Search the Perseus Catalog for:

View: By Commline

← Previous Next →

Mit ἠκούσαμεν μὲν vgl. Ag. 1619

γέρων ὤν

, Eur. Bakch. 189 γέροντες ὄντες u. . .

Libation Bearers. N. Wecklein. . 2026-09-07.

Current edition Experimental

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (German) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 838-934 focus

Αιγισθος

ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος, ἀλλ᾽ ὑπάγγελος:

νέαν φάτιν δὲ πεύθομαι λέγειν τινὰς

ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον,¹
840

μόρον δ᾽ Ὀρέστου. καὶ τόδ᾽ ἀμφέρειν δόμοις

γένοιτ᾽ ἂν ἄχθος δειματοσταγὲς² φόνῳ

τῷ πρόσθεν ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις.³

πῶς ταῦτ᾽ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω;

ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι
845

πεδάρσιοι θρῴσκουσι, θνῄσκοντες μάτην;

τί τῶνδ᾽ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί;

Χορός

ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων

ἔσω⁴ παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος

ὡς αὐτὸν⁵ αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα.⁶
850

Αἴγισθος

ἰδεῖν ἐλέγξαι τ᾽ αὖ θέλω τὸν ἄγγελον,

εἴτ᾽ αὐτὸς ἦν⁷ θνῄσκοντος ἐγγύθεν παρών,

εἴτ᾽ ἐξ ἀμαυρᾶς κληδόνος λέγει μαθών.

οὔτοι φρέν᾽ ἂν⁸ κλέψειεν ὠμματωμένην.

855

Χορός

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι
855

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽,⁹

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων
860

ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους

πατέρων θ᾽ ἕξει¹⁰ μέγαν ὄλβον.
865

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος

δισσοῖς μέλλει θεῖος¹¹ Ὀρέστης

ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ.

869

Αἴγισθος

ἐή, ὀτοτοτοῖ.

Χορός

ἔα ἔα μάλα:
870

πῶς ἔχει; πῶς κέκρανται δόμοις;

ἀποσταθῶμεν¹² πράγματος τελουμένου,

ὅπως δοκῶμεν τῶνδ᾽ ἀναίτιαι κακῶν

εἶναι: μάχης γὰρ δὴ κεκύρωται τέλος.

875

Οἰκέτης

οἴμοι, πανοίμοι¹³ δεσπότου πεπληγμένου:¹⁴
875

οἴμοι μάλ᾽ αὖθις ἐν τρίτοις προσφθέγμασιν.

Αἴγισθος οὐκέτ᾽ ἔστιν. ἀλλ᾽ ἀνοίξατε

ὅπως τάχιστα, καὶ γυναικείους πύλας

μοχλοῖς χαλᾶτε: καὶ μάλ᾽ ἡβῶντος δὲ δεῖ,

οὐχ ὥστ᾽¹⁵ ἀρῆξαι διαπεπραγμένῳ:¹⁶ τί γάρ;
880

ἰοὺ ἰού.

κωφοῖς ἀυτῶ και καθεύδουσιν μάτην

ἄκραντα βάζω; ποῖ Κλυταιμήστρα; τί δρᾷ;

ἔοικε νῦν αὖ τῆσδ᾽¹⁷ ἐπιξήνου¹⁸ πέλας
αὐχὴν πεσεῖσθαι πρὸς δίκην¹⁹ πεπληγμένος.

Κλυταιμνήστρα

τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις;
885

Οἰκέτης

τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ᾽γώ.²⁰ ξυνῆκα τοὔπος ἐξ αἰνιγμάτων.

δόλοις ὀλούμεθ᾽, ὥσπερ οὖν ἐκτείναμεν.

δοίη τις ἀνδροκμῆτα πέλεκυν ὡς τάχος:

εἰδῶμεν εἰ²¹ νικῶμεν, ἢ νικώμεθα:
890

ἐνταῦθα γὰρ δὴ τοῦδ᾽ ἀφικόμην κακοῦ.

Ὀρέστης

σὲ καὶ ματεύω: τῷδε δ᾽ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ᾽γώ. τέθνηκας, φίλτατ᾽ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης

φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ

κείσει. θανόντα δ᾽ οὔτι μὴ προδῷς ποτε.
895

Κλυταιμνήστρα

ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δ᾽ αἴδεσαι,²² τέκνον,

μαστόν, πρὸς ᾧ²³ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα

οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης

Πυλάδη, τί δράσω; μητέρ᾽ αἰδεσθῶ κτανεῖν;

900

Πυλαδης

ποῦ δὴ²⁴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα
900

τὰ πυθόχρηστα, πιστά τ᾽²⁵ εὐορκώματα;

ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Ὀρέστης

κρίνω σὲ νικᾶν, καὶ παραινεῖς μοι καλῶς.

ἕπου, πρὸς αὐτὸν τόνδε σὲ σφάξαι θέλω.

καὶ ζῶντα γάρ νιν κρείσσον᾽²⁶ ἡγήσω πατρός:
905

τούτῳ θανοῦσα ξυγκάθευδ᾽, ἐπεὶ φιλεῖς

τὸν ἄνδρα τοῦτον, ὃν δ᾽ ἐχρῆν φιλεῖν στυγεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ἐγώ σ᾽ ἔθρεψα, σὺν²⁷ δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης

πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα

ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία.
910

Ὀρέστης

καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρ᾽ ἐπόρσυνεν²⁸ μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οὐδὲν σεβίζει²⁹ γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης

τεκοῦσα γάρ μ᾽ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι σ᾽ ἀπέρριψ᾽ ἐς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης

αἰσχρῶς³⁰ ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός.
915

Κλυταιμνήστρα

ποῦ δῆθ᾽ ὁ τῖμος, ὅντιν᾽ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης

αἰσχύνομαί σοι³¹ τοῦτ᾽ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα

ἀλλ᾽³² εἴφ᾽ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης

μὴ ᾽λεγχε τὸν πονοῦντ᾽ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα

ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον.
920

Ὀρέστης

τρέφει δέ γ᾽ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα

κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης

σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης

τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε;
925

Κλυταιμνήστρα

ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης

πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει³³ μόρον.³⁴³⁵

Κλυταιμνήστρα

οἲ ᾽γὼ τεκοῦσα τόνδ᾽ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης

ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος.

ἔκανες³⁶ ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε.
930

Χορός

στένω μὲν οὖν καὶ τῶνδε συμφορὰν διπλῆν.

ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπήκρισε

τλήμων Ὀρέστης, τοῦθ᾽ ὅμως αἱρούμεθα,

ὀφθαλμὸν οἴκων μὴ πανώλεθρον πεσεῖν.

935

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 838-934 focus

Αἴγισθος

ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος, ἀλλʼ ὑπάγγελος·

νέαν φάτιν δὲ πεύθομαι λέγειν τινὰς

ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον,
840

μόρον δʼ Ὀρέστου. καὶ τόδʼ ἀμφέρειν δόμοις

γένοιτʼ ἂν ἄχθος δειματοσταγὲς φόνῳ

τῷ πρόσθεν ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις.

πῶς ταῦτʼ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω;

ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι
845

πεδάρσιοι θρῴσκουσι, θνῄσκοντες μάτην;

τί τῶνδʼ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί;

Χορός

ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων

ἔσω παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος

ὡς αὐτὸν αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα.
850

Αἴγισθος

ἰδεῖν ἐλέγξαι τʼ αὖ θέλω τὸν ἄγγελον,

εἴτʼ αὐτὸς ἦν θνῄσκοντος ἐγγύθεν παρών,

εἴτʼ ἐξ ἀμαυρᾶς κληδόνος λέγει μαθών.

οὔτοι φρένʼ ἂν κλέψειεν ὠμματωμένην.

855

Χορός

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι
855

τάδʼ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσʼ,

ὑπὸ δʼ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσʼ ἀνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων
860

ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπʼ ἐλευθερίᾳ

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους

πατέρων θʼ ἕξει μέγαν ὄλβον.
865

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος

δισσοῖς μέλλει θεῖος Ὀρέστης

ἅψειν. εἴη δʼ ἐπὶ νίκῃ.

869

Αἴγισθος

ἒ ἔ, ὀτοτοτοῖ.

Χορός

ἔα ἔα μάλα·
870

πῶς ἔχει; πῶς κέκρανται δόμοις;

ἀποσταθῶμεν πράγματος τελουμένου,

ὅπως δοκῶμεν τῶνδʼ ἀναίτιαι κακῶν

εἶναι· μάχης γὰρ δὴ κεκύρωται τέλος.

875

Οἰκέτης

οἴμοι, πανοίμοι δεσπότου πεπληγμένου·
875

οἴμοι μάλʼ αὖθις ἐν τρίτοις προσφθέγμασιν.

Αἴγισθος οὐκέτʼ ἔστιν. ἀλλʼ ἀνοίξατε

ὅπως τάχιστα, καὶ γυναικείους πύλας

μοχλοῖς χαλᾶτε· καὶ μάλʼ ἡβῶντος δὲ δεῖ,

οὐχ ὡς δʼ ἀρῆξαι διαπεπραγμένῳ· τί γάρ;
880

ἰοὺ ἰού.

κωφοῖς ἀυτῶ καὶ καθεύδουσιν μάτην

ἄκραντα βάζω; ποῖ Κλυταιμήστρα; τί δρᾷ;

ἔοικε νῦν αὐτῆς ἐπὶ ξυροῦ πέλας

αὐχὴν πεσεῖσθαι πρὸς δίκην πεπληγμένος.

Κλυταιμνήστρα

τί δʼ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις;
885

Οἰκέτης

τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγώ. ξυνῆκα τοὔπος ἐξ αἰνιγμάτων.

δόλοις ὀλούμεθʼ, ὥσπερ οὖν ἐκτείναμεν.

δοίη τις ἀνδροκμῆτα πέλεκυν ὡς τάχος·

εἰδῶμεν εἰ νικῶμεν, ἢ νικώμεθα·
890

ἐνταῦθα γὰρ δὴ τοῦδʼ ἀφικόμην κακοῦ.

Ὀρέστης

σὲ καὶ ματεύω· τῷδε δʼ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγώ. τέθνηκας, φίλτατʼ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης

φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ

κείσῃ· θανόντα δʼ οὔτι μὴ προδῷς ποτε.
895

Κλυταιμνήστρα

ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δʼ αἴδεσαι, τέκνον,

μαστόν, πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα

οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης

Πυλάδη τί δράσω; μητέρʼ αἰδεσθῶ κτανεῖν;

900

Πυλάδης

ποῦ δὴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα
900

τὰ πυθόχρηστα, πιστὰ δʼ εὐορκώματα;

ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Ὀρέστης

κρίνω σὲ νικᾶν, καὶ παραινεῖς μοι καλῶς.

ἕπου, πρὸς αὐτὸν τόνδε σὲ σφάξαι θέλω.

καὶ ζῶντα γάρ νιν κρείσσονʼ ἡγήσω πατρός·
905

τούτῳ θανοῦσα ξυγκάθευδʼ, ἐπεὶ φιλεῖς

τὸν ἄνδρα τοῦτον, ὃν δʼ ἐχρῆν φιλεῖν στυγεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ἐγώ σʼ ἔθρεψα, σὺν δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης

πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα

ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία.
910

Ὀρέστης

καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρʼ ἐπόρσυνεν μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οὐδὲν σεβίζῃ γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης

τεκοῦσα γάρ μʼ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι σʼ ἀπέρριψʼ εἰς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης

αἰκῶς ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός.
915

Κλυταιμνήστρα

ποῦ δῆθʼ ὁ τῖμος, ὅντινʼ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης

αἰσχύνομαί σοι τοῦτʼ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα

μὴ ἀλλʼ εἴφʼ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης

μὴ ʼλεγχε τὸν πονοῦντʼ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα

ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον.
920

Ὀρέστης

τρέφει δέ γʼ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα

κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης

σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης

τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε;
925

Κλυταιμνήστρα

ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης

πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγὼ τεκοῦσα τόνδʼ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης

ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος.

ἔκανες ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε.
930

Χορός

στένω μὲν οὖν καὶ τῶνδε συμφορὰν διπλῆν.

ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπήκρισε

τλήμων Ὀρέστης, τοῦθʼ ὅμως αἱρούμεθα,

ὀφθαλμὸν οἴκων μὴ πανώλεθρον πεσεῖν.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 855 focus

ΧΟ.

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι
855

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ',

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι?

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων
860

ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμέμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντὸς,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾽ ἐλευθερία

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους

πατέρων θ᾽ ἕξει μέγαν ὄλβον.
865

τοιάνδε πάλην μόνος ἂν ἔφεδρος

δισσοῖς μέλλει θεῖος Ὀρέστης

ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 855 focus

Χορός

Ζεῦ, Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι,

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ',

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι
845

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων

ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ' ἐλευθερίᾳ

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους
850

ἕξει, πατέρων μέγαν ὄλβον.

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος

δισσοῖς μέλλει θεῖος Ὀρέστης

ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ.
855

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 855 focus

ΧΟ.

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω ; πόθεν ἄρξωμαι

τάδ' ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ' κἀπιθοάζουσα ¹,
855

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι ἁνύσωμαι ²;

Νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαίκτων

ἢ πάνυ θήσειν ᾿Αγαμεμνονίων
860

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ' ἐλευθερίᾳ

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους

ἕξει, πατέρων μέγαν ὄλβον. ³

Τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος
865

δισσοῖς μέλλει θεῖος θείοις Ορέστης

ἅψειν· εἴη δ' ἐπὶ νίκῃ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 855 focus

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι,

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιδεάζουσ',
855

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων

ἢ πάνυ θήσειν ᾿Αγαμεμνονίων
860

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾿ ἐλευθερίᾳ

δαίων αρχάς τε πολισσονόμους

ἕξει πατέρων μέγαν ὄλβον.

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος
865

δισσοῖς μέλλει θείοις Ὀρέστης

ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ.

ΑΙ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 855 focus

ΧΟ.

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω;
855

πόθεν ἄρξωμαι τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽,

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἁνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων
860

ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾽ ἐλευθερίαι

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους ⟨. . .⟩

ἕξει, πατέρων μέγαν ὄλβον.
865

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος δισσοῖς μέλλει

θεῖος Ὀρέστης ἅψειν· εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκηι.

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³ (βοὴ ἔνδοθεν)

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 855 focus

ΧΟΡΟΣ

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽,

Apparatus Criticus

πορὼn πορών scripsi προπράσσων corr. Blomfield χάριτας χάριτος corr. Schütz λυγρᾶς λυπρᾶς corr. Bamberger μόρου μόρον corr. Turn. ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένωι αὐτὸn ἀνδρὸς ὡς αὐτὸς αὐτῶν αὐτόν ἀνδρός πάρα περί corr. Portus αὐτὸς ἦν θνήισκοντος ἦεν θν. corr. Turn. ἂ ν suppl. Elmsley κλέψειεν κλέψειαν corr. Stephanus κἀπιθεάζουσ᾽ -θοάζ- in rasura, corr. Schütz

ΧΟΡΟΣ

ὑπὸ δ᾽ εὐνοίας

πῶς ἴσον εἰποῦσ᾽ ἀνύσωμαι;

νῦν γὰρ μέλλουσι μιανθεῖσαι
860

πειραὶ κοπάνων ἀνδροδαΐκτων

ἢ πάνυ θήσειν ᾿Αγαμεμνονίων

οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός,

ἢ πῦρ καὶ φῶς ἐπ᾿ ἐλευθερίαι

δαίων ἀρχάς τε πολισσονόμους
865

πατέρων (θ᾿) ἕξει μέγαν ὄλβον.

τοιάνδε πάλην μόνος ὢν ἔφεδρος

δισσοῖς μέλλει θεῖος Ορέστης

ἅψειν. εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκηι.

Translations (9)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 838-931 focus

Enter Aegisthus

Aegisthus

I have come not unasked but summoned by a messenger. I heard startling news told by some strangers who have arrived, tidings far from welcome:

—that Orestes is dead. To lay this too upon our house would be a fearful burden when it is still festering and galled by the wound inflicted by an earlier murder. How can I believe this tale is the living truth? Or is it merely a panic-stricken report spread by women
840

which leaps up to die away in nothingness? What can you tell me of this to make it plain to my mind?
845

Chorus

We heard the tale, it is true. But go inside and inquire of the strangers. The certainty of a messenger’s report

is nothing compared with one’s own interrogation of the man himself.
850

Aegisthus

I wish to see the messenger and put him to the test again—whether he himself was present at the death or merely repeats from vague reports what he has heard. No! Be sure he cannot deceive a mind with eyes open. Exit

855

Chorus

O Zeus, O Zeus, what should I say? Where shall I begin this prayer of mine, this appeal to the gods? How in my loyal zeal can I succeed in finding words to match need? Now is the moment when the blood-stained edges of the blades that lay men low
855

are utterly forever to destroy the house of Agamemnon. Or else, kindling a flaming light in the cause of freedom, Orestes will win both the rule over his realm and the rich possessions of his fathers.
860

Our gallant Orestes, with no one to assist him, is now to meet with two in such a contest. And may it be to triumph!
865

869 A shriek is heard from within

Aegisthus

within Oh! Oh! O woe!

Chorus

Ah! Ah! Alas! What is happening? What is being accomplished for our house? Let us stand apart while the matter is still unsettled so that we may be considered blameless in these ills. For the issue of the fighting has now been decided. The Chorus withdraws to the side of the scene; then a servant of Aegisthus rushes in
870

875

Servant

O woe, oh utter woe! My master is slain! O woe! I cry yet again, for the third time. Aegisthus is no more! Come, with all speed! Unbar and open the women’s door! And a strong arm indeed is needed, but not to help him who is already slain: what good is there in that?
875

Help! Help! Am I shouting to the deaf and fruitlessly wasting my voice on people who are asleep? Where has Clytaemestra gone? What is she doing? Her own neck, near the razor’s edge, is now ready to fall beneath the stroke.
880

Clytaemestra hurries in unattended

Clytaemestra

What is this? What cry for help are you raising in our house?
885

Servant

I tell you the dead are killing the living.¹

Clytaemestra

Ah! Indeed I grasp the meaning of the riddle. We are to perish by treachery, just as we committed murder. Someone give me a battle-axe, and quickly! Let us know if we are victors or vanquished:

for I have even come to this in this wretched business. Exit Servant. The door is opened and the corpse of Aegisthus is discovered. Nearby stands Orestes, and at a distance Pylades
890

Orestes

It is you I seek. He over there has had enough.

Clytaemestra

Oh no! My beloved, valiant Aegisthus! You are dead!

Orestes

You love this man? Then you will lie in the same grave,

and you will never abandon him in death.
895

Clytaemestra

Wait, my son! Have pity, child, upon this breast at which many times while you slept you sucked with toothless gums the milk that nourished you.

Orestes

Pylades, what shall I do? Shall I spare my mother out of pity?

900

Pylades

What then will become in the future of Loxias’ oracles declared at Pytho , and of our sworn pact? Count all men your enemies rather than the gods.
900

Orestes

I judge you victor: you advise me well. To Clytaemestra Come, this way! I mean to kill you by his very side. For while he lived, you thought him better than my father.

Sleep with him in death, since you love him but hate the man you were bound to love.
905

Clytaemestra

It was I who nourished you, and with you I would grow old.

Orestes

What! Murder my father and then make your home with me?

Clytaemestra

Fate, my child, must share the blame for this.
910

Orestes

And fate now brings this destiny to pass.

Clytaemestra

Have you no regard for a parent’s curse, my son?

Orestes

You brought me to birth and yet you cast me out to misery.

Clytaemestra

No, surely I did not cast you out in sending you to the house of an ally.

Orestes

I was sold in disgrace, though I was born of a free father.
915

Clytaemestra

Then where is the price I got for you?

Orestes

I am ashamed to reproach you with that outright.

Clytaemestra

But do not fail to proclaim the follies of that father of yours as well.

Orestes

Do not accuse him who suffered while you sat idle at home.

Clytaemestra

It is a grief for women to be deprived of a husband, my child.
920

Orestes

Yes, but it is the husband’s toil that supports them while they sit at home.

Clytaemestra

You seem resolved, my child, to kill your mother.

Orestes

You will kill yourself, not I.

Clytaemestra

Take care: beware the hounds of wrath that avenge a mother.

Orestes

And how shall I escape my father’s if I leave this undone?
925

Clytaemestra

I see that though living I mourn in vain before a tomb.²

Orestes

Yes, for my father’s fate has marked out this destiny for you.

Clytaemestra

Oh no! I myself bore and nourished this serpent!

Orestes

Yes, the terror from your dream was indeed a prophet. You killed him whom you should not; so suffer what should not be.

He forces Clytaemestra within; Pylades follows
930

Chorus

Truly I grieve even for these in their twofold downfall. Yet since long-suffering Orestes has reached the peak of many deeds of blood, we would rather have it so, that the eye of the house should not be utterly lost.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 855 focus

O Jupiter ! Jupiter! what am I to say ? whence shall I commence thus praying and importunating ? How, speaking from good feeling, shall I obtain an equivalent boon ?

For now either the gore-stained attempts of the man-slaying axes are on the point of working the destruction of the family of Agamemnon throughout all time, or he, kindling fire and light for liberty, and the authorities that give laws to the state, shall enjoy the great weal of his fathers. Upon such a con flict as this is god-like Orestes, a solitary single-handed champion, on the point of entering against two. And may it be for victory!

AEGISTHUS

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 855 focus

défie bien en tout cas de tromper ma clairvoyance.

Mélodrame. Il entre dans le palais.

LE CORYPHÉE.

Zeus, Zeus, que dois-je dire? comment commencer ma prière, mon appel aux dieux? Et, dans la ferveur de mes vœux, comment l'achever et dire juste ce qu'il convient de dire ¹?

Car c'est maintenant que les glaives à la pointe meur- trière vont, en se souillant de sang, achever à jamais la ruine du foyer d'Agamemnon;

Ou qu'allumant feux et clarté de délivrance ², (notre héros) va recouvrer, (avec son palais) et son trône de souverain
légitime, l'éclatante prospérité de ses pères.

Telle est la lutte que le divin Oreste, comme un athlète de réserve ³, va maintenant engager seul contre deux : que ce soit pour la victoire !

On entend des cris derrière la porte.

EGISTHE.

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 855 focus

What ſhou'd I ſay, eternal King,

Or how begin the strain?

960

These passions how contain,

That in my throbbing breast tumultuous ſpring?

O that, in aid, my daring deed

Might all the force of words exceed!

For now diſtained with blood the bick'ring sword,
965

The contest ends;

if all

This royal race ſhall fall;

Or the just laws their antient ſtate reſuming,

And liberty her light reluming,
970

Hail to his father's rights the son reſtor'd.

'Gainſt two fierce wolves the youth conteſting ſtands d

Alone: May heav'n-ſent conquest grace his hands!

ÆGISTHUS
within.

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 855 focus

Giove, Giove, che dire? Da dove

cominciar le preghiere ed i voti?

Qual parola trovare che all'émpito

mio sia pari, che affretti gli eventi?

Ora i fili di scuri omicide

765

sanguinanti, daranno alla rocca

d'Agamènnone l'ultimo crollo;

o la luce ed il fuoco e le leggi

ravvivando pei liberi, Oreste

dei suoi padri la grande opulenza

770

riavrà. Contro due quel divino

si cimenta. Oh!, gli arrida Vittoria!

Dalla reggia escono altissime le grida di

EGISTO

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 855 focus

O` Iupiter, Iupiter, quid dico unde incipiam

Hæc optans & currens?

Quomodo æqualia dices, perficiam?

Nunc enim futuræ funt inquinare

Experientiæ piſtillorum uiri infeſtorum.

795

Aut omnino facere Agamemnoniarum

Domorum iacturam omnino,

Aut ignem aut lucem pro libertate

Principatus hoſtium politicos

Habebit paternam magnam felicitatem,
800

Hanc fortem præſes exiſtens.

Geminis curæ erit diuus Oreſtes.

Attrectare, eat uerò ad uictoriam.

Aeg.

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 855 focus

Zeus, was sag' ich? Zeus, womit beginn' ich?

Beten will ich und ich will beschwören,

doch das Herz, mitfühlend allzu heftig,

wie vermag's zu sagen, was es fühlt?

Jetzt entscheidet sich's. Im Mannesbusen

860 färbt sich purpurn jetzt des Schwertes Klinge,

und entweder schlägt sie Agamemnons

Hause jetzt den letzten Todesstreich,

oder zu der Freiheit heller Feier

darf das alte Haus die Flamm' entzünden,

und der Ahnen städtewaltend Scepter,

865 Herrlichkeit und Reichtum kehrt zurück.

Darum geht das Ringen. Wider beide,

die im letzten Gange siegreich waren,

trat allein mit Gottes Kraft Orestes

auf den Plan. O werde sein der Sieg.

Stimme von innen.

Stimme von innen.

Weh mir, weh.

Chor.

870

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 855 focus

Zeus, Zeus! what word to me is given?

What cry or prayer, invoking heaven,

Shall first by me be utterèd?
955

What speech of craft—nor all revealing,

Nor all too warily concealing—

Ending my speech, shall aid the deed?

For lo! in readiness is laid

The dark emprise, the rending blade;
960

Blood-dropping daggers shall achieve

The dateless doom of Atreus' name,

Or—kindling torch and joyful flame

In sign of new-won liberty—

Once more Orestes shall retrieve
965

His father's wealth, and, throned on high,

Shall hold the city's fealty.

So mighty is the grasp whereby,

Heaven-holpen, he shall trip and throw,

Unseconded, a double foe.
970

Ho for the victory! [ A loud cry within.

Voice of Ægisthus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 855 focus

Was sag' ich, o Zeus, wo beginn' ich zuerst

Mein brünstiges Fleh'n, mein heißes Gebet?

Wie ström' ich den Strom
850
(Ab.)

Wohlwollender Wünsche zulekt aus?

Denn jetzt ist die Zeit, daß in ewige Nacht,

Von der Erde vertilgt, Agamemnons Haus,

Das geliebte, versinkt, von des mordenden Stahls

Blutlechzender Spike geopfert,
855

Ach! - oder er selbst flammt Feuer und Glut

Für die Freiheit empor, und erringt sich des Volks

Herrschaft und das Haus,

Das gesegnete Erbe der Ahnen.

In so mächtigem Kampf will kühn er allein
860

Sich messen mit Zwei'n, der erhabene Held,

Orestes. Kröne der Sieg ihn!

Aegisthos.
(Im Palaste.)

Notes on the current edition

Libation Bearers

1. Single-witness OCR: uncollated; flagged readings require scan review.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

1-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-1

NA Initium Choephororum, quo codices et veteres editiones Aeschyli carent, Stanleius exhibuit ex Ranis Aristophanis v. 1155. seqq. indicatum iam a Cantero. Haec verba,

πατρῷ' ἐποπτεύων κράτη

, quae ipse Aeschylus apud Aristophanem sic interpretatur,

τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν προςεῖπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας

, sic debent accipi ut ea ibidem Euripides intelligit,

τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύων ἔφη

. Scholiastes Aristophanis

Ἀρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγήσεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶs ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-2

ξύμμαχος

σύμμαχος

est apud Thomam Magistrum, qui hunc versum p. 41, 6. ed. Ritsch. affert.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἐς γῆν

εἰς γῆν

pars librorum Aristophanis et Thomas M. p. 169, 12. 199, 1.

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-4

NA Apud Aristophanem, postquam de versibus secundo et tertio disceptatum est, pergere Aeschylum Bacchus iubet,

ἴθι πέραινε σύ, Αἰσχύλε, ἀνύσας· σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε

. Pergit igitur Aeschylus,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι

. Itaque Stanleius haec statim versui tertio continuavit. Dubitari potest rectene an secus. Nam et illa,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι

, nimis nude posita videri possunt, quam ut credibile sit poetam statim haec subiecisse,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρί

, neque ex Aristophanis verbis hoc certum efficias, versus ita sese statim excepisse, ut criticis visum est. Facit enim Aristophanes ea recitantem Aeschylum, in quibus aliquid reprehendi possit. Quod si quae intermedia inter hos versus erant, quae nihil continebant quod reprehenderet Euripides, ne poterant quidem ab Aeschylo recitari. In illis autem, quae supra commemoravi ab Euripide dicta ut

πατρῷα κράτη

explicaret, tam tragica est et Aeschylea oratio, tamque conveniens huic loco sententia, ut non inepte quis suspicari possit haec ab Aeschylo in hunc fere modum conformata fuisse,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι, τλήμων Ὀρέστης, κρυπτὸν εἰςβαλὼν πόδα, οὗ δὴ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ὄλβος ὤλλυται πατρός. τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι.

Legebatur apud Aristophanem

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τάδε γε κηρύσσω πατρί

, numeris quales in tam antiqua tragoedia ferri nequeunt. Itaque pridem iudicaveram scribendum esse

τῷδε

, quum hanc ipsam lectionem in Ravennate libro esse intellexi, ex quo eam Porsonus recepit. Idem praebet Venetus, nec longe discedunt alii,

τῷ δὲ

, vel

τάδε

, omisso

γέ

, exhibentes.

6-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-5

NA Haec e scholiis ad Pindari Pyth. IV. 145. sumpsit Stanleius. Respicit ad haec verba Eustathius p. 165, 6. et 1194, 55.

8-9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-6

NA Hi versus, prolati primum a G. Dindorfio in adnotatione ad Euripidis Alc. v. 768. accesserunt ex codice Vat. 909. ubi hoc scholion ad Euripidis Alc. v. 784. adscriptum est (p. 277. ed. Cob.)

οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽

. σεσημείωται ὅτι καὶ Αἰσχύλος ὡς γινόμενον τοῦτο συνίστησιν ἐν ταῖς Χοηφόροις τὸ ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, λέγει δὲ Ὀρέστης “

οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον, οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ' ἐκφορᾷ

(

ἐπ' ἐκφορὰν

codex)

νεκροῦ

.”

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-7

λεύσσω Hic versus cum reliqua fabula in M. G. Ald. Turn. statim versui 1118. Agamemnonis,

ἠνυτόμαν τροφαῖς

, continuatur. Exciderunt enim e codice M. folia sex. Primus Robortellus haec non ad Agamemnonem pertinere, sed Choephoros esse intellexit.

ΟΡ.

huic versui etiam Turnebus praefixit.

λεύσω

G. Ald.

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-8

φάρεσιν

φάρεσι

Ald.

βάρεσι

Turn.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-9

ποίᾳ

ποῖα

G. Ald.

τοίᾳ

Rob. ξυμφορᾷ

ξυμφορὰ

Ald.

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-10

δόμοισι

δόμοις

Rob. πῆμα

πῆμα

ex M. G. Rob. recepi.

πόμα

vitiose Ald. unde Turn. fecit

πτῶμα

, quod reliquas editiones occupavit. προςκυρεῖ

προσκυνεῖ

vitium Ald. Turn. Hesychius

προσκυρεῖ, προσεγγίζει

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-11

τῷ 'μῷ

τ' ᾠμῷ

Rob.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-12

μειλίγματα Libri

μειλίγμασιν

. Emendavit Casaubonus. Pers. v. 612.

παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-13

ἄλλο

ἄλλοι

Rob.

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-14

στείχειν

M. Rob. Omittunt hoc verbum G. Ald.

ὁρᾶν

ex coniectura posuit Turn. λυγρῷ

λυγρῷ

omittit Rob.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἐκποδών

ἐκποδὼν

Stanleius.

ἐκποδῶν

M. Rob.

ἐκ ποδῶν

G. Ald. Turn.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-16

ἰαλτὸς

ἴαλτος

M. G. Ald. Rob. Emendavit accentum Turn. ἔβην

ἔβην

Rob. Turn.

ἔβη

M. G. Ald.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-17

χοὰς

M. G. Ald. Rob. Turn.

χοᾶς

Vict. Defendi potest

χοάς

, pendens e

προπομπός

, sed veri simile est Aeschylum

χοᾶν

scripsisse, ut Casaubonus voluit. προπομπὸς Libri

πρόπομπος

. Emendavit accentum Vict. σὺν κτύπῳ

σὺν κτύπῳ

Arnaldus.

συγκύπτῳ

σὺν κύπτῳ

G. Ald.

συγκόπτῳ

Rob.

συγκύπτῳ

Turn.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-18

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός

πρέπει παρηὶς φοίνισσαμυγμοῖς

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

G. Ald. Inde

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γ' ὠγμοῖς

Turn. Veterem scripturam Rob. adnotavit hanc,

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

, Sophiani coniecturam hanc attulit,

πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς

, ipse edidit

πρέπει παρηὶς φοίνισσ'

, omisso quarto vocabulo. Stanleius, nisi iam ante eum Auratus aut Scaliger (nam in Choephoris caremus schedis Spanhemii),

πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμύγμοις

scribendum censuit, idque Schützius, Porsonus, ceteri receperunt. At in hoc versu spondei tolerari nequeunt, quum primi quattuor versus systema e puris iambis factum comprehendant. Scribendum erat

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός,

conspicua est in genis cruenta vis unguium, recenti sulco.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἰυγμοῖσι

δι' οἰγμοῖσι

M. G. Ald. Rob.

δ᾽ ὠγμοῖσι

Turn. Emendavit Canterus.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-20

ἄλγεσιν Libri

ἄλγεσι

. Porsonus

ἄλγεσιν

, ut est apud Etym. M. p. 403, 47.

ἔφλαδον, σημαίνει τὸ ἐσχίσθην, ἢ ἐθλάσθην, ἢ διερρήγνυντο, ὡς φησιν Αἰσχύλος “λινοφθόροι ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν.”

Iungendum est

λινοφθόροι ὑφασμάτων

, i. e. φθείρουσαι τὰ τῶν ὑφασμάτων λίνα. Constructio autem haec est (male enim post

ἄλγεσιν

virgulam ponunt),

πρόστερνοι στολμοὶ λακίδες ἔφλαδον

, i. e. ὥςτε λακίδες γενέσθαι. Schol. partim recte,

τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ στολισμοὶ τῶν ὑφασμάτων πρὸς τοῖς στέρνοις λινοφθόροι λακίδες ἐρράγησαν

. Eodem modo Aeschylus locutus est in Persis v. 836.

πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων

, i. e. πάντα λακίδες ὄντα.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-21

πρόστερνοι

πρόστελνοι

sic M.

πρόστελνοι

G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-22

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ Libri

τορὸς γὰρ φοῖβος

(sic etiam M.)

ὀρθόθριξ

, nisi quod Turn.

φόβος

posuit. Heathio auctore Schutzius et Porsonus

τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος

. Si sic legitur, turbat mox

περὶ φόβῳ

, quod Schützius in secunda editione scripsit

περὶ φόνῳ

. Sed

φόβος

illud e Turnebi ingenio, non e veteribus libris ductum est. Scholiastae quidem ad v. 34. haec est adnotatio,

ἐκ τῶν τῆς καρδίας μυχῶν περισσῶς τῷ φόβῳ ἀναλακεῖν καὶ βοῆσαι τὴν Κλυταιμνήστραν ἐποίησεν ὁ σαφὴs φόβος δὲ ὀνείρων μαντευόμενος

, ut

φόβος

legisse videri possit: sed nihil obstat quin eum

φοῖβος

ut alius vocabuli interpretationem posuisse existimemus. Scripsit autem Aeschylus

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ.

In eandem emendationem incidit Bambergerus.

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε

Rob. Turn.

ἔλαχε

M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.

e supra adscriptum.

περὶ φόβῳ

, prae timore. Infra v. 541.

ἀμφὶ τάρβει

. Pers. v. 697.

περὶ τάρβει

. Euripides Or. v. 815.

θανάτου ἀμφὶ φόβῳ

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri

γυναικίοισιν

. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων

βαρὺς πιτνῶν

M. Rob.

βαρὺ πιτνῶν

G. Turn.

βαρυπιτνών

Ald.

βαρὺς πίτνων

Blomfieldius ex Elmsleii sententia.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri

κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων

. In M. est

κρίται

, sed

ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post

κριταί

inseruit

τε

, Schützius ex Arnaldi sententia

δέ

, quod praestat.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον

ἔλαχον

M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In

ἐγκοτεῖν

in M.

factum.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-28

τοιάνδε

M. Rob.

τοιάνδε

τοιὰν δὲ

Ald. Turn. χάριν ἀχάριτον Deinde

χάριν ἀχάριτον

Elmsleius ad Soph. Oed. Col. v. 836. Libri

χάριν ἀχάριν

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἰὼ γαῖα μαῖα

M. G. Ald. Turn. Agnoscit hoc scholiastes, qui

ὦ γῆ μήτηρ

adscripsit. Recte vero Rob.

ἰὼ γαῖα γαῖα

. Illud ineptum. μωμένα με ἰάλλει Deinde

μωμέν αμιλλεί

, accentus in

et spiritu, ut videtur, in

deletis, M.

μωμένα μιλλεῖ

G. Ald. Rob.

μωμένα μυλλεῖ

Turn. Emendavit Stanleius.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-30

τόδ'

G. Ald.

τόδε

M. Rob. Omittit Turn. ἐκβαλεῖν Deinde

ἐκβάλλειν

libri, nisi quod

ἐκβάλλεν

Turn. Correxit Stanleius.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-31

λύτρον Libri

λυγρόν

. Emendavit Canterus.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-32

πάνοιζυς

πανοϊζὺς

M. G. Rob.

πανοίξυς

Ald. Turn. idque e codice suo affert Robortellus. Scribendum

πάνοιζυς

. V. Lob. Paralip. p. 251.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-33

θανάτοισιν Libri

θανάτοισι

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-34

ἀδάματον Libri

ἀδάμαντον

, quod olim correxi.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-35

φρενός τε

Vict.

φρένες τε

M. G.

φρένε τε

Ald.

φρέννεσθε

codex Robortelli.

φρένας τε

Rob.

φρενῶν τε

Turn. In

περαῖνον

αι

ab alia manu in litura habet.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἀφίσταται In

ἀφίσταται

in M. alia manus

με

super adscripsit. Stanleius aliique interrogative haec dici voluerunt,

φοβεῖται δὲ τίς;

Recte scholiastes

τοῦτο δὲ θέλει εἰπεῖν, ὅτι ἡ αἰδώς, ἣν περὶ Ἀγαμέμνονος εἶχον οἱ δῆμοι, νῦν εἰς φόβον ἐτράπη, ἐκεῖνον γὰρ ᾐδοῦντο καὶ ἐφίλουν, τὸν δὲ φοβοῦνται ὡς τύραννον διατελούμενον

. Hoc enim chorus dicit, maiestas inexpugnabilis, invicta, non debellata olim in auribus animisque popularibus versata destitit: metuit autem aliquis (man ist in furcht).

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-37

ἐν βροτοῖς In

ἐν βροτοῖς

in M.

factum. Habere autem

ἐν βροτοῖς

, non

ἐμβροτοῖς

, videtur M.

ἐν βροτοῖσι

Rob. Deinde

θεός τε καὶ θεοῦ

, omisso

καί

, vitium Ald. unde

θεός τε θεοῦ

Turn.

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-38

ῥοπὴ

M. Rob. Turn.

ῥοπῇ

G. Ald. δίκας Deinde

δίκαν

M. G. Ald. Rob.

δίκας

recte Turn. Scholiastes

ἡ δὲ τῆς δίκης ῥοπὴ τοὺς μὲν ἐπισκοπεῖ ταχέως καὶ ἀμύνεται, ἄλλοις δὲ ἐν ἀμφιβόλῳ ἐᾷ τὴν τιμωρίαν, οὐκ ἀθρόως αὐτοὺς ἀμυνομένη, ὥςτε τοὺς ἠδικημένους ὑπ' αὐτῶν λυπεῖσθαι, ἄλλους δὲ σκότος καλύπτει, ὡς μηδ' ὁρᾶσθαι ὑπ᾽ αὐτῆς. ὁμοίως ὁ φόνος πέπηγε καὶ οὐ διαρρεῖ, ἀλλ᾽ ἐπέξεισιν ἑαυτόν.

54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-39

τοὺς μὲν

τοῖς μὲν

M. G. Ald. Rob.

τοὺς μὲν

recte Turn. cum scholiasta.

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-40

μένει χρονίζοντ' ἀτυχής

μένει. χρονίζοντ᾽ ἄχη βρύει

M. sed

ἄχη

ab alia manu in litura scriptum est; fuisse antea

videtur:

autem ita scriptum, ut

εὐ

videri possit negligentius inspicienti. Hinc

μένει χρονίζοντ᾽ εὐχὴ βρύει

G. Ald. et codex Robortelli et

μένει χρονίζον τεύχη βρύει

Ald. et

μένει, χρονίζον τ' εὐχῇ βρύει

Turn.

μένει, κρονίζοντ'

(voluit

χρονίζοντ'

, ut in adnotatione scripsit)

ἄχη βρύει

cum Sophiano Robortellus. Multa hic temere tentata sunt. Possis suspicari Aeschylum scripsisse

μένει χρονίζοντα βρύειν

, ut haec sit sententia, sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce; alia in confiniis tenebrarum exspectat morata efflorescere; alios cassa tenet nox. Sed veri similius est

βρύει

, quod scholiastes

ἀνθεῖ

interpretatur, ex versu 61. ubi

βρύειν

legitur, per errorem huc translatum esse, ut versus 57. post illum versum 61. perperam repetitus est. Aeschylum igitur scripsisse puto

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει, τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου μένει χρονίζοντ᾽ ἀτυχῆς τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.

Sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce (i. e. sed iustitia subito se convertit in hos qui in luce versantur: Clytaemnestram et Aegisthum intelligit); alii inter lucem et tenebras infelices morantur (infelix exsilio Orestes); alios (Agamemnonem) cassa nox tenet.

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-41

αἵματ'

δι' αἵματ'

M. G. Ald. et codex Robortelli.

δι' αἷμά τ'

ex coniectura Rob. Turn. et ita edd. ante Porsonum, qui pluralem restituit. ἐκποθένθ' Deinde

ἐκποθένθ'

e Schützii emendatione Porsonus.

ἐκποθὲν

ceteri.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-42

τίτας

τὶ τὰς

vitium Ald. πέπηγεν οὐ Deinde

πέπηγεν οὐ

M. Rob. Turn.

πεπηγμένου

G. Ald. διαρρύδαν Deinde libri

διαρρυδῶν

. Blomfieldius

διαρρυδάν

. Scribendum erat

διαρρύδαν

. Scholiastam, cuius haec est interpretatio,

ἀντὶ τοῦ οὐ διαρρέων

, adverbium legisse animadvertit Lobeckius Paral. p. 156.

60-61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-43

διαλγὴς δ' ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν Libri

διαλγὴς ἄτη

, nisi quod Robortellus

αἴτη

ex suo codice affert. Recte Schützius in secunda editione

διαλγὴs δ᾽ ἄτα

. In G. ante

διαφέρει

hoc signum est,

[

, minio scriptum, quo librarius indicare voluit

ἄτη

διαφέρει

, inter quae verba paene nullum in codice spatium est, maiore spatio disiungenda fuisse, quo spatio versuum fines notantur. Mox iterum tale spatium est inter

αἴτιον

παναρκέτας

. Asulanus igitur signo isto et spatio, quod post

αἴτιον

est, librarium verba ista

διαφέρει τὸν αἴτιον

expungenda indicasse ratus omisit ea in editione Ald. posuitque pro iis, quod in codice ut interpretatio supra scriptum est,

διασπαράσσει

. Itaque Turnebus quoque haec ita exhibuit,

διαλγὴς ἄτη διασπαράσσει, παναρκέτας νόσου βρύειν

, correcto vitio Aldinae, quae

παναλκέτας

habet. Scholiastes autem, qui

διασπαράσσει

διαφέρει

adscripsit, quae interpretatio etiam in M. addita est, male haec interpretatus est. Hoc dicit poeta, graviter dolitura noxa differt auctorem (i. e. differt auctori poenam), ut satietate malorum abundet. Post hunc versum in libris repetitus legitur versus 57.

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ

. Adscriptum est in M. G.

τοῦτο ὥςπερ ἐπαδόμενόν ἐστιν

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-44

θιγόντι Libri

οἴγοντι

. Stephani Scaligerique emendatio,

θιγόντι

, vel metri caussa recipi debebat. Recepit eam Blomfieldius: sed male idem ex Bothii sententia

οὔτι

, quod libri habent, in

οὔτε

mutavit. Neque enim

θιγόντι

ad ea pertinere potest, quae sequuntur,

πόροι τε πάντες etc

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-45

διαίνοντες Libri

βαίνοντες

. Scribendum

διαίνοντες

, quod etiam Lachmannus vidit. χερομυσῆ Deinde

τὸν χαιρομυσῆ

M. G. Rob.

τὸν χαιρομισῆ

Ald.

τὸν χειρομισῆ

Turn.

τὸν χειρομυσῆ

Pauwius aliique.

τὸν χερομυσῆ

scribendum esse vidit Porsonus.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-46

φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην. Libri

φόνον καθαίροντες ἰοῦσαν ἄτην

. Scholiastes

ἀντὶ τῆς ἐπιούσης αὐτῷ ἄτης. Ἀττικῶν δὲ τὸ πρὸς αἰτιατικὴν συντάσσειν, καθαίρω σε τὸν φόνον· τὸ δὲ κοινόν, καθαίρω σε τοῦ φόνου

. Scaligero

ἐλοῦσαν μάτην

scribendum videbatur, quod ferri non magis potest quam quod Godefrido Müllero in mentem venit,

ἔθυσαν μάτην

. Aoristus enim id quod factum est indicat tamquam exemplum eius quod fieri soleat: quod autem non est factum, non potest pro exemplo esse. Heathius

ῥέουσι μάτην

scribendum coniecit; alii alia, quae tacere praestat. Corruptum esse apparet non finem tantum versus, sed etiam

καθαίροντες

. Nam nec spondeus ferri potest, quum puri ubique iambi sint, et, si recte in praecedente versu

διαίνοντες

scripsimus, de quo non videtur dubitandum esse, ipsum

καθαίροντες

propter formam et significationem displiceat necesse est. Videtur autem

καθαίροντες

ex interpretatione natum esse. Aeschylum scripsisse puto

φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-47

ἀμφίπτολιν

M. G.

ἀμφὶ πτόλιν

Ald. Rob. Turn.

Ἀνάγκαν ἀμφίπτολιν

Blomfieldius,

τὸν ἀμφιτειχῆ λεών

, quod est in Sept. c. Theb. v. 273. comparans, perperam interpretatur necessitatem urbi circumdatam, quum ab hostibus obsidione capta esset. Neque satis recte scholiastes

τὴν ἐκ διαφόρων πόλεων ἀνάγκην, ὅ ἐστι πόλεμον. ὡς “ἀμφιμάτορας κόρους” φησὶν ὁ Εὐριπίδης

(Androm. v. 467.).

ἐκ διαφόρων γὰρ πόλεων ἦσαν οἱ Ἕλληνες

. Immo intelligitur duplicis sedis necessitas, quam dii imposuerunt his mulieribus, ut ex patria abductae in aliena urbe servitutem paterentur. Haec autem verba,

ἀνάγκαν — αἶσαν

, parenthesin esse et Stanleius intellexit et scholiastes.

68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-48

πατρῴων τάνδ' ἐςᾶγον αἶσαν

πατρῴων δούλιον ἐς ἄγον αἶσαν

M. G. Ald. In M. in

ἄγον

inter

aliquid erasum.

δούλιον ἐς ἄγον αἶσαν

ex codice suo Robortellus affert.

ἐςᾶγον

emendate Rob. Turn. Vitium in hoc versu arguit metri insolentia. Blomfieldius

δουλίαν

scripsit. Portus

δούλειον

voluerat. Immo

δούλιον

ortum esse puto ex adscripta interpretatione

δουλείαν

. Aeschylus enim scripsisse videtur

πατρῴων τάνδ᾽ ἐςᾶγον αἶσαν.

69-70. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-49

δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι

δίκαια καὶ μὴ δίκαια πρέποντ᾽ ἀρχὰς βίου

M. G. Ald.

ἀρκᾶς βίου

ex codice affert Robortellus: ipse ex Sophiani coniectura

ἀρχαῖς βίου

dedit.

ἀρχαὶ βίου

Turn. Deinde

βίαι

vel

βίᾳ

M. G. Ald. Rob. Turn.

βίᾳ

ex codice affert Rob. Hic quoque metrum vitia ostendit. Atque alterum quidem

δίκαια

ab interprete adscriptum esse videtur. Quam suspicionem confirmat fortasse scholiastes, cuius haec est adnotatio,

εἴτε δικαίως εἴτε μή. ἐστὶ δὲ παροιμία· “δοῦλε, δεσποτῶν ἄκουε καὶ δίκαια κἄδικα.”

Deinde

πρέποντ᾽ ἀρχὰς βίου

vix possunt intelligi. Scholiastae legisse videntur

ἀπ' ἀρχᾶς

. Eorum enim hae sunt adnotationes, una ad v. 66.

τὸ ἑξῆς, ἐμοὶ δὲ πρέποντα καὶ ὀφειλόμενά ἐστιν ἀπαρχὰς

(sic etiam M.)

βίου τὰ τῶν βίᾳ με φερομένων αἰνέσαι πικρὸν φρενῶν στύγος κρατούσῃ. ἀνάγκην γάρ μοι οἱ θεοὶ προςήνεγκαν

: altera ad v. 69.

πρέποντά μοι ἐστι καὶ ὀφειλόμενα, ἐξότε τοῦτον ἐπανῄρημαι τὸν βίον, τὰ τῶν πρὸς βίαν κεκτημένων ἐπαινέσαι, καλυπτούσῃ τὴν κατ' αὐτῶν ἀποστύγησιν καὶ μηδὲ παρρησίᾳ τὸν δεσπότην κλαιούσῃ

, cui adnotationi quod in ed. Rob. praefixum est lemma,

πρέποντ᾽ ἀρχαίου βίου

, non legitur in codicibus M. G. Apparet iam scholiastas depravatam scripturam invenisse. Certa emendatione vereor ne non possint hi versus restitui: sed veri simile puto Aeschylum scripsisse

ἐμοὶ δ᾽, (ἀνάγκαν — αἶσαν) δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι

. Nam

πρέπον τύχαις

scribendum esse probabilis est Schützii coniectura.

βίᾳ φερόμενοι

quum dicuntur domini, non severi in chorum significantur, sed violenti in Agamemnonem eiusque liberos.

70. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-50

πικρὸν

Vict. et ita scholiastes.

πικρῶν

M. G. Ald. Rob. Turn.

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-51

κρατούσῃ

Ald. δακρύων ὑφειμάτων Deinde

δακρύω δ᾽ ὑφ᾽ εἱμάτων

M. Rob. Turn.

δακρύω δ᾽ ὑφειμάτων

G. Ald. Corrupta haec esse vidit Porsonus ad Eur. Med. v. 1218. Non potest enim dubitari quin trimeter iambicus restituendus sit. Scribendum

δακρύων ὑφειμάτων

, qui genitivi pertinent ad

πένθεσιν

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-52

ματαίοισι

ματαίαισι

ante correctionem G. δεσποτᾶν Deinde libri

δεσπόταν

. Correxit Stanleius.

73. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-53

παχνουμένῃ

πένθεσιν παχνουμένην

M. Rob.

πένθεσι παχνουμένην

G. Ald.

πένθεσι παχνουμένη

Turn. Scribendum erat

πένθεσιν παχνουμένῃ

. Itaque hanc epodum ita conformavi,

ἐμοὶ δ᾽ ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν θεοὶ προςήνεγκαν· ἐκ γὰρ οἴκων πατρῴων τάνδ᾽ ἐςᾶγον αἶσαν) δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι, πικρὸν φρενῶν στύγος κρατούσῃ, δακρύων ὑφειμάτων, ματαίοισι δεσποτᾶν τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.

Me vero (duplicis enim sedis necessitatem addidere dii: nam ex patriis aedibus in hanc duxerunt sortem) iusta et iniusta eorum, qui violenti feruntur, pro mea conditione decet approbare, acerbo compresso animi odio, lacrimarumque veste celatarum propter temeraria dominorum fata occultis doloribus horrescentem.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-54

πάρεστε

πάρετε

Ald. προςτροπῆς

προτροπῆς

G. Ald.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-55

γένεσθε

γένεσθαι

, sed

αι

supra adscripto, M.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-56

τύμβῳ χέουσα

τύφῳ δὲ χέουσα

M. G.

τύφῳ δὲ χέουσα

codex Robortelli. In M. adscriptum

οἶμαι τύμβῳ

. In G.

τύφῳ

vocabuli ultima syllaba punctis notata et

μβῳ

supra scriptum.

τύμβῳ δὲ χέουσα

Ald. Rob.

τύμβῳ χέουσα

emendate Turn.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-57

εὔφρον' In

εὔφρον'

in M.

factum est. κατεύξωμαι Deinde

κατεύξομαι

M. G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-58

τῶνδ'

Vict. et, ut videtur, M.

τῶν δ'

G. Ald. Rob. Turn.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-59

τόνδε In

τόνδε

in M.

factum.

83-85. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-60

ὡς νόμος βροτοῖς, ἔσθλ᾽ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε στέφη, δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν; Libri

ὡς νόμος βροτοῖς ἔστ᾽ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσι τάδε στέφη δόσιν τε τῶν κακῶν ἐπαξίαν

. In his

πέμπουσιν

emendate scripsit Victorius. Elmsleio in addendis ad Eur. Heracl. v. 387. scribendum videbatur

ὡς νόμος βροτοῖς, ἔσθλ᾽ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε στέφη, δόσιν τε τῶν καλῶν ἐπαξίαν;

ἔσθλ᾽ ἀντιδοῦναι

verum videtur: sed deinde scribendum est

δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν

. Vidit hoc etiam Stanleius in curis secundis,

δόσιν γε

scribendum esse. Ad

τῶν κακῶν

scholiastes haec adnotavit παρ' ὑπόνοιαν.

ἔδει γὰρ τῶν καλῶν εἰπεῖν

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-61

χύσιν

λύσιν

Ald. quum in G.

sic scriptum sit, ut negligenter intuenti

videri possit.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-62

καθάρμαθ' ὥς τις

καθάρμαθ᾽ ὥς τις

Turn. et, ut videtur, M.

κάθαρμαθ', ὥς τις

Rob.

κάθαρμα θ' ὥςτις

κάθαρμα θ' ὅς τις

Ald. ἐκπέμψας Deinde

ἐκπέμψαις

ἐκ πέμψαις

Ald. πάλιν δικοῦσα

Πάλιν

δικοῦσα

pertinere animadvertit Turnebus, qui

πάλιν - | δικοῦσα

dedit. Scholiastes

στείχω πάλιν

coniunxit.

89. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-63

ὄμμασιν

ὄμμασι

solus Turn.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-64

τῆσδ'

τῆς δ'

divisim Ald. ἔστε

ἐστὲ

Rob. Ceteri recte

ἔστε

95-100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-65

NA In libris hi versus hoc ordine leguntur

λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχοις ὑπέρτερον. ΧΟ. αἰδουμένῃ σοί, βωμὸν ὡς, τύμβον πατρὸς λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον. ΗΛ. λέγοις ἄν, ὥςπερ ἠδέσω τάφον πατρός. ΧΟ. φθέγγου χέουσα σεμνὰ τοῖσιν εὐφροσιν.

Varietas lectionis haec est. In secundo versu

αἰδουμένη σοι

Ald. Rob. Deinde

βωμὸν

vitiose Ald. Tum

ὡς

G. Ald. Rob. In tertio versu

τὸν

omittit Rob. In quarto

ἠδέσω

vitium Aldinae. In quinto

εὔφροσιν

Turn. Ceteri

εὐφρόσιν

. Sed haec non una ratione corrupta esse vix opus est ut doceamus. Primum horum versuum Schützius, quum prius alia tentasset, in secunda editione ut spurium uncis inclusit, non indicans cur id fecerit. Illud certum est, hoc loco, quo hic versus in libris omnibus legitur, eum ab Aeschylo collocari non potuisse. Nam ne quid de eo dicam, quod quum Electra ante ubique plurali numero usa esset, singularis subito illatus aliquid duri habet, maxime haec duo sede sua exire hunc versum iubent, unum, quod ista iam saepius dictorum repetitio valde ieiuna est, alterum, quod orationes, qualis haec est Electrae, quum generali sententia concluduntur, ea ipsa sententia finiri solent. Et quis est qui non sentiat quam praeclare Electra orationem hoc dicto conclusisset,

μὴ κεύθετ᾽ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός. τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τ' ἐλεύθερον μένει καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.

Quibus verbis quis credat tam inutilem pannum adsui potuisse, qualis hic est,

λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχεις ὑπέρτερον.

Nam

ἄν

certe scribendum erat, id quod Iacobsii ad Anthol. Pal. p. 581. monitu fecit Blomfieldius. Sed maiora etiam vitia sunt in tribus sequentibus versibus. Nam cur tandem chorus de sua erga Agamemnonem pietate hic loquitur, ubi non de ea re sermo est, utrum chorus Agamemnonem colat necne, sed quo pacto Electra pie sacra debeat peragere? Turpissimus vero versus est is qui sequitur,

λέγοις ἄν, ὥςπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Eum Schützius sic est interpretatus, dicas velim pro ea quam profiteris erga patris sepulcrum reverentia. Sumamus hanc esse huius versus sententiam, quam verba tamen, quae omni sensu carent, non admittunt: quid aliud Electra quam traducere videbitur chori pietatem, quippe ibi a choro iactatam, a se commemoratam, ubi longe alia dicenda erant? Haec si recte disputata sunt, planum est et ordinem versuum perturbatum et aliis eos vitiis inquinatos esse. Itaque primum illum versum,

λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχοις ὑπέρτερον

, quum a librario ad simile alius versus initium oculis aberrante omissus esset, postea alieno loco additum, et praeterea depravatum esse existimo. Videor autem mihi quod dignum Aeschylo esset effecisse ita his versibus conformatis omnibusque choro redditis,

ΧΟ. αἰδουμένῃ σοὶ βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον. λόγους ἂν οἷςπερ ᾐδέσω τάφον πατρὸς στέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχεις ὑπέρτερον· φθέγγου χέουσα σεμνὰ τοῖσιν εὐφροσιν.

Quod scripsi

λόγους ἂν οἷςπερ ἠδέσω τάφον πατρός

, conferenda sunt quae de collocatione particulae

ἂν

dixi in libro de ea particula IV. cap. 7. In eo versu, qui intercidit,

χοάς

vel simile vocabulum fuit.

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-66

αὑτήν

αὐτὴν

Ald. Sed G. cum reliquis

αὑτήν

. V. ad Soph. Trach. v. 451. χὥςτις Deinde

χὥςτις

χ' ὡς τις

Ald. Rob.

χ' ὥς τις

Turn.

102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-67

τἄρ'

τ' ἄρ'

M. (sic M.) G. Ald. Rob.

γ' ἄρ'

Turn. Vict. Inde Porsonus

γ' ἆρ'

. Scribendum potius

τἄρ'

. Ita Dindorfius. Deinde fortasse scribendum est

ἐπεύξωμαι

, ut v. 78. dictum est

κατεύξωμαι

. Idem coniecit Dobraeus Adv. II. p. 26.

103

ZZZZ

105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-68

τίν'

est ecquem.

105

106. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-69

κεἰ

G. Ald. Rob. Turn. idque Schützius et Porsonus restituerunt.

κ' εἰ

M. sed ut ante rasuram

καὶ εἰ

fuerit.

καὶ

, omisso

εἰ

, Vict. Cant. Stanl.

106

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-70

ἁπλωστί Libri

ἁπλῶς τι

. Scribendum putavi

ἁπλωστί

. V. ad Suppl. v. 447.

112

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-71

μού 'στιν

καὶ ταῦτα μούστιν

M. G.

καὶ ταῦτα μοῦστιν

Ald. Turn.

καὶ ταῦτα μοῦστιν

Rob.

εὐσεφ

, vitium Aldinae.

113

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-72

πῶς δ' οὔ

πῶς δ᾽ οὔ;

scripserunt Stanleius, Schützius, Porsonus, alii.

114

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-73

NA Hunc versum, quem libri post versum 159. habent, hic reposui, certa, ut mihi videtur, emendatione. V. Opusc. II. p. 79. Libri

μεγίστη

. Emendavit Stanleius.

115

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-74

ἄρηξον, Ἑρμῆ χθόνιε Libri

Ἑρμῆ χθόνιε κηρύξας ἐμοί

. Lacunae signum in fine versus posuit Robortellus, post

χθόνιε

Canterus, in initio versus Stanleius. Suppletur aptissime

ἄρηξον

. V. Opusc. VII. p. 50. Non recte Nauckius in Philologo II. p. 149. scribendum esse putavit

ἐριούνι᾽ Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοί

. Nam quod apud Aristophanem in Ranis Aeschylus dicit,

οὐ δήτ' ἐκεῖνον, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προςεῖπε

, minime parodia est huius loci, sed aperte hoc tantum Aeschylus docet,

χθονίου

nomine se in initio Choephororum

τὸν ἐριούνιον

significasse.

116

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-75

αἱμάτων

πατρῴων δ᾽ ὀμμάτων

δ᾽ ὀμμάτων πατρῴων

G. Ald.

πατρῴων δ᾽ ὀμμάτων

Rob. Vict.

πατρῴων ὀμμάτων

Turn.

πατρώων δωμάτων

Schützius ex coniectura Stanleii. Requiritur

πατρῴων αἱμάτων

. Vidit hoc etiam H. L. Ahrens.

118

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-76

ἣ

ᾗ τὰ πάντα

vitium Aldinae.

κατὰ παντὰ

, omisso

ἣ

, Rob. Hoc dicit, tellurem, quae omnia gignit et, ubi maturuerunt fruges, rursus earum semen recipit.

119

121-124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-77

κἀγὼ ... φίλον τ' Ὀρέστην ... φίλον τ' Ὀρέστην φῶς ἀνάξομεν δόμοις Libri

κἀγώ

. Manifestum est scribi debere

κἀγώ

, quod pertinet ad praecedentia:

κλύειν εὐχάς, ἃ

(pro

ἃς

)

ἐγὼ λέγω

. Deinde

χέρνιβας βροτοῖς

M. Rob.

χέρνιβας βοτοῖς

G. Ald. Turn. Ad ultimum vocabulum in M. G.

γρ. νεκροῖς

supra adscriptum est, interpretatio exquisitioris vocabuli. Tenui quod olim in Observationibus criticis scribendum esse dixi,

χέρνιβας φθιτοῖς

. Pers. v. 218.

δεύτερον δὲ χρὴ χοὰς γῇ τε καὶ φθιτοῖς χέασθαι

, et v. 518.

ἔπειτα γῇ τε καὶ φθιτοῖς δωρήματα ἥξω λαβοῦσα πέλανον ἐξ οἴκων ἐμῶν

. Quae sequuntur, vulgo ita leguntur,

λέγω, καλοῦσα πατέρ', ἐποίκτειρόν τ' ἐμέ, φίλον τ' Ὀρέστην, πῶς ἀνάξομεν δόμοις.

In Ald. scriptum est

πάτερ

, in Rob.

πάτερ

vocativo casu,

πατέρ'

in ceteris. Deinde

ἐποίκτειρον τ᾽ ἔμε

Ald. Rob.

ἐποίκτειρόν τ' ἐμὲ

Turn. Vict. et, ut videtur, M.

ἐποικτείροντἔμε

G. Ad

πῶς

scholiastes adnotavit

ἀντὶ τοῦ ὅπως

, et

βασιλεύσομεν

ἀνάξομεν

, inepte. Non possunt probari coniecturae, quae de his versibus a me ipso olim aut ab aliis prolatae sunt. Exciderunt aliquot versus, quum librarius ab uno versu, cuius hoc erat initium,

φίλον τ' Ὀρέστην

, ad idem alius versus initium aberrasset. Scripsi igitur

κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας φθιτοῖς λέγω, καλοῦσα πατέρ', ἐποικτείροντ᾽ ἐμὲ φίλον τ' Ὀρέστην ... φίλον τ' Ὀρέστην φῶς ἀνάξομεν δόμοις.

Iubeo patrem, mei carique Orestis misertum, (providere ut vincamus) carumque Orestem aliquo modo in domum reducamus.

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-78

πεπραμένοι Libri

πεπραγμένοι

. Scholiastes

νενικημένοι, κατηγωνισμένοι

. Emendavit Casaubonus. ἀλώμεθα Deinde

ἀλώμεθα

Vict. et, ut videtur, M.

ἀλώμεθα

G. Ald. Rob. Turn.

125

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-79

φεύγων

Rob. Turn.

φεύγειν

M. G. Ald. codex Robortelli.

129

130. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-80

πόνοισι

Rob.

πόνοισιν

M. G. Ald. Turn. χλίουσιν Deinde

χλίουσι

Ald. Turn. μέγα Denique

μέγα

Turn.

μέτα

M. Ald. Rob.

μετα

sine accentu G.

130

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-81

καὶ σὺ κλῦθί μου

et mox

σωφρονεστέραν

vitia Aldinae.

132

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-82

σοῦ Libri

λέγω φανῆναί σου πάτερ τιμάορον

. Scholiastes

τοῖς δ᾽ ἐχθροῖς σου λέγω σε φανῆναι τιμωρόν

. Porsonus ante

πάτερ

obelum apposuit. Cantero scribendum videbatur

φανῆναί σ᾽, ὦ πάτερ

Σέ

recepit Blomfieldius. Recte vero libri, nisi quod praestat fortasse

φαvῆναι σοῦ

136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-83

ἀντικατθανεῖν δίκῃ Libri

ἀντικατθανεῖν δίκην

. In M. adscriptum

γρ. ἀντικατακτανεῖν

. Idem

ἀντικατακτανεῖν

supra scriptum in G. commemoratumque ex scholiis a Turnebo. Recte Scaliger

ἀντικακτανεῖν δίκῃ

137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-84

καλῆς

ἐν μέπω

vitium Ald. Deinde libri

τῆς κακῆς ἀρᾶς

. Emendaverunt Schützius et Blomfieldius.

138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-85

κείνοις

κείνους

Rob.

139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-86

τῶνδ'

τῶν

Rob. Turn.

τῶν

, supra adscripto

δ᾽

, M.

τῶν δ᾽

G. Ald.

140

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-87

ἐξαυδωμένας

ἐξαυδομένας

G. Ald.

144

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-88

καναχὲς

κἀναχὲς

G. Ald.

145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀλομένῳ

ὀλυμένῳ

Ald. In G. ambiguum est utrum

ὀλυμένῳ

scriptum sit, an, ut in ceteris,

ὀλομένῳ

146

147-151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-90

δεσπότᾳ πρὸς ἕρμα γᾶς τόδε κεδνῶν, κακῶν δ᾽ ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν· κλῦε δέ μοι, σέβας, κλύ᾽, ὦ δέσποτ᾽, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.

δέσποτα

vitium Ald. Deinde libri

πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν κεδνῶν τ᾽ ἀπότροπον ἄλγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν

. In G. Ald.

χοᾶν

scriptum est. Nisi aperte haec antistrophica essent, prorsus incerta fluctuaret emendatio. Primo

ἔρυμα

Stanleius tumulum interpretatur, eodemque modo

τὸν τάφον

adscriptum est in M. G. Sed id dicendum fuisse

ἕρμα

ad Soph. Ant. v. 841. significavi. Scribendum videtur

πρὸς ἕρμα γᾶς τόδε κεδνόν

. Deinde librorum scripturam

ἄλγος

ἄγος

mutavit Victorius. Scholiastae enim haec est adnotatio,

τὸ ἑξῆς· ἐκκεχυμένων χοᾶν πρὸς ἔρυμα τόδε ἵετε δάκρυ ἄγος ἀπεύχετον (τὸ δάκρυ γὰρ ἀπευκτὸν ἄγος εἶπεν) ἀπότροπον τῶν ἡμετέρων κακῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν τῶν ἐχθρῶν.

Receperunt

ἄγος

omnes post Victorium editores. Sed requiritur potius

ἅγος

. Hesychius

ἅγος, ἅγνισμα θυσίας. Σοφοκλῆς Φαίδρᾳ

. Scribendum erat

κακῶν δ᾽ ἀπότροπον ἅγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν

. Deinde libri

κλύε δέ μοι κλύε. σεβάς, ὦ δέσποτα ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός

, nisi quod

ἀμαυρᾶς

est in G. Ald.

κλύε

emendato accentu Porsonus,

σέβας ὦ δέσποτα

Turnebus. Mutato verborum ordine dochmiorum numerus restituendus erat. Itaque sic hanc stropham scripsi,

ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον ὀλομένῳ δεσπότᾳ πρὸς ἕρμα γᾶς τόδε κεδνόν· κακῶν δ᾽ ἀπότροπον ἅγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν· κλῦε δέ μοι σέβας, κλύ᾽, ὦ δέσποτ᾽, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.

Míttite lacrimam stridulam miseram misero domino ad sacrum huncce tumulum: malorum autem averruncam consecrationem effusarum inferiarum abominor: audi vero mihi reverentiam (i. e. preces), audi, domine, ex tenebroso corde.

152-153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-91

ὀτοτοτοτοτοτοῖ, ὀτοτοτοτοῖ, ἰώ, Libri

ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ ἰώ

. Mutavi haec sic ut strophici versus postulabant.

156-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-92

Σκυθικά τ' ἐν χερὶ παλίντονα ἐν ἔργῳ βέλη 'πιπάλλων Ἄρης σχέδιά τ' αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη;

Σκυθικά

(

ς supra scriptum videtur)

τ' ἐν χεροῖν

Σκυθικὰ τ᾿ ἐν χεροῖν

Rob.

Σκύθης τάτ᾽ ἐν χεροίν

G. Ald. Turn. Deinde libri

παλίντον' ἐν ἔργῳ βέλη 'πιπάλλων Ἄρης σχέδιά τ' αὐτόκωπα νωμῶν βέλη

, nisi quod

ἔνεργα βέλη

habet Turn. in G. autem

ἐν ἔργῳ βέλει

antea scriptum fuerat, sed ultima syllaba et correcta est et supra scriptum

. Praeterea

πιπάλλων

G. Ald. Fortasse ex hoc loco Hesychius

πιπάλων, κραδαίνων, πάλλων

, habet. In M. adscriptum in margine

ἐν τῷ ἔργῳ, ἐν τῷ βάλλειν

, et in altera margine

σὺν ἔργῳ πάλλων, ὅ ἐστι μὴ μόνον φέρων, ἀλλὰ καὶ πράττων

. Deinde ad v. 158. in M. adscriptum

γρ. ἕτοιμα

, quod in G. omisso

γρ

. scriptum supra

αὐτόκωπα

. In repetito

βέλη

iure haeserunt critici. Recte Pauwius

νωμῶν ξίφη

, ex scholio, quod in M. G. ad

αὐτόκωπα

adscriptum est,

τὰ ἀφ' ἑαυτῶν ἔχοντα τὴν λαβὴν ξίφη. σχέδια δὲ ἐκ τοῦ σχεδὸn φονεύοντα καὶ οὐ πόρρωθεν ὥςπερ τὰ βέλη

. Scribendum est

Σκυθικά τε χερὶ παλίντονα ἐν ἔργῳ βέλη πιπάλλων Ἄρης σχέδιά τ᾽ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη;

Hei hei, quis hastipotens vir liberator aedium Scythicaque manu recurva in opere arma quassans Mars et comminus manubriata vibrans tela?

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-93

γαπότους

Turnebus.

ἀπότου

M. G. Ald.

εὐπότους

Rob. Hanc orationem Electrae tribuit Turnebus: choro continuant M. G. Ald. Rob. Post hunc versum in libris hic legitur

κήρυξ μεγίστη

(sic)

τῶν ἄνω τε καὶ κάτω

. Adscriptum in M. G.

ὡς ἐν μέσῳ ἱδρυμένων

. Robortellus et hunc versum et versus 158. 159. 160. asteriscis notavit, de qua re in adnotatione ante v. 160. interposita ita scribit, "Locus hic omnino mancus est, et ideo signavimus. haec videntur verba esse Electrae.

νέου δὲ μύθου

.” Versum, qui non suo loco legebatur, supra collocavi ante v. 116.

159

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-94

ὀρχεῖται Hinc usque ad v. 176. G. Ald. personarum vices invertunt. In M. lineolae singulis versibus praefixae sunt.

ἂν, ὀρχεῖται

Turn.

ἀνορχεῖται

M. G. Ald. Rob.

161

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-95

τομαῖον

τόμαιον

162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-96

ἐστὶ

τόδ᾽ ἐπὶ

Ald.

164

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-97

παλαιὰ

καρδία

165

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-98

κείραιτό νιν Speciosa magis quam vera est Dobraei in Adv. II. p. 27. coniectura,

πλὴν ἑνός

. Nam sic statim chorus quaerere debebat

μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ᾖ τόδε;

Separatim

πλὴν ἐμοῦ

et quasi obiter pronuntiandum est.

κείρετό νιν

, supra scripto ab alia manu

νιν

, M.

κείρετό νιν

G. Ald. Rob.

κείραιτό νιν

Turn. V. ad Soph. Αi. v. 1222.

166

167. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-99

ἐχθροὶ

ἐχθροῖς

, errorem Aldinae, repetit Turn.

167

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-100

αὐτοῖσιν ἡμῖν

M. G. Ald. Rob. Quod quum egregie conveniat indoli Graecae linguae, non debebat a Turnebo in

αὐταῖσιν ἡμῶν

mutari. Ridet haec Euripides in Electra v. 520. seqq. Aristophanes Nub. v. 530.

νῦν οὖν, Ἠλέκτραν κατ᾽ ἐκείνην, ἡδ᾽ ἡ κωμῳδία ζητοῦσ᾽ ἦλθ᾽, ἦν που 'πιτύχῃ θεαταῖς οὕτω σοφοῖς. γνώσεται γάρ, ἤνπερ ἴδῃ, τἀδελφοῦ τὸν βόστρυχον

, ubi scholiastae Aeschyli Choephoros memorant.

170

171. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-101

ἦν

κρύβδα

G. Ald. Quod libri habent

ἦν

mutavit Scholefieldius. Fr. Frankius in comm.I. de particulis negantibus linguae Graecae p. 19.

ἦ

scribendum putavit. Euripides Iph. Αul. v. 321.

μῶν τρέσας οὐκ ἀνακαλύψεις βλέφαρον, Ἀτρέως γεγώς;

171

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-102

χαίτην

ἔπεμψεν καὶ τὴν

M. G. Ald. Rob.

ἔπεμψε καὶ τὴν

Turn. Emendate

ἔπεμψε χαίτην

Vict. πατρί In fine versus

πατρὸς

M. G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-103

αὖ

οὐχ

G. Ald. Turn.

οὐκ

, supra ab alia manu

adscripto M.

οὐκ

Rob. Idem

ἦσσον

. Ald.

ἥσσον

. Ceteri

ἧσσον

. Deinde libri

εὖ δάκρυτά μοι

. Recte Emperius

αὖ δάκρυτά μοι

. Aliud est enim, quod infra v. 673. legitur,

ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-104

ψαύσει In G. Ald. quum praecedens versus Electrae tribuatur, huic chori nota adscripta est.

ψαύσει

, supra adscripto ab alia manu

, M.

ψαύσει

Turn.

ψαύσῃ

G. Ald. Rob.

176

177. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-105

προςέστη ... καρδίᾳ Transtulit hinc quaedam in Electram Sophocles a v. 902.

προσέστη

M. Rob.

πρόσεστι

G. Turn.

προςέπι

Ald. Deinde libri

καρδίας

. Scholiastes

κίνησις τῆς χολῆς τῆς κατ' αὐτόν

(

αὐτήν

Blomfieldius). Scribendum est, ut Stanleius sive potius Scaliger vidit,

καρδίᾳ

177

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-106

ἐπαίσθην

Canterus.

ἐπαίθην

M. G. Ald. Rob. In M. G. ad hunc versum adscriptum est hoc scholion,

ὡς βέλει ἐκρούσθην ἐξ ἐναντίας τιτρώσκοντι

. Ei scholio in editione Robortelliana lemma praefixum est, quod M. G. non habent,

ἐπώσθην

. Id receperunt Turn. Vict. διανταίῳ Deinde

διαλαίῳ

codex Robortelli, quod Robortellus probare se dicit: edidit tamen e Sophiani emendatione

διανταίῳ

. Et habent

διανταίῳ

M. et ceteri.

178

179. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-107

δίψιοι Schützius

διψίων

. Quod libri habent,

δίψιοι

, scholiastes in eandem sententiam interpretatur,

πρώην ἄγευστοι. ὡς δίψιον Ἄργος, τὸ ποτὲ ἄνυδρον

. Si Electra sibi, ut malis adsuetae, lacrimas exaruisse diceret, pluribus verbis uteretur. Verior est igitur alia interpretatio, quae in M. G. illud scholion antecedit,

ποθειναί μοι

. Nam

δίψιοι

sunt plenae desiderii. Desideraverat Electra Orestem.

179

180. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-108

ἄφρακτοι

M. G. Ald. Rob.

ἄφραστοι

ex ed. Turn. propagatum. δυςχίμου

δυσχύμου

Turn. πλημμυρίδος

πλημμυρίδος

, sed altero

supra adscripto, M.

180

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-109

ἐλπίσω

ἐλπίζω

Ald. ut habuerat G. in quo

mutatum est, sed sic ut etiamnum leviter intuenti

videri possit.

181

183-185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-110

κατανοῦσ᾽

error Ald. Deinde libri

ἐκείρατο ἐμὴ δὲ μήτηρ

, nisi quod

ἐμή

habet G.

ἐμῇ

Ald. Porsonus

ἐμή γε μήτηρ

. Defendit vulgatum Elmsleius ad Eur. Med. v. 940. Perstiti in ea sententia, quam in adnotatione ad versum illum Medeae (Opusc. III. p. 225. seq.) professus sum, excidisse videri ante haec verba,

ἐμὴ δὲ μήτηρ

, versum hac ferme sententia,

ἡ τοῦ μὲν αἰσχυντῆρος Αἰγίσθου δάμαρ

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-111

πεπαμένη

Ald.

186

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-112

σαίνομαι

ἐγὼ δὲ πῶς

, ut in interrogatione, scribendum putarunt Schützius et Blomfieldius. Recte scholiastes

λείπει, οὐκ ἔχω

. Electra cogitabunda secum hoc dicere instituit,

ὅπως μὲν αἰνέσω, εἶναι τόδ᾽ ἀγλάϊσμα Ὀρέστου, οὐκ ἔχω· σαίνομαι δ᾽ ὑπ᾽ ἐλπίδος

. Illud autem

οὐκ ἔχω

omissum est similiter atque in Luciani Dial. mort. I. 2. p. 332.

ἀλλ᾽ ἀπαγγελῶ ταῦτα, ὦ Διόγενες· ὅπως δὲ εἰδῶ μάλιστα ὁποῖος τις ἐστι τὴν ὄψιν

. Simili ellipsi explicandum est Terentii illud

hoc quid sit

in Andria I. 2, 20. In

σαίνομαι

priores tres litterae in M. ab alia manu in litura scriptae.

σαίνομαι

Ald.

187

191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-113

εἴθ'

Ald. ἔμφρον' Deinde

εὔφρον'

Ald. Ceteri

εὔφρον'

. Auratus recte

ἔμφρον'

191

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-114

κινυσσόμην

μὴ κηνυσσόμην

M. G. Ald. Rob.

μὴ κινυσσόμην

Turn. Coronidem addiderunt Schützius et Porsonus. Corruptam scripturam ita interpretatur scholiastes

ἐφανταζόμην. κήνυμα

(ita M. G.)

γὰρ τὸ εἴδωλον

. Hesychius

κηνυσσόμην, εἴδωλον ἐγενόμην

. Photius

κήνυγμα, σκιὰ καὶ εἴδωλον

. Hesychius

κήνυγμα, τὸ κενὸn τοῦ σώματος, οἷον σκιὰ καὶ εἴδωλον, φάντασμα ἀσθενὲς καὶ ἀχρεῖον

. V. Aesch. Prom. v. 157.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-115

ἀλλ᾽ ἦν σαφηνῆ ... ἀποπτύσαι Libri

ἀλλ᾽ εὖ σαφηνή

. Schol.

εὖ ἀντὶ τοῦ ἀκριβῶς

. Schützius

ἀλλ᾽ ἢ σάφ' ἦν μοι

. Porsonus Adv. p. 159.

ἀλλ' εὖ σάφ' ἤδη

et cum Rob.

ἀποπτύξαι

. Recepi

ἀλλ᾽ ἦν σαφηνῆ

, coniecturam Erfurdtii ad Soph. Ai. p. 626. Deinde

ἀποπτύσαι

in M. ita scriptum, ut etiam

ἀποπρύσαι

(non

ἀποπρίσαι

) legi possit.

ἀπόπτυσα

G. sed cum interpretatione

μισῆσαι

, quae etiam in M. adscripta est.

ἀπέπτυσα

Ald.

ἀποπτύξαι

Rob.

ἀποπτύσαι

ex scholiis Turn.

193

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-116

εἴπερ γ'

εἴπερ γ' ἀπ' ἐχθροῦ

M. Rob. (sic Rob.)

εἴπερ ἀπ᾿ ἐχθροῦ

G. Turn.

εἴπερ ἀπεχθροῦ

Ald.

194

195. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-117

εἶτα Libri

ἢ ξυγγενὴs ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοί

. Schützius in proximo versu

τιμὴν

edidit, quae etiam Porti aliorumque coniectura fuit. Non hoc, sed

εἶχε

mutandum erat. Inepti illi qui

εἶχε

pro

ἐδύνατο

dictum putant.

Ἔχω συμπενθεῖν

non potest dici nisi ab eo qui materiam habet lugendi: ubi de facultate sermo est, necessario

δύνασθαι

dicendum est. Scripsisse videtur Aeschylus

ἢ ξυγγενὴς ὤν, εἶτα συμπενθεῖν ἐμοὶ ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.

Recte, si sensum spectes, ad ultimum versum scholiastes adnotavit

λείπει ἡ εἰς

. Sic igitur bene procedunt hi versus,

εἴθ᾽ εἶχε φωνὴν ἔμφρον᾽ ἀγγέλου δίκην, ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ κινυσσόμην, ἀλλ᾽ ἦν σαφηνῆ τόνδ᾽ ἀποπτύσαι πλόκον, εἴπερ γ᾽ ἀπ' ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος, ἢ ξυγγενὴς ὤν, εἶτα συμπενθεῖν ἐμοὶ ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.

Utinam perspicuam vocem nuntii instar haberet, quone anceps animi penderem, sed aperte hunc cincinnum abominarer, si ab inimico capite esset, aut, si esset cognatus, tum mecum doleret in huius tumuli ornamentum et honorem patris.

195

197-200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-118

NA Hos quattuor versus, qui vulgo Electrae continuantur, choro tribuendos esse censui.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-119

δίκῃ

οἵοισιν

G. Ald. In fine versus

δίκηι

, sed

ab alia manu in litura scripto, M.

δίκῃ

δίκην

Ald. Rob. Turn.

198

201. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-120

NA Ridet haec Euripides El. v. 532. seqq.

201

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-121

ποδῶν ὁμοῖοι

ποδῶν δ᾽ ὁμοῖοι

M. G. Ald. Rob. Deletum

δ'

a Turnebo.

202

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-122

τώδε περιγραφή

τάδε

G. Ald.

περιγραφὰ

πέρι γραφὰ

Ald.

203

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-123

τενόντων δ'

Ald.

τενόντων τ'

, ut ceteri, G. Quum neque nexus in hoc loco esse et quaedam male iterata Schützio viderentur, versus 202. 203. 205. ut spurios uncis inclusit. Immo tantum abest ut quicquam sit eiiciendum, ut dolendum sit quod unus pluresve versus exciderunt. Nam quum duorum vestigia cerni dicat Electra, altera Orestis, altera comitis cuiuspiam, quis dubitabit, praesertim quum etiam ad orationis integritatem aliquid desideretur, quin alterius istorum vestigia suis dissimilia, alterius similia esse dixerit? Itaque ante v. 205. lacunae signa posui.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-124

θ'

solus Rob.

206

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-125

NA In M. huic versui et a v. 210. singulis huius stichomythiae versibus lineola praefixa est, excepto v. 215. cui

ΗΛ.

praefixum. G. Ald. v. 208-214. tribuunt choro. Rob. choro v. 208. 209. 211. 213. Electrae v. 210. 212. 214. Turn. Oresti v. 208-211. 213. Electrae v. 212. 214. Vict. choro v. 208. 209. 211. Electrae v. 210. 212. 214. Veram personarum notationem Canterus restituit.

208

210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-126

τί νῦν

M. Rob.

τί νυν

Turn.

τοίνυν

G. Ald.

210

211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-127

ὧνπερ

ὃν περ

Rob. ἐξηύχου Deinde

ἐξηύχου

Rob. Turn.

ἐξηύχου

sic M. G.

ἐξήυχου

Ald.

211

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-128

καλουμένῃ

καλουμένη

G. Ald. Rob.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-129

ἐκπαγλουμένην

Rob. Turn.

ἐκπαγλουμένης

M. (sic M.) G. Ald.

213

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-130

μάτευ'

G. Ald. Turn.

μάστευ'

Rob. et fortasse M.

215

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-131

αὐτὸς καθ' αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ Libri

κατ' αὐτόν

. Scribendum erat

καθ' αὑτόν

. Viderunt hoc Bothius et Wellauerus. Deinde

τἄρα μηχανορραφῶ

M. G. et additis spiritibus Ald. et codex Robortelli.

τ' ἄρα μ.

Rob.

γ' ἄρα μ.

Turn. Scribendum erat

τἄρα μ

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-132

τοῖς

Rob.

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-133

κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ'

καὐτοῖς

pro

κἀν τοῖς

Rob. Deinde

ἐμοῖς ἄρ'

Turn. idque restituit Porsonus.

ἐμοῖς γὰρ

M. G. Ald. Rob.

ἐμοῖς οὖν

, omisso

ἄρ'

, Vict. ἔν γε Deinde

ἔν γε

vitium Aldinae. τοῖσι σοῖς Denique

τοῖσι σοῖς

Rob. Turn.

τοῖς σοῖς

G. Ald. et codex Robortelli. Nescio an hoc sit in M.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-134

ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην γάρ σ' ἐγὼ προςεννέπω;

ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τάδ᾽ ἐγὼ σε προὐννέπω

M. Rob. Eodem modo G. Ald. nisi quod

προὐννέπω

habent.

τάδ᾽ ἐγώ σε προὐννέπω

Turn.

τάδε ἐγὼ σε προὐννέπω

Vict.

ταῦτ᾽ ἐγώ σε προὐννέπω

Porsonus. Ineptum hic

προὐννέπειν

, quod est praedicere, edicere, iubere, proloqui. Itaque quo verbo opus esset intellexerunt Arnaldus et, ut Blomfieldius dicit, Auratus: sed quod scribendum putarunt

τάδε σ' ἐγὼ προςεννέπω

, probatum illud Schützio, Blomfieldio, aliis, propter numeros ab Aeschylea tragoedia alienos non potest admitti. Quam ob rem scripsi

ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην γάρ σ' ἐγὼ προςεννέπω;

Γάρ

admirantis est, ut apud Euripidem in Or. v. 484.

κείνου γὰρ ὅδε πέφυκε, τοιοῦτος γεγώς;

220

221-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-135

αὐτόν με νῦν ὁρῶσα δυςμαθεῖς· σὺ δὲ κουρὰν ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς ἰχνοσκοποῦσά τ᾽ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ. σκέψαι τομῇ προςθεῖσα βόστρυχον τριχὸς σαυτῆς ἀδελφοῦ, συμμέτρου τῷ σῷ κάρᾳ.

αὐτὸν μὲν νῦν

M. Ald. Rob.

αὐτὸν μὲν οὖν

Turn. et hoc fuerat etiam in G. sed librarius ex

οὖν

fecit

νῦν

. Deinde

ὁρῶσα δυςμαθεῖς ἐμὲ

M. Rob. Turn.

ὁρῶ, δυςμαθεῖς ἐμὲ

G. Ald. Schützius

αὐτόν με νῦν ὁρῶσα δυςμαθεῖς ἐμέ

. Eo non perficitur emendatio. Mox v. 222. libri

κουρὰν δὲ ἰδοῦσα

, praeter Rob. qui

κουρὰν τ᾿ ἰδοῦσα

edidit. Leguntur autem hi versus 222-226. in M. G. Ald. Turn. Vict. Cant. Stanl. hoc ordine,

κουρὰν δ' — ἀνεπτερώθης - ἰχνοσκοποῦσα τ' - σαυτῆς ἀδελφοῦ - σκέψαι

. In ed. Rob.

κουρὰν τ᾿ — ἰχνοσκοποῦσα τ' — σαυτῆς ἀδελφοῦ — ἀνεπτερώθης - σκέψαι

. In Porsoniana auctore Heathio

κουρὰν δ' - σαυτῆς ἀδελφοῦ — ἰχνοσκοποῦσά τ' — ἀνεπτερώθης σκέψαι

. In Schützianis et priore Bothiana

κουρὰν δ᾽ — ἰχνοσκοποῦσά τ' — ἀνεπτερώθης - σαυτῆς δ᾽ ἀδελφοῦ σκέψαι

. Ordo is, qui est in plerisque libris veteribus, nemini probabitur; nec magis qui est in ed. Rob. Sed in eo ordine, quem Heathius commendavit, non est idonea caussa cur hic versus,

σαυτῆς ἀδελφοῦ συμμέτρου τῷ σῷ κάρᾳ

, eo loco positus sit, quo ille eum collocavit. Fratris enim tam gravis descriptio male quadrat in eam narrationem, qua Orestes Electram quodammodo reprehendit, quod ignoti hominis cincinno et vestigiis plus quam sibi ipsi vivo et praesenti crediderit. Quod quum recte sensisset Schützius, aliam ille et sane meliorem viam ingressus est, sed minime tamen veram. Neque enim sat gravis est transitus a priore ad alteram sententiam, et opus erat scripturae mutatione, quum

δέ

post

σαυτῆς

adiecerit. Quo ordine hi versus collocandi essent vidit in altera editione Bothius. Sed emendandi erant duo primi huius orationis versus. Itaque scripsi

αὐτόν με νῦν ὁρῶσα δυςμαθεῖς· σὺ δὲ κουρὰν ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς ἰχνοσκοποῦσά τ' ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ. σκέψαι τομῇ προςθεῖσα βόστρυχον τριχὸς σαυτῆς ἀδελφοῦ, συμμέτρου τῷ σῷ κάρᾳ.

225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-136

σκέψαι

σκέψαιτο μὴ

M. G. Ald.

σκέψαι τὸ μὴ

Rob. Emendavit Turnebus.

225

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-137

ἰδοὺ

Abreschius.

ἰδοὺ

libri. χερός

χειρός

vitium Ald.

227

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-138

θήρειον

εἰς δὲ

M. G. Ald. Rob.

ἠδὲ

ex coniectura Turn. Deinde

θηρίον

M. G. Ald. codex Robortelli.

θηρίου

Rob.

θηρίων

Turn. Scribendum erat

θήρειον

. Viderunt hoc etiam Bambergerus et Dindorfius. Neque vero

εἴς τε

cum Bambergero aut

ἠδὲ

cum Turnebo aut

ἓν δὲ

cum Pauwio et Schützio scribendum putavi, sed versum excidisse significavi, in quo

βλέψασα

vel simile verbum erat. Undecim erant Orestae versus, ut mox undecim sunt Electrae.

228

230. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-139

γενοῦ

Rob.

γένοῦ

μενοῦ

G. Ald.

μὲν οὖν

Turn. in folio improbato,

μὲν οὐ

in recuso. χαρᾷ Deinde G. ut omnes

χαρᾷ

, sed e correctione, quum antea fuerit

χάριν

. μὴ 'κπλαγῇς Tum

μὴ 'κπλαγῇ

M. Ald.

μὴ καλαγιῇ

μὴ 'κπλαγῇ

Rob.

μὴ 'κπλαγῇς

Turn.

230

231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-140

οἶδα νῷν

Rob. Turn.

οἶδα νῷν

, sed

ab alia manu in litura scripto, M.

οἴδωνῶν

G. Ald. Robortellus in indice emendationum veterem scripturam hanc dicit,

οἶσανῶν ὄντας φίλους

, Sophianum autem emendasse

οἶδα νῷν ὄντας φίλους

. Apparet bis eum

φίλους

pro

πικρούς

scripsisse: in textu enim, ut ceteri omnes, habet

ὄντας πικρούς

231

233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-141

σωτηρίου Non recte Schützius

σωτήριος

. V. ad Soph. El. v. 846.

233

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-142

ἀνακτήσει Libri

ἀνακτήσῃ

234

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-143

ὄμμα Libri

ὄμμα

. Valckenarius ad Phoen. v. 415. p. 153.

ὄνομα

scribendum esse vidit. Porsonus ad Or. v. 1080. non mutandum censebat

ὄμμα

. V. quae disputavi ad Hecubae v. 433. p. 58. ed. sec.

235

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-144

πατέρα τε

πατέρος τε

Turn. quod scribendum esset

πατρός τε

. Recte vero M. G. Ald. Rob.

πατέρα τε

. Pergendum erat

καὶ μητέρα καὶ ἀδελφὴν καὶ ἀδελφόν

: sed in horum commemoratione mutatur constructio. ἐς σέ μοι Deinde

ἐς σέ μοι

M. litteris

σσ

in litura scriptis similibusque

litterae idem

ἐς σέ μοι

ab alia manu in margine adscriptum est.

237

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-145

πιστὸς In G. ante correctionem

πιστὸς τ'

erat.

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-146

μόνον Κράτος τε καὶ Δίκη ... συγγένοιτό σοι

μόνος

M. G. Ald. Rob.

μόνον

Turn. qui his duobus versibus Orestae orationem incepit. Quod ut faceret permovisse eum videtur quod in libris scriptum est

συγγένοιτό μοι

. Recte vero Schützius auctore Stanleio scripsit

συγγένοιτό σοι

. Quod libri habent,

μόνος

, ferri potest coniunctum cum

ἐμοὶ σέβας φέρων

, si cum Bambergero

Κράτος δὲ καὶ Δίκη

scribitur. Praestat autem

μόνον Κράτος τε καὶ Δίκη – συγγένοιτό σοι

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-147

πραγμάτων Hic Orestae personam adnotarunt Robortellus et Canterus. In M. G. Ald. Vict. versus 232-260. Electrae sunt.

πραγμάτων

Rob. Turn.

πρηγμάτων

M. G. Ald. quod ortum esse videtur ex eo quod ad

πραγμάτων

supra adscriptum fuerat

, quo non

πρηγμάτων

, sed

πημάτων

indicaretur.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἰδοῦ δὲ

G. Vict.

ἰδοὺ δὲ

M. Rob.

ἰδὼν δὲ

Ald.

ἰδὼν δὲ

Turn. γένναν εὖνιν αἰετοῦ Deinde

γένναν, νιν αἰετοῦ

sic M.

γέννα νιν αἴετοῦ

e correctione, quum antea fuisset

ἀπαιτοῦ

, G.

γέννα νιν αἰςτοῦ

Ald.

γέννα νῦν αἰετοῦ

Rob.

γένναν εὖνιν αἰετοῦ

praeclara emendatione Turnebus.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-149

σπειράμασιν

G. Ald.

σπιράμασιν

M. Rob.

σπειράμασι

Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-150

ἀπορφανισμένους

M. Turn.

ἀπορφανισμένους

G. Ald. Rob.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-151

ἐντελὴς Libri

ἐντελής

. Id ad

γένναν

refertur. Eleganter tamen Pauwius et Schützius

ἐντελεῖς

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-152

θήραν πατρῴαν

θήρα πατρώα

sic M.

θῆρα πατρώα

, acuto accentu in

πατρώα

e circumflexo facto, G.

θήρα πατρώα

Ald. Scholiastes

οὐκ ἔστι γέννα ἐντελὴς ὥςτε τὴν πατρώαν θῆραν προςάγειν τῇ καλιᾷ

. Itaque

θῆραν πατρώαν

Rob.

θήραν πατρώαν

Turn. Ineptum est reique de qua sermo est repugnat quod a Blomfieldio coniectum probat Dindorfius,

πατρῴοις

. προςφέρειν Deinde

προφέρειν

G. Ald.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-153

λέγω

Ald. Rob. Turn.

ἐγὼ

M. G.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-154

ἔχοντε

M. Rob. Turn.

ἔχοντες

G. Ald.

251

252-260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Hos novem versus Electrae tribui, ut Orestes novem versus habuerat.

252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-156

σε Quamquam nihil est in hoc versu quod iure reprehendi possit, dubitari tamen potest an scripserit Aeschylus

τοῦ σε τιμῶντος μέγα

252

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-157

ἀποφθείρας In

ἀποφθείρας

M. diphthongum

ει

ab alia manu ex

factam habet.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-158

εὔθοινον

G. Rob.

εὔθυνον

, ad alteram syllabam

οι

supra adscripto, M.

εὔθυνον

Ald. Turn. Scholiastes

εὔθυνον διὰ τοῦ υ τὸ δίκαιον σημαίνει, διὰ δὲ τῆς οι καλὴν εὐωχίαν ἔχον γέρας, παρὰ τὸ θοίνην

(sic M.)

254

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-159

εὐπιθῆ

ἔχοις

vitium Aldinae: unde

ἔχοις

Turn.

εὐπιθῆ

recte Blomfieldius.

ἐπείθη

M. Ceteri

εὐπειθῆ

256

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἤμασιν

ἐνήμασιν

M. G.

ἐπήμασιν

Ald.

ἐνήμασι

codex Robortelli.

ἐν ἡμασιν

Rob.

ἐν ἤμασι

Turn.

258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-161

αἴρειας

δ᾽ ἂν αἴρειας

Turnebus.

δαναρίας

M. G. Ald. Rob.

259

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-162

κάρτα

omittit Rob.

260

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-163

NA Choro haec tribuit Rob. Linea praefixa in M. Orestae persona adnotata in G. Ald. item in Turn. in folio recuso, quum in improbato omissa esset personae nota.

261

263. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-164

ἀπαγγείλῃ

G. (in quo ante correctionem fuerat

ἀπαγγείλει

) et Turn.

ἀπαγγείλῃ

M. Ald.

ἐπαγγείλῃ

Rob. Porsonus scripsit

ἀπαγγελεῖ

, quo non opus est.

263

264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-165

ἴδοιμ'

G. Ald. Turn.

ἴδοιμι

M. Rob.

264

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-166

οὔτοι Personae nota omissa est in G. Ald. Turn. et, ut in hac tragoedia plerumque factum, in M.

ΟΡ.

adscripsit Rob.

οὔτοι

Turnebus.

οὔτι

M. G. Ald. Rob.

266

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-167

κἀξορθιάζων

Turn.

κἀξουριάζων

M. G. Ald.

κἀξορθριάζων

Rob.

268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-168

ὑφ᾽ ἧπαρ θερμὸν

ὑφ' ἧπαρ θερμὸn

Rob. et, ut videtur, M.

ὑφ᾽ ἧς παρθμὸν

G. Ald. Turn.

269

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-169

λέγων In

λέγων

primam litteram in litura habet G.

271

272. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-170

ἀποχρημάτοισι

ἀπόχρηματοῖσι

ἀποχρηματοῖσι

Ald.

ἀποχρῆμα τοῖσι

Turn. Vict.

ἀπώχρημα τοῖσι

codex Robortelli.

ἀχρημάτοισι

Rob. ex emendatione Sophiani.

ἀποχρημάτοισι

Schützius et Porsonus. Hoc dicit, ut Schützius intellexit, occidere me iussit Apollo occisores patris, bonorum iactura exasperatum. Eodem modo v. 298.

χρημάτων ἀχηνία

commemoratur.

272

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-171

μηνύματα Libri

μειλίγματα

. Scholiastes

τῶν ἐχθρῶν μειλίγματα. αἱ κολάσεις γὰρ τῶν ἀδικούντων μειλίγματά εἰσι τῶν ἀδικηθέντων, εἰ τοὺς μὲν γὰρ πολίτας λιμώξειν ἐκ γῆς ἔφασκε πρὸς ἀφοσίωσιν Ἀγαμέμνονος, ὡς μὴ ἐκδικήσαντας, ἡμᾶς δὲ σωματικῶς φθαρῆναι

. Rectissime Lobeckius ad Αi. v. 757. p. 340.

μηνύματα

275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-172

τὰς δ' αἰνῶν νόσους

τὰς δὲ νωνόσσους

prius in M. scriptum erat: id eadem, ut videtur, manus in

τὰς δὲ τῶν νόσους

mutavit.

τὰς δὲ νῶν, νόσους

Rob.

τὰς δε νῶν νόσους

G. Ald.

τάςδε νῶν νόσους

Turn. Scholiastae explicationem ad v. 275. attuli. Non recte olim

νῶν

τῶν

mutandum esse putavi. Scribendum erat

τὰς δ᾽ αἰνῶν νόσους

. Ita in Agamemnone v. 97.

τούτων λέξασ᾽ ὅ τι καὶ δυνατὸν καὶ θέμις αἰνεῖν

, et v. 1449.

ἢ μέγα δώμασι τοῖς δ᾽ αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς, φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτηρᾶς τύχας ἀκορέστου

. In incerta fabula fr. 305.

γένος μὲν αἰνεῖν ἐκμαθὼν ἐπίσταμαι Αἰθιοπίδος γῆς

276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-173

ἐπαμβατῆρας

ἐπαμβατήρας

M. Ceteri

ἐπαμβατῆρας

. Auratus

ἐπεμβατῆρας

277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-174

λειχῆνας

Blomfieldius. Libri

λιχῆνας

278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-175

ἐπαντέλλειν Hunc versum afferunt Etym. M. p. 530, 51. Etym. Gud. p. 338. Zonaras p. 1236. Celsus V. 28, 19.

Vitiligo quoque, quamvis per se nullum periculum affert, tamen et foeda est et ex malo corporis habitu fit. Eius tres species sunt. Ἀλφὸς vocatur ubi color albus est, fere subasper et non continuus, ut quaedam quasi guttae dispersae esse videantur: interdum etiam latius et cum quibusdam intermissionibus serpit. Μέλας colore ab hoc differt, quia niger est et umbrae similis: cetera eadem sunt. Λευκή habet quiddam simile alpho, sed magis albida est et altius descendit, in eaque albi pili sunt et lanugini similes. Omnia haec serpunt, sed in aliis celerius, in aliis tardius. Alphos et melas in quibusdam variis temporibus et oriuntur et desinunt: leuce quem occupavit non facile dimittit.

ἐπαντέλλειν

Rob. Turn. et grammatici.

ἐπαντέλλει

M. G. Ald.

279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-176

ἐφώνει Libri

ἄλλας τε φωνεῖ

. Emendavit Stanleius sive potius Auratus. Ἐρινύων Deinde

Ἐρινύων

M. Ald. Rob.

Ἐριννύων

erat in G. sed alterum

erasum est.

Ἐριννύων

Turn.

280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-177

πατρῴων Rob. e mala coniectura sua

ματρῴων

. Codex eius, ut ceteri libri,

πατρῴων

. Post hunc versum in libris hic legitur,

ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντ᾽ ὀφρύν.

Ad quem versum scholiastes haec adscripsit,

τὸν ἐν σκότῳ νῦν κινοῦντα τὴν ὀφρὺν λαμπρῶς ἡμᾶς ἐπεξιέναι ἔλεγεν

. Suspiceris ante hunc versum, i. e. post

τελουμένας

, aliquid excidisse. Et videbatur Dobraeo Adv. II. p. 27. eiusmodi versus interiisse,

τοιαῦτα πέμψειν εἶπε τὸν κατὰ χθονός

. Sed videtur potius hic versus,

ὁρῶντα λαμπρὸn ἐν σκότῳ νωμῶντ᾽ ὀφρύν

, post v. 284. collocandus esse. Idem suspicatus est Blomfieldius.

281

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-178

προςτροπαίων

προτροπαίων

G. Ald.

283

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-179

NA Legebatur hic versus post v. 281.

285

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-180

διώκεται

διώκεσθαι

M. G. Ald.

διώκεται

Rob. Turn.

διωκάθει

Porsonus, refragante Elmsleio ad Med. p. 113.

Διώκεται

, quod verum videtur, passivum esse putat Blomfieldius. Potest fortasse activa significatione dictum esse. Od. XVII. 8.

ὅς τ᾽ ἐλθὼν Ὀδυσῆ διώκετο οἷο δόμοιο

286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-181

πλάστιγγι Etym. M. p. 674, 20.

πλάστιγξ, ἡ μάστιξ, ἀπὸ τοῦ πλήσσειν, παρ' Αἰσχύλῳ.

287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-182

κρατῆρος μέρος

κρατερὸς μέρος

M. G. Aldinae.

κρατερὸς μέρους

codex Robortelli. Hinc Rob. dedit

κρατῆρος μέρους

. Turn.

κρατῆρος μέρος

288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-183

λιβός

Turn.

λίβος

M. G. Ald. Rob. Non opus est ut cum Abreschio

λίβους

scribatur. Accusativo

λίβα

usus est Aeschylus Eum. v. 56. fragm. 56. 70. V. Lob. Paralip. p. 113. seq. et 542.

289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-184

NA Post

πατρός

asteriscum posuit Robortellus, quo aut vitium aut lacunam significaret.

290

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-185

συλλύειν Libri

μῆνιν δέχεσθαι οὔτε συλλύειν τινά

. In M. G. Ald. post

δέχεσθαι

punctum est, in Turn. comma. In G.

συλλύειν

in litura scriptum. Schützius

μῆνιν· δέχεσθαι δ᾽ οὔτε συλλούειν τινά

, partim ex mea, partim ex Heathii coniectura, cui soloecum

συλλούειν

debetur, quod ne ad sententiam quidem satis aptum est. Interpungendum esse post

μῆνιν

, et

δέ

post

δέχεσθαι

inserendum vidit etiam Elmsleius ad Soph. Oed. R. v. 817. Is

συλλύειν

interpretatus est

συγκαταλύειν

, una deversari, eodemque modo, Dobraeo Adv. II. p. 27. teste, Porsonus. Eadem fortasse erat scholiastae explicatio, si recte Bothius quod scriptum est,

συγκλύειν, συνοικεῖν

, ita emendavit,

συγκαταλύειν, συνοικεῖν

. Sed scripsit fortasse scholiastes

συμπλεῖν, συνοικεῖν

. Certe

συλλύειν

esse videtur una solvere navem. Apte comparavit Bothius illud Horatii carm. III. 2, 26.

vetabo, qui Cereris sacrum vulgarit arcanae, sub isdem sit trabibus fragilemve mecum solvat phaselon

. Euripides in Orionis Antholognomico p. 56,

ὅςτις δὲ τῷ φύσαντι μὴ τιμᾶν θέλῃ, μή μοι γένοιτο μήτε συνθέτης θεοῖς, μήτ' ἐν θαλάσσῃ κοινόπλουν στέλλοι σκάφος

, ubi Schneidewinus p. 95. praeter alia haec Aeschyli in Sept. c. Theb. v. 583. attulit,

ἢ γὰρ ξυνειςβὰς πλοῖον εὐσεβὴς ἀνὴρ ναύταισι θερμοῖς καὶ πανουργίᾳ τινὶ ὄλωλεν ἀνδρῶν σὺν θεοπτύστῳ γένει

291

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-186

χρησμοῖς

χρισμοῖς

Rob. ἆρα

ἆρα

Stanleius. Libri

ἄρα

294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-187

κεἰ μὴ πέποιθα Libri

κεἰ μὴ πέποιθα

, nisi quod in M.

κ' εἰ

scriptum est, cum rasura post

, ut

καὶ εἰ

scriptum fuisse appareat. Schützius in tertia editione non recte meam coniecturam secutus scripsit

κεἰ μὴ πεποίθῃ

. Nihil mutandum est. Euripides Andr. v. 635.

ὃς κλαίοντά σε καὶ τὴν ἐν οἴκοις σὴν καταστήσει κόρην, καὶ τρὶς νόθος πέφυκε

. ἔστ' ἐργαστέον Deinde

ἔστ' ἐργαστέον

M. Rob.

ἔστεργαστέον

ἐργαστέον

Ald.

ἐξεργαστέον

Turn.

295

296. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-188

συμπίτνουσιν

Turn. Ceteri

συμπίπτουσιν

296

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-189

καὶ πρὸς πιέζει

Abreschius. Libri

καὶ προσπιέζει

298

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-190

εὐδόξῳ Rob. e Sophiani coniectura dedit

ἀδόξῳ

pro lectione codicis

εὐδόξῳ

, quae est in omnibus reliquis libris.

300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-191

εἴσεται

Εἴσεται

dictum est significatione passiva. Nisi

εἴσομαι

Aeschylus scripsit.

302

303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-192

Μοῖραι Chori notam non habent M. G. Ald.

μοῖραι

, sed

αι

ab alia manu supra adscripto, M.

303

ZZZ

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-193

ᾗ: ἦ vitium Ald.

305

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-194

Δίκη μέγ᾽ ἀϋτεῖ: δίκη μέγ' ἀϋτεῖ Turn. δίκηαμέγαυτί, priore a lineola transfixo, in margine autem adscripto οἶμαι μέγ' ἀντεῖ, Μ. δίκης μέγ᾽ ἀντεῖ G. Ald. δίκην μέγαντι Rob.

308

312. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-195

ὦ πάτερ αἰνόπατερ: Ορ. praefixum in M. Turn. Personae notam non habent G. Ald. Rob. Primam stropham eiusque antistropham Canterus indicavit. Totum carmen usque ad v. 469. in strophas atque antistrophas distinctum exhibui in Observationibus criticis in Aeschylum et Euripidem. Ibi quum nihil dixissem de ratione qua ista stropharum coniunctio facta est, Schützius, qui ordinem et aequabilitatem in ea descriptione invenire non posset, insigni audacia strophas alio ordine collocavit: quo factum est, ut, quum ordinem restituere vellet, eum everteret. Non animadvertit enim anapaestos quoque, qui sunt in hoc carmine, esse antistrophicos. Haec est autem carminis, quod quattuor continet stropharum systemata, descriptio. I. a'. ß. a'. y'. S'. f'. d'. µeowdós. e'. 5'. é'. y'. 5'. 5'. 5'. II. 7'. 9'. 9′. 7. III. ¿. ¿. 1. ια'. ια'. ὦ μᾶτερ αἰνόματερ solus Rob.

312

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἄν, ἕκαθεν: Recte libri ἂν ἕκαθεν, nisi quod in M. ἂνκαθεν scriptum est. Falsus olim sum, quum τύχοιμ' ἄγκαθεν οὐρίσας scribendum putarem. Neque enim v omitti potest. Emendandus potius erat versus antistrophicus. Iungendum autem est, ut Blomfieldius vidit, οὐρίσας φάος. Errant scholiastae: μακρόθεν ουριοδρομήσας εἰς τὸν σὸν τάφον· ὁ ἐστιν ἀπὸ Φωκίδος ἐλθών. ἄλλως· πόρρωθέν σου ἀφοριζόμενος· σὺ μὲν γὰρ ἐν σκότῳ, ἐγὼ δὲ ἐν τῷ φωτί· ἐναντίον μὲν τὸ φῶς τῷ σκότω. τοῦτ᾽ ἔστι, πολὺ τὸ μεταξὺ τῶν ζώντων καὶ τεθνεώτων. ὅμως δὲ τοῖς προσθοδόμοις Ἀτρείδαις ὁ γόος εὐκλεὴς ὁμοίως χάριτες κέκληνται.

314

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἀντίμοιρον: ισοτίμοιρον Μ. G. Ald. Rob. σύμοιρον Turn. Scribendum esse αντίμοιρον vidit Erfurdtius ad Soph. Εl. v. 86.

316

318. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-198

κέκληνται: κέκληνται Μ. (sic M.) Rob. Turn. κέκληται G. Ald.

318

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-199

προσθοδόμοις: πρὸς ϑοδόμοις Ald. Ortum id ex eo quod in G. ad προσθοδόμοις supra adscriptum est ήγουν ἱκέταις ita ut posterioris vocis prima littera pro accentu in syllaba προς accipi possit.

319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-200

τέκνον: Personae nota omissa in M. G. Ald. Rob. Xo. Turn. Hemichorio priori haec tribui.

320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-201

μαλερὰ: Libri ή μαλερά. Delevit articulum Porsonus.

321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-202

ὀτοτύζεται... θνῄσκων: στοτύξεται Rob. Θνήσκων Μ.

323

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-203

ῥοπὰν: τὸ πᾶν Μ. Rob. Turn. τὸ πάν G. Ald. Scholion ζητεῖ τὸ ἀντιτιμωρεῖσθαι. Et in altera codicis M. margine ὅμως οὐκ ἠρεμεῖ ἡ ψυχή· ζητεῖ γὰρ παντελῶς ταρασσομένη τὴν ἐκδίκησιν. Recte Lachmannus ῥοπάν. Luctus iustus, ubertim excitatus, quaerit discrimen patris et matris, i. e. momentum, quo utrique debitum detur, patri vindicta, matri poena.

327

328. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-204

κλῦθι νυν: Lineolam tantum praefixam habet M. κλυθί νυν scribendum esse vidit Canterus. Libri κλύθι νῦν.

328

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-205

δίπαις δέ σ' ὅδ᾽ ἐπιτύμβιος: Huic versui lineola praefixa in M. Orestis personam adscribunt G. Ald. Rob. Recte eam omisit Turn. Libri δίπαις τοῖς ἐπιτυμβιδίοις, nisi quod δίπαις τοὺς ἐπιτυμβιδίους Turn. Schutzius in prima editione e sua coniectura dedit δίπαις τοί σ' ἐπιτυμβίδios, quod recepit Porsonus. Duae posteriores Schützii ex mea coniectura δίπαις τοί σ᾽ ἐπιτύμβιος. Scribendum potius erat δίπαις δέ σ' ὅδ᾽ ἐπιτύμβιος.

330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-206

θρῆνος ἀναστενάζει: θρήνους, vitium Aldinae, retinuit Turn. ἀναστενάζει, non ἀναστενάξει, etiam M. habere videtur.

331

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-207

τί δ᾽ ἄτερ κακῶν: Huic versui Electrae persona adscripta in Rob. In M. lineola praefixa. τί δ᾽ ἄτερ κακῶν Rob. et sic eliam M. sed ut άτερ ab eadem manu ex alio vocabulo factum esse videatur. τί δ᾽ ἄτ᾽ ἐν κακῶν G. Ald. et in G. quidem κακῶν sic scriptum, ut compendium, quo ultima syllaba indicatur, antea fuerit illud quo significatur ῶς. Turn. τί δ' αὖτε κακῶς.

334

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-208

ἀτρίακτος ἄτα: Hunc versum Rob. Oresti tribuit. Signum interrogandi Schitzio debetur. De verbo ἀτρίακτος et cognatis v. Salm. Exere. Plin. p. 206. Spanh. ad Iulianum p. 262. Lob. Aglaoph. p. 354.

335

336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-209

ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἂν: Haec duci prioris hemichorii tribui. Choro adscripsit Turn. Lineola praefixa in M. Nulla personae nota in G. Ald. Rob. ἀλλ᾽ ἔκτ᾽ ἂν ἐκ τῶνδε G. Ald. ἀλλ' ἐκ τ᾽ ἂν τῶνδε Turn. ἀλλ᾽ ἔτ' ἂν ἐκ τῶνδε Μ. Rob. Χρήζων male interpretatur scholiastes ὁ χρησμῳδῶν Απόλλων.

336

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-210

θείη: θείη Turn. θήη M. G. Ald. Rob.

337

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-211

παιὼν: παιὰν recte Blomfieldius. Libri παίων. Pro luctu sepulcrali, inquit, novum amicum (Oresten) paean introducet in regias aedes. ἐμβασιλείοις Αld.

339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-212

νεοκρᾶτα φίλον κομίσειεν: νεοκρᾶτα φίλον κομίζει M. (sic M.) Rob. νεοκράτα φίλον κομίζει G. νεοκάτα φίλον κομίζει Ald. νεοκρᾶτα φίλον γε κομίζοι Turn. Emendavit Porsonus, quem v. ad Med. v. 138. Νεοκράτας σπον- δάς alibi Aeschylus dixit, fr. 432. νεοκρᾶτά τις ποιείτω Plato in Laconibus apud Ath. XV. p. 665. C. Hesychius νεοκράς (ser. νεοκράτας), νεωστὶ κεκερασμένας. Νεόκρατοι, τινὲς κρατῆρες ἐλέγοντο, ὧν ἡ χρῆσις διττῇ καθειστήκει, ἔν τε γὰρ τοῖς περιδείπνοις καὶ ἐν ταῖς ἑστιάσεσιν ήγουν σπονδαῖς.

340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-213

ὑπ᾽ Ἰλίῳ: Lineola praefixa in M. Nulla personae nota in G. Ald. Rob. Electrae haec tribuit Turnebus. Non hanc decent, sed Oresten, cui me duce Schützius dedit. ελλίῳ codex Robortelli: ipse dedit λίῳ, ut in ceteris libris est.

341

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-214

πρός τινος: πόρτινος vitium Aldinae.

342

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-215

δορίτμητος κατηναρίσθης: Libri δορίτμητος. Blomfieldius scribendum coniecit δορίκμητος. Recte, puto, Stanleius δορίδμητος, etsi lexica hoc vocabulum non habent. Similia sunt δοριάλωτος, δοριθήρατος. Deinde libri (etiam Μ.) κατεναρίσθης. Correctum a me et Porsono.

343

344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-216

δόμοισιν: εὔχειαν vitium Ald. δόμοισιν Μ. G. Ald. Rob. δόμοισι Turn.

344

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-217

κτίσας ἐπιστρεπτὸν αἰῶ: Libri ἐπιστρεπτὸν αἰῶνα κτίσας, nisi quod επίστρατον habet G. ἐπὶ στρατὸν Ald. ἐπίστρεπτον Turn. cui scholia hoc vocabulum, sed recto accentu, praebuerunt: κτίσας autem solus Rob. Ser- bendum erat κτίσας ἐπιστρεπτὸν αἰῶν Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 363, 17. αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν.

346

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-218

διαποντίου γᾶς: διαποντίου γᾶς Turn. διαποντιουτᾶς Μ. διὰ ποντίοντας G. Ald. διαποντιουτας cum asteriseo, vitii signo, Rob.

348

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-219

ἐκεῖ καλῶς θανοῦσιν: Nulla personae nota in M. G. Ald. Rob. Turn. Olim choro haec dedi, nunc priori hemichorio, quod non interpellat, sed continuat Orestis dicta. ἐκεῖ bis habent G. Ald. Turn. Scilicet quum hic ver- sus in libris in duos dividatur, quorum secundus vocabulo ¿zɛî incipit, librarius, qui codicem G. scripsit, ἐκεῖ adiecerat priori versui, sed statim animadverso errore tenuissima linea, quae Asulani oculos effugit, hane vocem confodit, et sequentem versum incepit eodem ἐκεῖ. Quod ex G. affertur ἔσω, interpretatio est, adscripta etiam in M. θανοῦσιν Μ. G. Ald. Rob. θανοῦσι Turn.

350

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-220

βασιλεὺς γὰρ ἦν, ὄφρ᾽ ἔζη: ἦν ex codice suo affert Robortellus. Habet ἦν M. sed s ad v supra adscripto. ης G. Ald. Rob. Turn. Deinde libri ὄφρα sine elisione. Correxit Pauwius. Denique libri έζης. Abreschio videbatur is, de qua forma ad Aristoph. Nub. v. 1030. dixi, in ἦσθ' esse mutandum. Scribendum potius est βασιλεὺς γὰρ ἦν, ὄφρ᾽ ἔζη. Secundas personas posuerunt qui haec Oresti continuata legebant.

355

356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-221

πιπλάντων: πιπλάντων Heathius. Libri πιμπλάντων, repugnante metro.

356

357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-222

πεισίβροτόν τε: πεισί βροτόν τε Pauwius, πισίμβροτόν τε Μ. Ceteri πεισίμβροτόν τε. Schutzius audaci metaphora offensus πεισιμβρότῳ τε βάκτρῳ dedit. Aeschylus sceptrum dixit pro regio munere.

357

358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-223

Τρωΐοις: Nulla personae nota in libris. Electrae hanc stropham esse apparet. τρωΐας M. Ald. Rob. Turn. τρφίας G. Ex mea emendatione Schiltzius Τρωΐοις.

358

359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-224

τείχεσι: τείχεσι Heathius. Libri τείχεσσι.

359

360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-225

μετ' ἄλλῳ δουρικμῆτι λαῷ: Libri μετ' ἄλλων δορικμῆτι. Scribendum esse μετ᾿ ἄλλῳ Stanleius vidit, δουρικμῆτι Blomfieldius.

360

361-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-226

παρὰ Σκαμάνδρου πόρον τεθάφθαι ... πάρος δ᾽ οἱ κτανόντες νιν οὕτω δαμῆναι: Libri παρὰ σκαμάνδρου πόρον τέθαψαι· πάρος δ' οἱ κτανόντες νιν δαμῖναι, nisi quod τε θάψαι est in Ald. οὕτω Porsonus. Apparet scribendum esse tæðúq9ai, in quod etiam H. L. Ahrens incidit, deesse autem verbum ex quo infinitivi pendeant. Nam sensum recte intellexit scholiastes, cuius haec est in M. G. ad δαμῆναι adscripta adnotatio, λείπει τὸ ὤφελες. Itaque, deleto vir, scripsi μηδ' - παρὰ Σκαμάνδρου πόρον τεθάφθαι * πέπρωσο· * πάρος δ᾽ οἱ κτανόντες οὕτω δαμῆναι. Vtinam ne tibi (quod Orestes optaverat) sub Troicis muris cum aliis bellatoribus ad Scamandri fluenta sepeliri, sed prius eis, qui te occiderunt, ita perire fatum fuisset, ut procul aliquis eorum cacdem audiret, expers horum laborum. Similiter лέлошτά dictum est in Prometheo ν. 513. οὐ ταῦτα ταύτῃ μοῖρά πω τελεςφόρος κρᾶναι πέπρωται.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-227

πρόσω: Libri πρόσσω. Olim correxi.

365

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA: Choro haec tribuit Turnebus. Nulla personae nota in M. G. Ald. Rob.

367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-229

μείζονα φωνεῖς· δύνασαι γάρ: μείζονα φωνεῖ. ὁ δυνᾶσαι γὰρ Μ. μείζονα φωνεῖ, ὀδυνᾶσαι γὰρ G. Ald. Rob. μείζονα φωνεῖς· ὀδυνᾶσαι γάρ Turn. Scholiastes ῥᾴδιον γὰρ τὸ εὔχεσθαι. Scribendum μείζονα φωνεῖς· δύνασαι γάρ. Licet enim tibi. Od. IV. 825. θάρσει, μηδέ τι πάγχυ μετὰ φρεσὶ δείδιθι λίην· τοίη γάρ οἱ πομπὸς ἅμ᾽ ἔρχεται, ἣν τε καὶ ἄλλοι ἀνέρες ἠρήσαντο παρεστάμεναι (δύναται γάρ), Παλλὰς Ἀθηναίη· σὲ δ᾽ ὀδυρομένην ἐλεαίρει. Euripides in fine Electrae χαίρετε· χαίρειν δ᾽ ὅςτις δύναται καὶ ξυντυχίᾳ μήτινι κάμνει θνητῶν, εὐδαίμονα πράσσει.

369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-230

μαράγνης: μαράγνης Rob. αράγμης M. G. Ald. glossa μάστιγος in M. G. adscripta. μαραίνης Turn.

370

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-231

τῶν δὲ κρατούντων: Ad γῆς in Μ. @ supra adscriptum. Deinde τῶν δε sic G. Rob.

372

373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-232

στυγερῶν δ' ὄντων: Libri στυγερῶν τούτων, quae verba in M. interpunctione a praecedentibus et sequentibus distincta sunt. Scholiastes Touro idių ἀναπεφώνηται, τῶν ἄγαν στυγερῶν τούτων. τοῦτο δὲ μᾶλλον Αγαμέμνονος τοῖς παισὶν αὐτοῦ συμβέβηκεν· πρὸς ὃ ἐπάγει Ηλέκτρα ὅτι ὡς βέλος μου ὁ λόγος οὗτος ἥψατο. Haec non magis probari possunt quam quae recentiores critici protulerunt. Olim scribendum esse putabam στυγερῶν ὄντων. Scribendum potius erat, mulatione paene nulla, στυγερῶν γ' ὄντων.

373

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-233

γεγένηται: Αν γεγένηται intelligendum δοῦπος μαράγνης. Nisi scribendum est γεγένηνται, ut Boissonadus voluit.

374

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-234

διαμπερὲς οὖς: Nulla personae nota in M. G. Ald. Electrae nomen praefixum in Rob. Turn. δι' ἀμπερὲς G. διαπρεπές Rob. Deinde οὖς Schutzius. ως M. G. Ald. Rob. ὡς Turn.

375

376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-235

τομῷ ἅπερ τε βέλος: ἵκετο ἅπερ τε βέλος M. G. Ald. Rob. ἵκετο ἅτεπερ βέλος Turn. Apparet ἵκεθ' esse scribendum.

376

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-236

Ζεῦ, Ζεῦ,: Orestis nota in Rob. adscripta est, chori in Turn.

377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἄταν: ἄταν G. Ald. Turn. άτην, supra adscripto a, Μ. ἄτην Rob.

378

379. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-238

τλήμονι: Rectius τλάμονι. Deinde πανούργο Ald.

379

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-239

χειρί, τοκεῦσι δ᾽ ὁμῶς τελεῖται: χειρὶ τοκεῦσι δ᾽ ὅμως τελεῖται M. G. Ald. Turn. χειρὶ τουκεῦσι δόμω στελεῖται Rob. Scholiastes ἵνα τὸ ὅμοιον καὶ ἴσον τῷ πατρί μου φυλαχθῇ. Legisse igitur videtur όπως. Itaque Scaliger scribendum putavit τοκεῦσιν ὅπως τελῆται. Scripsisse puto Aeschylum χειρί, τοκεῦσι δ᾽ ὁμῶς τελοῦτο. Idem coniecit Boissonadus. Ο Iuppiter, inquit, qui ab inferis poenam mittis hominum malefactis, in patris gratiam pariter haec perficiantur, i. e. mitte poenam quae patris caedem ulciscatur. Δé ita explicandum, Ζεῦ, ἀναπέμπεις μὲν — ἀνάπεμψον δὲ ὁμῶς.

380

381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-240

ἐφυμνῆσαι γένοιτό μοι: Haec alteri hemichorio tribui. Nulla est in libris personae nota. Libri ἐφυμνῆσαι γένοιτό μοι. Addidi ποτε.

381

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-241

πευκήεντ᾽: Fortasse scribendum πευκάεντ'.

382

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-242

θεινομένου: θεινομένου Rob. Turn. θινομένου, ad e supra adscripto et, Μ. θεινόμενον G. Ald.

383

384-388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-243

ὀλλυμένας. τί γὰρ κεύθω, φρενὸς οἷον ἔμπας ποτᾶται πάροιθε πρώρας δριμυτάτου κραδίας θύματος ἔγκοτον στύγος;: ὀλλυμένας G. Turn. ὀλλυμένης Rob. et ad η supra adscripto a Μ. λυμένας Ald. Deinde τί γὰρ κεύθω φρενὸς θεῖον ἔμπας ποτᾶται. πάροιθεν δὲ πρώιρας δριμὺς ἄηται (sic) καρδίας θυμὸς ἔγκοτον στύγος M. A quo ceteri libri ita tantum discrepant, ut πρώρας habeant Ald. Rob. δριμύ, ἄκται G. Ald. δριμὺς ἄκται Rob. εἴκοτον Ald. Τurnebus e coniectura haec dedit, τί γὰρ κεύθω φρενός. θεῖον ἔμπας ποτᾶται. πάροιθεν δὲ πρώρας, δριμείας τὲ καρδίας, θυμὸς ἔγκοτον στυγος. Scholiastes ad ἔμπας ποτᾶται haec adscripsit, ὅμως τὸ εἱμαρμένον παρήπταται (sic M. G. περίπταται Rob. περι Έπταται Vict.) πάντας καὶ οὐκ ἂν ἐπιβουλευθείη παρὰ τὸ μοιρίδιον. Videtur hic θεῖον explicare studuisse. Porsonus scripsit τί γὰρ κεύθω φρενός; θεῖον ἔμπας ποτᾶται· πάροιθεν δὲ πρώρας, δριμὺς ἦταν καρδίας, θυμὸς, ἔγκοτον στύγος. Scribendum potius videtur τί γὰρ κεύ- θω, φρενὸς οἷον ἐμπας ποτᾶται πάροιθε πρώρας δριμυστάκτου κραδίας θύματος ἔγκοτον στύγος; Similiter Aeschylus in Agamemnone v. 942. dixit τίπτε μοι τόδ' ἐμπές δως δεῖμα προστατήριον καρδίας τερασκόπου ποτᾶται; Vocabulo θύμα caedes Agamemnonis significatur, ut Ag. ν. 1077.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-244

καὶ πότ' ἂν: Nulla personae nota in libris. Libri καί ποτ' ἄν. Correxit Stanleius.

389

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἔπι χεῖρα: ἐπιχεῖρα G.

390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-246

κάρανα δαΐξας: κάρανα δαΐξας M. Rob. Τurn. καραναδαΐξας G. καραδαναΐξας Ald. Μαΐξας priore syllaba producta dictum est ut I. XI. 497. δαΐζων ἵππους τε καὶ ἀνέρας.

391

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-247

πιστὰ γένοιτο χώρᾳ: Scholiastes καὶ γένοιτο πιστὰ τῇ χώρᾳ, ὅτι σὺ τούτων αἴτιος. Hoc potius dicit, contingat mihi fidere posse civibus. Od. XI. 456. ἐπεὶ οὐκέτι πιστὰ γυναιξίν.

392

394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-248

χθονίων τε τιμαί: Libri κλυτε δὲ τὰ χθονίων τετιμέναι. Vltima in M. sic έν scripta ταχθονίων τετιμαι, in quo nihil aliud latet quam illud ipsum τετιμέναι. Scholiastes αἱ Ἐρινύες παρὰ τῶν χθονίων θεῶν τετιμημέναι. Quum illud τετιμέναι ex interpretatione, quae scripta fuerat τε τιμένα, ortum esse videretur, in Opusc. V. p. 162. scribendum putabam τιτηνά. Probabilius nunc duxi κλῦτε δὲ τὰ χθονίων πρότημα. Omnes inferos deos invocat. Xenophanes apud Athenaeum X. p. 414. B. οὐδὲ μὲν εἰ ταχυτῆτι ποδῶν, τό περ ἔστι πρότιμον, ῥώμης ὅσσ᾽ ἀνδρῶν ἔργ᾽ ἐν ἀγῶνα πέλει. Vsi sunt hoc vocabulo πρότιμος etiam Plato aliique.

394

395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἀλλὰ νόμος: Haec duci alterius hemichorii dedi. Nulla personae nota in libris. ἀλλὰ νόμος Turn. ἀλλ᾽ ἄνομος M. G. Ald. Rob.

395

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐς πέδον: ἐσπέσον pro ἐς πέδον codex Robortelli.

396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-251

βοᾷ γὰρ λοιγὸς Ἐρινὺν: βοαὶ G. Ald. Deinde libri λοιγὸν ἐρινὺς, nisi quod ἐριννὺς habet Turn. Recepi necessariam Schützii emendationem, λοιγὸς Ἐρινύν.

397

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-252

πρότερον φθιμένων ἄτην: Libri προτέρων. Emendavit Porsonus. ἄτην Rob. Turn. et a ad η supra adscripto M. ἄταν G. Ald.

398

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-253

ἑτέραν ἐπάγουσαν ἐπ᾽ ἄτῃ: ἐπάγουσαν ἐπ' ἄτῃ Μ. G. Ald. ἀπάγουσαν ἀπ᾽ ἄτῃ Rob. ἐπάγουσ᾽ ἐπ' ἄτῃ Turn.

399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-254

τί ποῖ δὴ νερτέρων τυραννίδες: Nulla personae nota in libris. Libri ποῖ ποῖ δή. Seribendum videtur τί ποῖ δή. Deinde τυραννίδος, vitium Aldinae, repetitum a Turn.

400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-255

φθιμένων: φθειμένων sic M. φθειμένων G. Ald. sed in G. φθιμένων antea fuisse aut hoc ex illo factum esse videtur. φθιμένων Rob. Turn. Scripsi τεθυμένων.

401

402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-256

ἴδεσθ': δετ' solus Turn. pro ίδεσθ'.

402

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-257

ἔχοντα: ἔχονται pro ἔχοντα G. Ald.

403

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-258

πᾷ τις τράποιτ᾽ ἄν, ὦ Ζεῦ: πετιστραποιταν sic, omisso ὦ Ζεῦ, sed adscripto in margine οἶμαι πᾶι τις τράποιτ᾽ ἂν ὦ ζεῦ, Μ. πᾶ τὶς τράποιτ᾽ ἂν ; omisso ὦ Ζεῦ Rob. πᾷ τίς (πᾶτις Ald. Turn.) τράποιτ' (τράποι τ' Αld.) ἂν ὦ ζεῦ G. Ald. Turn.

404

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-259

πέπαλται: Hanc stropham alteri hemichorio tribui. Electrae dederat Rob. Nulla personae nota in M. G. Ald. Turn. πέπαλται Turn. πε- παλατε, ad ultimam vocalem ac supra adscripto, Μ. πεπάλαται G. Ald. Rob.

405

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-260

τόνδε κλύουσαν οἶκτον: Libri τόνδε κλύουσαν οἶκτον. Addidi οἰκτρὸν in principio versus.

406

408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-261

δέ μοι: Libri δέ μου. Sic etiam M. Recte Schutzius δέ μοι.

408

409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-262

κλυούσᾳ: κλυούσαι Μ. κλύουσα Rob. κλυούσα, ad a supra adscripto η, G. κλυούσῃ Ald. Turn.

409

410-412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-263

ὅταν δ᾽ αὖτ' ἐπαλκὲς ... θάρσος, ἀπέστασεν ἄχος πρὸς τὸ φανεῖν τί μοι καλῶς: ὅτ' ἂν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπαλκὲς | θραρέαπέστασεν ἄχος | πρὸς τὸ φανεῖσθαί μοι καλῶς M. G. Eodem modo Ald. nisi quod Γραφέα πείστασεν habet, et Rob. nisi quod is aὖτ' habet et *γραφέα πέστασεν divisim, cum asterisco, vitii signo. Turnebus haee ita e coniectura scripsit, ὅταν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπαλκὲς θρασέ ἀπέστασεν ἄχος πρὸς τὸ φανεῖσθαί μοι καλώς. Scholiastes ἐπαλκές interpretatur ισχυρόποιον, et ultima verba sic, πρὸς τὸ καλά μοι ἐννοεῖν. Desperati versus, quos ita conformavi, ut Aeschylum eos scripsisse non incredibile est, ὅταν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπαλκὲς * ήτορ * θάρσῃ, ἐπέστασεν ἄχος πρὸς τὸ φανεῖν τί μοι καλῶς. ἐ

413-414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-264

τί δ᾽ ἂν φάντες τύχοιμεν; ἢ τά περ πάθομεν ἄχει: Omissam in libris personam Orestis adscripsi. τί δ' ἂν πάντες τύχοιμεν ἂν ἢ τάπερ Μ. (sic M.) G. Ald. et codex Robortelli. Scholiastes τί δεινὸν εἰπόντες κατὰ Κλυταιμνήστρας τύχοιμεν τῆς σῆς συμμαχίας, ὦ πάτερ; ἢ ἃ πεπόνθαμεν; Hinc τί δ᾽ ἂν εἶν πόντες τύχοιμεν ἂν, ἢ τὰ πεπάθομεν dedit Rob. τί δ᾽ ἂν εἰπόντες τύχοιμεν ἂν ὦ πάτερ πάθομεν Turnebus. Scribendum esse τί δ᾽ ἂν φάντες τύχοιμεν ; ἢ τά περ πάθομεν viderunt etiam Bothius in altera editione et Bambergerus. Deinde libri άχθεα. Scribendum άχεα, quod Lachmannus quoque et Blomfieldius intellexerunt. In G. litterae 9ε vocabuli άχθεα in litura scriptae sunt: antea ἄχη scriptum fuisse videtur. Scholiastes ad τὰ δ᾽ οὔτε in sequente versu τὰ ἄχη adscripsit.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-265

ὠμόφρων: ὠμόφρον Ald.

416

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-266

NA: Hanc stropham eiusque antistropham nunc alteri hemichorio dedi. Non recte iudicaveram in Elem. doctr. metr. p. 737. et in Epitome §. 691. et 694. Nulla est personae nota in libris.

418

418-421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-267

ἔκοψα κομμὸν Ἄριον, ἔν τε Κισσίας νόμοις ἰηλεμιστρίας ἀπριγδόπληκτα πολυπλάνητ' ἄδην ἰδεῖν ἐπασσυτεροτριβῆ τὰ χερὸς ὀρέγματα: ἔκοψα κομμὸν ἄρειον M. G. Ald. ἔκοψαν κομμὸν ἄρειον Rob. ἔκοψε κομμὸν ἄρειον intulit Turn. Deinde libri είτε, Deinde κισσίας Rob. Τurn. κισσίαις M. G. Ald. Tum νόμοισιλεμιστρίας M. G. Ald. Rob. νόμοισι πολεμιστρίας profectum a Turnebo. Deinde ἄπριγκτοι πληκτὰ πολυπάλαγκτα δὴν εἰδεῖν Μ. ἄπριγκτοι πληκια. πολυπλάγκτα δὴν ἰδεῖν G. Eodem modo Ald. nisi quod πολύπλαγκτα habet, et Rob. nisi quod πολυπάλαγκτα δ᾽ ἦν, et Turn. nisi quod is πολύπλαγκτα δ᾽ ἦν dedit. Denique Aldinae vilia sunt ἐπασσυτέρω τριβή, οι ὀρείγματα, unde natum Turnebi ὀρύγματα. Scribendum erat ἔκοψα κομμὸν Ἄριον, ἔν τε Κισσίας νόμοις τηλεμιστρίας ἀπριγδόπληκτα πολυπλάνητ᾽ ἄδην ἰδεῖν ἐπασσυτεροτριβὴ τὰ χερὸς ὀρέγματα. V. Opusc. vol. IV. p. 338. ubi quod ἔκοψε scripseram, correctum est 1 vol. VII. p. 59. Praeterea quum ibi scripsissem πολυπλάνητά τ᾽ ἦν ἰδεῖν, recepi nunc πολυπλάνητ᾽ ἄδην ἰδεῖν, emendationem Bambergeri. Πολυπλάνητα scribendum esse viderunt Lachmannus et Blomfieldius, ἀπριγδόπληκτα Blomfieldius. Ita in Persis v. 1026. 1031. ἄπριγδ᾽ ἄπριγδα μάλα γοεδνά. Ad ἄρειον, ut libri habent, scholiastes adscripsit Περσικόν. V. interpretes Hesychii ad v. Αρείας. Quod deinde scripsi ἰηλεμιστρίας, ex hoc ipso carmine sumpsisse videtur Hesychius, qui interpretatur θρηνητρίας. Idem ἠλεμίστρια, θρηνήτρια.

423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-268

ἀμὸν: Libri ἁμὸν.

423

424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-269

δαΐα: δαΐα Turn. et, ut videtur, M. δαῖα G. Ald. Rob.

424

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-270

ἔτλης ἀνοίμωκτον: ἔτλης ἀνοίμωκτον M. Rob. Ita etiam G. Sed Asulanus, male lecto compendio, quo ἔτλης in G. indicatum est, in Ald. dedit ἐτλ' γανοίμοκτον. Hine Turn. ἔτλη, ἀνοίμωκτον.

428

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-271

τὸ πᾶν ἀτίμως ἔλεξας: Nulla personae nota in M. G. Ald. Orestis nomen praefixum in Rob. Turn.

429

430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-272

ἆρα: άρα Heathius. ἀρὰ M. G. Rob. ἄρα Ald. Turn. In margine M. adscriptum οἶμαι πατρὸς δ᾽ ἀτίμωσιν ἄρα τίσει. In G. id supra adscriptum, sed corrupte, οἶμαι μωσσ᾽ ἀρὰ τίσει.

430

432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-273

ἀμᾶν: Libri ἁμᾶν.

432

433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-274

ὀλοίμαν: ὀλοίμαν Τurn. ἑλοίμαν M. G. Ald. Rob. Scholion, quod in M. G. est, primus edidit Victorius, ἐκ τούτου εἴρητο τό “τεθναίην ὅτ' ἐκεῖνον ἀποπνεύσαντα πυθοίμην” Καλλιμάχου.

433

434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-275

ἐμασχαλίσθη δέ γ', ὡς τόδ᾽ εἰδῇς: Electrae hanc stropham dederunt Rob. Turn. Nulla personae nota in M. G. Ald. ἐμασχαλίσθης Μ. G. Ald. Turn. ἐμασχαλίσθη Rob. Deinde δὲ τωστοστείδης Μ. δέτωςοςείδης G. in quo secundum se correctione est. δέτωςο ςείδης Rob. δὲ τωςοςεῖδυ Ald. δέ τ᾽ ὣς τότ᾽ ἔδυ Turn. Canterus scribendum coniecit ἐμασχαλίσθη δ᾽ ἔθ᾽, ὡς τοῦτ᾽ εἰδῇς. Ιd, mutato tamen ex Pauwii sententia τοῦτ' in τόδ', a Schützio, Wellauero, Blomfieldio receptum est. Scribendum erat ἐμασχαλίσθη δέ γ', ὡς τόδ᾽ εἰδῇς. Vidit hoc etiam I. Fr. Martinus. Eodem verbo ἐμασχαλίσθη de Agamemnone utitur Sophocles El. v. 445.

434

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-276

ἅπερ νιν: Libri ἅπερ νιν, nisi quod Ald. ἀπερνῖν habet. Emendavit Schiitzius.

435

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-277

κτίσαι: κτεῖναι Μ. G. Ald. Turn. sed in M. v ab alia manu in litura scriptum est. θεῖναι Rob. Scribendum esse κτίσαι vidit Stanleius. Scholiastes κατεσκεύασε δὲ τὸ μασχαλισθῆναι αὐτὸν ἡ Κλυταιμνήστρα. ἢ καὶ οὕτως ἀτίμως αὐτὸν θάψασα δυςτυχίαν μεγίστην και τασκευάζουσα τῷ σῷ βίῳ, ὦ Ὀρέστα. ὅ ἐστιν, ἵνα δυςτυχὴ βίον ζήσης, τοῦ Ἀγαμέμνονος μὴ δυναμένου σοι συμμαχῆσαι πρὸς τιμωρίαν Κλυταιμνήστρας.

436

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-278

ἄφερτον: ἄφερτον Rob. ἀφερτὸν Turn. ἄφερκτον M. G. Ald. Agam. ν. 1568. μόρον δ᾽ ἄφερτον Πελοπίδαις ἐπεύχεται.

437

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-279

κλύεις πατρῴους δύας ἀτίμους: κλύεις Turn. κλύει M. G. Ald. Rob. Deinde πατρῴους Porsonus. πατρώους Μ. πατρωΐους G. Ald. Rob. Τurn. Deinde libri δυσατίμους. Stanleii emendatio est δύας ἀτίμους.

438

439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-280

λέγεις πατρῷον μόρον· ἐγὼ δ᾽ ἀπεστάτουν: Nulla personae nota in libris. Dedi haec alteri hemichorio. V. ad v. 418. Libri λέγεις πατρώϊον μόρον, nisi quod πατρώον est in M. πατρῷον Porsonus. Sed λέγεις hic non aptum est. Non dubito quin Aeschylus scripserit έχεις πατρῷον μόρον. Patris necem accepisti. Ego vero, et quae sequuntur. ἐπεστάτουν Ald. Turn.

439

441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-281

μυχῷ δ᾽ ἄφερκτος πολυσινοῦ κυνὸς δίκαν: Omnes μυχοῦ δ'. Deinde ἀφερκτος M. G. Turn. ἀφερκτὸς Ald. άφερτος Rob. Stanleius scribendum coniiciebat μυχῷ δ' ἔφερα τος. Prius recte. Nam vulgata lectio contrarium sensum praebet, seclusa a penetralibus. At dici debet seclusa in penetralibus. Deinde πολυσίνους erat in M. sed s expunctum est. Ceteri πολυσίνου. Porsonus edidit πολυσίνους: voluit πολυσινοῦς, quod Blomfieldius probavit. Sed insuavis est sigmatismus: πολυσίνου autem satis tuentur Hippocratea κακοσινώτερος, κακοσινώτατα. Denique δίκαν M. Ald. Rob. Turn. et sic etiam G. e correctione, quum antea dízŋy fuisset. Scribendum δίκην.

441

442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-282

ἑτοιμότερα: ἑτοιμώτερα Ald.

442

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-283

χέουσα ... κεκρυμμένα: Libri χαίρουσα, sed in M. a ab alia manu in rasura scriptum est. Dobraeus Adv. II. p. 27. ρέουσα aut χέουσα scribendum esse coniecit. Praestat χέουσα. Deinde libri κεκρυμμένα, nisi quod κεκρυμένα est in G. Ald. Nisi κεκρυμμένον, quod G. Dindorfius coniecit, recipiendum est, scribi certe debet κεκρυμμένη.

443

444-446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-284

τοιαῦτ᾽ ἀκούων ... ἐν φρεσὶν γράφου, δι' ὤτων δέ τοι τέτραινε μῦθον ἡσύχῳ φρενῶν βάσει: τοιαῦτ᾽ ἀκούων ἐν φρεσσιν | γράφου, δι᾽ ὤτων δὲ συν | τέτραινε μῦθον ἡσύχῳ φρονῶν βάσει M. G. Ald. φρεσὶ Turn. φρεσὶν recte Rob. συντέτραινε etiam codex Robortelli: ipse e coniectura sua συμμέτραινε dedit. Turnebus σὺ τέτραινε. Scholiastes τέττραινε agnoscit, quod interpretatur διατόρει, διακόμιζε. Deinde φρονών eliam Rob. φρενών Turnebi emendatio est. Scribendum τοιαῦτ᾽ ἀκούων . . . . ἐν φρεσὶν γράφου, δι' ώτων τέ σοι τέτραινε μῦθον ἡσύχω φρενῶν βάσει. Quid exciderit, dici non potest. Fortasse eiusmodi quid scriptum erat, τοιαῦτ᾽ ἀκούων τῶνδ᾽ ὑβρίσματ᾽ ἐν φρεσὶν γράφου.

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-285

αὐτὸς ὄργα μαθεῖν: αὐτὸς Μ. e correctione: fuerat αὐτῶς. Deinde ỏgya M. Ceteri doya. Conatur hoc explicare scholiastes, cuius adnotatio in M. ila scripta est, ταῦτα δὲ τὰ συμβάντα τῷ Ἀγαμέμνονι. αὐτός· τοῦτ᾽ ἔστιν ἐπιθυμεῖ δὲ τὰ λοιπὰ γνῶναι ὁ πατήρ, τοῦτ᾽ ἔστι τὴν τιμωρίαν. Alius ὀργῇ dativum esse putavit: cuius hoc scholion est, ἀντὶ τοῦ μάθε τῷ τρόπῳ σου. Rectissime Scaliger et Pauwius τὰ δ᾽ αὐτὸς ὄργα μαθεῖν.

448

449. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-286

πρέπει ... ἀκάμπτῳ μένει: πρέπει in M. ex πρέπεις factum esse videtur. Deinde ἀκάμπτῳ ἀκάμπτω Μ.) μένει M. Rob. Τurn. ἀκαμπτομένει G. ἀκαμπτόμενον, male lecto compendio, Ald.

449

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-287

φίλοις: Nulla personae nota in libris. φίλοις Porsonus. Libri φίλοισι.

450

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-288

NA: Nulla neque hic neque ante sequentem versum personae nota in libris.

451

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-289

ἅδ᾽: Recte ἅδ᾽ Rob. ὧδ' Μ. G. (sic uterque). δ' Ald. Turn.

453

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-290

ξυμβαλεῖ, Δίκα Δίκᾳ: Nullae ante hos versus in libris personarum notae. Libri ξυμβάλλει. Porsonus ξυμβάλοι. Recepi cum Schützio Pauwi emendationem, ξυμβαλεῖ. Deinde δίκαι δίκα Μ. δίκα δίκα G. δίκα δίκα Ald. δίκα δίκῳ Rob. Turn.

455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-291

ἐνδίκως: δίκας, quo libri carent, ego addidi.

456

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-292

τρόμος μ' ὑφέρπει: Electrae nomen adscripsit Rob. In ceteris nulla personae nota.

457

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-293

ἰὼ: Hemichorio priori hane stropham tribuendam esse vidit etiam Bambergerus. Nulla personae nota in libris. Libri ώ. Scribendum ů. ω. Ald. vitiose ἀγγενής.

460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-294

ἄτης: Libri ἄτης.

461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-295

πλαγά: πλαγά Ald. Turn. πληγή Rob. et ad a utrumque η supra adscripto M. πλαγα, ad utrumque a supra adscripto η, G.

462

463. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἄφερτα: ἄφερτα M. Rob. ἀφόρητα G. Ald. Turn. Eidem idem vocabulum ἀφόρητα supra adscriptum in G. In M. ἀφόρητα ad ἄφερτα adscriptum.

463

465-469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-297

δώμασι δ᾽ ἔμμοτον τῶνδ᾽ ἄκος, οὐδ᾽ ἀπ' ἄλλων ἔκτοθεν, ἀλλ' ἀπ' αὐτῶν δι' ὠμὰν ἔριν αἱματηράν. θεῶν τῶν κατὰ γᾶς ὅδ᾽ ὕμνος: Alteri hemichorio haec tribuenda erant. Nulla personae nota in libris. In M. hi versus ita scripti sunt, δώμασιν ἔμμοτον τῶν δ᾽ ἑκὼς· (sic) οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἄλλων ἔκτοθεν ἀλλ᾽ ἀπ' αὐτῶν αιωμαναιρειν αἱματηρὰν θεῶν κατὰ γᾶς ὅδ᾽ ὕμνος. Ad ἔμμοτον in margine adscriptum est ἔνουλον ἢ βαθύτατον. Aurato et Pauwio έμμονον scribendum esse videbatur. Valckenarius in adnotatione ms. ad Hesychii ἔμμορον, εἱμαρμένον probat ἔμμορον, quod etiain Stanleius in curis secundis praeter uuovov adscripsit. Versu quarto αἰωμαναιρεῖν αἱματηρὰν G. Ald. Rob. αἰῶν ἀναιρεῖν, αἱματηρᾶν Turn. Scripsi δώμασι δ᾽ ἔμμοτον " τῶνδ᾽ ἄκος, οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἄλλων ἔκτοθεν, ἀλλ' ἀπ' αὐτῶν διωκεῖν ἔριν αἱματηράν. θεῶν τῶν κατὰ γᾶς ὅδ᾽ ὕμνος. Εἰ τῶνδ᾽ ἄκος quidem et ego scribendum conieci et Schutzius. Deinde meae sunt emendationes διωκεῖν ἔριν et θεῶν τῶν, commemoratae in Annalibus Heidelbergensibus a. MDCCCIX. vol. I. p. 287. Ἔριν confirmatur scholio codicum M. G. ἣν ἤρισε πρὸς τὸν πατέρα. Ceterum si ἔμματον recte se habet, praestat scribere οὐκ ἀπ᾽ ἄλλων. "

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-298

μάκαρες χθόνιοι: Nulla personae nota in libris. θεοὶ το χθόνιοι Rob.

470

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-299

τῆσδε κατευχῆς: Zuters Turn. et, ut videtur, M. xať' ev755 G. Ald. Rob

471

472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-300

παισὶν ... ἐπὶ νίκῃ: nauoir M. Rob. nœì G. Ald. Turn. Deinde ènì vízy reet Portus. Libri ènì vízyv.

472

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-301

πάτερ: In M. hic versus et novem sequentes Electrae tributi sunt. G. Ald. hunc versum Electrae, sequentem Oresti tribuunt. Recte Rob. Turn. utrumque Oresti adscribunt. Imitatus est hoc diverbium Euripides Or. v. 1225. seqq.

473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-302

αἰτουμένῳ μοι: αιτουμένῳ μοὶ Turn. αιτούμενός μοι M. G. Ald. Rob.

474

475-476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-303

κἀγώ, πάτερ, τοιάνδε σου χρείαν ἔχω, φυγεῖν, μέγαν προςθεῖσαν Αἰγίσθῳ: Personae nomen omittit Rob. Scripti sunt hi duo versus in M. G. Ald. Rob. ita, zayà nútɛg roiúde σov (sic M. Rob. τοῖά δέ σου G. τοῖα δέσου Ald.) χρείαν (χρειὰν G. Ald.) έχω, φυγείν μέγαν προσθεῖσαν αἰγίσθῳ omisso ultimo verbo. A Turnebo profectum est τοιάνδε σου, idemque e coniectura μόρον addidit. Cantero scribendum videbatur κἀγὼ πάτερ τοιάνδε σου χρείαν ἔχω, φυγεῖν με λαμπρὸν Jεĩбav Aizio9 µógov. Alii alia coniecerunt. Scribendum putavi καγώ, πάτερ, τοιώνδέ σου χρείαν ἔχω τυχεῖν, μέγαν προςθεῖσαν Αιγίσθη *φθόρον.*

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-304

οὕτω: Ante Schützium aberat nota personae. Oresti hos tres versus tribuendos esse vidit etiam Tyrwhittus.

477

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-305

παρ᾽ εὐδείπνοις ἔσει: παρευδείπνοις M. Deinde libri ἔσῃ.

478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-306

ἐμπύροισι κνισωτοῖς: ἐμπύροισι Auratus et Canterus. Libri ἐν πυροῖσι. Deinde libri κνισωτοῖς. Victorius κνισσωτοῖς.

479

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-307

κἀγὼ χοάς σοι: Electrae nomen habet Rob. Ceteri omittunt. κἀγὼ χράστ ow codex Robortelli: ipse dedit zay@ zoάs oot, ut in ceteris libris est.

480

483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-308

πάτερ᾽: Hinc in M. per totam stichomythiam singulis versibus linea praefixa est. Orestis et Electrae nomina adscripta sunt in G. Ald. Turn. Omissa in Rob. лάтεg M. G. Ald. Emendate Rob. Turn.

483

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-309

Περσέφασσα, δὸς δέ γ': ὦ περσέρασα δὸς G. ώπερ σεφασααδός Ald. Deinde libri dé r'. Auratus où d'. Scribendum esse dé y' in adn. 316. ad Vigerum dixi. De verbo euoogos v. ad Ag. v. 434.

484

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-310

σ᾽: M. Ceteri o'. Non opus est Blomfieldii coniectura ὡς.

486

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-311

ἐκαίνισαν: Valckenarius ad Phoen. v. 1310. p. 440. ¿zaínoarv in ¿zauré- 71 mutandum putabat. Nihil mutandum. Ezairioav est imbuerunt, initiarunt, i. e. primum exceperunt. V. ad Ag. v. 1030.

486

488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-312

βουλευτοῖσιν ἐν καλύμμασιν: Bovkevtoio non significat insidiosam vestem, sed data opera excogitatam. Boulevτòr Járatov dixit Callimachus Lav. Pall. v. 38. ἐγκαλύμμασιν Portus.

488

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-313

ἐξεγείρει ... ὀνείδεσιν: Libri ἐξεγείρῃ. Deinde ονείδεσιν Rob. ἀνείδεσσιν Μ. G. Ald. Turn.

489

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-314

ἴαλλε: Nulla est in libris personae nota, sed Electrae omnia continuantur. Oresti hunc et duos sequentes versus recte tribuerunt Tyrwhittus et Schützius.

491

492. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-315

λαβὰς: Lapis Canterus et Musgravius. Libri hapús. Musgravius adscripsit quae Suidas habet, ὁμοίας λαβάς, ἀντὶ τοῦ μεταλήψεις καὶ ἀντιμεταθέσεις. Plato in Phaedro p. 236. Β. περὶ μὲν τούτου, ὦ φίλε, εἰς τὰς ὁμοίας λαβὰς ἐλήλυθας. Scholiastes Platonis από μεταφορᾶς εἴρηται τῶν παλαιόντων, οἳ τοῦ ἀφωρισμένου αὐτοῖς πρὸς τὸ πα- λαίειν τόπου ὁπότε ἐκπέσοιεν, εἶτα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ τόπου καὶ σχήματος εἰ πάλιν ἔλθοιεν, εἰς ὁμοίας ἐληλυθέναι λέγονται λαβάς. Idem Plato de re p. VIII. p. 544. B. πάλιν τοίνυν, ὥςπερ παλαιστής, τὴν αὐτὴν λαβὴν πάρεχε. Ibi scholiastes ἔθος γὰρ τούτοις, ὅταν πέσωσιν ὁμοῦ, ὡς μηδένα ἐπιπεσεῖν τοῦ λοιποῦ, πάλιν ἐγερθέντας ἐφ᾽ ὁμοίῳ συμπλεκῆναι σχήματι, ὅπερ τὴν αὐτὴν εἶπε λαβήν.

492

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-316

καὶ τῆσδ᾽ ἄκουσον: Vulgo hi versus omnes usque ad v. 507. Electrae continuabantur. Primi tantum tres versus Electrae sunt, ut tres fuerant Orestis.

494

496. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-317

οἴκτειρε ... γόον: οἴκτειρον Rob. In fine versus libri γόνον. Bene Bambergerus γόον.

496

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-318

καὶ μὴ 'ξαλείψῃς: Hic versus Oresti tribuendus erat, et qui sequitur Electrae.

497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-319

οὕτω γὰρ οὐ τέθνηκας οὐδέ περ θανών: Tzetzes in Crameri Anecd. Οx. IV. p. 69. seq. ὁ τραγικὸς Αισχύλος – “οὗτος γὰρ οὐ τέθνηκεν οὐδέ περ θανών.”

498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-320

κληδόνες: Hos tres versus Oresti tribui, et qui sequuntur tres Electrae. Stanleius sive potius Portus κληδόνες in κίονες mutandum coniecit. Schatzius κληδόνος scripsit. Sic, sive casu, sive consilio, editum est in Sylburgii adnotationibus ad Clementem Alexandrinum. Magis poeticum est κληδόνες. Scholiastes εὐφημίαι, διὰ φήμης σώζοιέν σε. Apud Clementem Strom. II. p. 182. Sylb. 504. Poll. haec leguntur, παῖδες δὲ ἀνδρὶ κατ' αίαν ὄντι (κατθανόντι Gatakerus Adv. misc. 1. 2. p. 393.) κληδόνες γεγάασι· φελλοὶ δ᾽ ὡς ἄγουσι δίκτυον τὸν ἐκ βυθοῦ, καὶ κλωστῆρα σώζοντες λίνῳ, κατὰ τὸν τραγικὸν Σοφοκλέα.

499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-321

φελλοὶ: φελοί Ald. Eustathius p. 79, 33. ex Aeschylo affert φελλοὶ δ᾽ ὅπως, et p. 713, 33. ὡς γὰρ θανὼν πατὴρ κλεΐζοιτ' ἂν ὑπὸ παιδὸς ἀγαθοῦ, ὡς οἷον ἀναγόμενος ἄνω τῷ κλέει, φελλοὶ ὅπως δίκτυον ἀνέχουσιν ἄνω κατ' Αισχύλον, οὕτω καὶ τηλόθι ὢν κλέος ἔχοι.

500

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-322

λίνου: λίνου Rob. et ita a prima manu M. λίνον Μ. ex alius manus mutatione et G. Ald. Turn. λίνῳ est apud Clementem. Scholiastes quid legerit non apparet ex hae eius adnotatione, ἐν περιφράσει τὸν κλωστὸν λίνον. Sed Robortelli et antiqua codicis M. scriptura, λίνου, probata praeter alios a Porsono, firmatur iis quae ex Polluce VII. 31. iam Stanleius attulit, κλωστής· οὕτω δὲ καὶ τὴν περιστροφὴν τοῦ λίνου Εὐριπίδης ὠνόμασεν, “λίνου κλωστήρα περιφέρει λαβών.”

501

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-323

σώζῃ, τόνδε τιμήσας λόγον: Libri σώζῃ, quod Porsonus in σώζει mutavit. Deinde τόνδε ἐτιμήσας Ald. Post hunc versum sequitur in Rob. hic, τίμημα - τύχης, deinde v. 505. καὶ μὴν λόγον. In M. G. Vict. priore loco positus est hic, καὶ μὴν — λόγον, posteriore τίμημα τύχης. In Ald. Turn. hic versus, καὶ μὴν - λόγον, omissus est. Verum versuum ordinem sive casu sive consilio praebet Rob. Neque enim dubito quin sie scripserit Aeschylus, αὐτὸς δὲ σῶζε, τόνδε τιμήσας λόγον, τίμημα τύμβου τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

503

ZZZ

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-324

καὶ μὴν ἀμεμφῆ τόνδ᾽ ἐτεινάτην λόγον: Hic versus, in Ald. Turn. per negligentiam omissus, in M. sic scriptus est, καὶ μὴν ἀμόμφητονδετινατὸν λόγον. Eodem modo in G. nisi quod δέτινατον λόγον scriptum est, et in Rob. Vict. nisi quod in his δέ τινα τὸν λόγον est. Emendavi haec in Opusc. II. p. 79. ita, καὶ μὴν ἀμεμφῆ τόνδ' ἐτείνατον λόγον. Recepit eam emendationem Blomfieldius, ἐτεινάτην rectius scribens. Postquam ille versus, τίμημα τύμβου τῆς ἀνοιμώκτου τύχης, suo loco positus est, rectissime iam hi tres versus, quos chori esse apparet, procedunt, καὶ μὴν ἀμεμφῆ τόνδ᾽ ἐτεινάτην λόγον· τὰ δ᾽ ἄλλ, ἐπειδὴ δρᾶν κατώρθωσαι φρενί, ἔρδοις ἂν ἤδη, δαίμονος πειρώμενος.

505

506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-325

κατώρθωσai: κατόρθωσαι G. Ald. et fuerat hoc ante correctionem in M.

506

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-326

ἔρδοις: ἔρδοις Ald. Turn. Έρδοις G. Rob.

507

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἔσται: Op. adscriptum in M. Rob. Omissa personae nota in G. Ald. Turn.

508

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-328

μεθύστερον: μεθύστερον Victorius. Libri μεθ᾽ ὕστερον.

510

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-329

θανόντι ... οὐ φρονοῦντι: θανόντι Pauwius. Libri θανοῦντι. Deinde ἀφρονοῦντι pro οὐ φρονοῦντι sola Aldina. Θανόντι οὐ φρονοῦντι est mortuo non curanti, contemnenti.

511

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-330

τόδε: Ex Rob. recepi τόδε, addita interpunctione, quam M. G. Ald. habent. τάδε M. G. Ald. Turn. Sed in M. τάδε ex τόδε aut hoc ex illo factum est.

512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-331

μείω ... δ᾽ ἐστὶ: μείω Turn. μέσω M. G. μέσῳ Rob. μέσω Ald. Deinde δ' ἐπὶ pro δ᾽ ἐστὶ Ald.

513

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-332

οἶσθ᾽, ἐμοὶ: οἶσθ᾽ ἐμοὶ Turn. οἶσθέμοι Μ. οἶσθέμοι G. οἷς θ' ἔμοι Ald. οἶσθα μοι Rob.

516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-333

παρῆ: Chori notam habet Rob. Agamemnonis G. Ald. Ay. Turn. Nullam M. παρῆ Porsonus. παρήν posuerat Canterus. Libri πάρει, sed in M. et ab alia manu in rasura scriptum est. γρ. παρῆς adscriptum in M. G.

517

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-334

πέπυσθε: Oresti hunc versum tribuit Rob. Electrae G. Ald. Turn. Lineola praefixa in M. πέπυσθε Μ. Rob. πεύσθε G. A. πέπυσαι 'Turn.

520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-335

ὡς αὐτὴ λέγει: Choro hunc versum tribuit Rob. Agrmemnoni G. Ald. Αγ. Turn. Lineola praefixa in M. Libri ὡς αὐτὴ λέγει. Ita quae sequuntur, ἐν σπαργάνοισι παιδὸς ὁρμίσαι δίκην, quae e verbo έδοξεν pendent, non essent cum superioribus nexa. Itaque olim scribendum putavi ὃν σπαργάνοισι. Sed melius, non mutato illo versu, hic scribitur ὡς δ᾽ αὐτὴ λέγει. Plutarchus de sera num. vind. p. 555. Α. ὥςτε πρὸς τὰ γινόμενα καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀποπλάττεσθαι τὸ τῆς Κλυταιμνήστρας ἐνύπνιον τὸν Στησίχορον ούτωσί πως λέγοντα, τῇ δὲ δράκων ἐδόκησε μολεῖν κάρα βεβροτωμένος ἄκρον· ἐκ δ᾽ ἄρα τοῦ βασιλεὺς Πλεισθενίδας ἐφάνη.

521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-336

ποῖ: Oresti hunc versum tribuit Rob. Electrae G. Ald. Turn. Lineola praefixa in M. πῆ Victorius. ποῖ, quod libri habent, restituerunt Wellauerus et Blomfieldius.

522

523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-337

ὁρμίσαι δίκην: Chori nomen praefixum in Rob. 4y. in Turn. Nulla nota in M. G. Ald. ὁρμῆσαι Porsonus. Sed librorum lectionem, ὁρμίσαι, recte Abreschius interpretatus est ἀναπαύειν, comparans quod Hesychius habet, ὅρμισον, δῆσον, ἀνάπαυσον. Ita etiam scholiastes intellexit, ὡς παῖδα αὐτὸν ἐκτεῖναι ἐδόκει ἐν σπαργάνοις. ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἔδοξεν. Ald. Turn. δίκαν.

523

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-338

τίνος ... νεογενὲς: Hic versus cum praecedente et sequente inde ab ed. Rob. tribuebatur choro. In M. G. Ald. Turn. nullae hic sunt personarum distinctiones. Abreschius Orestis nomen huic versui adscribendum esse et sententiam per interrogationem proferri debere intellexit. Neque tamen τίνος scribendum est, sed τινὸς retinendum, cuiuspiam. νεογενὲς Turn. νεογενές M. G. Ald. Rob.

524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-339

αὐτὴ ... μαστὸν ... ἔν γ᾽ ὀνείρατι: αὐτὴ Rob. Τurn. αύτη Μ. αὐτῆ G. Ald. καὐτὴ Stanleius in curis secundis et Porsonus, non intellecta vera versuum distributione. Deinde μαζόν Libri. μασθὸν hic et v. 539. Porsonus aut typographus eius. μαστὸν recte Blomfieldius. V. Elmsl. ad Bacch. v. 700. Deinde ἐν τ᾽ ὀνείρατι Μ. G. Ald. Turn. ἔν τ᾽ ὀνείρατι Rob. Porsonus ἐν τώ- νείρατι, Scribendum potius ἔν γ' ὀνείρατι.

525

526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-340

οὖθαρ ἦν ὑπὸ στύγους: Personae notam hic et v. 527. 528. omittunt M. G. Ald. Turn. Non opus est ut cum Stephano et Schützio post zai nãç signo interrogationis distinguatur. οὖθαρ ἦν Pauwius et Valckenarius Diatr. p. 286. οὐχαριν, sed i ab alia manu ex ην facto, M. οὐ χάριν G. Ald. Rob. οὐκ ἄρ᾽ ἦν Turn. Deinde ὑπὸ στύγος Μ. υποστύγος Rob. ὑπο- στυγος G. ὑπὸ στυγός Ald. Turn. Recte Schutzius ὑπὸ στύγους. Genitivum explicat scholiastae interpretatio, τοῦ μισητοῦ θηρίου. Τ

526

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-341

ἀνδρὸς ὄψανον: Scholiastes ὄψανον, ὄψις, φαντασία. τὸ χ δέ, ὅτι ἀπὸ τῆς ὄψεως παρῆξε τὸ ὄψανον, τὸ ἐκ τοῦ ἀνδρὸς φάντασμα. Hesychius ὄψανον, ὄψιν, οἱ ὄψανον, ὄψις, φωνή (hoc ad ὄψ pertinet: praecedit enim ὄψ, ὄψις, ὀφθαλμός, ἢ φωνή). Ανδρὸς ὄψανον, visum a viro missum, recte interpretatur scholiastes. Iniuria ανδρός corruptum videtur Dindorfio.

528

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-342

κέκραγεν: Chori nota praefixa in M. Rob. Omissa in G. Ald. Turn. κέκραγεν Rob. κέκλαγεν M. G. Ald. Turn.

529

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-343

ἀνῇθον ... ἐκτυφλωθέντες: ἀνῇθον Valckenarius ad Herod. IV. 145. p. 343. Libri ἀνῆλθον. Scholiastes ανέλαμψαν. Comparavit Valckenarius Soph. Αi. ν. 285. ἡνίχ᾽ ἕσπεροι λαμπτῆρες οὐκέτ᾽ ᾖθον. Deinde ἐντυφλωθέντες Rob.

530

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-344

ἀλλ᾽ εὔχομαι: Orestis notam habent M. Rob. Turn. Omittunt G. Ald.

534

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-345

συγκόλλως: συγκόλλως Victorius. συσκόλλως M. Rob. δυσκόλλως G. Ald. unde Turn. δυςκόλως fecit: sed in G. συσ supra scriptum est. Ad συγκόλλως pertinet scholiastae interpretatio, συννημμένως τῇ ἀληθείᾳ.

536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-346

ἐκλιπὼν: Libri ἐκλείπων. Scribendum esse εκλιπών eliam Blomfieldius coniecit.

537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-347

οὕφις ἐμοῖσι σπαργάνοις ὡπλίζετο: οὔφεισεπασασπαργανη πλείζετο, adscripto in margine ἐπιμελείας ἠξιοῦτο, Μ. οὐ φεῖσε, πᾶσα σπαργάνη πλείζετο Rob. Sic prorsus, sed commate omisso, G. in quo tamen ad initium ultimi verbi a recentiore manu o supra adscriptum est, cum signo, quod ante a inserendam esse hanc litteram indicet. Hinc οὐφεῖσε πᾶσα σπαργάνη ὁπλίζετο Α. ὄφις τὲ πᾶσιν σπαργάνοις ὁπλίζετο Turn. Ita etiam Vict. sed ut ωπλίζετο scriberet. Ineptissimis coniecturis haec tentata sunt. Recepi emendationem Porsoni a Kiddio in Porsonianis p. 211. prolatam ovqış ἐμοῖσι et Turnebi Victoriique σπαργάνοις ὁπλίζετο. Photius p. 363, 27. ὄφις· ἐκτείνουσι κατὰ τὸ ἑνικόν. Herodianus περὶ διχρόνων in Crameri Anecd. Οx. III. p. 299. τὰ εἰς τις λήγοντα βαρύτονα ἀεὶ συστέλλει τὸ ι, εἰ μὴ σύνθετα ὑπάρχοι ἐξ ἁπλῶν ἐκτεινόντων τὸ ι, κόνις, δῆρες, μάντις, ὄρχες, ὄψις, λάτρις, ὄρνις· Αριστοκλῆς δὲ ἐν τῷ περὶ διαλέκτων φησὶν Αττίκους ἐκτείνειν. Infra v. 916. τόνδ' ὄφιν ἐθρεψάμην.

538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-348

μαστὸν: μαστὸν Blomfieldius. Libri μασθὸν, nisi quod Rob. μαθὸν habet. Idem Rob. ἀμφέσχης.

539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-349

θρόμβῳ τ' ἔμιξεν: Libri θρόμβῳ δ' ἔμιξεν. Scribendum erat θρόμβῳ τ' ἔμιξεν.

540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἀμφὶ τάρβει τῷδ᾽: ἀμφιταοβιτωδ᾽ Μ. ἀμφιταρβίτω δ' G. Ald. et iota sub addito Rob. αμφιτάρβης τῷδ' Turn. Emendavit Porsonus. V. ad v. 34.

541

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-351

δεῖ τοί νιν: δεῖ τοίνυν vitium Ald. Turn.

542

544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-352

κτείνω νιν: κτείνω νιν M. Rob. κτείνω, νιν G. κτεινώνιν Αld. κτενῶ viy Turn.

544

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-353

αἱροῦμαι: αἱροῦμαι G. Αld.

545

546-549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-354

γένοιτο δ᾽ οὕτως. τἄλλα δ᾽ ἐξηγοῦ φίλοις, ... ἁπλοῦς ὁ μῦθος· τήνδε μὲν στείχειν ἔσω, ... αἰνῶ δὲ κρύπτειν τάσδε συνθήκας ἐμάς: Libri γένοιτο δ' οὕτως. τἄλλα δ᾽ ἐξηγοῦ φίλοις· τοὺς δ᾽ ἕν τι ποιεῖν, τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγων. ἁπλοῖς ὁ μῦθος· τήνδε μὲν στίχειν ἔσω· αἰνῶ δὲ κρύπτειν τάσδε συνθήκας ἐμάς· Versu secundo τοὺς δ᾽ ἕν τι ποιεῖν M. Rob. Turn. τοῖς δ᾽ ἐντιποιεῖν G. Ald. Versu tertio τὴν δέ με vitium Aldinae est. στείχειν emendavit Porsonus. Primo versui, γένοιτο - φίλοις, lineola adscripta in M. Nulla personae nota in G. Ald. Rob. In Turn. Αγγ. praefixum. Victorius pri mos duos versus choro tribuit, tertium et sequentes, ubi in M. G. Ald. Rob. nulla personae nota est, cum Turnebo dedit Oresti. Haec distributio editiones occupavit. Itaque ut haec saltem intelligi possent, opus erat Stanleri coniectura τοὺς μέν τι ποιεῖν. Receperunt eam Porsonus, Schiitzius, Blomfieldius, alii. Sed parum apte chorus dicere videtur τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγων. Deinde in eo versu, quo orationem suam incipit Orestes, τήνδε μὲν στείχειν ἔσω ita dictum est, ut non possit satis defendi anacoluthiae excusatione. Itaque duorum versuum sede permutata scripsi ΧΟΡΟΣ. γένοιτο δ᾽ οὕτως. τἆλλα δ᾽ ἐξηγοῦ φίλοις. ΟΡΕΣΤΗ Σ. ἁπλοῦς ὁ μῦθος· τήνδε μὲν στείχειν ἔσω, τοὺς δ᾽ ἕν τι ποιεῖν, τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγω. αἰνῶ δὲ κρύπτειν τάςδε συνθήκας ἐμάς, et quae sequuntur. Simplex, inquit, mea oratio est: hanc introire, alios unam quandam rem perficere, alios nihil agere iubeo. Ne quis autem putet obstare huic versuum distributioni, quod plerumque longiores histrionum orationes duobus minimum chori versibus interpellantur, unus chori versus est in Agamemnone v. 1280.

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-355

κτείναντες: κτείναντες Rob. Τurn. κτεινάντας M. G. Ald. Turn.

550

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-356

δόλῳ δὲ καὶ ληφθῶσιν: Libri δόλῳ τε καὶ ληφθῶσιν. Id adn. 219. ad Vigerum ea ratione explicavi, de qua ad Ag. v. 97. dictum est. Sed hic tamen potius scribendum est δόλῳ δὲ καὶ ληφθῶσιν, et comma post haec verba ponendum. In ληφθῶσιν post η aliquid erasum est in M. ut ληφθώσιν scriptum fuisse videatur. ληφθῶσον ἐν τ' αὐτῷ vitia Rob.

551

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-357

μάντις ἀψευδὴς τὸ πρίν: Scholiastes τὸ ἑξῆς, ἐφήμισε τὸ πρίν. Itaque post ἀψευδής commate distinxit Rob. quem plerique secuti sunt. Immo cohaerent haec, μάντις ἀψευδὴς τὸ πρίν, prius verax, itaque nune quoque.

553

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-358

ξένῳ ... παντελῆ σάγην ἔχων: ξέννῳ Rob. πᾶν τελῆ σάγην έχον Αld.

554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-359

ἐφ᾽ ἑρκείους: ἐφ᾽ ἐρκείους Turn. ἐφ' ἑρκίους Rob. ἐφερκίους M. G. Ald.

555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-360

ξένος τε: ξένος δὲ solus Rob.

556

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-361

ἥσομεν: ἥσομεν Turn. οἴσομεν inepte M. G. Ald. Rob.

557

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-362

ἀϋτὴν: αὐτὴν G. Ald. Rob.

558

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-363

καὶ δὴ ... φαιδρᾷ: Valckenarius καὶ δὴ in κεῖ δὴ mutandum putabat ad Phoen. v. 1001. non reputans ita soloecam fieri orationem. Kai dý est fac neminem nos velle recipere. V. ad Vigerum adn. 331. Deinde φαιδρά Turn. et, ut videtur, M. φαιδρῷ G. φαιδρῶ Ald. φαιδροὺς Rob.

559

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-364

δέξαιτ' ... δαιμονᾷ δόμος: δέξαιτ' Turn. λέξαιτ' M. G. Rob. λέξαι τ' Ald. Deinde δαιμον ἀϊδόμος κακοῖς, accentu qui fuerat in δuι eraso et ϊ in di ab alia manu in rasura scripto, M. δαίμοναϊ δόμος κακοῖς G. δαίμονα ἰδόμος κακοῖς Ald. δαιμοι, ἀϊδόμος, κακεῖ sic Rob. Emendavit Turnebus. Legit δαιμονᾷ scholiastes, qui ad hunc versum adscripsit τετάρακται.

560

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-365

ὥςτ᾽ ἐπεικάζειν: ὥστ᾽ ἐπεικάζειν M. Rob. ὡς ἂν ἐπεικάζειν G. Ald. ὡς ἐπει- κάζειν Turn.

561

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-366

δόμους παραστείχοντα: δόμοις παραστέχοντα M. G. Ald. Rob. Turn. δόμοις παραστείχοντα Victorius. Scribendum erat δόμους παραστείχοντα. Vidit hoc etiam Boissonadus. τάδενέπειν G.

562

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-367

πύλαισι ... ἀπείργεται: πύλαισι Blomfieldius. πύληισι Μ. Ceteri πύλῃσι. Deinde ἀπείργεται M. Rob. In G. Librarius scripserat ἀπείργετε, sed ultimum ε deinde in au mutavit, e supra scripto. ἀπείργετε Ald. Turn.

563

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-368

ἀμείψω βαλὸν ἑρκείων πυλῶν: εἰδὺ οὖν vitium Ald. Deinde βαλόν, littera o ex @ facta, M. τρα βαλόν, ad primam syllabam η supra scripto, G. βαλών Ald. Rob. βη- λον Turn. Lexicon rhetoricum in Bekkeri Anecd. p. 224, 12. βατήρ. σημαίνει δὲ καὶ τὸν τῆς θύρας οὐδόν, ὃν Ὅμηρος βηλόν, οἱ δὲ γικοὶ βαλόν. Hesychius βαλόν, οὐδόν, καὶ οὐρανόν, καὶ βαλός. Deinde Ερκειον G. Ald. Turn. Ερκίον Rob. et littera e ex et facta M. ερκείων scribendum esse viderunt Stanleius et Bentleius, ut ερκείους πύλας dictum est v. 555.

565

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-369

ἔπειτα: Schutzius in secunda editione pro έπειτα receperat ἔναντα, Wakefieldii coniecturam in Silva crit. III. p. 153. qui quidem, ne quis leonem non agnosceret, ἔναντα μοῦ scripsit, nec melius ad Lucr. I. 1130. ἔπειτα ἐμοί.

567

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-370

ἐρεῖ ... κατ᾽ ὀφθαλμοὺς βαλεῖ: Libri pet. Quod qui tuiti sunt, non reputarunt hoc verbum non habere locum nisi ubi indicatur quid aliquis dicat. лa scribendum putarunt Pauwius et Wakefieldius. Sed hoc neque per se commodum est, neque admitti potest propter sequentia. Nam κατ' ὀφθαλμοὺς βαλεῖ non potest significare, ut visum est Abreschio, in conspectum veniet. ἐρεῖ scriptum est pro αἱρεῖ, quod errore saepius obvio ex αρεῖ ortum erat. Vidit etiam Bambergerus doɛî scribendum esse. Itaque záť accentum habere debet. Deinde βαλεῖν Μ. G. Ald. Emendarunt Rob. et Turn.

568

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-371

Ἐρινὺς: ἐρινὺς M: G. Ald. Rob. έριννὺς Turn.

571

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-372

νῦν οὖν: νῦν οὖν Blomfieldius, idemque coniecerat Erfurdtius. σὺν οὖν Μ. (sic M.) σὺ οὖν G. Ald. Rob. σὺ δ᾽ οὖν 'Turn.

573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-373

συμβαίνῃ: συμβαίνει, sed η ad et supra adscripto, M. Ceteri συμβαίνῃ.

574

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-374

τούτῳ: Recte scholiastes τούτῳ interpretatur τῷ Πυλάδῃ. V. Opuse. VII. p. 60.

577

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-375

ὀρθώσαντί: ὠρθώσαντι G.

578

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-376

γὰ: γὰρ Μ. (sic M.) G. Ald. Rob. γ' ἀήρ Turn. Vict. ex scholio, πολλὰ τίκτει ὁ ἀὴρ ἐκ τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος πτηνὰ καὶ ἑρπετά. εἰσὶ γὰρ ὄφεις ἐξ ἀέρος πίπτοντες. Prima Schützii γαῖα ex Heathii coniectura. y emendarunt Schützius in posterioribus editionibus et Porsonus.

579

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-377

δεινὰ δειμάτων ἄχη: Libri δεινὰ καὶ δειμάτων ἄχη. Delendum esse καὶ Heathius vidit. Non opus est ut yn scribatur, ut olim putavi.

580

581-586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-378

πόντιαί τ' ἀγκάλαι κνωδάλων ἀνταίων βρύουσι· βλάπτουσι καὶ πεδαίχμιοι λαμπάδες πεδάοροι, πτανά τε καὶ πεδοβάμον᾽, ἅ τ' ἀνεμούντων αἰγίδων φράσαι κότον: Hi versus in M. sic scripti sunt, πόντιαί τ' ἀγκάλαι κνωδάλων ἀνταίων βροτοῖσι πλήθουσι βλαστοῦσι καὶ πεδαίχμιοι λαμπάδες πεδάμαροι πτηνά τε καὶ πεδοβάμονα· κἀνεμούντων αἰγίδων φράσαι κότον, ita quidem, ut e in πεδάμαροι, item in πτηνά τε et in πεδοβάμονα in litura scriptum sit. In primo versu ἀγκάλαια νωδάλων Ald. ἀγκάλων κνωδάλων Rob. In tertio versu πεδαίχμιοι etiam Rob. habet. ποδαίχμιοι G. Ald. μεταίχμιο Turn. Vict. Non recte olim πεδαίχμιοι in πεδαιχμίῳ mutandum putabam: dicuntur quae sunt inter caelum ac terram. In proximo versu in πεδάμαροι consentiunt libri. Adscriptum est in M. οἶμαι πέδουροι, ἵν ᾖ τὸ σημαινόμενον μετέωροι, et in altera margine αἱ ἀκτῖνες τοῦ ἡλίου αἱ καθημεριναί. Scribendum esse πεδάοροι vidit Stanleius, comparans cum illa priore adnotatione quod Hesychius habet, πέδουρος, μετέωρος. Versu quinto in πτηνά τε G. Rob. cum M. consentiunt. πτηνά τε Ald. Turn. Deinde πεδοβάμονα· κανεμούντων etiam Turn. Vict. πεδοβάμον ἀπ᾿ ανεμούντων G. πεδοβάμον ἀπ᾿ ἀνεμούντων Ald. πεδοβάμονακ᾽ ἀνεμούντων Rob. Scribendum, ut in Opusc. I. p. 114. dixi, πτανὰ δὲ καὶ πεδοβάμον ἀπ᾿ ἀνεμούντων αἰγίδων φράσαι κότον. Sed etiam priores versus vitiosos esse et metrum arguit et sententia. Itaque βροτοῖσι in βρύουσι mutavi, βλαστοῦσι autem, quod nihil esse videtur nisi adscripta alia lectio, delevi. Sic igitur hos versus scripsi, πόντιαί τ' ἀγκάλαι κνωδάλων άνταίων βρύουσι· πλήθουσι καὶ πεδαίχμιοι λαμπάδες πεδάοροι, πτανὰ δὲ καὶ πεδοβάμον ἀπ' ἀνεμούντων αἰγίδων φράσαι κότον. Masculina forma ἀνεμούντων nemo debet suspectam habere.

587-592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-379

ἀλλ᾽ ὑπέρτολμον ἀνδρὸς φρόνημα τίς λέγοι, καὶ γυναικῶν φράσει τλημόνων παντόλμους ἔρωτας, ἄταισι συννόμους βροτῶν, συζύγους θ' ὁμαυλίας: Libri ἀλλ᾽ ὑπέρτολμον ἀνδρὸς φρόνημα τίς λέγοι καὶ γυναικῶν φρεσσὶν τλημένων καὶ παντόλμους ἔρωτας ἄταισι συννόμους βροτῶν ξυζύγους δ᾽ ὁμαυλίας. In φρεσσιν G. cum M. consentit. φρεσὶν Ald. Rob. Turn. Deinde παντόλμους M. Rob. Turn. παντόμοις G. Ald. Tum ἄταισι αἱ συννόμους Rob. Denique ξυζύγους δ' Μ. G. Ald. ξυζύγους το Rob. Turn. ξυζύγους θ' Vict. Ad secundum versum scholiastes haec adnotavit, τίς λέγοι φρεσίν, ἀντὶ τοῦ ἐννοήσειεν. Defendi potest τίς λέγοι, sed hoc quidem loco, quum etiam goɛooìv vel qoɛoir vix possit sanum esse, multo probabilius est Aeschylum scripsisse τίς λόγῳ — φράσει. Deinde καί, quod post πλημόνων libri habent, delendum esse non minus sententia docet quam metrum. Neque enim dubito quin pro παντόλμους scribendum sit παντόλμοις, ut errore felici scriptum est in G. Sic igitur bene procedunt hi versus, ἀλλ' ὑπέρτολμον ἀν- δρὸς φρόνημα τίς λόγῳ - καὶ γυναικῶν φράσει πλημόνων παντόλμοις ἔρωτας ἄταισι συννόμους βροτῶν συζύγους θ' ὁμαυλίας;

593-594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-380

θηλυκρατὴs ἀπέρωτος ἔρως παρανικᾷ κνωδάλων τε καὶ βροτῶν: Libri θηλυκράτης ἀπέρωτος ἔρως παρανικᾷ κνωδάλῶν τε καὶ βροτῶν, nisi quod ἀπ᾽ ἔρωτος est in G. Ald. Rob. et βοτῶν in Rob. Scholiastes απέρωτος interpretatur στυγνὸς καὶ ὑπερήφανος. Apud Hesychium haec leguntur, ἀπερωπός, ἀπάνθρωπος. ἀπερωπῶς, θαυμαστῶς, ἀδοκήτως. In Etym. Μ. p. 120, 41. ἀπερωπόν, ἄγριον καὶ ἀπηνῆ· ἢ σκληρόν, ἢ δυςπαραίτητον, στυγνόν, ὑπερήφανον, ἀπαράπειστον. Haque Kustero in adnotatione ad Hesychium aut ἀπερωπός apud Aeschylum, aut ἀπέρωτος apud Hesychium et in Etymologico scribendum videbatur. Sed vocabulum hoc ἀπερωπός sive rectius ἀπέρωπος tuetur Phrynichus in Bekkeri Anecd. p. 8, 8. ἀπέρωπος· σημαίνει ἀναιδής, σκληρός, τραχύς, οἷον ἀπερίοπος καὶ ἀπερίβλεπτος, ὃν οὐκ ἂν τις περιωπήσαιτο διὰ τὴν ἀηδίαν. καὶ ἀπέρωπον οἷον τραχὺ καὶ ἀνατεταμένον. Apud Aeschylum scribendum esse απέρωπος putarunt etiam Pauwius, Heathius, Schutzius, Bothius. Sed praestat hic quidem απέρωτος, quamquam Lobeckius Paral. p. 259. nullum similis formae exemplum novit. Coniunxerunt autem haec cum iis quae praecedunt, συζύγους δ' ὁμαυλίας, Heathium secuti Schutzius, Wellauerus, Blomfieldius, alii, sententia minime commoda. Praeterea mirum verbum est παρανικᾶν. Scribendum erat συζύγους θ' ὁμαυλίας cum Victorio, idque cum praecedentibus iungendum: hic autem Aeschylum ita scripsisse puto, θηλυκρατὴς ἀπέρωτος έρως πάρα νείκα κνωδάλων τε καὶ βροτῶν. De vocabulo νείκη v. ad Ag. v. 1338.

595-598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἴστω δ᾽, ὅςτις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν, τὰν δαεῖσ᾽ ἃ παιδολυμὰs τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν: υπόπτερος M. G. Ald. Rob. υποπτέροις Turn. Vict. ex scholiastae adnotatione, γινωσκέτω δ᾽ ὁ παιδευθεὶς οὐχ ὑποπτέροις φροντίσιν, ὃν ᾖ τὸ ὅς ὑποτακτικὸν ἀντὶ τοῦ ὁ προτακτικού. Sed in altera margine codicis M. adscriptum est ὁ μὴ κούφος, ἀλλ᾽ ἀληθῶς μαθεῖν θέλων. Deinde libri φροντίσιν δαεὶς τὴν ἁπαιδολύμας τάλαινα θεστιὰς μήσατο πυρδαντινα πρόνοιαν. Post φροντίσαν punctum posuit Rob. τὴν ἁπαιδολύμας Μ. Rob. τὴν ἁπαιδολύμας G. τὴν ἄπαιδο λύμας Αld. τὰν ἡ παιδολύμας Turn. Correcto accentu scribendum esse παιδολυμὰς Dindorfius vidit. Deinde πυρδαῆτινα Rob. et, ut videtur, Μ. πυρδαή τινα G. Ald. πυρδαής τινα Turn. Vict. ex scholio, οὕτω τὸ ἑξῆς· ἥντινα μήσατο πρόνοιαν τάλαινα Θεστιὰς ἢ παιδολύμας καὶ πυρδαής. Scribendum esse videtur ἴστω δ᾽, ὅστις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν, τὴν δαεῖσ᾽ ὁ παιδολυ- μὰς τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν. Aptum est δαεῖσα, quod sic demum, quia titionis vim norat, comburere eum isto fine potuit.

599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-382

καταίθουσα: καταίθουσα Canterus. κ' αἴθουσα M. (sic M.) Rob. Turn. καἴθουσα G. Ald.

599

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἥλικ', ἐπεὶ μολὼν: ηνίκ' ἐπιμολὼν Ald. Sed G. ut M. Rob. ἥλικ᾽ ἐπεὶ μολὼν habet. ἥλικα, ἐπεὶ μολών Turn.

600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-384

ματρόθεν κελάδησεν: μακρόθεν Rob. Deinde libri κελάδησε.

601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-385

ξύμμετρόν τε διαὶ: ξύμμετρόν τε Μ. G. Ald. Rob. συμμετρόν τε Turn. Deinde διαὶ Canterus. Libri διά.

602

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-386

μοιρόκραντον ἐς ἦμαρ: μοιρόκραντον ἐς ἦμαρ Canterus. μοιροκραντοσδ᾽ ἐς ἦμαρ, ν ab alia manu supra adscripto r, et cum litura post ἐς, Μ. μοιρόκραντοίδ᾽ ἐς ἦμαρ G. Ald. μοιρόκρατον δ᾽ ἐς ἦμαρ Rob. μοιρόκρατον ἐς ήμαρ Turn. μοιρόκραντον δ᾽ ἐς ἦμαρ Vict.

603

604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-387

ἄλλαν δ᾽ ἔστιν: ἀλλὰ δή τιν' M. G. Rob. ἀλλὰ δὴ τιν Ald. ἀλλὰ δεῖ τίν Turn. Canterus ἄλλαν scribendum esse vidit. Hinc άλλων δεῖ τιν Pauwius, Schützius, alii. Sed non est hic nexus is qui Aeschylo convenire videatur. Scribendum potius est ἄλλαν δ᾽ ἔστιν. Similiter in Prometheo v. 803. ἄλλην δ᾽ ἄκουσον δυςχερῆ θεωρίαν.

604

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-388

ὑπαὶ: Porsonus ύπερ, quod non diffiteor aptissimum esse. Nec tamen necessarium putavi vлai mutare, quo significatur ab hostibus inductam esse ad istud facinus Scyllam.

605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-389

ἀπώλεσεν: ἀπόλεσεν Ald. ἀπώλεσε Turn.

606

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-390

χρυσοκμήτοισιν: Libri χρυσεοδμήτοισιν. Scribendum erat χρυσοκμήτοισιν.

607

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-391

πιθήσασα ... Μίνω: πιθήσασα Abreschius. Libri πειθήσασα. Deinde δόροισι G. Tum μίνω Rob. Turn. et ita M. sed ut i ex et factum sit. μείνω G. Ald.

608

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-392

Νῖσον: Libri νίσον. Correxit accentum Blomfieldius.

609

610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-393

νοσφίσασ᾽ ἀπροβούλως: νοσφίσ᾽ ἀπροβούλως Rob. Celeri νοσφίσασ᾽ ἀπροβούλως. - Porsonus νοσφίσασα προβούλως, adverbio otioso et ideo valde inepto. Scholiastes ἀπρονοήτως, οὐ προσκεψαμένη τὸ ἀποβησόμενον. ὡς προδότες γὰρ τοῦ πατρὸς ἐτιμωρήθη ὑπὸ Μίνωος.

610

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-394

πνέονθ' ὁ κυνόφρων: πνείονθ' Heathius. Libri πνέονθ'. Deinde ἁ κυνόφρων Μ. Rob. ἀκυνόφρων G. ἀκανόφρων Ald. ἀγανόφρονι Turn.

611

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-395

κιγχάνει δέ μιν: κιγχάνει Porsonus. Libri κιχάνει, sed in M. inter ut et y una littera erasa est. Deinde viv Blomfieldius. Libri μιν.

612

613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-396

ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην: ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνήσαμεν Μ. ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνήσαμεν G. Ald. Turn. ἐπεὶ δ᾽ ἐμνήσαμεν Rob. Scribendum esse ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην Heathius vidit. Apodosis incipit cum antistropha, ubi dé particula de more posita est post ἐπεὶ δέ, longiore parenthesi interposita.

613

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-397

ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλὴs: Libri ἀκαίρως δὲ δυσφιλές etc. In M. haec scholia adscripta sunt, λείπει μνήσομαι Κλυταιμνήστρας (ut ad μήτιδας ν. 616. adscriptum est λείπει εἰργάσατο), εἰ ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ. Scribendum ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλές etc.

614

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-398

ἐπ' ἀνδρὶ τευχεσφόρῳ: Hunc versum Ald. Rob. Turn. omittunt. Prima eum habet editio Victorii. Scriptus est in M. in margine, sed a prima manu. In G. iisdem litteris eodemque atramento, quo scholia scripta sunt, supra adscriptus est postremis verbis praecedentis versus.

617

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-399

ἐπ' ἀνδρὶ δᾴοις ἐπικλύτῳ, σέβας: ἐπ' ἀνδρὶ δηΐοις ἐπικότω σέβας Μ. in quo antea ἐπὶ κότω scriptum fuerat. ἐπὶ κάτῳ G. ἐπὶ κάτω Ald. ἐπικότῳ Rob. Τurn. In reliquis ceteri libri cum M. consentiunt. Scholiastes haec adnotavit, ¿a' ἀνδρὶ φοβερῷ καὶ σεβαστῷ καὶ παρὰ τοῖς πολεμίοις. Malas coniecturas, quibus Aeschyli verba vexata sunt, tacere praestat. Scribendum erat ἐπ' ἀνδρὶ δᾴοις ἐπικλύτῳ σέβων. Apollonius Rhodius Il. 236. εἰ δὲ ἐγὼν ὁ πρίν ποτ᾽ ἐπίκλυτος ἀνδράσι Φινεὺς ὄλβῳ μαντοσύνῃ τε.

618

619-620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-400

τίων τ᾽ ἀθέρμαντον ἑστίαν δόμων γυναικείαν τ' ἄτολμον αἰχμάν: τίων δ' M. G. Ald. Rob. τοιώνδ' Turn. Stanleii coniectura, τίω δ', a Wellauero et Blomfieldio recepta est. Scribendum erat τίων τ'. Addidi τ' ante άτολμον. Sic igitur hane stropham scripsi, ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην ἀμειλίχων πόνων (ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλὲς γαμήλευμὶ ἀπεύχετον δόμοις γυναικοβούλους τε μήτιδας φρενῶν ἐπ᾽ ἀνδρὶ τευχεςφόρῳ, ἐπ' ἀνδρὶ δάοις ἐπικλύτῳ σέβων, τίων τ' ἀθέρμαντον ἑστίαν δόμων γυναικείαν τ' ἄτολμον αἰχμάν)· Quando autem mentionem feci tristium laborum (intempestivus enim, qui inimicum connubium, exsecrandum aedibus, et femineae mentis insidias viro bellatori, viro apud hostes claro structas colit, et suspicil igne carentem focum atque imbelle mulieris sceptrum): malorum maxime celebratur Lemnium.

622-623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-401

γοᾶται δὲ δήποθεν πάθος κατὰ πτυστόν· ᾔκασεν δέ τις: γοᾶται δὲ δὴ ποθεὶ κατάπτυστον M. (sic M.) G. Ald. γοᾶται δὲ δήποθ', εἰκατάπτυστον Rob. γοᾶται δὲ δήπουθεν κατάπτυστον Turn. Nemo haec sana esse putabit. Audacius hic, sed, ut spero, non temere, scripsi γοᾶται δὲ γὰ πάθος κατάπτυστον, terra Lemnia abominandum malum luget. Foão9a Attici, non, ut Homerus, your dicunt. Aldinae vitiosa scriptura, κατά πτυςονήος κασενδέτις e male lecto G. orta est, in quo est κατάπτυστον ήκασεν δέ τις, sed spiritus lenis, qui est in 7, similis est litterae o, quae quum og significare soleat, ab Asulano pro ea syllaba accepta est. ήκασεν habet etiam M. εἴκασεν Rob. είκασε Turn. Praetuli ήκασεν.

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-402

Λημνίοισι πήμασιν: Libri τὸ δεινὸν αὖ λημνίοισι πήμασι. Recte Stanleius et ante eum Portus a in ar mutandum esse censuerunt. πήμασιν Porsonus.

624

625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-403

ἄγει: θεοστυγείτω Ald. ἄγει Auratus et Schutzius. Libri ἄχει.

625

628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-404

ἀγείρω: Αγείρω scholiastes interpretatur συνάξας κατηγορῶ. νύσσει γάρ με τὸ δίκαιον ταῦτα λέγειν. Non opus est ut ἐγείρω scribatur, quae Erfurdtii erat opinio.

628

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-405

ἄγχι πνευμόνων: Scaligero scribendum videbatur ἄχρι, quod non invenitur apud tragicos. Ensem chorus dicit, quo mox transfigendus sit Aegisthus. πνευμόνων Rob. Ceteri πλευμόνων.

629

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-406

διανταίαν ... οὐτᾷ: δι' ἀνταίαν Ald. Turn. Deinde libri σοῦται. Glossa in G. ὁρμα. Scholiastes τὸ δὲ ξίφος τῆς Δίκης τὸ ἔχον πικρίαν ἀντικρὺ διὰ πνευμόνων ὁρμα. Scribendum erat οὐτῷ, ut in Elem. doctr. metr. p. 236. indicavi. Hoc ipsum οὐτῷ legisse videtur scholiastes, cuius non rectam horum verborum explicationem ad v. 628. adscripsi: dicit enim νύσσει.

630

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-407

διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις γάρ, οὐ λὰξ πέδοι πατούμενον: διαὶ Μ. G. Ald. Rob. διὰ Turn. Deinde οὔ, ] λὰξ G. Ald. οὐ | λαξ Rob. οὐ | λὰς Turn. Deinde libri πέδον πατούμενον. Id ferri nequit. V. ad Ag. v. 1317. Schützius in postrema editione ex mea emendatione dedit πεδοῖ πατούμενον. Sed scribendum erat πέδοι.

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-408

παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς: Libri παρεκβάντες. Scholiastes λείπει ὁ γάρ καὶ ἔστι, τὸ γὰρ πᾶν τοῦ Διὸς σέβας παρεξήβησαν ἀθεμίστως οἱ περὶ τὸν Αίγισ- 2ον. Item ad παρεκβάντες haec adscripsit, ἀντὶ παρεξέβησαν· καὶ ἔστι μετοχὴ ἀντὶ ῥήματος, ὡς τὸ “καρπῷ βριθομένη” (II. VIII. 307). Immo scribendum est παρεκβάντος, ut Stanleius quoque in curis secundis et Musgravius viderunt. Deinde οὐθεμίστως Μ. sed ut or litterae a simile sit. Ceteri αθεμίστως. Porsonus οὐ θεμίστως. Scribendum esse οὐ θεμιστῶς monuit Dindorfius. Hoc autem dicitur, scelus cius, qui Iovis reverentiam impie violavit, non negligitur. Non satis recte scholiastes τὸ γὰρ μὴ δίκαιον οὐ δεῖ ἀμελεῖσθαι, οὐδὲ παρασιωπᾶ- σθαι, ἀλλ᾽ ἐκδικήσεως τυγχάνειν.

633

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-409

Δίκας: δίκης, supra scripto a, Μ. δίκας, supra scripto η, G. δίκης Rob. δίκας Ald. Turn.

634

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-410

προχαλκεύει: Libri προσχαλκεύει, nisi quod Ald. πρὸς χαλκεύει. Scribendum esse προχαλκεύει indicavi in El. doctr. metr. p. 236.

635

636-638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-411

τέκνον δ᾽ ἐπειςφέρει δόμοισιν, ἐκ δ' αἱμάτων παλαιτέρων τίνει μύσος χρόνῳ κλυτὰ βυσσόφρων Ἐρινύς: τέκνον δ᾽ ἐπεισφέρει διμασε | δωμάτων παλαιτέρων M. Eodem modo G. A. nisi quod δίμασε habent. Pro eo δόμασι Rob. δώμασι Turn. Scholiastes haec adnotavit, ἀντὶ τοῦ ποινήν. ἐπεισφέρει δὲ τοῖς οἴκοις τέκνον παλαιῶν αἱμάτων· ὅ ἐστι, τίκτει ὁ φόνος ἄλλον φόνον. Eum non δωμάτων legisse, sed αἱμάτων, animadvertit Stephanus. Edidit αἱμάτων Canterus. Deinde τείνει M. G. Ald. Rob. Scholiastes ἀπαιτεῖ. Recte τίνει Turn. In ultimo chori versu libri κλυτή. Denique ἐρινὺς M. G. Ald. Rob. ἐρινὸς Turn. Ita scribendi videntur hi versus, τέκνον δ᾽ ἐπειςφέρει δόμοισιν, ἐκ δὲ αἱμάτων παλαιτέρων τίνει μύσος χρόνῳ κλυτὰ βυσσόφρων Ἐρινύς.

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-412

παῖ, παῖ,: Personae notam omittunt G. Ald. Linea praefixa est in M.

639

641. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-413

τίς: τίς recte Rob. Ceteri τις.

641

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-414

εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αἰγίσθου βίᾳ: εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστιν αἰγίσθου διαι• sic M. Ita etiam G. Ald. Rob. nisi quod diu habent. Robortellus in margine * Bíg addidit, εἴπερ φιλόξενος ἐστιν Αιγίσθου βία Turn. et reliqui ante Porsonum. Porsonus in editione Aeschyli et in praefatione ad Hecubam p. IX. ɛɛg φιλοξένη στον Αιγίσθου βία. Non probo. Nam quod in hoc, ψυχὴ Τειρεσίας, χρύσεον σκῆπτρον ἔχων, ut insolentius dictum notatur, id in his, Bin Hoaxhrein et similibus, usitatum est. II. XI. 690. 29Dór γάρ δ' εκάκωσε βίη Ηρακληείη. Aeschylus infra v. 881. φίλτατ' Αι- rio9ov Bía. Atque ipse Porsonus recte de hoc usu iudicavit ad Hec. v. 293. Sponte autem patet diversa esse talia ut icon is Trkeμázoro, quae eadem necessitate sic dicuntur, qua r' 'Odvooćws ßía apud Sophoclem. Elmsleius ad Med. v. 807. scribendum putabat eineo qikó§e- νός τις Αιγίσθου βία, recepitque hoc Blomfieldius. Sed non recte se habere illud ris indicavi in Opusc. III. p. 217. Neque sane tireo qió- ξεν᾽ ἐστὶν Αιγίσθου διαί ferri potest. Verum ex illo διαι lenissima mutatione fit Biar. Quare scripsi τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ, εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αιγίσθου βίαν. Structura verborum non fallet nisi imperitissimos. Hoc dicit, tertium dico Aegisthum e domo, si quidem hospitibus amica est, exire. Eandem emendationem fecit Bambergerus.

642

643. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-415

εἶεν, ἀκούω: Nullam personae notam habet Ald. Lineam M. G. Tais Rob. Oi. Turn. Quod libri habent, ɛlɛv, ázòów, confirmatur versu Aristophanis in Pace 663. ita in optimis libris scripto, εἶεν, ἀκούω. ταῦτ᾽ ἐπικαλεῖς; μανθάνω.

643

644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἄγγελλε: Personae nota omissa in Ald. Rob. Linea praefixa in M. G. άγγελε G. Ald.

644

645. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-417

πρὸς οὓςπερ: Huic versui op. praefixum in Rob.

645

647. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-418

ὥρα: ώρα Rob. Turn. ὥρα M. G. Ald.

647

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-419

στέγαρχος· ἄνδρα δ': τάπαρχος Μ. τόπαρχος G. Ald. Turn. τἄπαρχος Rob. Recepi στέγαρχος, aptissimam emendationem Bambergeri. Deinde άνδρα 'Turn. ardoa t' M. G. Ald. Rob.

650

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-420

ἐν λέσχαισιν οὐκ ἐπαργέμους: Libri v ezelow. Ineptum est participium praeteriti temporis. Aeschylus scripsit év kéozaior, idque interpretatur scholiastes, cuius haec est adnotatio, ἐν ταῖς πρὸς γυναῖκας ὁμιλίαις. In eandem emendationem incidit Emperius, cui scribendum esse videbatur aidos γὰρ ἐν λέσχαισιν οὖσ᾽ ἐπαργέμους λόγους τίθησιν. Inepte scholiastes Thεováε nov. Neque tamen videtur mutanda esse negatio, sed recte haec ita interpretari Schützius, sic (si vir cum viro loquatur) pudor non reddit orationem obscuram.

651

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-421

ξένοι: Kλ. adscripsit Turn. Linea praefixa est in M. G. Nulla personae nota in Ald. 9ɛo. in Rob.

654

656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-422

θελκτηρία στρωμνή: Libri θελκτήρια, id ut pertineat ad λουτρά. Scripsi θελατηρία στρωμνή, quod occupasse video Wakefieldium in Silva critica IV. p. 4.

656

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-423

δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία: Libri δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία. Scholiastes ἀντὶ τοῦ καὶ δίκαιοι ἄνθρωποι. Haec inepta sunt. Requiritur autem cibi commemoratio. Itaque scripsi δικαίων τ' ὀμπνίων παρουσία. Hesychius ὄμπνη, τροφή, εὐδαιμονία. ἔμπνια, τὰ ζωδικά (corrigunt ζωτικά). ὀμπνία, καρποφόρος τροφή. Idem ὄμπια (sic), παντοδαπὰ τρωγάλια. Est autem δικαίων pro substantivo dictum.

657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-424

βουλιώτερον: βαλιώτερον Αld.

658

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-425

ξένος μέν εἰμι: Orestis nomen praefixum in Rob. Turn. Linea in M. G. Nulla nota in Ald.

660

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-426

στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σάγῃ: στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκίαις άγη M. (sic M.) G. Sic etiam codex Robortelli, qui tamen e sua coniectura στείχων δι' αὐτόφορτον οἰκίαις ἄγος edidit. στείχοντα δ᾽ αὐτόφυρτοι οἰκίαις ἄγη Ald. Emendate Turnebus.

661

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-427

ἀπεζύγην: ἀπεζύγων Ald.

662

665. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-428

Στρόφιος ὁ Φωκεύς: Ag. v. 847. τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος, Στρόγιος ὁ Φωκεύς.

665

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἄλλως: άλλος Ald.

666

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-430

ἀεὶ ξένον: ἀείξενον coniunctim legit Schneiderus in Lexico.

670

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-431

κεκλαυμένου: Stanleio sive potius Aurato placebat κεκαυμένου. Multum praestat κεκλαυμένου.

673

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-432

δ᾽ εἰκὸς: δ᾽ εἰκὸς Rob. Turn. δεικός G. Ald. codex Robortelli et fortasse M.

676

677. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-433

οἴ 'γώ, κατ' ἄκρας δὴ πορθούμεθα: Lineola praefixa est in M. G. Nulla personae nota in Ald. Robortellus hanc orationem ministrae (θερ.) tribuit, Electrae Turnebus, idque editiones obtinuit. Rectissime intellexit Portus Clytaemnestrae hanc orationem esse, plenam ambiguitatis et simulati doloris, dissimulati autem gaudii. οἳ γὼ Canterus. οἶ ἐγὼ M. G. Ald. Rob. σὲ ἐγὼ Turn. Deinde ἐνπᾶσ᾽ ἐν πᾶσ᾽ Ald. Rob.) ὡς πορθούμεθα M. G. Ald. Rob. ἐνθάδ' ὡς πορθούμεθα Turn. Non male Bambergerus εμφανῶς scribendum esse coniecit, quod non debebat commutare cum εἶπας ὡς, quae non apla oratio est. Puto Aeschylum scripsisse εκπαθῶς παρθούμεθα. Ιd ambigue dictum est, immodice, et sine malo. Suidas ἐκπαθεῖς, ὑγιεῖς, ἐκτὸς πάθους. ἵνα μὴ ὦσιν ἔκδιψοι καὶ προεκλελυμένοι, ἀλλ᾽ ἐκεπαθεῖς καὶ κεκαινοπεποιημένοι.

677

679. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-434

ὡς πόλλ᾽ ... ἐπωπᾷς ... εὖ κείμενα: ὡς πόλ' error Ald. ὦ πόλλ' error Turn. Deinde ἐπωπᾷς Vict. ἐπωπᾶις Μ. ἐπωπαῖς G. ἐπωπαῖς Ald. ἐπωπᾶς Rob. ἐπ᾽ ὠπαῖς Turn. Deinde εὐκείμενα G. Ald.

679

680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-435

τόξοις: τόξοις Μ. Rob. Turn. τέξοις codex Robortelli. τάξοις G. Ald. Post hunc versum in libris hic legitur, φίλων ἀποψιλοῖς μὲ τὴν παναθλίαν. Non cohaeret oratio. Itaque hunc versum correctum post v. 682. collocavi, ubi manca erat oratio.

680

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-436

εὐβούλως: εὐβόλως Porsonus. Libri εὐβούλως.

681

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-437

κομίζων: zouisor Rob. Turn. ex scholiis. vouisor M. G. Ald. Scholiastes έξω πηλοῦ πόδα, παροιμία. Commemorant hoc proverbium Zenobius III. 62. Suidas in αἴρειν ἔξω πόδα πηλοῦ et in ἐκτὸς πηλού πόδα.

682

683. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-438

τὴν ... βακχείας καλῆς: Hic versus post v. 680. legebatur. Libri dлoikois uɛ.

683

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-439

νῦν τήνπερ: νῦν δήπερ M. G. Ald. Rob. νῦν δ᾽ ἵπερ Turn. τῶν δ᾽ ἵπερ Scaliger. Scribendum erat σὺν δ' ήπερ. Deinde βακχίας καλῆς Μ. G. Ald. Rob. Buzzɛías zahis Turn. Scribendum erat, ut etiam Emperius vidit, βακχείας ζάλης.

684

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-440

παροῦσαν ἐγγράφει. φίλων ἀποψιλοῖ με τὴν παναθλίαν.: Rob. ex coniectura pro, quod in codice eius erat, ut in ceteris libris. Deinde omnes libri nagovoar ¿yyoágu. Scholiastes τάξον, αὐτὴν ἀφανισθεῖσαν ἀρᾷ (ἄρα 6.). ὡς πρὸς τὸ ἐλπίς δ' ἀπέδωκεν. Cantero scribendum videbatur ἀποῦσαν ἐγγράφου. Alii alia coniecerunt. Sed videtur дagočбav ¿yyoúqat, ironice dictum, ferri posse. Simul autem Orestes quae in aedibus debacchantis aestus medica spes erat, praesentem inscribit, h. e. eam spem praesentem esse monstrat, quippe praesens quidem ipse, sed in cineres redactus.

685

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-441

ἐγὼ μὲν οὖν ... εὐδαίμοσιν: Orestis nomen praefixum in Rob. Turn. Linea in M. G. Nulla personae nota in Ald. ovy Rob. Turn. v, supra scripto our, M. G. @Ald. εὐδαίμοσιν Μ. G. Ald. Rob. εὐδαίμοσι Turn.

686

690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-442

πρὸς δυςσεβείας δ᾽: d', in libris omissum, inserendum viderunt Portus et Pauwius. φρεσὶν M. Ald. Rob. φρεσσιν G. φρεσὶ Turn.

690

693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-443

ἀξίως: Clytaemnestrae haec tribuit Turn. Lineola praefixa in M. G. Nulla personae nota in Ald. 9Jɛg. Rob. In μεῖον Μ. o ex factum habet. Deinde libri ağíos. Schützius et Blomfieldius ex Pauwii coniectura scripserunt asior. Ita legisse videri potest scholiastes, cuius haec est adnotatio, τῶν σοὶ ἀξίων τιμῶν. Sed servari potest αξίως.

693

695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-444

ἀγγελῶν: ἀγγέλλων Rob.

695

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-445

τὰ: ára G. Ald.

697

698-700. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-446

ἄγ' αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων, ὀπισθόπουν τε τοῦδε καὶ ξυνέμπορον· κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόςφορα.: Hos tres versus, qui in Ald. Rob. Turn. omissi sunt, primus restituit Victorius. Omissi sunt in ipsa versuum serie in M. sed adscripti in margine. Etiam in G. inter scholia in margine adscripti sunt, et numeris quidem notati, o' 'y', ac deinde in ipso textu versibus 701-704. in margine adscripti numeri d' e' g' ¿', ad quos si animum advertisset Asulanus, non fugissent eum versus isti, quorum omissionis caussa fuerat repetitum τὰ πρόςφορα. ἀγῶνας μιν ἀνδρῶνας G. Libri ὀπισθόπους δὲ τούσδε καὶ ξυνεμπόρους. Αbreschius лóлоvs interpretabatur reversus, comparans quod Hesychius habet, ὀπισθόπους, ὑποστρέψας. Immo recte Pauwius scribendum esse vidit ὀπισθόπουν δὲ τόνδε καὶ ξυνέμπορον, nisi quod scribendum erat όπισofónovy te ovde. Intelligitur Pylades. κυραννούντων G. Deinde δώμασιν Vict. δώμασι M. G.

701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-447

ὑπευθύνῳ: ὑπευθύνῳ Turn. ἐπευθύνωι Μ. ἐπ᾿ εὐθύνῳ G. ἐπ᾽ εὐθύνω Α. ἐπευθύνω Rob. Scholiastes ὡς δώσοντι δίκην. In G. glossa ὑποδίκῳ.

701

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-448

ἡμεῖς δὲ: Linea praefixa in M. op. in Rob.

702

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-449

κοινώσομέν τε: κοινώσωμέν τε Μ.

703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-450

βουλευσόμεσθα: βουλευσόμεσθα ex Stephani emendatione Canterus. βουλευόμεθα M. G. Ald. Rob. βουλευόμεσθα Turn. Vict.

704

705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-451

εἶεν, φίλιαι δμῳΐδες: Xo. adscriptum in M. Turn. Linea in G. Omissa nota in Ald. Rob. εἶεν, φίλιαι δμωΐδες Heathius. εἶεν φιλίαι (sic) δμωίδες Μ. εἶεν φιλία δμωΐδες G. εἰ ἐν φιλιαδμωΐδες Αld. εἰ ἐνφιλία δμφίδες Rob. εἶεν, φίλαι δμωΐδες Turn.

705

712. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-452

δολίαν: δολίαν Pauwius. Libri δολία.

712

713-714. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-453

χθόνιον δ' Ἑρμῆν τοῖςδ᾽ ἐφοδεῦσαι: χθόνιον δ᾽ ἑρμῖα καὶ τὸν νύχιον τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι M. G. Ald. χθόνιον γ' ἑρμα etc. Rob. χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν Turn. Nihil ineptius fingi potest additamento isto καὶ τὸν νύχιον. Scripserat aliquis interpres τὸν χθόνιον καὶ τὸν νύχιον, quemadmodum nonnumquam scholiastae verbum scriptoris, quem interpretantur, interpretationi sub- iungunt. Aeschylum non dubito scripsisse ξυγκαταβῆναι, νυχιών θ᾽ Ἑρμῆν τοῖςδ᾽ ἐφοδεῦσαι ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν. Neque enim opus est ut τοῖς δ᾽ in τούςδε mutetur, quod volebam in dissertatione I. de differentia prosae et poeticae orationis p. 34. sive Opusc. I. p. 115. Νύχιος idem est quod χθόνιος. Soph. Oed. Col. ν. 1558. ἐννυχίων ἄναξ, Αίδωνεῦ, Λιδωνεῦ. Trach. v. 501. τὸν ἔννυχον Αίδαν.

715. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-454

ξιφοδηλήτοισιν: ξιφοδηλήτοισιν M. Rob. ξιφοδημήτῃσιν G. Ald. ξιφοδημήτοισιν Τurn.

715

716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-455

ἀνὴρ ὁ ξένος τεύχειν: Linea praefixa est in M. Omissa personae nota in G. Ald. θερ. praefixum in Rob. Οι. (i. e. οἰκέτης) Turn. et reliqui. Chorum haec loqui viderunt Tyrwhittus et Bothius. Idque intellexit scholiastes, qui haec adscripsit, ξένον τὸν Ὀρέστην καλεῖ, ἵνα δόξωσιν ἀγνοεῖν τὸ σκαιώρημα. Libri ἀνήρ. Correxit Porsonus. Deinde libri τεύχειν. Quod res ipsa docere poterat, scripsisse Aeschylum τυχεῖν, et versum post hunc excidisse, etiam scholiastae adnotatio docet, ἀντὶ τοῦ πεποιη- κέναι πένθος τῷ οἴκῳ διὰ τῆς ἀγγελίας. Sensus verborum hic fuit, quem scholiastes indicat, malum hic hospes videtur in aedibus luctum excitasse. Itaque κακόν adiectivum est, ad nomen, quod excidit, pertinens. Scriptum fuisse videtur eiusmodi quid, ἔοικεν ἀνὴρ ὁ ξένος τυχεῖν κακὸν οἴκοισι πένθος θεὶς νέοις ἀγγέλμασιν.

716

718. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-456

Ὀρέστου τήνδ᾽: Hunc versum habent codices quidam Etymologici M. P. 1429. A. 1431. A. Gaisf. ὀρέστου τήνδ' Μ. Turn. ὀρέστου τὴν δ᾽ Rob. ὀρέσταν τὴν δ᾽ Αld. ορέστου τὴν δ' G. sed librarius o diphthongi addita lineola in a mutavit et ad v spiritum asperum adscripsit, ut legeretur ορέσταὑτὴν δ᾽.

718

719. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-457

Κίλισσα: κίλισσα M. Turn. κίλισσα G. κιλίσσω Αld. γείλισσα Rob. Vict. et recentiores. Etenim scholion sic ediderunt Rob. et Vict. Fɛi- λισσαν δέ φησι τὴν Ὀρέστου τροφόν, Πίνδαρος (Pyth. ΧΙ. 25.) δὲ Αρσινόην, Στησίχορος δὲ Λαοδαμίαν. Sed hic quoque κίλισσαν habent M. G. Recte igitur Kikooa restituerunt Wellauerus et Blomfieldius. Nomina servi a patria quisque sua accipere solebant, uti, si in tali re auctore opus est, Hemsterhusius docuit ad Aristophanis Plutum p. 8. Cilissa, nutrix Achaei Meropis f. commemoratur a scholiasta Aristophanis ad Pacis v. 362. a Suida in v. Kikizor et Kikioors, a Photio in v. Kɩ- Kízor. Laodamiam Orestis nutricem appellavit Stesichorum secutus Pherecydes: v. schol. Pind. Pyth. XI. 25. et Sturzium ad Pherecydem p. 224.

719

720. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-458

σοι: ἐπί σοι Αld.

720

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-459

τοῖς ξένοις: Linea praefixa est in M. Personae nota omissa in G. Ald. γει. praefixum in Rob. 19. in Turn. Libri τοὺς ξένους. Scholiastes ἡ τοὺς ξένους κρατοῦσα καὶ ὑποδεξαμένη Αίγισθον καλεῖν ἐκέλευσε. Hoc ineptum est. Vulgatum qui tueri vult, ita explicare debebit, regina iubet hospites quam celerrime Aegisthum advocare, id ut sic ab nutrice dici intelligatur, ut eum per ipsam advocari indicet. Sed recte videtur Pauwius Tois Sévois scribendum coniecisse.

721

724. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-460

πύθηται ... οἰκέτας: πύθεται Rob. εἰκέτας Ald.

724

725-726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-461

ἔθετο σκυθρωπὸν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς: Libri θέτο σκυθρωπόν. Victorius θέτο σκυθρωπῶν. Heathii mutatio, eto ozv‡qonur, a Porsono, Schützio aliisque recepta est. Praeclaram huius versus emendationem mecum communicavit Erfurdius, nulla plane mutatione facta scribens 9to5zv&gw¬òv ¿rtòs ὀμμάτων γέλων κεύθουσα, adoptivae maestitiae signa simulantem risum oculis celans. καλῶν Rob.

727. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-462

κείνῃ, δόμοις δὲ ... ἔχει: κείνῃ (κείνη Μ.) δόμοις δὲ Μ. G. Ald. Rob. κείνης δόμος Se Turn. interpunctione post zaλõç posita, quam habent etiam G. Ald. Deinde έχει Rob. Turn. ἔχειν M. G. Ald. Scholiastes ἀντί, κακῶς ὁ οἶκος διάκειται ὑπὸ τῆς φήμης ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι σαφῶς.

727

729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-463

ἐκεῖνος εὐφρανεῖ: ἐκεῖνος Rob. ἐκεῖνον M. G. Ald. Turn. codex Robortelli. Deinde ɛvq parcir codex Robortelli: ipse dedit evqgavet, quod etiam ceteri libri habent.

729

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-464

συγκεκραμένα: συγκεκραμμένα Ald.

731

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-465

τοῖςδ᾽: τοϊσδ' Μ. Rob. Turn. τοὺς δ᾽ G. τούς δ᾽ Ald.

732

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-466

καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευσμάτων, καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ': καὶ νυκτιπλάγκτων M. G. Rob. καὶ νυκτιπλάγκτον Ad. unde καὶ νυκτίπλαγκτον Turn. Deinde κελευσμάτων Victorius. Libri κελευμάτων. Blomfieldius, ut locum, ut ait, aliqua ex parte expeditorem redderet, èz vuztiakóyziwv scripsit. Nihil mutandum esse videtur, neque quicquam excidisse, quae Schützii et 0. Mülleri opinio fuit. Negligentior est oratio, sed magna arte facta, ut in iis quae vigil in Agamemnone loquitur. Volebat nutrix dicere φίλον δ' Ορέστην τεθνηκότα ἀκούω. Nunc dicit φίλον δ' Ὀρέστην – καὶ νυκτιπλάγκτων καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ', ανωφέλητ᾽ ἐμοὶ πλάσῃ, tum alia inserit, ac denique ad institutum redit, τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι. Carum vero Oresten, inquit, animi mei curam, quem a matre acceptum mutrivi, el nocturnorum vagituum multas molestias, infructuosas mihi quae eas pertuli. Iam additura erat haec omnia perdidi: sed more mulierum, praesertim senili aetate, explicatius persequitur curam qua in nutriendis infantibus opus est. πονηρ' sic Rob. Ceteri omnes μοχθής. Deinde ἂν ὠφέλητ' Αld.

ZZZ

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-467

τλάσῃ· τὸ μὴ φρονοῦν ... ὥςπερει βοτὸν: τλάσει Rob. Deinde φρονοῦν Μ. G. Rob. φρυνεῖν vitium Ald. φρονῶν Turn. Deinde ὥσπερει βοτὸν G. et sic, non ὥσπερ εἰκοτὸν, etiam Μ. ὣς περεὶ βοτόν Αld. ὡςπερει βοτόν Rob. Turn.

740

743-744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-468

εἰ λιμὸς ἢ δίψησις ἢ λιψουρία ἔχει: Libri ἢ λιμὸς ἢ δίψη τὶς ἢ λιψουρία ἔχει. Non recte Elmsleium ad Med. v. 480. ita haec scribentem, ἢ λιμός, ἢ διψῇ τις, ἢ λιψουρίαν ἔχει, Blomfieldius secutus est, nisi quod λιγουρία servavit. V. Opusc. III. p. 199. Stanleii emendationem, εἰ λιμός, merito probavit Porsonus. Pro eo quod sequitur ἢ δίψη τις scribendum esse videtur ἢ δίψησις, quae emendatio etiam Wellauero in mentem venit. Vsus est eo vocabulo Athenaeus p. 10. B.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-469

αὐτάρκης: αὐτάρκης Μ. Rob. Turn. αὐτάρκη G. Ald. Scholiastes γὰρ νέα νηδὺς τῶν τέκνων ἑαυτῇ ἀρκεῖν καὶ βοηθεῖν βούλεται, ὅ ἐστιν ἀνύειν βούλεται τὰς ἐπιθυμίας. Hoc dicit, alius infantium suo instinctu fungitur.

744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-470

τούτων πρόμαντις οὖσα: A Turnebo_mala introducta est interpunctio, qua haec verba, τούτων πρόμαντις οὖσα, ad νηδύς referebantur. Melior distinctio Pauwio debetur.

745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-471

παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια: Pollux VII. 40. καὶ ἡ παρ' Αισχύλῳ παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια.

746

747. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-472

τροφεύς τε: τροφεύς τε Rob. Turn. στροφεύς τε Μ. στροφεύςε G. στρόφευσε Ald.

747

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-473

πατρί: πατρὶ G. Ald. Rob. Turn. Ita etiam M. sed ab alia manu ὃς supra adscriptum est. Attulit hunc versum cum aliis, in quibus δέχεσθαι dativo iungitur, Porsonus ad Eur. Hec. v. 533. Indicari autem solet dativo, accipi aliquid ab aliquo sic, ut ei, a quo accipitur, aliquid inde commodi accedat vel honoris.

749

751. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-474

στείχω: στείχων pro στείχω Μ.

751

752. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-475

τόνδε ... λόγον: τόνδε οι λόγον recte Blomfieldius. Libri τώνδε λόγων. Vitium Ald. πεύσετε.

752

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-476

πῶς οὖν κελεύει: Oresti hunc et sequentes duo versus tribuit Rob. choro Turn. Vict. Nullae personarum notae in M. G. Ald. Recte eas distinxit Canterus.

753

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-477

τί πῶς;: Libri ἢ πῶς. Valckenarius ad Phoen. v. 923. p. 340. scribendum putabat πῶς φής; Melius Schutzius όπως; Sed veram pute Canteri emendationem, τί πῶς; Simile est illud Terentii in Andria V. 3, 19. quid mi pater? quum alter mi pater dixisset.

754

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-478

εἰ ξὺν: εἰ ξὺν Turn. Vict. ἢ ξὺν G. Ald. Rob. ή ξυν sic M. Defendi potest quodammodo ή ξύν, sed melius est εἰ ξύν.

755

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-479

ἄγειν: Τρ. Turn. γεί. Rob. Nulla personae nota in M. G. All.

756

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-480

ἄγγελλε ... στύγει: Xo. Turn. og. Rob. Linea praefixa in M. G. Nulla nota in Ald. ἄγγελε G. Ald. στυγεῖ Rob.

757

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-481

ἀδειμάντως κλύῃ: ἀδήμαντος Rob. κλύει Α.

758

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-482

ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστά γ' εὐθύμῳ φρενí: τάχιστ' ἀγαθούση M. G. Ald. Rob. τάχιστα γαθούσῃ Turn. τάχιστα γηθούσῃ Pauwius, Heathius, Schutzius, Blomfieldius. Sed γηθεῖν non dixerunt Attici nisi in perfecto et plusquamperfecto. V. ad Prom. v. 156. Hic autem γηθούσῃ φρενί etiam propter sententiam non videtur ferri posse. Neque enim de Aegistho dici potuit, quia sic Cilissa se suspectam redderet, nec de Cilissa, quia sic chorus plus proderet quam vult. Posui quod scribere potuit Aeschylus, ἀλλ' αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ, ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστά γ' ευδούσῃ φρενί. Sophocles in Tympanistriis apud Stobaeum LIX. 12. et apud Ciceronem in ep. ad Att. II. 7. φεῦ φεῦ, τί τούτου χάρμα μεῖζον ἂν λάβοις τοῦ γῆς ἐπιψαύσαντα καθ᾽ ὑπὸ στέγῃ πυκνῆς ἀκοῦσαι ψακάδος ενδούση φρενί,

759

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-483

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος: ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθούση φρενί M. G. Rob. et Ald. nisi quod haee κρυπτοσ᾽ habet. ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθώσῃ η ρενί Turn. Veram lectionem, ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος, Porsonus restituit, auctore Musgravio ad Eur. fragm. inc. CCXXIV. qui versum sic scriptum, quem ut Euripidis affert Eustathius p. 1013, 11. ex hoc Aeschyli loco ductum esse animadvertit. Eustathius τὸ δὲ ἐσθλόν, inquit, καὶ τὸ τέτυκται, ὅτ' ἄγγελος αἴσιμα εἰδῇ, ἀντὶ τοῦ ἀγαθόν ἐστι καὶ τὸ συνετὸν εἶναι τὸν ἄγγελον· πολλὰ γὰρ καὶ αὐτὸς κατορθοῖ. διὸ καὶ Εὐριπίδης φησίν “ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.” Scholiastes ad eundem versum Miadis XV. 207. καὶ Εὐριπίδης “ἐν ἀγ γέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.” Ita Bekkerus edidit scriptumque ita est in codice Lipsiensi. In Villoisoni editione legitur κυπτός, quod verum esse videbatur Blomfieldio.

760

761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-484

ἀλλ᾽ ἦ: Hinc quoque personae lineis praefixis in M. G. distinguuntur. Nullae personarum notae in Ald. In Rob. praefiguntur γεί. et op. In Turn. To. et Xo. ἀλλ᾽ ἦ M. Rob. Τurn. αλλ' ή G. ἀλλ' ε Αld. Reete scholiastes φρονεῖς εὖ interpretatur χαίρεις. 21

761

762. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-485

ἀλλ᾽ εἰ: ἀλλ' εἰ Μ. G. Turn, ἀλλ' ἐν Ald. Rob. ἀλλ᾽ ἦ scribendum videbatur Stanleio.

762

765. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-486

τί φῄς;: τί φής Μ. τὶ φῂς Turn. τὶ φὴς G. Rob. τιφὴς Ald.

765

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-487

ἄγγελλ᾿ ... τἀπεσταλμένα: ἄγγελλ' Rob. Turn. ἀγγελ' M. ἄγγελ' G. Ald. Deinde τάπεσταλμένα Vict. et sic M. τὰ πεπαλμένα Rob. τὰ πεπλαγμένα G. τὰ πεπραγμένα Ald. Turn.

766

767. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-488

μέλει ... μέλῃ: μέλει et deinde μέλη (μέλη Ald. Ald. Turn. μέλλει et deinde μέλλη M. G. Rob.

767

768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-489

σοῖς: τοῖς γιο σοῖς error Vict. propagatus a Cantero et Stanleio.

768

770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-490

νῦν παραιτουμένα μοι: Xo. M. Turn. Linea praefixa in G. Nulla nota in Ald. oo. Rob. Nullum paene vitii genus est, quo non sit contaminatum hoe carmen chori. Parum feliciter olim in Observationibus criticis metra restituere conatus eram, quo tempore nondum intellexeram licentias, quas metrici fere in omnibus versuum generibus statuebant, in tragicorum melicis carminibus nullas esse. Erat tamen illa descriptio sie facta, ut stropharum dispositio aequabilitatem haberet. Quare qui istam metrorum descriptionem sequeretur, non debebat certe ordinem stropharum mutare, quod hic quoque Schützius incredibili audacia fecit. Nunc de metris non potest ambigi, quin aliter ac tum a me factum erat constitui debeant. Est autem stropharum dispositio haec. Medium carminis locum mesodus tenet, quae, ut fieri in mesodis consentaneum est, metra habet multum a ceterarum metris stropharum diversa. Ea mesodus inclusa est ab utraque parte stropha tertia eiusque antistropha. Ante hane stropham et post eius antistropham stropha est atque antistropha secunda, sed sic ut stropha media sit inter stropham et antistropham primam, antistropha inter stropham atque antistropham quartam: hac forma, α. β'. ά. γ'. μεσωδός. γ'. δ. β'. δ'. νῦν παραιτουμέν ἐμοὶ Μ. νῦν παραιτούμεν ἐμοὶ G. Rob. νῦν παραιτούμ᾽ ἐν μοὶ Αld. νῦν παραιτουμένῃ μοι Turn. Restituenda erat forma Dorica.

770

771. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-491

Ζεῦ: Post ζεν aliquid erasum in M.

771

772-774. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-492

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν, κυρίως τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἰδεῖν: δὸς τύχας τυχεῖν δέ μου κυρίως M. G. Ald. Rob. δὸς τύχας, τυχεῖν δέ μοι κυρίως Turn. Scholiastes δός μοι εὐτυχίαν εὐτυχῆσαι βεβαίως. Hinc eiecto δέ μου, quod e δός μοι ortum esse videtur, scripsi δὸς τύχας εὖ τυχεῖν κυρίως. In eandem emendationem incidit Bambergerus, in reliquis falsus. Deinde τὰ σωφροσννευματισμένοις ἰδεῖν Μ. et Rob. nisi quod hic τα sine accentu habet. τὰ σώφροσυν εὐμαιομένοις ἰδεῖν G. Ald. τὰ σώφροσιν εὖ μαιομένοις ἰδεῖν Turn. Scribendum erat, plena interpunctione post haec verba posita, τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἔχειν. Itaque hos versus ita constitui, δὸς τύχας εὖ τυχεῖν κυρίως τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἔχειν. Nunc oranti mihi, caelicolarum pater Iuppiter, da prospere rem cedere iis qui honesta salva esse cupiunt.

775-776. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-493

διὰ δίκας πᾶν ἔπος ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις: διαδικᾶσαι M. G. διαδικάσαι Ald. Rob. Turn. διὰ δίκας Pauwius. It ferri posset, nisi melius Creticus servaretur purus. Itaque quum in M. G. hoc scholion adscriptum sit δικαίως, κατὰ δίκαν, ὅ ἐστι κατὰ τὸ δίκαιον, quis dubitabit restituere καδ δίκαν? Deinde πᾶν ἔπος ἔλακον ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις M. G. Ald. Rob. Turn. nisi quod in G. Ald. φυλάσσεις scriptum est. Scribendum erat καδ δίκαν πᾶν ἔπος ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

777. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-494

πρὸ δέ γ' ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ, θές: ε ε (έ ἑ G. Ald. Rob.) προδὲ δὴχθρῶν Μ. G. Ald. Rob. 2, πρὸ δηχθρῶν Turn. Neque exclamatio hic apta est, et insolens erasis δὴ ἐχθρῶν. Deinde τῶν ἔσω μελάθρων ὦ ζεῦ θές. Hoc si proprie accipiatur, ne verum quidem est, quia Aegisthus non erat intus. Metrum docet, quod etiam Seidlerus de versibus dochm. p. 406. vidit, scribendum esse τὸν ἔσωθεν, et removendum d. Scripsi igitur πρὸ δέ γ' ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεύ, θές. Oresten dicit.

777

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-495

νιν μέγαν ἄρας: Libri μιν. Correxit Seidlerus. Deinde μέγαν ἄρας Rob. Turn. μέγαν ἄιρας Μ. μέγα μιρας G. μέγα αἴρας Ald.

778

780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-496

παλίμποινα ... ἀμείψει: παλίμποινα Vict. παλίνποινα M. G. AH. Rob. Turn. Scholiastes επάρας γὰρ τὸν Ὀρέστην, δυνήσῃ καὶ τριπλασίονα ποινὴν εἰςπράξασθαι τὸν Ὀρέστην ποιῆσαι. Hinc Turn. ἀμείψῃ scripsit. Ceteri omnes ἀμείψει. Dictum id est pro αμειφθήσῃ, vicissim accipies. Vidit hoc Pauwius.

780

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-497

ἴσθι: Libri ἴσθι. Recepi Pauwii emendationem ἴσχε.

781

782. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-498

ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν: ζυγέντ' Μ. Rob. Turn. ζυγοῦντ' G. Ald. Deinde libri ἐν ἁρματι. Scripsi ἐν ἅρμασιν. Scholiastes ἐνέμεινε τῇ μεταφορά, φήσας γὰρ ἐν ἅρμασι πημάτων, τὸ δρόμῳ ἐπήγαγε. Ita, ἐν ἅρμασι, legitur in scholiis codicis G. et editionis Rob. et, ut puto, etiam in scholiis codicis M. ἐν ἅρματι scholiorum editio Vict.

782

784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-499

μέτρον, τίν' ἂν: Turn. e coniectura μέτρου, quod coniungit cum sequentibus. Ceteri omnes μέτρον. Deinde omnes τίς ἄν. Scripsi τόν αὐ.

784

785. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-500

σωζόμενον: σωζόμενον, sed priore o ex eo facto, Μ. σωζώμενον G.

785

786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-501

γάπεδον: Libri δάπεδον. Scribendum erat γάπεδον. V. ad Prom. v. 830.

786

787. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-502

ἀνομένων βημάτων: ἀνομένων in M. ex αναμένων factum est. Deinde βημάτων M. G. Ald. κτημάτων Rob. πημάτων Turn. ex scholio, λείπει τὸ ὅπως, καὶ τὸ ἰδεῖν ἀντὶ τοῦ ἴδοι. ὁ δὲ νοῦς, ὅπως ἂν τοῦτο ἴδοι σωζόμενον τὸν ῥυθμὸν ὁμαλὸν καὶ εὔτακτον κατὰ τὸν δρόμον τῶν ἀνυομένων πημάτων. Multo magis poetica est vetus lectio βημάτων. Haeserunt in his versibus interpretes et veteres et recentiores propterea quod τις a scriptum inveniebant, tum quod non intelligebant quomodo tot accusativi construendi essent. Ita vero haec stropha intelligenda est, sustine cari viri pullum iunctum currui malorum, modum adhibens in cursu, ut hoc solum rursus videat desinentium gressuum nisum aliquam servare mensuram. Γάπεδον dicitur videre ὄρεγμα βημάτων, hoc autem σώζεσθαι ρυθμόν τινα.

787

788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-503

ἔσω: Libri ἔσωθε. Metrum exigebat ἔσω.

788

789. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-504

πλουτογαθῆ ... ἐνίζετε: πλουτογαθή Turn. et hoc ipse M. habere videtur. πλουταγαθῆ G. Rob. πλουτ᾽ ἀγαθῆ Ald. Deinde libri μυχὸν νομίζετε, quod scholiastes interpretatur ήνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε. Scribendum μυχὸν ἐνίζετε. Neque enim antistrophicus versus, sed hic emen- dandus est. Euripides Hel. v. 1117. μουσεῖα καὶ θάκους ἐνίζουσαν ἀηδόνα.

789

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-505

κλῦτε: Libri κλύετε. Scribendum esse κλυτε vidit etiam Dindorfius.

790

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-506

ἄγετε, τῶν πάλαι: Librt ἄγετε, τῶν πάλαι πεπραγμένων. Delendum est πεπραγμένων, ut voluit Canterus, quamquam ille quidem non intellecta vera stropharum ratione.

791

792. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-507

προςφάτοις δίκαις: πρὸς φάτοις Ald. Nisi metra ostenderent hic versum intercidisse, satis id argueret oratio per nullam particulam cum superioribus nexa.

792

795. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-508

τὸ δὲ καλῶς κτάμενον: Libri τόδε καλῶς κτάμενον, nisi quod τὸ δεκαλῶς habet Rob. Scholiastes διὰ τοῦτο τὸ καλῶς ἀναιρεθησόμενον. λέγει δὲ τὸ αἷμα τοῦ Αἰγίσθου. Recte Bambergerus haec sie emendavit, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον.

795

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-509

ὦ μέγα ναίων στόμιον: Scholiastes haec verba, ὦ μέγα ναίων στόμιον, interpretatur ὦ Αιδη. Apollinem recte intellexit Heathius. Infra v. 941. ὁ Λοξίας ὁ Παρνάσσιος μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός. Hesychius στόμια, χάσματα. Strabo IX. p. 641. de oraculo Delphico, υπερκεῖσθαι δὲ τοῦ στομίου τρίποδα υψηλόν.

796

796-798. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-510

εὖ δὸς ἀνέδην ἰδεῖν δόμον ἀνδρός, καί νιν ἐλευθερίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας: εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρὸς καί νιν ἐλευθερίως λαμπρῶς ἰδεῖν φιλίοις όμμασι δνοφερὰς καλύπτρας M. G. Ald. Rob. nisi quod Rob. εν δὸς ἂν ἰδεῖν habet, et per errorem δνοφερὰς καλύπτας, alioque errore Ald. δνοφερός καλύπτρας. Turnebus dedit λαμπρῶς τὸ ἰδεῖν. Emendavi haec in Opusc. I. p. 115. seq. Nam in iis, quae libri habent, duo sunt ad quae nemo non statim offendat, άνιδεῖν, insolens verbum, quod scholiastes interpretatur αναβλέψαι, sequente mox ἰδεῖν, et ἐλευθερίως λαμπρῶς. llud sic est dictum, ut ferri nemqueat, alterum sic ut non possit addita copula emendari: languet enim hoc, ἐλευθερίως λαμπρῶς τε. Vtrumque adverbium interpretatio est alius adverbii, ανέδην, quod deinde in ἀνδεῖν mutatum est. Eustathius p. 168, 36. ἀνέδην interpretatur ἀνέτως καὶ ἐλευθέρως, Suidas δαψιλῶς, ἀκωλύτως, κατακόρως, Zonaras p. 225. et Favorinus φανερῶς. Deinde genitivos δνοφερᾶς καλύπτρας agnoscit scholiastes, cuius haec est adnotatio, τοῦ σκότους. Metri pariter ac sensus caussa addidi ἐκ. Itaque sic scripsi hanc mesodum, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων στόμιον, εὖ δὸς ἀνέδην δόμον ἀνδρός, καί νιν ἰδεῖν φιλίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας. Tu vero, qui bene conditam magnam speluncam lenes, fac ul domus viri libere, et ipse (Agamemno) amicis oculis ex caliginoso velamine (sepulcri) adspiciat.

799. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-511

ξυλλάβοι: ξυλλάβοι Μ. Turn. ξυμλάβοι Ald. ut G. habet, in quo tamen β erasum et pro a scriptum β a prima manu. ξυμβάλοι Rob.

799

800. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-512

ἐπιφορώτατος: Omnes επιφορώτατος. Non debebam olim scribendum coniicere επιφ θορώτατος, neque Emperius ἐπεὶ φορώτατος, sed emen- danda erat stropha. Scholiastes ὡς ἐπὶ ἀνέμου εἶπεν, ἀντὶ τοῦ ὁ λο- γικώτατος. Thucydides III. 74. ἡ πόλις ἐκίνδυνευσε πᾶσα διαφθα- ρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν. Lucianus Hermot. 28. p. 769. εἰ ἐπίφορόν ἐστι καὶ οὔριον τὸ πνεῦμα τοῖς Κό- ρινθόνδε διαπλεῦσαι ἐθέλουσι.

800

801. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-513

θέλων: θέλεν, sed ad ultimam syllabam @ adscripto Med.

801

802-805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-514

τὰ δ᾽ ἄλλα ἀμφανεῖ χρήζων. ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγων νύκτα πρό τ' ὀμμάτων σκότον φέρει, καθ' ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος: Libri πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεί χρήΐζων κρυπτά. ἄσκο- πον δ᾽ ἔπος λέγων etc. Non recte olim haec verba, πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά, ut ab interprete adscripta delenda esse putavi. Excidit potius versus in stropha. Hic autem non dubito quin Aeschylus scripserit τὰ δ᾽ ἄλὰ ἀμφανεῖ χρήζων. ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγων νύκτα πρό τ' ὀμμάτων σκότον φέρει, καθ' ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος. Horum verborum, τὰ δ᾽ ἄλα ἀμφανεῖ χρήζων, explicatio est velus scholion, τὰ δὲ κρυπτὰ νῦν φανερώσει. Deinde κρυπτά in textum venit. Inde alterum scholion, depravatam scripturam explicans, θέλων πολλὰ κρυπτὰ εὑρίσκει (sic M. G. non εὑρήσει). Quid illud ἄσκοπον nos sit, quod tam grandi oratione summus poeta adumbravit, indicat Homerus, Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο ἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσίν καλὴν χρυσείην, τῇ τ᾽ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει, ὧν ἐθέλει· τοὺς δ᾽ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει.

805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-515

καθ' ἡμέραν δ' ... οὐδὲν ἐμφανέστερος: καθ' ἡμέραν δ' M. Rob. καθ' ἡμέραν, omisso δ', G. Turn. καθημέραν Ald. Καθ' ἡμέραν est interdiu. v. Lobeckium Paralip. p. 63. Deinde οὐδενὶ ἐμφανέστερος Rob. Ceteri recte οὐδὲν ἐμφανέστερος.

805

806. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-516

καὶ τότ᾽ ἤδη, τότε πλοῦτον: Libri καὶ τότε δὴ πλοῦτον. Scholiastes τὸν πλοῦτον τῶν δωμάτων ἐλεύθερον τῇ πόλει μεθήσομεν. Scripsi καὶ τότ᾽ ἤδη, τότε πλοῦτον * οἴσομεν * Nam excidisse verbum et antistrophicus versus monstrat et sententia.

806

807. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-517

δωμάτων: Non opus esse videtur ut δωμάτων mutetur in δειμάτων, quod et ego aliquando conieci et II. L. Ahrens.

807

808. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-518

οὐριοστάταν: Ουριοστάταν recte interpretari videtur scholiastes οὐρίως σταθέντα.

808

809-810. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-519

ἅμα δὲ κρεκτὸν γοερὸν νόμον θήσομεν πόλει: ὁμοῦ κρεκτὸν γοήτων νόμον μεθήσομεν πόλει Μ. in quo ὁμοῦ itemque or in νόμον, quod antea νόμων erat, ab alia, ut videtur manu, in litura scripta sunt. Discrepant ab his ceteri libri eo quod in G. γοήτῶν cum duplici accentu et sequens vocabulum eo compendio scriptum est, quod νόμων significat: ceteri γοητῶν νόμον habent. μεΘέλσομεν vitium Rob. Praeterea Turnebus κρεκτῶν scripsit. Scholion in M. ita scriptum est ὁμοῦ δὲ μεθήσομεν τὸν κρεκτὸν γοήτων νόμων, ὃ ἐστι, καὶ τῶν ἀγαθῶν τῇ πόλει μεταδώσομεν καὶ τὸν Αγαμέμνονα ἀκινδύνως θρηνήσομεν. Deinde aliud scholion, τὸν τῶν γοήτων, οἳ ὡς ᾄδουσι παριόντες (sic M. περιϊόντες Vict.) τὴν πόλιν. Scripsisse videtur Aeschylus ἅμα δὲ κρεκτὸν γοατὰν νόμον θήσομεν πόλει. Sepulcri ornamenta, inquit, ex mulieris congestis opibus ampla feremus Agamemnoni, simulque lugebimus eum.

810-812. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-520

τάδ᾽ εὖ ἔχοντ᾽, ἐμὸν κέρδος αὔξει τόδ᾽, ἄτα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων: τὰ δ᾽ εὖ M. Turn. τάδ' εὖ G. Ald. Rob. Deinde libri ἐμὸν ἐμὸν κέρδος ἀέξεται τόδε, ἄτα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων. In Rob. ἐμὸν semel tantum legitur. ἄτα G. Ald. Turn. άτη, sed supra adscripto α, Μ. ἄτη Rob. Scholiastes τὰ καλῶς ἀποβαίνοντα τὸ ἐμὸν κέρδος ἐστίν, τῶν δὲ περὶ Ὀρέστην καὶ Ἠλέκτραν ἀπαλλαγὴ ἄτης. Scripsi τὰ δ᾽ εἶ ευ ἔχοντ᾽ ἐμὸν κέρδος αὔξει τόδ', &- τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων.

813-816. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-521

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαύσας πατρὸς ἔργῳ πρὸς σέ, τέκνον, πατρὸς θροούσᾳ, περαίνων ἐπίμομφον αὔδαν: Versui 813. θερ. praefixum in Rob. In M. hi versus ita scripta sunt, σὺ δὲ θαρσῶν ὅτ᾽ ἂν ἥκη | μέρος ἔργων | ἐπαύσας πατρὸς ἔργοι | Θροούσα | πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὲν καὶ περαινων ἐπίμομφαν (sic) ἄταν. Coniunctim ὅταν Turn. Deinde ἥκει Ald. Deinde έπαυσας G. Ald. έσβυσας codex Robortelli: ipse Rob. ἐπαύσας dedit, quod est in M. Turn. Deinde θρούσα Rob. προοῦσα G. Ald. θροούση Turn. Tum αὐδῶν pro αὐδὲν G. Ald. Denique ἐπίμομφαν φάτων Ald. In G. est επίμομφάταν, super φ scripto eo compendio quo ar significatur. ἐπίμομφον άταν Rob. Turn. Corruptissimos versus explicare conatur scholiastes, qui et ipse προούσα legit. Vitiorum, quibus haec affecta sunt, non obscura est origo. Etenim πατρὸς ἔργωι ortum est ex μέρος ἔργων, quod antecesserat. Deinde αυδάν, vera scriptura, super vitiosum utav adscripta erat, et propterea alieno loco inserta est. Accesserunt alii errores. Scripsisse enim puto Aeschylum, σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαΐσας τε προοῦσαν πρὸς σέ, τέκνον, πατρὸς περαίνειν ἐπίμομφον αὐδάν, et quae sequuntur. Θροοῦσαν et ἐπαΐσας Schutzius in prima editione scripsit: verissime, ut videtur. Neque ἐπαΐσας reprehendi potest, quum plura sint apud Aeschylum propius ad epicum sermonem accedentia. Aptissime autem iubetur Orestes audire adhortantem patrem.

817. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-522

Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶ ... σχεθών: Libri cum hiatu περσέως τε ἐν. Correxerunt Schutzius et Porsonus. Deinde φρεσὶ Turn. φρεσσιν Μ. G. φρεσὶν Ald. Rob. Deinde libri σχέθων.

817

818. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-523

τοῖς θ' ... φίλοις: τοῖς θ' Rob. τοῖς δ᾽ Μ. G. Ald. τοῖς τ' Turn. Deinde φίλοισιν Μ. G. Ald. Turn. φίλεσιν Rob. Scribendum φίλοις.

818

819-820. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-524

τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπράσσων χάριτας ὀργᾶς λυγρᾶς: Libri τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπράσσων χάριτος ὀργᾶς λυπρᾶς, nisi quod Turn. ἀργὰς λυπράς scripsit. Id Victorius celerique editores receperunt. Sed defendi non potest. Scribendum est τοῖς τ' ἄνω πρόπρασσ᾽ ἐὼν χάριτας ὀργᾶς λυγρᾶς. Ει χάριτας quidem etiam Schutzius invenit, λυγρᾶς Blomfieldius.

821. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-525

ἄταν τιθείς: Libri ἄταν. Scholiastes τὴν ἔνδον ἐπὶ τῆς οἰκίας φονίαν ἄτην καταβαλών, ὃ ἐστι τὴν Κλυταιμνήστραν. Scribendum videtur αγαν. V. ad Ag. v. 704. τιθοὶς Rob.

821

822. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-526

τὸν αἴτιον δ᾽ ἐξαπολλὺς μόρου: d'omittit Turn. μόρου Turn. μόρον Μ. G. Ald. Rob.

822

823. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-527

NA: Postremus huius carminis versus excidit. Dubitationem eximit metrum.

823

824. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-528

ὑπάγγελος: ὑπ᾽ ἄγγελος G. Ald. et ante correctionem M.

824

826. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-529

ξένους ... μολόντας ... ἐφίμερον: ξένους Rob. μολῶντας G. Ald. ἐφήμερον Turn. In M. i in litura scriptum est, ut hic quoque ἐφήμερον antea fuisse videatur.

826

827. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-530

μόρον δ' ... ἀμφέρειν: μόρον γ' Ὀρέστου Portus et Stanleius in curis secundis. Recepit hoe Blomfieldius. Non mutandum videtur δέ. Deinde ἀμφέρειν M. G. Ald. Rob. ἂν φέρειν Turn. Male Blomfieldius coniecit αὖ φέρειν scribendum esse. Hoc quoque, inquit, plenum timoris mulum domus huec referre poterit ad caedem illam quae nos vulnerat et mordet, i. e. hoc quoque nobis propter caedem illam evenit.

827

828. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-531

δειματοσταγὲς φόνῳ: δειματοσταγές φόνῳ Vict. δειματοστάγ᾽ ἐς φόνῳ M. G. δείματος τάγ' ἐς φόνῳ Ald. Rob. δείματος τάγ᾽ ἐς φόνον Turn. Non debebat Porto et Stanleio αἱματοσταγές scribendum videri. Conferendum quod est in Agamemnone v. 166. στάζει δ᾽ ἔν θ᾽ ὕπνῳ πρὸ καρδίας μνησιπήμων πόνος, καὶ παρ᾽ ἄκοντας ἦλθε σωφρονεῖν. Choeph. v. 354. si recte illa constitui, τί γὰρ κεύθω, φρενὸς οἷον ἔμπας πουτᾶται πάροιθε πρώρας δριμυτάκιου κραδίας θύματος ἔγκοτον στύγος; Eum. v. 358. δειματοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε.

828

829. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-532

ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ: Scholiastes ὡς ἐπὶ μαχαίρας, οὐ παρακαλυφθέντι, ἀλλ᾽ ἀειμνήστῳ. ἐν γὰρ τοῖς θρήνοις ἀμύσσουσιν αὑτῶν τὰ στήθη. Mira interpretatio. Ελκαίνειν alibi non legitur. Δεδηγμένῳ recte videtur Schiitzius pro δεδηκότι dictum putasse. Ita φόνῳ ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ erit caedi vulneranti nos et mordenti.

829

832. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-533

θρώσκουσι: θρώσκουσι Μ.

832

834. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-534

ἠκούσαμεν: Linea praefixa in M. G. Nulla nota in Ald. Αγγ. Turn. Recte haec choro tribuit Rob.

834

836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-535

ὡς αὐτὸν αὐτῶν ... πάρα: ὡς αὐτὸν αὐτῶν Schutzius et Porsonus. ὡς αὐτὸς αὐτὸν M. G. Ald. Rob. ôç avròs avτæv Turn. In fine versus libri ég. Scribendum erat naga. Vidit hoc etiam Emperius, cui praeterea scribendum videbatur ὅσ᾽ αὐτὸς αὐτῶν, hoc quidem minus recte. a in litura est in M.

836

837. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-536

ἰδεῖν: Personae notam omittunt M. G. Ald.

837

838. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-537

εἴτ᾽: Turn. M. Žɛv G. Ald. Rob.

838

839. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-538

κληδόνος: κλυδόνος G. Ald.

839

840. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-539

οὔτοι φρέν᾽ ἂν κλέψειεν: οὗτοι φρέν ἂν κλέψειεν Elmsleius ad Euripidis Med. p. 150. οὗτοι φρένα κλέψειαν M. G. Ald. Rob. Τurn. κλέψειεν Stephanus.

840

841. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-540

ἄρξωμαι: ἄρξαμαι vitium Ald.

841

842. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-541

κἀπιθεάζουσ': nagyoμén Rob. Deinde záridoάžovou M. G. sed in M. od ab alia manu in litura scriptum est. κἀπιθοάζωσα Ald. καπι θοάζουσα Rob. zḍлidoάlovo' Turn. Recte Blomfieldius et ante eum Schultzius scribendum coniecerunt κἀπιθεάζουσ'.

842

844. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-542

ἀνύσωμαι: ἀνύσομαι G.

844

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-543

μιανθεῖσαι: juaviva Rob. ex sua coniectura: codex eius, ut ceteri libri, μιανθεῖσαι.

845

846. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-544

πειραὶ: Scholiastes πειραί, αἱ ἀκμαὶ τῶν ξιφῶν, παρὰ τὸ πείρειν. Non debebat Blomfieldius Pauwii лɛα probare.

846

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-1

Prolog Orestes und Pylades stehen am Grabe des Agamemnon, welches, wie es scheint, an der Grenze von Bühne und Orchestra seitwärts angebracht ist. Bei V. 10 kommt Elektra mit dem Chore aus dem Atridenpalaste, welchen die Hauptdekoration vorstellt. Orestes und Pylades treten zur Seite. Während der Chor in die Orchestra hinabsteigt und sich dort bei dem Grabe aufstellt, nähert sich Elektra dem Grabhügel auf der Bühne. - V. 18 f. wird das aufregende Moment der Handlung angegeben.

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-2

Hermes χθόνιος (Soph. Αi. 832, Eur. Alk. 743) hat als ψυχοπομπός das Amt, die Sache der abgeschiedenen Seelen auf der Oberwelt zu wahren. Vgl. 124. Auf dem Grabmal war vielleicht eine Säule ( Ερμής) angebracht. Vgl. Cic. de legg. 11 26. - χθόνιε : zu Ag. 1590 . ἐποπτεύειν wie Ag. 1579 , Cho. 983 , Eum. 220 , ἐπωπᾶν Cho. 689 , Eum. 275 , ἐπισκόπους Cho. 126 , ἐφορᾶν Soph. El. 175 von dem zornigen Blicke strafgerechter Götter. Vgl. ἔπις θεῶν. Die richtige Erklärung ,in unwilligem Hinblick auf die Vergewaltigung meines Vaters (vgl. 126) werde mir Retter" u. s. w. legt Aristophanes Frö. 1141 dem Euripides in den Mund: πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύειν ἔφης während er zum Scherze Aschylos selbst eine falsche Erklärung geben lafst: οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσείπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας. Vgl. Schol. zu d. St. Αρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγή σεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-3

Die Tautologie, welche bei Aristophanes Euripides rügt: ἥκω γὰρ ἐς γῆν, φησί, καὶ κατέρχομαι· ἥκω δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ κατέρχομαι (1156 f.), war jedenfalls ursprünglich nicht vorhanden. Es wird etwa, damit auch yao seine richtige Beziehung erhält, geheifsen haben: κατέρχομαι | πολυφθόρον πρὸς δῶμα Πελοπιδών τόδε πατρὸς τιμω ρὸς καὶ δόμων καταστάτης, so dafs die Rechtfertigung, welche dort Aschylos giebt: ἥκειν μὲν ἐς γῆν ἔσθ' ὅτῳ μετῆν πάτρας· χωρὶς γὰρ ἄλλης συμφορᾶς ἐλήλυθεν· φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ἥκει τε καὶ κατέρχεται (1163 ff), gleichfalls nur als ein Scherz erscheint. Ebenso verhält es sich mit dem gegen die folgende Stelle ausgesprochenen Tadel: rovd ἕτερον αὖ δὶς λέγει, κλύειν ἀκοῦσαι, ταὐτὸν ὂν σαφέστατα (1173 f.), denn augenscheinlich hatte ἀκοῦσαι ein Objekt, etwa παιδὸς ὀρφανοῦ λιτάς: meinen Ruf zu hören, mein Flehen zu vernehmen."

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-4

⁴

Erfurdt ergänzt φέρω δέ. πλόκαμος θρεπτήριος, die Locke, welche beim Eintritt in das Mannesalter zum Dank für die Jugendpflege dem Απόλλων κουροτρόφος und den Flufsgöttern des Landes geweiht wurde. Vgl. Hom. Ψ 141 Αχιλλεὺς . . ἀπεκείρατο χαίτην, τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν und Eustath. zu d. St. ἔθος ἦν τρέφειν κόμην τους νέους μέχρι καὶ ἀκμῆς, εἶτα κείρειν αὐτὴν ἐγ χωρίοις ποταμοῖς· ἐποίουν δὲ οὕτω τιμῶντες τὸ καλὸν ὕδωρ, Schol. zu Pind. Pyth. IV 145 τὰς γὰρ πρώτας κόμας τοῖς ποταμοῖς ἀπεκείροντο κτέ.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-5

⁵

πλόκαμος πενθητήριος, vgl. Eur. Suppl. 974

πένθιμοι κουραὶ καὶ στέφανοι κόμας

. Locken wurden den Lieben gleich nach dem Tode ( Soph. Ai. 1173 , Eur. Alk. 101 χαίτη τ᾽ οὔτις ἐπὶ προθύροις του μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πένθει πίτνει) und öfter am Grabe zur Erinnerung geweiht ( Soph. El. 449 ff. ).

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-6

⁶

Vgl. Eur. Αlk. 767 οὐδ᾽ ἐφεσπόμην (der Leiche der Alkestis) οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἀποιμώζων ἐμὴν δέσποιναν, Suppl. 772

ἀλλ᾽ εἶμ᾽

, ἐπαρῶ χεῖρ᾽ ἀπαντήσας νεκροῖς " Αιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους. Das Ausstrecken und Ringen der Hände war also ein Gestus der Totentrauer.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-7

⁷

Vor diesem Vers ist nebst anderem wahrscheinlich auch das aufserhalb des Trimeters stehende ἔα als Ausdruck der Überraschung ausgefallen. Vgl. Prom. 314

ἔα

, τί χρῆμα;

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-8

⁸

προσεικάσω: vgl. Ag. 1123

κακῷ δέ τῷ προσεικάζω τάδε

ich vermute irgend ein Unglück dahinter).

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-9

⁹

Hesych. προσκυρεῖ· προσεγγίζει.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-10

¹⁰

ἢ . . ἐπεικάσας τύχω: „Oder soll ich vermuten, um das Rechte zu treffen?" Vgl. zu Ag. 1200 . Das konjunktivische Verhältnis bezieht sich auf das Particip. Vgl. Eur. Iph. Τ. 1321 πῶς ἔλειζον ὀνομάσας τύχω; Hipp 826 τίνα λόγον, τάλας, τίνα τύχαν σέθεν .. προσαν δῶν τύχω; Herod. VIII 101 συμβού λευσον δκότερα ποιέων ἐπιτύχω εὖ βουλευσάμενος, Eum. 681

πῶς τιθείσ

' ἄμομφος ὦ; Anders ist Soph. Εl. 663 ἡ καὶ δάμαρτα τήνδ᾽ ἐπεικάζων κυρῶ κείνου; aufzufassen und κυρῶ als Indikativ zu betrachten.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-11

¹¹

νερτέροις μειλίγματα wie Pers. 613

χοὰς φέρουσ

', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια. Doch möchte man hier νερτέρων μειλίγματα oder νερτέροις δωρήματα erwarten.

16-17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-12

¹²

δοκῶ στείχειν (ich glaube, dafs sie daher schreitet) wie Ag. 596 u. ö., wenn es nicht ursprünglich (nach der Vermutung von Turnebus und Hartung) ὁρᾶν oder βλέπειν für στείχειν geheifsen hat.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-13

¹³

πρέπειν, hervorstechen, auffallen. - Vgl. Hom. Γ 351 Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι. Aspectus Electrae lugentis excitat in Orestis animo desiderium ultionis (Klausen).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-14

¹⁴

θέλων, πρόφρων. Vgl. 520, 761, 789, Suppl. 155

θέλουσα δ

' αὖ θέλουσαν ἁγνά μ' ἐπιδέτω Διὸς κόρα.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-15

¹⁵

¹⁶

προστροπή: ἱκέτις πρόσοδος Schol. 2282 Parodos. Der Chor, welcher an blutig geritzten Wangen und zerfetzten Kleidern die Zeichen der im Auftrag der Klyt. angestellten Totenklage trägt, motiviert sein Auftreten und stellt in Zusammenhang damit Betrachtungen an über die Schuld der Klyt. und die Folgen der Schuld.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-16

¹⁷

¹⁸

Ιαλτός wie πλαγκτός Ag. 598 . Schol. ὑπὸ Κλυταιμήστρας πεμφθεῖσα (nicht auf eigenen Antrieb). Vgl. 44 1.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-17

¹⁹

χοὰς προπομπός: zu Ag. 1075 . κόπῳ, κοπετῷ Schol. Vgl. 425 f. und Soph. Αi. 631 χερόπλακτοι δ' ἐν στέρνοισι πεσοῦνται δοῦποι καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας, Eur. Tro. 794 τάδε σοι δίδομεν πλήγματα κρατὸς στέρνων τε κόπους.

24-25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-18

²⁰

²¹

Auf den blutigen Wangen sind sichtbare Spuren des Zerfleischens die Ritzen, welche der Nagel frisch gerissen hat." Vgl. Hom. Τ 285 χερσὶ δ᾽ ἄμυσσεν στή θεά τ' ἠδ᾽ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα, Eur. Androm. 826 σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι᾽ ἀμύγ ματα θήσομαι, Εl. 146 κατὰ μὲν φίλαν ὄνυχι τεμνομένα δέραν, Οι. 961 τιθεῖσα λευκὸν ὄνυχα διὰ παρηίδων und zu ἄλοκι Eur. Suppl. 826

κατὰ μὲν ὄνυξιν ἠλοκίσμεθα

. Nach Plut. Sol. c. 21 hob Solon ἀμυχὰς κοπτομένων καὶ τὸ θρηνεῖν πεποιημένα καὶ τὸ κωκύειν ἄλλον ἐν ταφαῖς ἑτέρων auf.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-19

²²

²³

δι' . . κέαρ ist eine Zwischenbemerkung, die sich an νεοτόμῳ anschliefst, wozu δι' αἰῶνος den Gegensatz bildet: die äufseren Zeichen der Trauer sind neu, der innere und geheime (80 f.) Schmerz dauert die ganze Zeit über." Ebenso steht die Parenthese αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει Sept. 730 in Gegensatz zu ὠκύποινον. Ζυ δι' αἰῶνος vgl. Ag. 559 .

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-20

²⁴

Zu Fetzen durch Zerreifsen des linnenen Gewebes ( λινοφθόροι ὑφασμάτων s. v. a. τὰ τῶν ὑφασμά των λίνα φθείρουσαι) schlitzte unter dem Ausdruck des Schmerzes das Gewand vor der Brust, auf welches infolge eines unheimlichen Vorfalles Schläge gefallen sind." Es steht also λινοφθόροι λακίδεςals proleptisches Prädikat. Zu στολμοὶ πέπλων vgl. Eur. Alk. 216 μέσ λανα στολμὸν πέπλων, Androm. 148 στολμόν τε χρωτὸς τόνδε ποικίλων πέπλων. Zum Gedanken vgl. Pers. 1061

πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χεροῖν

. Glatter würde der Text sein, wenn es nach den Vermutungen von Heimsöth und Keck προστέρνων στολμῶν, οἴκων . . πεπληγμένων hiefse, so dafs πρ. στολμῶν von λακίδες abhängig und οἴκων.. πεπληγμένων wie Ag. 1660

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι

gesagt wäre.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-21

²⁵

²⁶

Es folgt die Erklärung der ἀγέλαστοι συμφοραί: Nicht ein in Rätseln sprechender, sondern ein deutlicher Phöbos (Wahrsager), der macht, dafs die Haare zu Berge stehen, nicht der Phöbos, der in Delphi, sondern ein Phobos, der im Traume dem Hause weissagt, der Grimm schnaubt im Schlafe, liefs in tiefer Nacht aus dem Innern des Hauses vor Angst einen Aufschrei ertönen, indem er sich schwer auf das Frauengemach stürzte." D. h. der Aufschrei, welchen die von bösen Träumen geingtigte ( περὶ φόβῳ) und gequälte ( ἐξ ὕπνου κότον πνέων) Klytämestra erschallen liefs, ist wie eine prophetische Stimme. Ebenso sagt der Chor Soph. Εl. 475 εἶσιν ἁ πρόμαντις Δίκα κτἑ., nachdem er den Traum der Klyt. vernommen hat. Der Traum und der Grund des Schreiens wird 525 ff. genauer angegeben. Mit τορὸς Φοῖβος ὀνειρόμαντις vgl. das zu Ag. 82 Angeführte. Ζη ὀρθόθριξ vgl. Sept. 551

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵστα ται

, Soph. Oed. Κ. 1624 ὥστε πάν τας ὀρθίας στῆσαι . . τρίχας. δὲ: zu Ag. 437 . περὶ φόβῳ (übermannt von Furcht) wie 545 ἀμφὶ τάρβει, Pers. 697

σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει

, Soph. frg. 147 ἀμφὶ θυμῷ, Eur. Or. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυν δαρὶς ἰάχησε.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

²⁷

²⁸

θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

²⁹

τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-24

³⁰

Dafür eine Gunsterweisung, die nicht als Gunst aufgenommen wird, zur Abwendung des Schlimmen suchend u. s. w. τοιάνδε ist dem Sinne nach von τοιῶνδε, wie Schütz schreiben wollte, nicht verschieden. χάρις ἀχάριτος wie ἄχαρις χάρις Ag. 1545 , Prom. 561 . Vgl. zu Ag. 1137 . Die Erklärung giebt Soph. Εl. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφι λῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ᾽ οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανών ἄτιμος ὥστε δυσμενὴς ἐμασχαλίσθη κτέ. γαῖα μαία ( ὦ γῆ μήτηρ Schol., vgl. ὦ γαῖα μήτερ Eur. Hipp. 601) ruft der Chor aus, weil er die Absicht der Klyt. als frivol erkennt.

45-46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-25

³¹

Der Zwischensatz bezieht sich auf die Bezeichnung δύσθεος.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-26

³²

³³

τί γὰρ κτἑ. giebt die Begründung von ἀχάριτον, worin das Vergebliche des Versuchs die Unterirdischen zu versöhnen ausgesprochen ist.

50-51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-27

³⁴

βροτοστυγεῖς, den Menschen grauenvoll, dagegen Prom. 825

Γοργόνες βροτοστυγείς

, den Menschen feindlich. Wie φάος, lux, Heil und Segen, so bedeutet δνόφοι Unsegen, welcher auf dem Hause ruht, weil die Besitzer sich ihrer Schuld bewufst sind und im Gefühle allgemeiner Mifsachtung keine frohe Stunde haben. Vgl. Εum. 380.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-28

³⁵

Für δυόφοι βροτοστυγεῖς folgt die Erklärung: „Die früher unbezwingliche, unüberwindliche, unnahbare Ehrfurcht vor dem königlichen Hause, welche Ohr und Herz des Volkes durchdrang, weicht jetzt. Und mancher scheut sich nunmehr solches Glück königlicher Stellung zu geniefsen, während sonst königliche Macht den Menschen als Gott und als mehr denn Gott erscheint." δι᾽ ὤτων φρενός τε, weil sich die Ehrfurcht in Reden und in der Gesinnung zeigt. περαίνειν steht im Sinne von περᾶν, vgl. Pind. Pyth. Χ 28 περαίνει πρὸς ἔσχατον πλόον.

59-73. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-29

³⁶

Begründung ( δὲ wie 32) zu φοβεῖται δέ τις τόδ᾽ εὐτυχεῖν: Die Entscheidung der strafenden Gerechtigkeit erschaut schnell die offenbaren Verbrecher; solche aber, deren Schuld sich im Zwielicht birgt, erwartet erst mit der Zeit die Strafe; andere aber deckt wirkungslose (d. h. die Bestrafung ver- eitelnde) Nacht. Der Mord ist offenbar durch das Blutmal, das nicht zerfliefst; der mit Seelenschmerz verbundene Aufschub bewirkt bei dem Mörder nur üppige Blüte der Krankheit (vgl. zu 381 ff.); kein Versteck giebt es für ihn und wenn alle Ströme der Erde sich vereinigen, können sie das Blutmal seiner Hand nicht rein waschen." Den drei Gliedern ταχεία ἐν φάει, χρονίζοντας ἐν μεταιχμίῳ σκότου, ἄκραντος — νύξ entsprechen die drei Glieder des Gegensatzes: immer sichtbare Spur ( ἐν φάει), Aufschub ( χρονίζοντας), Versteck ( νύξ). Anderes Unrecht wird bald gleich, bald spät, manchmal auch gar nicht bestraft, den Mord erwartet unter allen Umständen die Strafe. Aschylos liebt es, durch solchen Kontrast das Verbrechen des Mordes als das schwerste hervorzuheben. Vgl. zu Ag. 990 und besonders Eum. 648 Fesseln kann man lösen: der Tote aber steht nicht wieder auf; dafür allein hat Vater Zeus keine Sühne geschaffen; alles andere nimmt er nicht so schwer." τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκ. χρονίζοντας um des Versmarses willen statt der gewöhnlichen Wendung τοὺς δὲ . . χρονίζοντας. — ἐν μεταιχμίω σκότου scil. καὶ φάους, wie sich aus dem Vorhergehenden ergiebt. Vgl. Aristoph. Vö. 187 ἐν μέσω δήπουθεν ἀήρ ἐστι γῆς (scil. καὶ οὐρανοῦ). ἅπαξ ποθέν wie Αg. 1004 πεσὸν ἅπαξ, Eum. 651

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος

. – φόνος πέπηγεν: haec e populari quadam superstitione intellegenda sunt, ad nostram etiam aetatem propagata, qua maculam ex sanguine hominis iniuste caesi in terram effuso semper manere nec elui posse fingebant (Schütz). διαφέρει, differt, hält hin. - Das dunkle Wort παναρκέτας (vgl. zu Eum. 529 ) erklärt der Schol. τῆς εἰς πάντα τὸν χρόνον ἀρκούσης αὐτῷ. Vgl. Suid. παναρκέος· τοῦ μεγάλου καὶ δυνατοῦ und πανταρκής Pers. 857 . Mit βρύειν vgl. ἀνθεῖ 1007. Genet. wie Soph. Oed. K. 17 x ρος . . βρύων δάφνης ἐλαίας ἀμπέλου. Der Infin. steht konsekutiv. νυμφικῶν ἑδωλίων wie πωλικῶν εδωλίων Sept. 441 von den παρθε νῶνες. Als Versteck erscheint die Frauenwohnung auch Sol. eleg. 4, 30 εἰ καί τις φεύγων ἐν μυχῷ ᾖ θα λάμου, Eur. Iph. Τ. 825 λόγχην . ἐν παρθενῶσι τοῖσι σοῖς κεκρυμμέ νην. πόροι τε πάντες κτ.: vgl Soph. Oed. Τ. 1227 οἶμαι γὰρ οὔτ᾽ ἂν Ἴστρον οὔτε Φᾶσιν ἂν νίψαι καθαρμῷ τήνδε τὴν στέγην κτέ. διαίνοντες, anfeuchtend, konnte Der hier mit καθαίροντες erklärt werden, welches statt des ergänzten ῥοαῖσιν in den Handschriften steht. · ᾐόνησαν: aus einer anderen Stelle des Asch. (frg. 366 Dind.) wird γόνησας angeführt und mit ἔλουσας erklärt. Der Potentialis der Vergangenheit steht ähnlich wie der s. g. gnomische Aorist.

74. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-30

³⁷

ἀνάγκαν ἀμφίπτολιν von der Knechtschaft, infolge deren sie von einer Stadt, ihrem Vaterlande, in eine andere Stadt abgeführt worden sind. Der Schol. verweist auf ἀμφιμάτορας κόρους Eur. Androm. 466 (Geschwister, die von zwei Müttern, aber einem Vater stammen). Vgl. Hesych. ἀμφιμήτορες· οἱ ἐκ πολλῶν (vielmehr ἐξ ἄλλων, wie Buresch verbessert) μητέρων γεγονότες ἀδελφοί. Αἰσχύλος Ηρακλείδαις. Vgl. auch τῆς ἀναγκαίας τύχης Soph. Ai. 485 .

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-31

³⁸

³⁹

ἐσᾶγον αἶσαν: vgl. Hom. Ω 719 εἰσάγαγον κλυτὰ δώματα, ζ 91 εἴ ματα . . ἐσφόρεον μέλαν ὕδωρ, Eur. Hik. 876 χρυσὸν . . οὐκ εἰσεδέξατ' οἶκον, Iph. Τ. 742 εἰσβήσω σκάφος, Hel. 1566 εἰσέθεντο σέλματα, Herc. 850 οὗ γέ μ᾽ εἰσπέμπεις δόμους.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-32

⁴⁰

⁴¹

Schol. ἔστι δὲ παροιμία· δοῦλε, δεσποτῶν ἄκουε καὶ δίκαια κἄδικα.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-33

⁴²

⁴³

πρέποντα ( ἐστὶν ἐπ᾿ ἀρχᾶς βίου, es kommt mir zu bei der Abhängigkeit meines Lebens. Krüger I 68, 40, 4.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-34

⁴⁴

⁴⁵

βία φρενῶν (mit innerem Widerstreben) wie Sept. 599 , Suppl. 806

βία καρδίας

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-35

⁴⁶

ὑφ᾽ εἱμάτων, um die Thranen zu verbergen ( κρυφαίοις πέν θεσιν 82).

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-36

⁴⁷

δεσπόταν wie Eur. frg. 831 δακρύειν τοὺς προσήκοντας φίλους. Der Dativ ματαίοισι τύχαις steht kausal (ob des frevlen Geschicks).

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-37

⁴⁸

παχνουμένη: vgl. Hom. P 112 τοῦ δ᾽ ἐν φρεσὶν ἄλκιμον ἦτορ παχνοῦται, Hes. W. u. Τ. 360 τό γ ἐπάχνωσεν φίλον ἦτορ, Eur. Hipp. 803 λύπῃ παχνωθείσ', Ον. Her. XV 112 adstrictum gelido frigore pectus erat.

83-582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-38

⁴⁹

erstes Epeisodion, geteilt durch einen Kommos (305— 476). Anagnorismos und Vorbereitung der Rache.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-39

⁵⁰

δωμάτων εὐθήμονες: Schol. εὖ τιθεῖσαι τὰ κατὰ τὸν οἶκον. Über den Gen. s. Krüger II 47,26,6.

86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-40

⁵¹

κηδείους χοάς wie 536, Spenden zur Totentrauer, nicht συγγενικάς, wie der Schol. erklärt. Vgl. κηδείου τριχός 225 (Trauerhaar).

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-41

⁵²

εὔφρονα, Verständiges, gut Gedachtes.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-42

⁵³

⁵⁴

Vgl. Eur. Or. 116 nai otão' ἐπ᾿ ἄκρου χώματος λέξον τάδε· Ελένη σ᾿ ἀδελφὴ ταῖσδε δωρεῖται χοαῖς. — πὰρ für παρὰ ist zur Gewinnung eines für Äschylos geeigneteren Rhythmus (von H. Wolf) nach Eum. 229 hergestellt.

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-43

⁵⁵

τοῦτο τοὔπος, diese Bitte.

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-44

⁵⁶

στέφη hier von den Spenden. Vgl. Soph. Εl. 53 πατρὸς τύμβον . . λοιβαῖσι πρῶτον καὶ καρατόμοις χλι δαῖς στέψαντες. Die Menschen verstehen gewöhnlich unter ἴσα Gutes, hier aber werden κακά daraus (Schol. παρ᾽ ὑπόνοιαν· ἔδει γὰρ τῶν καλῶν εἰπεῖν). Diese Pointe wird durch yè gehoben.

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-45

⁵⁷

ἀτίμως, so dafs die Spende dem Toten nicht Ehre, sondern Unehre bringt und ihn gegen die Spenderin erbittert. ώσπερ οὖν wie 887.

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-46

⁵⁸

καθάρμαθ'. . πάλιν (retro) δικοῦσα (hinter mich werfend) .. ὄμ μασιν: τοῦτο πρὸς τὸ παρ' Αθηναίοις ἔθος, ὅτι καθαίροντες οἰκίαν ὀστρακίνῳ θυματηρίῳ ῥίψαντες ἐν ταῖς τριόδοις ἀμεταστρεπτεὶ ἀνεχώρουν. Vgl. Theokr. 24, 93 συλλέξασα κόνιν πυρὸς ἀμφιπόλων τις ῥιψάτω εὖ μάλα πᾶσαν ὑπὲρ ποταμοῖο φέ ρουσα ῥωγάδος ἐκ πέτρας ὑπερούριον, ἂψ δὲ νέεσθαι ἄστρεπτος, Verg. Ecl. VIII 101 rivoque fluenti transque caput iace; nec respexeris, Ovid Fast. V 437 ff. Auch in Deutschland findet sich die Sitte, dafs man Unglück bedeutende Dinge hinter sich über das Haus weg wirft, ohne umzuschauen.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-47

⁵⁹

μεταίτιαι wie 872 ἀναίτιαι. Blomfield setzt an beiden Stellen die gebräuchliche Form. Aber vgl. 909 παραιτία, Soph. Trach. 447

τῇ μεταιτία

und zu Ag. 1527 .

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-48

⁶⁰

νομίζομεν, vgl. βίον νομίζων 1001.

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-49

⁶¹

Schol. ἀντὶ τοῦ οὐδὲν πείσεσθε παρὰ τὸ μόρσιμον.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-50

⁶²

Der unnütze und in den Worten εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχεις ὑπέρτερον (si quid novisti rectius istis Hor. epist. I 6, 67) hier unpassende Vers scheint von Schütz mit Recht als Interpolation bezeichnet worden zu sein. Vgl. auch 107.

107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-51

⁶³

Dicas velim pro ea quam profiteris erga patris sepulcrum reverentia (Schütz). Vgl. Soph. Oed. T. 205

ὥσπερ μ

' ἀραῖον ἔλαβες, ὧδ', ἄναξ, ἐρῶ.

108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-52

⁶⁴

⁶⁵

κεδνά: vgl. Eur. Or. 1138 κέδν᾿ ἀρώμενοι τυχεῖν.

110. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-53

⁶⁶

αὐτήν (dich selbst): zu Ag. 827 .

111-112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-54

⁶⁷

σοὶ τἄρα d. i. du gehöret zu denen, welche den Agisthos hassen. Der furchtsame Chor (vgl. 872) bestätigt es nicht direkt:,,das lege dir in Gedanken nach eigenem Wissen zurecht".

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-55

⁶⁸

τῇδε στάσει: Schol. τῇ συ στάσει ἡμῶν. Vgl. Ag. 1105 , Cho. 456 , Eum. 311 .

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-56

⁶⁹

ὅμως gestellt wie Pers. 298

λέξον καταστάς

, κεἰ στένεις κακοῖς ὅμως. Krüger II 56, 13, 2.

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-57

⁷⁰

εὖ τοῦτο, scil. ἔλεξας.

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-58

⁷¹

τοῖς αἰτίοις wird mit αὐτοῖς 118 wieder aufgenommen.

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-59

⁷²

ἐλθεῖν: aus dem vorhergehenden τί φῶ; ergänzt sich εἰπέ (bete, wünsche).

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-60

⁷³

⁷⁴

δικαστὴν ἢ δικηφόρον: κριτὴν ἢ τιμωρόν Schol. Es bedarf des Richters nicht, weil die Schuld offenkundig ist.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-61

⁷⁵

Schlichtweg etwa so dich ausdrückend" u. s. w. Meineke vermutet ἁπλῶς πιφαύσκουσ'.

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-62

⁷⁶

⁷⁷

εὐσεβῆ θεῶν πάρα, so dafs kein νεμεσᾶν von Seite der Götter eintritt.

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-63

⁷⁸

πῶς δ᾽ οὐκ εὐσεβές ἐστι παρὰ θεῶν, τὸν ἐχθρὸν ἀνταμεί βεσθαι κακοῖς. Vgl. Archiloch. frg. 65 ἓν δ᾽ ἐπίσταμαι μέγα τὸν κακῶς τι δρῶντα δεινοῖς ἀνταμείβεσθαι κακοῖς uud zu Eur. Med. 809.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-64

⁷⁹

ἄρηξον, welches in der Handschrift fehlt, ist von Klausen er- gänzt. κηρύξας ἐμοί, indem du für mich laut ihnen zurufst, dafs .. sollen. Vgl. Soph. Εl. 1066 ὦ χθο νία βροτοῖσι Φάμα, κατά μοι βόασον οἰκτρὰν ἔπα τοῖς ἔνερθ' Ατρεί δαις κτέ.

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-65

⁸⁰

ἐπισκόπους: zu 1.

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-66

⁸¹

κῦμα ( κύημα Schol.) λαμβάνει, von dem Samen befruchtet wird. Ebenso Eum. 662 .

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-67

⁸²

⁸³

χέρνιβας, λοιβάς, χοάς, λουτρά. Vgl. Soph. Εl. 84 πατρὸς χέοντες λουτρά.

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-68

⁸⁴

⁸⁵

πεισμ᾽ ἄναψον: knüpfe für unser irrendes Schifflein (132) ein Haltseil an im Hause. Vgl. Eur. Med. 770 ἐκ τοῦδ᾽ ἀναψόμεσθα πρυμνήτην κάλων, Herc. 478 ὡς ἀνημμένοι κάλως πρυμνησίοισι βίον ἔχοιτ᾽ εὐδαίμονα, Anthol. XII 159 ἐν σοὶ τἀμά, Μυΐσκε, πρυμνήσι” ἀνῆπται, Julian Caes. p. 54 πείσμα καὶ ὅρμον ζῶντι σαυτῷ παρασκευάζων, Heliod. Aeth. VÍI p. 351 πᾶν πείσμα διέρρηκται, πᾶσα ἐλπίδος ἄγκυρα παντοίως ἀνέσπασται.

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-69

⁸⁶

πεπραμένοι, übers Meer verkauft. Vgl. 253. Da Elektra wie eine Sklavin gehalten ist (135), fühlt sie ihr Los dem des Orestes gleich.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-70

⁸⁷

ἀντίδουλος wie ἀντίπαις Eum. 38 .

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-71

⁸⁸

φεύγων ἐστίν, das s. g. σχῆμα Χαλκιδικόν, vgl. 238, Eum. 549

προτίων καὶ αἰδόμενος ἔστω

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-72

⁸⁹

πόνος von dem durch Arbeit Erworbenen, wie Pers. 753

πολὺς πλούτου πόνος

, Eur. Ion 1088 ἄλλων πόνον εἰσπεσών. · χλίουσι, sie lassen sich's wohl sein, sie schwelgen. μέγα wie τιμᾶν μέγα 254, Εum. 994, σεβίζειν μέγα Eum. 12 .

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-73

⁹⁰

σὺν τύχῃ τινί (mit solchem Glücke wie ich es im Sinne habe), vgl. Sept. 459

σὺν τύχῃ δέ τῳ

, Soph. Αi. 853 σὺν τάχει τινί, Oed. T. 80

ἐν τύχῃ γέ τῳ

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-74

⁹¹

Der Akk. σωφρονεστέραν .. εὐσεβεστέραν schliefst sich an den Infin. an. Doch vgl. Anhang. Ansprechend vermutet F. W. Schmidt σωφρονεστέραν τρόπους, da πολύ matt und unpassend ist.

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-75

⁹²

⁹³

τιμωρόν σου, einer der dich rächt.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-76

⁹⁴

Wenn δίκην richtig ist, mufs es als Apposition zum Inhalt des Satzes betrachtet werden. Vgl. Krüger I 57, 10, 10. Man erwartet ἀνταμύνασθαι oder ἀντιτίσασθαι δίκην, wobei δίκην Akk. des inneren Objekts und τιμάορον Subjekt wäre. Weil denkt an den Ausfall eines Verses: δίκην | τίνοντας ὧν ἔδρασαν ἀξίαν κακῶν.

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-77

⁹⁵

⁹⁶

Die gute Bitte geht voraus und folgt nach; die schlimme, welche den Mördern ( κείνοις) gilt, steht in der Mitte. Die fromme Beterin kann nicht mit schlimmen Worten enden.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-78

⁹⁷

Pers. 225

ἐσθλά σοι πέμπειν τέκνῳ τε γῆς ἔνερθεν ἐς φάος

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-79

⁹⁸

ἐπανθίζειν: Schol. στέφειν ὡς ἄνθεσιν, scil. χοάς. Vgl. Pers. 622

ἀλλ᾽

, ὦ φίλοι, χοαῖσι ταῖσδε νερτέρων ὕμνους ἐπευφημεῖτε.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-80

⁹⁹

¹⁰⁰

Schol. ὅτι (d. i. σημείωσαι ὅτι ἐπ᾽ ἀποθανόντος παιᾶνα εἶπεν κακῶς. καὶ Εὐριπίδης (Alk. 424) παιᾶνα τῷ κάτωθεν ασπόνδῳ θεῷ. Vgl. Soph. Οed. Τ. 5 ὁμοῦ δὲ παιάνων τε καὶ στεναγμάτων und Ag. 650 .

152-163. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-81

¹⁰¹

¹⁰²

Dieses (nach der Überlieferung wenigstens) nicht antistrophische Lied, dessen Mafs Dochmien untermischt mit Kretikern und Jamben bilden, wird, wie es scheint, von dem Koryphaios allein oder von dem Koryphaios als Halbchorführer und (von 158 an) von dem anderen Halbchorführer vorgetragen, während die übrigen Choreuten den Gesang mit dem Ausdruck des Schmerzes begleiten.

152. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-82

¹⁰³

¹⁰⁴

Schol. καναχηδὸν δακρύετε von dem Rieseln der Thränen. Vgl. Eur. Hipp. 1464 πολλῶν δακρύων ἔσται πίτυλος.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-83

¹⁰⁵

¹⁰⁶

μελόμενον (angelegen, lieb): Eur. Iph. Τ. 182 μοῦσαν νέκυσι με λομέναν, Phoen. 1302 Ζαχὰν μελομέναν νεκροῖς.

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-84

¹⁰⁷

¹⁰⁸

πρὸς (an) τόδ᾽ ἔρυμα gehört zu κεχυμένων. ἔρυμα: τὸν τάφον Schol. Der Grabhügel ist ein Schutz und Schirm ( Eum. 704 , Suppl. 87 ), der Schlimmes abwehrt und des Guten Sühne herbeifleht. κακῶν ἀπότροπον wie 42. -Wegen ἐπεύχετον mit dem Objekt ἄγος zu Ag. 1075 . Doch ist die Lesart unsicher. Vgl. Anhang.

156-157. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-85

¹⁰⁹

¹¹⁰

σέβας (Gegenstand der Ver - ehrung) μοι wie Eur. Iph. Α. 633 ὦ σέβας ἐμοὶ μέγιστον, Αγαμέμνων ἄναξ. Vgl. Ag. 520 . κλύε (nämlich die Klagen) ἐξ ἀμαυρᾶς φρε νός (welche kommen umdunkelter Seele). aus gramVgl. Ag. 551 .

160. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-86

¹¹¹

Ein Ares (ein Rächer, der Blut vergierst, zu Ag. 1511 f. ), welcher thatkräftig sowohl von dem Bogen als von dem Schwerte Gebrauch macht. Σκυθικά παλίν τονα βέλη: nach einem Bruchstück des Agathon bei Athen. X p. 454 d Σκυθικῷ τε τόξῳ τὸ τρίτον (der dritte Buchstabe des Namens Θησεύς) ἦν προσεμφερές war der skythische Bogen einem nicht unähnlich, weil dessen Enden stark aufwärts gebogen waren. παλίντονα τόξα auch Hom. Θ 266, Herod. VII 69, Soph. Trach. 511 . σχέδια αὐτόκωπα βέλη, die Waffe für den Nahkampf, die man gleich am eigenen Griff fafst, nicht erst durch andere Mittel, wie den Pfeil durch den Bogen, in Bewegung setzt. Zu αὐτόκωπα vgl. Hesych. αὐτόλαβον· ἑαυτοῦ λαβὴν ἔχον.

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-87

¹¹²

Aristot. Poet. c. 16 p. 1455ª 4 τετάρτη δὲ (scil. ἀναγνώρισις) ἡ ἐκ συλλογισμοῦ, οἷον ἐν Χοηφόροις, ὅτι ὅμοιός τις ἐλήλυθεν, ὅμοιος δὲ οὐ δεὶς ἀλλ᾽ ἢ ὁ Ὀρέστης, οὗτος ἄρα ἐλήλυθεν.

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-88

¹¹³

ὀρχεῖται: ebenso wird 1022 F. das Herzklopfen als ein Tanz des Herzens, der das Spiel der Furcht begleitet, bezeichnet.

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-89

¹¹⁴

εὐξύμβολον . . δοξάσαι, vgl. Prom. 792

οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε

, Aristoph. V. 1713 οὐ φατὸν λέγειν.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-90

¹¹⁵

Suppl. 365

σὺ δὲ παρ᾽ ὀψιγόνου μάθε γεραροφρονῶν

171. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-91

¹¹⁶

ὅστις κείραιτο: zu Ag. 625 . Elektra will den Gedanken des Chors auf Orestes lenken: „Ich allein könnte die Locke geweiht haben und thatsächlich gleicht die Locke meinen Haaren; da ich es nicht gethan habe, wie ihr wilst, muls man an Orestes denken.“ Vgl. Soph. Εl. 907 ἐξεπίσταμαι (Chrysothemis, welche die Locke gefunden hat, spricht) μή του τόδ' ἀγλάισμα πλὴν κείνου μολεῖν. τῷ γὰρ προσήκει πλήν γ᾽ ἐμοῦ καὶ σοῦ τόδε κἀγὼ μὲν οὐκ ἔδρασα, τοῦτ᾽ ἐπίσταμαι οὐδ᾽ αὖ σύ κτέ. und dazu Schol. τὸ μὲν ἀπὸ τῆς ὄψεως τοῦ βοστρύχου κινεῖσθαι ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν γελοῖον· πιθανῶς οὖν ἐπάγει, ὅτι οὐδενὶ ἄλλῳ ἢ τῷ πάνυ συνημ μένῳ κατὰ γένος τὰ τοιαῦτα προσήκει.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-92

¹¹⁷

¹¹⁸

ὅδε, ὁ πλόκαμος. ρος hier s. v. a. ὅμοιος. ὁμόπτε

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-93

¹¹⁹

αὐτοῖσιν (Krüger I 43, 1, 3) ἡμῖν mit der bei Ausdrücken der Gleichheit geläufigen Brachylogie. Vgl. Hom. P 51 κόμαι Χαρίτεσσιν ὁμοῖαι. Die Kritik, welche Euripides El. 527 an diesem Erkennungsmittel übt: χαίτης πῶς συνοίσεται πλόκος, ὃ μὲν παλαίστραις ἀνδρὸς εὐγενοῦς τραφείς, ὃ δὲ κτενισμοῖς θῆλυς; ἀλλ᾽ ἀμήχανον. πολλοῖς δ᾽ ἂν εὕροις βοστρύχους ὁμοπτέρους καὶ μὴ γεγῶσιν αἵματος ταὐτοῦ, γέρον, ist zwar an und für sich gerechtfertigt, läfst aber die Naivetät der Äschyleischen Poesie aufser acht.

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-94

¹²⁰

μῶν .. ᾖ wie μὴ ᾖ (Krüger I 54, 8, 13), am Ende ist es u. s. w. μῶν οὖν wie Eur. Androm. 82 u. a.

179. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-95

¹²¹

ἔπεμψε, welches im Gegensatz zu μολείν steht, ist zu betonen. κουρίμην χάριν πατρός (als Liebesgabe von abgeschnittenen Haaren für den Vater) wie 4tos εὐκταίαν χάριν Ag. 1386 .

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-96

¹²²

¹²³

προσέστη καρδίαν : zu Ag. 825 . men.

184-185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-97

¹²⁴

δίψιοι σταγόνες von den ,heifsen" Thränen. ἄφρακτοι: der Thränenstrom ist nicht zu hem δυσχίμου πλημμυρίδος: der unaufhaltsam hervorbrechende Thränenstrom erinnert an eine stürmisch bewegte Flut. Eur. Alk. 184 πᾶν δὲ δέμνιον ὀφθαλμοτέγκτῳ δεύεται πλημμυρίδι.

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-98

¹²⁵

νιν, scil. πλόκαμον.

189-190. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-99

¹²⁶

¹²⁷

ἐπώνυμον φρόνημα: Sept. 523

ὠμόν

, οὔτι παρθένων ἐπώνυμου, φρόνημα, Soph. Εl. 1194 μήτηρ καλεῖται· μητρὶ δ᾽ οὐδὲν ἐξισοῖ.

191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-100

¹²⁸

ἄντικρυς (ins Gesicht, entschieden): Hom. Η 362 ἄντικρυ δ' ἀπόφημι.

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-101

¹²⁹

ἀγλάϊσμα (Grabesschmuck): vgl. Soph. Εl. 908 καὶ νῦν θ᾽ ὁμοίως καὶ τότ᾽ ἐξεπίσταμαι μή του τόδ᾽ ἀγλάϊσμα πλὴν κείνου μολεῖν.

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-102

¹³⁰

¹³¹

Elektra hat οὐκ ἔχω im Sinne, verschweigt aber das ungünstige Wort.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-103

¹³²

¹³³

εἶχε, scil. ὁ πλόκαμος.

195. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-104

¹³⁴

ἐκινυσσόμην (hin- und herschwankte), vgl. Krüger 1 54, 8, 8.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-105

¹³⁵

εὖ σάφα wie Pers. 786

εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστε

. Vgl. zu Ag. 1395 und Eum. 520 . ή: das zweite Glied wird anders gewendet, so dafs die Abhängigkeit von Der (kon σάφ᾽ ἦν wegfällt. sekutive) Infin. ἀποπτύσαι hängt von εὖ σάφ' ἦν in dem Sinne eine sichere Entscheidung gegeben wäre" ab.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-106

¹³⁶

ἄγαλμα τιμήν ist Apposition zum Inhalt des Satzes ( συμπενθεῖν). Vgl. 509 und zu Ag. 235 f.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-107

¹³⁷

Euripides ( El. 534 ) kritisiert auch dieses Erkennungsmittel: πῶς δ᾽ ἂν γένοιτ' ἂν ἐν κραταιλέῳ πέδῳ γαίας ποδῶν ἔκμακτρον; εἰ δ᾽ ἔστιν τόδε, δυοῖν ἀδελφοῖν ποὺς ἂν οὐ γένοιτ᾽ ἴσος, ἀνδρός τε καὶ γυναικός, ἀλλ᾽ ἄρσην κρατεῖ.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-108

¹³⁸

Dieser Vers ist vor 209 unnütz. Ohnedies ist o μolo und auch ποδῶν überfüssig.

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-109

¹³⁹

πτέρναι . . ὑπογραφαί (Fersen und Umrisse der Fufssohlen) ist Apposition zu στίβοι (Angabe der Teile). Und μετρούμεναι schliefst sich an die Apposition statt an στίβοι an. In

210-211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-110

¹⁴⁰

δὶς καταφθορά von der peinlichen Ungewissheit. Gegensatz dazu steht εἰδότας 200, zu dem jedoch auch der Satz οἵοισιν .. στροβούμεθα gehört. - σμικροῦ . . πυθμήν: an die Stelle des eigentlichen Ausdrucks tritt ohne weiteres das Gleichnis. Vgl. die schöne Wendung 246 ff.

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-111

¹⁴¹

τὰ λοιπὰ (Akk., zu 707) τυγχάνειν καλῶς, τοῖς . . ἐπαγγέλ λούσα (den Göttern Bitterfüllung anmeldend d. h. den Göttern dankbar ankündigend, dafs die Bitten in Erfüllung gehen, und damit sich zur Darbringung der gelobten Opfer verpflichtend). Was du erflehst, erfüllt sich bereits; danke den Göttern dafür und bitte nur, dafs auch weiterhin dir alles nach Wunsch gehe." Vgl. 217.

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-112

¹⁴²

τίνος γὰρ ἤδη ἐπέτυχον ὑπὸ θεῶν ὅτι εἶπες τὰ λοιπά"; Schol. τί κυρῶ: zu 707. ἕκατι δαιμόνων, um der Götter willen, quod ad deos attinet.

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-113

¹⁴³

ὧνπερ ( εἰς ὄψιν ἥκειν).

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-114

¹⁴⁴

Zu dem Gebrauch von συνειδέναι (um die That oder den Zustand eines anderen wissen) vgl. Xen. Anab. VII 6, 18 σύνοιδέ μοι εἰ ἐπιορκῶ, Plat. Phaed. p. 92 D ἐγὼ τοῖς διὰ τῶν εἰκότων τὰς ἀποδείξεις ποιουμένοις λόγοις ξύνοιδα οὖσιν ἀλαζόσιν.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-115

¹⁴⁵

ἐκπαγλουμένην: ἐκπάγλως θαυμάζουσαν Schol., viel Aufhebens, grofses Wesen machend. σύνοιδα ist hier wie οἶδα bebandelt. Vgl. Krüger § 56, 7, 6.

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-116

¹⁴⁶

πρός, in Hinsicht auf.

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-117

¹⁴⁷

κατ᾿ αὐτοῦ: zu Ag. 827 .

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-118

¹⁴⁸

ἐν κακοῖσι γελᾶν s. v. a. και κοῖσιν ἐγγελᾶν. Vgl. Soph. Αnt. 551 γέλωτ᾽ ἐν σοὶ γελῶ und zu Ag. 1612 .

222. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-119

¹⁴⁹

Soph. Εl. 1200 ΗΛ. μόνος βροτῶν νυν ἴσθ᾽ ἐποικτείρας ποτέ. ΟΡ. μόνος γὰρ ἥκω τοῖς ἴσοις ἀλγῶν κακοῖς.

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-120

¹⁵⁰

¹⁵¹

Soll ich annehmen, daſs du mit solchen Äufserungen dich als Orestes ausgeben willst?"

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-121

¹⁵²

αὐτὸν ἐμὲ ὁρῶσα.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-122

¹⁵³

¹⁵⁴

ἀναπτεροῦσθαι wie φόβος μ᾿ ἀναπτεροῖ Εur. Suppl. 89 , ἀνε πτερῶσθαι καὶ πεποτῆσθαι τὰς φρένας Aristoph. Vö. 1445, ἀνεπτάμαν Soph. Αi. 693, πέτῃ Eur. Bakch. 332 durch Freude, Furcht oder Hoffnung in die höchste Aufregung und Spannung versetzt werden, so dafs man alle Fassung verliert. Die Fassung wieder gewinnen καταστῆναι Pers. 298

λέξον καταστάς

229-230. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-123

¹⁵⁵

Orestes sagt:,,Uberzeuge dich, dafs von dieser Stelle meines Hauptes die Locke abgeschnitten ist, die du bereits als Locke deines Bruders wegen der Ähnlichkeit mit deinen Haaren anerkannt hast." τομή die Stelle des Haares, wo die Locke abgeschnitten ist. Vgl. Hom. Α 235 σκήπτρον, τὸ μὲν οὔ ποτε φύλλα καὶ ὄζους φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν.

230. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-124

¹⁵⁶

ἰδοῦ δέ wie σκέψαι μὲν σκέψαι δέ, zu 372. Gegen den Witz des Euripides ( El. 541 ) οὐκ οἶσθ᾽, Ορέστης ἡνίκ᾽ ἐκπίπτει χθο- νός, νέαν μ' ἔτ᾽ οὖσαν; εἰ δὲ κἄκρεκον πέπλους, πῶς ἂν τότ᾽ ὢν παῖς ταὐτὰ νῦν ἔχοι φάρη, εἰ μὴ ξυναύξοινθ᾽ οἱ πέπλοι τῷ σώματι; bemerkt der Schol.: οὐ πάντως ἐν τῷ νῦν χιτῶνι, ἀλλ᾿ εἰκὸς αὐτὸν ἔξωθεν ἔχειν παιδικὸν σπάργανον.

231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-125

¹⁵⁷

σπάθη: Hesych. σπάθημα· πύκνωμα, ἀπὸ τῶν ταῖς σπάθαις κατακρουόντων τὰ ὕφη. θήρειον γραφήν: solche Buntstickerei kennt schon Hom. τ 228 ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἑλλόν, ἀσπαίροντα λάων. Vgl. Eur. Iph. Τ. 814, Ion 1146 ff., Hek. 470 f., Poll. VII 55 ὁ δὲ κατάστικτος χιτών ἐστιν ὁ ἔχων ζῷα ἢ ἄνθη ἐνυφασμένα. καὶ ζῷωτὸς δὲ χιτὼν ἐκαλεῖτο καὶ ζωδιωτός.

232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-126

¹⁵⁸

Vgl. Herod. I 119 idov dè οὔτε ἐξεπλάγη ἐντός τε ἑωυτοῦ γίνεται, Hom. χ 411 ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδ' ὀλόλυξε. Orestes kommt einem heftigen Ausbruch freudiger Überraschung zuvor. Damit vermeidet der Dichter die Notwendigkeit, starke Farben aufzutragen.

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-127

¹⁵⁹

Soph. Αi. 1004 ὦ δυσθέατον ὄμμα (so ruft Teukros beim Anblick des toten Bruders). μοίρας, partes, Rollen.

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-128

¹⁶⁰

ὁ δέ ἀντὶ τοῦ γάρ Schol. Vgl. zu Ag. 437 . Die Stelle enthält eine Nachahmung von Hom. Z 429 Εκτωρ, ἀτὰρ σύ μοι ἐσσὶ πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ ἠδὲ κασίγνητος, σὺ δέ μοι θαλερὸς παρακοίτης. Ζυ ἔστ᾽ ἀναγκαίως ἔχον vgl. 692, Aristoph. Frie. 334 μοι ' στ᾿ ἀναγκαίως ἔχον, Antiphan. com. frg. 53, 3 ὁδόν, ἣν πᾶσιν ἐλθεῖν ἔστ' ἀναγκαίως ἔχον, Eur. Suppl. 527

τί τούτων ἐστὶν οὐ καλῶς ἔχον

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-129

¹⁶¹

Statt des einfachen μητέρα ( προσαυδῶν) folgt eine neue Wendung.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-130

¹⁶²

της ὁμοσπόρου scil. στέργηθρον ἐς σέ μοι ῥέπει.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-131

¹⁶³

πιστὸς . . ἦσθα, weil du dich entschlossest zu meiner Erlösung hieherzukommen.

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-132

¹⁶⁴

¹⁶⁵

Beweinte (d. h. unter Thränen ersehnte) Hoffnung. δακρυτός als fem.: zu Ag. 598 . σπέρματος ist als relat. Gen. von σωτήριος abhängig. Vgl. πόνων θελκτήριος 666, λυμαντήριον οἴκων 760, δειμάτων λυτήριον 816, auch δέσμιον σέθεν Eum. 306 . Krüger II 47, 26, 7. Durch σπέρματος σωτήριος wird bezeichnet, dafs sich die Hoffnung auf Erhaltung des Geschlechts bezieht.

236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-133

¹⁶⁶

ἀλκῇ πεποιθώς: Suppl. 355

ἀλκᾷ πίσυνος

, Hom. E 299 λέων ως ἀλκὶ πεποιθώς.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-134

¹⁶⁷

μόνον, vgl. οἷον Ag. 136 , μόνον θεοὶ σῴζοιεν Soph. Phil. 528 . σὺν τῷ τρίτῳ: er wird an drit- ter Stelle genannt als Ζεὺς σωτήρ. Eum. 761

Παλλάδος καὶ Λοξίου ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου σωτῆρος

und zu Ag. 257 f.

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-135

¹⁶⁸

Hier (vgl. 203) wird zuerst das Gleichnis ohne Vermittlung gegeben, diese aber 251 mit οὕτω δὲ καὶ nachgebracht. Vgl. Ag. 76 u. 334. αἰετοῦ πατρός, des alten Adlers. πατρός steht in Gegensatz zu γένναν, erinnert aber gleich an die Beziehung des Gleichnisses.

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-136

¹⁶⁹

Mit πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν vgl. σπείραις πολυπλόκοις Eur. Med. 481. In betreff der Feindschaft des Adlers und des Drachen vgl. Hom. M 200 ff., Aristot. Tiergesch. [ Χ 1 ἔστι δὲ ἀετὸς καὶ δράκων που λέμια· τροφὴν γὰρ ποιεῖται τοὺς ὄφεις ὁ ἀετός.

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-137

¹⁷⁰

τοὺς δέ, als ob παῖδας statt γένναν vorherginge. ἐν-

249-250. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-138

¹⁷¹

¹⁷²

νῆστις: zu Ag. 203 . τελεῖς, ausgewachsen, függe ( ὥστε προσφέρειν). θήραν πατρῴαν, was der alte Adler für die Jungen fing.- σκηνήμασιν: τῇ καλιᾷ Schol.

252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-139

¹⁷³

¹⁷⁴

πατροστερή passivisch wie βιοστερῆ Soph. Oed. Κ. 747, κρατὶ ὀμματοστερεί ebd. 1260, dagegen hat ἀργυροστερή unten 1000 aktive Bedeutung wie ὀμματοστερής Eum. 941 . γόνος, proles.

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-140

¹⁷⁵

Vgl. zu 132.

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-141

¹⁷⁶

καὶ: und nicht blofs Mitleid, sondern auch das eigene Interesse mufs dich bestimmen uns zu helfen. Sept. 76

γένεσθε δ

' ἀλκή· ξυνὰ δ᾽ ἐλπίζω λέγειν· πόλις γὰρ εὐ πράσσουσα δαίμονας τίει.

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-142

¹⁷⁷

ὁμοίας, die ebenso reichlich spendet. εὔθοινον wie θοίναις Prom. 546 von Opfermahlzeiten gesagt ist. Zum Gedanken Hom. A 40 ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί ἔκης ταύρων ἠδ᾽ αἰγῶν, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ.

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-143

¹⁷⁸

out ε .. outɛ: zu Ag. 76 . Doch hat man nicht den gleichen Fall wie etwa Eur. frg. 194 ἐγὼ γὰρ οὔτε ναυτίλον φιλῶ τολμῶντα λίαν οὔτε προστάτην χθονός, weil hier eine Beziehung auf das vorhergehende Gleichnis vorliegt. σήματ᾽ εὐπιθῆ: der Adler ( αἰετὸς ὑψιπέτης) ist der wichtigste Weissagevogel. Hom. Θ 247 αὐτίκα δ᾽ αἰετὸν ἧκε, τελειότατον πετεηνῶν, Μ 201, Ν 822, Ω 292 αἴτει δ᾽ οἰωνὸν ταχὺν ἄγγελον, ὅς τε οἱ αὐτῷ φίλτατος οἰωνῶν, καί εὖ κράτος ἐστὶ μέγιστον, 315, β΄ 146, ο 161, ν 243 — αὐανθείς· ξηρανθείς Hesych.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-144

¹⁷⁹

ἀρήξει: ἐπιμελήσεται τῶν βωμῶν Schol. In anderem Sinne πόλει τ᾿ ἀρήγειν καὶ θεῶν ἐγχωρίων βωμοῖσι Sept. 14 . — βουθύτοις ἤμασιν: zu Ag. 1592 .

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-145

¹⁸⁰

¹⁸¹

κόμιζε: ἐπιμελείας ἀξίου Hesych. Hom. Z 490 τέ᾽ αὐτῆς ἔργα κόμιζε, ο 113 ὣς ἐμὲ κεῖνος ἐνδυ κέως ἐκόμιζε. Das Objekt zu κόμιζε ergiebt sich aus dem folgenden Satze ( δόμον).

264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-146

¹⁸²

ὦ τέκνα nach ὦ παῖδες als Ausdruck zärtlicher Bitte. Vgl. 895.

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-147

¹⁸³

γλώσσης χάριν s. v. a. γλώσση χαριζόμενος (nur um zu reden, aus Schwatzhaftigkeit, μὴ δυνάμενος ἐχεμυθεῖν Schol.), vgl. Hes. W. und Τ. 709 μηδὲ ψεύδεσθαι γλώσ σης χάριν, Soph. Ant. 371

τόλμας χάριν

, Eur. Οr. 1514 γλώσσῃ χαρίζῃ, τἄνδον οὐχ οὕτω φρονῶν. Porson setzt απαγγελεί wegen πεύσεται. Aber durch den Konj. ἀπαγγείλη wird die Befürchtung dessen ausgedrückt. Eur.

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-148

¹⁸⁴

οὓς ἴδοιμ᾽ ἐγώ ποτε: Med. 163 ὅν ποτ᾽ ἐγὼ νύμφαν τ᾿ ἐσίδοιμ᾽ αὐτοῖς μελάθροις διακναιομένους, scherzhaft Aristoph. Ach. 1156 ὃν ἔτ᾽ ἐπίδοιμι τευθίδος δεόμενον.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-149

¹⁸⁵

¹⁸⁶

ἐν κηκίδι πισσήρει, im Qualm des Fichtenbarzes, weil der Scheiterhaufen aus dem Holz der Pechfchte ( πεύκη) errichtet wurde.

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-150

¹⁸⁷

οἴτοι προδώσει ( με) wie οὔ τοι προδώσω ( σε) Eum. 64 . σθενής wie Eum. 61

Λοξία μεγασθενεῖ

. μεγα-

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-151

¹⁸⁸

ἐξορθιάζων: ἀνατεταμένα βοῶν Schol.

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-152

¹⁸⁹

Vgl. Eum. 469 f. , Attius Epigonis frg. VI R. qui nisi genitorem ulso (s. v. a. ultus fuero), nullum meis dat finem miseriis. ὑφ᾽ ἧπαρ, „ins Herz. Soph. Ant. 1315

παίσασ᾽ ὑφ᾽ ἧπαρ αὐτόχειρ αυτήν

, Ag. 440 , 783. θερμόν steht proleptisch. Soph. Ant. 88

θερμὴν ἐπὶ ψυχροῖσι καρδίαν ἔχεις

272. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-153

¹⁹⁰

μέτειμι: zu Ag. 1666 . - τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους, eine kurze, immerhin verständliche Ausdrucksweise. Doch möchte man του φόνου τοὺς αἰτίους, wie Heimsöth, oder τοὺς παλαμναίους πατρός oder τοῦ πατρὸς μιαιφόνους, wie Stadtmüller vermutet hat, erwarten.

273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-154

¹⁹¹

τρόπον τὸν αὐτόν: 887 δόλοις ὀλούμεθ᾿ ὥσπερ οὖν ἐκτείναμεν, 554 1.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-155

¹⁹²

Die Partie 274-295, welche durch eigentümliche und starke Färbung des Ausdrucks auffällt und mit 1030 f. οὐκ ἐρῶ τὴν ζημίαν· τόξῳ γὰρ οὔτις πημάτων προσίζεταιnicht in Einklang steht, scheint Dindorf mit Recht als spätere Einlage bezeichnet zu haben. ἀποχρημάτοισι . ταυρούμενον (scil. ἐμέ erklären Pauw, Hermann, Dindorf u. a.,,in Entrüstung wegen des mir entzogenen väterlichen Erbes". Aber der Gegensatz, der in den folgenden Worten αὐτὸν τῇ φίλῃ ψυχῇ liegt, weist auf folgenden Sinn hin:,,durch Strafen, die nicht mit Geld, sondern mit dem eigenen lieben Leben zu büfsen sind, wild gemacht, aufgeregt", so dafs ζημίαις sich auf die Drohungen des Apollon bezieht. Mit ταυρούμενον vgl. Eur. Med. 92 ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην, 188 τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν (diese Beziehung auf den Blick ist natürlicher).

275-276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-156

¹⁹³

αὐτόν με τίσειν τάδε (scil. τὸ μὴ μετιέναι τὸν τοῦ πατρὸς φό νον) τῇ φίλῃ ψυχῇ (abhängig von τίσειν, büfsen mit) steht, wie gesagt, in Gegensatz zu ἀποχρημάτ τοισι. ἔχοντα κτἑ., d. i. indem über mich viel Unheil komme".

277-278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-157

¹⁹⁴

¹⁹⁵

„,Den Groll der gekränkten Abgeschiedenen aus der Erde den Angehörigen in Aussicht stellend." βλαστάνειν νόσους: vgl. Ag. 753

βλαστάνειν οἰζύν

279-280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-158

¹⁹⁶

λειχήνας σαρκῶν ἐπαμβατῆρας (Aussatz der sich über den Leib verbreitet), ἀγρίαις γνάθοις ( Prom. 384

ποταμοὶ πυρὸς δάπτοντες ἀγρίαις γνάθοις

. . γύας) ἐξέ σθοντας (die Form ἔσθειν auch Ag. 1597 ) ἀρχαίαν (die ursprüngliche, τὴν ὑγιᾶ καὶ ἐξ ἀρχῆς οὖσαν ἡμῖν Schol.) φύσιν ist Apposition zu νόσους. Ζυ λειχήνας vgl. Εum. 788 f., zu ἀρχαίαν Plat. Gorg.518 D προσαπολοῦσιν αὐτῶν καὶ τὰς ἀρχαίας σάρκας.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-159

¹⁹⁷

κόρσας, τρίχας Schol., Poll. II 32, Etym. M. p. 530, 51, Etym. Gud. p. 338. Vgl. Cels. V 28, 19 vitiligo (Flechte) quoque quamvis per se nullum periculum affert, tamen et foeda est et ex malo corporis habitu fit. Eius tres species sunt. Αλφος . Μέλας . . Λευκὴ habet quiddam simile alpho, sed magis albida est et altius descendit, in eaque albi pili sunt et lanugini similes. Omnia haec serpunt, sed in aliis celerius, in aliis tardius. - ἐπαντέλλειν wie ἀντέλλουσα θρίξ Sept. 522 .

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-160

¹⁹⁸

προσβολάς (aggressiones), vgl. Aristoph. Frie. 59 ὅτου ποτ' ἐστὶ δαιμόνων ἡ προσβολή.

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-161

¹⁹⁹

²⁰⁰

ἐκ προστροπαίων αἱμάτων d. i. aus dem Grolle der Gemordeten, die nach Rache verlangen.

284. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-162

²⁰¹

²⁰²

Wenn der Vers dieser Partie ursprünglich angehört, so mufs, wie Dobree vermutet hat, vorher etwas ausgefallen sein (z. Β. τοιαῦτα πέμψειν εἶπε τὸν κάτω νεκρόν, der obwohl er seine Augenbrauen in der Dunkelheit bewege, doch hell sehe).

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-163

²⁰³

Die Rede wird hier direkt, 290 wieder indirekt.

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-164

²⁰⁴

Der Vers scheint aus einer Erklärung zu 283 entstanden zu sein. Vgl. Anhang.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-165

²⁰⁵

λύσσα und μάταιος φόβος geben eine Erklärung zu τὸ .. βέλος, wenn sie auch nicht appositionell stehen. μάταιος, weil nur geträumt. ἐκ νυκτῶν, nächtlicher Weile, wie Hom. μ 286 ἐκ νυκτῶν δ᾽ ἄνεμοι χαλεποί, Theogn. 460, Eur. Rhes. 13 τίνες ἐκ νυκτῶν τὰς ἡμετέρας κοίτας πλάθουσι;

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-166

²⁰⁶

²⁰⁷

κινεί, ταράσσει wie Sept. 60

χωρεῖ κονίει

, 169 αὔειν λακάζειν, Pers. 429

ἔπαιον ἐρράχιζον

, 466 παίουσι κρεοκοποῦσι. Der zweite Ausdruck ergänzt und verstärkt den ersten. Der bei κινεῖ ταράσσει als Objekt gedachte Schuldige ist Subjekt zu διώκεται. πόλεως s. v. a. ἐκ πόλεως.

290-291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-167

²⁰⁸

τοῖς τοιούτοις allgemein, obwohl der Singular vorhergeht ( διώκεται). Nachher (294 und schon 292) folgt wieder der Sing. mit besonderer Beziehung auf Orestes. οὔτε . . οὐ: zu Ag. 501 . μέρος μετασχεῖν wie Ag. 512 . εἶναι, licere. φιλοσπόνδου λιβός d. i. an der Libation, welche der Kreis der φίλοι darbringt. Zu Ag. 1020 und Soph. Oed. Τ. 238 μήτ' εἰσδέ χεσθαι μήτε προσφωνεῖν τινα, μήτ' ἐν θεῶν εὐχαῖσι μηδὲ θύμασι κοι νὸν ποεῖσθαι μήτε χέρνιβας νέμειν, ὠθεῖν δ᾽ ἀπ᾿ οἴκων πάντας. Nach Demosth. XX 158 bestimmte ein Gesetz des Drakon χερνίβων εἴργεσθαι τὸν ἀνδροφόνον, σπονδῶν, κρατήρων, ἱερῶν, ἀγορᾶς.

292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-168

²⁰⁹

ἀπείργειν, nämlich τὸν τοιοὗτον oder μέ, wie πατρός zeigt.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-169

²¹⁰

²¹¹

δέχεσθαι οὐδὲ συλλύειν S. ν. a. οὔτε δέχεσθαι οὔτε συλλύειν: zu Ag. 537 . συλλύειν: συγκαταλύειν, συνοικεῖν Schol., una deversari. Eine andere Bedeutung dürfte hier kaum am Platze sein. Die Bedeutung wenigstens, die das Wort Soph. Αi. 1317 εἰ μὴ ξυνάψων, ἀλλὰ συλλύσων πάρει hat, ist hier nicht brauchbar. Stanley erklärt es: pacisci, transigere, Blomfield: operam praestare in scelere expiando, Heruna solvere navem, indem er Eur. frg. 848 ὅστις δὲ τῷ φύ σαντε μὴ τιμᾶν θέλῃ, μὴ ' μοὶ γένοιτο μήτε συνθύτης θεοῖς μήτ᾽ ἐν θαλάσσῃ κοινόπλουν στέλλοι σκάφος und Hor. carm. III 2,26 vetabo, qui Cereris sacrum volgarit arcanae, sub isdem sit trabibus fragilemque mecum solvat phaselon vergleicht.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-170

²¹²

ταριχευθέντα, exsiccatum, ein ebenso eigentümlicher Ausdruck wie παμφθάρτω. mann:

296. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-171

²¹³

ἆρα für ἄρα (füglich) wie 434.

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-172

²¹⁴

εἰς ἕν (in unum) wie Eur. Phoen. 462 εἰς ἓν συνελθών.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-173

²¹⁵

καὶ πρός wie Prom. 73

και πιθωύξω γε πρός

, 961 πρὸς δέ.

301-302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-174

²¹⁶

²¹⁷

τὸ μὴ τε πέλειν schliefst sich wieder wie ἐφετμαί und πένθος appositionell an ἵμεροι an: der Wunsch dafs nicht seien." δυοῖν γυναικοῖν: Ag. 1625 .

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-175

²¹⁸

τάχ᾽ εἴσεται wie Ag. 1649

γνώση τάχα

, Sept. 646

τάχ᾽ εἰσόμεσθα ταπίσημ᾽ ὅποι τελεῖ

, Eur. Iph. Α. 970 τάχ᾽ εἴσεται σίδηρος, Herakleid.269 πειρώμενος δὴ τοῦτό γ᾽ αὐτίκ᾽ εἴσομαι. Wenn er aber sich gegen den Vorwurf der θήλεια φρήν wehrt, wird er's bald erfahren." Es ist nicht nötig εἴσεται (mit Pauw und Hermann) passivisch zu nehmen oder εἴσομαι zu schreiben. Vgl. Demosth. VIII § 40 κακόνους μέν ἐστι .. τοῖς μάλιστ᾽ οἰομένοις αὐτῷ χαρίζεσθαι· εἰ δὲ μή (d. i. wenn sie es mir nicht glauben), σκεψάσθωσαν κτέ.

305-476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-176

²¹⁹

Kommos, welcher den Rächer weckt (vgl. 326 f.) und die Motive der Handlung entwickelt zur Ermutigung und Stärkung des Orestes (510 ἐπειδὴ δρᾶν κατώρθωσαι φρενί). Derselbe wird durch eine anapästische Partie des Koryphaios eingeleitet und durch eine solche geschlossen und besteht aufserdem aus vier Teilen. Die erste Partie (314-421) zerfällt durch ein anapästisches System des Koryphaios (371-378) in zwei symmetrische Teile, deren Mitte wieder anapästische Systeme des Chorführers einnehmen, die sich entsprechen (339 - 343 = 399 - 403), während zu beiden Seiten eine Strophe des Orestes und eine Antistrophe der Elektra stehen, die auf der einen Seite durch eine Strophe, auf der anderen durch eine Antistrophe des Chors getrennt werden. Die Form des Ganzen ist also folgende: Or. Cho. El. Kor. Or. Cho, El. Kor. Or. Cho. El. Kor. Or. Cho. El.

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-177

²²⁰

ἀλλά häufig am Anfang von Gebeten wie im Lat. at, 474, 538, 1061, Pers. 631 , 643, Soph. Oed. K. 421 , Eur. Med. 759, 1389. Μοίραι, Διόθεν (durch die Fügung von Zeus, Eur. Οr. 355 θεόθεν πράξας ἅπερ ηὔχου): Zeus bringt das ewige Gesetz, welches die Mören vertreten, zur Ausführung, vgl. Eum. 1046

Ζεὺς ὁ πανόπτας οὕτω Μοϊρά τε συγκατέβα

. Über den absolut. Inūn. τελευτᾶν (exitum habeat) zu Ag. 150 .

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-178

²²¹

Qua via iustitia procedit contra Agamemnonis occisores in favorem Orestis (Butler).

309-310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-179

²²²

τελεῖν „leisten, zollen“ unterscheidet sich von τελεῖν „voll- enden". Vgl. Curtius griech. Etymol. unter W. τελ. - Der Zwischensatz,,Dike treibt mit lautem Rufe das Geschuldete ein" bezieht sich auf den ganzen Gedanken Wort für Wort, Schlag für Schlag was s. v. a. ,wie Wort für Wort, so Schlag für Schlag". Das alte ius talionis,,Aug' um Auge, Zahn um Zahn". Ag. 1431

τύμμα τύμματι τίσαι

312-313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-180

²²³

τινέτω, ὁ φονεύσας (Schol.) oder ὁ δράσας, was sich leicht aus dem Zusammenhang ergänzt. δράσαντι: der Dativ unter dem Einfufs von φωνεί. δράσαντι παθεῖν, vgl. Hes. frg. 217 Gottl. εἴ κε πάθοι τά κ᾽ ἔρεξε, δίκη κ᾿ ἰθεῖα γένοιτο, Pind. Nem. IV 32 ῥέζοντά τι καὶ παθεῖν ἔοικεν, Aesch. frg. 282 δράσαντι γάρ τοι καὶ παθεῖν ὀφείλεται, Ag. 381 . — τριγέρων ( κα Ag. 749 ) wie τριπάχυντος Ag. 1477 , τρίπαλαι Aristoph. Ri. 1152. · τάδε: zu Ag. 1333 .

314-315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-181

²²⁴

²²⁵

αἰνοπαθές (von Hartung hergestellt für αἰνόπατερ): δεινὰ παθών Schol. Welches Wort oder welche Handlung kann ich glücklich ans Ziel zu dir ins Grab bringen? Wie das Reich des Lichtes geschieden ist von dem Reiche der Finsternis, so sind Gunsterweisungen, die in einem kräftigen Seufzer bestehen, verschlossen für die Atriden, die früheren Herren des Hauses (d. i. sie können nicht zu Agamemnon dringen). Zum Gedanken vgl. Aristoph. Fr. 1175 τεθνηκόσιν γὰρ ἔλεγεν, ὦ μοχθηρὲ σύ, οἷς οὐδὲ τρὶς λέγοντες ἐξικνούμεθα. τύχοιμ ἄν, dürfte es mir gelingen. Vgl. zu Ag. 1200 . ἕκαθεν οὐρίσας: Eur. Or. 1241 εἴπερ γὰρ εἴσω γῆς ἀκοντίζουσ᾽ ἀραί, κλύει. εὐναί wie Soph. Εl. 436 εὐνὴν πατρός. χάριτες γόος: χάριτας δὲ νεκρῶν πάντες φασὶ τὸν γόον Schol. (Paley schreibt φασὶ πάντες, indem er darin den Vers eines Komikers sieht). Eur. Hel. 176 χάριτας ἵν᾽ ἐπὶ δάκρυσι παρ᾽ ἐμέθεν ὑπὸ μέλαθρα νύχια παιᾶνας νέκυσι μελομένους λάβῃ. ὁμοίως steht an der gleichen Stelle der Antistrophe. προσθοδόμοις: τοῖς πρότερον ἐσχηκόσι δόμον Schol.

322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-182

²²⁶

²²⁷

,,Den Geist des Toten verzehrt die Flamme des Scheiterhaufens nicht. Er offenbart hinterdrein seinen Groll (gegen den Mörder). Die Weheklage um den Gemordeten läfst den Rächer erstehen. Und sind die Väter auch in Asche auf- gegangen, ein aufrichtiger Jammerruf, der durchaus kräftig an das Grab hingeschmettert wird, weils sie zu finden." μαλερά wie Hom. Ι 242 μαλεροῦ πυρός. γνάθος: zu 279. Zum Gedanken vgl. Lucan V 763 nostros non rumpit funus amores, non diri fax summa rogi. τακέντων wie Eur. Suppl. 1141

αἰθὴς ἔχει νιν ἤδη πυρὸς τετακότα σποδῷ

. ματεύει scil. αὐτούς ( πατέρας). — ἀμφιλαφής: vgl. Ag.872 , 1001, βρονταί . . ἀμφιλαφέες Herod IV 28.

336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-183

²²⁸

φυγάδας: zu 132.

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-184

²²⁹

²³⁰

Vgl. Eum. 154 .

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-185

²³¹

ἀτρίακτος, ἀνίκητος. ἀπὸ τῶν παλαιστῶν, οἱ ἀποτριάζονται ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων. Ζη Ag. 181 .

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-186

²³²

ἐκ τῶνδε, unter solchen Verhältnissen, trotzdem, vgl. Pers. 790

πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι πράσσοιμεν ὡς ἄριστα

, Soph. Αi. 537 τί δητ᾽ ἂν ὡς ἐκ τῶνδ᾽ ἂν ὠφελοιμί σε; Eur. Med. 459 ὅμως δὲ κἀκ τῶνδ᾽ ἥκω, Hipp. 705 ἀλλ᾽ ἔστι κἀκ τῶνδ᾽ ὥστε σωθῆναι. χρήζων, wenn es sein Wille ist.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-187

²³³

²³⁴

φιάλην νεοκρᾶτα: vgl. frg. 336 νεοκρᾶτας σπονδάς und zum Gedanken Hom. Ζ 528 αἴ κέ ποθι Ζεὺς δώῃ .. θεοῖς .. κρητῆρα στή σασθαι ἐλεύθερον ἐν μεγάροισιν.

344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-188

²³⁵

²³⁶

εἰ γὰρ unter Anknüpfung an 337 Α. τί τῶνδ᾽ εὖ ἄτα; Der Gedanke nach Hom. α 236 οὐ κε θα νόντι περ ὧδ᾽ ἀκαχοίμην, εἰ μετὰ οἷς ἑτάροισι δάμη Τρώων ἐνὶ δήμῳ, λ 408 οὔτε μὲ ἀνάρσιοι ἄνδρες ἐδη λήσαντ᾽ ἐπὶ χέρσου, ἀλλά μοι Αἴγισθος τεύξας θάνατόν τε μόρον τε ἔκτα σὺν οὐλομένῃ ἀλόχῳ. Vgl. Falle erfreulicher gewesen als dieses Grab in heimischer Erde. τείχεσι φθίμενος, πάτερ, Soph. Εl. 94 ὅσα τὸν δύστηνον ἐμὸν θρηνῶ πατέρ', ὃν κατὰ μὲν βάρβα ρον αἶαν φοίνιος Αρης οὐκ ἐξένισεν κτέ, Eur. Androm.1182 εἴθε σ᾽ ὑπ᾽ Ἰλίῳ ἤναρε δαίμων Σιμοεντίδα παρ' ἀκτάν.

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-189

²³⁷

,und das Dasein deiner Kinder zu einem auf ihren Wegen die Augen der Menge auf sich ziehenden gemacht" d. h. wo deine Kinder sich in der Öffentlichkeit gezeigt hätten, würde man nach ihnen umgeblickt und auf sie als die Kinder des berühmten Vaters hingedeutet haben. Vgl. zu Ag. 1331 . πο-

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-190

²³⁸

²³⁹

κτίσας: zu Eum. 17 . λύχωστον, hoch aufgeschüttet (nicht ὑπὸ πολλῶν κεχωσμένον, wie der Schol. erklärt). Vgl. Hom. ω 80.

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-191

²⁴⁰

δώμασιν εὐφόρητον d. i. bei einem solchen Tode hätte die Familie sich trösten können und während sonst ein Grab im fremden Lande ( διαποντίου γᾶς) schmerzlich ist ( Ag. 511 ff. ), wäre es in dem

353-354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-192

²⁴¹

φίλος κτε. schliefst sich an das vorhergehende εἶχες an. — ἐκεῖ d. i. vor Troja, dagegen 358 s. v. a. in der Unterwelt.

355-356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-193

²⁴²

Hom. λ 485 νῦν αὖτε μέγα κρατέεις νεκύεσσιν ἐνθάδ᾽ ἐών· τῷ μή τι θανὼν ἀκαχίζευ, Αχιλλευ.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-194

²⁴³

πρόπολος .. τυράννων: Schol. Πλούτωνος και Περσεφόνης. Vgl. Eur. Alk. 746 " Αιδου νύμφη παρεδρεύοις (Alkestis), Demosth. 60, 34 παρέδρους εἰκότως ἄν τις φήσαι τοῖς κάτω θεοῖς εἶναι.

359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-195

²⁴⁴

Hom. Γ 179 εὐρὺ κρείων Αγαμέμνων, ἀμφότερον, βασιλεύς τ᾿ ἀγαθὸς κρατερός τ' αἰχμητής.

360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-196

²⁴⁵

²⁴⁶

τὴν ἐκ Μοιρῶν βασιλείαν κεκληρωμένην ἔχων Schol., das vom Schicksal ihm zugefallene Los erfüllend. Vgl. Ag. 1010 f.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-197

²⁴⁷

²⁴⁸

χεροίν d. i. mit Macht, deren Symbol das Gehorsam gebietende Scepter ist.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-198

²⁴⁹

²⁵⁰

γυναικικῶς οὐδὲ τούτῳ ἀρέ- σκεται, ἀλλὰ τῷ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἀνῃρῆσθαι. Schol.

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-199

²⁵¹

δουρικμῆτι wie Soph. Αi. 325 βοτοῖς σιδηροκμῆσιν.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-200

²⁵²

τεθάφθαι: Den absol. Infin., der einen Wunsch ausdrückt (zu Ag. 150 ), erklärt der Schol. mit λείπει τὸ ὤφειλες.

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-201

²⁵³

Wären lieber vorher u. s. w." Bei dem absol. Infin, steht der Nom. nur bei der zweiten Person (Krüger I $ 55, 1, 5), hier bei der dritten Person infolge einer Art Assimilation an das Vorhergehende. Vgl. Hom. Ζ 86 Εκτορ, Z ἀτὰρ σὺ πόλινδε μετέρχεο, εἰπὲ δ᾽ ἔπειτα μητέρι σῇ καὶ ἐμῇ· ἡ δὲ ξυνάγουσα γεραιάς .. θεῖναι κτἑ. πρὸς ὧν bei πυνθάνεσθαι wie Herod. IX 58, indem das Relativ zum Verbum, statt zu αἶσαν ( ὧν αἶσαν) konstruiert ist. τινά d. i. ἐμέ (Schol.), daher τῶνδε πόνων ἄπειρον (,,es wäre mir dann dieser Kummer erspart geblieben").

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-202

²⁵⁴

,,Ungemein herrlich ja ist, was du wünschest; aber diese Wünsche bleiben Wünsche. Indes liegt eine grofse Aufmunterung in dem Gedanken, dafs den einen mächtige Helfer in der Unterwelt beistehen, während andrerseits die Machthaber unreine Hände haben und der allgemeine Hals auf ihnen ruht.“ κρείσσονα χρυσού, μεγάλης δὲ .. μείζονα wie κρείσσονα μὲν χρυσοῦ, κρείσσονα ( μείζονα) δὲ μεγάλης κτέ. Vgl. 230. Mit κρείσσονα χρυσοῦ vgl. Aristot. paean. in Herm. 7 ἅρπυν ἐς ἀθά νατον χρυσοῦ τε κρείσσω καὶ γανέων, Eur. Tro. 432 ὡς χρυσὸς αὐτῷ τἀμὰ καὶ Φρυγῶν κακὰ δόξει ποτ᾽ εἶναι, Cat. 107, 3 hoc est gratum nobisque est carius auro. ὑπερβορέου: die Glückseligkeit der Hyperboreer besingt Pind. Pyth. Χ 57 Μοῖσα δ᾽ οὐκ ἀποδαμεῖ τρόποις ἐπὶ σφετέροισι· πάντα δὲ χοροὶ παρθένων λυρᾶν τε βοαὶ καναχαί τ' αὐλῶν δονέονται· δάφνα τε χρυσές κόμας ἀναδήσαντες εἰλαπινά ζοισιν εὐφρόνως. νόσοι δ᾽ οὐδὲ γῆρας οὐλόμενον κέκραται ἱερᾷ γενεᾷ. πόνων δὲ καὶ μαχᾶν ἄτερ οἰκέοισι, φυγόντες ὑπέρδικον Νέ μεσιν. Vgl. Pompon. Mela III 5 diutius quam ulli mortalium et beatius vivunt. διπλῆς μαράγνης δύ wie διπλῇ μάστιγι Ag. 647 . νασαι: ῥᾴδιον γὰρ τὸ εὔχεσθαι Schol. Vgl. auch δύναται γάρ Hom. δ 827, δύνασαι γάρ ε 25. · δοῦπος von der λιγυρά μάστιξ (Hom. 1532, Soph. Αi. 242, vgl. El. 737

ὀξὺν δι

' ὤτων κέλαδον ἐνσείσας θοαῖς πώλοις). Der dem bildlichen Ausdruck zu Grunde liegende Gedanke ist: Die Hilfe der Toten und der Hafs der Lebenden richtet sich wie eine Doppelgeifsel gegen die Mörder; schon hört man das Klatschen dieser Geifsel d. h. schon naht die w Rache, welche aus dem Zusammenwirken der Lebenden und Toten hervorgeht. Für ἤδη erwartet man ζῶσιν wie Soph. Εl. 1419 ζώσιν οἱ γᾶς ὑπαὶ κείμενοι. Vgl. Εum. 601, Soph. Εl. 453 γῆθεν εὐμενῆ ἡμῖν ἀρωγὸν αὐτὸν εἰς ἐχθροὺς μολείν. Die Wirksamkeit der Toten offenbart der böse Traum der Klytämestra, vgl. Soph. El. 459 ff. , 472 ff.

379. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-203

²⁵⁵

,,Dieses Wort drang tief hinein wie ein Pfeil ins Ohr." Aus der Erinnerung an das unwürdige Todeslos des Agamemnon entwikkelt sich das glühende Verlangen nach Rache.

381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-204

²⁵⁶

²⁵⁷

Wenn Zeus auch spät erst den Verbrechern die Rachegeister aus der Unterwelt schickt, so wird doch mit Zinsen heimgezahlt. Vgl. 66 f., 1007, Hom. 4 160 εἴ περ γάρ τε καὶ αὐτίκ᾽ Ολύμπιος οὐκ ἐτέλεσσεν, ἔκ τε καὶ ὀψὲ τελεῖ, σύν τε μεγάλῳ ἀπέτισαν, σὺν σφῇσιν κε φαλῇσι γυναιξί τε καὶ τεκέεσσιν und zu Ag. 58 . κάτωθεν, weil die Erinyen in der Unterwelt woh ύστε ἰάλλων, ἀναπέμπων. ρόποινον ἄταν wie Ag. 58

ὑστερόποινον Ἐρινύν

. τλάμονι, audaci. nen.

386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-205

²⁵⁸

²⁵⁹

πυκάντα: die Abstammung des Wortes ist unsicher. Theognost. Can. p. 23, 12 erklärt πυκᾶες mit ἰσχυρόν.

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-206

²⁶⁰

Was soll ich zurückhalten mit dem, was doch sich Luft macht? Ja wie scharfer Luftzug vor dem Vorderteile des fahrenden Schiffes herweht, so geht von meinem Herzen aus grimmer Zorn, grollender Hafs." Gleichnis und eigentlicher Ausdruck sind vermengt. Vgl. auch Hom. Φ 386 δίχα δέ σφιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἄητο und Σ 322 δριμὺς χόλος.

393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-207

²⁶¹

,,Und wann wird des Zeus' Arm auf sie dreinfahren und ihnen das Haupt spalten?" d. i.,,o dafs doch endlich u. s. w.", wie besonders πῶς ἄν häufig zum Ausdruck des Wunsches dient (Krüger II § 54, 3, 6). ἀμφιθαλής erklärt der Schol. ὁ ποιήσων ἄμφω ἡμᾶς ἀναθηλῆσαι, kaum denkbar. Von beiden Seiten umblüht" bezieht sich wohl auf den flammenden Blitz: -,,rings umflammt". Über das Partic. Aor. δαΐξας, welches die mit ἐπιβάλοι zusammenfallende Handlung des Augenblicks ausdrückt, vgl. Krüger I § 53,6,8, Koch 101 Anm. 1. Elektra zeigt schon bei Äschylos leidenschaftlich erregtes und thatkräftiges, Orestes ängstliches und zögerndes Wesen. Vgl. Einl. S. 24 f.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-208

²⁶²

Ein Unterpfand möge (durch Vernichtung der Mörder) dem Lande zu teil werden. Vgl. Eum. 676 . Xenoph. Kyr. VII 4, 3 πιστὰ δ' ἠξίου γενέσθαι.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-209

²⁶³

²⁶⁴

Γᾶ χθονίων τε τιμαί (dignitates inferorum, ebenso steht τιμαῖς für τοῖς ἐντίμοις, τοῖς ἄρχουσιν Soph. Αi. 670 τὰ δεινὰ καὶ τὰ καρτερώτατα τιμαῖς ὑπείκει): vgl. Pers. 631

χθόνιοι δαίμονες ἁγνοί

, Γῆ τε καὶ Ἑρμῆ βασιλεῦ τ᾽ ἐνέρων, 643 Γᾶ τε καὶ ἄλλοι χθονίων ἁγεμόνες.

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-210

²⁶⁵

νόμος κτέ., die Wiederholung des 311 Grundsatzes. ausgesprochenen

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-211

²⁶⁶

χυμένας: zu Eum. 263 .

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-212

²⁶⁷

βοᾷ: διὰ βοῆς ἐφέλκεται Schol. (,,ruft nach der Erinys"). λοιγός: θάνατος, ὄλεθρος Hesych. Wegen des Gedankens vgl. Eum. 935 f. , Eur. Hipp. 831 πρόσωθεν δέ ποθεν ἀνακομίζομαι τύχαν δαιμόνων αμπλακίαισι τῶν πάροιθέν τινος.

402-403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-213

²⁶⁸

Die von den voraus Gemordeten her zum Untergang neuen Untergang bringt."

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-214

²⁶⁹

²⁷⁰

πόποι δᾶ (,,ach Gott) wie Ag. 1056 .

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-215

²⁷¹

²⁷²

ἀνειδωλοποιεῖ τὰς ἀράς. Schol. — τεθυμένων, ἐσφαγμένων.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-216

²⁷³

τὰ λοιπά: ἡμᾶς τοὺς ὑπολοίπους τῶν Ἀτρειδῶν Schol.

407-408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-217

²⁷⁴

ἄτιμα δωμάτων ( ὄντα), des Hauses verwiesen, vgl. πάντων ἄτιμου 294.

409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-218

²⁷⁵

Bei solcher (verzweiflungsvollen) Klage zittert mir das Herz und wenn ich deine Worte höre, werde ich mutlos; wenn ich dich aber in deiner Kraft sehe, kehrt mir die Zuversicht zurück und scheucht die schmerzlichen Gedanken in das Reich der Nicht- erfüllung." φίλον κέαρ, das Homerische φίλον ἦτορ.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-219

²⁷⁶

κλύουσαν ἀντὶ τοῦ κλυούσῃ Schol.), wie wenn ein Ausdruck wie φόβος ὑπῆλθέ με vorherginge, vgl. Soph. Εl. 480 ὕπεστί μοι θράσος, ἁδυπνόων κλύουσαν ἀρτίως ὀνειράτων, Eur. Med. 55 ἵμερός μ ὑπῆλθε γῇ τε κοὐρανῷ λέξαι μου λούσῃ δεύρο δεσποίνας τύχας, Iph. Aul. 491 ἄλλως τέ μ᾿ ἔλεος τῆς ταλαιπώρου κόρης εἰσῆλθε συγγένειαν ἐννοουμένῳ und zu Ag. 1611 .

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-220

²⁷⁷

τότε bezieht sich auf das vorhergehende τόνδε κλύουσαν οἶκτον. δύσελπις scil. εἰμί.

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-221

²⁷⁸

Vgl. Suppl. 793

κελαινόχρων δὲ πάλλεται φίλον κέαρ

, Pers. 117

μελαγχίτων φρὴν ἀμύσσεται φόβω

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-222

²⁷⁹

,,auf dein Wort hin, wenn ich es höre."

415-416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-223

²⁸⁰

²⁸¹

Ag. 987

εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον

und Hom. X 43 ἦ κέ μοι αἰνὸν ἀπὸ πραπίδων ἄχος ἔλθοι. - Der Aor. ἀπέστησεν drückt den augenblicklichen Eintritt der Handlung aus.

417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-224

²⁸²

Wie kann man es richtig bezeichnen? Oder (mufs man sagen?): was wir von der Mutter Schmerzliches erlitten (vgl. 444 ff.), läfst sich sühnen, für das andere aber (den Mord des Vaters und die Mifshandlung seiner Leiche) giebt es keine Versöhnung. Denn SO wenig wie ein wilder Löwe kann unser Grimm von der Mutter besänftigt werden." τύχοιμεν ἂν φάντες: zu 14 und Ag. 1200 .

422-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-225

²⁸³

zweite Partie, in welcher Chor (und zwar wohl Koryphaios) und Bühnenperson (Orestes, Elektra) in Strophe und Antistrophe mit einander wechseln: a (Chor, El.) b (Or.) b (Chor) a (El., Chor).

422-423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-226

²⁸⁴

Die vorausgehenden Worte τὰ δ᾽ οὔτι θέλγεται erinnern den Chor an die kummervolle Zeit der Ermordung und der Bestattung des Agamemnon; der Chor gab sich damals seinerseits der schmerzlichsten Klage hin; Klyt., fügt Elektra hinzu, liefs ihren Gatten ohne Klage und ohne Thränen wie einen Feind ins Grab senken. κομμὸν Ἄριον (Schol. Περσικόν) ἔν τε νόμοις Κισ σίας ἰηλεμιστρίας ( θρηνητρίας Hesych.) d. i. in der leidenschaftlichen Klageweise asiatischer Völkerschaften, welche mit Zerreifsen des Gewandes, Zerraufen des Haares und Schlägen an Haupt und Brust verbunden war, ἰάλεμος oder ἰήλεμος(wovon etwa der Schlufs der Perser ein Abbild giebt). Vgl. Pers. 940

τὴν κακοφάτιδα βοάν

, κακομέλετον ἐὰν Μαριανδυνοῦ θρηνης τῆρος, 123 καὶ τὸ Κισσίων πόλισμ' ἀντίδουπον ᾄσεται, ἐᾶ, τοῦτ᾽ ἔπος γυναικοπληθὴς ὅμιλος ἀπύων, βυσσίνοις δ᾽ ἐν πέπλοις πέσῃ λακίς, Eur. Or. 1395 αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν Ζαλέμου βάρβαροι λέγουσιν, αἰαῖ, Ασιάδι φωνᾷ, βασιλέων ὅταν αἷμα χυθῇ κατὰ γᾶν ξίφεσιν σιδαρέοισιν " Αιδα, Soph. Αi. 627 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει, χερόπλακτοι δ᾽ ἐν στέρνοισι πεσοῦνται καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας. 4241. ἀπριγδόπληκτα .. ὀρέγματα, Schläge auf das Haupt, bei denen das Haar gefafst und ausgerauft wird. Pers. 1057

ΞΕ

. καί μοι γενείου πέρθε λευκήρη τρίχα. ΧΟ. ἄπριγδ᾽ ἄπριγδα μάλα γοεδνά, dazu Schol. ἐπίφθεγμα ἐπὶ τῶν μετὰ σφοδρότητος τιλλόντων τὰς τρίχας. λυπλάνητα d. i. Schläge auf die verschiedenen Teile des Körpers, Verg. Aen. V 435 erratque aures et tempora circum crebra manus. Die Zusammenstellung ἀπριγδόπληκτα ποὡς τόδ᾽ εἰδῇς, πολυπλάνητα ist malerisch. Darum steht d έ an dritter Stelle. ἐπασσυτεροτριβῆ d. i. Schlag auf Schlag.

426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-227

²⁸⁵

²⁸⁶

κάτωθεν ἀνέκαθεν, von unten hinauf, von oben herab d. i. von der Brust an den Kopf, von dem Kopf an die Brust.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-228

²⁸⁷

δαΐαις d. i. wie man einen Feind bestattet.

430-431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-229

²⁸⁸

Vgl. Ag. 1553 .

433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-230

²⁸⁹

ἀτίμως kurz für alles, was du gesagt hast, ist auf eine für den Vater schimpfliche Weise geschehen".

434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-231

²⁹⁰

ága: zu 296.

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-232

²⁹¹

ἕκατι, soviel ankommt auf, soviel abhängt von.

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-233

²⁹²

νοσφίζειν (töten), wie 489, Εum. 211. Vgl. Eur. El. 281

θά νοιμι μητρὸς αἷμ᾽ ἐπισφάξασ

' ἐμῆς, Soph. Εl. 1079 τό τε μὴ βλέπειν ἑτοίμα διδύμαν ἑλοῦσ᾽ ἐρινύν, Αi. 390 πῶς ἂν .. τούς τε δισσάρχας ὀλέσας βασιλῆς τέλος θάνοιμι καὐτός; Der Schol. verweist auf eine Stelle des Kallimachos τεθναίην ὅτ᾽ ἐκεῖνον ἀποπνεύσαντα πυθοίμην.

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-234

²⁹³

²⁹⁴

ἐμασχαλίσθη: hier wie Soph. El. 445 bezeichnet μασχαλίζειν die grausame Verstümmelung des Toten durch Abschneiden der Extremitä- ten. Nach der Angabe alter Grammatiker (Schol. zu Soph. a. O., Hesych. unter ( μασχαλίσθη, Phot. unter μασχαλίσματα, Suid. unter μασχαλίσματα, ἐμασχαλίσθη, μασχαλισθῆναι, Εtym. Μ. S. 118 unter ἀπάργματα, S.574 unter μασχαλίζω, Schol. zu Apoll. Rh. IV 477) schnitt man dem Gemordeten, um Rache und Blutschuld von sich abzuwenden, die Extremitäten ab und band sie ihm unter die Achsel ( μασχάλη); das Schwert reinigte man am Haupte desselben von Blut. Durch γέ wird ἐμασχαλίσθη besonders betont. ὡς τόδ᾽ εἰδῇς wie ἵν᾽ εἰδῇς Hom, β 111, Soph. Phil. 989 .

439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-235

²⁹⁵

²⁹⁶

ἅπερ ἔπρασσέ νιν d. i. so verstümmelt bestattete sie ihn. 440 f, μόρον, das Todelos des Agamemnon. Schol. δυστυχίαν μεγίστην κατασκευάζουσα τῷ σῷ βίῳ, ὦ Ὀρέστα.

442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-236

²⁹⁷

π. δύας ἀτίμους d. i. die entehrende Mifshandlung des Vaters.

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-237

²⁹⁸

²⁹⁹

ἔχεις, damit weißst du. Zu 774. Zur Mifshandlung des Vaters fügt Elektra ihre eigene schmähliche Behandlung hinzu, vgl. 135, Soph. Εl. 187 f., 282 1. ἀπεστάτουν wird erläutert durch das folgende μυχῷ ἄφερκτος (in einen Winkel abgesperrt).

446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-238

³⁰⁰

ἑτοιμότερα λίβη d. i. ertrug ich ein Dasein, in welchem mir das Weinen näher war als das Lachen.

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-239

³⁰¹

³⁰²

κεκρυμμένον: Soph. Εl. 285 κἀπικωκύω αὐτὴ πρὸς αὐτήν· οὐδὲ γὰρ κλαῦσαι πάρα τοσόνδ᾽ ὅσον μοι θυμὸς ἡδονὴν φέρει.

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-240

³⁰³

Die Ergänzung des unvollständigen Verses ist unsicher: cai σιν ἐν φρεσὶν γράφου oder ἐν φρεσὶν γράφου σέθεν oder ἐν φρεσὶν γράφου τορῶς. Vgl. Eum. 275 , Prom. 815

ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενών

, Suppl. 185

αἰνῶ φυλάξαι τἄμ

' ἔπη δελτουμένας, Soph. Phil. 1325

καὶ ταῦτ᾽ ἐπίστω καὶ γράφου φρενῶν ἔσω

449-450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-241

³⁰⁴

³⁰⁵

,,Bohre dir die Worte durch die Ohren tief ins Herz hinein mit ruhiger und klarer Überlegung."

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-242

³⁰⁶

τὰ μέν: ταῦτα τὰ συμβάντα ᾿Αγαμέμνονι Schol.

452. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-243

³⁰⁷

³⁰⁸

τὰ δέ, die Ausführung der Rache. — ὀργᾷ ist nicht dritte Person von ὀργᾶν (Schol. ἐπιθυμεῖ . . ὁ πατήρ), sondern zweite Person von ὀργῆσθαι (heftig verlangen). Vgl. ὀργωμένοις· ἐντεταμένως ἐπιθυμοῦσιν Suid. und Phot., auch Sept. 381 , wo wahrscheinlich βοὴν σάλπιγγος ὀργᾶται κλύων zu lesen ist.

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-244

³⁰⁹

καθήκειν, auf den Kampf- platz treten, vgl. ξυγκαταβῆναι 723, κατέβαν Soph. Τrach. 504, die Redensart καθιέναι εἰς ἀγῶνα und das lat. descendere in certamen.

454-462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-245

³¹⁰

dritte Partie, in welcher Orestes, Elektra, Chor sich in Strophe und Antistrophe teilen. σέ τοι λέγω: Prom. 976

σὲ τὸν σου φιστὴν

. λέγω, Soph. Αi. 1228 σέ τοι τὸν ἐκ τῆς αἰχμαλωτίδος λέγω, Eur. Iph. Α. 855 ὦ ξέν', Αἰακοῦ γένεθλον, μεῖνον, ὦ σέ τοι λέγω.

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-246

³¹¹

κεκλαυμένη (,,verweint") wie 727, Soph. Oed. T. 1490 , Hom. II 7 τίπτε δεδάκρυσαι.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-247

³¹²

στάσις wie Ag. 1105 , Eum. 311 .

457-458. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-248

³¹³

³¹⁴

Soph. Εl. 453 αὐτοῦ δὲ προσπίτνουσα γῆθεν εὐμενῆ ἡμῖν ἀρωγὸν αὐτὸν εἰς ἐχθροὺς μολεῖν.

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-249

³¹⁵

Αρης Αρει: ὁ ἡμῶν τῷ τῶν ἐχθρῶν. Die beiden Parteien werden sich messen in Kraft und Recht. Wo mehr Kraft und mehr Recht, da wird der Sieg sein.

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-250

³¹⁶

κραίνετ᾽ ἐνδίκως δίκας (wenn diese Ergänzung richtig ist), verschaffet in Wahrheit und Gerechtigkeit dem Rechte Geltung.

462-463. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-251

³¹⁷

,,Längst harret die Bestimmung des Schicksals, dafs Klyt. büfse, ihrer Erfüllung, ein Gebet dürfte die Erfüllung herbeiführen.“ Mit εὐχομένοις wird zum Gebete aufgefordert.

464-473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-252

³¹⁸

vierte Partie, ein Gebet, welches von allen, Chor und Bühnenpersonen, gesungen wird. - πόνος ἐγγενής, Unsal, die mit dem Geschlechte verknüpft ist. Ag. 159

νεικέων τέκτονα σύμφυτον

, κεκόλληται γένος πρὸς ἄτα.

465-466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-253

³¹⁹

³²⁰

παράμουσος, unmusikalisch, nicht zu Gesang und Saitenspiel stimmend, vgl. Ausdrücke wie ἄχορος, ἀκίθαρις, ἀφόρμικτος, ἀνυμέναιος, ἄλυρος (zu Ag. 980 ). Eur. Phoen. 786 ὦ πολύμοχθος Αρης . . Βρομίου παράμουσος ἑορ ταῖς. ἄτης πληγή, unheilvoller Schlag. Krüger II § 47, 5, 2.

469-470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-254

³²¹

ἔμματος ist ein medizinicher Ausdruck wie ἄκος, denn μότα τὰ ἐπιτιθέμενα τοῖς κοίλοις τραύμασιν ὀθόνια πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς σαρκός Schol. zu Hom. Δ 440. Wie Charpie als Linderung zwischen den Wunden liegt, so liegt die Heilung dieses Schlages im Hause und kann nur von einem Mitglied der Familie (Orestes) ausgeben, durch wilden blutigen Streit erfolgend. Zu ἔριν αἱματηράν vgl. δι᾽ ἔριν αἱματόεσσαν Ag. 701 .

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-255

³²²

ταῦτα τὰ ἄσματα τοῖς κατὰ γῆς θεοῖς πρέπει καὶ οὐ τοῖς οὐρα νίοις. Schol. Vgl. Ag. 642 u. 649 f. 474 476 Epilog des Koryphaios mit dem glückverheifsenden ἐπὶ νίκη schlielsend, wie die Epiloge von Reden gern ein gutes Wort wie σώζειν, συμφέρειν, ἀρετή u. dgl. am Ende haben. - · μάκαρες χθόνιοι von den Manen (Agamemnon).

477-507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-256

³²³

werden die Gedanken des Kommos wieder aufgenommen (die Symmetrie dieser Partie zeigen folgende Zahlen: 2. 2. 3. 3. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 3. 3. 2. 3. 2), 508-582 wird nach der Deutung des bösen Traumes, welchen Klyt. gehabt hat (32 ff.), der Plan der Rache verabredet und jedem seine Rolle zugeteilt.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-257

³²⁴

οὐχ ὡς βασιλεῖ πρέπει, ἀλλ᾽ ἀδόξως Schol.

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-258

³²⁵

δὸς κράτος κτἑ., gewähre, dafs ich mich mit Gewalt in den Besitz deines Hauses setze,

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-259

³²⁶

Der Schol. giebt von dem lückenhaften Verse folgende Erklärung: ὥστε φυγεῖν τὰς ἐπιβουλὰς Αιγίσθου τιμωρησαμένην αὐτόν. Darnach ergänzt Klausen βόλον und vergleicht Eur. Bakch. 847 ἁνὴρ ἐς βόλον καθίσταται, Rhes. 730 εἰς βόλον τις ἔρχεται. Andere vermuten: φυγείν με λαμπρὸν (oder λαμπρῶς) θεῖσαν Αἰ. μόρον ( λαμπρόν Canter, λαμπρῶς Blomfield, μόρον Turnebus) oder τυχεῖν με λαμπρὰς θεῖσαν Αἰγ. πάγας (Franz). Aber nach der Bitte des Orestes erwartet man mehr als das einfache φυγεῖν und zwar nach V. 484 f. etwa: τυχεῖν με γαμβροῦ θεῖσαν Αἰγίσθῳ μόρον. Nach Poll. III 31 und Bekk. Anekd. 228 bedentet γαμβρός im äolischen und dorischen Dialekt Bräutigam; Aschylos hat ebenso Pers. 13

νυός

im Sinne von νύμφη gebraucht, wenn dort die Verbesserung vvòs δ᾽ ἄνδρα βαΰζει richtig ist. Vgl. Soph. Εl. 971 γάμων ἐπαξίων τεύξῃ.

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-260

³²⁷

³²⁸

ἔννομοι: αἱ νόμιμοι θυσίαι Schol. δαῖτες χθονός: bei den Totenopfern, bei welchen Tiere geschlachtet und verbrannt wurden ( αἱμακουρίαι Pind. Οl. I 146, Plut. Arist. 21), liefs man das Blut in die Erde fliefsen, wie auch andere Spenden auf das Grab oder in den aufgegrabenen Boden gegossen wurden, als Mahl für die Toten (Lukian Char. 22). Vgl. Eur. Tro. 381 οὐδὲ πρὸς τάφους ἔσθ᾽ ὅστις αὐτοῖς αἷμα γῇ δωρήσεται.

482-483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-261

³²⁹

³³⁰

κτιζοίατο: Die gleiche Endung Pers. 454

ἐξοισοίατο

. τῶν ἄλλων νεκρῶν μεταλαμβανόντων ἐναγιασμῶν σὺ ἄτιμος ἔσῃ Schol. Bei Toten, die reiche Opfermahlzeiten geniefsen, wirst du nicht mit fettdampfenden Brandopfern geehrt werden." ἔμπυρα τὰ καιόμενα ἱερεία Suid.

484-485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-262

³³¹

γαμηλίους χοὰς .. παγκληρίας, hochzeitliche (d. i. zur Feier meiner Hochzeit dargebrachte) Spenden von der gesamten Habe, die mir als Erbe zukommt. Vgl. Eur. Ion 814 ὅστις σε γήμας .. καὶ σὴν παραλαβὼν παγκληρίαν, Suppl. 14

Οἰδίπου παγκληρίας μέρος και τασχεῖν φυγάδι Πολυνείκει θέλων

und zum Gedanken Soph. El. 457

ὅπως τὸ λοιπὸν αὐτὸν ἀφνεωτέραις χερσὶ στέφωμεν

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-263

³³²

Vgl. Eum. 1 .

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-264

³³³

Pers. 631

ἀλλὰ χθόνιοι δαίμονες ἁγνοί

, Γῆ τε καὶ Ἑρμῆ, βασιλεῦ τ᾽ ἐνέρων, πέμψατ᾽ ἔνερθεν ψυχὴν ἐς φῶς, 643 f., 652 f. δέ nach dem Vokativ: zu Prom. 3 . γάμορον κράτος, Obsieg, der in Besitz des Landes setzt. Vgl. 478.

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-265

³³⁴

³³⁵

ὡς ἐκαίνισας ἀμφίβληστρον, wie du das Netz eingeweiht hast d. h. wie an dir mit dem Netze ein ganz neuer Gebrauch gemacht wurde. Ag. 1055 , Eur. Tro. 889 εὐχὰς ὡς ἐκαίνισας θεῶν.

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-266

³³⁶

³³⁷

πέδαις ἀχαλκεύτοισι: zu Ag. 82 .

492. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-267

³³⁸

αἰσχρῶς βουλευτός, schandvoll ersonnen.

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-268

³³⁹

ὀνείδεσιν (Zurufe) wie Eur. Οr. 1238 οὔκουν ὀνείδη τάδε κλύων ῥύσῃ τέκνα;

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-269

³⁴⁰

Wegen der Stellung von φίλτατον vgl. Eur. El. 1006

μακαρίας τῆς σῆς χερός

, Androm. 98 στερρόν τε τὸν ἐμὸν δαίμονα.

495-496. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-270

³⁴¹

³⁴²

Entweder schicke Dike zum Beistand im offenen Kampfe oder gewähre zum Lohne für deine Überlistung, dafs wir sie auf die gleiche Weise fassen." Entweder soll also das Recht im offenen Kampfe oder die List siegen. Zu τὰς ὁμοίας λαβάς vgl. Plat. Phaedr. 236 Β εἰς τὰς ὁμοίας λαβὰς ἐλήλυθας, 544 Β τὴν αὐτὴν λαβὴν πάρεχε, eine der Ringschule entnommene Redeweise.

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-271

³⁴³

νεοσσούς, vgl. 255, Eur. Herakl. 239 βώμιος θακεῖς νεοσσῶν τήνδ᾽ ἔχων ὁμήγυριν. τε, ein

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-272

³⁴⁴

θῆλυν ἄρσενος Wechsel wie θεῖον γένος οὐδ᾽ ἀνθρώπων Hom. Ζ 180.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-273

³⁴⁵

³⁴⁶

κληδόνος σωτήριοι: zu 235. Zum Gedanken vgl. Eur. Iph. T. 697 ὄνομά τ᾿ ἐμοῦ γένοιτ' ἄν, οὐδ᾽ ἄπαις δόμος πατρῷος οὑμὸς ἐξαλειφθείη ποτ᾽ ἄν, Isae. 2, 36 τῷ ἐμῷ παιδίῳ ἐθέμην τὸ ὄνομα τὸ ἐκείνου, ἵνα μὴ ἀνώνυμος ὁ οἶκος αὐτοῦ γένηται.

504-505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-274

³⁴⁷

,,Und wie Korke ziehen sie das Netz, indem sie das Garn in der Tiefe oben erhalten." Ohne weiteres wird das Gleichnis an Stelle des eigentlichen Ausdrucks gesetzt: ἐκεῖνοι γὰρ ἐπιπλέοντες σημαίνουσι τὴν ἐν βυθῷ σαγήνην· οὕτω καὶ ἡμεῖς ζῶντες σὲ τὸν θα νόντα Schol. Vgl. Pind. Pyth. I 146 ἀβαπτιστός εἶμι φελλὸς ὡς ὑπὲρ ἕρκος ἅλμας. τὸν ἐκ βυθοῦ (Einflufs des Prädikats auf das Attribut des Subjekts und Objekts): vgl. Ag. 543 und zu Prom. 728 (702).

506-507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-275

³⁴⁸

ὑπὲρ σοῦ wird durch das folgende αὐτὸς .. λόγον erklärt; δέ steht also wie 238.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-276

³⁴⁹

³⁵⁰

Man kann es zwar nicht tadeln, daſs ihr die Klage so lange ausgedehnt habt, durch welche das Grab des Vaters schadlos gehalten wird für das Geschick, dafs ihm früher keine Thräne geweiht wurde (431 f.), aber doch ist es nunmehr Zeit zum Handeln. ἐτεινάτην: zu Ag. 1206 . τίμημα: zu 199. τῆς ἀνοιμώκτου (zu Ag. 355 u. 759) τύχης ist gen. relat. κατώρθωσαι φρενί, du bist aufgerichtet im Sinne, bist fest entschlossen. δαίμονος πειρώμενος wie Ag. 1663 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-277

³⁵¹

ἔξω δρόμου: Schol. ἔξω τοῦ προκειμένου, es weicht nicht ab von der Bahn (welche zur That führt). Zu Ag. 1244 . Die Erzählung des Traumes dient zur Bestärkung des Orestes. Vgl. 547 f.

513-514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-278

³⁵²

πόθεν wird erläutert durch ἐκ τίνος λόγου (qua ratione). τιμῶσα, durch Ehren zu sühnen suchend. ἀνήκεστον, beliebtes Epitheton, wenn von Mord und Tod die Rede ist.

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-279

³⁵³

Dem Toten, der des nicht achtet, wurden als armselige Gunst (ich kann mir das nicht deuten) die Geschenke geschickt, die viel zu gering sind um die Schuld zu sühnen. οὐκ ἔχοιμ᾽ ἂν εἰκάσαι τόδε: Schol. διστάζω ὅτου ἕνεκα ἐπέμφθη.

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-280

³⁵⁴

ἐκχέας, als ob folgen sollte μάτην πονεῖ ( ἐπόνησε), an dessen Stelle das wirkungsvollere μάτην ὁ μόχθος tritt. Vgl. zu Ag. 653 und wegen des Gedankens zu Ag. 990 f. — ὧδ᾽ ἔχει λόγος: zu Ag. 587 .

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-281

³⁵⁵

θέλοντι d. i. sage es mir, wenn du es weifst, und du wirst mir damit einen Gefallen erweisen.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-282

³⁵⁶

παρῆ: zu Ag. 1637 .

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-283

³⁵⁷

νυκτίπλαγκτα δείματα sind Schrecknisse, welche die Nachtruhe stören. Vgl. 747, Ag. 12 .

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-284

³⁵⁸

Über diesen Traum vgl. Einl. S. 7.

526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-285

³⁵⁹

ποῖ τελευτᾷ, worauf geht hinaus? Vgl. zu 1019 und Pers. 737

πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτῶν

; Soph. Οed. Κ. 476 τὸ δ᾽ ἔνθεν ποῖ τελευτῆσαί με χρή; Eur. Hek. 419 καρανοῦται: ποῦ τελευτήσω βίον. κεφαλαιοῦται Schol. (,,was ist das Ende vom Ganzen ").

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-286

³⁶⁰

Schol. ὡς παῖδα αὐτὸν ἐκτεῖναι ἐδόκει ἐν τοῖς σπαργάνοις. Der Infin. ὁρμίσαι ist von ποι λόγος (Erzählung des Traumes), wobei αὐτὴ λέγει vorschwebt, abhängig. Ζη ὁρμίσαι vgl. Hesych. ὅρμισον: δῆσον, ἀνάπαυσον.

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-287

³⁶¹

χρήζοντα schliefst sich an δράκοντα an, wozu νεογενὲς δάκος Apposition ist und die Frage τίνος βορᾶς χρ. begründet.

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-288

³⁶²

στύγους: τοῦ μισητοῦ θηρίου Schol. πῶς ἄτρωτον ἦν ist s. v. a.,,es wurde doch gewifs verwundet“, daher ὥστε .. σπάσαι ( τὸν δράκοντα).

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-289

³⁶³

ἀνῇθον (Schol. ανέλαμψαν intransitiv wie Soph. Αi. 286 ἄκρας νυκτός, ἡνίχ᾽ ἕσπεροι λαμπτῆρες οὐκέτ᾽ ἦθον. Vgl. Hom. σ 307 αὐτίκα λαμπτῆρας τρεῖς ἵστασαν ἐν μεγάροισιν, ὄφρα φαείνοιεν.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-290

³⁶⁴

ἄκος τομαΐον wie Suppl. 274

ἄκη τομαῖα καὶ λυτήρια

, ein durch Schneiden, also gewaltsam die Heilung suchendes Mittel. Man hat nicht an τέμνειν φάρμακα (zu Ag. 17 ), sondern an das Schneiden der Wundärzte (zu Ag. 840 ) zu denken.

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-291

³⁶⁵

νίν, αὐτό wie Soph. Εl. 436 νίν für αὐτά steht. Krüger II § 51, συγκόλλως d. i. ich deute den Traum so, dafs der Sinn, den ich hineinlege, sich genau an die Anzeichen des Traumes anlehnt.

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-292

³⁶⁶

³⁶⁷

ὄφις wie 927 ὄφιν. Nach Cram. Anecd. Oxon. III p. 298 Αριστοκλῆς δὲ ἐν τῷ περὶ διαλέκτων φησὶν Αττικοὺς ἐκτείνειν gehört diese Verlängerung dem attischen Dialekte an. ἐφ᾽ ἁμὰ σπ. ἠλελίζετο, sich über meine Windeln hin schlängelte. Vgl. Hom. B 316 ἐλελιξάμενος ( δράκων).

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-293

³⁶⁸

ἐμὸν θρεπτήριον für ἐμοῦ θρεπτήριον, indem ἐμὸν Attribut nicht zu μαστόν, sondern zu θρεπτήριον μαστόν ist.

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-294

³⁶⁹

ἀμφὶ τάρβει: zu 35.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-295

³⁷⁰

ἐκδρακοντωθείς, Schol. ἀγρι ωθεὶς κατ' αὐτῆς. Das Wort dient dazu, den Traum συγκόλλως zu deuten.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-296

³⁷¹

κτείνω d. i. der Traum bestimmt mich zum Mörder. Viele schreiben mit Turnebus κτενῶ.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-297

³⁷²

³⁷³

τερασκόπον: vgl. Hesych. τερασκόποι· ὀνειροκρίται.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-298

³⁷⁴

³⁷⁵

D. i. gieb an, was die einen zu thun, die anderen zu unterlassen haben.

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-299

³⁷⁶

Damit wird die Beseitigung der Elektra, deren Schauspieler nunmehr die Rolle der Klyt. zu übernehmen hat, motiviert.

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-300

³⁷⁷

αἰνῶ ( παραινῶ, vgl. 711, Suppl. 185 ) δὲ κρύπτειν τάσδε für τάσδε (die Frauen des Chors) δὲ κρύπτειν αἰνῶ. συνθήκας, Verabredungen, Abmachungen, wie sie 558 ff. angegeben werden.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-301

³⁷⁸

³⁷⁹

ληφθέντες ἐν ταὐτῷ βρόχω, vgl. den bei Makar. III 85 213 Sprichwort angeführten Trimeter ἐν τοῖς ἐμαυτοῦ δικτύοις ἁλώσομαι ( ἐπὶ τῶν ὑπὸ τῶν ἰδίων πανουργιῶν ἁλισκομένων).

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-302

³⁸⁰

³⁸¹

ἐφήμισεν: 273, Soph. Εl. 35 χρῇ μοι τοιαῦθ᾽ ὁ Φοίβος, ὧν πεύσῃ τάχα· ἄσκευον αὐτὸν ἀσπίδων τε καὶ στρατοῦ δόλοισι κλέψαι χειρὸς ἐνδίκους σφαγάς.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-303

³⁸²

ἀψευδής: Eum. 618 , frg. 281, 5 τὸ Φοίβου θεῖον ἀψευδὲς στόμα, Eur. frg. 875 Ζεὺς ἐν θεοῖσι μάντις ἀψευδέστατος. τὸ πρίν wie πάρος, sonst immer nicht ἐφήμισε τὸ πρίν, wie der Schol. meint). Verg. Aen. VI 343 fallax haud ante repertus hoc uno responso animum delusit Apollo.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-304

³⁸³

παντελῆ σάγην: τελείαν περιβολὴν ἔχων ξένου, vollständig bepackt wie ein fremder Wandersmann.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-305

³⁸⁴

ἑρκείους, αὐλείας, vgl. 569, 649.

559-560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-306

³⁸⁵

Der Text scheint nicht in Ordnung zu sein, da Orestes sich nicht als Gastfreund des Hauses, sondern als einen unbekannten Fremdling einführt. Vgl. 670 ff., 696 ff. Heimsöth vermutet §o ovv ἀνδρὶ τῷδ᾽ ἐπιστολὰς φέρων Στροφίου, φίλου τε καὶ δορυξένου δόμων (vgl. 675, 913), F. W. Schmidt betrachtet 560 als Interpolation. Uber δορύξενος vgl. Schol. zu Soph. Εl. 46 μέγιστος αὐτοῖς τυγχάνει δορυ ξένων: ἀντὶ τοῦ φίλων· κυρίως δὲ οἱ ἐν πολέμῳ γινόμενοι φίλοι, ὡς Γλαῦκος καὶ Διομήδης.

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-307

³⁸⁶

³⁸⁷

Παρνησίδα (wie Παρνησοῦ Eum. 11 ): Φωκικήν Schol. In Wirklichkeit bedient sich Orestes 649 ff. des attischen Dialekts. Eur. Or. 1385 erklärt der Phrygier, dafs er βαρβάρω βοᾷ ein Klagelied singe, spricht aber griechisch. Eine Anderung des Dialekts pafst mehr für die realistische Komödie als für den idealen Ton der Tragödie.

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-308

³⁸⁸

καὶ δή (,,und angenommen denn"): vgl. Eum. 895 , Eur. Med. 386 καὶ δὴ τεθνᾶσι· τίς με δέξεται πόλις, Hel. 1059 καὶ δὴ παρεῖκεν· εἶτα πῶς σωθησόμεσθα. Ebenso hier das Asyndeton bei μενοῦμεν

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-309

³⁸⁹

δαιμονᾷ: ὑπὸ δαίμονος κατ έχεται Hesych. Vgl. Sept. 992

Ζω δαιμονῶντες ἐν ἄτα

(Schol. λυσσή σαντες).

565-566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-310

³⁹⁰

Wir werden in der Stellung von Schutzflehenden vor dem Thore warten, so dafs der Vorübergehende uns die Zurückweisung ansieht" u. s. w.

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-311

³⁹¹

πύλαισι . . ἀπείργεται, läfst durch verschlossene Thüre von sich fernbalten. Vgl. Aristoph. Ekkl. 420 ἣν δ᾽ ἀποκλῄῃ τῇ θύρα. Der Tribrachys im dritten Fufse ist gebildet wie Ag. 605

ἄριστα τὸν ἐμόν

. Die zweite und dritte Kürze des Tribrachys wie die zwei Kürzen des Daktylus bilden gewöhnlich den Anfang eines dreioder mehrsilbigen Wortes, seltener ergeben sie ein zweisilbiges Wort. Hier schliefst sich der Artikel dem folgenden Worte enge an.

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-312

³⁹²

D. i.,, man kann nicht verstehen, warum Agisthos die Schutzflehenden nicht einläfst, wenn er anders Kunde von ihnen hat; er kann sie aber haben, da er, wenn auch nicht im Hause (730), so doch im Lande anwesend ist." Die Ausschliefsung und rücksichtslose Behandlung von Schutz suchenden Fremdlingen war ein schweres Argernis, vgl. Hom. α 119 νεμεσ σήθη δ᾽ ἐνὶ θυμῷ ξεῖνον δηθὰ θύρησιν ἐφεστάμεν, η 159 οὐδὲ ἔοικεν ξεῖνον μὲν χαμαὶ ἦσθαι ἐπ᾿ ἐσχάρῃ ἐν κονίησιν, ἣ 546 ἀντὶ κασιγνήτου ξεινός θ᾽ ἱκέτης τε τέ τυκται ἀνέρι ὅς τ᾽ ὀλίγον περ ἐπιψαύῃ πραπίδεσσιν.

569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-313

³⁹³

βαλόν: z η 768.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-314

³⁹⁴

Diesen empörenden Anblick hebt auch Soph. El. 267 Elektra hervor: ὅταν θρόνοις Αἴγισθον ἐνθακοῦντ᾽ ἴδω τοῖσιν πατρῴοις.

571-572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-315

³⁹⁵

³⁹⁶

μολών κατὰ στόμα, mir vor das Gesicht, vor mich hin tretend. Vgl. Eur. Rhes. 409 Θρη κῶν ἀρίστοις ἐμπεσὼν κατὰ στόμα, 491 τάξον μ' ᾿Αχιλλέως καὶ στρατοῦ κατὰ στόμα und κατ᾿ ὄμμα ( ὄμματα, ὀφθαλμούς) Soph. Ant. 760 , Eur. Androm. 1064, Aristoph. Frö. 626. ἀρεῖ καὶ καταβαλεὶ ὀφθαλμούς, das Auge zu mir erheben und, glaube sicher, (bei meinem Anblicke) wieder senken wird." Die Worte σáq' lóðɩ beziehen sich trotz ihrer Stellung auf das Folgende, wie wenn es hielse: καί, σάφ᾽ ἴσθι, κατ᾽ ὀφθαλμοὺς βαλεῖ. Vgl. Eum. 829 . Dafs Ägisthos nicht im Hause ist, erfährt Orestes erst 669.

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-316

³⁹⁷

ποδώκει: τῷ ταχεῖ ξίφει. ὡς ἐπὶ ἐμψύχου δὲ εἶπεν Schol. Vgl. ποδῶκες ὄμμα Sept. 610 . Die Vorstellung von περιβαλών ist ähnlich der von αρκύων ξίφους Eur. Med. 1278, βρόχοισι δ᾽ ἀρκύων κεκλήσε ται ξιφηφόροισι Herc. 729. Das Schwert umgarnt und fesselt, weil der Tote sich nicht mehr regen kann.

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-317

³⁹⁸

φόνου οὐχ ὑπεσπανισμένη: Schol. οὐκ ἀποτυγχάνουσα, vgl. Pers. 492

ὑπεσπανισμένους βορᾶς

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-318

³⁹⁹

ἄκρατον nicht οἶνον, sondern αἷμα. Zur Spende nach der Mahlzeit wurde ungemischter Wein getrunken. Vgl. Athen. XV 48 Ρ. 693 Ο Θεόφραστος δ᾽ ἐν τῷ περὶ μέθης τὸν ἄκρατον, φησίν, οἶνον τὸν ἐπὶ τῷ δείπνῳ διδόμενον, ὃν δὴ λέγουσιν ἀγαθοῦ δαίμονος εἶναι πρόποσιν“ κτέ. τρίτην πόσιν (Akk. des inneren Objekts) mit Bezug auf die σπονδὴ τρίτου κρατῆρος, die dem rettenden Zeus ger bracht wurde, zu Ag. 257 f. Nach 1063 ff. war die erste Blutspende der Mord der Kinder des Thyestes, die zweite der des Agamemnon. Durch ἄκρατον wie durch τρίτην πόσιν wird der Ausdruck sarkastisch. Vgl. Ag. 1385 f. Diese Beziehung fällt weg Soph. El. 785

τοὐμὸν ἐκπίνουσ᾽ ἀεὶ ψυχῆς ἄκρατον αἷμα

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-319

⁴⁰⁰

ἀρτίκολλα: Schol. σύμφωνα καὶ ὑγιῶς συναρμοζόμενα ταῖς νε ωστὶ συνθήκαις ἡμῶν, Hesych. ἡρμοσμένα. Vgl. 540.

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-320

⁴⁰¹

Frg. 188 σιγῶν θ᾽ ὅπου δεῖ καὶ λέγων τὰ καίρια, Sept. 606

φιλεὶ δὲ σιγᾶν ἢ λέγειν τὰ καίρια

, Eum. 277 f. Den letzteren Auftrag erfüllt der Chor 726 f., 762 ff., 847 ff.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-321

⁴⁰²

τούτῳ, dem Agamemnon im Grabe, zu welchem sich Orestes hinwendet. Vgl. 487 u. Soph. El. 453

αὐτοῦ δὲ προσπίτνουσα γῆθεν εὐμενὴ ἡμῖν ἀρωγὸν αὐτὸν

(scil. τὸν πατέρα) εἰς ἐχθροὺς μολεῖν, Eur. Οr. 1225 ὦ δῶμα ναίων νυκτὸς ὀρφναίας πάτερ, καλεῖ σ᾽ Ὀρέστης παῖς σὸς ἐπίκουρον μολείν. Dals nicht mit dem Schol. an Pylades zu denken ist, zeigt der Ausdruck δεῦρ᾽ ἐποπτεῦσαι.

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-322

⁴⁰³

⁴⁰⁴

,,Um den Schwertkampf mir mit glücklichem Erfolg zu krönen.“ ξιφηφόρος ἀγών,,,der schwerttragende Kampf" für Kampf von Schwerttragenden. Vgl. Eur. Herc. 812 ξιφηφόρων αγώνων, Bakch. 384 κισσοφόροις ἐν θαλίαις, 531 στε φαναφόρους θιάσους. Elektra geht ins Haus, Orestes und Pylades treten zur linken Seite ab. 583 - 648 erstes Stasimon: Vieles Schreckliche bietet die Natur; aber schrecklicher als die Ungeheuer der Natur ist des Mannes verbrecherischer Sinn und des Weibes rüchsichtslose Gier. Beispiele hiefür sind Althäa, welche den Sohn, Skylla, welche den Vater, die Frauen von Lemnos, welche die Gatten ihrer Leidenschaft opferten. Zu diesen kommt jetzt die Buhlerei der Klytämestra, durch welche der allverehrte Herrscher den Untergang fand. Aber Dike dient der Vorsorglichen Schwertfegerin Aisa als Ambofs und das Erzeugnis ihrer Arbeit bringt die Erinys mit der Zeit ins Haus, um den Greuel alter Blutschuld zu sühnen. Dieses aber, das Schwert, trifft um der mit Fülsen getretenen Dike willen ins Herz diejenigen, welche sich über alle Verehrung des Zeus hinweggesetzt haben".

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-323

⁴⁰⁵

δειμάτων ἄχη, widrige Schrecknisse.

585-586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-324

⁴⁰⁶

πόντιαι ἀγκάλαι von den Meereswogen wie Eur. Hel. 1062 πελαγίας ἐς ἀγκάλας. Vgl. Aristoph. Frö. 704 κυμάτων ἐν ἀγκάλαις (nach Archilochos ψυχὰς ἔχοντες κυμάτ των ἐν ἀγκάλαις). βρύουσι, sind voll, daher mit Gen. wie Soph. Oed. Κ. 17 βρύων δάφνης.

587-588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-325

⁴⁰⁷

⁴⁰⁸

πλάθουσι, πελάζουσι, vgl. Soph. El. 220 , Phil. 728 , Eur. Alk. 220. - πεδαίχμιοι, μεταίχμιοι, zwischen Himmel und Erde. Die äolische Form πέδα kommt nur vor in den Composita πεδαίχμιος, πεδάορος, πεδάρσιος, πέδοικος. λαμπάδες, feurige Erscheinungen (Meteore). πεδάοροι, μετέωροι, in der Höhe, aus der Höhe.

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-326

⁴⁰⁹

Was in der Luft fliegt und was auf der Erde wandelt, kann erzählen von dem Grimm der Sturmwinde." Die Verdoppelung von ἄν wie Suppl. 779

γένοιτ

' ἂν οὐδ᾽ ἂν u. δ., wiewohl dieser Gebrauch bei Äschylos nicht so häufig ist wie bei Sophokles.

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-327

⁴¹⁰

ὑπέρτολμον: Hor. carm. I 3, 26 audax omnia perpeti gens humana ruit per vetitum nefas. wer

593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-328

⁴¹¹

τίς λέγοι ( ἄν ergänzt sich aus dem Vorhergehenden), könnte schildern?" (d. i. die Verwegenheit übersteigt alle Begriffe). Nur der Form nach entspricht λέγοι dem vorausgehenden φράσαι.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-329

⁴¹²

⁴¹³

τλήμων, δύστηνος, τάλας (604), ἄνολβος, infelix öfter von bethörtem, unseligem, gottverlassenem Sinne.

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-330

⁴¹⁴

Gesellt dem Unheil der Sterblichen", d. h. wo solche Begierden sind, da fehlt das Unheil nicht. Vgl. Soph. Εl. 240 μήτ', εἴ τῷ πρόσκειμαι χρηστῷ, ξυνναίοιμ' εύκηλος, Oed. Κ. 514 ἀλγηδόνος, ο ξυνέστας, Oed. Τ. 303 οἵα νόσῳ σύνεστιν, Eur. Herakl. 996 συνοίκοίην φόβῳ. Mit dem Gedanken vgl. Hom. λ 427 ὣς οὐκ αἰνότερον καὶ κύντερον ἄλλο γυναικός, Soph. frg. 197 ὦ πᾶν σὺ τολμήσασα καὶ πέρα, γύναι· κάκιον ἄλλ᾽ οὐκ ἔστιν οὐδ᾽ ἔσται ποτὲ γυναικὸς εἴ τι πῆμα γίγνεται βροτοῖς, Eur. frg. 1045 δεινὴ μὲν ἀλκὴ κυμάτων θαλασσίων, δειναὶ δὲ ποταμῶν καὶ πυρὸς θερμοῦ πνοαί ἀλλ᾽ οὐδὲν οὕτω δεινὸν ὡς γυνὴ κακόν. Mit

597-598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-331

⁴¹⁵

⁴¹⁶

ξυζύγου ὁμαυλίας θηλυκρατὴς ἀπ. ἔρως d. i. ξυζύγου ὁμαυλίας κρατῶν θῆλυς ἀπ. ἔρως, die weibliche Liebe, die das Gegenteil von Liebe ist, die über eheliches Bündnis sich hinwegsetzt. ἀπέρωτος ἔρως vgl. die zu Ag. 1137 angeführten Ausdrücke und ἀπόμουσος ( άμουσος), ἀπόθεος ( ἄθεος), ἀπότιμος ( ἄτιμος) u. a. · παρανικᾷ, ist in verkehrter Weise stärker (schlimmer) als, mit Gen. wie Soph. Ai. 1357

νικῷ γὰρ ἀρετή με τῆς ἔχθρας πολύ

und öfter νικᾶσθαι (schwächer sein, zu 1050).

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-332

⁴¹⁷

⁴¹⁸

στρόβων, αἰγίδων (591). Hesych. στρόβοι· συστροφαί und στρόμβος· συστροφὴ ἀνέμων.

601-602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-333

⁴¹⁹

Das mag, wer nicht flatterhaft im Sinn, erkennen, indem er erfährt. Schol. ὁ μὴ κούφος, ἀλλ᾽ ἀληθῶς μαθεῖν θέλων. Hesych. δαείς· μαθών.

603-604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-334

⁴²⁰

⁴²¹

τὰν ( ἃν) πυρδαῆτιν πρόνοιαν (welchen Plan mit dem Feuerbrande) & . . Θεστιὰς μήσατο. Α1- thäa war die Tochter des ätolischen Königs Thestios (und der Eurythemis), Gemahlin des Öneus, des Königs von Kalydon. Apollod. I 7, 10. VIII 1, 2. Über die dem Homer unbekannte Sage, dafs Althäa ihren Sohn Meleagros durch einen Feuerbrand, den die Mören ihr gegeben, tötete im Kummer darüber, dafs ihre Brüder durch Meleagros umgekommen waren, berichtet Paus. Χ 31, 4 τὸν δὲ ἐπὶ τῷ δαλῷ λόγον, ὡς δοθείη μὲν ὑπὸ Μοιρῶν τῇ ᾿Αλθαία, Μελεάγρῳ δὲ οὐ πρότερον ἔδει τὴν τελευτὴν συμβῆναι, πρὶν ἢ ὑπὸ πυρὸς ἀφανισθῆναι τὸν δαλόν, καὶ ὡς ὑπὸ τοῦ θυμοῦ καταπρήσειεν αὐτὸν ἡ ᾿Αλθαία, τοῦτον τὸν λόγον Φρύνιχος ὁ Πολυφράδμο νος πρῶτος ἐν δράματι ἔδειξε Πλευ ρωνίαις· « Κρυερὸν γὰρ οὐκ ἤλυξεν μόρον, ὠκεῖα δέ νιν φλὸξ κατεδαίσατο, δαλοῦ περθομένου ματρὸς ὑπ᾽ αἰνᾶς κακομηχάνου. 66

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-335

⁴²²

δαφοινόν von dem rot glühenden Scheite. Nur von dem brennenden Scheite gilt das folgende ἥλικ' κτἑ. Hesych. δαφοινόν: μέλαν, δεινόν, ποικίλον, ἐρυθρόν, πυρρόν.

607-608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-336

⁴²³

ἥλικα wird bestimmt durch ἐπεὶ .. ἆμαρ: die Lebenszeit mit ihm gemeinsam habend vom Tage der Geburt bis zur Stunde des Todes. Ov. Met. VIII 454 tempora, dixerunt (triplices sorores), eadem lignoque tibique, o modo nate, damus. μολὼν ματρόθεν καλάδησε, a matre editus vagirit.

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-337

⁴²⁴

⁴²⁵

Ein anderes verderbliches Mägdlein kann man hassen, wenn man von ihm erzählen hört." Nisos, der König von Megara, hatte unter seinen Haupthaaren ein goldenes (oder purpurnes), an welches sein Leben geknüpft war. Als Minos den Nisos in Nisäa belagerte, verleitete er durch einen Goldschmuck dessen Tochter Skylla, dem Vater das verhängnisvolle Haar im Schlafe auszuziehen. Nach anderer Darstellung geschah es aus Liebe ( σημείωσαι ὅτι ὅρμον ὑπὸ Μίνωός φησιν εἰληφέναι Σκύλλαν, οὐ δι' ἔρωτα Schol. Vgl. Paus. I 19, 4, Apollod. III 15, 8). Aber die goldene Kette schliefst das Liebesverhältnis ( ἀπέρωτος ἔρως) nicht aus. Über diese Sage vgl. Schwartz, der Ursprung der Mytho- logie, S. 63 f. πιθήσασα (s. F. a. πεισθεῖσα), eine epische Form. - ἀθανάτας, weil die Erhaltung des Haares dem Nisos die Unsterblichkeit sicherte. ἀπροβούλως ἐνδόντα ὕπνῳ, als er ahnungslos sich dem Schlafe hingegeben hatte. κυνόφρων wie bei Homer κύων (z. Β. Ζ 344), κύντερος, κύντατος, κυνῶπα (4 159) zur Bezeichnung der Schamlosigkeit dient. Schutz. 766 κυνοθρασείς. χάνει . . Ἑρμῆς ( χθόνιος), er fel aber dem (in die Unterwelt führenden) Hermes anheim. Vgl. Hom. Ρ 672, Χ 436 νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει, Χ 303 νῦν αὐτέ με μοῖρα κιχάνει. Vgl. κιγ

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-338

⁴²⁶

πρεσβεύεται, gilt als das höchste.

630-631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-339

⁴²⁷

⁴²⁸

λόγω γιατᾷ (vgl. 818) ῥοθεῖ κατάπτυστον, in Klagereden hört man es allenthalben als etwas Verabscheuungswürdiges nennen und hin und wieder verglich man das Schlimmste lemnischem Weh d. h. lemnisches Leid ist sprichwörtlich geworden für die ärgste Missthat. Vgl. Herod. VI 138 ἀπὸ τούτου δὲ τοῦ ἔργου καὶ τοῦ προτέρου τούτων, τὸ ἐργάσαντο αἱ γυ ναῖκες τοὺς ἅμα Θόαντι ἄνδρας σφετέρους ἀποκτείνασαι, νενόμισται ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα τὰ σχέτλια ἔργα πάντα Λήμνια καλέεσθαι, Hesych. Λήμνιον κακόν· παροιμία κτἑ., Pind. Pyth. IV 252 Λαμνιᾶν τ᾽ ἔθνει γυναικῶν ἀνδροφόνων, Eur. Hek. 886 τί δ᾽; οὐ γυναῖκες εἷλον Αἰγύπτου τέκνα καὶ Λήμνον ἄρδην ἀρσένων ἐξώκισαν. Mit δοθεί vgl. Soph. ῥοθεῖ Ant. 259

λόγοι δ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ἐρρόθουν κακοί

. ᾔκασεν ἄν: Kr. I § 53, 10, 3. δεινός mit Artikel bezeichnet häufig das vorzugsweise Schlimme, das Allerärgste.

633-634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-340

⁴²⁹

Durch gottverhafste Greuel verliert alle Zier der Sterblichen ( γάνος, zu Ag. 383 ) Ehre und Achtung d. h. was den Menschen als hoch und erhaben gilt (wie königliche Würde, vgl. 53), büfst die Verehrung ein, wenn gottverhafste Schuld auf ihm ruht.

636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-341

⁴³⁰

D. i.,,Gehören nicht diese Beispiele mit Recht zusammen? Und nachdem ich Fälle lieblosen Verlangens angeführt habe, soll ich dann nicht hinzufügen den widerwärtigen Ehebund und die weiberarglistigen Ränke gegen den dem Volke Ehrfurcht einflöfsenden Kriegshelden etwa aus Achtung vor dem Heiligtum der Familie das kein Heiligtum ist und vor feiger Gewaltherrschaft von Weibern?" Αμειλίχων πόθων wie ἀπέρωτος ἔρως 598. γυναικοβούλους μήτιδας: zu Ag. 245 . ἐντόκος ist wie ἐντίκτων konstruiert, vgl. zu Ag. 1075 und zum Gedanken Hom. Γ 170 βασιλῆι γὰρ ἀνδρὶ ἔοικεν. ἀθέρμαντος ἑστία ist gesagt wie ἀνέστιος ἑστία, vgl. Eur. Or. 621 ἀνηφαίστῳ πυρί. — Mit αἰχμάν vgl. Prom. 421

ὑπερήφανον θεοῖς τοῖς πάρος ἐνδείκνυσιν αἰχμήν

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-342

⁴³¹

Δίκας ist gen. def zu πυθμήν. Dike wird als Grundstock, als Ambofs festgemacht, auf dem das Verhängnis vorsorglich schmiedet. Die A ἶσα oder Μοίρα als das Weltgesetz verhängt Blut für Blut (462 τὸ μόρσιμον μένει πάλαι), sie schmiedet also das Schwert gegen den Mörder. Die Aisa ist nicht ein blindes Verhängnis; denn sie hat Gerechtigkeit als festen Grund ihrer Bestimmungen. Mit der Zeit nimmt dann die tiefdenkende (nie vergessende, vgl. Eum. 386 ) Erinys, der die Exekutive obliegt, der Aisa das Erzeugnis ( τέκνον) ihrer vorsorgenden Schmiedearbeit ab und bringt es in das schuldbeladene Haus, um alten Mord mit neuem zu vergelten. Vgl. Soph. Ai. 1390

μνήμων Ερινὺς καὶ τελεσφόρος Δίκη κακοὺς κακῶς φθείρειαν

. Mit dem Bilde vgl. ebd. 1034 ἆρ᾽ οὐκ Ερινὺς τοῦτ᾽ ἐχάλκευσεν ξίφος; Hor. carm. IV 15, 19 non ira quae procndit enses, auch Pind. Pyth. Ι 165 ἀψευδεῖ δὲ πρὸς ἄκμονι χάλκευε γλῶσσαν und Ag. 1537 f.

τίνειν

im Sinne von τίνεσθαι wie Soph. Οed. K. 229 ἂν προπάθῃ τὸ τίνειν.

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-343

⁴³²

tò de bezieht sich zurück auf τέκνον und wird erklärt durch ξίφος: Dieses aber, das scharfbittere Schwert, trifft mit durchbohrendem Stofse ins Herz die Übertreter u. s. w. ἄγχι πλευμόνων ist nähere Bestimmung zu διανταίαν. Vgl. Eur. Ion 767 διανταῖος ἔτυπεν ὀδύνα με πλευμόνων τῶνδ᾽ ἔσω. διανταίαν (scil. πληγήν, vgl. Soph. Αnt. 1308 τί μ᾽ οὐκ ἀνταίαν ἔπαισέν τις ἀμφιθήκτῳ ξίφει;) ist inneres, παρεκβάντας ufseres Objekt zu οὐτᾷ. ὀξυ- πευκές: ὀξύπικρον Hesych. - τὸ ( δ) μὴ θέμις bezieht sich auf den Inhalt von λαξ πέδοι πατουμένας. οὐ θεμιστῶς wie Sept. 681

αἵματος οὐ θεμιστοῦ

649-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-344

⁴³³

zweites Epeisodion. Die Ausführung der Rache wird auf listige Weise vorbereitet. Orestes kommt mit Pylades von der linken Seite und pocht an das Thor des Hauses. Beide haben mittlerweile sich als Gepäck tragende Wanderer (671) verkleidet.

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-345

⁴³⁴

παῖ παὶ der gewöhnliche Ruf, vgl. Aristoph. Ach. 395, Vö. 57, Wo. 132.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-346

⁴³⁵

μάλ' αὖθις (zu Ag. 1344 ) bezieht sich auf den mit Klopfen verbundenen wiederholten Ruf παι παϊ. Eur. Phon. 1067 f. φή, τίς ἐν πύλαισι δωμάτων κυρεῖ; . . ωὴ μάλ' αὖθις κτέ.

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-347

⁴³⁶

τρίτον .. καλῶ d. i. zum dritten Male fordere ich so (mit Klopfen), dafs jemand aus dem Hause komme. Schol. ἐκπεράσαί τινα καλώ.

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-348

⁴³⁷

⁴³⁸

Soph. Εl. 661 εἰ τοῦ τυ ράννου δώματ' Αιγίσθου τάδε, 1101 Αἴγισθον ἔνθ' ᾤκηκεν ἱστορῶ πάλαι.

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-349

⁴³⁹

εἶεν, ἀκούω wie Aristoph. Frie. 663 εἶεν, ἀκούω. ταῦτ᾽ ἐπικαλεῖς; μανθάνω. Wie es scheint, war εἶεν ἀκούω formelbafte Rede weise. Vgl. auch zu 1047.

656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-350

⁴⁴⁰

Pers. 694

τάχυνε δ᾽

, ὡς ἄμεμπτος ὦ χρόνου. — νυκτὸς ἅρμα: frg. 66 μελανίππου .. ἱερᾶς νυκτός, Eur. frg. 114 ὦ νὺξ ἱερά, ὡς μακρὸν ἵππευμα διώκεις, Theokr. II 166 ἄντυγα Νυκτός.

657-658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-351

⁴⁴¹

⁴⁴²

Da in καταλύειν das Bildliche verblafst ist, hat der Dichter in καθιέναι ἄγκυραν eine kräftige Metapher geschaffen. Mit καθιέναι vgl. Herod. VII 36 ἀγκύρας κατῆκαν 11. 2. πανδόκοις ξένων: Krüger II § 47, 26, 6. Vgl. Pind. Ol. IV 25 ξενίαις πανδόκοις, Soph. frg. 258 πανδόκος ξενόστασις.

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-352

⁴⁴³

τελεσφόρος: Schol. ἀρχηγός, διοικητής, eine malsgebende Persönlichkeit.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-353

⁴⁴⁴

⁴⁴⁵

γυναῖκα ἄνδρα, scil. ἐξελθεῖν δωμάτων: „, Ein Weib genügt, passender, es ist ein Mann."

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-354

⁴⁴⁶

Denn wo nicht Scheu im Gespräche die Worte verschleiert, spricht frank und frei der Mann zum Manne und nennt die Sache beim rechten Namen." Vgl. Eur. Iph. Α. 830 αἰσχρὸν δέ μοι γυναιξὶ συμβάλλειν λόγους. ἐπαργέμους, Schol. σκοτεινούς, ἀπὸ τῶν περὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς λευκωμάτων. εἶπε und ἐσήμηνεν gnom. Aor. Der Diener tritt durch die rechte Thüre in die Frauenwohnung, um Klyt. zu rufen.

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-355

⁴⁴⁷

Klytämestra tritt aus dem Palaste, von Dienern begleitet (708).

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-356

⁴⁴⁸

Hom. X 443 ὄφρα πέλοιτο Εκτορι θερμὰ λοετρὰ μάχης ἐκνοστήσαντι, θ 249 εἵματά τ᾽ ἐξημοιβὰ λόετρά τε θερμὰ καὶ εὐναί. πόνων θελκτήριος: zu 235.

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-357

⁴⁴⁹

δικαίων 6. παρουσία, Schol. ἀντὶ τοῦ δίκαιοι ἄνθρωποι (redlich denkende Menschen von aufrichtiger Gesinnung, welche den Fremden nicht mit scheelem Auge ansehen). Vgl. Xen. Anab. VII 7, 46 ἐμὲ ἐδέξω ἡδέως καὶ ὄμμασι καὶ φωνῇ καὶ ξενίοις, Ov. Met. VIII 677 super omnia vultus accessere boni nec iners pauperque voluntas.

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-358

⁴⁵⁰

⁴⁵¹

βουλιώτερον, was ernsteren Rates bedarf.

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-359

⁴⁵²

Δαυλιεύς: Das Zusammentreffen des Dauliers und des Strophios, der von Krisa ( Soph. El. 180 ), also auf der Strafse von Delphi herkommt, erinnert an den aus der Oedipussage bekannten Dreiweg, von welchem es Soph. Oed. T. 733 heifst: Φωκὶς μὲν ἡ γῆ κλήζε ται, σχιστὴ δ᾽ ὁδὸς ἐς ταὐτὸ Δελφῶν κἀπὸ Δαυλίας ἄγει. Auf das Einlenken in den vereinigten Weg bezieht sich δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα 672.

671. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-360

⁴⁵³

αὐτόφορτον (selbst sein Bündel tragend): vgl. Hesych. av τόφορτοι· αὐτοδιάκονοι. κυρίως δὲ οἱ ἐν τοῖς ἰδίοις πλοίοις. Σοφοκλῆς Θυέστῃ Σικυωνίῳ. οἰκεία σαγῇ d. i. nicht ein öffentlicher Lastenträger, der für andere Gepäck trägt (Schol. ἐπ᾿ ἰδίᾳ πραγματεία). Das Detail dient zur Beglaubigung der Aussage wie in der Erzählung des Pädagogen Soph. El. 681 ff.

672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-361

⁴⁵⁴

⁴⁵⁵

ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα, sobald mir hieher der Fufs abgelenkt wurde d. h. sobald ich auf die hieher führende Strafse den Fufs ablenkte.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-362

⁴⁵⁶

Die Erklärung des Schol. ἐρωτήσας καὶ μαθών würde σαφηνισθείς, wie Heimsöth lesen will, erfordern. Aber σαφηνίσας bezieht sich auf die Angabe des eigenen Reiseziels. Vgl. Hor. sat. I 9, 62 unde venis? et quo tendis? rogat et respondet.

675. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-363

⁴⁵⁷

Στρόφιος: Αg. 872. ἐν λόγῳ, bei der Unterredung mit ihm, im Laufe des Gesprächs.

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-364

⁴⁵⁸

ἄλλως, ohnedies. κίεις: Pers. 1069 , Suppl. 864

κίε

, Suppl. 513

κίοι

, ein Homerisches Wort.

677-678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-365

⁴⁵⁹

πανδίκως (zu Eum. 291 u. 807) μεμνημένος, sei gewissenhaft es eingedenk und vergifs es nicht ( λάθῃ, ἐπιλάθη). — τεθνεῶτ᾽ εἰπέ, vgl. Soph. Εl. 676 θανόντ' Ορέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω, Krüger II

679-680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-366

⁴⁶⁰

Mit εἴτ᾿ οὖν είτε oder εἴτε εἶτ᾽ οὖν wird ein Satz häufg an einen vorausgehenden Hauptsatz angeschlossen wie Ag. 496 , 834, Soph. Phil. 345 , Oed. T. 1049 , El. 199 , 560. Hier giebt das erste ovv (igitur) die Satzverbindung. μέτ οικον ξένον wie Soph. Oed. Τ. 452 ξένος λόγῳ μέτοικος, εἶτα δ᾽ ἐγγε νὴς φανήσεται Θηβαῖος. Damit wird die Härte, dafs der Tote sein Grab für immer in fremder Erde haben soll, betont. εἰς τὸ πᾶν ἀεί (für alle Zeit immer) wie εἰς τὸ πᾶν χρόνου Eum. 673 . Nach Pers. 322

σκληρᾶς μέτοικος γῆς ἐκεῖ κατέφθιτο

könnte man auch hier μέτ οικον εἰς τὸ πᾶν ξένης χθονός erwarten.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-367

⁴⁶¹

ἐφετμὰς τάσδε, Aufträge darüber. — πόρθμευσον: Eur. Iph. Τ. 735 πορθμεύσειν γραφάς.

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-368

⁴⁶²

λέβητος: zu Ag. 451 . Aus χαλκέου πλευρώματα hat Sophokles χαλκόπλευρος gebildet: τύπωμα χαλκόπλευρον Εl. 54 von derselben Urne.

683. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-369

⁴⁶³

κέκευθεν transitiv wie Soph. Εl. 1120 τόδε κέκευθεν αὐτὸν τοῦ χος, Eur. Rhes. 621.

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-370

⁴⁶⁴

εἰ δὲ κτέ, Schol. πιθανῶς, ἵνα δοκῇ ὅλως ἀγνοεῖν.

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-371

⁴⁶⁵

⁴⁶⁶

τὸν κλύοντα allgemein für σὲ τὴν κλύουσαν: „ich weifs es nicht; wer mich gehört hat, kann es wohl wissen."

687. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-372

⁴⁶⁷

⁴⁶⁸

εἶπας οἷς κατ᾿ ἄκρας πορθούμεθα, du hast dasjenige mitgeteilt, wodurch wir von Grund aus zerstört werden d. i. deine Mitteilung ist für uns gänzliche Vernichtung. Vgl. Pers. 303

ἐμοῖς μὲν εἶπας δώμασιν φάος μέγα

, Soph. El. 1456

ἦ πολλὰ χαίρειν μ

' εἶπας. Bei Sophokles erwidert Klyt. die Nachricht von dem Tode des Orestes mit den Worten: Ζεύ, τί ταῦτα, πότερον εὐτυχῆ λέγω ἢ δεινὰ μέν, κέρδη δέ; λυπηρῶς δ᾽ ἔχει, εἰ τοῖς ἐμαυτῆς τὸν βίον σώζω κακοῖς. Hier ist ihre Rede halb wahr und dem natürlichen Gefühle der Mutter entsprungen, halb geheuchelt. Vgl. 733 f., zum Inhalt auch Ag. 1567 ff. Offen tritt die leichtfertige Freude in der nächsten Rede 703 ff. zu Tage, wo Klyt. nichts mehr von dem Verlust der Lieben ( φίλων ἀποψιλοῖς με 691) weifs, sondern sich für gut versorgt mit Freunden ( οὐ σπανίζοντες φίλων 713) hält. Manche geben diese Worte mit Turn, der Elektra, welche mit der Mutter wieder aufgetreten sein müſste; aber schon der Umstand, dafs diese 577 nicht zu listiger und verstellter Rede aufgefordert wird, spricht dagegen.

689. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-373

⁴⁶⁹

Vieles was aus deinem Bereiche in Sicherheit gebracht ist, erschaust du.

692. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-374

⁴⁷⁰

⁴⁷¹

Mit nai võv wird von der allgemeinen Regel ὡς πολλ᾽ ἐπω πως κτἑ. die Anwendung auf den einzelnen Fall gemacht. Vgl. zu Ag. 2 ( καὶ νῦν 8). Ορέστης: es schwebt vor war unsere Hoffnung für die Zukunft, ist aber doch vom Fluche ereilt worden", nachher aber schliefst sich die Fortsetzung des Gedankens an den Zwischensatz wie an einen selbständigen Gedanken an: Denn es war mit ihm wohl bestellt, da er seinen Fufs von dem verderblichen Schmutze ferne hatte; nun aber betrachte die wonnigliche Hoffnung auf herrlichen Frohsinn, die uns im Hause war, als eine verschwundene." εὐβούλως ἔχων . . πόδα giebt den ἦν Sinn von ἐκποδὼν εὖ κείμενα (689) wieder. ἔξω πηλοῦ πόδα: παροιμία Schol. Zenob. III 62 ἐκτὸς πηλοῦ πόδας ἔχειν ἐπὶ τῶν ἔξω κινδύνου καθεστώτων. Plaut. Pseud. 984 nunc homo in medio lutost. Vgl. Eur. Herakl. 109 καλὸν δέ γ' ἔξω πραγμάτων ἔχειν πόδα, εὐβου λίας τυχόντα τῆς ἀμείνονος und zu Prom. 279 . Mit Ζαντός (erquickend) vgl. εὐφραντός (erheiternd) bei Diog. L. X 6. ἦν, ἀποῦσαν: vgl. Soph. Εl. 306 τὰς οὔσας τέ μοι καὶ τὰς ἀπούσας ἐλπίδας, 809 ἀποσπάσας γὰρ τῆς ἐμῆς οἴχῃ φρενὸς αἵ μοι μόναι παρῆσαν ἐλπίδων ἔτι. ἔγγραφε, Schol. τάξον, vgl. Eur. Εl. 1073 διαγραφ᾽ ὡς οὖσαν κακήν und zu Ag. 792 f.

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-375

⁴⁷²

In 696-698 kann man auch einen anderen Sinn finden als den welcher für Klyt. berechnet ist.

698-699. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-376

⁴⁷³

⁴⁷⁴

τί γὰρ . . εὐμενέστερον; Hom. 9 546 ἀντὶ κασιγνήτου ξεινός θ᾽ ἱκέτης τε τέτυκται ἀνέρι ὅς τ ὀλίγον περ ἐπιψαύει πραπίδεσσιν.

700. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-377

⁴⁷⁵

Von Seite der Frömmigkeit lag mir das im Sinne" d. h. es erweckte mir Gewissens bedenken". Mit πρὸς εὐσεβείας vgl. Soph. Οed. Κ. 546 ἔχει δέ μοι πρὸς δίκας τι. ἐν φρεσίν s. v. a. ἐνθύμιον.

701-702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-378

⁴⁷⁶

⁴⁷⁷

καρανῶσαι: Hesych. καρα νούσθω· τελειούσθω. φίλοις all- gemein von Strophios, mit dem er in ein gastfreundliches Verhältnis getreten war ( κατεξενωμένον). καταινέσαντα, nachdem ich es zugesagt. Hesych. καταινέσαι· ξυγκαταθέσθαι, Soph. Oed. Κ. 1633 καταίνεσον μήποτε προδώσειν τάσδ' ἑκών.

706. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-379

⁴⁷⁸

⁴⁷⁹

ἀλλ᾽ ἔσθ' κτέ, der Satz verhält sich kausal zu dem folgenden ( ἀλλ᾽ ἐστὶ γὰρ κτἑ.). Vgl. Ag. 1298 , Hom. γ 310, Soph. frg. 152, 4, Phil. 1153 , Eur. Alk. 136, Iph. T. 64. ο καιρός (die höchste Zeit): Aristoph. Thesm. 661 ὁ καιρός ἐστι μὴ μέλλειν ἔτι, Plut. 255 ἴτ᾿ ἐγκονεῖτε, σπεύδεθ᾽, ὡς ὁ καιρὸς οὐχὶ μέλ λειν. — ἡμερεύοντας: Poll. 1 64 τὸ δι' ὅλης τι πρᾶξαι ἡμέρας ἡμερεῦ σαι καὶ διημερεῦσαι, hier die den ganzen Tag gewandert sind".

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-380

⁴⁸⁰

⁴⁸¹

θελκτήρια ist willkürliche Ergänzung für das handschriftliche aus 710 stammende τὰ πρόσφορα. θελκτήρια μακρᾶς κελεύθου Wie πόνων θελκτήριος 666. Uber den Αkk. bei τυγχάνειν wie bei κυρεῖν 710 vgl. Eum. 31 , 1039, Krüger II

708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-381

⁴⁸²

άγε sagt sie zu einem Diener.

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-382

⁴⁸³

τὰ σώμασιν πρόσφορα.

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-383

⁴⁸⁴

ὡς ὑπευθύνῳ d. i. mit dem Gefühle strenger Verantwortlichkeit (für die pünktliche und sorgfältige Ausführung mache ich dich verantwortlich). Egregie a poeta significatur, nuntios Orestis mortem afferentes servis invisiores esse quam matri (Weil). Der Dativ nach alvo wie nach παραινῶ.

712. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-384

⁴⁸⁵

Damit wird die Sendung an Agisthos (726 ff.) vorbereitet.

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-385

⁴⁸⁶

σπανίζοντες: das masc. wie αὐτοῖσιν 175.

714. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-386

⁴⁸⁷

Während Orestes und Pylades durch die Mittelthür in den Männersaal geführt werden, tritt Klyt. durch die rechte Thür in das Frauengemach ab (877).

715-716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-387

⁴⁸⁸

Mit πότε . . δείξομεν ἰσχὺν (Schol. πότε ἐπευξόμεθα) ἐπ᾿ Ὀρέ στη fordert der Koryphaios den Chor zu einem sofortigen Gebete auf. Die V. 718-725 werden also von dem Gesamtchore vorgetragen. Vgl. das Gebet der Elektra Soph. El. 1376 . Mit ἐπ' Ὀρέστη (zu Gunsten des Orestes) vgl. Suppl. 633

λέξωμεν ἐπ᾿ Αργείοις εὐχὰς ἀγαθάς

718. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-388

⁴⁸⁹

ἀκτὴ τοῦ τάφου) von dem Grabhügel wie ἀκταν βώμιον Soph. Oed. T. 183 von der Altarerhöhung.

723-724. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-389

⁴⁹⁰

ξυγκαταβῆναι, mit Orestes (und Pylades) auf den Kampfplatz trete. Vgl. καθήκειν 453, Suidas unter κατάβα: καταβαίνειν τὸ εἰς ἀγῶνα χωρεῖν. — χθόνιον Ἑρμῆν als Gott heimlicher List, vgl. 808 ff., Soph. Εl. 1395 ὁ Μαίας δὲ παῖς ἐπί σφ᾽ ἄγει, δόλον σκότω κρύψας κτέ. ἐφοδεύειν mit Akk. bedeutet obire, mit Dat. hier ,,hingeleiten".

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-390

⁴⁹¹

Der Chorführer spricht, da er die Thüre gehen hört, von Orestes als dem fremden Wanderer und sagt zweideutig τεύχειν κακόν, welches sich auf die Trauerbotschaft beziehen kann. Vgl. die Nachahmung in Soph. Εl. 1324 f. εἴσιτ᾽, ὦ ξένοι, ἄλλως τε καὶ φέροντες, οἱ ἂν οὔτε τις δόμων ἀπώσαιτ᾽ οὔτ᾽ ἂν ἡσθείη λαβών.

728. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-391

⁴⁹²

πύλας δωμάτων πατεῖν s. V. a. δωμάτων ἔξω περᾶν. Κίλισσα: Schol. Κίλισσαν δέ φησι τὴν Ὀρέ στον τροφόν, Πίνδαρος (Pyth. ΧΙ 26) δὲ Αρσινόην, Στησίχορος Λαοδάμειαν. Die Sklaven erhielten häufig ihren Namen von ihrem Vaterlande.

729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-392

⁴⁹³

ἄμισθος mit volkstümlicher Naivetät, die dem Charakter der Amme angemessen ist:,,die Trauer begleitet dich und du brauchst sie nicht einmal dafür zu bezahlen." Vgl. Ag. 969 .

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-393

⁴⁹⁴

Vgl. 660.

733-734. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-394

⁴⁹⁵

,Diese Kunde nahm sie dem Gesinde gegenüber als eine Ursache finsteren Blickes auf." μέν, als ob folgen sollte im Herzen aber war sie voller Heiterkeit", wofür eine participiale Wendung eintritt. · θέτο ( ἐποιήσατο) für ἔθετο am Anfang des Trimeters wie in ῥήσεις ἀγγελικαί, denen der Bericht der Amme gleichsteht. ἐντὸς ὀμμάτων scil. σκυθρωπῶν. Eur. Or. 1319 κἀγὼ σκυθρωποὺς ὀμμάτων Έξω κόρας. Zum Gedanken vgl. Soph. ΕΙ. 804 ἆρ᾽ ὑμῖν ὡς ἀλγοῦσα κώδυνωμένη δεινῶς δακρύσαι κάπικωκυ σαι δοκεῖ τὸν υἱὸν ἡ δύστηνος ὧδ᾽ ὀλωλότα, ἀλλ᾽ ἐγγελῶσα φροῦδος.

735. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-395

⁴⁹⁶

ἐπ᾽ ἔργοις: Αg. 1378.

736. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-396

⁴⁹⁷

Aus παγκάκως δὲ δόμοις τοῖσδε nach καλῶς ( μὲν) κείνῃ wird ein selbständiger Satz, der als solcher noch eine dem redseligen Wesen der Amme entsprechende Erweiterung erhält.

737. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-397

⁴⁹⁸

ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν φήμης wie ἐπορεύετο σὺν ᾗ εἶχε δυνάμει Xen. Hell. IV 1, 23. Vgl. zu Eum. 859 .

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-398

⁴⁹⁹

κλύων .. εὖτ᾽ ἂν πύθηται: vgl. Soph. Ant. 764

προσόψει κρᾶτ

' ἐν ὀφθαλμοῖς ὁρῶν, Trach. 908

εἴ του φίλων βλέψειεν οἰκετῶν δέμας

, ἔκλαιεν .. εἰσορωμένη. εὐφρανεῖ νόον s. v. a. εὐφρανεῖται. Vgl. Pind. Isthm. VI 3 θυμὸν τεὸν εὔφρανας.

740-741. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-399

⁵⁰⁰

Der Gedanke ist:,,denn so viele Leiden schon mir im Hause des Atreus Kummer verursacht haben, so schmerzlich wie die Nachricht vom Tode des Orestes hat mich noch keines berührt." τὰ μὲν παλαιὰ .. ἄλγη: Schol. ἡ κρεουρ γία τῶν Θυέστου παίδων καὶ ὁ Αγαμέμνονος θάνατος. An das letztere ist mehr zu denken. συγκεκραμένα μοι, die mich im Innersten ergriffen haben. Wie man bald σύνειμι oder πρόσκειμαι κακῷ, bald σύνεστι oder πρόσκειται μοι κακόν sagt, so heifst es umgekehrt συγκέ κραμαι δύᾳ Soph. Αnt. 1311, οἴκτῳ τῷδε συγκεκραμένην Ai. 895 .

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-400

⁵⁰¹

πλημόνως, Schol. καρτερικῶς, yvmit Ausdauer und Geduld. τλουν: Prom.391

τὴν παροῦσαν ἀντλήσω τύχην

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-401

⁵⁰²

τῆς τριβήν, abstr. pro concr. wie oben 234 μέλημα, das Aufreiben meines Herzens, d. h. der mir so viele Sorge gemacht hat (und deshalb SO ans Herz gewachsen ist).

745-746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-402

⁵⁰³

Bei φίλον δ᾽ Ὀρέστην schwebt ein Ausdruck wie τεθνηκότα οὐκ ἀνέχομαι vor (,, der Tod des lieben Orestes dagegen, den ich auferzogen habe, bricht mir das Herz"). Da aber die redselige Alte dazu kommt, die Mühsale zu schildern, mit denen sie das Kind auferzog, ändert sie den Gedanken: ,,mit solcher Arbeit habe ich ihn auferzogen und nun mufs ich seinen Tod vernehmen" (757 - 759). μητρόθεν (608) δεδεγμένη wie Aristoph. Ach. 478. Vgl. Hom. τ 355 δεξαμένη χείρεσσ᾽ ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ. κελευμάτων scil. αὐτοῦ, welches nach gewöhnlicher Weise an die Stelle des Relativs tritt. καὶ πολλὰ κτἑ., vgl. Hom. Ι 490 πολλάκι μοι κατέδευσας ἐπὶ στήθεσσι χιτῶνα οἴνου ἀποβλύζων ἐν νηπιέῃ ἀλεγεινῇ, ὡς ἐπὶ σοὶ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μό γησα. – ἀνωφέλητ᾽ ἐμοί, weil Orestes tot ist. Soph. Εl. 1144 οἴμοι τάλαινα τῆς ἐμῆς πάλαι τροφῆς ἀνωφελήτου.

750. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-403

⁵⁰⁴

πῶς γὰρ οὔ; bezieht sich auf den witzelnden Ausdruck τρόπῳ φρενός („,durch die Weise des Ver standes").

752. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-404

⁵⁰⁵

⁵⁰⁶

εἰ ἢ λιμός τις ἢ δίψα ἢ λιψουρία. Soph. Oed. K. 95

ἢ σεισμὸν ἢ βροντήν τιν᾽ ἢ Διὸς σέλας

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-405

⁵⁰⁷

αὐτάρκης, der kleine Leib hilft sich selbst d. h. befriedigt ohne weiteres das natürliche Bedürfnis.

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-406

⁵⁰⁸

πρόμαντις, nämlich durch das Geschrei des Kindes gemahnt.

755-756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-407

⁵⁰⁹

Nach σπαργάνων φαιδρύντρια sollte folgen: hatte ich als Amme zugleich das Geschäft einer Kleiderreinigerin." Die Änderung des Satzes dient dem humoristischen Tone der Rede.

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-408

⁵¹⁰

⁵¹¹

πατρί: nur den in der Ferne weilenden Vater hatte ich dabei im Auge, nicht die lieblose Mutter.

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-409

⁵¹²

τεθνηκότος ( αὐτοῦ), vgl. Hom. α 281 ἔρχεο πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο, Thuk. IV 6 ἐπύθοντο τῆς Πύλου κατειλημμένης.

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-410

⁵¹³

ἐπ' ἄνδρα, um ihn zu holen. λυμαντήριον: vgl. Ag. 1439 . οἴκων: zu 235.

763. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-411

⁵¹⁴

⁵¹⁵

τί πῶς; ,was meinst du mit dem wie? Vgl. Prom. 792

τί δ᾽ ὅντιν᾽

; οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε.

764. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-412

⁵¹⁶

εἰ εἴτε καὶ wie Soph. Oed. Τ. 91. Vgl. εἴτε εἴτε καὶ Ag. 834 , Suppl. 192 . - ξὺν λοχίταις: vgl. Ag. 1650 .

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-413

⁵¹⁷

,,Aus Hafs gegen den Herrn melde das nicht."- Unrichtig Schol. τῷ μισουμένῳ ὑπ᾽ Αγαμέμνονος oder Stanley detestando domino (dem Greuel von einem Herrn).

767-768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-414

⁵¹⁸

αὐτόν, er (d. i. er für sich allein) solle kommen. Vgl. Soph. ΕΙ. 36 ἄσκευον αὐτὸν ἀσπίδων τε καὶ στρατοῦ δόλοισι κλέψαι . . σφαγάς. — ὡς ἀδειμάντως κλύῃ gehört τη γαθούσῃ φρενί (richte es ihm eilig aus mit frohem Sinn, auf dafs er's furchtlos hört). γαθούσῃ die altattische wie dorische Form. Vgl. βαλόν 569.

769. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-415

⁵¹⁹

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κτἑ. ist Begründung zu γαθούσῃ φρενί: denn es liegt am Boten, wenn versteckte Rede Glauben findet" d. h.,,denn es kommt auf die Art wie man den Auftrag meldet an, wenn die Hinterlist gelingen soll." ἐν wie Eum. 472

πράξας γὰρ ἐν σοὶ πανταχῇ τάδ᾽ αἰνέσω

, Soph. Αi. 1136 ἐν τοῖς δικασταῖς κοὐκ ἐμοὶ τόδ᾽ ἐσφάλη, Oed. Κ. 152 οὐ μὰν ἔν γ᾽ ἐμοὶ προσθήσεις τάσδ' ἀράς. Mit κρυπτός vgl. κεκρυμμένη βάξις Soph. El. 638 , mit ὀρθοῦται Herod. VII 103 οὕτω μὲν ὀρθοιτ' ἂν (dürfte sich als wahr erweisen) ὁ λόγος.

770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-416

⁵²⁰

,,Aber meinst du wirklich es redlich mit dem was du mir aufgetragen hast?“

771. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-417

⁵²¹

⁵²²

ὡς d. i. so wahr als. Vgl. Anhang. τροπαίαν: zu Ag. 229 .

772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-418

⁵²³

καὶ πῶς; (qui tandem?) wie Ag. 1309 .

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-419

⁵²⁴

κακός γε μάντις κτἑ., das müfste ein schlechter Seher sein, der solches fände. Unrichtig der Schol. ταῦτα δὲ καὶ ὁ τυχὼν μάντις γνοίη.

774. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-420

⁵²⁵

ἔχεις wie 104, 443, Soph. Ant. ἔχεις τι κεἰσήκουσας;

775. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-421

⁵²⁶

Eur. Tro. 1149 σὺ δ᾽ ὡς τάχιστα πρᾶσσε ταπεσταλμένα.

776. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-422

⁵²⁷

μέλει .. μέλη, was die Götter besorgen, wird besorgt, vgl. Eum. 682

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατε

. Anderen Sinn haben die zu Ag. 1170 angeführten Wendungen.

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-423

⁵²⁸

σὺν θεῶν δόσει wie sonst σὺν θεοῖς.

779-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-424

⁵²⁹

zweites Stasimon. Mit der starken Erregung, welche durch das Gefühl hochwichtiger Entscheidung hervorgebracht wird, fleht der Chor um glückliches Vollbringen des Rachewerks: » Lafs mich, Zeus, den Sieg des Rechtes sehen. Lenke den Sturmlauf des Orestes, dafs sein Fufs nicht strauchle. Ihr, Götter des Familienschatzes, sühnt die alte Blutschuld, damit das Haus rein wird. Du, Apollon, lafs den Palast des Agamemnon wieder den heiteren Tag der Freiheit schauen nach der finsteren Umnachtung. Seinen Beistand leiste endlich Hermes, der Gott der List, der sogar zur hellen Tageszeit das Auge mit Finsternis blendet. Wenn dann der Tag der Freiheit anbricht, dann werden wir fröhlichen Sang anstimmen. Nun aber vollende du, Orestes, mutig das Werk und schaffe Genugthuung den Freunden drunten und auf der Oberwelt durch Vernichtung des Mörders." - Von den drei Strophenpaaren scheint jeder Stoichos eines zu singen, während die Ephymnien dem Gesamtchore zufallen.

779. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-425

⁵³⁰

⁵³¹

παραιτουμένα, αιτουμένᾳ wie im Lat. deprecari im Sinne von precari gebraucht wird. Vgl. Suppl. 530

θεοὺς

.. λιταῖς παραιτοῦ τῶν σ᾿ ἔρως ἔχει τυχεῖν.

781-782. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-426

⁵³²

⁵³³

,,Gewähre uns heitere, recht eigentlich deinem Namen entsprechende Schicksale zu erleben." εὐδίους κυρίως mit Bezug auf den Namen Ζεύς, Διός (,,mache deinem Namen Ehre"). Vgl. zu Ag. 517 . τὰ σώφρονα εὖ μαιομένοις, die wir das Tugendhafte auf rechte Weise suchen (verlangen) d. h. die wir, wie sich's gehört, der Tugend und dem Rechte den Sieg wünschen. ἔλακον

783-784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-427

⁵³⁴

⁵³⁵

Der Satz διά steht in kausalem Verhältnis zum Folgenden ( διὰ δίκας γὰρ . . ἔλακον): da jegliches Wort meines Gebetes im Rechte sich bewegt, mögest du es wohl beachten. Vgl. zu 706.

785-786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-428

⁵³⁶

⁵³⁷

πρὸ ἐχθρῶν θές, bringe den Orestes im Hause vor seine Feinde d. i. gieb ihm Sieg über die Feinde.

787-788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-429

⁵³⁸

μέγαν ἄρας wie μέγαν αὐξάνειν, Krüger I $ 57, 4, 2. ἄρας, als ob folgen sollte ,,wirst du zwei- und dreifachen Dank ernten“. Vgl. zu Ag. 653 . δίδυμα καὶ τριπλᾶ sprichwörtlich wie Pers. 1034

δίδυμα γάρ ἐστι καὶ τριπλᾶ

. Vgl. τριπλῇ τετραπλῇ τ᾽ ἀποτίσομεν Hom. A 128, καὶ δὶς αἰάζειν .. καὶ τρίς Soph. Αi. 432, δὶς ταὐτὰ καὶ τρὶς ἀναπολεῖν Phil. 1238 . παλίμποινα, Vergeltung, Dankopfer, vgl. ἄποινα. παλίμποινα ἀμείψει wie χάριν ἀπαμείβειν Αg. 730.

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-430

⁵³⁹

,,Achte darauf, dafs eines teuren Mannes verwaistes Füllen an den Leidenswagen gespannt ist, und gieb ihm das richtige Mafs beim Laufe. Welches Streben der vorwärts gelenkten Schritte könnte beim Lauf über solches Feld sich das rechte Mafs wahren?" Πώλος, das auch sonat wie μόσχος von Jungfrau und Jüngling gebraucht wird, entspricht hier in besonderer Weise dem folgenden Bilde ἐν ὥρμασιν πημάτων ζυγέντα. προστι θεὶς μέτρον, damit er nicht infolge der Hast ausgleitet. σωζόμενον (med.) zu ὄρεγμα. γάπεδον ist gebraucht für δάπεδον, wie die Handschrift bietet. Ebenso ist Prom. 855

πρὸς Μολοσσὰ δάπεδα

für γάπεδα überliefert. Vgl. Dind. lex. Aesch. unter γάπεδον. ἀνομένων mit kurzem a wie Hom. Σ 473 ἔργον ἄνοιτο, Aesch. frg. 156, 2 D. οὔτ᾽ ἄν τι θύων οὔτ᾽ ἐπισπέν δων ἄνοις. Die Ephymnien stehen mit der Antistrophe gewöhnlich nicht in innerem Zusammenhang.

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-431

⁵⁴⁰

⁵⁴¹

Und ihr Götter, die ihr im Innern des Hauses des Ortes waltet, wo der liebe Schatz geborgen, höret und seid zugleich (mit Zeus) achtsam. Der alten Frevelthaten Blut waschet ab durch neues Gericht, auf dafs der alte Mord nicht fortzeugt im Hause." Mit πλουτογαθῆ vgl. φιλογαθής Sept. 902 . Das Wort verbindet die Vorstellungen von Reichtum und der Freude des Besitzers. νομίζετε, Schol. ἡνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε, vgl. on von der gewohnten Stätte. σύμφρονες steht in Bezug zu ἴσθι 790 ( φρόνει — συμφρονεῖτε). Die Rache an Klyt. und Agisthos ist nicht φόνος, sondern δίκη und diese Sühne des früher vergossenen Blutes soll dem Morden im Hause ein Ende machen. προσφάτοις, weil die Rache eben im Werke ist.

802-803. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-432

⁵⁴²

ὦ τὸ καλῶς κτίμενον μέγα στόμιον ναίων: der Schol. ὦ Αιδη, aber καλῶς κτίμενον, das Homerische ἐυκτίμενον, pafst besser für den Tempel in Delphi, wo der Dreifufs auf einem Erdschlunde stand (Strabon IX p. 641). Mit μέγα στόμιον vgl. μέγαν μυχόν 953.

804-805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-433

⁵⁴³

ἀνιδεῖν, Schol. ἀναβλέψαι, den Blick frei erheben. Der Sinn von εὖ ἀνιδείν wird durch das Folgende näher erklärt. — ἀνδρός von Agamemnon wie φίλου ανδρός 790. νίν, δόμον. ἐλευθέριον φῶς, das Homerische ἐλεύθερον ἦμαρ (Z 455).

807. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-434

⁵⁴⁴

⁵⁴⁵

Vgl. 51 δνόφοι καλύπτουσι δόμους.

808-809. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-435

⁵⁴⁶

ἐνδίκως, als Ἑρμῆς δόλιος. Vgl. zu 723. φορώτατος: seinem Ungestüm kann niemand widerstehen, wenn er eine Handlung zum glücklichen Ende führen will.

811. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-436

⁵⁴⁷

⁵⁴⁸

Rätselhaft klingt mein Wort: Bei Nacht bringt er Verfinsterung der Augen, aber auch am hellen Tage ist er nicht heller. 66 Die List bringt Umnachtung selbst am hellen Tage. ἄσκοπον wie Soph. Phil. 1111

ἄσκοπα κρυπτά τ᾽ ἔπη δολερᾶς ὑπέδυ φρενός

. Vgl. Εum. 535 ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω. – Der temporale Akk. νύκτα wie ὤραν Eum. 109 , χειμῶνα Soph. Oed. Τ. 1138, οὐδὲ νύκτα οὐδεὶς ἐναυλίζεται ἀνθρώπων Herod. I 181, τὸν αὐτὸν τοῦτον χρόνον ebd. VII 151, ώρην τοῦ ἔτεος καλλίστην ebd. 50. Krüger II § 46, 4. τέ — δέ Krü ger I § 69, 16, 6.

815. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-437

⁵⁴⁹

⁵⁵⁰

Und dann nunmehr werden wir hellen von Angsten befreienden zu Tanz einladenden Sang weiblicher Stimmen und nicht die schrille Klageweise ertönen lassen: ,,gut geht die Fahrt; mein, mein Gewinn mehrt sich damit; und die Freunde haben keinen Schaden." δειμάτων λυτήριον: Soph. Εl. 635 λυτηρίους εὐχὰς δειμάτων und zu 235. - θηλύθρους wie δημόθρους. οὐδέ: vgl. Soph. Αi. 629 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει. — κρεκτὸν νόμον wie Soph. frg. 414 κρεκτοῖσι νόμοις. Gewöhnlich wird κρέκειν vom Schlagen der Kithara gesagt; aber auch αὐτὸν κρέκειν Aristoph. Vö. 682. Hier scheint es die hohen Töne und die heftige Weise der Κισσία ἰηλεμιστρία (422) zu bezeichnen. Vgl. ὀξυτόνους ωδάς in der eben a. St. des Sophokles. νόμον μεθήσομεν wie ein Geschofs, vgl. λόγον μεθιέναι (Soph. Oed. Τ. 784). πλει τάδ' εὖ ruft man etwa, wenn man ein Schiff mit vollen Segeln dabin fahren sieht. — ἁμὸν .. φίλων: das Heil der Freunde (des Orestes) ist auch ein Segen für mich. Vgl. auch Ag. 1089 f.

825-826. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-438

⁵⁵¹

⁵⁵²

Wenn sie dir,Kind zuruft (895), so schreie ihr den Ruf ‚Vater“ entgegen“ d. h. so erwidere den Ruf mit der Erinnerung an den Mord des Vaters. ἀνεπίμομφον ἄταν, ein Blutvergiersen, das keine Schuld mit sich bringt. In ἀνεπίμομφον ist die erste Silbe lang wie in ἀπαράμυθον Prom. 201 , in ἀθάνατος, ἀκάματος nach epischer Weise.

829-830. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-439

⁵⁵³

Den ausharrenden Mut des Perseus im Herzen, welcher mit abgewandtem Gesichte die Medusa vernichtete: ἀποστραφεὶς ὡς ἐκεῖνος, μή πως θεώμενος αἰδεσθῇς τὴν μητέρα Schol. Vgl. Eur. El 1221 ἐπιβαλὼν φάρη κόραις ἐμαῖς φασγάνω κατηρξάμαν ματέρος ἔσω δέρας μεθείς. – σχεδρός τλήμων, καρτερικός Hesych.

833. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-440

⁵⁵⁴

⁵⁵⁵

Den Dank für die traurige Umgarnung. Vgl. 490 f. ὁρκάνη τὸ θηρατικὸν δίκτυον, ὃ καὶ σαργάνη καλεῖται Schol. zu ὁρκάνα πυργῶτις Sept. 333 .

834. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-441

⁵⁵⁶

⁵⁵⁷

ἔνδοθεν, ἔνδον, im Hause.

835-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-442

⁵⁵⁸

⁵⁵⁹

τὸν αἴτιον μόρου allgemein von den beiden Schuldigen. ἐξαπολλύων: die Form ἀπολλύων schwebt auch Ag. 1065 vor. Vgl. Hesych. ὀλλύει· ἀπολλύει.

837-934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-443

⁵⁶⁰

drittes Epeisodion: Vollzug der Rache. Ägisthos tritt rechts auf (ohne Gefolge).

837. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-444

⁵⁶¹

οὐκ ἄκλητος ἀλλ᾽ ὑπάγγελος: Soph. Αi. 289 τί τήνδ᾽ ἄκλητος οὔθ᾽ ὑπ᾿ ἀγγέλων κληθεὶς ἀφορμᾶς πεῖ ραν κτέ, Trach. 291

οὐκ ἐμῶν ὑπ᾽ ἀγγέλων

, ἀλλ᾽ αὐτόκλητος ἐκ δόμων πορεύεται.

840. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-445

⁵⁶²

καὶ schliefst den Gedanken an οὐδαμῶς ἐφίμερον an. ἀμφέρειν wie 446: und dieses zu ertragen dürfte dem Hause eine bluttriefende Last sein, das von dem früheren Morde noch wund und zerrissen ist." Der Ausdruck aî μa τοσταγές und ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις hat Bezug auf das Zerreifsen von Brust und Wange bei einem Todesfalle. Vgl. 24 f.

843. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-446

⁵⁶³

βλέποντα, lebenskräftig, οὐ φθίνοντα, Gegensatz θνήσκοντες μάτην 845. Soph. Οed. Τ. 482 τὰ δ᾽ αἰεὶ ζῶντα περιποτᾶται.

844. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-447

⁵⁶⁴

δειματούμενοι λόγοι, Reden der Angst. Eigentlich γυναικῶν δειματουμένων, also von der Person übertragen.

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-448

⁵⁶⁵

Sie fliegen in der Luft (sie gleichen einem leichten Windhauch) und vergehen in Nichts. Vgl. Ag. 492 . Uber die Form πεδάρσιοι τη 588. — Mit θνήσκοντες μάτην vgl. καθεύδουσιν μάτην 880 und εἴδωλον ἄλλως Soph. Phil. 947 .

847. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-449

⁵⁶⁶

Mit ἠκούσαμεν μὲν vgl. Ag. 1619

γέρων ὤν

, Eur. Bakch. 189 γέροντες ὄντες u. . .

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων ἔσω 4 παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος ὡς αὐτὸν 5 αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα. 6 850

Αἴγισθος ἐή, ὀτοτοτοῖ.

Κλυταιμνήστρα τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις; 885

Οἰκέτης τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Ὀρέστης σὲ καὶ ματεύω: τῷδε δ᾽ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα οἲ ᾽γώ. τέθνηκας, φίλτατ᾽ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσει. θανόντα δ᾽ οὔτι μὴ προδῷς ποτε. 895

Κλυταιμνήστρα ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δ᾽ αἴδεσαι, 22 τέκνον, μαστόν, πρὸς ᾧ 23 σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης Πυλάδη, τί δράσω; μητέρ᾽ αἰδεσθῶ κτανεῖν; 900

Πυλαδης ποῦ δὴ 24 τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα 900 τὰ πυθόχρηστα, πιστά τ᾽ 25 εὐορκώματα; ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Κλυταιμνήστρα ἐγώ σ᾽ ἔθρεψα, σὺν 27 δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία. 910

Ὀρέστης καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρ᾽ ἐπόρσυνεν 28 μόρον.

Κλυταιμνήστρα οὐδὲν σεβίζει 29 γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης τεκοῦσα γάρ μ᾽ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα οὔτοι σ᾽ ἀπέρριψ᾽ ἐς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης αἰσχρῶς 30 ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός. 915

Κλυταιμνήστρα ποῦ δῆθ᾽ ὁ τῖμος, ὅντιν᾽ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης αἰσχύνομαί σοι 31 τοῦτ᾽ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα ἀλλ᾽ 32 εἴφ᾽ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης μὴ ᾽λεγχε τὸν πονοῦντ᾽ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον. 920

Ὀρέστης τρέφει δέ γ᾽ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε; 925

Κλυταιμνήστρα ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει 33 μόρον. 34 35

Κλυταιμνήστρα οἲ ᾽γὼ τεκοῦσα τόνδ᾽ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος. ἔκανες 36 ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε. 930

Χορός ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων ἔσω παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος ὡς αὐτὸν αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα. 850

Αἴγισθος ἒ ἔ, ὀτοτοτοῖ.

Κλυταιμνήστρα τί δʼ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις; 885

Οἰκέτης τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Ὀρέστης σὲ καὶ ματεύω· τῷδε δʼ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα οἲ ʼγώ. τέθνηκας, φίλτατʼ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσῃ· θανόντα δʼ οὔτι μὴ προδῷς ποτε. 895

Κλυταιμνήστρα ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δʼ αἴδεσαι, τέκνον, μαστόν, πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης Πυλάδη τί δράσω; μητέρʼ αἰδεσθῶ κτανεῖν;

Πυλάδης ποῦ δὴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα 900 τὰ πυθόχρηστα, πιστὰ δʼ εὐορκώματα; ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Κλυταιμνήστρα ἐγώ σʼ ἔθρεψα, σὺν δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία. 910

Ὀρέστης καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρʼ ἐπόρσυνεν μόρον.

Κλυταιμνήστρα οὐδὲν σεβίζῃ γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης τεκοῦσα γάρ μʼ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα οὔτοι σʼ ἀπέρριψʼ εἰς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης αἰκῶς ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός. 915

Κλυταιμνήστρα ποῦ δῆθʼ ὁ τῖμος, ὅντινʼ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης αἰσχύνομαί σοι τοῦτʼ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα μὴ ἀλλʼ εἴφʼ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης μὴ ʼλεγχε τὸν πονοῦντʼ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον. 920

Ὀρέστης τρέφει δέ γʼ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε; 925

Κλυταιμνήστρα ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει μόρον.

Κλυταιμνήστρα οἲ ʼγὼ τεκοῦσα τόνδʼ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος. ἔκανες ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε. 930

ΑΙ.

ΧΟΡΟΣ Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽,

Apparatus Criticus

Chorus We heard the tale, it is true. But go inside and inquire of the strangers. The certainty of a messenger’s report is nothing compared with one’s own interrogation of the man himself. 850

Aegisthus I wish to see the messenger and put him to the test again—whether he himself was present at the death or merely repeats from vague reports what he has heard. No! Be sure he cannot deceive a mind with eyes open. Exit

Aegisthus within Oh! Oh! O woe!

Clytaemestra What is this? What cry for help are you raising in our house? 885

Servant I tell you the dead are killing the living. 1

Orestes It is you I seek. He over there has had enough.

Clytaemestra Oh no! My beloved, valiant Aegisthus! You are dead!

Orestes You love this man? Then you will lie in the same grave, and you will never abandon him in death. 895

Clytaemestra Wait, my son! Have pity, child, upon this breast at which many times while you slept you sucked with toothless gums the milk that nourished you.

Orestes Pylades, what shall I do? Shall I spare my mother out of pity?

Χορός

ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων

ἔσω⁴ παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος

ὡς αὐτὸν⁵ αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα.⁶
850

Αἴγισθος

ἐή, ὀτοτοτοῖ.

Κλυταιμνήστρα

τί δ᾽ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις;
885

Οἰκέτης

τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Ὀρέστης

σὲ καὶ ματεύω: τῷδε δ᾽ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ᾽γώ. τέθνηκας, φίλτατ᾽ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης

φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ

κείσει. θανόντα δ᾽ οὔτι μὴ προδῷς ποτε.
895

Κλυταιμνήστρα

ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δ᾽ αἴδεσαι,²² τέκνον,

μαστόν, πρὸς ᾧ²³ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα

οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης

Πυλάδη, τί δράσω; μητέρ᾽ αἰδεσθῶ κτανεῖν;

900

Πυλαδης

ποῦ δὴ²⁴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα
900

τὰ πυθόχρηστα, πιστά τ᾽²⁵ εὐορκώματα;

ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Κλυταιμνήστρα

ἐγώ σ᾽ ἔθρεψα, σὺν²⁷ δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης

πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα

ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία.
910

Ὀρέστης

καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρ᾽ ἐπόρσυνεν²⁸ μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οὐδὲν σεβίζει²⁹ γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης

τεκοῦσα γάρ μ᾽ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι σ᾽ ἀπέρριψ᾽ ἐς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης

αἰσχρῶς³⁰ ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός.
915

Κλυταιμνήστρα

ποῦ δῆθ᾽ ὁ τῖμος, ὅντιν᾽ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης

αἰσχύνομαί σοι³¹ τοῦτ᾽ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα

ἀλλ᾽³² εἴφ᾽ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης

μὴ ᾽λεγχε τὸν πονοῦντ᾽ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα

ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον.
920

Ὀρέστης

τρέφει δέ γ᾽ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα

κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης

σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης

τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε;
925

Κλυταιμνήστρα

ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης

πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει³³ μόρον.³⁴³⁵

Κλυταιμνήστρα

οἲ ᾽γὼ τεκοῦσα τόνδ᾽ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης

ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος.

ἔκανες³⁶ ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε.
930

Χορός

ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων

ἔσω παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος

ὡς αὐτὸν αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα.
850

Αἴγισθος

ἒ ἔ, ὀτοτοτοῖ.

Κλυταιμνήστρα

τί δʼ ἐστὶ χρῆμα; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις;
885

Οἰκέτης

τὸν ζῶντα καίνειν τοὺς τεθνηκότας λέγω.

Ὀρέστης

σὲ καὶ ματεύω· τῷδε δʼ ἀρκούντως ἔχει.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγώ. τέθνηκας, φίλτατʼ Αἰγίσθου βία.

Ὀρέστης

φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ

κείσῃ· θανόντα δʼ οὔτι μὴ προδῷς ποτε.
895

Κλυταιμνήστρα

ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δʼ αἴδεσαι, τέκνον,

μαστόν, πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ βρίζων ἅμα

οὔλοισιν ἐξήμελξας εὐτραφὲς γάλα.

Ὀρέστης

Πυλάδη τί δράσω; μητέρʼ αἰδεσθῶ κτανεῖν;

Πυλάδης

ποῦ δὴ τὰ λοιπὰ Λοξίου μαντεύματα
900

τὰ πυθόχρηστα, πιστὰ δʼ εὐορκώματα;

ἅπαντας ἐχθροὺς τῶν θεῶν ἡγοῦ πλέον.

Κλυταιμνήστρα

ἐγώ σʼ ἔθρεψα, σὺν δὲ γηράναι θέλω.

Ὀρέστης

πατροκτονοῦσα γὰρ ξυνοικήσεις ἐμοί;

Κλυταιμνήστρα

ἡ Μοῖρα τούτων, ὦ τέκνον, παραιτία.
910

Ὀρέστης

καὶ τόνδε τοίνυν Μοῖρʼ ἐπόρσυνεν μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οὐδὲν σεβίζῃ γενεθλίους ἀράς, τέκνον;

Ὀρέστης

τεκοῦσα γάρ μʼ ἔρριψας ἐς τὸ δυστυχές.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι σʼ ἀπέρριψʼ εἰς δόμους δορυξένους.

Ὀρέστης

αἰκῶς ἐπράθην ὢν ἐλευθέρου πατρός.
915

Κλυταιμνήστρα

ποῦ δῆθʼ ὁ τῖμος, ὅντινʼ ἀντεδεξάμην;

Ὀρέστης

αἰσχύνομαί σοι τοῦτʼ ὀνειδίσαι σαφῶς.

Κλυταιμνήστρα

μὴ ἀλλʼ εἴφʼ ὁμοίως καὶ πατρὸς τοῦ σοῦ μάτας.

Ὀρέστης

μὴ ʼλεγχε τὸν πονοῦντʼ ἔσω καθημένη.

Κλυταιμνήστρα

ἄλγος γυναιξὶν ἀνδρὸς εἴργεσθαι, τέκνον.
920

Ὀρέστης

τρέφει δέ γʼ ἀνδρὸς μόχθος ἡμένας ἔσω.

Κλυταιμνήστρα

κτενεῖν ἔοικας, ὦ τέκνον, τὴν μητέρα.

Ὀρέστης

σύ τοι σεαυτήν, οὐκ ἐγώ, κατακτενεῖς.

Κλυταιμνήστρα

ὅρα, φύλαξαι μητρὸς ἐγκότους κύνας.

Ὀρέστης

τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω, παρεὶς τάδε;
925

Κλυταιμνήστρα

ἔοικα θρηνεῖν ζῶσα πρὸς τύμβον μάτην.

Ὀρέστης

πατρὸς γὰρ αἶσα τόνδε σοὐρίζει μόρον.

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγὼ τεκοῦσα τόνδʼ ὄφιν ἐθρεψάμην.

Ὀρέστης

ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος.

ἔκανες ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε.
930

ΧΟΡΟΣ

Ζεῦ Ζεῦ, τί λέγω, πόθεν ἄρξωμαι

τάδ᾽ ἐπευχομένη κἀπιθεάζουσ᾽,

Chorus

We heard the tale, it is true. But go inside and inquire of the strangers. The certainty of a messenger’s report

is nothing compared with one’s own interrogation of the man himself.
850

Aegisthus

I wish to see the messenger and put him to the test again—whether he himself was present at the death or merely repeats from vague reports what he has heard. No! Be sure he cannot deceive a mind with eyes open. Exit

Aegisthus

within Oh! Oh! O woe!

Clytaemestra

What is this? What cry for help are you raising in our house?
885

Servant

I tell you the dead are killing the living.¹

Orestes

It is you I seek. He over there has had enough.

Clytaemestra

Oh no! My beloved, valiant Aegisthus! You are dead!

Orestes

You love this man? Then you will lie in the same grave,

and you will never abandon him in death.
895

Clytaemestra

Wait, my son! Have pity, child, upon this breast at which many times while you slept you sucked with toothless gums the milk that nourished you.

Orestes

Pylades, what shall I do? Shall I spare my mother out of pity?

Pylades

What then will become in the future of Loxias’ oracles declared at Pytho , and of our sworn pact? Count all men your enemies rather than the gods.
900

Orestes

I judge you victor: you advise me well. To Clytaemestra Come, this way! I mean to kill you by his very side. For while he lived, you thought him better than my father.

Sleep with him in death, since you love him but hate the man you were bound to love.
905

Clytaemestra

It was I who nourished you, and with you I would grow old.

Orestes

What! Murder my father and then make your home with me?

Clytaemestra

Fate, my child, must share the blame for this.
910