ,it is wrong,.

417. ἐν οἴκοις γῆς ὕπαι , not for τοῖς γῆς ὕπαι, but 'in our home, beneath the earth, both phrases going with verb κεκλήμεθα.

418. ἐπωνύμους , not in its usual sense called after; but simply 'the names men call you by.'

419. γε μὲν δή , adversative as usual. My office, however, thou shalt learn. So Ag. 661, 887, 1213.

423. μηδαμοῦ: . the μή generalises as usual: Some place where joy is all unknown: the Chorus mean in Hades: but the indefinite or generic way of putting it is quite idiomatic and more imaginative and impressive. μηδαμοῦ νομίζεται, lit. is held of no account.

424. ἐπιρροιζεῖν , to clamour after, of noisy and terrifying pursuit ; To such a flight do ye hound him on?

425. ἠξιώσατο , took on him, rarely med. Cp. Ag. 370 θεοὺς ἀξιοῦσθαι.

426. ἀνάγκη .

427. ὡς often used for ὥστε in poetry: Epic usage.

431. σοφῶν , subtlety.

433. εὐθεῖαν δίκην , poet. for εὐθυδικία, the regular legal term for the 'real issue' opposed to some side question.

434. ἐπὶ . . . τρέποιτ' , entrust, more frequently in the compound ἐπιτρέπω. The separate form (tmesis) is found in poetry, e. g. Ant. 1107 μηδ᾽ ἐπ᾿ ἄλλοισιν τρέπε.

434. τέλος , the final settlement, the decision.' Somewhat similar is Ag. 934 ἐξεῖπον τέλος.

435. κἀπ᾿ ἀξίων (Arnald's correction, adopted by Paley, must be right), a worthy child of worthy sire, i.e. a great goddess, and daughter of Zeus. So Schol. ἀξίων οὖσαν γονέων. [Other corrections numerous, but all less simple and natural.]

442. τούτοις πᾶσιν , neut. to all this, i. e. the accusation of the Eumenides.

452. οἴκοισι . is governed by πρός: the other datives are instrumental.

452. πόρος , stream, is frequent in Aeschylus.

453. ἐκποδῶν λέγω , I speak away the misgiving: rather bold use of the words, but unmistakeable.

460. ποικίλοις , crafty.

466. ἀντίκεντρα , like a spur, see 11. 38, 136.

469. πράξας πανταχή , idiomatic use for howsoe'er I fare. So Antig. 634 πανταχῆ δρῶντες φίλοι,

ἐν σοί commonly :

469. ἐν τῷ δαίμονι Ο. Τ. 1443, ἐν σοὶ ἐσμέν ib. 314, ἐν θεῷ τὸ τέλος ἦν Dem. 292. Here it has rather a different shade of meaning, at thy hands, under thy rule .

472. ὀξυμηνίτους is used in a slightly predicative sense,

: it is the decision which brings the vengeance.

473. ἄλλως τε καὶ σύ , especially since thou, the causal conjunction being omitted by a looseness due to Aeschylus' bold brevity. Literally it is Both on other grounds (this is so) and (chiefly as) thou hast come. κατηρτυκώς, a hard word. καταρτίω is to fit , train, finish, and this perf. is used intransitively, in a kind of technical sense, of animals, mature, complete (so Schol. and Hesych. say), hence it is here metaphorical, of the suppliant; with all due rites performed. [In a similar metaphor Euripides (Frag. 39) uses the phrase κατηρτυκὼς πόνων, which has been misunderstood from not observing the context. Had I been new to trouble I should have resisted, like a colt newly bridled: but now I am spent (ἀμβλύς) and well trained in toils,' i.e. broken in, the phrase continuing the metaphor of the colt.]

474. ἀβλαβής , harmless, as 1. 285.

475. αἱροῦμαι πόλει , I take thee, welcome thee in my city.

476. μοῖραν οὐκ εὐπέμπελον , lit. an office hard to banish, i. e. such is their office, they are hard to banish: the rights which the appointment of the gods has given them makes it hard for me to deal harshly with them.

478. χώρᾳ , put first to emphasise what is affected, is in sense dependent on ἄφερτος αἰανὴς νόσος.

478. φρονημάτων , wrath.

480-481. ἀμφότερα . . . ἐμοί to let them stay, to drive them forth, both are a peril and a perplexity to me. The change of subject with the inf. ( that they should stay, that I should drive) is much less harsh in Greek: the inf. expresses the simple verbal idea, and the subject need not be consciously supplied.

482. δεῦρ᾽ ἐπέσκηψεν , has fallen to me, i. e. to arrange. 11. 483, 4. The general sense of these lines is plain: but the MS. reading requires to be altered, and the original text must remain C uncertain: I have taken Casaubon's ὁρκίους αἱρουμένη as the least alteration on the whole: I shall choose judges of murder bound by oaths, and appoint them as an ordinance for ever.

482. τόν then agrees with θεσμόν, an ordinance that which [shall be] for all time. But Wecklein's φανῶ δικ. ὁρκίων αἰδουμένους θεσμόν, is ingenious.]

486. ἀρωγὰ ὁρκώματα , apposition to μαρτύρια: Summon evidence and proof, sworn testimony in aid of justice. The Scholiast says ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε, misunderstanding apparently ὁρκώματα to refer to the judges' oath, whereas it is best to refer it to the oath of witnesses. There is no need to insert θ' before ὁρκώματα, as H. Weil.

487. τὰ βέλτατα , abstract collective for τοὺς βελτίστους. So τάδε μὲν Περσῶν Pers. 1, τὰ πρῶτα τῆς μοχθηρίας Ar. Ran. 421.

488. διαιρεῖν . is epexegetic or consec. inf., that they should decide, the subject being carried on in sense from τὰ βέλτατα, becoming (naturally) masc. in the participle, next line.

491. δίκα τε καὶ βλάβα , the cause and the wrong: the strong contradiction in terms (oxymoron), which comes out in the Greek more than in the English, is intentional and effective: Orestes' δίκα was ἄδικος and βλαβερά in the eyes of the Eumenides.

496. παιδότρωτα πάθεα , woful wounds dealt by a child, woes from the murderous hands of children.

524. ἢ ... τε is irregular :

524. whether city or man we must say in English.

526. ἀνάρχετον . (read for metre's sake), like ἀπεύχετον Cho. 625.

529. παντὶ μέσῳ , ever to the mean god gives success: a common Greek maxim: so Ag. 378 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν, ib. 466 τὸ δ᾽ ὑπερκόπως εὖ κλύειν βαρὺ κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον, etc., the idea being that excess was dangerous: so Eur. Fr. 80 τὰ μείζω τῶν μέσων τίκτει νόσους.

530. ἐφορεύει , directs.

531. ξύμμετρον . seems best taken as timely, fitting: a rather fanciful way of saying wise. [Others take it in accord with this, i.e. with the doctrine of moderation: which is a possible meaning and may be defended: only the main point of all this chorus is the need of repressing crime and licence, and the doctrine of moderation is rather a digression.]

538. ἐς τὸ πᾶν , for whate'er befall; i. e. as the first and greatest rule of life.

541. κύριον μένει τέλος , the appointed end abideth: only an impressive way of saying that good and evil alike shall meet their deserts.

546. ξενοτίμους δόμων ἐπιστροφάς , κ.τ.λ., literally, [ let him revere] guest-honouring visits of the house: a characteristically elaborated expression for hospitable welcome.

551. οὐκ ἄνολβος ἔσται , understatement such as is natural and common in Greek, shall not fail to prosper. 11. 553, 4. If the reading is right, the acc. τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ is governed by the verbal idea in παραιβάταν: The man who dares to resist and commits all manner of transgressions, swerving from Right: such accusatives after verbals are rather in the manner of Aeschylus : θυμοβόρου φρένα Ag. 103, πολλὰ συνίστορα ib. 1090, ἄπορα πόριμος Prom. 904, χοὰς προπομπός Cho. 23, ἀπότροπον ἄγος ib. 155. (So Schol.) Of the corrections proposed Pauw's is the best ... παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ (reading παρβάταν for καὶ παραιβάταν), bringing much confusion : but though the grammar is smoother, the sense is weaker.

555. βιαίως , perforce, i. e. the storm shall compel him. καθήσειν, shall lower sail, i. e. shall be made humble and submissive; so ὑφέσθαι is used Ar. Ran. 1220 ὑφέσθαι μοι δοκεῖ, Soph. Εl. 335 πλεῖν ὑφειμένῃ δοκεῖ. [It is far better to make καθήσειν absolute, and make λαῖφος governed by λάβῃ, than with H. to write καθήσειν λαῖφος, ὅταν λάβῃ, κ.τ.λ. The metaphor is then more gradually and naturally introduced: the rhythm is more effective: and also the Schol. clearly takes καθήσειν by itself, for he explains it ταπεινωθήσεται. Such curtailments are common in technical expressions, e. g. in English, luff , put about, lower away.]

556. πόνος , trouble, a word suggestive from its mildness: he means the hurricane.

559. δυσπαλεῖ , taken by some as a verb (Pal. Verrall): but the adj. δυσπαλής is used by Pindar, while the verb is unknown. The sense is equally good, if we take it adj., and the run of the sentence more easy.

560. θερμῷ , headstrong, rash, as often in Greek.

561. τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ , who boasted he ne'er [should suffer], boasted it ne'er should be, the negative used just as in οὔ φημι, οὐκ ἂν ᾤετο, οὐκ ἀξιῶ, etc. So οὔποτ᾽ ἐλπίσαντες, Agam. 1044.

571. ἀρήγει , it helps, i. e. 'tis good.

574. ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει , rule thou thine own domain, like the proverbial τὴν σαυτοῦ πάτει, i. e. mind your own business.

579. σύνδικος is an advocate. Apollo says he will be Orestes' advocate, as he is responsible for the murder.

581. κυροῦν , usually to confirm, here in the rather unusual sense of to settle, as below again 1. 639.

591. γε μέντοι , as usual, adversative, however.

593. πρὸς τοῦ , ‘by whom,' common variation in poetry for ὑπό. So we find ἐκ, ἀπό, παρά, with gen. of agent. See 100.

599. πέπεισθι , exceptional reduplicated aorist imperative with intransitive meaning: trust now in the dead. The form somewhat resembles the Epic κέκλυθι, τέτλαθι, and κέκραχθι (Ach. 335); but has the heavier stem-form.

mvp-comment-194-1 καὶ ζῶντά σ' ἰσχνάνασ᾽ ἀπάξομαι κάτω: καὶ ζῶντας codex Rob. Deinde ἰσχνάνασ' Turn. ἰχνάνασ' M. G. Ald. Rob. ἰσχύνασ' Ven. Flor. Deinde αἰσπήζομαι codex Rombortelli: ipse απάξομαι dedit, ut ceteri habent praeter Ald. in qua ἀπάζομαι est. Denique καὶ κάτω Rob.

mvp-comment-195-1 ἀντίποιν᾽ ὡς τίνῃς ματροφόνας δύας: ἀντιποίνους τείνεις Μ. ἀντιποίνους τείνης Rob. ἀντιποίνους τείνεις G. Par. Ald. ἀντιποίνους τίνεις Turn. ἀντιποίνους τίνης (τίνης Vict.) Ven. Flor. Victorius. ἀντιφοίνους τίνῃς, supra adscripto ἵνα ad τίνης, Farn. Deinde libri μητροφόνας δύας. Casaubonus ματροφόνου δύας. Vulgatum ἀντιποίνους τίνης qui defensum iret ellipsi particulae va, de qua a Lamberto Bosio et eius editoribus dictum est, graviter falleretur. Illa enim Homerica, ἀλλ᾽ ἄγε νῦν ἐπίμεινον, ἀρήτα τεύχεα δύω· — θάπτε με ὅττι τάχιστα, πύλας Αίδαο περήσω, et simmilia, nullam continent ellipsin, sed orta est ista loquendi ratio ex deliberatione. V. Opusc. 1. p. 208. seq. Potuit Aeschylus scribere artiποίνους τίνειν ματροφόνους δύας, possunt ante hunc versum aliquot verba in iisque particula, e qua penderet coniunctivus, excidisse: sed vera videtur elegans Schützii emendatio, ἀντίποιν᾽ ὡς τίνῃς ματροφόνου δύας. Similiter dictum est in Persis v. 471. ὧν ἀντίποινα παῖς ἐμὸς πράξειν δοκῶν.

mvp-comment-196-1 ὄψει δὲ κεἴ τις ἄλλος ἤλιτεν βροτῶν: Libri ὄψει δ᾽ ἐκεῖ τις ἄλλον ἤλιτεν βροτῶν, nisi quod ἤλιτε habent Ven. Flor. et βροτον G. Ald. Turn. In Farn. εἰς ad ἄλλον supra adscriptum est. Heathius og scribendum vidit, quod Faehsius in Par. esse dicit. ὄψει δὲ κεἴ τις ἄλλος ἤλιτεν βροτῶν recte Schutzius.

mvp-comment-197-1 ἢ θεὸν ἢ ξένον τιν' οὐκ εὐσεβῶν: Libri τίν' ἀσεβῶν, nisi quod τίτ᾽ ἀσεβῶν habent Ald. Turn. Wellauerus post τιν ἀσεβῶν excidisse putabat quod dochmiacum expleret. Veri similius est scripsisse Aeschylum ἢ θεὸν ἢ ξένον τιν οὐκ εὐσεβῶν. Si per errorem scriptum erat ἀσεβῶν pro εὐσεβῶν, consequens erat ut οὐκ omitteretur.

mvp-comment-198-1 ἔχονθ᾽: ἔχονθ' Victorius, et sic Franzio teste M. Ceteri ἔχοντ'. Adscriptum est ?ωνικόν in Farn.

mvp-comment-199-1 Ἅιδης: άδης Ven. Flor. Rob. άδος Αld.

mvp-comment-200-1 ἔνερθε: ἔνερθεν Farn.

mvp-comment-201-1 ἐπωπᾷ φρενί: ἐπωπᾷ φρενί M. G. Ald. Turn. ἐπωπᾶ τῇ φρενὶ Rob. ἐποπτᾶ τῇ φρενὶ Ven. Flor. ἐποπτᾶ τῇ φρενει Farn.

mvp-comment-202-1 φωνεῖν: φρωνεῖν vitium Ald. unde φρονεῖν Turn.

mvp-comment-203-1 χερός: Iacobsius Anthol. t. XII. p. 10. ad epigr. incert. 239. scribendum putabat βρίζει γὰρ αἷμα καὶ μαραίνεται χρέος μητροκτόνον, μίασμα δ᾽ ἔκπλυτον πέλει. Εt distinctio haec est in ed. Rob. Equidem, quum libri habeant χέρος, neque id reprehendi possit, nihil novandum esse existimo.

mvp-comment-204-1 ἔκπλυτον: ἔκπλητον Ald. Eadem mox τοταίνιον.

mvp-comment-205-1 χοιροκτόνοις: χειροκτόνοις Rob. χοιροκτόνοις supra adscripto χει Par. teste Boissonado adnot. in Zachariam scholast. p. 408.

mvp-comment-206-1 ὅσοις ... ἀβλαβεῖ: 8ools M. G. Par. Ven. Flor. Rob. östois Ald. unde öçTIS infelici coniectura Turn. aßhaß Par. et ante correctionem G.

mvp-comment-207-1 χρόνος καθαιρεῖ πάντα γηράσκων ὁμοῦ.: καθαίρει malebat Stanleius. Deinde γηράσκων M. G. Ald. Rob. Turn. ye didúozor Ven. Farn. et yɛ supra adscripto Flor. Nexum turbare hunc versum et ab hoc loco alienum esse dixi in Opusc. VI. 2. p. 55. seq. Delendum eum esse viderat iam Musgravius. Adscriptus fuit ad versus 277. 278. Similis versus apud Stobaeum CXXVI. 8. legitur, χρόνος δ᾽ ἀμαυροῖ πάντα κεἰς λήθην ἄγει.

mvp-comment-208-1 Ἀργεῖον: ἀργείων Ven.

mvp-comment-209-1 Λιβυστικοῖς: Libri ßvorizois. Ea adiectivi forma Aeschylus usus est in Suppl. v. 266. et in Myrmidonibus fr. 145. Tzetzes ad Lycophr. v. 519. καὶ Αἰσχύλος μυθικῶς “ εἶτ᾽ ἀμφὶ χεῦμα γενεθλίου σπόρου Τρίτωνος ἐν τόποις Λιβυστίοις,” ita enim codices duo Vitebergenses aliique et Favorinus in v. tqiyέvvytos. Auratus et Casaubonus scribendum putarunt Aißvotizs. Eo non opus est: zooaç enim, ut saepius in huiusmodi formulis, abundat.

mvp-comment-210-1 χεῦμα ... πόρου: ἀμφιχεῦμα Ald. σπόρου Tzetzes.

mvp-comment-211-1 κατηρεφῆ: zatŋoeg лóda si scripsit Aeschylus, non videtur aliud significare potuisse quam pedem nube amictum, ut hoc dixerit, sive palam incedens, sive latens opem fert amicis, oppositumque sit ỏo òv nóða Tidéra, i. e. recto pede in campo stare, inter ipsos quibus praesidio est. Comparari quodammodo potest quod Sophocles dixit in Oed. R. v. 419. βλέποντα νῦν μὲν ὄρθ᾽, ἔπειτα δὲ σκότον. V. Opusc. VI. 2. p. 56. seqq. VII. p. 4. seq. Dubitari tamen potest an non scripserit Aeschylus xaτηorqй. Et videri potest aliud legisse scholiastes qui haec ita interpretatus est, καταβάλλει γὰρ ἡ ὀρθοῖ, quod scholion non invenitur in M. G. sed Triclinii esse videtur. Burgesius zaraqεon, similiterque Fritzschius (Zweiter anhang zu O. Müllers Eumeniden p. 39.) zaτηfεoñ scribendum esse censuit, ut intelligeretur Minerva aut stans inter eos quibus praesidio est, aut deorsum ex aere delata. Neque caret haec con-. iectura probabilitate.

mvp-comment-212-1 ὅπως γένοιτο: Quum dicit önws yévoito, optare se ait, ut veniat illa, quo, si velit, opem ferat. V. ad Soph. Ai. v. 1222.

mvp-comment-213-1 οὔτοι σ' Ἀπόλλων οὐδ᾽ Ἀθηναίας σθένος ῥύσαιτ᾽ ἂν ὥςτε μὴ οὐ παρημελημένον ἔρρειν, τὸ χαίρειν μὴ μαθόνθ' ὅπου φρενῶν, ἀναίματον βόσκημα τῶνδε δαιμόνων.: Hos versus inter tres Furias distribuendos esse indicavi in Opusc. VI. 2. p. 61. τῶνδέ μοι Farn. ovtis o Ven. Farn. et adscripto in margine yo. ovτoi σè Flor. Deinde vains Farn. áðŋvalois Ven. et ad ultimam syllabam supra adscripto as Flor. Jos tε pro stɛ Ald. qui tam mirus error ex eo ortus est, quod in G. quum librarius neglecto çre scripsisset in, statim autem animadverso errore hanc voculam mutasset in wore, confusi ductus litterarum un et a negligentius considerati speciem praebent similem litterarum ρου. μαθῶν θ' Rob. Libri αναίματον βόσκημα δαιμόνων σκιά. Scholiastes ἀναίματον ita interpretatur, simul aliam lectionem, ἐναίματον, commemorans, ὁ μηδὲ αἷμα σχήσων ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ γενησόμενος σκιά· οφήσομεν γάρ σου τὸ αἷμα (conf. v. 261.). ἢ ἐναίματον, ἀντὶ τοῦ. ζῶντά σε νεκρὸν ποιήσομεν. Heathii coniecturam, σκιάν, Schutzius recepit, post δαιμόνων commate interpungens, ut δαίμονες intelligerentur Furiae. Verum sic σκιάν languidius adiectum est. Quare olim ita interpunxi, αναίματον βόσκημα, δαιμόνων σκιάν, ut acerbe diceretur Orestes futurus esse umbra dei alicuius, quemadmodum in Iliade V.242. de diis dicitur τούνεκ' αναίμονές εισι. Postea in Annalium Vindobonensium vol. CXI. p. 250. aliam et, ut puto, veriorem rationem ineundam esse ostendi. Nam δαίμονες dicuntur sane Furiae: sed accuratius definiendum erat illud δαιμόνων. Quod autem libri habent, σκιά, ex interpretatione in ipsius poetae versum illatum est. Quare scripsi, ἀναίματον βόσκημα τῶνδε δαιμόνων.

mvp-comment-214-1 ἀλλ᾽: οὐδ pro ἀλλ' Ven. Flor.

mvp-comment-215-1 καθιερωμένος: καθιερωμένος Ald. Addidi interrogationis signum. V. Opusc. VI. 2. p. 61. VII. p. 19.

mvp-comment-216-1 καὶ ζῶν με δαίσεις, οὐδὲ πρὸς βωμῷ σφαγείς: Hunc et sequentem versum choro continuandum esse vidit Stanleius. In G. Ald. Turn. Apollini tributi sunt. In M. versui 302. lineola praefixa est. Nulla personae nota in Ven. Flor. καὶ ζῶν μἐδαίσεις Ven. Farn. πρὸς βοροσφαγείς codex Robortelli: ipse ex Sophiani emendatione dedit προς βωμῷ σφαγείς, quod est in celeris libris.

mvp-comment-217-1 ὕμνον δ᾽ ἀκούσει: ὕμνον ἀκούση Ven. ὕπνον ἀκούσῃ Flor. Ceteri ὕμνον δ᾽ ἀκούσῃ.

mvp-comment-218-1 ἄγε δὴ: Chori nota adscripta est in M. G. Ven. Flor. Ald. Rob. Turn. Hos anapaestos constare ex systemate et antisystemate atque epodo ostendi in Opusc. VI. 2. p. 63.

mvp-comment-219-1 δεδόκηκεν: δεδόκηκεν Μ. G. δεδόκηκε Turn. δεδόκημεν Ven. Flor. Farn. Ald. Rob.

mvp-comment-220-1 λάχη τὰ: λάχητα κατ' Αld.

mvp-comment-221-1 ὡς ἐπινωμᾷ ... ἀμά: ὡς ἐπὶ νωμᾷ G. ὡς ἐπὶ νομᾶ Ald. In fine versus libri ἅμα, Canteri emendatio est αμά.

mvp-comment-222-1 εὐθυδίκαιοí θ᾽ ἡδόμεθ᾽ εἶναι: εὐθυδίκαι θ᾽ οἶδ' οίμεθ᾽ εἶναι Μ. ut Franzius dicit. εὐθυδίκαι θ' οἱδοίμεθ᾽ εἶναι G. Rob. et, ut alii dicunt, M. εὐθυδίκα θ' οἱ δοίμεσθ᾽ εἶναι Ald. εὐθυδίκαι δ᾽ ἐδοίμεθ᾽ εἶναι Par. εὐθυδίκαι τ᾽ οἶδ᾽ οἶμαι θεῖναι Ven. Flor. Farn. εὐθύδικαί ' εὐθυδίκαι Viel.) ἡδόμεσθ' είναι Turn. Vict. εύθυδίκαι δ᾽ ἡδόμεθ' είναι Canterus. Scribendum erat εὐθυδίκαιοι δ᾽ ἡδόμεθ᾽ εἶναι. Illud Casaubonus viderat, 9' in δ' esse mutandum. εὐθυδίκαιοι simile verbum est atque ὀρθοδίκαιοι infra v. 976.

mvp-comment-223-1 τοὺς μὲν καθαρὰς ... χεῖρας προνέμοντας: τοὺς μὲν καθαρὰς | χεῖρας προσνέμοντας M. G. Ald. Rob. Turn. nisi quod Ald. πρὸς νέμοντας habet. τοὺς μὲν καθαρὰς (καθαρᾷ Farn.) χεῖρας προνέμοντας Ven. Flor. Farn. Quod Turnebus inter τὰ ἄλλως εὑρεθέντα ἐν τισὶν ἀντιγράφοις affert, χεῖρας ἔχοντας, id, quum ille in Orestea nullo codice praeter Aldinam editionem usus sit, non dubito quin coniectura sit, quam in textum non ausus est recipere. Bis tantum ille in Eumenidibus aliam scripturam adnotavit, hie et mox v. 358. sed etiam hoc altero loco talem quae coniecturae speciem prae se ferat. Non recte olim scripsi τὸν μὲν καθαρὰς χεῖρας προνέμοντο. Etenim non veri simile est librarios pluralem posuisse, quum singulari numero sequatur ἀσινὴς δ᾽ αἰῶνα διοιχνεῖ. Sed, ut strophica horum anapaestorum ratio docet, scribendum potius est, τοὺς μὲν καθαρὰς * καθαρῶς* χεῖρας προνέμοντας.

mvp-comment-224-1 οὔτις ἐφέρπει μῆνις ἀφ᾿ ἡμῶν: Libri οὔτις ἀφ᾿ ἡμῶν μῆνις ἐφέρπει. Hiatum, qui ita inter hunc et sequentem versum est, Porsonus emendata verborum collocatione removit.

mvp-comment-225-1 ἀλιτών, ὥςπερ ὅδ᾽ ἀνήρ: Libri αλιτρῶν. Recepi olim Stanleii coniecturam ἀλιτῶν. Neque dubitari potest quin verum sit hoc verbum: sed scribi debet akıτών, ut Auratus voluerat. Nam praesens huius verbi neque exstat, neque hic commodum est. Libri ἀνήρ. Correxit Porsonus.

mvp-comment-226-1 φονίας: φονίους Par.

mvp-comment-227-1 θανοῦσιν: θανοῦσιν M. G. Par. Ven. Flor. Ald. Rob. v abiecit Turn.

mvp-comment-228-1 παραγιγνόμεναι: Libri παραγινόμεναι. Deinde κράκτορες Par.

mvp-comment-229-1 ἔτικτες: Huic versui in Ven. Flor. Orestis nomen adscriptum est. ἔτεκες Ald. Turn. sed G. ut ceteri ἔτικτες.

mvp-comment-230-1 ἀλαοῖσι ... δεδορκόσιν ποινάν: ἀλαοῖσι Pauwius et sic Par. ἀλαοῖς Ven. Flor. Farn. αλαοῖσιν Μ. G. Ald. Rob. Turn. Deinde και omissum in Farn. Deinde δεδορκόσι Turn. δεδορκῶσιν Ven. Flor. Ceteri recte δεδορκόσιν. Μox ποινᾶν posuit Turnebus. ποινὰν recte M. G. Ald. Rob. In Ven. Flor. Farn. omissa sunt haec verba, ποινών, κλῦθ᾽. ὁ Λατούς γὰρ ἦνίς μ' ἄτιμον τίθησιν. Adscriptum in Farn. λξ β'.

mvp-comment-231-1 κλῦθι· ὁ Λατοῦς: κλῦθ᾽ ὁ λατους M. G. Rob. κλύθ᾽ ἑλατους vitium Ald. Inde Turn. κλύθι. Λατούς.

mvp-comment-232-1 τίθησιν: τίθησιν M. G. Ald. Rob. v omisit Turn.

mvp-comment-233-1 τόνδ᾽: τόνδε γ' ἀφαιρούμενος Farn.

mvp-comment-234-1 πτῶκα, ματρῷον: πτῶκα Rob. ex emendatione Sophiani et Turn. πτάκα M. G. Ald. codex Robortelli. πτᾶκα Ven. Flor. Deinde ματρῷον Arnaldus. Libri ματρώϊον. In Farn. adscriptum συνίζησις.

mvp-comment-235-1 ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ: ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ M. G. Ald. Turn. ἐπὶ δὲ τῷ τεφθυμένω Rob. ἐπὶ δὲ τῶ τότε θυμένῳ Flor. ἐπὶ δὲ τῶ τότε θυμουμένω Ven. (Bekkero teste et Farn.

mvp-comment-236-1 μέλος παρακοπά: μένος Ven. Flor. Farn. παράκοπα Ven. Flor.

mvp-comment-237-1 παραφορὰ φρενοδαλής: παραφορά M. G. Ald. Rob. Τurn. παραφοραὶ Par. παράφρονα Ven. Flor. Farn. Deinde φρενοδαλής M. G. Ven. Flor. Ald. Rob. In margine M. adscriptum οἶμαι φρενοδαής. Id habet Par. φρενοδαλὶς Turn. Scholion enim in Rob. sic scriptum Φρενοδαλίς.) παρακίνησις τῶν φρενών. Sed M. non habet lemma.

mvp-comment-238-1 Ἐρινύων: ἐρινύων Μ. G. Ald. Rob. ἐριννύων Ven. Flor. Turn.

mvp-comment-239-1 αὐονὰ βροτοῖς: αὐονὰ βροτοῖς M. G. Par. Ald. Rob. Turn. αὔονα βροτοῖς Ven. Flor. Farn. Scholion in M. nullo praefixo lemmate, ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς. Hinc Victorius αὔων βροτούς. Εtym. Μ. p. 170. 45. αυόνη, ή ξηρότης, παρὰ τὸ αὔω, τὸ ξηραίνω, αυόνη, ὡς ἔχω ἐχόνη καὶ ἀμπεχόνη, καὶ πείρω περόνη, καὶ βάλλω βελόνη. Idem p. 171, 52. αὐόνη, λύπη, κραυγή, αυχμός, φθορά, κακοπάθεια, ξηρασία. Strepitum hoc vocabulum significat apud Simonidem in carmine de mulieribus v. 20. ἀλλ' ἐμπεδῶς ἄπρηκτον αὐονὴν ἔχει. Eam significationem si hic admittimus, ἀφάρμακτος αὐονὰ βροτοῖς hymnus dicetur dissonus clamor mortalibus. Sed illa significatio lonica esse videtur, ut apud Atticum poetam alteri posthaberi debeat. Et multo gravius ὕμνος ἀφόρμικτος dicitur esse tabes mortalibus.

mvp-comment-240-1 ἐμπέδως ἔχειν, θνατῶν: ἐκπέδως ἔχειν Ald. Deinde libri θανάτων. Emendavit Canterus.

mvp-comment-241-1 αὐτουργίαι: αυτουργία Turnebus. αὐτουργίαις M. G. Ven. Flor. Farn. Ald. Rob.

mvp-comment-242-1 ξυμπέσωσιν: ξυμπέσωσιν Τurnebus, ξύμπασωσιν Μ. ξύμπας ὦσιν G. Ven. Ald. ξύμπας ὦσι Flor. σύμπας ὦσιν Farn. ξύμπασωσεν Rob. In Farn. ad haec verba ἔχειν θανάτων τοῖσιν αὐτουργίαις | σύμπας ὦσιν μάταιοι, adscriptum est περισσὰ β'.

mvp-comment-243-1 τοῖς: τοῖσιν Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-244-1 ὑπέλθῃ: ὑπέλθοι Ven. Flor. Farn. ὑπέλθη ut ceteri Ald.

mvp-comment-245-1 ἄγαν: άγαν γ' Farn.

mvp-comment-246-1 ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ: Orestis nomen praefixum in Flor. ἐπὶ δὲ τῶ τότε υμουμένω Ven. ἐπὶ δὲ τῷ τε θυμουμένω Farn.

mvp-comment-247-1 παρακοπά: παράκοπα Ven. παρακοπᾶ Ald.

mvp-comment-248-1 παραφορὰ φρενοδαλής: παραφορά Αld. Rob. Turn. παράφρονα M. G. Ven. παράφρονα sine accentu Flor. Deinde φρενοδαλής G. Ven. Flor. Ald. Rob. φρενόδαλης Μ. φρενοδαής Par. φρενοδαλὶς Turn.

mvp-comment-249-1 ὕμνος ... Ἐρινύων: ὕμνοις G. Par. ἐξ ἐρινύων M. G. Ald. Rob. ἐξ ἐριννύων Ven. Flor. Turn.

mvp-comment-250-1 NA: Libri ut quisque supra v. 331.

mvp-comment-251-1 γεινομέναισι ... ἐφ᾽ ἁμὶν: Chori nomen praefixum in Flor. γιγνομέναισι M. G. Ald. Rob. Turn. γινομέναισι Ven. Flor. Cur γεινομέναισι scripserim quivis intelliget. Libri ἡμῖν. Correxit Porsonus.

mvp-comment-252-1 ἀθανάτων δίχ᾽ ἔχειν γέρας: Libri ἀθανάτων δ᾽ ἀπέχειν χέρας, nisi quod in Ven. est ἀθανάτων ἀπέχειν χεῖρας. Scholiastes μὴ πλησιάζειν ἡμᾶς τοῖς θεοῖς. Eversius, ut O. Millerus refert, scribendum coniecit ἀθανάτων ἀπ᾽ ἔχειν γέρας. Perspexit vitio laborare librorum scripturam, sed ἄπ᾿ ἔχειν non bene nec perspicue dictum est. Scribendum erat ἀθανάτων δίχ' ἔχειν γέρας. In fine versus ἐστὶν Farn. Ceteri ἐστί.

mvp-comment-253-1 συνδαίτωρ: συνδαίτωρ Turn. et, ut Franzius dicit, Flor. συνδάτωρ Μ. G. Par. Ven. Farn. Ald. Rob.

mvp-comment-254-1 παλλεύκων πέπλων δ᾽ ... ἄμοιρος ἄκληρος ἐτύχθην: Libri πανλεύκων (sic M. G. Ald. παλλεύκων Ven. Flor. Rob. Turn.) δὲ πέπλων | άμοιρος ἄκληρος ἐτύχθην. Male haec et ab aliis tractata sunt et a Dindorfio. Scripsi, ut olim in Opusc. VI. 2. p. 68. παλλεύκων πέπλων δ' * ἀγέραστος* ἄμοιρος ἄκληρος ἐτύχθην.

mvp-comment-255-1 δωμάτων: δωμάτων Ald. Turn. δομάτων M. G. Ven. Flor. Rob.

mvp-comment-256-1 ὅταν: ὅταν Ald. Turn. ὅτ' ἂν M. G. Ven. Flor. Rob.

mvp-comment-257-1 τιθασὸς ... φίλον: τιθασὸς Porsonus et sic Par. τίθασος Turn. τίθασσος Rob. πίθασος M. G. Ald. et Franzio teste Ven. Flor. πίθασσος Flor. ut Linwoodius ait, et Bekkero teste Ven. πιθασσός Farn. Male ὃν pro ὤν Stanleio sive potius Aurato scribendum videbatur. Deinde φίλος Μ. G. Par. Ven. Flor. Ald. Rob. Recte Turnebus φίλον.

mvp-comment-258-1 ἐπὶ τόν, ὤ, διόμεναι κρατερὸν ὄντ᾽ ἔθ᾽ ὁμοίως μαυροῦμεν νέον ἅλμα: ἐπὶ τὸν ὦ διόμεναι Μ. Rob. ἐπὶ τὸν ὦ, διόμεναι G. Ald. ἐπὶ τὸν ὢ διόμεναι Flor. Farn. ἐπὶ τὸν ὢ διαίνομαι Ven. Scholiastes διὰ μέσου, inquit, τὸ . Turnebus haec ita mutavit, ἐπιτόνως διόμεναι. Sequens versus in libris ita scriptus est, κρατερὸν ἄνθ᾽ ὁμοίως. Deinde μαυροῦμεν ὑφ' αἵματος νέου (νεοῦ Ald.) M. G. Ald. Rob. Turn. μαυροῦμεν ἐφ᾽ αἵματος νέου Par. Ven. Flor. Farn. Aliter, atque in Opusc. VI. 2. p. 73. feci, hos versus emendandos esse censui. Certum est non scripsisse Aeschylum μαυροῦμεν ὑφ᾽ (vel ἐφ᾽) αἵματος νέου. Nam hoc metro pariter ac sententiae repugnat. Quare ὑφ' αἵματος νέου ex falsa interpretatione ortum esse, Aeschylum autem scripsisse putabam ἐπὶ τόν, ὤ, διόμεναι κρατερὸν ὄντα περ, ὅμως μαυροῦμεν νέον αἷμα, ut Furiae se dicerent iuvenilem sanguinem obscurare, i, e. iuvenile robur exsorpto sanguine frangere. Et videtur mihi νέον αἷμα, etsi saepissime de recenti caede dicitur, significare posse iuvenilem sanguinem, quum αὐτάδελφον αἷμα, ζώφυτον αἷμα aliaque similia non raro inveniantur. Tamen nunc veri similius iudico, scriptum quidem fuisse νέον αἷμα, sed hoc ipsum depravatione ortum fuisse ex νέον άλμα. Reliqua autem leniore emendatione corrigi possunt. Ita enim scribendum videtur, ἐπὶ τόν, ὤ, διόμεναι κρατερὸν ἂν ἔθ᾽ ὁμοίως μαυροῦμεν νέον ἅλμα. In quem (irruentes: quod eo facilius taceri potuit, quia ὤ interrumpit orationem), hei, persequentes obscuramus quamvis validum adhuc iuvenilem saltum, i. e. robur fugientis frangimus. Similis mox in his sententia est, καταφέρω ποδὸς ἀκμάν (σφαλερὰ τανυδρόμοις γὰρ κώλα), δύςφορον ἄταν.

mvp-comment-259-1 σπενδομένα δ᾽ ἀφελεῖν τινὶ τάςδε μερίμνας Μοῖρ᾽ ἀτέλειαν ἐμαῖσι λιταῖς ἐπικραίνει, μηδ᾽ εἰς ἄγκρισιν ἐλθεῖν: σπευδόμεναι δ᾽ ἀφελεῖν τινὰ τάσδε μερίμνας, θεῶν δ᾽ ἀτέλειαν ἐμοῖσι λιταῖς ἐπικραίνειν, μηδ᾽ ἐς ἄγκρισιν ἐλθεῖν. Ita M. a quo ceteri libri in paucis dissentiunt. σπευδόμαι δ' Αld. male lecto compendio. Hinc σπεύδομαι δ' Turn. Deinde τίνα τάςδε Αld. τινα τᾶςδε Rob. Deinde ἐμᾶσι pro ἐμαῖσι G. Ald. Denique ἐς έγκρισιν Ven. Flor. Farn. Rob. ἐς ἄκροισιν G. ἐπ' ἄκροισιν Ald. Turn. Vict. ἐς ἄγκρισιν, quod M. habet, commemoratum a Stephano primus recepit Canterus. εἰς ἀγκρισιν scribendum esse Pauwius vidit. Scholiastae haec adnotatio est, εὔχομαι τοῖς θεοῖς τελέσαι μου τὸ βούλημα καὶ μὴ εἰς μάχην μοι ἐλθεῖν. Praeterea in M. ad τάςδε μερίμνας supra adseriplum est τῆς κλυταιμνήστρας. Neque intelligi possunt hi versus ut in libris scripti sunt, neque emendandi conatus successum habuerunt. Videor mihi nunc haec recte emendasse: σπενδομένα δ᾽ ἀφελεῖν τινὶ τάςδε μερίμνας Μοῖρ᾽ ἀτελείαν ἐμαῖσι λιταῖς ἐπικραίνει, μηδ᾽ εἰς ἄγκρισιν ἐλθεῖν. Moiga adscriptae, ut videtur, ad tirá explicationi 9ɛv cesserat. Dicitur autem Parca precibus, quibus Furiae invocantur, immunitatem a provocatione dare. Εμαῖσι λιταῖς enim passive dictum est. Ita in Sept. e. Th. v. 197. πρὸς μακάρων λιτάς. In Ag. v. 214. λιτὰς δὲ καὶ κληδόνας πατρῴους. In Euripidis Suppl. ν. 262. λιταὶ θεῶν.

mvp-comment-260-1 Ζεὺς γὰρ δειματοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ἧς ἀπηξιώσατο: ζεὺς γὰρ αἱματοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ἷς ἀπηξιώσατο Μ. G. Ald. Rob. Turn. nisi quod λέσχος est in Rob. et ἃς in G. Ald. Rob. et deinde απεξιώσατο in Rob. ζεῦ αἱματοσταγές etc. Ven. Flor. Farn. sed in Farn. οὐκ ὀρθῶς in margine adscriptum est. Deinde ὣς pro ἇς Farn. Quod Turnebus pro λέσχας ἇς ut aliam lectionem affert, μὲν σχάσας, ipsius haud dubie coniectura est. V. ad v. 310. Scholiastes ad ἔθνος τόδε adnotavit τὸ τῶν φονέων. Abreschius recte sensit, non de parricidis, sed de Furiis sermonem esse. Sed idem sine idonea caussa negavit αἱματοσταγές quadrare in Furias. Non ergo hanc ob caussam, sed propter metrum αἱματοσταγές in δειματοσταγές mutavi. V. ad Choeph. v. 828.

mvp-comment-261-1 μάλα γὰρ οὖν ἁλομένα ἀνέκαθεν βαρυπεσῆ καταφέρω ποδὸς ἀκμάν (σφαλερὰ τανυδρόμοις ... καλα), δύςφορον ἄταν: Hi quinque versus, quibus in Farn. adscriptum est οὐκ ὀρθά, in libris leguntur post v. 368. Heathio veram eorum sedem monstranti obsecuti sunt Porsonus et omnes praeter Schoemannum, qui non recte de hoc carmine iudicavit. V. Annal. Vindob. vol. CXI. p. 258. seqq. οὖν omittit Rob. Deinde αλλομένα M. G. Turn. ἀλλομένα Ald. ἁλωμένα Rob. ἁλομένα, ut iam olim scripsi, Ven. Flor. Libri ἄγκαθεν. Correxit ante me Pearsonus. τὴν ὑδρόμοις Ald. Scholiastes τοῖς ταχυδρόμοις αὐτῶν κώλοις ἐπάγουσα τὰ σφαλερά μου καλα. ἢ ἀπ᾿ ἄλλης ἀρχῆς, καὶ τοῖς τανυδρόμοις γίνεται σφαλερὰ τὰ κῶλα διὰ τὴν ἐπιοῦσαν αὐτοῖς ἄτην δύςφορον ὑπ' ἐμοῦ. οἷον, καὶ οἱ ταχυδρόμοι οὐ δύνανται με ἐκφυγεῖν. Apparet δύσφορον ἄταν appositionem esse ad ποδὸς ἀκμάν, Η haec autem, σφαλερὰ ταχυδρόμοις γὰρ κώλα, in quibus a me additum est γάρ, in parenthesi posita esse.

mvp-comment-262-1 δόξαι τ᾿ ἀνδρῶν: δόξαι τ' ἀνδρῶν eliam M. δόξαι τ' ἀνδρῶ ΑΙ.

mvp-comment-263-1 τακόμεναι κατὰ γᾶς: τακόμεναι ad prius a supra adscripto η Flor. τ᾿ ἀκόμεναι G. Ald. Deinde libri κατὰ γῆν. Scripsi κατὰ γᾶς. Tum μηνύθουσιν Farn.

mvp-comment-264-1 ἡμετέραις: ἡμετέροις Rob. ἐφόδους μελανοίμοσιν Αld.

mvp-comment-265-1 ἐπιφθόνοις: ἐπὶ φόνοις Rob. Ceteri επιφόνοις. Emendavit Heathius.

mvp-comment-266-1 πίπτων δ᾽ οὐκ οἶδεν ... λύμα: πίπτον Αld. οἶδεν M. G. Ald. Rob. οἶδε Ven. Flor. Turn. λυμα Ald. Turn.

mvp-comment-267-1 ποῖον ἐπὶ ... μύσος πεπόταται: τοῖον ἐπὶ Heathius. Libri τοῖον γὰρ ἐπί. Deinde μύσος Victorius. μύσος M. Ven. Rob. Turn. μῖσος G. Ald. Denique επιπόταται Rob.

mvp-comment-268-1 δνοφεράν ... ἀχλὺν κατὰ δώματος: κεδνοφεράν et καταδύματος Rob. ἀχλήν Αld.

mvp-comment-269-1 μένει γάρ: μένει γάρ, manet enim firmum hoc: sumus promptae, i. e. nos esse promptas. Ag. v. 1530. μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ Διὸς παθεῖν τὸν ἔρξαντα. V. Opusc. VI. 2. p. 74.

mvp-comment-270-1 τε: τε recte et necessario Wakefieldius. Libri δέ. Particulae τε και etiam in antistropha in eodem loco sunt.

mvp-comment-271-1 τε μνήμονες, σεμναὶ: τε τλήμονες σεμναὶ Par. τε μνήμονες τε σεμναὶ Ven. Flor.

mvp-comment-272-1 δυςπαρήγοροι: δυσπαράγωγοι Farn.

mvp-comment-273-1 ἀτίετα: ἀτίετα Canterus. ἀτίεται M. G. Par. Ald. Rob. Turn. ἀτίετον Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-274-1 διχοστατοῦντ᾽: διχοστατοῦντο Ven. Flor. Rob. διχοστατοῦ | τ' Μ. G. Turn. διχοστατού | τ' Αld.

mvp-comment-275-1 λάμπα, δυςοδοπαίπαλα: λάμπαι Μ. G. Par. Farn. Ald. λαμπα Ven. Flor. Rob. λάμψαι Turn. Perperam Wieselerus scribendum coniecit λάπα, situ, quod verum putaverunt et alii et Dindorfius in Parisiensi editione Thesauri Stephani. Rectissime Canterus λάμπα. Vsus est hoc vocabulo Aeschylus, ut videtur, etiam infra v. 1022. et, ut Musgravius intellexit, Euripides in Suppl. v. 993. ubi scribendum est λάμπαι δ᾽ ὠκύθοοί νιν ἀμφιππεύουσι δι᾽ ὄρφνας. Nihil autem aliud ἀνηλίῳ λάμπα significatur quam sole destituta caligo, quae mox v. 388. δυςήλιον κνέφας dicitur. Sic in Simonidis carmine de Danae νυκτιλαμπεῖ κυανέῳ τε διάφοτανυσθείς, et sexcenta alia, in quibus lucis et similium rerum notio tantum ad augendum contrarium adiicitur. V. Seidl. ad Eur. Troad. v. 566. Deinde δυσοδοπαίπαλα M. Turn. δυσοδοπαίπαλα G. δυσόδῳ παίπαλα Ald. δυσοπαίπαλα Ven. Flor. Farn. Rob.

mvp-comment-276-1 δερκομένοισι: δερχομένοισι Ald. καὶ δερκόμενοισι, adscripto ἴαμβος, Farn.

mvp-comment-277-1 ἅζεται: οὐχ ἅζεται Turn. οὐχάζεται M. G. Ven. Flor. Farn. Rob. οὐχ ἄζεται Ald.

mvp-comment-278-1 δέδοικεν: Libri δέδοικε.

mvp-comment-279-1 θεσμὸν: θεσμῶν Par.

mvp-comment-280-1 τὸν μοιρόκραντον: μοιρόκραντον Turn. et, ut videtur, M. μοιρόκραντον G. Ald. μοιρόκρατον Rob. μυρόκραντον, ad v supra adscripto or, Ven. Flor.

mvp-comment-281-1 ἔτι δέ μοι ... γέρας παλαιόν: ἔπι δέ μοι γέρας etc. M. G. Ven. Flor. et sic Victorius. ἐπὶ δέ μοι γέρας etc. Ald. Rob. ἔστι δέ μοι γέρας etc. Turn. ἔπι scholiastes interpretatur ἔπεστιν. Scripsi ἔτι δέ μοι * μένει* γέρας παλαιόν etc. Nam iambum excidisse patet.

mvp-comment-282-1 κύρω: Libri κυρῶ. Metri caussa iam olim dedi κύρω. V. ad Soph. Ai. v. 314.

mvp-comment-283-1 τάξιν: τάξιν γ' Ven. Flor. et adscripto ἴαμβος Farn.

mvp-comment-284-1 γῆν καταφθατουμένη: Libri τὴν καταθατουμένην. Robortellus corrigi iubet καιταφατουμένην. Stanleius et Bentleius scribendum viderunt γῆν καταφθατουμένη. Nominativum participii scholiastes legit, qui καταφθάνουσα adscripsit: hoc enim, non καταφθάνουσαν, habent M. G. Hesychius ex hoc loco καταφατουμένη (sic), κατακτωμένη, κυρίως δὲ τὸ ἐκ προκαταλήψεως. Scholiastes Μιτυληναῖοι ἐμάχοντο πρὸς Αθηναίους περὶ πόλεως Σιγείου. ἔδοξεν οὖν μονομαχία (sic M.) λῦσαι τὸν πόλεμον· καὶ ὑπὲρ μὲν Μιτυληναίων ἐπολέμει Πιττακός, ὑπὲρ δὲ Ἀθηναίων Φρύνων. ηττηθέντος δὲ Φρύνωνος διελύθη τὰ τῆς μάχης. ἔοικεν οὖν παρορμῶν Ἀθηναίους ὁ Αἰσχύλος εἰς τὸ ἀντέχεσθαι πάλιν Σιγείου, λέγων τὴν θεὸν ἐκεῖθεν ἐληλυθέναι. V. Strabonem XIII. p. 599. seq. et interpretes Herodoti ad V. 94. 95.

mvp-comment-285-1 ἣν δῆτ᾽: Scribendum est fortasse ἣν δή γ' Ἀχαιῶν etc.

mvp-comment-286-1 τόκοις: τέκνοις pro τόκοις Flor. Farn. et Bekkero teste Ven.

mvp-comment-287-1 ῥοιβδοῦσα: ῥοιδοῦσα G. Ald.

mvp-comment-288-1 πώλοις ... ἐπιζεύξασ᾽: Libri πώλοις. Hinc ad v. 389. scholiastes adnotavit ἐπὶ ὀχήματος ἔρχεται. Idem ad v. 396. ὡς ἀρμένῳ χρωμένη τῇ αἰγίδι. Exornavit hanc currus aerii fictionem O. Müllerus. Ineptam eam esse, rectissimeque Wakefieldium scripsisse κώλοις, demonstravi in Opusc. VI. 2. p. 174. seqq. Per auras advenit Minerva, Aegide tamquam alis utens eaque pedum gressum accelerans. ἐπιζεύξας G. Ald.

mvp-comment-289-1 καινὴν δ᾽ ... τήνδ': καινὴν δ᾽ emendatio est Canteri. Libri καὶ νῦν δ'. Deinde Par. τῆςδ'.

mvp-comment-290-1 ταρβῶ: ταρβῶμεν Ven.

mvp-comment-291-1 πᾶσι δ᾽ ἐς κοινὸν λέγω: πᾶσι δ᾽ ἐς κοινὸν λέγω, scilicet θαυμάζειν με ὑμᾶς, εἰ tibi, Oresta, et vobis: sed mulans constructionem dicit ὑμᾶς τε.

mvp-comment-292-1 ξένῳ: στένω pro ξένῳ Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-293-1 ὁμοίας: ὁμοίως Ven. Flor.

mvp-comment-294-1 ὁρωμένας: ὁρωμένας Stanleius. Libri ὁρωμέναις.

mvp-comment-295-1 οὔτ᾽ οὖν ... μορφώμασιν: οὔτ᾽ οὖν M. G. Par. Ven. Flor. Rob. οὔτ᾽ ἐν Ald. Turn. μορφώμασιν Μ. G. Par. Ven. Farn. Ald. Rob. μορφώμασι Flor. Turn.

mvp-comment-296-1 ἄμομφον ... τοὺς πέλας: δ' omittunt Ald. Turn. Deinde άμομφον Robortellus. Ceteri ἄμορφον. Denique τοῦ πέλας Ven. Ceteri τοὺς πέλας. Heathii aliorumque ante eum coniecturam, τὸν πέλας, olim receperam, ac necessario recipere debet, qui ἄμορφον retinet. Sed recte libri τοὺς πέλας habent, recipiendum est autem Robortelli άμομφον. Qui nihil, inquit, habet de quo queratur, ei non licet reprehendere alios. Intellexit hoc Elmsleius ad Med. p. 93. addens hanc vocem άμομφος, ter in hac fabula (hic et v. 467. 670.) ab Aeschylo usurpatam, extra eam apud Atticos non exstare.

mvp-comment-297-1 ἠδ᾽: ήδ' Rob. ἡδ' G. Ald. Turn. ἥδ' Ven. Farn. Scribendum est fortasse, ut Abreschius voluit, deleta interpunctione, πρόσω δικαίων ἥδ᾽ ἀποστατεῖ θέμις.

mvp-comment-298-1 πεύσει: Libri πεύσῃ.

mvp-comment-299-1 ἐσμεν ... αἰανῆς: ἐσμεν Farn. ἐς μὲν Ald. Deinde α'ανή M. G. Rob. αἰεινῆ Ald. αἰανή etiam scholiastes legit, qui sic interpretatur, σκοτεινά. ἢ θρηνητικὰ ἢ (sic M.) αλάζειν ποιοῦντα. Sed αἰανῆς Ven. Flor. Farn. Turn. Tzetzes ad Lycophr. v. 406. κατὰ δὲ Αἰσχύλον Ἐρινύες “Νυκτὸς αἰανῆς τέκνα.” Id praestat, ut in Sophoclis Ai. v. 672. νυκτὸς αἰανῆς κύκλος, ubi v. quae a Lobeckio et a me dicta sunt.

mvp-comment-300-1 Ἀραὶ ... ὑπαὶ κεκλήμεθα: ἀραὶ Canterus, et sic Ven. Flor. ἀρὰ M. G. Ald. Rob. Turn. ἐνοίκοις Αld. ὑπαὶ κεκλήμεθα Stanleius. Επαι κεκλήμεθα Victorius, et sic Franzio teste M. Flor. Ven. Sed ex Ven. Bekkerus ὑπαικεκλήμεθα attulit, idque habent G. Farn. Ald. υπεκεκλήμεθα Rob. ύλαι κεκλήμεθα Turn.

mvp-comment-301-1 κληδόνας τ᾽: κλύδονάς τ' Αld.

mvp-comment-302-1 τιμάς: Personarum index in Rob. hic et deinceps yo. In G. Ven. Flor. Ald. Turn. εὐμ. Idem aut lineola in M.

mvp-comment-303-1 ἐμφανῆ: ἐκφανῆ Ald. Turn.

mvp-comment-304-1 ποῦ τὸ τέρμα τῆς φυγῆς: Libri τοῦτο τέρμα τῆς σφαγής. Arnaldus et Tyrwhittus ποῦ τὸ τέρμα, Scaliger, Casaubonus, Tyrwhittus τῆς φυγῆς.

mvp-comment-305-1 ἦ ... ἐπιρροιζεῖς: ή M. Ven. Flor. Rob. ἢ G. Ald. Deinde ἐπιρροιζεῖς Stanleius sive potius Scaliger. ἐπιρροιζει M. G. Ald. Rob. Turn. ἐπιρροιζεῖν Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-306-1 οὔτινος: οὔτινος M. G. Ald. Rob. Turn. ἢ τίνος Ven. ἤ τινος ex Flor. Farn. affertur.

mvp-comment-307-1 παρόντοιν ... λόγος: παρόντων Ven. Farn. λόγος Ven. Flor. Rob. λόγου M. G. Ald. Turn.

mvp-comment-308-1 οὐ δοῦναι θέλοι: Libri οὐ δοῦναι θέλει. Recte Schutzius οὐ δοῦναι θέλοι scripsit. Διωμοσίαν, quam Aeschylus intelligit, his verbis definit memoratus a Stanleio Lysias in or. X. quae est I. in Theomnestum, §. 11. ὁ μὲν γὰρ διώκων ὡς ἔκτεινε διόμνυται, ὁ δὲ φεύγων ὡς οὐκ ἔκτεινε.

mvp-comment-309-1 πένει: πένηι Μ. πένῃ G. Ald. Turn. πένη Rob. πέλη Ven. Flor. et supra adscripto εἰ Farn.

mvp-comment-310-1 τὰ μὴ: τὰ μὲν ριο τὰ μὴ Ven. Flor.

mvp-comment-311-1 ἦ κἀπ᾿ ἐμοὶ: ή κἀπ' ἐμοὶ M. Ven. Flor. η κάπε, μοί Rob. ἦν ἐπ' ἐμοὶ G. Ald. Turn. Deinde πρέποιτ᾽ ἂν Ven. Farn.

mvp-comment-312-1 σέβουσαί γ' ἀξίαν γ᾽ ἐπαξίων: πῶς δ᾽ οὔ· σέβουσαι γ᾽ ἀξίαν τ᾽ ἐπαξίων Μ. G. Ald. Ita eliam Rob. Turn. nisi quod ἐπ᾽ ἀξίων habent. κἀξίαν τ᾽ ἔπαξίων sic Par. σέβομαι γ' ἀξίαν τ᾽ ἐπ' ἀξίων Ven. Bekkero teste, et sic, ut videtur, Flor. nisi quod hic ἐπαξίων habere dicitur. σέβομέν γ' ex Farn. affertur. Scholiastes ἀξίων οὖσαν γονέων. Eum putant ἀπ' ἀξίων legisse, ut scribendum esse coniecit Stanleius. Scribendum πῶς δ᾽ οὔ, σέβουσαί γ' ἀξίαν γ' ἐπαξίων.

mvp-comment-313-1 ὦ ξέν: ὦ ξεῖν G. Ald.

mvp-comment-314-1 τόνδ᾽ ... ἀμυνάθου: τόνδε plene Rob. τῶνδ᾽ Ven. Flor. auvratov Dindorfius ex praecepto Elmsleii ad Med. v. 186. V. ad Phoen. v. 1184.

mvp-comment-315-1 ἀμῆς: ἁμησ' Μ. ἁμῆς G. Ald. Rob. Turn. ἐμῆς Par. Ven. Flor.

mvp-comment-316-1 προςτρόπαιος ... μύσος: προτρόπαιος Rob. et sic M. sed ab alia manu ad primam syllabam o supra adscriptum est. μύσος Ald. Rob.

mvp-comment-317-1 τὴμῇ τὸ σὸν ἐφημένου βρέτας: προήχειρὶ τῇ τῇ Rob. Deinde τόσον G. Ald. Deinde libri ἐφεζομένη. Turnebus ἐφεζομένῃ. Porsonus ἐφημένῃ. Recte Butlerus et Burgesius ἐφημένου. Supra v. 401. βρέτας τε τούμὸν τῷδ᾽ ἐφημένῳ ξένη.

mvp-comment-318-1 ἄφθογγον: ἄφωνον Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-319-1 ἔςτ᾽ ἂν πρὸς: ἐπ᾽ ἂν Ald. male lecta codicis G. scriptura. Hine ἐπὼν Turn.

mvp-comment-320-1 καθαιμάξωσι νεοθήλου βοτοῦ: καθαιμάξωσι νεοθήλου βοτοῦ Turn. καθαιμάξουσινοθήλου βοτοῦ Μ. καθαιμάξουσι νοθήλου βοτοῦ G. Ald. καθαιμάζουσιν ὀθήλου βοτοῦ Rob. καθαιμάξουσιν ὀθνείου βροτοῦ Ven. Flor. καθαιμάξωσιν ὀθνείου βροτοῦ Farn. Abreschius νεοθηλούς scribendum putavit. Recte vero Turnebus νεοθήλου scripsisse videtur, aθηλάζειν. Apollonius Rhodius IV. 704. πρῶτα μὲν ἀτρέπτοιο λυτήριον ἥ γε φόνοιο τειναμένη καθύπερθε στὸς τέκος, ἧς ἔτι μαζοὶ πλήμμυρον λοχίης ἐκ νηδύος, αἵματι χεῖρας τέγγεν, ἐπιτμήγουσα δέρην.

mvp-comment-321-1 βοτοῖσι: βροτοῖσι Ven. Deinde τόροις vitium Ald.

mvp-comment-322-1 ἐκποδὼν: ταύτη Rob. μὲν omittit Par. ἐκποδὼν G. Ven. ἐκποδῶν M. Flor. ἐκ ποδῶν Ald. Rob. Turn.

mvp-comment-323-1 πεύσει: Libri πεύσῃ.

mvp-comment-324-1 Ἀγαμέμνονα, ... ναυβατῶν: ἀγάμεμν error Ald. ναυβατῶν H. Ven. Flor. Farn. ναυατῶν Ald. Turn. et supra adscripto βα

mvp-comment-325-1 ἔφθιν᾽ οὗτος: ἔφθιθ᾽ οὗτος Par. ἔφθιθ᾽ οὕτως M. G. Ald. Rob. ἔφθηθ' οὗτος Ven. Flor. Farn. οὗτος ἔφθιτ' a Turnebo illatum erat.

mvp-comment-326-1 ἀγρεύμασιν: ἀγρεύμασιν M. G. Par. Ven. Farn. Ald. Rob. ἀγρεύμασι Flor. Turn.

mvp-comment-327-1 κρύψασ', ἃ λουτρῶν ἐξεμαρτύρει φόνον: κρύψασα λουτρών M. G. Ald. Rob. Τurn. λουτρών etiam scholiastes legit, qui haec ita, sed perperam, interpretatur, ἐκήρυττε τὸν διὰ τῆς ἐπιχύσεως τῶν λουτρῶν γενόμενον αὐτῷ φόνον. λέγεται γὰρ μετὰ τὸ φονεῦσαι γυμνὸν ἐξαγαγεῖν καὶ δεῖξαι τοῖς πολίταις. κρύψασα λουτρὸν δ᾽ Ven. Flor. κρύψασα λούτρον δ' Farn. λουτρών, coniecturam, ut videtur, commemoravit Stephanus. In Opusc. IV. p. 339. haec ita emendanda esse dixi, αλλά νιν κελαινόφρων ἐμὴ μήτηρ κατέκτα ποικίλοις ἀγρεύμασιν ä κρύψασ', ἃ λουτρῶν ἐξεμαρτύρει φόνον. Ita scribendum esse viderat etiam Musgravius. Subtili disputatione Schoemannus demonstrare studuit non ita scripsisse Aeschylum, sed κρύψασα· λουτρών δ᾽ ἐξεμαρτύρει φόνον. In idem incidit Franzius. Mihi aliter iudicandum videri dixi in Annal. Vindob. vol. CXI. p. 262. Neque enim recte dici potuit artificiosis retibus eum contegens: balneum autem letabatur caedem: balneum enim neque caedem neque insidias testari poterat, sed vestis tantum illa ampla, sanguine Agamemnonis maculata, ut in Choeph. v. 1005. dictum est μαρτυρεῖ δέ μοι φάρος τόδ᾽, ὡς ἔβαψεν Αιγίσθου ξίφος. Neque vero si dicitur artificiosis eum relibus contegens, quae caedem in balneo perpetratam testabantur, in balneo facta caedes tamquam nota res commemoratur, quae Schoemanni opinio est, sed adiicitur tantum in balneo caedem Agamemnonis esse perpetratam.

mvp-comment-328-1 πρὸ τοῦ: προτοῦ Farn.

mvp-comment-329-1 κοινῇ: καὶ τῶν δεχοινῆ Ald.

mvp-comment-330-1 ἔρξαιμι τοὺς ἐπαιτίους: Choeph. v. 270. εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους. Ennius in Eumenidibus apud Nonium in v. exantlare, p. 292. nisi patrem materno sanguine exantlando ulciscerem. Nescio autem an Aeschylus scripserit εἰ μὴ ἀντιδρῶν ἔρξαιμι τοὺς ἐπαιτίους.

mvp-comment-331-1 σὺ δ᾽: Libri σύ τ'. Emendavit Pearsonus. κρίνων G. Ald. δίκης Farn.

mvp-comment-332-1 αἰνέσω: παταχῆ Rob. αἰνέσσω Ald. Coniecturas, quibus hunc versum vexarunt critici, nihil attinet commemorare. V. Valcken. ad Hippol. v. 324.

mvp-comment-333-1 ἢ εἰ τις οἴεται: Libri εἴ τις οἴεται. Scholiastes εἴ τις οἴεται τὸ πρᾶγμα τόδε βροτὸς δικάζειν, μεῖζον ἢ κατὰ ἀνθρώπους οἴεται. Pearsonus scribendum coniecit ἤ τις οἴεται. Valckenarius ad Herod. III. 14. ἤ τιν οἴεσθαι βροτὸν δικάζειν. Idem Musgravius, vel ή τις οἴοιτ᾽ ἄν. Scribendum erat εἴ τις οἴεται.

mvp-comment-334-1 φόνου ... ὀξυμηνίτους δίκας: φόνου Rob. Ceteri φόνους. Deinde libri ὀξυμηνίτου. Sic etiam M. ὀξυμηνίτους Stanleii sive Pearsoni emendatio est, item Abreschii, qui scholiastam accusativum legisse animadvertit. Scholiastae adnotatio haec est, ἐφ᾽ οἷς ταχέως μηνίσουσιν Ερινύες, cui adnotationi quod a Robortello et Victorio praefixum est lemma φόνους, non habent M. G.

mvp-comment-335-1 κατηρτικὼς δρόμοις ἱκέτης προςῆλθες καθαρὸς ἀβλαβὴς δόμοις ἐμοῖς· ἄμομφον ὄντα δ᾽ αἰδοῦμαι πόλει: Aliter nunc hos versus emendandos esse censeo quam in Opusc. VI. 2. p. 76. seqq. feci. Libri κατηρτυκὼς ὅμως. Deinde in fine sequentis versus δόμοις M. G. Ald. Rob. Turn. δρόμοις Ven. et Linwoodio teste Flor. ex quo Franzius doóuois affert. Deinde proximus versus in libris ita scriptus est, ὅμως δ᾽ ἄμομφον ὄντα σ' αἱροῦμαι πόλει, nisi quod άμορφον est in Par. et ὄντας pro ὄντα σ' in G. Ald. Scholiastes adscripsit δέχομαι ἐν τῇ πόλει, quod αἱροῦμαι dici non potest. ὅμως in ἐμοῖς mutandum esse viderunt Linwoodius et Franzius, qui δ' post ἄμομφον collocaverunt. Scripsi ἄλλως τε καὶ σὺ μὲν κατηρτυκὼς δρόμοις ἱκέτης προςῆλθες καθαρὸς ἀβλαβὴς δόμοις ἐμοῖς· ἄμομφον ὄντα δ᾽ αἰδοῦμαι πόλει. Κατηρτικώς ita interpretatur scholiastes, τέλειος τὴν ἡλικίαν. τοῦτο δὲ ἀπὸ τῶν ζώων. Est autem κατηρτυκὼς δρόμοις dictum ut apud Euripidem in Aeolo (fr. 19. sive inc. 167.) νῦν δ᾽ ἀμβλύς εἰμι καὶ καττηρτυκώς κακῶν (Valckenarius κακοῖς), quod Cicero Tusc. Q. III. 25. ita expressit, sed iam subactus miseriis obtorpui. Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 105, 25. κατηρτυκέναι ἐλέγοντο οἱ μηκέτι βόλον ἔχοντες ἵπποι. Εὐριπίδης Αιόλω. Hesychius κατηρτικώς, τελειώσας (codes τελείως). κυρίως δὲ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ζώων, ὅταν ἐκβάλῃ πάντας τοὺς ὀδόντας. Idem γνώμονα τὸν (codex γνώμ . . τὸ) βαλλόμενον ὀδόντα δι' οὗ τὰς ἡλικίας ἐγνώριζον τῶν τετραπόδων. καὶ ὁ καιτηρτυκώς (codex κατηρτηκώς) ἤδη λιπογνώμων. Conf. Suidas in v. γνώμονα et in v. ἀβολήτως ibique Kusterus. Αμομφον ὄντα δ᾽ αἰδοῦμαι πόλει, miseret me tui, de quo civitas non habet quod queratur. Suppl. v. 621. αἰδοῦνται δ᾽ ἱκέτας Διός. Euripides Heracl. v. 102. εἰκὸς θεῶν ἱκτῆρας αἰδεῖσθαι, ξένε.

mvp-comment-336-1 ἔχουσι ... οὐκ εὐπέμπελον: έχουσι M. Par. Ven. (teste Bekkero et Linwoodio) Flor. (teste Franzio) Rob. έχουσαι G. Ald. Turn. Deinde οὐκ εὐπέμπελον Μ. G. Ald. Rob. Turn. οὐκ εὐπεπλον Farn. οὔκουν εὔπεπλον Ven. et adscripto in margine γρ. οὐκ εὐπέμπελον Flor. Scholiastes εὐπέμπελον ita interpretatur, εὐπαραίτητον, εὐχερῆ, εὐάρεστον. δυσάρεστοι φύσει εἰσὶν αὗται. Non componenda esse εὐπέμπελος et δυςπέμφελος, sed εὐπέμπελον significare contrarium τῷ δυςπέμπτῳ iudicat Lobeckius Pathol. prol. p. 105. Eodem modo interpretandum esse intellexerat Wellauerus, harum vero ea est ratio, ut non facile dimitti possint.

mvp-comment-337-1 χώρᾳ μεταὖθις: χωροῖεν αὖθις, Turnebi coniectura, obtinuit donec veram scripturam, χώρα μεταὖθις, quam confirmat scholiastae ad τυχοῦσαι adnotatio, ἀντὶ τυχουσῶν, Wellauerus restituit. χώραι μετ' αὖθις Μ. G. Ven. Flor. Farn. Ald. χῶραι μετ' αὖτις Par. χῶραιμε τ' αὖθις Rob.

mvp-comment-338-1 αἰανὴs: αἰανὴ Ven. Flor. αἰανής M. G. Ald. Rob. Τurn.

mvp-comment-339-1 μένειν: Falsus est Linwoodius, quum μένειν in μ' ἑλεῖν mutavit.

mvp-comment-340-1 πέμπειν τε, δυςπήμαντ᾽ ἀμηχάνως ἐμοί: Libri πέμπειν δέ. Scribendum esse πέμπειν τε viderunt Abreschius et Tyrwhittus. Deinde δυσπήματ' ἀμηχάνως ἐμοί M. Ven. Rob. et ad δυσ supra adscripto δὴ Flor. Farn. δυσσήματ᾽ ἀμηχάνως ἐμοί G. Ald. Turn. Recte Stanleius sive potius Scaliger δυςπήμαντἀμηχάνως ἐμοί. Aliorum commenta praeterire satius erit. Propter scholiastae adnotationem, quae haec est, πέμπειν αὐτὰς ἀμηνίτως δυςχερές ἐστιν ἐμοί, Tyrwhitto scribendum videbatur πέμπειν τε δυςσήμαντ᾽ ἀμηνίτως ἐμοί, Dindorfio πέμπειν τε δυςπήμαντ᾽ ἀμηνίτως ἐμοί. Non puto scholiastam legisse αμηνίτως, sed eo vocabulo interpretatum esse sequentis versus sententiam.

mvp-comment-341-1 ἐπέσκηψεν: ἐπέσκηψεν Μ. Rob. ἐπέσκηψε G. Ald. Turn. ἀπέσκηψεν Ven. Flor.

mvp-comment-342-1 φόνων δικαστὰς ὁρκίους αἱρουμένη ... Θεσμόν, τὸν εἰς ἅπαντ᾽ ἐγὼ θήσω χρόνον: Libri ορκίων αἱρουμένους. Male Linwoodius inter δικαστὰς et ὁρκίων aliquid excidisse putavit. Recte Casaubonus sive Pearsonus ὁρκίους αἱρουμένη. Scholiastes ad hunc versum hoc adscripsit oἷον ενόρκους δικαστάς. Verum quod sequitur, θεσμὸν τὸν εἰς ἅπαντ᾽ ἐγὼ θήσω χρόνον non potest ita explicari quasi idem sit atque θεσμὸν τὸν ἀΐδιον. Neque enim articulus recte positus esset, et obstat in medio collocatum ἐγὼ θήσω. Scribendum potius est θεσμόν, τὸν εἰς ἅπαντ᾽ ἐγὼ θήσω χρόνον. Excidit autem ante θεσμόν versus hac sententia, σέβειν κελεύσω τῶν ἐμῶν ἀστῶν πόλιν. Itaque lacunae signa posui.

mvp-comment-343-1 καλεῖσθ', ἀρωγὰ τῆς δίκης θ' ὁρκώματα: καλεῖθ᾽ ἀρωγὰ Rob. Deinde libri τῆς δίκης ὁρκώματα. Pauwio ὀρθώματα scribendum esse videbatur. Ορκώματα agnoscit etiam scholiastes, qui ad v. 477. haec adscripsit, ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐττοὺς (sic M. G. αὐτὸν Rob.) αἰτήσατε. Recte Wellauerus τῆς δίκης θὁρκώματα.

mvp-comment-344-1 ἥξω ... ἐτητύμως: Libri ἥξω. Auratus ἄξω, Schneidewinus τάξω, H. L. Ahrens ζω. Nihil omnino mutandum est. Ad litigantes se venturam dicit Minerva, i. e. in Areopagum. ἑτητύμως Farn.

mvp-comment-345-1 ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν: Hic versus omissus est in Farn. In Ven. Flor. post v. 478. collocatus est. ὅρκον περώντας μηδὲν (μηδέν Turn.) ἔκδικον φρεσὶν M. G. Ald. Rob. Τurn. ὅρκον περῶντας μηδὲν ἔνδικον φρενὶ Ven. et Linwoodio teste Flor. ex quo Franzius ἔκδικον φρενὶ affert. Scribendum erat ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν. Et φράσειν quidem scribendum esse viderunt Marklandus ad Eur. Suppl. v. 112. et Wakefieldius: πορόντας scholiastes legit, cuius haec adnotatio in M. adscripta est, ὅρκον διδόντας.

mvp-comment-345-2 Haec locuta Minerva in interiora templi se recipit.

mvp-comment-346-1 νέων:

G. Ald. Hoc dicit, nunc commutationes funt in novas leges, si vincet caussa et noxa huius parricidae.

mvp-comment-347-1 δίκα τε καὶ βλάβα:

Heathius. M. G. Ald. Rob. Turn. Ven. Flor.

mvp-comment-348-1 εὐχερείᾳ:

Turn. M. teste Franzio. G. Ald. Rob. Flor. Farn. et Bekkero teste Ven.

mvp-comment-349-1 ἔτυμα: Sept. adv. Theb. v. 894.

. V. ad Eum. v. 55.

mvp-comment-350-1 τοκεῦσιν:

Turn. Sed ceteri libri .

mvp-comment-351-1 μεταὖθις:

Par. Rob. Μ. G. (sic G.) Ven. Flor. Farn. Ald. Turn.

mvp-comment-352-1 οὐδὲ:

Fritzschius. Libri .

mvp-comment-353-1 μαινάδων:

Farn.

mvp-comment-354-1 ἄλλοθεν:

Turn.

mvp-comment-355-1 λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων ἄκεα δ᾽ οὐ βέβαια πλάμων μάταν παρηγορεῖ:

M. G. Ald. Rob. Turn. Flor. Ven. ut Heathius scribendum coniecit. Videtur etiam scholiastes legisse, quod non recte interpretatur διαδοχήν. Efugium laborum dicit poeta. Deinde proximo versu Fritzschius. a Schutzio scriptum erat. M. Rob. G. Ald. ex Par. affertur. Ven. Flor. Farn. Turn. Vict. Deinde Fritzschius. Libri . Itaque haec ita scripsi, aliter quam in Opusc. VI. 2. p. 82. Sed dubitari potest an sic potius Aeschylus scripserit, Audiet alius aliunde commemorans propinquorum mala, finem effugiumque laborum atque infirma remedia frustra pro solatio adhibens. Apollonius Rhodius II. 622. ς

mvp-comment-356-1 ὦ δίκα:

Pauwius. Libri .

mvp-comment-357-1 Ἐρινύων:

Μ. G. Rob. Ven. Flor. Ald. Turn.

mvp-comment-358-1 οἰκτίσαιτ':

Rob.

mvp-comment-359-1 πίτνει: Libri

.

mvp-comment-360-1 ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ τις φρενῶν ἐπίσκοπον δειμανεῖ καθήμενον: Libri

, nisi quod haec ultima verba, omissa sunt in Rob. Schutzius, qui olim scribendum coniecerat, in quod etiam Franzius incidit, postea ut Wakefieldius et ego anno 1799. dedit. Sic etiam Abreschius, sed ille post hoc verbum ponens signum interrogandi. Sed nusquam est terrere. Perperam intellecti sunt Aeschylus Pers. v. 601. , et Plato Leg. IX. p. 865. D. . Apud Quintum Smyrnaeum II. 499. medium est, timore se corripi passi sunt. Itaque quum neque in illa horum versuum conformatione ferri posset, et plane supervacaneum esset, in Opusc. VI. 2. p. 83. seq. ita scribendum putavi, , nonnumquam bonum est timere, et oportet animi custodem constitutum manere. Ita legisse videtur scholiastes, cuius haec est adnotatio, . Eandem coniecturam, , in margine exemplaris Aldini bibliothecae Cantabrigiensis adscriptam commemorat Dobraeus Adv. II. p. 29. Nunc probabilius mihi visum est Aeschylum sic scripsisse, .

mvp-comment-361-1 ξυμφέρει: omissum in Rob.

mvp-comment-362-1 ὑπὸ στένει:

M. Flor. Rob. Τurn. G. Ven. Farn. Ald. Fuerunt qui vel scribendum putarent. Male. Hoc dicitur, conducit rebus angustis coactum sapere.

mvp-comment-363-1 τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει καρδίαν ἔτ᾽ ἀνατρέφων, ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοίως, ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;: Libri

. Ιd scholiastes interpretatur λαμπρότητι καὶ ὀρθότητι φρενῶν, ut legisse videatur, quod Canterus aliique receperunt. Hoc minime probandum est. Rectissime Auratus . Quae deest syllaba, eam non recte in Opusc. VI. 2. p. 83. inserto post supplendam esse existimavi. In ultimo huius strophae versu Μ. Ceteri . Denique G. Ald. Rob. Turn. Victorius, ex M. ut videtur. Sic etiam Ven. et, ut videtur, Flor. Farn. Scripsi

mvp-comment-364-1 ἀνάρχετον:

M. G. Ald. Rob. Τurn. Farn. Ven. (sic Ven.) Flor. Heathius. Recte videtur Wieselerus scribendum censuisse , ut Aeschylus dixit in Choeph. v. 149. et 615.

mvp-comment-365-1 παντὶ:

Pauwius. Libri .

mvp-comment-366-1 ἀλλ᾽ ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει: Deinde error Aldinae,

, fecit ut Turnebus daret . Deinde Μ. Ven. Flor. Farn. Rob. G. deleto accentu gravi, qui in ad ultimam syllabam adscriptus fuerat. Ald. Turn. Scribendum esse Wellauerus vidit. Hoc dicit poeta, omni medio deus primatum concessit: alia enim aliter gubernat, i. e. alia aliis rebus pro suo arbitrio attribuit. Scholiastes quid in mente habuerit, non ausim dicere. Verba eius haec sunt, . Abreschius et Heathius scripsisse eum putaverunt , idque ad v. 510. rettulerunt.

mvp-comment-367-1 δυςσεβίας:

Porsonus, et sic Farn. in quo ιωνικόν adscriptum est. Rob. Ceteri .

mvp-comment-368-1 ὑγιείας:

Rob.

mvp-comment-369-1 αὖ φρενῶν ὁ πάμφιλος: Libri

. Heathio scribenti olim obtemperavi, ut ceteri editores. Sed displicet hoc metrum hic prae eo quod in antistrophico versu libri habent, . Quare scripsi .

mvp-comment-370-1 καὶ:

pro Farn. Habet enim in antistrophicis versibus .

mvp-comment-371-1 δέ σοι:

Μ. G. Par. Ven. Flor. Farn. Rob. Errorem Aldinae, , Turnebus et ceteri servarunt.

mvp-comment-372-1 αἴδεσαι δίκας:

error Ald. Hinc Turn.

mvp-comment-373-1 νιν: Post

in Par. additum , adnotatio scholiastae.

mvp-comment-374-1 ἀτίσῃς:

(sic M.) vel M. G. Ald. Rob. Turn. Ven. (sic Ven.) Flor. Farn. Par.

mvp-comment-375-1 ἐπέσται:

pro Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-376-1 τις:

pro Farn.

mvp-comment-377-1 ξενοτίμους:

post addit Farn.

mvp-comment-378-1 δωμάτων ἐπιστροφὰς:

G. Ald. Ceteri , quorum verborum ordinem mutaverat Heathius. V. ad v. 527.

mvp-comment-379-1 αἰδόμενός τις ἔστω:

Ven.

mvp-comment-380-1 ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ: Libri

. Recipienda erat Wieseleri emendatio, .

mvp-comment-381-1 ὢν: omittit Farn.

mvp-comment-382-1 πανώλεθρος δ᾽:

Ald. Rob. Post Pauwius inseruit.

mvp-comment-383-1 παραβάταν:

M. G. Ald. Rob. In G. tamen prius scriptum fuerat. Ven. Farn. Flor. Turn. Victorius. Scholiastes adscripsit παραβεβηκότα. Olim scripseram. Nunc melius visum est quod in Opusc. VI. 2. p. 84. proposui, .

mvp-comment-384-1 τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας:

M. Rob. et sic Ven. Flor. nisi quod habent. pro Farn. G. Ald. Turn. sed in G. scriptum prius fuerat . Pauwio scribendum videbatur . Hoc si probandum esset, in antistrophico versu 551. scribi posset . Sed non opus est ut addatur. idem est ac si dixisset .

mvp-comment-385-1 βιαίως:

vitium Ald. Turn. Cohaerent . Male post interpungebatur.

mvp-comment-386-1 ὅταν: Libri

.

mvp-comment-387-1 οὐ δὲν ἐν μέσᾳ δυςπαλεῖ τε δίνᾳ:

M. G. Ven. Flor. Ald. Rob. Turn., nisi quod habent Ald. Rob. Farn. Ex Par. Linwoodius affert. scribendum vidit Abreschius. Deinde Turnebus. Libri . Sic etiam Rob. non .

mvp-comment-388-1 γελᾷ δὲ δαίμων:

Turn. ex lemmate scholii in ed. Rob. quod non habet M. Recte ceteri omnes.

mvp-comment-389-1 θερμῷ:

Pauwius, et sic Farn. in quo adscriptum est. Μ. G. Par. Flor. Ald. Rob. Turn. Ven. scripserat Victorius.

mvp-comment-390-1 ἀμαχάνοις: Libri

.

mvp-comment-391-1 λαπαδνόν: Libri

. Scholiastes . Scribendum esse , i. e. , dixi in Opusc. VI. 2. p. 85. Idem viderunt Musgravius et Fritzschius.

mvp-comment-392-1 οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽:

plene Turn. G. Ald. Ad conferendi sunt versus Euripidis in Archelao (fr. IV. Matth.) , et Theognidis v. 619. .

mvp-comment-393-1 προςβαλὼν:

Αld.

mvp-comment-394-1 αἴστος:

Porsonus. Libri . Sophocles Ai. v. 515. . V. Bachm. ad Lycophr. v. 71.

mvp-comment-395-1 κήρυξ:

Rob.

mvp-comment-396-1 κατειργάθου:

Porsonus. Libri . Dindorfius ex Elmsleii praecepto . V. ad v. 430.

mvp-comment-397-1 εἴτ᾽ οὖν διάτορος ... Τυρσηνικὴ:

Μ. G. Vict.) Ald. Turn. Vict. Rob. Par. , spatio post relicto, Ven. , spatio post relicto, et adscriptis in margine et , Flor. Farn. Scribendum erat , ut in Opusc. VI. 2. p. 85. dixi. Quod ibi conieci Aeschylum scripsisse, , certe non indignum est poeta, quamquam hoc vocabulum idonea auctoritate caret. Omnium autem minime ferri potest probata a Müllero neque prorsus improbata a Schoemanno coniectura Butleri, . Eo modo scholiastes loqui poterat, non poterat poeta. Codicum Ven. Flor. Farn. scripturae aut inventam esse docent lacunam post , aut grammatici opinionem fuisse ibi aliquid excidisse. Certo additamento hic versus non potest suppleri. Franzio placuit quod Emperius excogitaverat, .

mvp-comment-398-1 πληρουμένου:

error Aldinae est, ut mox v. 569. , 577. , 580. , 582. , 584. , quorum nihil est in G.

mvp-comment-399-1 ἐμοὺς: Ennius Eumenidibus apud Nonium in v. opino p. 475.

. ex Flor. Linwoodius affert. In fine versus G. cum reliquis , sed ad ultimam syllabam os supra scripto.

mvp-comment-400-1 ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη:

Μ. (sic M. teste Franzio Par. G. Ald. Ven. Flor. Rob. Turn. In fine versus Ven. Flor. Ald. Rob. Turn. Μ. G. Olim scripsi , ὅπως, ut intelligeretur Orestes. Atque ita, aut , scribendum putabam etiam in Opusc. VI. 2. p. 86. seq. Nunc probabilius mihi visum est scripsisse Aeschylum etc. Ad pertinet adnotatio scholiastae . Videtur autem post v. 560. versus excidisse: quare lacunae signa posui. Puto enim huiusmodi fuisse Aeschyli orationem,

mvp-comment-401-1 μέτεστι πράγματος:

Flor.

mvp-comment-402-1 ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος ἐμῶν: Hoc versu incipit codex Augustanus. Libri

. Olim scripsi, quod Schutzius recepit. Eandem coniecturam protulit Elmsleius ad Med. v. 155. Possit videri alterum , quod in sequente versu est, commutandum esse cum vel , et coniecit scribendum esse H. L. Ahrens. Sed multo praestat scribere . Viderunt hoc Erfurdtius et Burgesius. Sophocles Oed. Col. v. 548. . V. Opusc. VI. 2. p. 87. seq.

mvp-comment-403-1 ἀνὴρ:

ex Farn. affertur. Ceteri . Correxit Porsonus.

mvp-comment-404-1 ἐφέστιος:

Aug. G. Ald. Rob. Turn. Μ. Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-405-1 ξυνδικήσων:

Aug.

mvp-comment-406-1 αἰτίαν δ᾽ ἔχω:

Turn.

mvp-comment-407-1 τοῦ φόνου:

Turn. M. G. Par. Aug. Ven. Flor. Farn. Ald. Rob.

mvp-comment-408-1 ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ:

Μ. Ceteri . Porsonus . Scribendum erat , et comma delendum, quod post haec verba positum erat. Prom. v. 376. .

mvp-comment-409-1 κύρωσον:

M. G. Aug. Ven. Farn. Ald. Rob. Flor. Turn.

mvp-comment-410-1 NA: Hi versus desunt in Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-411-1 ἐξ ἀρχῆς:

Μ.

mvp-comment-412-1 πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως: Scholiastes

. V. Opusc. II. p. 132. VI. 2. p. 127. seqq. Eumenidum nomen hic et deinceps praefixum in G. Ald. Turn. xo. in Rob. In Μ. v. 575. 587. 591. 595. , v. 577. 582. 588. 592. 596. praefixum, reliquis locis personae mutatio lineola indicata est. Rob. G. Ald.

mvp-comment-413-1 ἐν μέρει τιθείς:

, sed adscripto in margine , Par.

mvp-comment-414-1 κατέκτονας:

Elmsleius ad Med. v. 774. Rob. Ceteri .

mvp-comment-415-1 παλαισμάτων:

Rob. Scholiastes . V. Victorii Var. lect. XXI. 2. Salmasii Exerc. Plin. p. 206. Spanh. ad Iul. p. 262. Wyttenb. ad Iul. p. 214. ed. Lips. Lobeckium Aglaoph. p. 353. seq.

mvp-comment-416-1 λέγω:

M. Par. Aug. Rob. G. Ald. Turn.

mvp-comment-417-1 δέρην:

Ald. Turn.

mvp-comment-418-1 πρὸς τοῦ δ᾽:

Μ. G. Rob. Αld. Turn. Non mutandum putavi , etsi nemini non veniet in mentem .

mvp-comment-419-1 βουλεύμασιν:

M. G. Par. Aug. Ald. Rob. Turn.

mvp-comment-420-1 ἀεὶ:

Μ. G. Aug. Ald. Rob. Turn. Dubitari potest an scripserit Aeschylus .

mvp-comment-421-1 ἀλλ᾽:

Turn. sine accentu Aug. G. Ald. Rob. Par.

mvp-comment-422-1 καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ: Libri

. Scaliger , quod Abreschius et Schützius scholiastam viderunt habuisse. Eius haec est adnotatio, (scribendum , οὕτω . Legit igitur scholiastes, et recte, .

mvp-comment-423-1 πέπεισθι:

M. Aug. Ald. Rob. G. Par. Turn. quae nihil est nisi coniectura Turnebi, offendentis ad antiquam et veram scripturam. Est enim imperativus ea lege formatus, qua .

mvp-comment-424-1 μιασμάτοιν:

Elmsleius ad Med. v. 798. Libri . V. ad Ag. v. 1344.

mvp-comment-425-1 ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν: Stephanus putabat frigidum et ineptum esse

, quod deberi librario oculis ad v. 595. aberranti. Quare scribi volebat . Eadem Arnaldi coniectura est, rectius scribentis, p. 258. Nihil mutandum est. Ad illud, , respondet , rationem reddens cur occiderit. Non solum enim maritum interfecit, quae non erat Oresti iusta occidendi caussa, sed etiam patrem: ob id demum a filio eam puniri aequum erat. Intellexit hoc Pauwius.

mvp-comment-426-1 τί γάρ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ:

M. Aug. Rob. G. Ald. Turn. Deinde G. Denique libri . Necessaria est Schützii emendatio, . Inepte Wellauerus citat Valcken. ad Hippol. v. 1450. Scripsi Quid id ad rem? tu vivis, illa autem libera a persecutione nostra, quia occisa est.

mvp-comment-427-1 πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν: Libri

, nisi quod Ald. habet. Robortellus in corrigendis (sic). Nihil omnino mutandum est.

mvp-comment-428-1 ἀπεύχει: Libri

.

mvp-comment-429-1 αἷμα φίλτατον:

Turn. Μ. G. Aug. Ald. Rob.

mvp-comment-94-1 οὐκ εὐσεβῶν for ἀσεβῶν is Hermann's correction to restore the dochmiac verse. Impiety to gods or parents, sacrilege or revealing mysteries, violating an oath or betraying a suppliant, were the high misdemeanours with the Greeks, who show little consciousness of the sin of sensual excesses.

mvp-comment-95-1 δελτογράφῳ] This notion of recording sins in a book or tablet is curious. We have the same in a fragment of Euripides, Melanipp. 488 , where the poet says that the whole heaven would not be space enough for Zeus to write down the sins of man.

mvp-comment-96-1 Orestes addresses the spectators perhaps rather than the chorus. He says he has had a lesson in suffering, and his acquaintance with many forms and rites of expiation (sup. 230) has taught him when to speak and when to be silent; but on this occasion, although murderers as a rule can neither speak nor be spoken to, he has been ordered by Apollo himself to plead his own cause, and to assert his innocence.

mvp-comment-97-1 ἀβλαβεῖ] 'It would be long to tell how many I have visited since the first commission of the crime, and the first purification at Delphi, none of whom have received any harm from converse with me.' Schol.

mvp-comment-98-1 καὶ νῦν] ‘And accordingly now, viz. as I have the full right and even the command to speak. See on Agam. 1 8.

mvp-comment-99-1 πιστόν] This is one of the many allusions in tragedy to treaties either made or contemplated between Athens and Argos. It is again alluded to in v. 733. Schol.

mvp-comment-100-1 Τρίτωνος] The name of the goddess, Tritogenia, the real or mystical meaning of which we do not know, was referred to a lake and river Triton in Libya. See Herod. Iv. 180 , Pind. Pyth. 1v. 36 .

mvp-comment-101-1 ὀρθὸν κ.τ.λ.] The description refers to ancient statues of the goddess in a standing or sitting posture. - φίλοις, in allusion perhaps to the aid afforded by Athens to the EUM. Libyan king Inaros. See Thuc. 1. 104, 109 . The Schol. remarks that the address well suits Orestes who himself requires a staunch protectress.

mvp-comment-102-1 Φλεγραίαν] Another epithet of the goddess, Νίκη, is here alluded to, as appears from Eur. Ion 1528

mvp-comment-103-1 ὅπως γένοιτο] The optative follows ἔλθοι by the common law of Attic attraction.

mvp-comment-104-1 οὔτοι κ.τ.λ.] 'No! not Apollo nor yet Athene's might can protect you from perishing (going to the bad') in utter neglect, without knowing the feeling of joy in your mind,a bloodless victim of us deities, a shadow of your former self.' There is a pause after this, and as Orestes makes no reply, the second Fury says, What! not a word in reply? Do you spurn converse, you who are fed and consecrated as my victim? The third adds, A victim too who shall be devoured alive, &c. Then the whole body of the chorus chant the spell, or binding hymn, which is to entrance the victim and place him wholly in their power. The fourteen introductory anapaestics form the parode.

mvp-comment-105-1 τραφείς] There is an allusion to the human victims called φαρμακοὶ οι δημόσιοι, who were sacrificed by the Athenians at the feast of Thargelia. See Photius in v. φαρμακός.

mvp-comment-106-1 ἄψωμεν] This clearly shows that dancing movements accompanied the music and singing. -ἐπεὶ κ.τ.λ., since we have resolved to show what we can do in doleful music, lit. to make a display of a hateful (joyless) strain. An Ionic form is used in place of the Attic δέδοκται (see Veitch, Gr. V. p. 199 ). -στυγερὰν, Schol.

mvp-comment-107-1 στάσις] 'our company, Ag. 1086 , Cho. 106 . —ἐπινωμᾷ, allots, distributes, the various fortunes that prevail among man. The Schol. explains ἐπισκοπεῖ.

mvp-comment-108-1 Ας προνέμειν is to hold out, for all to see, 8ο ἐπικρύπτειν is to muffle a blood-stained hand within a garment in order to conceal the crime.

mvp-comment-109-1 ἄγνισμα κύριον] ‘Our own proper (or lawful) victim for expiating a mother's murder.'

mvp-comment-110-1 τεθυμένῳ] Schol.

The sense is, Apollo tries to rescue him, but we have the victim bound on our altar, and this weird strain, depriving him of his senses-enchanting or fascinating him-prevents his escape.

mvp-comment-111-1 διανταία] All-pervading destiny has allotted to us this office to hold for all time, that whenever mortal men are implicated in murders of relations without due cause, these we should pursue till (the fugitive) reaches the world below; and even when dead he is not by any means free.' See sup. 167. Properly, a person would be said ξυμπίπτειν φόνῳ, τύχῃ, &c. but here, by a slight inversion, φόνος ξυμπίπτει τινι. The passage appears sound, and gives a good sense.

mvp-comment-112-1 γεινομέναισι] at our birth. Cf. v. 71. What follows is obscure and difficult: the Schol. explains μὴ πλησιάζειν ἡμᾶς τοῖς θεοῖς, ‘but to abstain from (keep our hands off) the gods, and not one (of them) shares with us in our feast.' He probably thought the infinitive depended on μοῖρ᾽ ἐπέκλωσεν, ν. 321. A more probable meaning is, 'But tis for the gods (viz. Apollo and Pallas) not to interfere with us. This is said especially in regard to v. 314, and the allusion in the next verse to the sable robes indicates the unfitness of their office for the god of joy and brightness, who is οὐ τοιοῦτος ὥστε θρηνητοῦ τυχεῖν, Αg. 1042.

mvp-comment-113-1 ὅταν κ.τ.λ.] i.e. whenever a relation is slain in a family feud. Schol.

mvp-comment-114-1 The MS. reading κρατερὸν ὄνθ᾽ ὁμοίως μαυροῦμεν ὑφ' αἵματος νέου is corrupt, as the metre of v. 350 shows. Hermann's reading μαυροῦμεν νέον αἷμα gives a good sense, by our pursuit of him, ho! strong as he is, we make weak his young blood. Hesych.

The meaning may be, we take the colour out of the fresh blood-stain. See sup. 270. The interjection & represents the hunter's cry (our tally-ho!), and is the ὠγμὸς οἱ ν. 121.

mvp-comment-115-1 This passage is very obscure, yet the metre does not indicate corruption. The Scholium is perplexing, εὔχομαι τοῖς θεοῖς τελέσαι μου τὸ βούλημα. If this is based on a reading τέλειον, the commentator understood the sense thus, and it is for the gods at my request to fulfil my wish. But nothing can be made of this. There is a further difficulty in ἀφελεῖν, which should rather be ἀφελέσθαι. Then a finite verb in the plural should follow σπευδόμεναι, for which the singular καταφέρω seems substituted in v.

mvp-comment-116-1 It is easy however to read σπευδομένα. Between τάσδε and τᾶσδε there is a further doubt; a gloss in the Med. explains the latter of Clytemnestra. We may perhaps (comparing inf. 808) translate, 'and in my eagerness to remove another (i.e. Apollo) from this care, -for the gods can only prevent prayers to me from being fulfilled, but they must not come to a dispute with me, since Zeus disowns, as unworthy of converse, this blood-dripping and accursed race, -in doing this, I say ( γὰρ οὖν), I bring down from far above the heavy-falling force of my foot, my nimble limbs which trip up in the end even runners in a long course, a calamity hard for them to bear. That is, that Apollo may not rescue him, I now pursue him. The Schol. seems here right, τοῖς τανυδρόμοις αὐτῶν ἐπάγουσα τὰ σφαλερά μου κῶλα, οἷον, καὶ οἱ ταχυδρόμοι οὐ δύνανταί με ἐκφυγεῖν. For the notion of a demon leaping down see on 4--2 v. 169. As to ἀτέλειαν, ‘non-fulfilment,' the doctrine is held in view, that the gods do not directly thwart or interfere with each other's designs: see Eur. Hipp. 1330 .

mvp-comment-117-1 δόξαι κ.τ.λ.] Even the proud and high conceits of men are brought low in the other world in those who come under the spell of our weird dance. Schol.

mvp-comment-118-1 οὐκ οἶδεν] The proud man is for long unconscious that we have him in our grasp. Like the physical pining by blood-draining (v. 257), so the moral and social descent of the family is gradual and unperceived; a gloom comes over the house, and evil things are said of it: it is under a cloud, as we express it.

mvp-comment-119-1 Schol.

Id. κακὴ δὲ φήμη περὶ τοῦ οἴκου αὐτοῦ λέγεται. Perhaps he read δνοφερὰ ἀχλὺς, by which this sentence more nearly fits the syntax of the preceding. Cf. Eur. Phoen. 125

οὗτος Μυκηναῖος μὲν αὐδᾶται γένος.

Hesych.

αὐδᾶται: λέγεται.

But αὐδᾶται may be the middle voice, or ἀχλὺν may stand in apposition to the sentence. Pers. 666

Στυγία γάρ τις ἐπ᾿ ἀχλὺς πεπόταται.

mvp-comment-120-1 μένει γάρ] 'For 'tis an abiding law. If we compare Ag. 1540

we shall conclude that the poet means to say that the fate he has described is inevitable. It is called a θεσμός, inf. 369. And the Furies go on to declare that they have means to work out their will, never forget and never forgive either in this world or the next. Cf. Prom. 524

Μοῖραι τρίμορφοι μνήμονές τ᾿ ᾿Ερινύες.

Αjax 1390

μνήμων τ᾽᾽ Ερινὺς καὶ τελεσφόρος Δίκη.

mvp-comment-121-1 λάμπᾳ] Inf. 994 and in Eur. Suppl. 993 the word seems the same as λαμπάς, but the Schol. explains, our duties are kept apart from those of the gods through the sunless gloom in which we exercise them ( τῷ προσόντι αὐτοῖς σκότει). Photius, λάμπη· παχὺς ἀφρὸς ἐπιπολῆς τοῦ οἴνου. Perhaps the Schol. took a sunless torch to mean the absence of sunlight. There was a word λάπη, which Hesychius (in λάπτης) explains βόρβορος, and Wieseler proposed to restore it here. ibid. δυσοδοπαίπαλα] Schol.

In place of λάχη we seem to want some word meaning ὁδοὺς, 'pursuing them over rough and difficult ways. By a harsh figure, the duties ( λάχη) of the pursuers are themselves called rough and rugged for the pursued.

mvp-comment-122-1 πρόσωθεν] Athena, invoked by Orestes at v. 287 to hasten to his aid, now appears on the μηχανή in an aerial car, as it seems from v. 383. She has arrived, she says, from the Troad, where she was taking first possession (in the name of her Athenian people) of Sigeum, the right to which was then, the Schol. tells us, being contested by the Mitylenians. Hesych.

With φθατέω and ἔφθην compare στατέω and ἔστην. The compound does not elsewhere occur.

mvp-comment-123-1 δώρημα] The claim on the Athenian side is thus based on a supposed donation of Theseus. For the dative following the noun compare Trach. 603

mvp-comment-124-1 πώλοις] Schol.

It is impossible to say with certainty how the appearance of the goddess was contrived. She may seem to flutter her aegis, which is nothing but the bright cloud enveloping the dawngoddess. In this case κώλοις should be read, with Wakefield and Hermann, meaning that the aegis was moved by the arms like bats' wings.

mvp-comment-125-1 πᾶσι] ‘To all here present, both to you, the chorus, and to this suppliant at my sacred statue.'

mvp-comment-126-1 ὑμᾶς δὲ κ.τ.λ.] But as for you, who resemble neither gods nor mortal women, well, one must not speak ill of others without having a reason for finding fault: it is not just or right. We get a fair sense by reading ἄμομφον for ἄμορφον, and supposing a break or aposiopesis. To speak of another as uncomely is unjust,' may be thought to refer to the Greek's instinctive admiration for τὸ καλόν. The Scholium here is very obscure, and probably corrupt.

mvp-comment-127-1 αἰανῆ] ‘eternal.' The Schol. explains σκοτεινά, which seems a confusion with αἰανῆς. See Soph. Aj. 672

(al. αἰανὴς) κύκλος. In Pers. 638

δύσθροα αἰανῆ βάγματα

seems to mean doleful cries of alaî, and so in ν. 922, ἵετ' αἰανῆ πάνδυρτον δύσθροον αὐδάν. See also inf. 902. Hesych.

αἰανόν· χαλεπὸν, αἰνόν.

Inf. 542, εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον, and 642.

mvp-comment-128-1 Αραί] The imprecation of vengeance is the origin of this name. Cf. Od. 11. 132

mvp-comment-129-1 ποῦ τὸ for τοῦτο is Tyrwhitt's necessary correction on account of the next verse, which means, in reply, where the absence of all joy is the law of the place. Schol.

Cf. Ag. 1013 , ἔχεις παρ᾿ ἡμῶν οἱάπερ νομίζεται, you have from us just what is customary, and nothing more.

mvp-comment-130-1 ἐπιρροιζεῖς] Schol.

See sup. 382, Eur. Herc. Fur. 860 , from which it appears that, like θωΰσσειν, it is a hunter's term.

mvp-comment-131-1 ἄλλης κ.τ.λ.] Was there not some strong constraint (from a god) whose anger he had to fear? The Schol. perhaps read ἀλλ ἐξ ἀνάγκης, ἤ τινος τρέων κότον; Was it from constraint, or from fear of somebody?

mvp-comment-132-1 ἥμισυς λόγος] The proceedings are those of an Athenian law-court. The defendant has to put in his declaratory oath, ἀντωμοσία, but he refuses to plead. He will neither take an oath himself nor tender one to us, the two oaths, called διωμοσία, being a necessary preliminary proceeding. Pollux, VIII. 55

mvp-comment-133-1 πράξαι] Supply δικαίως from δίκαιος. The chorus does not see the point of the reproof, which the Schol. well explains μὴ πρότεινε αὐτῷ ὅρκον καὶ διὰ τούτου θέλε νικᾶν. The reply or explanation of Athena amounts to this; 'I tell you not to try to carry an unjust cause by force of oaths. It seems that Orestes, confident in the support of the god, declines to take the oath required by the legal process ( πρόκλησις), that he is innocent. The chorus, baffled in this, next say (411), then proceed to cross-question, and decide the suit by ( εὐθυδικία) omitting the legal form of διωμοσία. But, asks Athena, will you accept me as judge? - Certainly, they reply (413), as we hold you in deserved respect both for your wisdom (409) and for your parentage, as the daughter of Ζεὺς Τέλειος.

mvp-comment-134-1 The Med. has ἀξίαν τ' ἐπαξίων, but the Schol. explains ἀξίων οὖσαν γονέων, and it is likely that ἀπ᾿ ἀξίων should be read.

mvp-comment-135-1 ἐν μέρει] Athena at once commences her office, and asks the defendant what he has to say about himself, and in answer to the charge. She adds, that he would not now be a suppliant at her statue unless he had confidence in the justice of his cause.

mvp-comment-136-1 Ιξίονος] Schol.

The name itself was fancifully derived from ἱκέσθαι. The myth of Ixion, says Sir G. W. Cox (Aryan Mythology, 11. p. 36), exhibits the sun as bound to the four-spoked wheel which is whirled round everlastingly in the sky. The story of Tantalus, he observes, who was punished for aspiring to heaven, is precisely similar in its origin. For ἐν τρόποις, ‘after the manner of,' cf. Ag. 891

γυναικὸς ἐν τρόποις.

mvp-comment-137-1 Construe τὰ ὕστατα τῶν σῶν ἐπῶν. By the term προσίκτωρ, Orestes understood a guilty suppliant ( Schol.

and he replies, I am indeed your suppliant, but no longer a guilty one. - For the MS. reading οὐδ᾽ ἔχει and ἐφεζομένη the most probable correction is Wieseler's, οὐδ᾽ ἔχων —ἐφεζόμην, ‘nor do I sit at your statue with defilement on my hand.

mvp-comment-138-1 As a proof that he is not now, i.e. since his purification, polluted and unfit to take sanctuary, Orestes appeals to Athena's words τούτοις ἀμείβου, κ.τ.λ., and pleads that the very fact of holding converse with him is a legal recognition of his right.

mvp-comment-139-1 Construe ἀνὴρ αἵματος καθάρσιος, a man who performs the office of lustration. Cf. sup. 63.

mvp-comment-140-1 πρὸς ἄλλοις οἴκοις] See v. 230. -καὶ βοτοῖσι, κ.τ.λ., both by (the blood of) victims and by running water.

mvp-comment-141-1 φροντίδα] Schol.

mvp-comment-142-1 γένος δέ] See v. 415.

mvp-comment-143-1 ἱστορεῖς] i.e. γιγνώσκεις.

mvp-comment-144-1 ἐξεμαρτύρει] See Agam. 1167 Cho. 967, 998 , where the blood-stained garment was exhibited in illustration of the murder. Pollux (VIII. 36) defines ἐκμαρτυρία, ῾Ὅταν τις παρὰ τοῦ ἰδόντος ἀκούσας λέγῃ.

mvp-comment-145-1 ἀντίκεντρα] See v. 131. The goading griefs, here alluded to, are enumerated in Cho. 280 seqq.

mvp-comment-146-1 πράξας γὰρ κ.τ.λ.] For however I may have fared in your tribunal, I shall be content. Schol.

mvp-comment-147-1 The plural δίκας seems to show that the sense is general, 'to decide in trials for murder where passions are so quickly roused. She perhaps means, that the calm and deliberate judgment of a council such as she is about to initiate, the Areopagus, is necessary in such cases.

mvp-comment-148-1 Perhaps ἄλλως τε κεί, κ.τ.λ., ‘especially as you, subdued and tamed by time and suffering, have claimed a protection which I cannot refuse, while these pursuers are not lightly to be dismissed, because if offended they may bring a blight on the country.' Thus σὺ μὲν and αὗται δὲ are opposed, and 453 must be regarded as parenthetic ( and though a murderer, yet, as I have no right to object to you as a suppliant, I admit you to my citadel): cf. Eur. Bacch. 770

-For ἐμοῖς the Med. has ὅμως, corrected by Pauw. Weil proposed κατηρτυκὼς νόμῳ, ‘legally set right.' The participle is said to refer to a young colt which has cast its first teeth (perhaps, completed its second set,) and so tamed, broken in. Cf. Eur. Frag. Æol. 39, νῦν δ᾽ ἀμβλύς εἰμι καὶ κατηρτυκὼς πόνῳ.

mvp-comment-149-1 εὐπέμπελον seems here to represent εὔπεμπτον. Cf. Αg. 1161

and inf. 459. The Schol. understood (an office) not by any means pacific.' In Il. xνι. 748

δυσπέμφελος

occurs, but it is a very obscure word both in origin and meaning.

mvp-comment-150-1 μὴ τυχοῦσαι] ‘If they fail to get the victory in the cause.' A nominativus pendens, since τὴν χώραν βλάψουσι should have followed.

mvp-comment-151-1 αἰανής] See on v. 394.

mvp-comment-152-1 ἀμφότερα] Both alternatives, for them to stay or for me to send them off, are full of harm and difficulty to me. The Schol. seems to have found ἀμηνίτως οι ἀμηνί· τους. The passage is in some way corrupt; but it is very difficult to suggest a correction.

mvp-comment-153-1 τόν] Supply ἐσόμενον or μενοῦντα εἰς ἅπαντα χρόνον.

mvp-comment-154-1 ὑμεῖς] Do you, the Furies, call on the evidences and the proofs. The Schol. took this to mean, Do you swear the judges when they arrive, ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε.

mvp-comment-155-1 τὰ βέλτατα] See on Pers. 1 . The aristocratic constitution of the Areopagus is here alluded to. -ἥξω, ‘I will return.' Pallas leaves the stage to bring back with her the members of her newly-founded court. Meanwhile the chorus sing an ode on the necessity of some control on human passions through the influence of Fear.

mvp-comment-156-1 φράσειν] that they will deliver no unjust verdict. The MS. has περῶντας-φρεσὶν, but the Schol. gives ὅρκον διδόντας.

mvp-comment-157-1 νῦν καταστροφαί] 'Now we shall have to take up with new laws, if the cause and the wrong of this matricide is to prevail. Cf. Pers. 783

Suppl. 436

ἄνευ δὲ λύπης οὐδαμοῦ καταστροφή.

By θεσμία the laws of filial duty are meant, Suppl. 688 . We might also render καταστροφαὶ, ‘the subversion of old laws so that new ones come in their place,' as μεθαρμόσαι τρόπους νέους, Prom. 317 . But the context rather points to the sense, the end of all this will be that we shall have new laws.

mvp-comment-158-1 ξυναρμόσει] 'Will reconcile them to viewing matricide with indifference. Cf. Plat. Resp. 111. p. 391 ult.

mvp-comment-159-1 προσμένει] await, are in reserve for, parents in times yet to come. - ἔτυμα, real, genuine, not merely told in story.

mvp-comment-160-1 οὔτε γάρ] The γάρ preceding is the same as ἐπεὶ, since no anger for these deeds will attach to them from us, the weird sisters who watch the actions of men, I shall let every kind of death take its own course, i.e. I shall not interfere to prevent or to punish it. Schol.

mvp-comment-161-1 The meaning here is exceedingly obscure; the MS. reading ὑπόδοσίν τε is explained by the Schol.

and it is likely that he read ὑποδοχήν. As for λῆξιν, it may be either from λήγω or fronı λαγχάνω. We may translate, 'and one shall hear from another, while he is predicting the misfortunes of others, that he is himself getting a share of and harbouring in his own home the like trials; and the unhappy man speaks in vain of remedies that are no longer to be relied on.' Schol.

παθὼν δέ τις μάτην ἑαυτὸν παραμυθεῖται τῇ εἰς ἡμᾶς ἐλπίδι.

He appears to have read τλάμων δέ τις μάταν, but the metre of v. 475 requires the omission of an iambus,

mvp-comment-162-1 κικλησκέτω] Schol.

mvp-comment-163-1 ταῦτα] ‘in such strains,' λέγων οι θρηνῶν. See on Pers. 161 .

mvp-comment-164-1 ἔσθ᾽ ὅπου] ‘There are cases in which the dread of retribution should remain enthroned in the heart, keeping a salutary watch even over men's minds (as well as over their actions).' For δεῖ μένειν the Med. has δειμαίνει, but the Schol.

The necessity of some moral control is here strongly inculcated; for without having anything to dread neither city nor private citizen would continue to respect justice.

mvp-comment-165-1 ὑπὸ στένει] through suffering. This doctrine is enlarged upon in Ag. 170 seqq.

mvp-comment-166-1 μηδέν] Supply δεινὸν from v. 491. In the next verse the metre of v. 489 suggests καρδίας ἂν ἀνατρέφων, ‘if he cherishes no fear in the gaiety of his heart, but thinks all will be well however he may act. - ὁμοίως, as he would do were he in constant fear of punishment.

mvp-comment-167-1 ἀνάρχετον = ἄναρκτον (the MS. reading, corrected by Wieseler) may be compared with ἀπεύχετον = ἄπευκτον, Cho. 614 . Hesych.

«The poet here advises the via media in politics, wishing perhaps to warn the party of Pericles to be moderate in their reforms.

mvp-comment-168-1 ἄλλ᾿ ἄλλᾳ] 'But other things (viz. whatever is in extreme) he regards differently, or with disfavour. The more ordinary meaning of the phrase, like alia aliter, is here inapplicable.

mvp-comment-169-1 ξύμμετρον] concise, Schol.

He sums up in a brief maxim the doctrine given at length in Ag. 732 seqq. This is a warning not to overthrow time-honoured institutions, like the court of the Areopagus.

mvp-comment-170-1 ἐς τὸ πᾶν] Generally, and beyond the application to a particular instance. For the altar of Justice,' see Ag. 375 .

mvp-comment-171-1 κύριον τέλος] Το every man a proper and fitting end is in reserve, viz. punishment or reward according to his deserts.

mvp-comment-172-1 αἰδόμενος] This may stand alone as the predicate, for αἰδήμων, ‘let him show respect by honouring parents and guest,' or we may construe let him honour parents and show a due regard to hospitality, lit. 'to the guesthonouring management of his house. Compare δωμάτων ἐπιστροφὰς in Theb. 645 .

mvp-comment-173-1 ἐκών] The doctrine of voluntary justice, i.e. acting from a sense of right and not merely through fear of punishment, a very advanced principle of morality, was enunciated by Simonides quoted by Plato, Protag. p. 345 D . See also Resp. 11. p. 360 c

Such a man, says the poet, will not be unblessed; wholly ruined he never can be, though he may meet with some reverses in life. We should read with real interest such expressions of faith in the reward of virtue; the doctrine is alike profound and sublime. He goes on to say that the sinner who recklessly confuses right with wrong will suffer a shipwreck in the end, and the gods will not bear him in his distress.

mvp-comment-174-1 τὸν ἀντίτολμον] Schol.

Cf. Ag. 366

ἀτολμήτως ἄρη πνεόντων.

Here, perhaps, the adversary of justice is described. In the next verse ἄγοντα is added on the conjecture of Pauw. Construe βιαίως ἄγοντα, a metaphor, perhaps, from the forcible abduction of slaves or captives.

mvp-comment-175-1 καθήσειν] He will take down his sail when it is too late, and when the yard-arm is being broken by the gale.

mvp-comment-176-1 δυσπαλεῖ] aegre luctatur, he struggles hard in the middle of the whirling waves. Herod. VIII. 21

ós. The adjective δυσπαλὴς occurs in Ap. Rhod. Iv. 52 .

mvp-comment-177-1 θερμῷ] rash. Theb. 599

The Schol. explains it ἐπὶ τῷ ἀδίκως πάσχοντι, but perhaps he wrote ἐπὶ τῷ ἀδίκῳ ταῦτα πάσχοντι. – τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντα, who was too sure it would never come to this. Cf. οὔποτ ηὔχουν-μολεῖσθαι, Prom. 708 , οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν, Ag. 489 .

mvp-comment-178-1 λαπαδνόν] ‘brought low, ᾿ ἀλαπαδνόν. This is Musgrave's conjecture for λέπαδνον, which the Schol. explains ὑπεζευγμένον καὶ χαλινωθέντα. -ἄκραν, not skimming the crest of the wave, but swamped. Eur. frag. Archel. 229 , οὐ γὰρ ὑπερθεῖν κύματος ἄκραν δυνάμεσθ.

mvp-comment-179-1 ἔρματι] a sunken reef. See Ag. 977

mvp-comment-180-1 The goddess returns, accompanied by twelve venerable citizens. The loud tones of a trumpet are heard, proclaiming silence and attention to her words, and to the rules that are to be followed in her court for all time, by which expression the poet deprecates any present interference with a divinely-established institution. αἰεί.

mvp-comment-181-1 αἰανῆ] See on v. 394. Schol.

mvp-comment-182-1 καὶ τόνδε] And the defendant too, that the cause may be rightly decided. There is difficulty in the verse, since the Schol. read τῶνδ', which he explains τῶν ᾿Αρεοπαγιτῶν, and καταγνῶναι δίκην, for δικάζειν, is unusual without a genitive of the person condemned, καταγνῶναι θάνατόν τινος, &c. Generally, οὗτος is used for the defendant.'

mvp-comment-183-1 ἄναξ ῎Απολλον] Schol.

‘It is not for you to interfere here,' is the purport of the address.

mvp-comment-184-1 The repetition of δόμων is clearly wrong. Perhaps ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης (G. Burges and Hermann). καθάρσιος, cf. 63, 427.

mvp-comment-185-1 καὶ ξυνδικήσων] ‘and to be his advocate in person,' - for, he adds, 'I am responsible for the murder of this man's mother,' i. e. Orestes lays it on me as having persuaded him to it, sup. 84.

mvp-comment-186-1 The Med. has κύρωσον. We might read κυρῶσαι, οι ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ. But ὁ κυρώσων seems at least as likely, for Apollo may inquire who intends to act as εἰσαγωγεὺς in the trial, i.e. to approve and sanction the opening of the case. When the goddess godd replies εἰσάγω δὲ τὴν δίκην, bidding the Furies to speak first because the prosecutor should open the case, she virtually takes on herself the office in question.

mvp-comment-187-1 πρῶτον] The first question is one of fact; the second, of the mode, the third, of the motive (author or ad. viser). These are the τρία παλαίσματα, the three crucial questions which must be satisfactorily answered, three throws constituting a defeat in wrestling. --κατέκτονας, a rare form of transitive perfect; this passage is noticed as unique in tragedy by Veitch, Gr. V. p. 395 . There were four forms of transitive aorist, ἔκτεινα, ἔκτανον, ἔκταν, and ἔκανον, the last of which may be referred to καίνω ( Cho. 872 ).

mvp-comment-188-1 ὅπως] The Schol. takes this to mean, ‘how it was that you killed her,' i.e. why, and he thinks that Orestes misunderstands the question ( πλανᾶται), which is accordingly repeated at v. 563.

mvp-comment-189-1 ἐξηγεῖτο] Do you mean to say that the prophetgod himself declared to you (as the interpreter of the divine will) that you should kill your mother?

mvp-comment-190-1 τάχα] Schol.

This is a rare sense without ἂv, and perhaps the meaning is you will soon tell a different tale.

mvp-comment-191-1 νεκροῖσι] This is said in contempt, i nunc, fide mortuis; Agamemnon, as a king in Hades, being a δαίμων of power to aid. -πέπεισθι, an epic reduplicated form like κέκλυθι, κέκραχθι, Ar. Ach. 335 . Veitch, Greek Verbs, p. 518 , thinks πέπισθι οι πέποισθι would be more analogical.

mvp-comment-192-1 προσβολάς] The addition of one crime to another, the union of two, viz. the killing of a husband and the wrong done to me by the killing of my father. Schol.

He thinks there is irony in the reply; make the judges understand that, for I do not; μὴ ἡμάς δίδασκε, ἀλλὰ τοὺς δικαστάς.

mvp-comment-193-1 The MSS. have τοιγὰρ and φόνῳ, but the Schol. read τί γάρ; and the dative (the correction of Schutz) seems required by the sense. Well! you are alive (and can be pursued); she is free from pursuit by her death.- Then you should have pursued her while yet alive, and before I slew her.- We did not do that, because she had killed a husband, who is not a blood relation. See v. 202. Schol.

proceedings do you

mvp-comment-194-1 ἀπεύχει] Do you disown?

mvp-comment-195-1 ἤδη] At this point of the bear witness for me, and declare for me whether I killed her with justice on my side.' The fact, he adds, being admitted, the question of right alone remains. - δικαίως, supply πεπράχθαι from δρᾶσαι.

mvp-comment-110-1 ἐγὼ

mvp-comment-113-1 δικαστής. γρά(φωι): ἐφορᾶι δὲ πάντα ἀναγραφόμενος αὐτὰ τῆι ἰδίᾶι δέλτωι. διδαχ(θείς): διδαχθεὶς πολλοὺς καθαρμούς, ὅ ἐστι, τηλικαῦτα ἀτυχήσας (Steph. f. ἀψ.), ἃ πολλῶν ἐδεήθη καθαρμῶν. ἄλλως· οἱ ἐναγεῖς οὔτε ἐν ἱερῶι προσ ήιεσαν οὔτε προσέβλεπον (προέβλ. Μ) οὐδὲ (Rob. f. οὐ) διελέγοντό τινι. (καὶ παρ᾿ Εὐριπίδηι) (Frg. 996 Ν.) „τί σιγᾶις; μῶν φόνον τιν᾿ ἠργάσω“; (εἰργ. Μ). ἐπεὶ οὖν Ὀρέστης μέλλει διαλέγεσθαι δοκῶν ἔτι ἐναγὴς εἶναι, ἐγώ, φησί, διδαχθεὶς σὺν κακῶι τῶι ἐμαυτοῦ, καὶ οἷον διδασκάλοις χρησάμενος ταῖς ἐμαῖς συμφοραῖς, ἐπίσταμαι καὶ σιγᾶν καὶ λαλεῖν ὅπου δεῖ, ἑκατέρου καιρὸν γινώσκων.

mvp-comment-114-1 κοιμάται.

mvp-comment-115-1 ἐκκεκαθαρμένον.

mvp-comment-116-1 ἐβλάπτοντο γὰρ οἱ μυσαροῖς (Steph. f. -ροὶ) ξυντυγχάνοντες.

mvp-comment-117-1 λείπει ἐμέ. ὡς τότε συμμαχούντων Ἀργείων Αθηναίοις.

mvp-comment-118-1 ὅτι

mvp-comment-119-1 ὡς θρασὺς (auf ein x bezüglich) διὰ τοῦτο οἴεται αὐτὴν Τριτογένειαν. ἡγεμών. ἁρμόττουσα δὲ ἡ εὐχή· δεῖται γὰρ ἐνδρανοῦς (L. Dindorf f. έδρανοῦς) βοηθοῦ.

mvp-comment-120-1 τὸ ἑξῆς· ἔλθοι, ὅπως γένοιτο.

mvp-comment-121-1 ὁ μηδὲ αἷμα σχήσων ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ γενησόμενος σκιά· ῥοφήσομεν γάρ σου τὸ αἷμα. ἢ ἐναίματον, ἀντὶ τοῦ ζῶντά σε νεκρὸν ποιήσομεν.

mvp-comment-122-1 οὐκ ἀποκρίνηι, ἢ ἀντὶ τοῦ) οὐδὲ ἀντιφωνήσεις μοι, ἀλλὰ σοῦ βουλομένου λαλεῖν τὸ φθέγμα δεθήσεται.

mvp-comment-123-1 ὡς ἐπὶ νεκρῶι.

mvp-comment-124-1 τοὺς κλήρους ἡμῶν (Vict. f. ὑμῶν). ἀπὸ κοινοῦ δὲ τὸ δεδόκηκεν.

mvp-comment-125-1 ἐπεὶ ὑπὲρ τῆς μητρὸς Ὀρέστου ἀγωνίζονται, εἰκότως τὴν μητέρα ἑαυτῶν ὀνομάζουσιν.

mvp-comment-126-1 ζῶσι καὶ θανοῦσιν ἔκδικον.

mvp-comment-127-1 τὸν τῶι ἰδίωι θανάτωι ἀφαγνιοῦντα τὸν φόνον τῆς μητρός· ἅγνισμα δέ τινες εὐφήμως τὸ μόλυσμα.

mvp-comment-128-1 ἐπὶ Ὀρέστηι δὲ μέλλοντι θύεσθαι λεχθήσεται ὕμνος ἐξ ἡμῶν ὡς ἐπὶ ἱερείωι, ὃς αὐτοῦ τὰς φρένας παρακόψει.

mvp-comment-129-1 παρακίνησις τῶν φρενῶν.

mvp-comment-130-1 ὁ δεσμεύων αὐτοῦ τὰς φρένας.

mvp-comment-131-1 ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς.

mvp-comment-132-1 ἡ διαμπὰξ τιμωρουμένη.

mvp-comment-133-1 αὐτοφονίαις.

mvp-comment-134-1 τούτοις ἡμᾶς ἀκολουθεῖν, ἕως ἀποθάνηι ὁ τοιοῦτος.

mvp-comment-135-1 ἐφυμνίωι (Abresch f. -ον) αὐτῶι χρῆται. λέγεται δὲ καὶ μεσόφθεγμα.

mvp-comment-136-1 ἀφόρμικτος: οὐ γὰρ σὺν ὀργάνοις μουσικοῖς γίνεται οὗτος ὁ ὕμνος. ὁ δεσμεύων αὐτοῦ τὰς φρένας.

mvp-comment-137-1 ἀντὶ τοῦ γέρα.

mvp-comment-138-1 μὴ πλησιάζειν ἡμᾶς τοῖς θεοῖς.

mvp-comment-139-1 οὐδαμοῦ ὅπου ἑορτὴ καὶ ἀμπεχόνη καθαρὰ πάρειμι.

mvp-comment-140-1 ὅταν τις ἐχθρὸς συγγενὴς ὢν τὸν συγγενῆ φονεύσηι.

mvp-comment-141-1 οἰκεῖος, φίλος.

mvp-comment-142-1 διὰ μέσου τὸ ὦ.

mvp-comment-143-1 διὰ τὸ νέον αἷμα. τοῦ νεωστὶ εἰργασμένου ὑπ᾽ αὐτοῦ.

mvp-comment-144-1 τῆς Κλυταιμήστρας (auch f).

mvp-comment-145-1 λείπει εὔχομαι τοῖς θεοῖς. τελέσαι μου τὸ βούλημα καὶ μὴ εἰς μάχην μοι ἐλθεῖν.

mvp-comment-146-1 τοῖσιν αὐτουργίαις ξύμπασ ωσιν (ὦσι f): ξυμπέσωσιν Turn., ders. αὐτουργίαι (τοὶ σὺν -ίαις Meineke Weil mit verschiedener Fortsetzung).

mvp-comment-147-1 τὸ τῶν φονέων.

mvp-comment-148-1 καὶ τοὺς ὑψηλοὺς καθαιροῦμεν.

mvp-comment-149-1 τοῖς τανυδρόμοις αὐτῶν κώλοις ἐπάγουσα τὰ σφαλερά μου κῶλα. ἢ ἀπ᾿ ἄλλης ἀρχῆς, καὶ τοῖς τανυδρόμοις γίνεται σφαλερὰ τὰ κῶλα διὰ τὴν ἐπιοῦσαν αὐτοῖς ἄτην δύσφορον ὑπ᾿ ἐμοῦ. οἷον, καὶ οἱ ταχυδρόμοι οὐ δύνανταί με ἐκφυγεῖν.

mvp-comment-150-1 παραφρονῶν (Steph. f. περιφρ.) γὰρ οὐκ αἰσθάνεται τοῦ κακοῦ.

mvp-comment-151-1 σκότος φρενῶν. λείπειν φασὶ διά, διὰ (Kirchh. f. δὲ) μύσος· οὐκ ἔστι δέ, αὐτὸ γὰρ τὸ μύσος κνέφας εἴρηκεν.

mvp-comment-152-1 κακὴ δὲ φήμη περὶ τοῦ οἴκου αὐτοῦ λέγεται.

mvp-comment-153-1 λείπει τὸ ἐσμέν. ἡμεῖς γὰρ εὐμήχανοι ἐσμεν καὶ ἐπιτελεστικαὶ καὶ τῶν κακῶν μνήμονες.

mvp-comment-154-1 οὐ ταχέως παρηγορούμεναι ὑπὸ βροτῶν.

mvp-comment-155-1 ἀφωρισμένα τῶν θεῶν τῶι προσόντι αὐτοῖς σκότει. μετερχόμεναι λάχη ὑπὲρ ὧν οὐ τιμώμεθα ὑπὸ θεῶν.

mvp-comment-156-1 δυσπαράβατα καὶ τραχέα ζῶσι καὶ τοῖς θνήισκουσιν (καὶ τεθνηκόσιν Wieseler).

mvp-comment-157-1 τὸν ὑπὸ Μοιρῶν καὶ θεῶν τετελεσμένον.

mvp-comment-158-1 ἔπεστιν.

mvp-comment-159-1 ἐπὶ ὀχήματος ἔρχεται.

mvp-comment-160-1 Μιτυληναῖοι ἐμάχοντο πρὸς Αθηναίους περὶ πόλεως Σιγείου. ἔδοξεν οὖν μονομαχίωι λῦσαι τὸν πόλεμον· καὶ ὑπὲρ μὲν Μιτυληναίων ἐπολέμει Πιττακός, ὑπὲρ δὲ Ἀθηναίων Φρύνων. ἡττηθέντος δὲ Φρύνωνος διελύθη τὰ τῆς μάχης. ἔοικεν οὖν παρορμᾶν Ἀθηναίους ὁ Αἰσχύλος εἰς τὸ ἀντέχεσθαι πάλιν Σιγείου, λέγων τὴν θεὸν ἐκεῖθεν ἐληλυθέναι. καταφθάνουσα.

mvp-comment-161-1 ὡς ἀρμένωι χρωμένη τῆι αἰγίδι.

mvp-comment-162-1 καὶ πρὸς ὑμᾶς. τῶν σπειρομένων.

mvp-comment-163-1 μὴ πρότεινε αὐτῶι ὅρκον καὶ διὰ τούτου θέλε νικᾶν (steht bei 429; berichtigt von Weckl.). οὐκ ὀφείλει ὁ ἀδικῶν ὅρκωι φεύγειν τὴν κατηγορίαν· ἐπιορκήσει γάρ.

mvp-comment-164-1 ἀξίων οὖσαν γονέων.

mvp-comment-165-1 ἀντὶ τοῦ) ἔγκλημα.

mvp-comment-166-1 ὃν τρόπον κἀκεῖνος προσεκάθητο τῶι ναῶι τοῦ Διὸς καθαρισθησόμενος· πρῶτος γὰρ Ἰξίων φόνον ποιήσας ἐκαθαρίσθη ὑπὸ Διός.

mvp-comment-167-1 ἀποκρίνου μοί τι εὔγνωστον.

mvp-comment-168-1 ἐναγής.

mvp-comment-169-1 σημείωσαι. τὸν φονέα.

mvp-comment-170-1 καὶ εἰς οἶκον εἰσῆλθον, καὶ ὑδάτων μετέλαβον.

mvp-comment-171-1 τὴν τοῦ μύσους.

mvp-comment-172-1 διατάκτορα, βασιλέα.

mvp-comment-173-1 διὰ τούτων φιλοποιεῖται τὴν θεόν.

mvp-comment-174-1 δολιόφρων.

mvp-comment-175-1 τῶι πέπλωι.

mvp-comment-176-1 ἐκήρυττε τὸν διὰ τῆς ἐπιχύ σεως τῶν λουτρῶν γενόμενον αὐτῶι φόνον. λέγεται γὰρ μετὰ τὸ φονεῦσαι γυμνὸν ἐξαγαγεῖν καὶ δεῖξαι τοῖς πολίταις.

mvp-comment-177-1 πάντων. τοῦτο δὲ πρὸς τὸ „ἄλλης ἀνάγκης οὔτινος τρέων κότον“ (426).

mvp-comment-178-1 τὰ κατὰ τὴν κρίσιν ἀποβαίνοντα, ὁποῖα ἂν ἦι, ἐπαινέσω.

mvp-comment-179-1 εἴ τις οἴεται τὸ πρᾶγμα βροτὸς δικάζειν, μεῖζον ἢ κατὰ ἀνθρώπους οἴεται, ἐμοὶ δὲ περὶ φόνου δικάζειν οὐχ ὅσιον.

mvp-comment-180-1 ἐφ᾽ αἷς (Linwood für οἷς) ταχέως μηνίσουσιν Ἐρινύες.

mvp-comment-181-1 τέλειος τὴν ἡλικίαν. τοῦτο δὲ ἀπὸ τῶν ζώιων.

mvp-comment-182-1 διὰ τούτου ἐλπίδας αὐτῶι χρηστὰς ὑποτίθησιν.

mvp-comment-183-1 δέχομαι ἐν τῆι πόλει. εὐχερῆ, εὐάρεστον. δυσάρεστοι φύσει εἰσὶν αὗται.

mvp-comment-184-1 ὡς σκηπτὸς

mvp-comment-185-1 πέμπειν αὐτὰς ἀμηνίτως δυσχερές ἐστιν ἐμοί. εἰσῆλθεν.

mvp-comment-186-1 οἷον ἐνόρκους δικαστάς.

mvp-comment-187-1 διετέλεσε γὰρ τὸ Ἀρειοπαγιτικὸν συνέδριον.

mvp-comment-188-1 ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε.

mvp-comment-189-1 βέλτιστα (τὰ μέγιστα f).

mvp-comment-190-1 ὅρκον διδόντας.

mvp-comment-191-1 ἡ μὲν Ἀθηνᾶ ἀπῆλθεν εὐτρεπίσαι δικαστάς, ὁ δὲ Ὀρέστης ἱκετεύων μένει, αἱ δὲ Ἐρινύες φρουροῦσιν αὐτόν. μέλος δὲ οἰκεῖον ἄιδουσι τῆι ἑαυτῶν προαιρέσει.

mvp-comment-192-1 τὸ μητροκτονεῖν.

mvp-comment-193-1 τῶν τοὺς βροτοὺς ἐπισκοπούντων.

mvp-comment-194-1 ἡμῶν δῆλον ὅτι.

mvp-comment-195-1 πάντ᾽ ἐφήσω μό(ρον): οὐκέτι τινὰ μὲν ἔννομον ἡγήσομαι μόρον, τινὰ δὲ οὐ, ἀλλὰ πάντα ἐφήσω μόρον, ὅπως τις βούλεται ἀναιρεῖν. οὐ τιμωρήσω τοῖς ἀδικουμένοις, ἀλλὰ συγχωρήσω ἀλλήλους ἀναιρεῖν.

mvp-comment-196-1 πεύσεται δ᾽ ἄλλος: ἀεὶ τὰ ἀλλήλων ἀκούσονται, καὶ οὐ γίνεται κακῶν ἀνάπαυσις.

mvp-comment-197-1 διαδοχήν.

mvp-comment-198-1 παθὼν δέ τις μάτην ἑαυτὸν παραμυθεῖται τῆι εἰς ἡμᾶς ἐλπίδι. ἡ, ἕκαστος δὲ τῶν φονέων παρηγορηθήσεται. τλήμων γὰρ ὁ ἀναιδής· „ἡ δ᾽ ὧδε τλήμων" (Soph. El. 275).

mvp-comment-199-1 ἡμᾶς δηλονότι.

mvp-comment-200-1 θροῶν.

mvp-comment-201-1 ταῦτα ἀναιρούμενος πατήρ ἤ μήτηρ ὑπὸ παιδός.

mvp-comment-202-1 ἐπειδὴ ἀπόλωλε (f: παρόλ. Μ) τὸ δίκαιον (auch f).

mvp-comment-203-1 οὐ πανταχῆι τὸ δεινὸν ἀπεῖναι φρενῶν δεῖ.

mvp-comment-204-1 ὥστε καθήμενον ὑπὸ στένει σωφρονεῖν. ὡσεὶ ἔλεγεν ὑπὸ τῶι δέει. ἔστι δὲ ἀπ᾿ εὐθείας τῆς τὸ στένος.

mvp-comment-205-1 λαμπρότητι, ὀρθότητι φρενῶν.

mvp-comment-206-1 ἀλλὰ τὸν (Rob. f. τῶν) ἠρέμα τούτων ἐφαπτόμενον· παρόσον αἱ μὲν παντάπασι τυραννούμενοι κακῶς βιοῦσιν, οἱ δὲ ἄναρχοι πονηρῶς.

mvp-comment-207-1 προφωνῶν τὰ τῶν.

mvp-comment-208-1 ὑπόδοσιν Μ, ὑπόδυσιν g (-δησιν f).

mvp-comment-209-1 ἄλλα ἄλλως ἐφορᾶι ὁ θεός. ἔσθ᾽ ὅπη(ι) δέους (zu 516, Weckl.).

mvp-comment-210-1 σύντομον.

mvp-comment-211-1 ὕβριν γεννῶσα. οἱ γὰρ ἀρξάμενοι τοῦ θείου καταφρονεῖν ὑβρίζουσι τοὺς ἀνθρώπους.

mvp-comment-212-1 ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν: ἐκ τοῦ ὀρθὰς ἔχειν φρένας. νόσον δὲ φρενῶν τὴν δυσσέβειάν φησιν, ὑγίειαν δὲ ἐξ ἧς ἂν εἴη τιμή· ἐξ ἐκείνης δὲ ὕβρις.

mvp-comment-213-1 καθολικῶς λέγω τὸ ἐπιφερόμενον.

mvp-comment-214-1 τὴν δίκην.

mvp-comment-215-1 ὁ χωρὶς ἀνάγκης δίκαιος ὤν.

mvp-comment-216-1 τὸν τὰ ἐναντία τοῖς εἰρημένοις τολμῶντα. ἀντὶ τοῦ) τὸν ἄδικον. παραβεβηκότα.

mvp-comment-217-1 πάντοθεν συνηγμένα.

mvp-comment-218-1 ἀπὸ τῶν χειμαζομένων, τροπικῶς. ἀντὶ τοῦ ταπεινωθήσεται.

mvp-comment-219-1 ἀτυχία.

mvp-comment-220-1 τοὺς θεούς.

mvp-comment-221-1 γελᾶι, φησίν, ὁ δαίμων ἐπὶ τῶι ἀδίκωι (Stanley f. -ως) (κακῶς) (<κακά) Hartung) πάσχοντι, τὸν μηδέποτε προσδοκήσαντα τιμωρεῖσθαι ἰδὼν ἐν μέσηι τῆι δύηι ὑπεζευγμένον καὶ χαλινωθέντα· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ λέπαδνον.

mvp-comment-222-1 τὸν πολυχρόνιον δὲ ὄλβον ἑαυτοῦ προσκρούσας τῶι βράχει (Abresch f. βραχεῖ) τῆς δίκης ὤλετο.

mvp-comment-223-1 κληρώσασα Ἀθηνᾶ τοὺς ἀρίστους ἄγει δικάσοντας. καθισάντων δὲ αὐτῶν, ἐν μέσωι στᾶσα κελεύει διὰ τῆς σάλπιγγος καὶ τοῦ κήρυκος σιωπὴν γενέσθαι, ὡς μὴ ἀρκοῦντος μόνου τοῦ κήρυκος. ὅρα δὲ πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνεται, ταῦτα τὴν Ἀθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῆι σάλπιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες. κάτεχε, κώλυε.

mvp-comment-224-1 συμφέρει.

mvp-comment-225-1 διηνεκή, παρὰ τὸ αἰεί.

mvp-comment-226-1 τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. (über der Seite, die V. 597 ff. enthält) ἐν παραχορηγήματι (Ddf. für περιχωρήματι) αὐτῶι εἰσιν οἱ Ἀρεοπαγίται μηδαμοῦ διαλεγόμενοι.

mvp-comment-227-1 ὧν ἐκληρώθης, δηλονότι μαντειῶν. παραφανέντος δ᾽ Ἀπόλλωνος ταῦτά φησιν.

mvp-comment-228-1 μαρτυρήσων ὅτι οὐκ ἔστιν ἐναγής· ἐκάθηρα γὰρ αὐτόν. δικοι λέγονται οἷς ἴσον μέτεστιν ἐν τῆι δίκηι τῆς αἰτίας.

mvp-comment-229-1 τῶν Ἐρινύων. ἅρα τὸ δικαστήριον.

mvp-comment-230-1 ὁ κατηγορῶν.

mvp-comment-231-1 τοῦτο οὐ πρὸς τὰς τρεῖς, ὀλλὰ πρὸς τὸν χορόν· ιε΄ γὰρ ἦσαν.

mvp-comment-232-1 ῥητορικῶς πυνθάνονται. εἰ μὲν ὁμολογοίη, ὑπεύθυνος ἔσται· εἰ δ᾽ ἀρνοῖτο, ἐλεγχθήσεται. καὶ Ἀχιλλεὺς πρὸς τοὺς πρέσβεις· „τι δὲ λαὸν ἀνήγαγεν ἐνθάδ᾽ ἀγείρας Ατρείδης“; διὰ γυναῖκα (Homer I 338 f.).

mvp-comment-233-1 ἓν πέπτωκας (Weil für ἐμπ.). ἡ μεταφορὰ δὲ ἐστιν ἀπὸ τῶν παλαιόντων, οἳ ἐπὶ τοῖς τρισὶ πτώμασιν ὁρίζουσι τὴν ἧτταν.

mvp-comment-234-1 πλανᾶται. αἱ μὲν γὰρ τὴν αἰτίαν τοῦ φόνου πυνθάνονται, ὁ δὲ πρὸς τὸ πῶς“ „ξίφει" φησίν· ὡς τὸ μὴ δι᾿ ἐμὴν ἰότητα“ (Hom. O 42).

mvp-comment-235-1 τὸ ἀεὶ ἐπὶ τοῦ ἕως τάττουσιν Ἀττικοὶ πολλάκις. δεῦρο μέν μοι τόνδ᾽ αἰεὶ τείνει λόγον“ (Adesp. 148 N.). ἕως δεῦρο. τὴν πρᾶξιν.

mvp-comment-236-1 ἀν(τὶ) τοῦ ἴσως.

mvp-comment-237-1 ὡς ὑμᾶς (Herm. f. ὑμῖν) ἔπεμψεν ἡ μήτηρ, οὕτω βοηθοὺς κἀμοὶ πέμψει ὁ πατήρ.

mvp-comment-238-1 συντυχίας.

mvp-comment-239-1 πανούργως φασί, μὴ ἡμᾶς δίδασκε, ἀλλὰ τοὺς δικαστάς.

mvp-comment-240-1 ἐμὲ κἀκεῖνον ἠδίκησεν.

mvp-comment-241-1 πῶς οὖν λέγεις ὅτι ἠδίκησέ με; πῶς δὲ Ἀγαμέμνονα, ὅπου ἀπέθανεν δι᾽ αὐτόν (Linwood f. αὐτὴν)

mvp-comment-242-1 οὐκ εἰ τέθνηκεν, τούτου αἰτία εἶ σύ, (ἣ) ζῶσαν (Steph. u. a.; Μ πῶς ἂν) (οὐκ) ἐδίωκες· ὥστε οὐδὲ ἀποθανοῦσα διὰ τὴν σὴν αἰτίαν ἀπέθανεν.

mvp-comment-243-1 ἐγὼ οὖν ὅμαιμός εἰμι τῆι μητρί

mvp-comment-244-1 ἀπαρνῆι.

mvp-comment-245-1 ὡς ἀπορῶν τῆς ἀποκρίσεως. ἐπεὶ γὰρ ἦλθεν εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ δικαίως ἢ μὴ ἀνηιρηκέναι τὴν μητέρα, ἐπὶ τὸν συμβουλεύσαντα θεὸν καταφεύγει. τραγικὸν οὖν καὶ πρέπον (Vict. f. τρέπον)· ὁμοειδές τε τὸ (αὐτὸν) πάντα λέγειν.

mvp-comment-142-1 Wecklein 1888, p. 270

mvp-comment-142-2 Epiparodos (vgl. zu 1). Der Chor tritt zerstreut auf ( τινὲς δέ φασιν ἐν τῇ ἐπιδείξει τῶν Εὐμενίδων σποράδην εἰσαγαγόντα τὸν χορὸν τοσοῦτον ἐκπλῆξαι τὸν δῆμον κτέ. im βίος Αἰσχύλου); zuerst erscheint wie Soph. Ai. 866 der eine Halbchor, dem der Koryphaios als Führer vorausgeht; den Worten der Führerin (1) erwidert der Halbchor (2). Dann kommen nach einander die sechs Mitglieder des anderen Halbchors (3-8). Erst bei 307 ( χορὸν ἅψωμεν) ordnen sie sich in Reihe und Glied. τόδε auf den Boden deutend, wo sie Blutspuren zu sehen glaubt, vgl. αἵματι στάζοντα χείρας 41 f., wiewohl Orestes jetzt von Apollon gereinigt ist. Zu 281.

mvp-comment-156-1 ¹

mvp-comment-156-2 Wecklein 1888, p. 271

mvp-comment-156-3 ἀντίποινα ματροφόνου δύας, Bufse für den muttermordenden Schmerz d. i. für den von Schmerzen begleiteten Muttermord. Vgl. zu Ag. 735 .

mvp-comment-157-1 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-157-2 ἤλιτεν θεὸν . . τοκῆας wie ἀθανάτους ἀλιτέσθαι Hom. δ 378 , ἐκ γὰρ δή μ' ἀπάτησε καὶ ἤλιτεν 1 375, ὅ τις σφ᾽ ἀλίτηται Τ 265 u. a.

mvp-comment-158-1 ²

mvp-comment-158-2 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-158-3 Der Ahndung der Erinyen fallen diejenigen anheim, welche sich gegen die drei Hauptgebote der griechischen Sittenlehre verfehlen. Vgl. zu 548. So sagt Horaz carm. II 13, 5 von dem, welcher der schlimmsten Verbrechen fähig ist, illum et parentis crediderim sui fregisse cervicem et penetralia sparsisse nocturno cruore hospitis. - Wegen des Plur. ἀσεβοῦντες nach dem kollektiven τὶς ἄλλος Krüger I § 58, 3, 5 . Die epische Form τοκῆας wie Eur. Phoen. 829

.

mvp-comment-159-1 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-159-2 εὔθυνος: δικαστής Schol. Pers. 830

.

mvp-comment-160-1 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-160-2 δελτογράφῳ: Soph. frg. 535

, Cic. Acad. II 1

ut nos litteris consignamus quae monumentis mandare volumus, sic ille (Lucullus) in animo res insculptas habebat

und zu Cho. 448 . Cho. 1 . ἐπωπα: 20

mvp-comment-161-1 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-161-2 zweites Epeisodion. Orestes ruft Athena zu Hilfe. Die Chorführerin weist jeden Beistand zurück.

mvp-comment-162-1 ³

mvp-comment-162-2 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-162-3 καιρούς d. i. die rechte Zeit für das Reden wie für das Schweigen, vgl. Plat. Staat p. 374 Cov παριεὶς τοὺς καιρούς und zu Cho. 580 . Diese Stelle scheint die Vorlage für frg. I der Eumen. des Ennius gewesen zu sein: Ita sapere opino esse optumum, ut pro viribus Tacere ac fabulari tute noveris.

mvp-comment-163-1 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-163-2 μητροκτόνον μίασμα: Vgl. κηλὶς μητροκτόνος Eur. Iph. T. 1200 und zu Ag. 735 . Wenn die Erinyen 247 u. a. immer noch Blut sehen, so wollen sie jede Möglichkeit der Reinigung eines Muttermörders in Abrede stellen.

mvp-comment-164-1 ⁴

mvp-comment-164-2 Wecklein 1888, p. 272

mvp-comment-164-3 ποταίνιον ὄν, als es noch frisch war. Vgl. Cho. 1053 . πρὸς ἑστία θ. Φ. gehört zu ἠλάθη. χοιροκτόνοις (zu Ag. 735 ): Ferkelblut galt als entsühnend und wurde bei Reinigungsopfern vielfach gebraucht, so bei den περίστια vor Be- ginn der Volksversammlung (Schol. zu Aristoph. Ekkl. 128 , Poll. VIII 104 ), denen die römischen suovetaurilia entsprechen, und sonst, vgl. zu 453 und Plaut. Men. 292 . Einl. S. 17 N. 2.

mvp-comment-165-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-165-2 πολὺς . . ἐξ ἀρχῆς λόγος d.i. ich würde viel zu sagen haben, wenn ich von Anfang an erzählen wollte.

mvp-comment-166-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-166-2 Schol. ἐβλάπτοντο γὰρ οἱ μυσαροῖς ξυντυγχάνοντες.

mvp-comment-167-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-167-2 Der Vers, welcher dem Zusammenhange der Stelle, nach der Phöbos den Orestes gereinigt hat, nicht entspricht, ist von Musgrave ausgeschieden worden. Der Sinn ist:,,alles (also auch die Befleckung) entkräftet die mit ihm alternde Zeit" d. i. je älter eine Sache wird, um so mehr wird sie geschwächt. Die Zeit wird als alternd mit dem Alternden gedacht, vgl. Prom. 1013

. Ein ähnlicher Vers findet sich bei Stob. fl. 126, 8 χρόνος δ᾽ ἀμαυροῦ πάντα κεἰς λήθην ἄγει.

mvp-comment-168-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-168-2 Ἀθηναία, die alte feierliche, in Inschriften bis auf die Zeit des Euklides herab häufig (gewöhnlich mit Artikel ἡ ᾿Αθηναία) vorkommende Form, auch 299, 617, Eur. Iph. T. 1436 , sonst bei den Tragikern Ἀθάνα.

mvp-comment-169-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-169-2 κτήσεται, nämlich als Herrin dieses Landes ", also für Attika. Vgl. zu 765.

mvp-comment-170-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-170-2 αὐτόν scil. ἐμέ. τὸν Ἀργεῖον λεὼν . . σύμμαχον: Schol. :

. Einl. S. 23. δικαίως, ὀρθῶς, ἀληθῶς, aufrichtig, ehrlich. Vgl. πανδίκως εὐσεβής Suppl. 424

ὀρθῶς ἐνδίκως τ᾽ ἐπώνυμον

Sept. 392

ἣν εὑρεθῇς ἐς τήνδε μὴ δίκαιος ὤν

Soph. Trach. 411 .

mvp-comment-171-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-171-2 Die Gottheit hört gern von den Stätten, wo sie besonders verehrt wird. Daher ist bei Anrufungen der Götter die Aufzählung solcher Örtlichkeiten beliebt. Vgl. Soph. Ant. 1118 f. Mit εἴτε — εἴτε, wie hier, Aristoph. Wo. 269

steht wie ein einziger Begrif, daher Λιβυστικοῖς. Vgl. ποῖον . . γαίας πέδον Sept. 291

, χθονὸς . . τηλουρόν. . πέδον

Prom. 1

τὸ Πυθικὸν Θεοῦ μαντείον

Soph. Oed. T. 242

ὄγκον ὀνόματος μητρῷον

Trach. 817

, Ηπειρώτις ψυχὴ γυναικῶν

Eur. Andr. 159 u. Ähnliches oft, z. B. unten 327.

mvp-comment-172-1 Wecklein 1888, p. 273

mvp-comment-172-2 γενεθλίου: Schol. ( σημείωσαι) ὅτι διὰ τοῦτο οἴεται αὐτὴν Τριτογένειαν. Nach Herod. IV 180 (vgl. Paus. I 14, 6 ) glaubten die am Tritonischen See wohnenden Auseer (indem sie eine ihrer Gottheiten mit Athena identifizierten) τὴν ᾿Αθηναίην Ποσειδέωνος εἶναι θυγατέρα καὶ τῆς Τριτωνίδος λίμνης. Dals Aschylos der gewöhnlichen Sage sich anschliefst, zeigt 667 f. Er scheint also den Ort der Geburt an den See oder vielmehr Strom ( πόρου) Triton zu verlegen. In Wirklichkeit ist es ur- sprünglich die gleiche Vorstellung, wenn Athena als Blitzgöttin dem Haupte des Wolkensammlers Zeus, dem Wolkenberge, und wenn sie der Tritonischen See, den himmlischen Wassern, entstammt. Denn dafs die Tritonische See ursprünglich am Himmel war, ergiebt sich schon daraus, dafs sie nicht nur in Libyen, sondern auch anderwärts angenommen wurde ( Paus. VIII 26, 6 u. IX 33, 7, Strab. IX p. 407 ). Vgl. Schwartz, Der Ursprung der Mythologie. S. 87.

mvp-comment-173-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-173-2 τίθησιν . . πόδα erklärt man ,,aufrecht schreitet oder sitzt" (vgl. Hom. p 158 ἥμενος ἢ ἕρπων), weil der sitzenden Göttin die Füfse mit dem Gewande bedeckt sind. Aber eine solche Erklärung von κατηρεφῆ ist mindestens weit hergeholt. In der Deutung von Dutheil „visible ou invisible" und Hermann: sive palam incedens sive latens ( Hom. E 186

) opem fert amicis, worin κατηρεφής der durch eine Wolke verhüllte Fufs sein soll, lässt sich ỏodóv schwer verstehen. Es scheint vielmehr ὀρθὸν πόδα den hohen, gleichsam steilen Fufs (vgl. ὀρθόπους Soph. Ant. 985 ) der hochgeschürzten Göttin zu bezeichnen, wie sich κατηρεφῆ auf das lange Gewand bezieht.

mvp-comment-174-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-174-2 φίλοις ἀρήγουσα: Der Dichter scheint weniger an die Auseer als an die Athener zu denken, welche dem libyschen König Inaros zu Hilfe gezogen waren ( Thuk. I 104 ff. ). Vgl. die ähnliche Anspielung auf Zeitverhältnisse in Eur. El. 1347 νώ δ᾽ ἐπὶ πόντον Σικελὸν σπουδῇ σώσοντε νεῶν πρῴρας ἐνάλους. Φλεγραίαν πλάκα, Schauplatz des Gigantenkampfes, bei welchem Athena, Φλεγραίων ὀλέ τειρα Γιγάντων (Prokl. hymn. 32), unter anderen den Enkelados tötete ( Eur. Ion 209 ).

mvp-comment-175-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-175-2 κλύει θεός, es hört ein Gott auch in der Ferne. Vgl. Eur. Iph. T. 1447 κλύεις γὰρ αὐδὴν καίπερ οὐ παρὼν θεᾶς. Vielleicht hat ursprünglich πρόσωθεν οὖσ όμως geheilsen. es

mvp-comment-175-3 ⁵

mvp-comment-176-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-176-2 γένοιτο nach ἔλθοι, s. g. Assimilation der Modi. Vgl. Soph. Ai. 1217

, Krüger I § 54, 8, 3 .

mvp-comment-177-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-177-2 παρημελημένον d. i. so dafs keiner nach dir fragt ( ἄιστον ἄπυστον). Sept. 689

.

mvp-comment-178-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-178-2 ,,Ohne erfahren zu haben wo im Herzen die Freude wohnt“, weil du keine Freude genieſsen wirst. Vgl. 426 ὅπου τὸ χαίρειν μηδαμοῦ νομίζεται. Etwas anders Soph. Oed. K. 1217

.

mvp-comment-179-1 Wecklein 1888, p. 274

mvp-comment-179-2 Du eine blutleere Weide, nur Schatten von solchen die Blut haben, erwiderst mir nicht einmal?

mvp-comment-180-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-180-2 καὶ ζῶν . . οὐδὲ . . σφαγείς, sogar lebend und nicht erst geschlachtet. οὐδὲ für καὶ οὐ wie öfter bei Dichtern ( Krüger II § 69, 60 ). μὲ δαίσεις wie Eur. Or. 15

mvp-comment-180-3 ⁶

mvp-comment-181-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-181-2 δέσμιον σέθεν wie δέσμιος φρενῶν 333: zu Cho. 235 . Der besinnungraubende" Gesang der Erinyen ,, schlingt die Bande um den Frevler". Der Ausdruck erinnert an magische Künste (vgl. Plat. Ges. XI p. 933 A μαγγανείαις καὶ ἐπῳδαῖς καὶ καταδέσεσι).

mvp-comment-182-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-182-2 Unter der Begleitung der Anapäste, welche der Koryphaios vorträgt, ordnet sich der Chor in Reih und Glied, um sein Bannlied (322 ff.) zu singen und mit entsprechendem Tanz zu begleiten, indem die Figuren ( σχήματα) des Reigens, besonders bei den Ephymnien, die Idee des Bannenden und Bestrickenden zum Ausdruck bringen.

mvp-comment-183-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-183-2 δεδόκηκεν wie Prom. 402

, Sept. 1027

δοκησάτω

, Eur. Med. 763

δεδόκησαι

u. a.

mvp-comment-184-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-184-2 Schol. δεδόκηκεν ἡμῖν λέξαι τίνα τρόπον τὰ κατ᾿ ἀνθρώπους λάχη ἐφοδεύομεν. Vielmehr steht λάχη (,,das mir zugefallene Amt) wie 335, 348, 389, wie es 931 τὰ κατ᾿ ἀνθρώπους ἔλαχον διέπειν heifst. - ἐπινωμᾷ: ἐπισκοπεῖ und στάσις: σύστημα Schol.

mvp-comment-185-1 ⁷

mvp-comment-185-2 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-185-3 Mit εὐθυδίκαιοι (gerecht richtend) vgl. ὀρθοδίκαιος 995. μαιόμεθα (wir bestreben uns wie μαιομένοις Cho. 782

Soph. Ai. 287 .

mvp-comment-186-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-186-2 ,,Wohl dem, der frei von Schuld und Fehle" u. s. w.

mvp-comment-187-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-187-2 ἀσινὴς . . διοιχνεί scil. ἕκα στος wie 340. Vgl. Plat. Prot. p. 324

mvp-comment-188-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-188-2 ἐπικρύπτει, wer verstohlen des Mordes schwere That vollbracht".

mvp-comment-189-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-189-2 μάρτυρες ορθοί (deren Zeugnis sich aufrecht erhält), vgl. Soph. Ai. 354 ὀρθὰ (was sich als wahr bestätigt) μαρτυρείν, Ant. 1195

.

mvp-comment-190-1 Wecklein 1888, p. 275

mvp-comment-190-2 πράκτορες, vgl. χερὶ πράκτορι Ag. 113 und φόνου πράκτορα Soph. El. 953 . τελέως: τα 954.

mvp-comment-190-3 ⁸

mvp-comment-191-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-191-2 erstes Stasimon, welches besonders in den Ephymnien den Charakter des ὕμνος δέσμιος hat. ,, Apollon beraubt uns unseres Rechtes, indem er uns diesen Flüchtling entzieht, der uns zur Sühne des Muttermords zukommt und dem unser grauser Gesang gilt. Denn SO hat das Schicksal bestimmt, dafs wir die Mörder verfolgen und peinigen. Drum weil Umsturz von Häusern unser Los ist, haben die Götter des Lichts keine Gemeinschaft mit uns und Feste der Freude sind uns versagt. Dafür sind die Götter dieser traurigen Sorge überhoben und brauchen sich nicht mit Blutbefleckten zu befassen. Wir verfolgen den Mörder und stürzen ihn von der Höhe seines Ruhms. Er wird, ohne dessen in seiner Geistesnacht inne zu werden, von der Stimme des Volkes verurteilt und allgemeine Mifsachtung umnachtet sein Haus (vgl. Cho. 53 ff. , Ag. 463 ff. ). So steht es fest: Geniessen wir auch nicht die Ehre, den oberen Göttern gesellt zu sein, so haben doch die Sterblichen die vom Schicksal gegebene Satzung, auf der unser altheiliges Amt beruht, zu fürchten und zu verehren." Wenn man aus den drei Ephymnien schliefsen darf, wird jedes der drei ersten Strophenpaare von einem Stoichos, die Ephymnien und das vierte Strophenpaar von dem Gesamtchore vorgetragen.

mvp-comment-192-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-192-2 Nicht unpassend ist die Bemerkung des Schol. :

mvp-comment-193-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-193-2 Νύξ: zu 69. ποινὰν (abstr. pro concr.) ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν steht prädikativ zu μέ. ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν, Schol. ζῶσι καὶ θανοῦσιν. Vgl. 391.

mvp-comment-194-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-194-2 ἄτιμόν με τίθησιν d. i. macht mich rechtlos.

mvp-comment-195-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-195-2 πτῶκα κτἑ., den feigen Flüchtling (vgl. πτώσσοντας ὑφ᾽ Ἕκτορι Hom. Η 129 ), der nach Fug und Recht als Reinigungsmittel des Muttermords herhalten mufs, also uns nicht entzogen werden darf. Zu 292. Mit κύριον vgl. κύριοι 127.

mvp-comment-196-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-196-2 τεθυμένῳ, der so gut wie geschlachtet, ein dem Tode geweihtes Schlachtopfer ist. Vgl. Eur. Med. 1264

. Schol. :

ἐπὶ Ὀρέστῃ δὲ μέλλοντι θύεσθαι λεχθήσεται ὕμνος ἐξ ἡμῶν ὡς ἐπὶ ἱερείω, ὃς αὐτοῦ τὰς φρένας παρακόψει

.

mvp-comment-197-1 Wecklein 1888, p. 276

mvp-comment-197-2 Geistzerstörende Verrückung. Um das gleiche Versmafs wie vorher (-) zu gewinnen, vermutet Rauchenstein φρενοβλαβής, Herwerden φρενομανής, Weil φρενοπλανής. Aber vgl. das Versmals in Cho. 802 – 804.

mvp-comment-198-1 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-198-2 ἀφορμικτος (duldet nicht der Leier Klang"): zu_Ag. 980. αὐονά (Ausdörrung): Schol. ὁ ξηραίνων τοὺς βροτούς. Vgl. 138, 267.

mvp-comment-199-1 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-199-2 διανταία, Schol. ἡ διαμπαξ τιμωρουμένη. Es bedeutet durchdringend" d. h.,,unnachgiebig, unwiderstehlich".

mvp-comment-199-3 ⁹

mvp-comment-200-1 ¹⁰

mvp-comment-200-2 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-200-3 θνατῶν ist gen. part. zu τοῖσιν (οἷσιν): „Von den Sterblichen denjenigen, welchen es zustöfst, verwegen Hand an einen anderen anzulegen." τοΐσιν ξυμπέσωσιν ohne άv: zu 211. αὐτουργίαι wie αὐτοχειρίαι. μάταιοι gen. comm. wie Ag. 1149 , Cho. 81 . Die Bedeutung (frivol) wie Suppl. 770

, 235 ματαίων αἰτίας.

mvp-comment-201-1 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-201-2 τοῖς (zu 137) κτἑ.: Schol. τούτοις ἡμᾶς ἀκολουθεῖν, ἕως ἀποθάνῃ ὁ τοιοῦτος. So jagen wir ihn . . fort und fort bis zu den Schatten und geben ihn auch dort nicht frei." Zu 175 f. In anderem Sinne heifst es Hom. Ο 204 οἶσθ᾽ ὡς πρεσβυτέροισιν ἐρινύες αν ἕπονται. Über den Singular nach dem Plural zu 316.

mvp-comment-202-1 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-202-2 γιγνομέναισι: Hom. Υ 127 πείσεται άσσα οἱ αἶσα γινομένῳ ἐπένησε λίνῳ, ὅτε μιν τέκε μήτηρ. - ἐφ᾽ ἁμὶν ἐκράνθη, ἡμῖν ἐπεκράνθη. Die Verkürzung der zweiten Silbe von ἡμῖν, welche bei Sophokles öfter vorkommt, findet sich bei Äschylos nur hier, bei Euripides nirgends.

mvp-comment-203-1 ¹¹

mvp-comment-203-2 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-203-3 ἀθανάτων . . γέρας: Schol. μὴ πλησιάζειν ἡμᾶς τοῖς θεοῖς.

mvp-comment-204-1 Wecklein 1888, p. 277

mvp-comment-204-2 παλλεύκων (zu 52) πέ πλων ἀνέορτος ἄφαρος ἐτύχθην giebt in dichterischer Weise den Gedanken: des hellweifsen Festgewandes Freude ist mir versagt. Schol. οὐδαμοῦ ὅπου ἑορτὴ καὶ ἀμπεχόνη καθαρά, πάρειμι. Mit πέπλων ἀνέορτος ἄφαρος (zu Ag. 158 ) vgl. 894 und Eur. El. 310 άv έog τος ἱερῶν, Eur. Phoen. 324

mvp-comment-205-1 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-205-2 Ἀρης τιθασὸς ὤν, Ares in zahmer Gestalt, d. h. wenn nicht Feinde im Kriege, sondern Freunde (Verwandte) zu Hause das Blut von Freunden vergiessen.

mvp-comment-206-1 ¹²

mvp-comment-206-2 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-206-3 ὧδε weist auf die aufserliche Darstellung durch die Cheironomie und den Tanz hin.

mvp-comment-207-1 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-207-2 ὁμοίως, auf gleiche Weise wie wenn er schwach wäre, also s. v. a. ὅμως.

mvp-comment-208-1 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-208-2 ὑπό (,,unter Einwirkung von“) wie Soph. Ant. 221 ὑπ᾽ ἐλ πίδων ἄνδρας τὸ κέρδος πολλάκις διώλεσεν.

mvp-comment-209-1 ¹³

mvp-comment-209-2 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-209-3 aïde, wir hier. τινά, Zeus und die anderen Götter. Wir sind bestrebt, die Götter dieser Sorgen zu entledigen und Freiheit derselben von solcher Last durch die Rufe zu uns zu bewirken, damit sie sich nicht auf die Untersuchung von Mord einzulassen haben; denn Zeus hat dieses bluttriefende hassenswerte Volk (der Mörder) von seiner Unterredung verbannt. ἐμοῖσι nach σπεύδομεν, wie in Chorgesängen Singular und Plural häufig wechselt. ἐμοῖσι vertritt den gen. obi. zu λιταῖς. Man ruft die Erinyen an (515), weil man von ihnen Verfolgung des Mörders erwartet, und behelligt nicht die Götter mit solchen Greueln. μηδὲ ( θεοὺς) . ἐλθεῖν schliefst sich an ἀτέλειαν an, ist also auch von ἐπικραίνειν ( ποιεῖν ὥστε) abhängig. ἀνάκρι σις nach attischem Recht die Voruntersuchung des Beamten ( ἐξέτασις ὑφ᾽ ἑκάστης ἀρχῆς γινομένη πρὸ τῶν δικῶν Harpokr.), hier die Untersuchung überhaupt, welche einen mündlichen Verkehr mit dem Mörder fordert. Die Form αἷμοσταγής statt der gewöhnlichen αἱματοσταγής kommt auch bei Eurip. (frg. 388) vor. &ς: ὅς noch Sept. 628 . ἀνατροπάς (scil. δωμάτων nach 355) steht in freier Weise als Apposition zu τάσδε μερίμνας.

mvp-comment-210-1 Wecklein 1888, p. 278

mvp-comment-210-2 ὑπ᾽ αἰθέρι wie οὐρανόμηκες κλέος: der Ruhm der stolz bis zu den Sternen sich hebt, sinkt nieder zur Erde und vergeht in ἐπιφθόνοις, gehässig,

mvp-comment-211-1 Wecklein 1888, p. 279

mvp-comment-211-2 Mit gewaltigem Sprunge setze ich von oben auf ihn nieder die schwer auf ihn fallende Spitze des Fufses, die ihn um so sicherer zum Falle bringt, als den Weitausholenden die Fülse leicht ausgleiten. ποδὸς ἀκμάν wie Pers. 1061

(mit den Fingerspitzen), Soph. Oed. T. 1243

κόμην σπῶσ᾽ ἀμφιδεξίοις ἀκ μαῖς. σφαλερὰ (γάρ ἐστι τανυδρόμοις καλα

steht als Zwischensatz und als Begründung zu δύσ φορον ἄταν (schwer zu tragendes Unheil), welches Apposition zu βαρυπεσῆ ποδὸς ἀκμάν ist. δρόμοις, weil sie mir entrinnen wollen. τανυ

mvp-comment-212-1 Wecklein 1888, p. 279

mvp-comment-212-2 Er stürzt ohne sich dessen zu versehen infolge verderblichen Wahnsinns; so grofs ist die Dunkelheit, welche mit der Befleckung auf dem Manne gelagert ist, wie auf seinem Hause schwarze Finsternis ruht, welche die vielen Klagen des Volkes auf dasselbe werfen. τοῖον κνέφας steht prädikativ zu dem Subjekt μύσος. — ἐπιπεπότα ται ebenso Pers. 672

(med.) πολύστονος φάτις vgl. Ag. 463 , Cho. 51

δνόφοι καλύ πτουσι δόμους

.

mvp-comment-213-1 Wecklein 1888, p. 279

mvp-comment-213-2 μένει γάρ wie Ag. 1562 . Der Gesamtchor fafst das von den einzelnen Reihen Vorgetragene zusammen. εὐμήχανοι τε καὶ τέλειοι ( οὖσαι), d. i. die wir (die uns zufallende Rache) vollbringen und dazu viele Mittel und Wege haben. τε vor μνήμονες braucht nicht als lange Silbe betrachtet zu werden, zu Ag. 980 . μνήμονες wie Prom. 532

- μονές τ' Ερινύες. σεμναί, unnahbar. ἄτιμ᾽ ἀτίετα κτέ, das Amt, dessen wir walten, ist nicht geehrt, nicht geachtet, insofern wir fern von den Göttern in sonnenlosem Moder unsere Stelle haben. διέπομεν wie 932. διχοστα τοῦντα, vgl. 350. ἀνηλίω λάπα das gleiche wie ζόφω ευρώεντι Hymn. auf Demeter 482. λάχη δυσοδοπαίπαλα κτἑ., Schol. δυσπαράβατα καὶ τραχέα ζῶσι καὶ τεθνηκόσιν. Schwer wandeln den rauhen Pfad zu mir Lebende wie Tote. Vgl. Hom. ω 10 ευρώεντα κέλευθα, Verg. Aen. VI 462 per loca senta situ noctemque profundam. Also,,ich habe meinen Wohnsitz fern von den Göttern an dunkler, unzugänglicher Stätte". Indes ist δυσοδοπαίπαλα wegen mangelhafter Responsion mit καίπερ ὑπὸ χθόνα (398) zu beanstanden. Heimsöth vermutet δυσποροπαίπαλα, Weil δυσποδοπαίπαλα, Oberdick δύσβατα, παίπαλα, Davies δυσβατοπαίπαλα. δερκομένοισι καὶ δυσομμάτοις wie ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν 323.

mvp-comment-214-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-214-2 Schol. τὸν ὑπὸ Μοιρῶν καὶ θεῶν τετελεσμένον. Die Mören haben die Satzungen der Erinyen festgesetzt, das junge Göttergeschlecht hat sie bestätigt.

mvp-comment-215-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-215-2 καίπερ τάξιν ἔχουσα ὑπὸ χθόνα καὶ δυσήλιον κνέφας. Vgl. zu Cho. 990 .

mvp-comment-216-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-216-2 drittes Epeisodion. Athena erscheint und nachdem sie sich von der Chorführerin und Orestes den Sachverhalt hat darlegen lassen (gleichsam die ανάκρισις oder προδικασία), entschliefst sie sich den Fall durch einen neuen Gerichtshof entscheiden zu lassen. Nach 407 könnte man glauben, dafs Athena wie im Aias des Sophokles auf dem θεολογεῖον auftrete. Da sie aber am Schlusse dieser Scene abgeht, um sich in die Stadt zu begeben, und später (569) auf der gewöhnlichen Bühne auftritt (vgl. 738), so mufs man annehmen, dafs sie auch hier auf dem λογεῖον, nicht in der Höhe erscheint. Sie kommt von der linken Seite.

mvp-comment-216-3 ¹⁴

mvp-comment-217-1 ¹⁵

mvp-comment-217-2 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-217-3 ἀπὸ Σκαμάνδρου wie πρό σωθεν (fern am Skamander): vgl. zu Ag. 543 . καταφθατουμένη: κατακτωμένη· κυρίως δὲ τὸ ἐκ προκαταλήψεως Hesych. Vgl. φθ ( ο) α- τήσει: φθάσει κτήσασθαι ebd. Das Wort kommt nur an unserer Stelle vor, wo die Erklärung κατακτωμένη dem Sinne gut entspricht. Die Ableitung von φθάνω scheint unrichtig. Gemeint ist das Gebiet von Sigeion, wo Athena einen Tempel hatte ( Herod. V 95 ). Nach der Darstellung des Aschylos wurde das Land schon im trojanischen Kriege den Söhnen des Theseus (und der Athena) zugesprochen. Es verhält sich mit diesem uralten Besitztitel ähnlich wie mit dem aus Homer abgeleiteten Anspruch auf Salamis. Als gegen Ende des siebenten Jahrh. v. Chr. attische Kolonisten unter Anführung des Olympioniken Phrynon sich in Sigeion festgesetzt hatten und die Mytilenäer Sigeion als ihr Eigentum zurückforderten, machten ihnen die Athener gegenüber geltend, dafs ihnen und allen Hellenen, welche Menelaos in der Ahndung des Raubes der Helena unterstützt hätten, ebenso viel Recht auf das Gebiet von Troas zukomme wie den Äoliern ( Herod. V 94 ). Ein Zweikampf des Pittakos und des Phrynon sollte den Streit entscheiden. Phrynon unterlag. Als der Krieg trotzdem fortdauerte, wurde Periander von Korinth von beiden Parteien zum Schiedsrichter erwählt. Dieser entschied, beide Teile sollten das Land behalten, das sie besäfsen. So kamen die Athener in den vollen Besitz des Landes ( Herod. V 95 , Strabon XIIIp. 600 , Diog. L. I 74 ) und die Meinung des Schol., dafs Äschylos mit unserer Stelle die Athener aufreize, wieder auf Sigeion Anspruch zu machen, scheint unbegründet.

mvp-comment-218-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-218-2 δῆτα, eben. ᾿Αχαιῶν: mit diesem Worte sind hinreichend die Teilnehmer des trojanischen Krieges angezeigt.

mvp-comment-219-1 ¹⁶

mvp-comment-219-2 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-219-3 αυτόπρεμνον, αὐτόρριζον (samt der Wurzel, mit Grund und Boden). Soph. Ant. 713

und zu Ag. 142 .

mvp-comment-220-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-220-2 Θησέως τόκοις, Akamas und Demophon. Erst das nachhomerische Epos, so die Ιλιὰς μικρά des Lesches ( Paus. X 25, 8 ), kennt diese als Teilnehmer des trojanischen Krieges.

mvp-comment-221-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-221-2 διώκουσα (rasch bewegend) πόδα wie Sept. 358

, Eur. Or. 1344

ἰδού, διώκω τὸν ἐμὸν εἰς δόμους πόδα. ἄτρυτον

erinnert an den Beinamen der Athene Ἀτρυτώνη.

mvp-comment-222-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-222-2 τόνδε ὄχον, dieses Fahrzeug eigener Art, mit Bezug auf die Agis. Die Ägis hat mich durch die Luft getragen so rasch wie ein Wagen, dem kräftige Rosse vorgespannt sind. Hom. B 447 Ἀθήνη αἰγίδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐρίτιμον, ἀγήραον ἀθανάτην σὺν τῇ παιφάσσουσα διέσσυτο λαὸν Ἀχαιῶν. τε ..

mvp-comment-222-3 ¹⁷

mvp-comment-223-1 Wecklein 1888, p. 281

mvp-comment-223-2 ὁμιλίαν χθονός wie 714, 1031 (Besuch, Genossenschaft des Landes), vgl. ὁμιλεῖν χώρα 723.

mvp-comment-224-1 ¹⁸

mvp-comment-224-2 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-224-3 ὑμᾶς mit wechselnder Konstruktion von λέγω: und euch meine ich". Sept. 216

(als ob ἀνδράσι προσήκει vorherginge). σπαρτών, Gezeugter.

mvp-comment-224-4 ¹⁹

mvp-comment-225-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-225-2 οὔτε .. οὔτ᾽ οὖν wie εἴτε . . εἴτ᾿ οὖν, zu Cho. 679 .

mvp-comment-226-1 ²⁰

mvp-comment-226-2 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-226-3 Den Nächsten ( ὁ πέλας wie Eur. Med. 86 , Thuk. I 32 , gewöhnlich οἱ πέλας) tadeln, weil er mifsgestaltet ist, geziemt sich nicht. πρόσω δικαίων ἐστί, vgl. πρόσω πατρός Eur. Hek, 1158.

mvp-comment-227-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-227-2 Zu 69. graves filiae. αἰανῆ τέκνα,

mvp-comment-227-3 ²¹

mvp-comment-228-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-228-2 Ἀραί, Dirae, vgl. Sept. 70

: zu Ag. 1276 .

mvp-comment-229-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-229-2 κληδόνας ἐπωνύμους, τὰ ἐπώνυμα οἷς καλεῖσθε Schol.

mvp-comment-230-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-230-2 πεύσῃ τάχα (,,allsogleich") wie 457, Soph. El. 35 , wo die Angabe unmittelbar folgt.

mvp-comment-231-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-231-2 Vgl. 301. μηδαμοῦ gehört zu dem Infn. χαίρειν. Schol. ἐν τῷ Αιδῃ.

mvp-comment-232-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-232-2 ἐπιρροιζεῖς, Schol. ἐπι βοᾷς, du gebietest mit kreischender Stimme.

mvp-comment-232-3 ²²

mvp-comment-233-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-233-2 ἠξιώσατο, er hat es für sich als recht erachtet, er hat es über sich gebracht.

mvp-comment-234-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-234-2 ἄλλης ἀνάγκης κότον, ohne von anderer Seite kommenden Zwang, der ihn mit Groll bedrohte, zu fürchten ? Über ἄλλης Krüger I § 50, 4, 11 οἱ ἄλλοι ξένοι, die anderen, nämlich die Fremden).

mvp-comment-235-1 ²³

mvp-comment-235-2 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-235-3 ποῦ γὰρ .. κέντρον ὡς ( ὥστε), nein, denn wo gäbe es einen so mächtigen Stachel, dafs er antriebe u. s. w. Damit setzt sie sich über die intellektuelle Urheberschaft des Apollon hinweg.

mvp-comment-236-1 Wecklein 1888, p. 282

mvp-comment-236-2 D. h. ich kann in betreff der Schuld dir nicht ohne weiteres beistimmen; ich mufs erst den anderen Teil hören. Der Schol. :

. ἥμισυς λόγου wie ὁ ὕστατος τοῦ χρόνου Ag. 1299 .

mvp-comment-237-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-237-2 Weder wird er den ihm zugeschobenen Eid annehmen, da der Thatbestand feststeht, noch fällt es ihm ein, uns den Eid zuzuschieben. Schol. :

. Man hat also nicht an die διωμοσία, an die Vereidigung der beiden Parteien am Anfang der ανάκρισις ( Lys. X § 11

ὁ μὲν διώκων ὡς ἔκτεινε διόμνυται ὁ δὲ φεύγων ὡς οὐκ ἔκτεινε

), sondern an die πρόκλησις εἰς ὅρκον zu denken. Vgl. Demosth. 39, 4

δίδωσι τὸν ὅρκον· ἡ δὲ δεξαμένη οὐ μόνον . . κατωμόσατο κτἑ.

Allerdings wird ὅρκον δοῦναι καὶ δέξασθαι auch von gegenseitiger eidlicher Verpflichtung gesagt wie Herod. VI 23

ὅρκον δοὺς καὶ δεξάμενος

, aber von einer solchen Verpflichtung kann hier nicht die Rede sein.

mvp-comment-238-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-238-2 ἢ ( δικαίως oder δίκαια) πρᾶξαι. „Dir ist es nur um das formale Recht zu thun, welches du auf deiner Seite hast, nicht um volle sachliche Gerechtigkeit." Die Erinyen als titanische Naturmächte kümmern sich blofs um die That, nicht um die Beweggründe der That.

mvp-comment-239-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-239-2 τῶν σοφῶν (Neutrum) οὐ πένῃ, als Göttin der Weisheit.

mvp-comment-240-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-240-2 Dadurch dafs die Eide wegen des Thatbestandes nicht geleistet werden können, soll das Unrecht nicht siegen. Denn es kann sich nicht blofs um den Thatbestand, sondern auch darum handeln, ob ein δίκαιος φόνος vorliegt oder nicht.

mvp-comment-241-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-241-2 εὐθεῖαν δίκην d. i. εὐθυδι κίαν: εὐθυδικίαν ( εὐθυδικία) εἰσιέra wurde von dem Beklagten gesagt, wenn er ohne Einrede gegen die Einführung der Klage (durch διαμαρτυρία oder παραγραφή) sich ohne weiteres auf den Prozefs einliefs. Vgl. Meier und Schömann att. Proc. S. 649. Hier sagt die Erinye:,,Gut, so schreite zum Verhör und entscheide in direkter Verhandlung ohne Rücksicht auf Einreden."

mvp-comment-242-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-242-2 ,,Wollt ihr wirklich mir die Entscheidung eurer Anklage anheimstellen ? ἐπ' ἐμοὶ τρέποιτε, ἐπιτρέποιτε ἐμοί. Vgl. Soph. Ant. 1107

.

mvp-comment-243-1 ²⁴

mvp-comment-243-2 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-243-3 σέβουσαι ἀξίαν ἐπάξια, wir verehren ja die würdige nach Verdienst. Vgl. Ag. 1528 , Plaut. Poen. V 4, 100

. Uber επάξια vgl. Krüger I § 46, 6, 4 .

mvp-comment-244-1 ²⁵

mvp-comment-244-2 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-244-3 ψόγον, ἔγκλημα Schol.

mvp-comment-245-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-245-2 βρέτας . . φυλάσσων wie 243.

mvp-comment-246-1 Wecklein 1888, p. 283

mvp-comment-246-2 ἐν τρόποις Ιξίονος: Schol. ὃν τρόπον κἀκεῖνος προσεκάθητο τῷ ναῷ τοῦ Διὸς καθαρισθησόμε νος· πρῶτος γὰρ Ιξίων φόνον ποιήσας ἐκαθαρίσθη ὑπὸ Διός. Vgl. 721. Ixion hatte zuerst durch die hinterlistige Ermordung seines Schwiegervaters Deioneus Blut eines Stammgenossen vergossen ( ἐμφύλιον αἷμα πρώτιστος οὐκ ἄτερ τέχνας ἐπέμιξε θνατοῖς Pind. Pyth. II 32 ) und wurde von Zeus gesühnt, als er sich als der erste Schutzfehende ( προσίκτωρ) an ihn als Ζεὺς ἱκέσιος wandte (vgl. Schol. zu Pind. a. O. und zu Eur. Phoen. 1185 , Diod. IV 69 ). Die Sage von Ixion hat Aschylos im Ιξίων und in den Περραιβίδες behandelt σεμνός s. v. a. aidoios, dem Schonung und Erbarmen gebührt. Athena kennt das 237 ff. Gesagte nicht; sie hat in der Ferne nur den Ruf 288 f. gehört.

mvp-comment-246-3 ²⁶

mvp-comment-247-1 Wecklein 1888, p. 284

mvp-comment-247-2 Die Konstruktion τούτοις πᾶσιν (auf alle diese Fragen) ἀμείβου τι erklärt sich aus der Bedeutung,,austauschen" ( Herod. VII 152

).

mvp-comment-248-1 Wecklein 1888, p. 284

mvp-comment-248-2 μέλημα, Anliegen, Bedenken ( φροντίδα 456).

mvp-comment-249-1 Wecklein 1888, p. 284

mvp-comment-249-2 παλαμναΐον, αὐτόχειρα, φονέα. Zur Sache vgl. Schol. 276 :

In den Mysern des Äschylos kommt Telephos als παλαμναῖος ἄφωνος von Tegea nach Mysien. Vgl. Eur. Iph. Τ. 951 und den Scherz des Komikers Alexis frg. 178 K. δειπνεῖ δ᾽ ἄφωνος Τήλεφος νεύων μόνον πρὸς τοὺς ἐπερωτώντάς τι.

mvp-comment-249-3 ²⁷

mvp-comment-250-1 ²⁸

mvp-comment-250-2 Wecklein 1888, p. 284

mvp-comment-250-3 παλαγμοῖς αἵματος wie frg. 340 πρὶν ἂν παλαγμοῖς αἵματος χοιροκτόνου αὐτός σε (wahrscheinlich ist Ixion angeredet) χράνῃ Ζεὺς και ταστάξας χεροίν. νεόθηλος, gebildet wie εὔθηλος, im Sinne von νεογλαγής, recens lactatus. βοτοῦ, eines Ferkels. Man schlachtete ein junges vom Euter weggenommenes Ferkel und liefs das Blut aus der Wunde am Halse auf die Hände des Mörders herabfliefsen. Vgl. Einl. S. 17 N. 2, oben 283 und aufser dem eben angeführten Fragmente Apoll. Rh. IV 704 :

. - Da παλαγμοὺς αἵματος καθαρσίου die nähere Ausführung zu καθαιμάξωσι ist, so scheint ursprünglich die Stellung folgende gewesen zu sein: ἔστ᾽ ἂν καθαιμάξωσι νεοθήλου βοτοῦ σφαγαί παλαγμοῖς αἵματος καθαρσίου. Ubrigens ist νεοθήλου dreisilbig zu lesen (zu Ag. 1162 ). Denn Äschylos bildet nirgends die Arsis des vierten und den fünften Fufs zusammen aus einem Worte von der Messung eines ionicus a min. ( Suppl. 336 ist νεοδρέπτους gleichfalls dreisilbig, frg. 305 D. διαπάλλει in διαπαλεῖ zu verbessern, frg. 320 παρπαίων für παραπαίων zu schreiben.)

mvp-comment-251-1 Wecklein 1888, p. 284

mvp-comment-251-2 Das Asyndeton, weil dieses gleichsam der Nachsatz zu dem Vor- hergehenden ist:,,gut, wir sind längst u. s. w. ,,An anderen Häusern sowohl mit Ferkelblut als mit fliefsendem Wasser." Aber die Trennung von οἴκοισι und βοτοῖσι ist unnatürlich. Vielleicht hat es ursprünglich πρὸς ἄλλων ταῦτ᾽ ἀφιε ρώμεθα | χοιροκτόνοις δρόσοισι καὶ φυτοῖς πόροις geheilsen. Vgl. zu 238 f.

mvp-comment-251-3 ²⁹

mvp-comment-252-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-252-2 ταύτην, τὴν τοῦ μύσους Schol.

mvp-comment-253-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-253-2 τάχα: zu 422.

mvp-comment-254-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-254-2 ἱστορεῖς, οἶσθα, wie Ag.681 , Pers. 457

.

mvp-comment-255-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-255-2 Τροίαν kann nicht richtig überliefert sein, da Ιλίου πόλιν folgt. Meineke vermutet dafür πρώην oder πρῴαν, Dindorf πρόσθεν. ἄπολιν πόλιν: zu Ag. 1137 . Der Schol. bemerkt: διὰ τούτων φιλοποιεῖται τὴν θεόν.

mvp-comment-255-3 ³⁰

mvp-comment-256-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-256-2 ποικίλοις (bunt), vgl. τοῦ ποικίλματος Cho. 1011 . ἀγρεύ μασιν: Cho. 490 f.

mvp-comment-257-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-257-2 ,,Das Gewand legte Zeugnis ab von dem Mord im Bade", weil es mit Blut gefärbt war. Cho. 1008 .

mvp-comment-258-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-258-2 ἀντικτόνοις . . πατρός: vgl. Soph. El. 246 αντιφόνους δίκας und zu Ag. 17 .

mvp-comment-259-1 ³¹

mvp-comment-259-2 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-259-3 κοινῇ μεταίτιος ähnlich wie Prom. 325

, Hom. Ξ 53 οὐδέ κεν ἄλλως Ζεὺς .. παρατεκτήναιτο, Eur. Iph. A. 343 μεταβαλὼν ἄλλους τρόπους.

mvp-comment-260-1 ³²

mvp-comment-260-2 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-260-3 Cho. 270 ff. wie 136. Vgl. Enn. Eum. frg. II nisi patrem materno sanguine exanclando ulciscerem. ἀντίκεντρα

mvp-comment-260-4 ³³

mvp-comment-261-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-261-2 δικαίως: έρξα ergänzt sich aus dem vorhergehenden ἔρξαιμι.

mvp-comment-262-1 Wecklein 1888, p. 285

mvp-comment-262-2 Wie ich auch immer durch dich fabre, ich werde damit zufrieden sein. Vgl. Soph. Ant. 634

; Ai. 1369 ὡς ἂν ποήσῃς, πανταχῇ χρηστός γ᾽ ἔσῃ, Herod. IX 27

πάντῃ γὰρ τεταγμένοι πειρησόμεθα εἶναι χρηστοί

. ἐν σοί: zu Cho. το 769. Der Gedanke kehrt öfter wieder, z. B. Lykurg. g. Leokr. § 12 τὸ ἐν Ἀρείω πάγῳ συνέδριον, σοῦτον διαφέρει τῶν ἄλλων δικαστηρίων, ὥστε καὶ παρ᾽ αὐτοῖς ὁμολογεῖσθαι τοῖς ἁλισκομένοις δικαίαν ποιεῖσθαι τὴν κρίσιν.

mvp-comment-263-1 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-263-2 ‚Wenn man glaubt, daſs diesen Fall zu entscheiden zu schwierig für Sterbliche sei, so steht es wahrhaftig auch mir (der Göttin) nicht zu" u. s. w.

mvp-comment-263-3 ³⁴

mvp-comment-264-1 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-264-2 ὀξυμηνίτους δίκας, einen Rechtsstreit, in welchem sich die Gegner mit grimmigem Hasse (unversöhnlich) gegenüberstehen (nicht ἐφ' αἷς ταχέως μηνίσουσιν Ερινύες nach der Erklärung des Schol.). Es bezeichnet ὀξυμηνίτους den Gegensatz der αἴδεσις (478), wie auf dem Areopag der Stein, auf welchem der Ankläger des Mörders stand, λίθος ἀναιδείας hiefs. In dem betonten φόνου liegt der Grund: mit Blutsachen kann sich die Göttin nicht befassen. Vgl. Eur. Iph.T.381ff. , 1207.

mvp-comment-265-1 ³⁵

mvp-comment-265-2 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-265-3 Die selbständige Wendung nach ἄλλως τε καὶ wie Pers. 691

, Lys. 7, 6 πῶς ἂν δικαίως ὑπὲρ τῶν τῇ πόλει γεγενημένων συμφορῶν ἐγὼ νυνὶ δίκην διδοίην; ἄλλως τε καὶ τοῦτο τὸ χωρίον ἄπρατον ἦν. σὺ μὲν: dem entspricht αὗται δὲ 479, denn der Gedanke ist: Die Entscheidung zu Gunsten der einen oder anderen Partei ist um so schwieriger als einerseits du als gesühnter Schutzflehender zu meinem Tempel gekommen bist und, von mir nicht abgewiesen, ohne Anstofs mit der Bürgerschaft verkehren kannst, andrerseits die Erinyen nicht leicht abzuweisen sind und ihr Groll zu fürchten ist, wenn sie unterliegen." κατηρτυκώς: Schol. τέλειος τὴν ἡλικίαν· τοῦτο δὲ ἀπὸ τῶν ζῴων, genauer Hesych. τέλειος· κυρίως δὲ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ζώων, ὅταν ἐκβάλῃ πάντας τοὺς ὀδόντας, vgl. Bekk. Anecd. p. 105, 25 κατηρτυκέναι ἐλέ γοντο οἱ μηκέτι βόλον (das Zahnschichten) ἔχοντες ἵπποι. Εὐριπίδης Alólo, also,,ausgewachsen“, hier ,,fertig mit der Sühnung, vollständig gereinigt". Vgl. auch Eur. frg. 818

εἰ μὲν τόδ᾽ ἦμαρ πρῶτον ἦν κακουμένῳ καὶ μὴ μακρὰν δὴ διὰ πόνων ἐναυστόλουν, εἰκὸς σφαδάζειν ἦν ἂν

.. νῦν δ᾽ ἀμβλύς εἰμι καὶ κατηρτυκὼς κακῶν. αν

mvp-comment-266-1 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-266-2 Für ἱκέτης ist wohl, wie Meineke verlangt, ἵκτης zu schreiben, damit zwei Auflösungen vermieden werden.

mvp-comment-267-1 ³⁶

mvp-comment-267-2 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-267-3 ὁμῶς bezieht sich auf die Hauptsache, welche in ἄμομφον ὄντα liegt: in gleicher Weise kann, wenn ich mich deiner erbarme, die Gemeinde mit dir verkehren, ohne dafs du ihr Anstofs giebst. Vgl. Suppl. 649

, Hesych. :

αιδέσασθαι· τὸν ἔνοχον ὄντα φόνῳ ἀκουσίῳ καὶ πεφυγαδευμένον ἐφ᾽ ὡρισμένῳ χρόνῳ, τού του τετελευτηκότος, ἐξιλᾶσθαι, ὡς εἰληφότα ἤδη τιμωρίαν

und zu Eur. Iph. Τ. 949 .

mvp-comment-268-1 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-268-2 ἔχουσι μοῖραν οὐκ εὐπέμπε λον, diesen gebührt die Rücksicht, dafs sie nicht leichthin weggewiesen werden.

mvp-comment-269-1 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-269-2 τυχοῦσαι, als ob folgte μηνίσειαν ἄν. Ζη 95. πράγματος νικηφόρου: Soph. Trach. 186

.

mvp-comment-270-1 ³⁷

mvp-comment-270-2 Wecklein 1888, p. 286

mvp-comment-270-3 ιος .. πεσών, der giftige Schaum, der infolge ihres grimmigen Schnaubens zu Boden fällt. Vgl. 785 f. -- αἰανής (gravis) νόσος wie 943.

mvp-comment-271-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-271-2 ἀμφότερα wie 800 μαρτύ ρια, Suppl. 393

. Vgl. zu 488.

mvp-comment-272-1 ³⁸

mvp-comment-272-2 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-272-3 δυσπόνητ': solcher Verse, die durch den Mangel der gewöhnlichen Cäsur in zwei Hälften zerfallen, giebt es wenige bei Aschylos, die meisten, nämlich sieben, in den Persern. Doch ist hier die Lesart unsicher. Vgl. Anbang. δυσπόνητα (ἐστὶν ἀμηνίτως, es schwer ohne dafs ich Groll ernte zu bewerkstelligen.

mvp-comment-272-4 ³⁹

mvp-comment-273-1 ⁴⁰

mvp-comment-273-2 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-273-3 φανῶ wie Hom. Ο 26 εἰς ὅ κέ τοι φήνωσι θεοὶ κυδρὴν παράκοιτιν. Vgl. εὐτρεπίσαι in dem zu 492 angef. Scholion. ὁρκίων wie Ag. 1432 ὁρκίων ἐμῶν θέμιν. αἰδουμένους wie 713 αἰδουμένους τὸν ὅρκον. Ich werde Richter bescheren, welche die Schwursatzung achten, die ich für alle Zeit geben werde.

mvp-comment-274-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-274-2 μαρτύρια: der Tribrachys des dritten Fufses besteht manchmal aus den letzten Silben eines mehrsilbigen Wortes, nie aus einem einzigen dreisilbigen Worte.

mvp-comment-275-1 ⁴¹

mvp-comment-275-2 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-275-3 καλεῖσθε (wie Pers. 690

), weil μαρτύρια s. V. a. μάρτυρας. Dieses hat vornehmlich Bezug auf Apollon. ἀρωγὰ ὁρκώματα, eidlichen Beistand für die Sache, was besonders von den μαρτύρια, den eidlichen Zeugenaussagen, gilt. ὅρκωμα kommt noch 771, sonst nirgends vor und bedeutet ungefähr s. v. a. πίστωμα (vgl. 214), da ὁρκοῦν und πιστοῦν sich nahe stehen. --xxx πε-

mvp-comment-276-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-276-2 βέλτατα: dieselbe Form Suppl. 1065 . Ζυ ἀστῶν τὰ βέλτατα vgl. Pers. 1

, Kallim. Hymn. I 70 είλεο δ᾽ αἰζηῶν ὅ τι φέρτατον. μηδὲν ὅρκων περῶντας (übertreten, verletzen), wie frg. 283 τῷ περῶντι τὴν θέμιν. ρῶντας, als ob τοὺς βελτάτους vorherginge. ἄξω διαιρεῖν wie 633 ἐφήμενοι διαιρείν, Eur. Ion 1559

ἡμᾶς δὲ πέμπει τοὺς λόγους ὑμῖν φράσαι

. Krüger I $ 55, 3, 20 . Damit tritt Athena rechts ab, um in die Stadt zu gehen. Schol. :

ἡ μὲν ᾿Αθηνᾶ ἀπῆλθεν εὐτρεπίσαι δικα στάς, ὁ δὲ Ὀρέστης ἱκετεύων μένει, αἱ δὲ Ἐρινύες φρουροῦσιν αὐτόν. μέλος δὲ οἰκεῖον ᾄδουσι τῇ ἑαυτῶν προαιρέσει

.

mvp-comment-276-3 ⁴²

mvp-comment-277-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-277-2 zweites Stasimon: Der Umsturz der alten Satzungen durch den Sieg des Muttermörders müfste schreckliche Zügellosigkeit und sittliche Verwilderung zur Folge haben, da man für Mord und blu- tige Mifshandlungen keinen Rächer mehr zu fürchten hätte. Furcht mufs herrschen; ohne Furcht kann kein Recht bestehen. Keine Gewaltherrschaft, aber auch keine Gesetzlosigkeit! Das Richtige liegt in der Mitte. Diese rechte Mitte hängt zusammen mit Gesundheit des Geistes, während Gottlosigkeit des Sinnes Übermut und damit Zuchtlosigkeit oder Gewaltherrschaft erzeugt ( ὕβρις φυτεύει τύραννον Soph. Oed. T.873 ). Drum übe man Recht, ehre die Eltern und achte das Gastrecht. Wem diese Rechtlichkeit aus innerer Überzeugung hervorgeht, der wird nicht unbeglückt sein; jedenfalls wird er nie ganz zu Grunde gehen. Für den Frevler aber wird über kurz oder lang die Stunde der Demütigung kommen; dann wird niemand sein Flehen erhören; die Gottheit wird sich vielmehr seines Untergangs freuen und sein früherer Glanz wird für alle Zeit verschollen und vergessen sein.

mvp-comment-278-1 ⁴³

mvp-comment-278-2 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-278-3 καταστροφαὶ νέων θεσμίων, Umsturz der ausgeht von neuen Satzungen. Meineke vermutet με ταστροφαί, Wechsel zu neuen Satzungen, wodurch die alten abgeschafft werden. δίκα τε καὶ βλάβα d. h. δίκη, die nicht δίκη, sondern βλάβη (Schädigung, Missethat) ist.

mvp-comment-279-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-279-2 Alle Welt wird dieses Ereignis meiner Niederlage in leichter Weise an einander bringen d. h. die Menschen werden es nicht schwer nehmen und sich kein Gewissen daraus machen, auf einander loszugehen. Vgl. Platon Staat p. 391 Ε μὴ ἡμῖν πολλὴν εὐχέρειαν ἐντίκτωσι τοῖς νέοις πονηρίας.

mvp-comment-280-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-280-2 D. i. nach meiner Niederlage dürfen sich für die Zukunft Eltern gefafst machen auf viele handgreifliche Miſshandlungen von Seite der Kinder. ἔτυμα d.i. Wunden nicht im uneigentlichen, sondern im eigentlichen Sinne.- δότρωτα πάθεα wie θηλυκτόνῳ Ἀρει Prom. 886

Soph. Ant. 36 . - παι

mvp-comment-281-1 ⁴⁴

mvp-comment-281-2 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-281-3 βροτοσκόπους: bisher achteten sie auf die Schuld der Menschen. - μαινάδας, die Erinyen. ἔπεισι κότος τις τῶνδ᾽ ἐργμάτων (nämlich παιδοτρώτων παθέων).

mvp-comment-282-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-282-2 Jede Todesart (jeden Mord) werde ich hingehen lassen.

mvp-comment-283-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-283-2 Der eine wird da, der andere dort unter lauten Klagen über die von anderen erlittenen Unbilden Aufhören und Abnahme seiner Mühsale erkunden; aber nur mit unwirksamen Heilmitteln kann er, der arme, nichtig trösten. Zu tov πέλας κακά vgl. Krüger I § 47, 5, 1 . I τλάμων, der um Rat gefragte, der selbst von anderen zu leiden hat. Vgl. zu Ag. 71 .

mvp-comment-284-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-284-2 Zu Ag. 1333 .

mvp-comment-285-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-285-2 Es könnte ταῦτα γάρ heissen. ταῦτα ist von ( οἶκτον) οἰκτί σαιτο abhängig. νεοπαθής ist dreisilbig zu lesen: zu 453 und Ag. 1162 .

mvp-comment-286-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-286-2 πίτνει δόμος δίκας: Cho. 643

und oben zu 163.

mvp-comment-287-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-287-2 Gar manchmal ist die Furcht wohlgethan. Cho. 337

mvp-comment-288-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-288-2 φρενῶν ἐπίσκοπον, über den Sinn wachend (die Furcht mufs als Wächterin der Seele niedergesetzt bleiben).

mvp-comment-289-1 ⁴⁵

mvp-comment-289-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-289-3 conducit rebus angustis coactum sapere (Hermann). Ag.190

mvp-comment-290-1 ⁴⁶

mvp-comment-290-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-290-3 Vgl. 702 τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

mvp-comment-291-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-291-2 ἢ πόλις βροτός τε (d. i. εἴτε πόλις εἴτε ἰδιώτης) für ἢ πόλις ἢ βροτός oder πόλις τε βροτός τε wie Hom. Β 289 ὥστε γὰρ ἢ παῖδες νεαροὶ χῆραί τε γυναῖκες ἀλλήλοισιν ὀδύρονται.

mvp-comment-292-1 ⁴⁷

mvp-comment-292-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-292-3 Vgl. 699 ff. ἀνάρχετος für ἄναρκτος wie ἀπεύχετος für ἄπευκτος, πανάρκετος und ἀμάχετος bei Aschylos, ἀγάμετος bei Sophokles.

mvp-comment-292-4 ⁴⁸

mvp-comment-293-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-293-2 μέσον, die Mitte zwischen zwei Extremen, das rechte Mafs ( μέτριον). Vgl. zu Ag. 413 , Theogn. 335 μηδὲν ἄγαν σπεύδειν· πάντων μέσ᾽ ἄριστα, Pind. Pyth. ΧΙ 53 τῶν γὰρ ἂμ πόλιν εὑρίσκων τὰ μέσσα μάσσονι σὺν ὄλβῳ τεθαλότα μέμφομ' αἶσαν τυραννίδων, Eur. Med. 125

. — ἄλλ᾽ ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει dient nur zur Hebung des Hauptgedankens wie 653 τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω στρέφων τίθησιν κτέ. Der Mitte verleiht Gott gewifs immer den Vorzug, während er sonst das eine auf diese, das andere auf jene Weise ansieht, d. h. steht das günstige Urteil der Gottheit über irgend etwas fest, so ist dieses die rechte Mitte. Vgl. auch zu Ag. 413 und über die Stellung von dé ebd. 744.

mvp-comment-294-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-294-2 In Ubereinstimmung damit steht der Satz, den ich ausspreche.

mvp-comment-295-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-295-2 Der gleiche Gedanke wie Ag. 755 ff.

wie τέκνον Cho. 645

τεκνοῦσθαι, τίκτει

Ag. 751, 756.

mvp-comment-296-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-296-2 ἐς τὸ πᾶν: καθολικῶς Schol. Über die Stellung von d έ zu Ag. 1084 .

mvp-comment-297-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-297-2 βωμὸν Δίκας: zu 163.

mvp-comment-298-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-298-2 λὰξ ἀτίσῃς d. i. λακτίσας ἀτιμάσης, vgl. Ag. 394

.

mvp-comment-299-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-299-2 Die Stunde der Entscheidung harrt.

mvp-comment-300-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-300-2 πρὸς τάδε, proinde. Vgl. Pers. 173

Häufiger steht in diesem Sinne πρὸς ταῦτα. Die drei Hauptgebote der griechischen Moral ,,ehre die Götter, verletze nicht das Gastrecht, ehre die Eltern" werden auch Suppl. 709 ff. ans Herz gelegt, wo es zuletzt heifst: τὸ γὰρ τεκόντων σέβας, τρίτον τόδ᾽ ἐν θεσμίοις Δίκας γέγραπται μεγιστοτίμου. Vgl. oben zu 270 f.

mvp-comment-301-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-301-2 ξενοτίμους proleptisch wie Soph. El. 242 γονέων ἐκτίμους ἴσχουσα πτέρυγας ὀξυτόνων γόων: man achte den Aufenthalt Fremder im Hause, indem man sie ehrt.

mvp-comment-301-3 ⁴⁹

mvp-comment-302-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-302-2 Die Form αιδόμενος auch Suppl. 367 . τις wiederholt wie Suppl. 58

: zu Cho. 136 .

mvp-comment-303-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-303-2 ἀνάγκας ἄτερ verstärkt ἑκών wie in den Wendungen κατ' αἶσαν οὐδ᾽ ὑπὲρ αἶσαν, ἑκόντα κοὐκ ἄκοντα, βίᾳ τε κοὐχ ἑκών, πρὸς χάριν τε κου βίᾳ, γνῶτα κοὐκ ἄγνωτα, πολλάκις τε κοὐχ ἅπαξ, πάλαι κοὐ νεωστί, βαιοῦ κοὐχὶ μυρίου χρόνου u. a. Der Dichter schliefst damit die Scheinheiligkeit aus. Hor. epist. I 16 oderunt peccare boni virtutis amore.

mvp-comment-304-1 ⁵⁰

mvp-comment-304-2 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-304-3 τὸν ἀντίτολμον, τὸν τὰ ἐναν τία τοῖς εἰρημένοις τολμῶντα. Im Folgenden ist an die Stelle des eigentlichen Ausdrucks ohne weiteres das Gleichnis gesetzt und deshalb auch das gesetzlose Handeln des Frevlers mit dem vom Schiffer entlehnten Ausdruck ἄγοντα πολλὰ παντόφυρτα wie nachher (567) der Grund des Untergangs mit ἕρμα δίκης bezeichnet: ,,von dem, der gegen diese Gebote (542 ff.) frevelt, behaupte ich, dafs er ein Schiffer, der vieles mit sich führt, was er widerrechtlich von allen Seiten zusammengerafft hat, mit der Zeit gezwungen die Segel streichen wird, wenn Sturmesnot erfafst die zerschellenden Segelstangen" d. h. ,,der Frevler, der rücksichtslos seine Begierde befriedigt, wird schon noch einmal durch Not gedemütigt werden." βαρίβαν: Bekk. Anekd. p. 84, 10 Σοφοκλῆς ἐν Ποιμέσι βαρίβαν λέγει τὸν ναύτην. Βάρις (Schiff) kommt öfters in den Persern und Schutzfl. vor. Nach Herod. II 96 ist das Wort ägyptisch, vgl. Eur. Iph. A. 249 βαρβάρους βάριδας.

mvp-comment-305-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-305-2 παντόφυρτα: Schol. πάντοθεν συνηγμένα. Diese Bedeutung erfordert jedenfalls der Sinn; wahrscheinlich ist deshalb, wie Meineke vermutet, παντόσυρτα zu schreiben. Vgl. Eur. frg. 423

die Segel einziehen und ins Schiff legen, vgl. Hom. ι 72 ἱστία δέ σφιν τριχθά τε καὶ τετραχθὰ διέσχισε ὃς ἀνέμοιο. καὶ τὰ μὲν ἐς νῆας κάθεμεν δείσαντες ὄλεθρον. Schol. ἀντὶ τοῦ ταπεινωθήσεται. Durch θραυομένας wird πόνος näher bestimmt.

mvp-comment-305-3 ⁵¹

mvp-comment-306-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-306-2 Der Gedanke „und in seiner Bedrängnis findet der Gottlose kein Erbarmen bei der Gottheit" wird der vorhergehenden Allegorie entsprechend gegeben.

mvp-comment-307-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-307-2 γελᾷ κτέ: so wird die Vorstellung vom Neide der Gottheit, welche sich über den Untergang hohen Glückes freut, umgedeutet. θερμῷ (verwegen, frech) wie Sept. 590

.

mvp-comment-308-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-308-2 αὐχοῦντα, der sich dessen nie versah. Vgl. Eur. Herakl. 931

λαπαδνός, σέθεν und Ag. 511 . ἀλαπαδνός. οὐδ᾽ ἄκραν: wie er sich nicht über der Höhe der Wogen halten kann, sondern versinkt. Vgl. Eur. frg. 232

οὐ γὰρ ὑπερθεῖν κύματος ἄκραν δυνάμεσθ' ἔτι γὰρ θάλλει πενία, κακὸν ἔχθιστον, φεύγει δ᾽ ὄλβος

, Theogn. 619 πόλλ᾽ ἐν ἀμηχανίῃσι κυλίνδομαι ἀχνύμενος κηρ· ἄκρην γὰρ πενίης οὐχ ὑπερεδράμομεν.

mvp-comment-308-3 ⁵²

mvp-comment-309-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-309-2 δι' αἰῶνος wie Ag. 559 .

mvp-comment-310-1 ⁵³

mvp-comment-310-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-310-3 ἕρματι, Schol. τῷ βράχει, verborgene Klippen und Sandbänke. Ag. 994 .

mvp-comment-311-1 ⁵⁴

mvp-comment-311-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-311-3 Vgl. das Homerische οἴχετ' ἄιστος ἄπυστος.

mvp-comment-312-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-312-2 viertes Epeisodion: Vor dem neu eingesetzten Gerichtshof, dem Athena als ἡγεμών und εἰσαγωγεύς vorsteht (583), bringen die Erinyen ihre Anklage vor, Apollon legt Zeugnis ab und tritt den Erinyen als Vertreter der Sache des Orestes, die zugleich seine eigene ist, entgegen. Darauf fällen die Areopagiten das Urteil. Athena tritt rechts auf. Ein Herold und ein Trompetenbläser schreiten voraus, Bürger von Athen folgen ihr. κήρυσσε scil. σίγα ( Eur. Phoen. 1224

). Der Schol. :

ὅρα πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνε ται, ταῦτα τὴν ᾿Αθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῇ σάλ πιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες

. στρατόν: natürlich ist das Volk nur gedacht.

mvp-comment-313-1 ⁵⁵

mvp-comment-313-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-313-3 εἰς οὐρανόν, vgl. Phot. p. 361, 12 :

, Pers. 575

ἀμβόασον οὐράνι᾽ ἄχη

. — διάτορος von dem durchdringenden Tone der schmetternden Trompete. Soph. Ai. 17

ὡς εὐμαθές σου .. φώνημ' ἀκούω καὶ ξυναρπάζω φρενὶ χαλκοστόμου κώδωνος ὡς Τυρσηνικῆς

. Die Tyrrhener galten als Erfinder der Trompete. Vgl. auch Eur. Phoen. 1377

Τυρσηνικῆς σάλπιγγος

und dazu Schol. :

ἐπὶ τῶν ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας οὔπω ἐχρῶντο τῇ σάλπιγγι οἱ Ελληνες, ἀλλ' οὐδ᾽ ἐπὶ τοῦ Τρωϊκού πολέμου. Ὅμηρος γοῦν αὐτὸς μὲν οἶδε τὴν σάλπιγγα (Σ

219), οὐ ποιεῖ δὲ χρωμένους σάλπιγγι τοὺς ἥρωας κτέ.

mvp-comment-314-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-314-2 πληρουμένου .. βουλευτηρίου, während das Richterkollegium sich sammelt und vollzählig wird. Vgl. Aristoph. Ekkl. 83

. τῆς ἐκκλησίας, Eur. Or. 884 ἐπεὶ δὲ πλήρης ἐγένετ᾽ Αργείων ὄχλος.

mvp-comment-315-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-315-2 αἰανή, διηνεκή Schol., verschieden von dem 419, 482 vorkommenden αἰανής. Vgl. αἰανῶς 675. Auch in einer Inschrift von Korkyra, welche Bruchstücke von Trimetern enthält (N. Rhein. Mus. Bd. 18, 1863 S. 554), findet sich sis τὸν αἰανῆ χρόνον.

mvp-comment-316-1 ⁵⁶

mvp-comment-316-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-316-3 τούσδε, die Areopagiten. διαγνωσθῇ wie 712. Nach diesem Vers erwartet man einen Heroldsruf wie σίγα πᾶς ἔστω λεώς ( Eur. Hek. 532 ), einen Trompetenstofs, dann von Seite der Athena die Verkündigung des θεσμός d. h. die Stiftung des Blutgerichts (vgl. 617) mit der Bestimmung, dafs es auf dem " Ἄρειος πάγος seinen Sitz haben soll. Dieser Teil fehlt und dafür ist an ungeeigneter Stelle die Partie 684-713 mit dem einleitenden V. 681 interpoliert worden. Dem ursprünglichen Deouós könnten sehr gut die V. 684 f. und 707-709 angehört haben.

mvp-comment-317-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-317-2 Apollon erscheint (von der linken Seite) und wird von den Erinyen (dem Koryphaios) mit heftigen Worten empfangen. — ὧν ἔχεις αὐτὸς (für dich allein, ungestort von anderen) κράτει (mafse dir nicht Fremdes an), eine Mahnung ähnlich wie τὰ σαυτοῦ πρᾶττε. Theokr. XV 90 πασάμενος ἐπίτασσε, Soph. Oed. K. 839 μὴ ἐπίτασσ᾽ μὴ κρατεῖς. ΟΙ α

mvp-comment-317-3 ⁵⁷

mvp-comment-318-1 ⁵⁸

mvp-comment-318-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-318-3 καὶ μαρτυρήσων καὶ ξυνδικήσων (582).

mvp-comment-319-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-319-2 δόμων ἐμῶν ἐφέστιος d. i. er hat sich in den Schutz meines Tempels begeben.

mvp-comment-320-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-320-2 Schol. σύνδικοι λέγονται οἷς ἴσον μέτεστιν ἐν τῇ δίκῃ τῆς αἰτίας. Daher αὐτός. Eur. El. 1266 Λοξίας γὰρ αἰτίαν εἰς αὑτὸν οἴσει, μητέρος χρήσας φόνον.

mvp-comment-321-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-321-2 εἰσάγειν wird gesagt von dem Vorstand des Gerichtshofs, wenn er nach der ἀνάκρισις (zu 400) die Sache den Richtern vorlegt. Demosth. 21, 47

.. δίκην d. i. entscheide endgültig die Sache nach bestem Wissen. Vgl. 642.

mvp-comment-321-3 ⁵⁹

mvp-comment-322-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-322-2 ὑμῶν, zu den Erinyen. ἐξ ἀρχῆς, vgl. Lys. 12, 3 πειράσομαι ὑμᾶς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἂν δύνωμαι δι' ἐλαχίστων διδάξαι.

mvp-comment-322-3 ⁶⁰

mvp-comment-323-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-323-2 Es sind unser zwar viele, aber jede wird sich kurz fassen." Daraus geht hervor, dafs die einzelnen Mitglieder des Chors sprechen, und so ergeben sich hier wie Ag. 1347-70 zwölf Chorpersonen.

mvp-comment-324-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-324-2 D. i. ἀμείβου τιθεὶς ἐν μέρει ἔπος πρὸς ἔπος.

mvp-comment-325-1 ⁶¹

mvp-comment-325-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-325-3 D. i. mit diesem Zugeständ- nis ist deine Sache schon fast verloren. Schol. ἡ μεταφορὰ δέ ἐστιν ἀπὸ τῶν παλαιόντων, οἳ ἐπὶ τοῖς τρισὶ πτώμασιν ὁρίζουσι τὴν ἧτταν. Vgl. zu Ag. 181 , Hom. Ψ 733 και νύ κε τὸ τρίτον αὖτις ἀναΐξαντε πάλαιον κτέ, Soph. frg. 678

; Plat. Phaedr. p. 256

Β τῶν τριῶν παλαισμάτων τῶν ὡς ἀληθῶς Ὀλυμπιακῶν ἓν νενικήκασιν

, Anthol. ΙΙ 1, 11 ἀνστὰς δ᾽ ἐν μέσσοισιν ἀνέκραγεν· οὐχὶ τρί᾽ ἐστίν· ἓν κείμαι, λοιπὸν τἄλλα μέ τις βαλέτω.

mvp-comment-326-1 ⁶²

mvp-comment-326-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-326-3 οὐ κειμένῳ πω, οὔπω κει μένῳ. Vgl. Prom. 527 .

mvp-comment-327-1 ⁶³

mvp-comment-327-2 ⁶⁴

mvp-comment-327-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-327-4 Der Text kann kaum in OrdMan erwartet ξιφουλ nung sein. κὸν χεῖρα πρὸς δέρῃ βαλών oder ξιφουλκῷ προσβολή (Hinschlagen) δέρην τεμών. Das letztere ist wahrscheinlicher.

mvp-comment-328-1 ⁶⁵

mvp-comment-328-2 ⁶⁶

mvp-comment-328-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-328-4 δεῦρο αἰεί (huc usque) wie Eur. Phoen. 1209

1663 δεῦρ᾽ ἀεὶ διήνυσε, Med. 670

ἄπαις γὰρ δεῦρ᾽ ἀεὶ τείνεις βίον

, Aristoph. Lys. 1135

δεῦρ᾽ ἀεὶ περαίνεται. τὴν τύχην

, dafs es so gekommen ist. φομαι: zu 1020. οὐ μέμ-

mvp-comment-329-1 ⁶⁷

mvp-comment-329-2 ⁶⁸

mvp-comment-329-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-329-4 πέπισθι: diese Form findet sich nur hier. Vgl. ἐπέπιθμεν, οἶδα ἴσθι, δέδοικα δέδιχθι.

mvp-comment-330-1 ⁶⁹

mvp-comment-330-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-330-3 προσβολάς, Flecken von den μιάσματα, die an sie hingekommen. Vgl. Ag. 401 .

mvp-comment-331-1 ⁷⁰

mvp-comment-331-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-331-3 Schol. :

.

mvp-comment-332-1 ⁷¹

mvp-comment-332-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-332-3 In Agamemnon hat sie sowohl ihren Gatten als meinen Vater getätet ( ἐμὲ κἀκεῖνον ἠδίκησεν).

mvp-comment-333-1 ⁷²

mvp-comment-333-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-333-3 Zum Lohn dafür hat sie, während du noch lebst, deine Schuld also noch nicht durch Tod gebüfst hast, durch ihr blutiges Ende ihre Schuld gesühnt. σὺ μὲν ζῆς ist dem Gedanken nach untergeordnet.

mvp-comment-334-1 ⁷³

mvp-comment-334-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-334-3 Wie ich, lebte auch sie einmal, war also auch ihre Schuld ungesühnt. Warum hast du es mit ihr nicht so gehalten wie mit mir? Dir verdankt man es nicht, dafs ihre Schuld gesühnt ist. Vgl. 219 ff.

mvp-comment-335-1 ⁷⁴

mvp-comment-335-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-335-3 Vgl. 212.

mvp-comment-336-1 ⁷⁵

mvp-comment-336-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-336-3 ἐντὸς ζώνης: Cho.990

.

mvp-comment-337-1 ⁷⁶

mvp-comment-337-2 Wecklein 1888, p. 295

mvp-comment-337-3 ἐξηγοῦ κτέ. steht als Erläuterung zu μαρτύρησον. Man darf also nicht mit O. Müller (Eumen. S.162.) aus ἐξηγοῦ schliefsen, dafs der Dichter dem Apollon das Amt eines ἐξηγητής ( τῶν πατρίων, τῶν ἱερῶν καὶ ὁσίων) gegeben habe.