Aeschylus Libation Bearers 1010

Ettore Romagnoli (Translator)

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →
Uccise o non uccise? Ecco la prova:
questo mantello cui d'Egisto il ferro
la tinta die'. La macchia della strage
s'accorda al tempo: assai corroso è il ricco
930
variar dei colori. Ora m'esalto,
ed ora gemo, e parlo a questo peplo
che uccise il padre; e colpe io piango, e pene.
e la progenie tutta. E la vittoria
mi contamina sí, che niun m'invidia!
935

Libation Bearers. Aeschylus. Ettore Romagnoli (Translator). Bologna. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) (Italian) (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (6)
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1010 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 1010 focus
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1010 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 1010 focus
ἔδρασεν ἢ οὐκ ἔδρασε; μαρτυρεῖ δέ μοι
φᾶρος τόδ᾽, ὡς ἔβαψεν Αἰγίσθου ξίφος.
φόνου δὲ χηκὶς ξὺν χρόνῳ ξυμβάλλεται,
1010
πολλὰς βαφὰς φθείρουσα τοῦ ποικίλματος.
νῦν αὐτὸν αἰνῶ, νῦν ἀποιμώζω παρὼν
πατροκτόνον θ᾽ ὕφασμα προσφωνῶν τόδε
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 1010 focus
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1010 focus
Translations (7)
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1010 focus
Did he or did he not do it? but this vest bears witness to me that the sword of Aegisthus stained it. The stain of the gore too coincides with the time [of the deed,] damaging the various hues of the embroidery. Now I praise him 3
, now upon the spot I bemoan him; and addressing his vestment, that wrought my father's fall, I grieve for the offences and the suffering, and the entire family, having the unenviable pollutions of this victory which I have achieved.
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1010 focus
terrible!
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 1010 focus
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1010 focus
Cædis uerò fructus cum tempore conducet,
Multas tincturas corrumpens textura.
Nunc ipſum laudo, nunc lugeo præſens,
Parricidamq; texturam uocans hanc
Doleo quidem propter opus, affectum eſt genus omne.
940
Non æmulanda huius uictoriæ habeo piacula.
Nullus mortalium innocuam uitam per omnia ignominioſus
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1010 focus
War sie auch schuldig? Wirklich schuldig? Das
Gewand
bezeugt es. Diese Stelle hat Aigisthos' Dolch
gefärbt. Der Blutfleck, der des Purpurs Glanz zerstört,
1313 ist alt, so alt wie ihr Verbrechen. Damals war
ich ahnungslos, sie hielten mich der Heimat fern.
1314 Jetzt steh' ich hier, begreif' es, jetzt bewein' ich es,
1015 und blick' ich hin auf meines Vaters Mordgewand,
dann kommen mir die Schmerzen der Erinnerung
an mein Geschlecht, an alles, was es that und litt,
und meines Sieges Blutschuld fällt mir schwer aufs
Herz.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1010 focus
Did she the deed or not? this robe gives proof,
Imbrued with blood that bathed Ægisthus' sword:
Look, how the spurted stain combines with time
1125
To blur the many dyes that once adorned
Its pattern manifold! I now stand here,
Made glad, made sad with blood, exulting, wailing—
Hear, thou woven web that slew my sire!
I grieve for deed and death and all my home—
1130
Victor, pollution's damnèd stain for prize.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1010 focus
Hat sie's verschuldet oder nicht? Bezeugt es mir
Doch dies Gewand hier, das Aegisthos' Schwert gefärbt!
Noch hat die Zeit des Mordes Flecken nicht getilgt,
1005
Der dieses Purpurs farbenreiche Pracht entweiht.
Bald preis' ich selber meine That, bald jammr' ich laut,
Und rede dieses Mordgespinnst des Vaters an.
Graunvoll befleckt durch dieses Sieges blut'ge Schuld,
Beklag' ich meine That, mein Leid, mein ganzes Haus!
1010

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

927. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-603

ἔλαχε δ᾽ ἐς τὸ πᾶν: ἔλακε δ' ἐς τὸ πᾶν Μ. G. Rob. ἔλακε δ᾽ ἐτὸ πᾶν Αld. ἔλακε δὲ τὸ πᾶν Turn. Scholiastes ἤλασεν δὲ εἰς τὸ τέλος τοῦ δρόμου, ὃ ἐστιν ἤνυσε τὸν ἀγῶνα. ἀφίκετο, φησίν, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος. Legit igitur ἔλασε, quod Pauwius, Seidlerus de vers. dochm. p. 88. Boeckhius de metris Pindari p. 322. probarunt. Schützio serfbendum videbatur έλαχε δὴ τὸ πᾶν. Ει έλαχε quidem verum esse videtur: sed servandum erat ἐς τὸ πᾶν, omnino.
927

929. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-604

θεόθεν εὖ φραδαῖσιν ὡρμημένος: θεόθεν εὐφραδαῖσιν Μ. G. θεόθεν ἀφραδαῖσιν Rob. Θεόθεν ἐφραδαῖσιν Αld. θεόθεν δὲ φραδαῖσιν Turn. Scribendum erat θεόθεν εὖ φραδαῖσιν. Hesychius φραδαῖσι (φράδεσι codex), βουλαῖς. Deinde quruéros Ald.
929

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-605

ἐπολολύξατ', ὦ,: Libri ἐπολολυξάτω. Recte Seidlerus ἐπολολύξατ᾽, ὦ, misi quod ὤ scribendum erat.
930

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-606

ἀναφυγὰς ... τριβᾶς: Libri ἀναφυγάς οι τριβάς. Scholiastes ὡς τῶν οἴκων φυ- γόντων τὰς συντριβὰς τῶν οίκων (sic M. G.). Stanleio scribendum videbatur ἀναφυγᾶς et τριβᾶς. Horum posterius primus Schutzius recte recepit.
931

932-933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-607

ὑπαὶ δυοῖν ... μιαστόροιν, δυςοίμου τύχας: ὑπὸ δοιοῖν μιαιστόροιν sic M. in quo libro etiam Pers. v. 721. 737. Sept. c. Th. v. 896. δοιοῖν pro δυοῖν scriptum est. ὑπὸ δυοῖν μιαιστόροιν G. Ald. Rob. Τurn. ὑπὸ δυοῖν μιαστόροιν Victorius. ὑπαὶ scribendum esse olim indicavi. Quae sequuntur verba, δυςοίμου τύχας, cum ἀναφυγάς iunxit scholiastes, qui haec adscripsit, δυςπορεύτου τύχης. τὸ δὲ ἑξῆς, τὰς ἀναφυγὰς τῶν κακῶν τὰς ἀπὸ τῆς δυςοίμου τύχης. Postquam dictum erat ἀναφυγὺς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν μαστόροιν, sine pondere haec adiiciuntur, δυςοίμου τύχας. Maque videtur aliquid excidisse, quo haec melius connexa erant. Potuit autem post 4YOIN facillime excidere 4YCIN. Quare sic haec scribenda esse existimavi, ἐπολολύξατ᾽, ὦ, δεσποσύνων δόμων ἀναφυγὰς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν * λύσιν* μαστόροιν δυςοίμου τύχας. i. e. καὶ κτεάνων τριβᾶς λύσιν ὑπὸ δυςοίμου τύχας δυοῖν μαστό- goιν, solutam consumptionem opum per infelicem fortunam duorum impiorum. Hesychius δύςοιμος, ἐπὶ κακῷ ἥκουσα, ἢ δύσοδος.

936. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-608

ἔθιγε δ᾽ ἐν μάχῃ χερὸς ἐτήτυμος: ἔθιγε δὲ μάχαι Μ. ἔθιγε δὲ μάχα G. Rob. ἔθιγε δὲ μάλα Ald. Turn. ἔθιγε δὲ μάχα Victorius. Recte Pauwius ἔθιγε δ᾽ ἐν μάχα. Libri ἐτήτυμος, nisi quod ἐτίτυμος Ald. Recte Blomfieldius recepit Scaligeri emendationem, ἐτητύμως.
936

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-609

κόρα: κόρα M. G. Ald. κούρα Turn. κόρας Rob.
937

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-610

ὀλέθριον πνέουσ᾽ ἐπ' ἐχθροῖς κότον: ὀλεύθριον Ald. Deinde libri πνέουσ' ἐν ἐχθροῖς κότον, nisi quod πνέουσα ἐν plene scriptum est in editione Robortelli, qui in corrigendis πνέουσαν pro πνέουσα legendum dicit. Non recte Auratus πνέουσαν ἐχθροῖς κότον scribendum putavit. Nam haec tantum, Λίχαν δέ νιν προςαγορεύομεν βροτοὶ τυχόντες καλῶς, in parenthesi posita sunt. Scribendum est, ut Schiitzius quoque vidit, πνέουσ' ἐπ' ἐχθροῖς κότον. Nam ἐπί hic quidem multo rectius dicitur quam ἐν.
940

941-944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-611

ἅπερ ὁ Λοξίας ὁ Παρνάσσιος μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός, ...: Libri sine lacunae indicio τάπερ ὁ λοξίας ὁ παρνάσσιος | μέγαν ἔχων μυχὸν χθονὸς ἐπ᾽ ὄχθει | ἄξεν ἀδόλως δολίας (sic, ut videtur, etiam M.) | βλαπτομέναν ἐν χρόνοις θεῖσαν ἐποίχεται. Videtur post μέγαν ἔχων μυχὸν χθονὸς intercidisse finis antistrophae primae atque initium strophae secundae. Mirum est autem post χθονός et ad sensum et ad metrum verba locum habere, quae ut iambicum tetrametrum brachycatalecticum nescio unde affert Marius Plotius p. 2645. ὁ Πύθιος μεσομφάλοις (scriptum est μεσομφάλιος) θεὸς παρ' ἐσχάραις. Alium Aeschyli versum (Sept. c. Th. 270.) idem grammaticus paullo ante p. 2643. attulerat. Itaque quum strophae versibus ἀναφυγὰς κακῶν καὶ κτεάνων τριβᾶς ὑπαὶ δυοῖν * λύσιν* μαστόροιν haec bene respondeant μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός, * ὁ Πύθιος μεσομφάλοις θεὸς παρ' ἐσχάραις*, ausus sum hoc carminis complementum recipere. Vltimus huius antistrophae versus talis fuisse videtur, πιφαύσκων ἔφα. Similia leguntur in Sept. e. Th. v. 726. Ἀπόλλωνος — τρὶς εἰπόντος ἐν μεσομφάλοις Πυθικοῖς χρηστηρίοις.

945-951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-612

... ἃ δόλιά σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται: Si recte hoc carmen descripsi, excidit initium alterius strophae, i. e. versus quattuor et pars quinti. In libris, ut dixi, post χθονός statim haec sequuntur, ἐπ᾽ ὄχθει | ἄξεν ἀδόλως δολίας [ βλαπτομέναν ἐν χρόνοις ] θεῖσαν ἐποίχεται. In his δολίαν recte scriptum est in editione Victorii, et dicit Franzius doλíar esse etiam in M. quem librum doλías ut ceteros habere mihi relatum est. Legit autem δολίαν scholiastes, qui haec adnotavit, τὴν Κλυταιμήστραν τὴν δολίως βλάπτουσαν καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον τὸν οἶκον ἐποίχεται ἡ δίκη. Alia adnotatio haec est, ἐπέξηλθε τὴν δίκην βλαπτομένην ἐκ πολλοῦ Ὀρέστης. Olim conieci scripsisse Aeschylum . . . . ἐπ' ἐχθροξένοις δόλοισιν δόλια βλαπτομέναν χρονισθεῖσαν ἐποίχεται. Nunc veri similius puto ita fere haec scripta fuisse, . . . . ἐπ' ἐχθρόφρον ἔταξεν, ἃ δόλιά σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται. Sed quum primorum verborum emendatio prorsus incerta sit, ea tantum recepi quae certiora sunt, ů δόλια σε δολίαν βλαπτομένα χρονισθεῖσαν ἐποίχεται.

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-613

κρατείτω δ᾽ ἔπος τὸ θεῖον, τὸ μή με ὑπουργεῖν κακοῖς: κρατεῖται πως (sic Μ. κρατεῖται πῶς G. Ald. Rob. κρατεῖται πως Turn.) τὸ θεῖον παρὰ τὸ μὴ ὑπουργεῖν κακοῖς Μ. G. Ald. Rob. Turn. Scholiastes συμβάλλεται οὖν τὸ θεῖον τοῖς μὴ ὑπουργοῦσι τοῖς κακοῖς. Scribendum videtur κρατείτω δ᾽ ἔπος τὸ θεῖον, τὸ μή μ' ὑπουργεῖν κακοῖς. Vincat divina sententia, ne opem feram improbis.
ZZZ

954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-614

ἄξια δ᾽: Omnes άξιον δ'. Scripsi ἄξια δ'.
954

955. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-615

πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν: πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν Schutzius. πάρα τε φῶς ἰδεῖν M. Rob. παρά τε φῶς ἰδεῖν G. Ald. παρὰ τὸ φῶς ἰδεῖν Turn.
955

956. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-616

μέγα τ' ἀφῃρέθην ψάλιον οἰκιῶν: Libri μέγαν τ' ἀφηρέθην ψάλιον οἴκων. Recte Porsonus μέγα τ' ἀφῃρέθην. Scriptum fuerat μέγα etiam in G. sed postea librarius ν addidit. Deinde libri ψάλιον οἴκων. Scribendum esse ψάλιον οἰκετῶν vidit etiam Franzius.
956

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-617

ἄναγε μάν, δόμοι· πολὺν: ἀναγεμὰν δόμοις M. G. Ald. ἄναγε μὴν δόμοις Rob. ἀνὰ γεμὼν Turn. Scribendum ἄναγε μάν, δόμοι. Blomfieldius, recepto quod conieceram δόμοι, scripsit ἄνα γε μάν. Versum γε μάν hic non satis aptum, ἄναγε autem, erige te vel erigile vos, similiter dictum est ut άπαγε. Deinde πολύν M. G. Turn. πολλὺν Ald. πλὴν Rob.
957

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-618

χαμαιπετεῖς ἔκεισθ᾽ ἀεί: χαμαιπετεῖσε κεῖσθ᾽ αἰεὶ Μ. G. χαμαιπετεῖσε κεῖθ᾽ αἰεὶ Rob. χαμαιπετεῖσε κεῖσθ᾽ ἀεὶ Ald. χαμαιπετῆ σε κεῖσθ᾽ ἀεὶ Turn. Scribendum erat χαμαιπετεῖς ἔκεισθ' αεί. Viderunt hoc etiam Wellauerus et Blomfieldius.
958

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-619

χρόνος ἀμείψεται: Elmsleio ad Med. p. 86. audacter, ut ait, χρόνος in χορός mutanti assensus est Blomfieldius. Nihil mutandum. Scholiastes non male, quamquam non satis accurate, ὁ πάντα τελῶν χρόνος τὰ πρόθυρα τῶν οίκων ἀλλάξει ἀπὸ κατηφείας εἰς λαμπρότητα. Aliud scholion ad ἀμείψεται adscriptum, ἀλλαγήσεται, οὐχ ὁμοίως ἔσται τοῖς πρώην ἐν τῷ οἴκῳ ἡμῶν.
959

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-620

δωμάτων, ὅταν ... ἀφ': δομάτων G. Deinde ὅτ' ἂν M. G. Ald. Rob. Deinde ἀμφ' M. Ceteri ἀφ'.
960

961-962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-621

μύσος ἅπαν ἐλάσῃ καθαρμοῖσιν ἀτᾶν ἐλατηρίοις: μύσος πᾶν ἐλάσει, ad et supra adscripto η, M. Ceteri μύσος πᾶν ἐλάσῃ. Deinde omnes καθαρμοῖς ἅπαν ἐλατήριον. Scholiastes τὸ ἐλαῦνον τοὺς ἀσεβεῖς, ἢ τὸ ἀπελαθῆναι ὀφεῖλον. ἐλατήριον δὲ τὸ καθαρτικόν φάρμακον. Stanleius corrigebat καθαρμὸς ἄτας ἐλατήριος. Melius Schutzius καθαρμοῖς ἀτῶν ἐλατηρίοις. Scribendum μύσος ἅπαν ἐλάσῃ καθαρμοῖσιν ἀτᾶν ἐλατηρίοις.

963-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-622

τύχα δ᾽ εὐπροςωποκοίτᾳ τὸ πᾶν ἰδεῖν, θρεομένοις μέτοικοι δόμων πεσοῦνται πάλιν: τύχα δ᾽ εὐπροσώπωικοίται Μ. τύχα δ᾽ εὐπροσώπω κοίτα G. Ald. sed in G. τύχα sic scriptum est, ut aut a in et, aut et in a mutatum esse videatur. τύχα δ᾽ εὐπροσώπῳ κοίτα Rob. Turn. Scholiastes ἡ δὲ τύχη νῦν ἐν εὐόπτῳ κοίτῃ, τοῦτ' ἔστιν ἐν ἀγαθῇ καταστάσει πρὸς τὸ ἰδεῖν τὰ νῦν γεγονότα καὶ ἑτέρων λεγόντων ἀκοῦσαι. λείπει τὸ ἐστί. Scribendum τύχα δ᾽ εὐπροςωποκοίτα. Deinde post τὸ πᾶν libri habent ἰδεῖν ἀκοῦσαι θρεομένοις. Scripsi ἰδεῖν θρευμένοις, de qua forma dixi ad Sept. c. Theb. v. 78. deleto ἀκοῦσαι, quod interpretis verbum est, haec ita intelligentis, ac si scriptum esset ἰδεῖν θρεομένων. Ita scholiastam haec intellexisse apparet. Deinde μετοικοδόμων πεσοῦνται πάλιν M. Rob. μετ' οἰκοδόμων πεσοῦνται πάλιν G. Ald, Turn, Apertum erat scribi debere μέτοικοι δόμων, et vidit id ante me Scaliger. Legit hoc scholiastes, quamquam non recte sie interpretatur, οἱ νῦν τοὺς δόμους οἰκοῦντες πεσοῦνται εἰς τὸ ἔμπα- λιν τῆς πρώτης τύχης. τοῦτο δὲ ἀπὸ τῶν κύβων μετήγαγεν. Παque scripsi τύχα δ' εὐπροςωκοίτα τὸ πᾶν ἰδεῖν θρευμένοις μέτοικοι δόμων πεσοῦνται πάλιν. Prospera ad videndum narrantibus fortuna revertentur restituti aedibus.

966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-623

πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν: πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν Schutzius. Libri παρὰ τὸ φῶς ἰδεῖν.
966

967. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-624

ἴδεσθε: Linea praefixa est in M. Scholiastes ἀνοίγεται ἡ σκηνὴ καὶ ἐπὶ ἐγκυκλήματος ὁρᾶται τὰ σώματα· ἃ λέγει διπλῆν τυραννίδα. Immo corpora Aegisthi et Clytaemnestrae non conspiciuntur. Conspiciuntur ἐκκυκλήματος ope Orestes, viridem ramum tenens, et pallium Agamemnoni mortiferum ferentes famuli, quibus dicit ἐκτείνατ' αυτό.
967

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-625

μέν ... τε: Coniuncta hic sunt, et recte, μέν et τé, neque scribendum φίλοι δέ, ut Abreschius volebat.
970

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-626

πιστώμασιν: πιστώμασιν M. G. Ald. Rob. πιστώμασι Turn.
971

972. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-627

ἀθλίῳ: ἀθλίῳ, Stanleius sive potius Portus, ut mox dicitur v. 975. Libri ἀθλίως.
972

973. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-628

καὶ ξυνθανεῖσθαι· καὶ τάδ᾽ εὐόρκως ἔχει: καὶ ξὺν θανεῖσθαι, καὶ τάδε ὄρκως έχει vitiose Ald.
973

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-629

χειροῖν ... ξυνωρίδα: χειροῖν Μ. G. Ald. Rob. χερσὶ Turn. Iacobsio ad Leontis philosophi epigr. III. Anthol. t. XI. p. 248. scribendum videbatur ξυνωρίδι. Praestaret ξυνωρίδος. Servandum tamen duxi ξυνωρίδα, ut propria significatione dictum pro συζυγίαν.
976

977-984. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-630

τί νιν προςείπω ... πολλὰ θερμαíνοι φρένα.: Hos octo versus, qui in libris post versum 998. leguntur, huc revocandos esse vidit Meinekius in Diurnis antiquariis a. 1843. p. 183.

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-631

κἂν τύχω: καὶ τύχω Portus et Porsonus, eosque secutus Blomfieldius. Non mutandum est quod libri habent κἂν τύχω.
977

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-632

δροίτης ... κατασκήνωμα: δροίτης, ad of supra adscripto ύ, Μ. δροίτης Turn. δρυοίτης G. Ald. δρύτης Rob. V. ad Ag. v. 1506. Deinde κατὰ σκήνωμα G. Ald.
979

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-633

ἄρκυν τ' ... ποδιστῆρας: ἄρην δ' Rob. Ceteri άρκυν δ'. Scripsi ἄρκυν τ', interpunctione deleta quae post μὲν οὖν erat. ποδιτῆρας Αld.
980

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-634

τοιοῦτον ἂν ... φηλήτης: τοιοῦτον ἂν Turn. τοιοῦτο μὲν M. G. Rob. τοιοῦτο μὲ ἂν Αld. φηλήτης Scaliger. Libri φιλήτης.
981

982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-635

ξένων: ξένον et antea αρὴρ pro ἀνὴρ vitia Rob.
982

983-984. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-636

νομίζων, τῷδέ γ᾽ ἂν δολώματι πολλὰ θερμαíνοι φρένα: νομίζων Turn. νομίζω M. G. Ald. νομίζοι Rob. Deinde τῷδε τἀνδολώματα Rob. Ceteri τῷδέ τ᾽ ἂν δολώματι. Post τοιοῦτον non potuit τῷδε dici, ut id similiter intelligeretur: deberet enim τοιῷδε. Itaque remota quae post νομίζων vulgo ponitur interpunctione, sie scribendum et interpungendum est, τοιοῦτον ἂν κτήσαιτο φηλήτης ἀνὴρ ξένων ἀπαιόλημα, καργυροστερῆ βίον νομίζων τῷδέ γ᾽ ἂν δολώματι πολλοὺς ἀναιρῶν πολλὰ θερμαίνοι φρένα. Talem fur aliquis acquiral hospitum defraudationem, et pecuniae rapacem vitam colens hac arte multos perimens multum se oblecte!. θερμαίνει φρενί per errorem Ald. Ceteri omnes θερμαίνοι φρενί. Dindorfius θέρμ' ἄνοι φρενί. Veram puto Lobeckii ad Soph. Αi. ed. pr. p. 302. emendationem, θερμαίνοι φρένα.

985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-637

ἐκτείνατ' αὐτὸ: ἐκτείνατ' αὐτὸ Auratus. ἐκτείνατ' αὐτὸν Turn. et, ut videtur, M. ἔκτεινα τ' αὐτὸν G. A. ἔκτειν αὐτὸν Rob.
985

986. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-638

ἀνδρὸς ... δείξαθ', ὡς ἴδῃ: ἀνδρὸς Μ. (sic M.) Rob. et e correctione G. ἀνδρῶν G. ante correctionem et Ald. Turn. Deinde δείξασθ' Rob. Deinde ὡς ίδη M. Rob. et e correctione G. ώς ίδοι G. ante correctionem et Ald. Turn.
986

987. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-639

οὐχ οὑμός: οὐχ οὐμὸς Turn. et, ut puto, Μ. οὐχ ὑμὸς Rob. οὐχ ὁμὸς G. οὐχ ὁ μὸς Ald.
987

988. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-640

μητρὸς: μερος G. ματρός Ald. Turn.
988

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-641

λέγω: ψέγω M. G. Ald. Rob. In G. hic versus, quum antea omissus esset, eodem quo scholia atramento inter praecedentem ac sequentem versum scriptus est. Recte Turnebus λέγω, ex scholio, quod hoc est, Αιγίσθου γὰρ οὐ λέγω μόρον, μητρὸς δέ, ἥτις ἐπὶ ἀνδρὶ τοῦτο μήσατο στύγος.
991

992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-642

αἰσχυντῆρος, ὡς νόμος,: αἰσχυντῆρος, ὡς νόμος, Portus. αἰσχυντῆρος ὡς νόμου M. G. Ald. αἰσχυντῆρος ὡς νόμου Turn. αἰσχυντῆρος νόμου Rob.
992

994. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-643

ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽: ἐξ οὗ Rob. ἐκ σοῦ M. G. Ald. Turn. codex Robortelli. Deinde τέκνων ήνεγχ' Victorius. τέκνωνηνέχη Μ. τέκνων ἠνέχῃ ἠνέχη Rob.) G. Ald. Rob. τέκνω νῦν ἔχει codex Rob. τέκνων ἀνέχῃ coniecit Rob. τέκνων ἤνεγκε Turn.
994

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-644

κακόν,: Vulgo post κακόν plene interpungebatur.
995

996-997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-645

τί σοι δοκεῖ; μύραινα γ᾽ εἴτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφυ, σήπειν θιγοῦσ᾽ ἂν μᾶλλον, οὐ δεδηγμένη: Vulgo τί σοι δοκεῖ; Recte Meinekius 7 σοι δοκεῖ, continuata oratione. Deinde μύραινά τ᾽ ἦτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφυ, ad τ' supra adscripto γ, Μ. μύραινά γ᾽ ἦτ᾽ ἔχιδν ἔφυ G. μύραινα τ᾽ ἦτ᾽ ἔχιδν ἔφυ Rob. μύραινα γ' ἢ ἔχιδν ἔφυ Ald. Turn. Proximo versu θίγουσαν ἄλλον M. G. Ald. θίγουσ᾽ ἂν ἄλλον Rob. Turn. Deinde omnes οὐ δεδηγμένον. Scholiastes haec adnotavit, ὑπερβολή· ὅτι καὶ τὸν μὴ δηχθέντα, ἀλλὰ μόνον ἁψάμενον σήπει, quasi θιγόντ᾽ ἂν legisset. Mira de his versibus protulit Fritzschius ad Aristoph. Ranas p. 204. Blomfieldio scribendum videbatur μύραινά γ' εἶτ᾽ ἔχιδν ἔφυ σήπειν θιγοῦσα μᾶλλον οὐ δεδηγμένον, non recte. Ita hi versus scribendi erant, ἥτις δ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ τοῦτ᾽ ἐμήσατο στύγος, ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽ ὑπὸ ζώνην βάρος, φίλον τέως, νῦν δ᾽ ἐχθρόν, ὡς φαίνει, κακόν, ή σοι δοκεῖ, μύραινά γ' εἶτ᾽ ἔχιδν ἔφυ, σήπειν θιγοῦσ᾽ ἂν μᾶλλον, οὐ δεδηγμένη, τόλμης ἕκατι καδίκου φρονήματος; quae autem marito tale machinata est scelus, ex quo liberorum onus sub zona gestavit, tum carum, nunc, ut ostendit, odiosum, num tibi videtur, sive muraena sive vipera essel, tactu suo magis labem illatura esse, non laesa? Οὐ δεδηγμένη, sed ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽ ὑπὸ ζώνην βάρος. Hoc igitur dicit, non potuisset magis laedere innocentem, si bellua fuisset.

998. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-646

κἀδίκου: κἀδίκου Turn. κανδίκου M. G. Ald. Rob. Post hunc versum in libris collocati sunt versus 977 - 984.
998

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-647

τοιάδ᾽ ἐμοὶ: τοιᾶδ᾽ ἐμοι Μ. τοιᾶδ᾽ ἐμοὶ G. Rob. τοῖαδε μοι Αld. τοιάδε μοι Turn. Scribendum τοιάδ᾽ ἐμοί.
999

1000. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-648

πρόσθεν: πρόσθεν Turn. πρόσθ' M. G. Ald. Rob.
1000

1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-649

αἰαῖ, αἰαῖ: Chori nomen omissum in M. G. Ald. at at M. G. Ald. Turn. α? α? Rob. Scribendum αἰαῖ, αἰαῖ. Vidit hoe Bothius.
1001

1003. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-650

αἰαῖ, αἰαῖ,: ἐ ὲ Μ. ἐ G. Ald. Turn. ἐ ἐ Rob. Scribendum aἰαῖ, αἰαῖ. Vidit hoc Wellauerus.
1003

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-651

μίμνοντι: Scholiastes τῷ τοιαῦτα πράξαντι χρόνῳ πάθος ἀνθεῖ. Hine Schutzius μίμνοντι in δράσαντι mutavit. Recte vero μίμνοντι Wellauerus interpretatur ci qui in vita remanet. Neque scholiastes non legit μίμνοντι.
1004

1005. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-652

ἔδρασεν ἢ οὐκ ἔδρασε;: Lineola praefixa in M. G. Nulla nota in ceteris. Oresti haec tribuenda esse vidit Stanleius. ἢ οὐκ ἔδρασε Turn. ἢ οὐκ ἔδρασεν M. G. Ald. Rob.
1005

1007. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-653

κηκὶs ... ξυμβάλλεται: κηκίς Rob. Turn. et e correctione M. κικὶς G. Ald. et ante correctionem M. In ξυμβάλλεται prius a postea additum in M. λ
1007

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-654

βαφὰς: βαφάς omissum in Rob.
1008

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-655

νῦν αὐτὸν ... νῦν δ᾽ ἀποιμώζω παρών: Libri νῦν αὐτόν. Schutzius ex mea emendatione νῦν αὑτόν, me ipsum. Id Graece dictum esse negans Blomfieldius scribendum coniecit νῦν ταὐτὸν αἰνῶ, νῦν ἀποιμώξω παρόν. Sed de αυτόν satis dictum est ad Soph. Trach. v. 451. Scribendum autem νῦν δ᾽ ἀποιμώζω παρών. Libri νῦν ἀποιμώζω παρών, nisi quod παρόν habet Rob. In παρών nihil vitii est.
1009

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-656

προςφωνῶν: πρὸς φωνῶν Ald.
1010

1011. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-657

ἀλγῶ: Hic demum Orestis personam adnotavit Rob.
1011

1012. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-658

νίκης τῆσδ᾽ ἔχων μιάσματα: νίκης M. Rob. νίκας, supra scripto η, G. νίκας Ald. Turn. Deinde τῆσδ᾽ ἔχων μιάσματα M. Rob. τῆσδ᾽ ἔχω μιάσματα G. Turn. τῆς δ᾽ ἐχομιάσματα Ald.
1012

1013-1016. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-659

οὔτις μερόπων ἀσινῆ βίοτον διὰ παντὸς ἄμοχθος ἀμείψει. ... ἰὼ πόνος, ὁ μὲν αὐτίχ', ὁ δ᾽ ... ἥξει: Chori nomen in libris omissum est. οὔτις μερόπων ἀσινῇ βίοτον διὰ πάντ᾽ ἄτιμος ἀμείψεται· ἐς μόχθος δ᾽ ὁ μὲν αὐτίχ᾽ ὅδ᾽ ἦξε (ita mihi relatum est: ήξεν alert Franzius) ita M. in quo ἤ in ἀσινῆ ex et factum et ultima littera in μόχθος ab alia manu scripta est. Etiam quae sequuntur d'ò µèv ήξε ab alia manu scripla esse videntur. ἐς μόχθον δ' habent ceteri libri. ὅδ᾽ ἦξε G. ὅδ᾽ εἶξαι Ald. ὁ δ᾽ ἥξει Turn. ὁ δ᾽ ᾖξεν Rob. Excidisse ὕστερον iure putavit Schützius. Sed in reliquis etiam et metrum et sententia laborat. Scholiastes adnotavit ή διά πρὸς τὸ ἀμείψεται, et ἄτιμος interpretatur ἀτιμώρητος. Mihi ita fere scripsisse videtur Aeschylus, οὔτις μερόπων ἀσινῆ βίοτον διὰ πάντ' εὔθυμος ἀμείψει, * τέκνον,* ἐς μόχθον δ' ὃ μὲν αὐτίχ, ὃ δ' *ὕστερον * ήξεν.

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-660

ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἰδῆτ', οὐ γὰρ οἶδ' ὅπῃ τελεῖ: Orestis nomen adscripsit Turn. Omissum est in M. G. Ald. Rob. ἄλλος ἂν εἰδὴ (sic mihi relatum: ἂνειδῆ Franzius) τοῦτ᾽ ἄρ᾽ οἶδ' ὅπη τελεῖ Μ. ἄλλος ἂν εἰδὴ τοῦτ᾽ ἄρ᾽ οἱ δ᾽ ὅπη τελεῖ Rob. ἄλλος ἂν εἰδὶ τοῦτ᾽ ἂς οἶδ᾽ ὅπη τελεῖ G. ἄλλος ἂν εἰδῆ τού τ' ἀρ' οἶδ' ὅπη τελεῖ Ald. ἄλλος γ᾽ ἂν εἰδῇ, τοῦτ᾽ ἄρ᾽ οἶδ' ὅπη τελεῖ Turn. Inutiles emendandi conatus tacere praestat. Blomfieldius ita scripsit, ἀλλ᾽, ὡς ἂν εἰδῇς, τοῦτ᾽ ἄρ᾽ οἶδ᾽ ὅποι τελεῖ. Vera esse videtur Emperii et I. Fr. Martini emendatio, ἀλλ' ὡς ἂν εἰδῆτ', οὐ γὰρ οἶδ' ὅπῃ τελεῖ, ώςπερ etc.
1017

1018-1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-661

ἡνιοστρόφου δρόμου ἐξωτέρω: Libri ἡνιοστρόφου, nisi quod Rob. ἠνιοστρόφου habet. Schutzius in posterioribus editionibus Stanleii coniecturam, ήνιοστροφώ, probatam etiam Blomfieldio, admisit. Recepi ἡνιοστρόφον, quod in prima editione Schützius scripserat. Interpungitur vulgo post εξωτέρω, quam interpunctionem sola Robortelli editio non habet. Neque interpungendum ibi est. Γάρ ab initio longius remotum nullam hic offensionem habet, quoniam statim post φέρουσι, ex quo sententia pendet, positum est. V. ad Ag. v. 1106.

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

837-934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-443

1
drittes Epeisodion: Vollzug der Rache. Ägisthos tritt rechts auf (ohne Gefolge).

927. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-502

2
ὄφιν: zu 542. 910.

928. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-503

3
κάρτα μάντις wie ἄγαν ἀλη θόμαντις Ag. 1240 .

929. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-504

4
Eur. Οr. 413 οὐ δεινὰ πάσχειν δεινὰ τοὺς εἰργασμένους. S. oben zu 312 f. Der Klyt, folgen Orestes und Pylades in den Palast.

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-505

5
6
ἐπήκρισε: Schol. ἐπ᾿ ἄκρον ἦλθε. Vgl. zu Ag. 1282 . αἱρούμεθα: zu Ag. 1653 . Wenn ich auch das Schicksal der beiden beklage, so gebe ich mich doch, nachdem Orestes durch Blutvergiefsen vielem Blutvergiefsen im Hause des Agamemnon die Krone aufgesetzt hat, damit zufrieden, dafs das Kleinod des Hauses erhalten bleibt.

933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-506

7
ὀφθαλμὸν οίκων: Pers. 171
ἀμφὶ δ᾽ ὀφθαλμῷ φόβος
· ὅμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν, Eum. 1026 , Pind. OI. VI 16 ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς.

934-970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-507

8
drittes Stasimon, ein Jubelgesang über den Sieg des Rechts und die Befreiung des königlichen Hauses: Wie dem Hause des Priamos, so ist auch dem Hause des Agamemnon der Rächer erschienen, in der Person des ins Elend verstofsenen Orestes, den Apollon hersandte, dem Hermes und Dike im Kampfe beistanden. Jubel erschalle, dafs das herrschaftliche Haus dem Unheil und dem Zustande, wo sein Besitztum von zwei Mördern vergeudet wurde, entronnen ist. Der Spruch des Apollon ging dem alten Schaden zu Leibe. Die Gottheit dient nicht den Schlechten. Es ziemt sich, das himmlische Walten zu ehren. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder. Bald wird das Haus vollständig gesühnt und gereinigt sein und die günstige Wendung des Geschicks läfst auf den Ruf hoffen: „Usurpatoren des Hauses werden gestürzt werden. Hell ist es geworden, frei sind wir wieder." Der Vortrag jedes Strophenpaares scheint einem Halbchore, der der Ephymnien dem Gesamtchore zuzukommen. An diesen Gesang erinnert in mehrfacher Hinsicht das dritte Stasimon der Soph. Elektra 1384—1397.

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-508

9
χρόνῳ (mit der Zeit, endlich), entsprechend dem 66 ff., 382 u. ö. ausgesprochenen Grundsatze, dafs das göttliche Strafgericht, wenn es auch säume, doch nicht ausbleibe. Vgl. βλάβαν ἐγχρονισθεῖ σαν 955.

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-509

10
διπλοῦς λέων: der Rächer erscheint in der Doppelperson des Orestes und Pylades. Vgl. Eur. Or. 1400 ἦλθον δόμους λέοντες Ελλανες δύο διδύμω (gleichfalls von Orestes und Pylades), Hom. K 297 Odysseus und Diomedes βάν ῥ᾽ ἴμεν ὥς τε λέοντε δύω διὰ νύκτα μέλαι ναν ἀμ φόνον, ἀν νέκυας, διά τ' ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα. Αρης: zu Ag. 1512 .

938. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-510

11
Schol. ἤλασεν δὲ εἰς τὸ τέλος τοῦ δρόμου, ἐστιν, ἤνυσε τὸν ἀγῶνα.

939. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-511

12
13
πυθόχρηστος, Schol. ὁ ὑπὸ Πυθοῦς χρησθεὶς Ὀρέστης, d. h. durch den Spruch des Gottes angewiesen. Vgl. Eur. Ion 1218 ὁ πυθόχρηστος Λοξίου νεανίας, Plut. Mor. p. 163 Β πυθόχρηστον τῆς ἀποικίας ἡγεμόνα.

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-512

14
θεόθεν εὖ φραδαῖσιν ὡρμημένος s. v. a. θεῶν φραδαῖς εὖ ὡρ μημένος. Hesych. φραδαῖσι· βουλαῖς. Orestes war durch Ratschlüsse der Götter, nicht durch böse Leidenschaft angetrieben.

941-942. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-513

15
δόμων ist von ἀναφυγᾷ κακῶν κτέ. abhängig. Wie κακῶν wird auch τριβᾶς von ἀναφυγᾷ regiert und ὑπὸ δυοῖν μαστόροιν gehört zu κτεάνων τριβᾶς wie zu κτεάνων τριβομένων. - Zu κτεάνων τριβᾶς vgl. Soph. Εl. 1290 πατρώαν κτῆσιν Αίγισθος δόμων ἀντλεῖ, τὰ ροιν. δ᾽ ἐκχεῖ, τὰ δὲ διασπείρει μάτην. δυσοίμου τύχας ist Apposition zu τριβᾶς, beziehungsweise zu dem ganzen Ausdruck κτεάνων .. μιαστόHesych. μάστωρ μιαρός, λυμεών. Eur. Εl. 683 χώσοι στυγοῦ σιν ἀνοσίους μάστορας. — δύσοιμος leiten der Schol. ( δυσπορεύτου) und Hesych. ( δύσοδος) von οἶμος ab, Blomfield von οἴμη oder οἶμος (cantus), s. v. a. δύσθροος, δυσβάϋκτος, δυσκέλαδος.

945-946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-514

16
ᾧ μέλει.. ποινά, derjenige, dem die listig ersonnene Bufse trugvollen Kampfes am Herzen liegt, d. i. Hermes.

947. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-515

17
18
Dike hat die Hand des Orestes geleitet: δικαίως γὰρ Ορέ στης ἠμύνατο Schol. — ἐτήτυμος Διὸς κόρα Δίκα: ἐτήτυμος sowie das folgende τυχόντες καλῶς (verum nomen adsecuti, vgl. zu Ag. 690
γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων
) zeigt, dafs der Dichter mit der Etymologie Διός) κόρ) α = Δίκα spielt und das Verhältnis der Dike zu Zeus idealer auffafstals Hesiod Theog. 901 δεύτερον ἠγάγετο λιπαρὴν Θέμιν, ἣ τέκεν Ὥρας Εὐνομίην τε Δίκην τε καὶ Εἰρήνην τεθαλυίαν. Mit ἐτήτυμος κορα vgl. Soph. Trach. 1064
γενοῦ μοι παῖς ἐτήτυμος γεγώς
. ἐν ἐχθροῖς: vgl. γέλωτ᾽ ἐν σοὶ γελῶ Soph. Ant. 551 , ἐν θανοῦσιν ὑβρι στὴς γένῃ Αi. 1092. Schütz vermutet ἐπ᾿ ἐχθροῖς.

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-516

19
20
τάπερ .. θρίαξεν, ἐποίχεται s. v. a. ὁ χρησμὸς Λοξίου ἐποίχεται. Vgl. Soph. Οed. Τ. 469 ἔνοπλος γὰρ ἐπ᾿ αὐτὸν ἐπενθρώσκει πυρὶ καὶ στεροπαῖς ὁ Διὸς γενέτας κτέ. μυχόν: vgl. Eum. 39 , 170, 180, Eur. Οr. 331 μεσόμφαλοι μυχοί. χθονὸς ἐπ' ὀμφαλῷ : vgl. 1034, Eum. 40
ἐπ᾽ ὀμφαλῷ
, 166 γᾶς ὀμφαλόν, Sept. 733
ἐν μεσομφάλοις Πυθικοῖς χρηστηρίοις
, Pind. Pyth. V 74 μέτ σον ὀμφαλόν, Soph. Oed. Τ. 898 γᾶς ἐπ᾽ ὀμφαλόν, Eur. Ion 223 ἆρ' ὄντως μέσον ὀμφαλόν γᾶς Φοίβου κατέχει δόμος; Med. 668 ομφαλόν γῆς θεσπιῳδόν. Einen weilsen Stein von der Form eines abgestumpften Kegels, der im Tempel des Apollon lag, erklärten die Delpher als Mittelpunkt der Erde (Strabon IX p. 420, Paus. X 16, 3). Vgl. die Darstellung desselben auf einem Vasengemälde Rochette, Monum. inéd. pl. 37 oder Baumeister, Denkm. d. kl. Altert. II S. 1110. θρίαξεν, ἐμαντεύσατο. Hesych. θριάζειν· φυλλολογεῖν, ἐνθουσιᾶν, ἐνθουσιά ζειν. Εὐριπίδης Λικυμνίῳ καὶ Σοφοκλῆς Ὀδυσσεῖ μαινομένῳ, Zenob. VIII 14 τί σοι ὁ ᾿Απόλλων κεκιθάρικεν ( τεθρίακεν Meineke, ἐντεθρίακεν Nauck): τὸ κεκιθάρικεν οἷον ἐμαντεύσατο κτέ., Εtym. Μ. p. 455, 45. Die dorische Form wie Suppl. 38
σφετεριξάμενοι
. δολίαν βλάβαν, den heimtückischen Schaden, dem schwer beizukommen ist. Mit ἐγχρονισθεῖσαν vgl. Plat. Gorg. 480 Α΄ ὅπως μὴ ἐγχρονισθὲν τὸ νόσημα τὴν ψυχὴν ἀνίατον ποιήσει.

956-957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-517

21
22
Der Text ist unsicher. Vgl. Anhang. κρατεῖται ( ὥστε ὑπουρ γεῖν.

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-518

23
24
πάρα τὸ φῶς ἰδεῖν im Gegensatz zu 51 δνόφοι καλύπτουσι δόμους. Vgl. Soph. Αi. 708 πάρα λευκὸν εὐάμερον πελάσαι φάος .. νεῶν.

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-519

25
26
ψάλιον (frenum) wie Ag. 137
στόμιον μέγα Τροίας
. οἰκίων, οἴκων.

961. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-520

27
ἄνα (auf!) wie Hom. Σ 178 ἀλλ᾽ ἄνα μηδ᾽ ἔτι κεῖσο, Soph. Αi. 178 ἀλλ᾽ ἕνα ἐξ ἑδράνων. ἄνα γε μήν wie ὅρα γε μήν Soph. Οed. Κ. 587. Vgl. auch εὖ γε (brav!).

963-964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-521

28
,,Bald wird die alles vollendende Zeit über die Schwelle des Hauses treten" d. h. bald wird die Zeit dem Hause volle Sühne und Reinheit bringen. Vgl. Soph. Εl. 1510 ὦ σπέρμ' Ατρέως, ὡς πολλὰ παθὸν δι' ἐλευθερίας μόλις ἐξῆλθες τῇ νῦν ὁρμῇ τελεωθέν. (Anders der Scholiast: ἀλλάξει ἀπὸ κατηφείας εἰς λαμπρότητα.)

966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-522

29
ἀτᾶν ἐλατηρίοις wie πόνων θελκτήριος 666.

967-968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-523

30
31
,,Der Gang der Dinge weht freundlich durchaus um den Ruf zu vernehmen." Vgl. ἀμοιβαί και κῶν· μετατροποι πνέουσιν αὔραι δόμων Eur. Εl. 1147, ἁδυπνόων .. ὀνειράτων Soph. Εl. 480, ὕπνος εὐαής Phil. 828 . Ζη εὐπρόσωπα (mit heiterem Antlitze) vgl. Soph. Ant. 149
ἦλθε Νίκα τα πολυαρμάτω ἀντιχαρεῖσα Θήβα
, Αi. 1009 δέξαιτ ἂν εὐπρόσωπος ἵλεως τ᾽ ἴσως. ἰδεῖν θρευμένους, ἀκοῦσαι θρεομέμων. Vgl. εἰσοιχνεῦσιν Prom. 123 . Ζα ἰδεῖν vgl. παιὰν λάμπει Soph. Oed. Τ. 186.

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-524

32
μέτοικοι im Gegensatz zu dem rechtmässigen Besitzer, wie μέτοικος Soph. Oed. Τ. 452 dem ἐγγενής entgegensteht.

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-525

33
Das Ephymnion schliefst sich bei der Antistrophe (hier mit μέτοικοι πάλιν) an θρευμένους an wie Ag. 1475 an ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται, Suppl. 181 an καλούμενος.

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-526

34
Exodos. Dem im Hochgefühle vollbrachter Rachethat auftretenden Orestes trübt allmählich das Bewusstsein der Blutschuld den Geist (1053 f.). Während er noch gegen die Umnachtung ankämpft, beteuert er die Gerechtigkeit seiner That und erklärt er die Absicht, schutzflehend sich an den delphischen Gott zu wenden. Endlich aber verliert er die Klarheit des Sinnes, er sieht die Erinyen nahen und in dem Wahne von ihnen fortgetrieben zu werden, eilt er von dannen. So weist, wie der Schlufs des Agamemnon auf die Choephoren, der Schlufs des zweiten Stücks auf das dritte hin. Das Innere des Hauses, wo Orestes (mit blutbefleckten Händen), einen mit Wolle umwickelten Zweig tragend (1033), und Pylades neben den Leichen des Ägisthos und der Klytämestra stehen und das Gewand liegt, welches Klytämestra bei der Ermordung des Gatten benützt hat, wird durch das Ekkyklem sichtbar. Die Illusion wird nicht in gleicher Weise wie Ag. 1370 gewahrt, da sich der Chor nicht den Anschein giebt in den Palast zu treten. Die Motivierung dessen wäre kaum möglich Der um das Strophenpaar 1005 ff., 1016 ff. herumliegende Dialog scheint symmetrische Gliederung gehabt zu haben: 26. Strophe 8 Antistrophe. 26.

973-974. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-527

35
36
εὖνοι ( ἀλλήλοις) oder φίλοι μὲν ἦσαν, φίλοι δὲ καὶ νῦν s. v. a. ὡς φίλοι ἦσαν, οὕτω καὶ νῦν φίλοι εἰσί. πάθει: daraus, dafs sie neben einander tot liegen, läfst es sich entnehmen.

975. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-528

37
ὅρκος: ihr Eid bleibt dem Bunde treu und wird nicht zum Meineide. Vgl. 894.

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-529

38
ξυνώμοσαν μέν, als ob folgen sollte ξυνώμοσαν δὲ ξυνθα νεῖσθαι.

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-530

39
ξυνωρίς, gewöhnlich das Zweigespann, das Paar, hier das zwei Dinge Verknüpfende und Fesselnde.

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-531

40
ἐκτείνατε: πρὸς τὸν χορόν (Schol.). In der That kann man nach 978 und wegen der Worte κύκλῳ παρασταδόν („indem ihr herantretet und euch um dasselbe herumstellet") nur an den Chor, nicht an Diener denken. Der Chor mufs also auf die Bühne treten, wie er sich im Agam. von 1370 an dort befindet. Ζη παρασταδόν vgl. Hom. Ο 22 λῦσαι δ᾽ οὐκ ἐδύναντο παρασταδόν, κ 173 ἀνέγειρα δ᾽ ἑταίρους μειλιχίοισι ἔπεσσι παρασταδὸν ἄνδρα ἕκαστον.

983-984. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-532

41
ἐποπτεύων: zu 1. Vgl. Ἠέλιος θ᾽ ὃς πάντ᾽ ἐφορᾶς καὶ πάντ᾽ ἐπακούεις Hom. Γ 277. ἔργα ist abhängig von ἴδῃ. Zum Gedanken vgl. Eur. Οr. 822 ξίφος ἐς αὐγὰς ἀελίοιο δεῖξαι und dazu Schol. ειώθασι γὰρ οἱ ἀνελόντες τινὰ δικαίως ὡς οἴονται τῷ ἡλίῳ τὸ ξίφος δεικνύναι, σύμβολον του δικαίως πεφονευκέναι.

985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-533

42
Vorbereitung auf Eun. 579 καὶ μαρτυρήσων ἦλθον κτἑ. Die Identität des Apollon und Helios ist bei Aschylos auch Sept. 844
τὰν ἀστιβῆ ᾿Απόλλωνι
, τὰν ἀνάλιον ausgesprochen. Vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλ λιφεγγὲς Ἥλι', ὥς μ᾿ ἀπώλεσας καὶ τόνδ'· Απόλλων δ᾽ ἐν βροτοῖς ὀρθῶς καλῇ κτέ.

987. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-534

43
οὐ λέγω d.i. kommt für mich nicht in Betracht, bringe ich nicht in Anschlag.

988. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-535

44
αἰσχυντῆρος (des Eheschänders) δίκην: vgl. das Demosth. g. Aristokr. § 55 angeführte Gesetz: ἄν τις ἀποκτείνῃ τινὰ ἐπὶ δάμαρτι ἢ ἐπὶ μητρὶ ἢ ἐπ᾽ ἀδελφῇ ἢ ἐπὶ θυγατρὶ ( τοῦτον καθαρὸν εἶναι).

989. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-536

45
46
Die V. 989-994 unterbrechen den Zusammenhang: um das Truggewand handelt es sich, nicht darum welchen Namen die Mutter verdient. Von der zutreffenden Bezeichnung der Klytämestra ist ohnedies schon Ag. 1231 ff. die Rede gewesen. Zudem hat der Ausdruck etwas Fremdartiges. Mit diesen Versen stehen 1003, 1004 in Zusammenhang, die also gleichfalls als interpoliert erscheinen.

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-537

47
ὑπὸ ζώνην wie Eum. 398
ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα
, Sept. 548
πυκνοῦ κροτησμου τυγχάνουσ᾽ ὑπὸ πτόλιν
.

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-538

48
ὡς φαίνει, ut ostendit vulneribus a me acceptis (Bothe).

992-993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-539

49
50
,,Glaubst du, dafs, mag sie eine Muräne oder eine Natter sein, gegebenen Falls durch blofse Berührung ohne Bifs einen anderen in Faulnis bringt?" μύραινα: ἐπὶ τοῦ κακοῦ ἐλέγετο ὡς ἔχιδνα Hesych. Vgl. Aristoph. Fr. 473 ἔχιδνά θ ἑκατογκέφαλος ἢ τὰ σπλάγχνα σου διασπαράξει πλευμόνων θ᾿ ἀνθά ψεται Ταρτησία μύραινα. εἴτε für εἴτε εἴτε wie Ag. 1402 . θι γοῦσα: Aristot. περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων p. 845 ἐν Θεσσαλία φασὶ τὸν ἱερὸν καλούμενον ὄφιν πάντας ἀπολλύειν οὐ μόνον ἐὰν δάκῃ ἀλλὰ καὶ ἐὰν θίγῃ.

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-540

51
Welche Bezeichnung soll ich ihm geben, wenn ich auch sehr zurückhaltend reden mufs ?" d. h. wie soll ich das Gewand bezeichnen, wenn ich den mildesten Ausdruck gebrauchen will? εὐστομεῖν ist das gleiche wie εὐφημεῖν. Aristoph. Wo. 833 εὐστόμει καὶ μηδὲν εἴπῃς φλαῦρον ἄνδρας δεξιούς.

996-997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-541

52
53
νεβροῦ .. δυσέκλυτον, ein einem Hirschkalbe die Fülse verstrickendes Listwerk, aus welchem man sich nicht helfen und losmachen kann. Vgl. Schol. zu Eur. Or. 23 ἡ γὰρ Κλυταιμήστρα χιτῶνα ὕφανεν οὔτε ταῖς χερσὶν οὔτε τῇ κεφαλῇ ἔκδυσιν ἔχοντα.

998. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-542

54
ποδιστῆρας πέπλους, ein Gewand in welchem die Füfse verstrickt und gefesselt werden.

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-543

55
φηλήτης: vgl. Hes. W. u. T. 373 ὃς δὲ γυναικὶ πέποιθε, πέποιθ᾽ ὅ γε φηλήτῃσι, Hesych. φηλήτῃσι λῃσταῖς.

1000. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-544

56
ἀπαιόλημα (Schol. ἀπάτημα) ist abhängig von νομίζων (im Gebrauch habend, übend, vgl. 100, Pind. Isthm. II 38 ἱπποτροφίας τε νομίζων). Mit αργυροστερής (zu252) vgl. ὀμματοστερής Eum. 941 .

1002. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-545

57
58
θερμαίνοι: Eur. El. 402
χαρᾷ θερμαινόμεσθα καρδίαν
 und Αg. 487 πυρωθέντα καρδίαν.

1005-1006. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-546

59
So ruft der Chor aus bei der Betrachtung des Truggewandes. διεπράχθη, Agamemnon.

1007. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-547

60
μίμνοντι . . ἀνθεῖ, einem Zuwartenden erblüht nur auch üppig die Strafe d. h. wenn die Rache auf sich warten läfst, wird sie nur um so heftiger, wie sie jetzt nach einiger Zeit zwar, aber fürchterlich über die Mörder des Agamemnon hereingebrochen ist. Über den Gedanken zu 381 f. ἀνθεῖ wie βρύειν 68.

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-548

61
ἔδρασεν, Κλυταιμήστρα.

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-549

62
Haec vestis testatur, se ab Aegisthi ense tinctam esse (Butler). Das Schwert also, mit welchem Klyt. den Agamemnon getötet, war ihr von Agisthos gegeben. Vgl. Ag. 1608 f.

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-550

63
64
Der Blutflecken (65) unterstützt die Zeit in der Zerstörung der Farbe des bunten Gewandes.

1012. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-551

65
νῦν .. νῦν παρών ( παρών wie Soph. Αi. 338 ἔοικεν τοῖς πάλαι νοσήμασι ξυνοῦσι λυπεῖσθαι παρών): jetzt - jetzt augenblicklich d. h.,,so eben erst spendete ich meiner That Beifall, jetzt muss ich sie beklagen." αὐτόν, ἐμαυ τόν, vgl. 220.

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-552

66
ἀλγῶ μὲν: darnach scheint ἀλγῶ δὲ gefolgt, also ein Vers ausgefallen zu sein. ἀλγῶ mit Akk. wie Soph. Αi. 790 πρᾶξιν ἣν ἤλγησ᾽ ἐγώ. — ἔργα καὶ πάθος, mein Thun und Leiden d.i. alles was mit mir ist.

1015. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-553

67
68
μιάσματα tritt für σκυλεύματα ein.

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-554

69
70
ἄνατος, ohne Unheil, vgl. Soph. Ant. 614
οὐδὲν ἕρπει θνατῶν βιότῳ πάμπολις ἐκτὸς ἄτας
. So spricht der Chor, um Orestes zu trösten.

1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-555

71
72
D. i. wenn die Gegenwart frei von Mühsal ist, so bringt gewifs solche die Zukunft.

1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-556

73
74
Ζυ ὡς ἂν εἰδῆτε gehört κτανεῖν τέ φημι κτέ. 1025, welchen Worten ein der Parenthese entsprechender Satz ἕως .. φίλοις vorausgeschickt wird. όποι τελεί: vgl. 1073, Sept. 646
τάχ᾽ εἰσόμεσθα τἀπίσημ᾽ ὅποι τελεῖ
, Suppl. 611
που κεκύρωται τέλος
, Eur. Tro. 1029 ἵν᾽ εἰδῇς οἱ τελευτήσω λόγον und oben zu 526.

1020-1021. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-557

75
ἡνιοστρόφου δρόμου ἔξω, aufserhalb der Bahn, in welcher der Wagenlenker das Rofs lenkt. Vgl. zu Ag. 1244
ἐκ δρόμου πεσὼν τρέχω
.