Aeschylus Libation Bearers 32

Gottfried Hermann (Editor)

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →
τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ,
δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον
πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα
μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβῳ,
γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.
35
κριταὶ δὲ τῶνδ᾽ ὀνειράτων
θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι
μέμφεσθαι τοὺς γᾶς νέρθεν περιθύμως,
τοῖς κτανοῦσί τ᾽ ἐγκοτεῖν.
στρ. β'.

Libation Bearers. Aeschylus. Gottfried Hermann (Editor). Lipsiae. 1852.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Χοηφόροι (OCR draft) (Greek) (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 22-83b focus
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 22-83b focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 32 focus
τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος,
δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον
πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα
μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβῳ,
35
γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.
κριταί τε τῶνδ᾽ ὀνειράτων
θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι
μέμφεσθαι τοὺς γᾶς
νέρθεν περιθύμως
40
τοῖς κτανοῦσί τ᾽ ἐγκοτεῖν.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 32 focus
Τορὸς γὰρ γὰρ φοῖβος ὀρθόθριξ δόμων
Ant. 1.
ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον πνέων,
ἀωρόνυκτον ἀμβόα-
35
μα μυχόθεν ἔλακε ἔλαχε περὶ φόβῳ,
γυναικείοισιν -κίοισιν ἐν
δώμασιν βαρὺς πίτνων·
κριταί <τε> om. τῶνδ' ὀνειράτων
θεόθεν ἔλακον ἔλαχον ὑπέγγυοι
40
μέμφεσθαι τοὺς
γᾶς νέρθεν περιθύμως
τοῖς κτανοῦσί τ' ἐγκοτεῖν.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 32 focus
τορὸς γὰρ Φοῖβος ὀρθόθριξ
δόμων ὀνειρόμαντις ἐξ ὕπνου κότον
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 32 focus
τορὸς γὰρ {Φοῖβος} ὀρθόθριξ δόμων
ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον πνέων,
ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα
μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβωι,
35
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 32 focus
τορὸς γὰρ [φοῖβος] ὀρθόθριξ δόμων
ὀνειρόμαντις ἐξ ὕπνου κότον πνέων
ἀωρόνυκτον ἀμβόα-
μα μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβωι,
γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.
κριταί (τε) τῶνδ᾽ ὀνειράτων
θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι
μέμφεσθαι τοὺς γᾶς νέρθεν περιθύ-
μως τοῖς κτανοῦσί τ’ ἐγκοτεῖν. =
40
Translations (10)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 22-82 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 32 focus
For a thrilling, hair-stiffening panic, the dream-prophet of the house, breathing wrath in the midst of slumbers, echoed an outcry full fearfully at dead of night from the inmost apartments, falling heavy on the chambers of the women. Interpreters too of these dreams, bound to veracity, declared on the part of the gods, that those beneath the earth are complaining full angerly and are wroth against their murderers.
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 32 focus
se dressent les cheveux, le prophète qui, dans cette demeure, parle par la voix des songes, soufflant la vengeance du fond du sommeil, en pleine
nuit, au cœur du palais, proclamant son oracle en un cri d'épouvante, lourdement vient de s'abattre sur les chambres des femmes 1 . Et, interprétant ces songes, des hommes dont la voix a les dieux pour garants ont proclamé que, sous terre,
les morts âprement se plaignent et s'irritent contre leurs meurtriers. Et c'est dans un ardent désir de voir «
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 32 focus
For in the ſtill and midnight hour,
When darkneſs aids his hideous pow'r,
Affright, that breaths his vengeance deep,
Haunts with wild dreams the troubled ſleep,
That freeze the blood, and raiſe the briſtling hair:
45
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 32 focus
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 32 focus
Verus enim metus erectos habens crines
Domorum somniorum uates ex somno iram
25
Spirans, in media nocte clamorem
Ex profundo miſſit, pre timore
Muliebribus in ædibus grauiter incidens.
Judices somniorum
Diuinitus oracula ediderunt ueri,
30
Quod accusarent qui funt terram
Infrà uehementer
Interfectores, & illis irascerentur.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 32 focus
In tiefster Nacht
war's; zum Frau'ngemache
drang schlummerscheuchend, Schreck und Schauder
ein schriller Schrei.
weckend
35 Die Todesangst schrie in stiller Kammer.
Haarsträubend offenbart der Traum
des Hauses Not. Gottes voll enthüllen
die Seher des Traums des entsetzlichen Sinn.
Der Toten Zorn
40 tief im Grab
grollet grimm dem Mörder.
heischt sein Recht,
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 32 focus
Chorus
Like to what tresses? That I fain would learn.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 32 focus
Oracular thro' visions, ghastly clear,
Bearing a blast of wrath from realms below,
And stiffening each rising hair with dread,
Came out of dream-land Fear,
45
And, loud and awful, bade
The shriek ring out at midnight's witching hour,
And brooded, stern with woe,
Above the inner house, the woman's bower.
And seers inspired did read the dream on oath,
50
Chanting aloud In realms below
The dead are wroth;
Against their slayers yet their ire doth glow.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 32 focus
Wahnsinn, der hell die Haare sträubt, 1
In Träumen Zukunft offenbart, im Schlafe Wuth
Aushaucht, erhob um Mitternacht im Hause
Lauten Klageruf der Angst,
45
Und kam in's Frau'ngemach grauenschwer hereingestürzt.
Des Traumes Deuter, deren Spruch
Als wahr der Götter Geist verbürgt,
Riefen: „voll Unmuth schau'n die drunten im Grabe,
Zürnend ihre Mörder an."
50
Zweite Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

1-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-1

NA Initium Choephororum, quo codices et veteres editiones Aeschyli carent, Stanleius exhibuit ex Ranis Aristophanis v. 1155. seqq. indicatum iam a Cantero. Haec verba,
πατρῷ' ἐποπτεύων κράτη
, quae ipse Aeschylus apud Aristophanem sic interpretatur,
τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν προςεῖπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας
, sic debent accipi ut ea ibidem Euripides intelligit,
τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύων ἔφη
. Scholiastes Aristophanis
Ἀρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγήσεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶs ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-2

ξύμμαχος
σύμμαχος
est apud Thomam Magistrum, qui hunc versum p. 41, 6. ed. Ritsch. affert.
2

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἐς γῆν
εἰς γῆν
pars librorum Aristophanis et Thomas M. p. 169, 12. 199, 1.
3

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-4

NA Apud Aristophanem, postquam de versibus secundo et tertio disceptatum est, pergere Aeschylum Bacchus iubet,
ἴθι πέραινε σύ, Αἰσχύλε, ἀνύσας· σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε
. Pergit igitur Aeschylus,
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι
. Itaque Stanleius haec statim versui tertio continuavit. Dubitari potest rectene an secus. Nam et illa,
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι
, nimis nude posita videri possunt, quam ut credibile sit poetam statim haec subiecisse,
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρί
, neque ex Aristophanis verbis hoc certum efficias, versus ita sese statim excepisse, ut criticis visum est. Facit enim Aristophanes ea recitantem Aeschylum, in quibus aliquid reprehendi possit. Quod si quae intermedia inter hos versus erant, quae nihil continebant quod reprehenderet Euripides, ne poterant quidem ab Aeschylo recitari. In illis autem, quae supra commemoravi ab Euripide dicta ut
πατρῷα κράτη
explicaret, tam tragica est et Aeschylea oratio, tamque conveniens huic loco sententia, ut non inepte quis suspicari possit haec ab Aeschylo in hunc fere modum conformata fuisse,
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι, τλήμων Ὀρέστης, κρυπτὸν εἰςβαλὼν πόδα, οὗ δὴ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ὄλβος ὤλλυται πατρός. τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι.
Legebatur apud Aristophanem
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τάδε γε κηρύσσω πατρί
, numeris quales in tam antiqua tragoedia ferri nequeunt. Itaque pridem iudicaveram scribendum esse
τῷδε
, quum hanc ipsam lectionem in Ravennate libro esse intellexi, ex quo eam Porsonus recepit. Idem praebet Venetus, nec longe discedunt alii,
τῷ δὲ
, vel
τάδε
, omisso
γέ
, exhibentes.
4

6-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-5

NA Haec e scholiis ad Pindari Pyth. IV. 145. sumpsit Stanleius. Respicit ad haec verba Eustathius p. 165, 6. et 1194, 55.

8-9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-6

NA Hi versus, prolati primum a G. Dindorfio in adnotatione ad Euripidis Alc. v. 768. accesserunt ex codice Vat. 909. ubi hoc scholion ad Euripidis Alc. v. 784. adscriptum est (p. 277. ed. Cob.)
οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽
. σεσημείωται ὅτι καὶ Αἰσχύλος ὡς γινόμενον τοῦτο συνίστησιν ἐν ταῖς Χοηφόροις τὸ ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, λέγει δὲ Ὀρέστης “
οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον, οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ' ἐκφορᾷ
(
ἐπ' ἐκφορὰν
codex)
νεκροῦ
.”

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-7

λεύσσω Hic versus cum reliqua fabula in M. G. Ald. Turn. statim versui 1118. Agamemnonis,
ἠνυτόμαν τροφαῖς
, continuatur. Exciderunt enim e codice M. folia sex. Primus Robortellus haec non ad Agamemnonem pertinere, sed Choephoros esse intellexit.
ΟΡ.
huic versui etiam Turnebus praefixit.
λεύσω
G. Ald.
10

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-8

φάρεσιν
φάρεσι
Ald.
βάρεσι
Turn.
11

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-9

ποίᾳ
ποῖα
G. Ald.
τοίᾳ
Rob. ξυμφορᾷ
ξυμφορὰ
Ald.
12

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-10

δόμοισι
δόμοις
Rob. πῆμα
πῆμα
ex M. G. Rob. recepi.
πόμα
vitiose Ald. unde Turn. fecit
πτῶμα
, quod reliquas editiones occupavit. προςκυρεῖ
προσκυνεῖ
vitium Ald. Turn. Hesychius
προσκυρεῖ, προσεγγίζει
.
13

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-11

τῷ 'μῷ
τ' ᾠμῷ
Rob.
14

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-12

μειλίγματα Libri
μειλίγμασιν
. Emendavit Casaubonus. Pers. v. 612.
παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια
.
15

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-13

ἄλλο
ἄλλοι
Rob.
16

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-14

στείχειν
στείχειν
M. Rob. Omittunt hoc verbum G. Ald.
ὁρᾶν
ex coniectura posuit Turn. λυγρῷ
λυγρῷ
omittit Rob.
17

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἐκποδών
ἐκποδὼν
Stanleius.
ἐκποδῶν
M. Rob.
ἐκ ποδῶν
G. Ald. Turn.
20

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-16

ἰαλτὸς
ἴαλτος
M. G. Ald. Rob. Emendavit accentum Turn. ἔβην
ἔβην
Rob. Turn.
ἔβη
M. G. Ald.
22

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-17

χοὰς
χοὰς
M. G. Ald. Rob. Turn.
χοᾶς
Vict. Defendi potest
χοάς
, pendens e
προπομπός
, sed veri simile est Aeschylum
χοᾶν
scripsisse, ut Casaubonus voluit. προπομπὸς Libri
πρόπομπος
. Emendavit accentum Vict. σὺν κτύπῳ
σὺν κτύπῳ
Arnaldus.
συγκύπτῳ
M.
σὺν κύπτῳ
G. Ald.
συγκόπτῳ
Rob.
συγκύπτῳ
Turn.
23

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-18

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός
πρέπει παρηὶς φοίνισσαμυγμοῖς
M.
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς
G. Ald. Inde
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γ' ὠγμοῖς
Turn. Veterem scripturam Rob. adnotavit hanc,
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς
, Sophiani coniecturam hanc attulit,
πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς
, ipse edidit
πρέπει παρηὶς φοίνισσ'
, omisso quarto vocabulo. Stanleius, nisi iam ante eum Auratus aut Scaliger (nam in Choephoris caremus schedis Spanhemii),
πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμύγμοις
scribendum censuit, idque Schützius, Porsonus, ceteri receperunt. At in hoc versu spondei tolerari nequeunt, quum primi quattuor versus systema e puris iambis factum comprehendant. Scribendum erat
πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός,
conspicua est in genis cruenta vis unguium, recenti sulco.
24

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἰυγμοῖσι
δι' οἰγμοῖσι
M. G. Ald. Rob.
δ᾽ ὠγμοῖσι
Turn. Emendavit Canterus.
26

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-20

ἄλγεσιν Libri
ἄλγεσι
. Porsonus
ἄλγεσιν
, ut est apud Etym. M. p. 403, 47.
ἔφλαδον, σημαίνει τὸ ἐσχίσθην, ἢ ἐθλάσθην, ἢ διερρήγνυντο, ὡς φησιν Αἰσχύλος “λινοφθόροι ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν.”
Iungendum est
λινοφθόροι ὑφασμάτων
, i. e. φθείρουσαι τὰ τῶν ὑφασμάτων λίνα. Constructio autem haec est (male enim post
ἄλγεσιν
virgulam ponunt),
πρόστερνοι στολμοὶ λακίδες ἔφλαδον
, i. e. ὥςτε λακίδες γενέσθαι. Schol. partim recte,
τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ στολισμοὶ τῶν ὑφασμάτων πρὸς τοῖς στέρνοις λινοφθόροι λακίδες ἐρράγησαν
. Eodem modo Aeschylus locutus est in Persis v. 836.
πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων
, i. e. πάντα λακίδες ὄντα.
28

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-21

πρόστερνοι
πρόστελνοι
sic M.
πρόστελνοι
G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.
29

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-22

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ Libri
τορὸς γὰρ φοῖβος
(sic etiam M.)
ὀρθόθριξ
, nisi quod Turn.
φόβος
posuit. Heathio auctore Schutzius et Porsonus
τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος
. Si sic legitur, turbat mox
περὶ φόβῳ
, quod Schützius in secunda editione scripsit
περὶ φόνῳ
. Sed
φόβος
illud e Turnebi ingenio, non e veteribus libris ductum est. Scholiastae quidem ad v. 34. haec est adnotatio,
ἐκ τῶν τῆς καρδίας μυχῶν περισσῶς τῷ φόβῳ ἀναλακεῖν καὶ βοῆσαι τὴν Κλυταιμνήστραν ἐποίησεν ὁ σαφὴs φόβος δὲ ὀνείρων μαντευόμενος
, ut
φόβος
legisse videri possit: sed nihil obstat quin eum
φοῖβος
ut alius vocabuli interpretationem posuisse existimemus. Scripsit autem Aeschylus
τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ.
In eandem emendationem incidit Bambergerus.
31

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε
ἔλακε
Rob. Turn.
ἔλαχε
M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.
κ
e supra adscriptum.
περὶ φόβῳ
, prae timore. Infra v. 541.
ἀμφὶ τάρβει
. Pers. v. 697.
περὶ τάρβει
. Euripides Or. v. 815.
θανάτου ἀμφὶ φόβῳ
.
34

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri
γυναικίοισιν
. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων
βαρὺς πιτνῶν
M. Rob.
βαρὺ πιτνῶν
G. Turn.
βαρυπιτνών
Ald.
βαρὺς πίτνων
Blomfieldius ex Elmsleii sententia.
35

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri
κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων
. In M. est
κρίται
, sed
ι
ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post
κριταί
inseruit
τε
, Schützius ex Arnaldi sententia
δέ
, quod praestat.
36

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον
ἔλαχον
M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.
37

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In
ἐγκοτεῖν
in M.
ο
ex
ω
factum.
39

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-1

1
Prolog Orestes und Pylades stehen am Grabe des Agamemnon, welches, wie es scheint, an der Grenze von Bühne und Orchestra seitwärts angebracht ist. Bei V. 10 kommt Elektra mit dem Chore aus dem Atridenpalaste, welchen die Hauptdekoration vorstellt. Orestes und Pylades treten zur Seite. Während der Chor in die Orchestra hinabsteigt und sich dort bei dem Grabe aufstellt, nähert sich Elektra dem Grabhügel auf der Bühne. - V. 18 f. wird das aufregende Moment der Handlung angegeben.

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-2

2
Hermes χθόνιος (Soph. Αi. 832, Eur. Alk. 743) hat als ψυχοπομπός das Amt, die Sache der abgeschiedenen Seelen auf der Oberwelt zu wahren. Vgl. 124. Auf dem Grabmal war vielleicht eine Säule ( Ερμής) angebracht. Vgl. Cic. de legg. 11 26. - χθόνιε : zu Ag. 1590 . ἐποπτεύειν wie Ag. 1579 , Cho. 983 , Eum. 220 , ἐπωπᾶν Cho. 689 , Eum. 275 , ἐπισκόπους Cho. 126 , ἐφορᾶν Soph. El. 175 von dem zornigen Blicke strafgerechter Götter. Vgl. ἔπις θεῶν. Die richtige Erklärung ,in unwilligem Hinblick auf die Vergewaltigung meines Vaters (vgl. 126) werde mir Retter" u. s. w. legt Aristophanes Frö. 1141 dem Euripides in den Mund: πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύειν ἔφης während er zum Scherze Aschylos selbst eine falsche Erklärung geben lafst: οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσείπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας. Vgl. Schol. zu d. St. Αρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγή σεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-3

3
Die Tautologie, welche bei Aristophanes Euripides rügt: ἥκω γὰρ ἐς γῆν, φησί, καὶ κατέρχομαι· ἥκω δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ κατέρχομαι (1156 f.), war jedenfalls ursprünglich nicht vorhanden. Es wird etwa, damit auch yao seine richtige Beziehung erhält, geheifsen haben: κατέρχομαι | πολυφθόρον πρὸς δῶμα Πελοπιδών τόδε πατρὸς τιμω ρὸς καὶ δόμων καταστάτης, so dafs die Rechtfertigung, welche dort Aschylos giebt: ἥκειν μὲν ἐς γῆν ἔσθ' ὅτῳ μετῆν πάτρας· χωρὶς γὰρ ἄλλης συμφορᾶς ἐλήλυθεν· φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ἥκει τε καὶ κατέρχεται (1163 ff), gleichfalls nur als ein Scherz erscheint. Ebenso verhält es sich mit dem gegen die folgende Stelle ausgesprochenen Tadel: rovd ἕτερον αὖ δὶς λέγει, κλύειν ἀκοῦσαι, ταὐτὸν ὂν σαφέστατα (1173 f.), denn augenscheinlich hatte ἀκοῦσαι ein Objekt, etwa παιδὸς ὀρφανοῦ λιτάς: meinen Ruf zu hören, mein Flehen zu vernehmen."

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-4

4
Erfurdt ergänzt φέρω δέ. πλόκαμος θρεπτήριος, die Locke, welche beim Eintritt in das Mannesalter zum Dank für die Jugendpflege dem Απόλλων κουροτρόφος und den Flufsgöttern des Landes geweiht wurde. Vgl. Hom. Ψ 141 Αχιλλεὺς . . ἀπεκείρατο χαίτην, τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν und Eustath. zu d. St. ἔθος ἦν τρέφειν κόμην τους νέους μέχρι καὶ ἀκμῆς, εἶτα κείρειν αὐτὴν ἐγ χωρίοις ποταμοῖς· ἐποίουν δὲ οὕτω τιμῶντες τὸ καλὸν ὕδωρ, Schol. zu Pind. Pyth. IV 145 τὰς γὰρ πρώτας κόμας τοῖς ποταμοῖς ἀπεκείροντο κτέ.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-5

5
πλόκαμος πενθητήριος, vgl. Eur. Suppl. 974
πένθιμοι κουραὶ καὶ στέφανοι κόμας
. Locken wurden den Lieben gleich nach dem Tode ( Soph. Ai. 1173 , Eur. Alk. 101 χαίτη τ᾽ οὔτις ἐπὶ προθύροις του μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πένθει πίτνει) und öfter am Grabe zur Erinnerung geweiht ( Soph. El. 449 ff. ).

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-6

6
Vgl. Eur. Αlk. 767 οὐδ᾽ ἐφεσπόμην (der Leiche der Alkestis) οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἀποιμώζων ἐμὴν δέσποιναν, Suppl. 772
ἀλλ᾽ εἶμ᾽
, ἐπαρῶ χεῖρ᾽ ἀπαντήσας νεκροῖς " Αιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους. Das Ausstrecken und Ringen der Hände war also ein Gestus der Totentrauer.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-7

7
Vor diesem Vers ist nebst anderem wahrscheinlich auch das aufserhalb des Trimeters stehende ἔα als Ausdruck der Überraschung ausgefallen. Vgl. Prom. 314
ἔα
, τί χρῆμα;

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-8

8
προσεικάσω: vgl. Ag. 1123
κακῷ δέ τῷ προσεικάζω τάδε
 ich vermute irgend ein Unglück dahinter).

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-9

9
Hesych. προσκυρεῖ· προσεγγίζει.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-10

10
ἢ . . ἐπεικάσας τύχω: „Oder soll ich vermuten, um das Rechte zu treffen?" Vgl. zu Ag. 1200 . Das konjunktivische Verhältnis bezieht sich auf das Particip. Vgl. Eur. Iph. Τ. 1321 πῶς ἔλειζον ὀνομάσας τύχω; Hipp 826 τίνα λόγον, τάλας, τίνα τύχαν σέθεν .. προσαν δῶν τύχω; Herod. VIII 101 συμβού λευσον δκότερα ποιέων ἐπιτύχω εὖ βουλευσάμενος, Eum. 681
πῶς τιθείσ
' ἄμομφος ὦ; Anders ist Soph. Εl. 663 ἡ καὶ δάμαρτα τήνδ᾽ ἐπεικάζων κυρῶ κείνου; aufzufassen und κυρῶ als Indikativ zu betrachten.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-11

11
νερτέροις μειλίγματα wie Pers. 613
χοὰς φέρουσ
', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια. Doch möchte man hier νερτέρων μειλίγματα oder νερτέροις δωρήματα erwarten.

16-17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-12

12
δοκῶ στείχειν (ich glaube, dafs sie daher schreitet) wie Ag. 596 u. ö., wenn es nicht ursprünglich (nach der Vermutung von Turnebus und Hartung) ὁρᾶν oder βλέπειν für στείχειν geheifsen hat.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-13

13
πρέπειν, hervorstechen, auffallen. - Vgl. Hom. Γ 351 Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι. Aspectus Electrae lugentis excitat in Orestis animo desiderium ultionis (Klausen).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-14

14
θέλων, πρόφρων. Vgl. 520, 761, 789, Suppl. 155
θέλουσα δ
' αὖ θέλουσαν ἁγνά μ' ἐπιδέτω Διὸς κόρα.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-15

15
16
προστροπή: ἱκέτις πρόσοδος Schol. 2282 Parodos. Der Chor, welcher an blutig geritzten Wangen und zerfetzten Kleidern die Zeichen der im Auftrag der Klyt. angestellten Totenklage trägt, motiviert sein Auftreten und stellt in Zusammenhang damit Betrachtungen an über die Schuld der Klyt. und die Folgen der Schuld.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-16

17
18
Ιαλτός wie πλαγκτός Ag. 598 . Schol. ὑπὸ Κλυταιμήστρας πεμφθεῖσα (nicht auf eigenen Antrieb). Vgl. 44 1.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-17

19
χοὰς προπομπός: zu Ag. 1075 . κόπῳ, κοπετῷ Schol. Vgl. 425 f. und Soph. Αi. 631 χερόπλακτοι δ' ἐν στέρνοισι πεσοῦνται δοῦποι καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας, Eur. Tro. 794 τάδε σοι δίδομεν πλήγματα κρατὸς στέρνων τε κόπους.

24-25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-18

20
21
Auf den blutigen Wangen sind sichtbare Spuren des Zerfleischens die Ritzen, welche der Nagel frisch gerissen hat." Vgl. Hom. Τ 285 χερσὶ δ᾽ ἄμυσσεν στή θεά τ' ἠδ᾽ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα, Eur. Androm. 826 σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι᾽ ἀμύγ ματα θήσομαι, Εl. 146 κατὰ μὲν φίλαν ὄνυχι τεμνομένα δέραν, Οι. 961 τιθεῖσα λευκὸν ὄνυχα διὰ παρηίδων und zu ἄλοκι Eur. Suppl. 826
κατὰ μὲν ὄνυξιν ἠλοκίσμεθα
. Nach Plut. Sol. c. 21 hob Solon ἀμυχὰς κοπτομένων καὶ τὸ θρηνεῖν πεποιημένα καὶ τὸ κωκύειν ἄλλον ἐν ταφαῖς ἑτέρων auf.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-19

22
23
δι' . . κέαρ ist eine Zwischenbemerkung, die sich an νεοτόμῳ anschliefst, wozu δι' αἰῶνος den Gegensatz bildet: die äufseren Zeichen der Trauer sind neu, der innere und geheime (80 f.) Schmerz dauert die ganze Zeit über." Ebenso steht die Parenthese αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει Sept. 730 in Gegensatz zu ὠκύποινον. Ζυ δι' αἰῶνος vgl. Ag. 559 .

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-20

24
Zu Fetzen durch Zerreifsen des linnenen Gewebes ( λινοφθόροι ὑφασμάτων s. v. a. τὰ τῶν ὑφασμά των λίνα φθείρουσαι) schlitzte unter dem Ausdruck des Schmerzes das Gewand vor der Brust, auf welches infolge eines unheimlichen Vorfalles Schläge gefallen sind." Es steht also λινοφθόροι λακίδεςals proleptisches Prädikat. Zu στολμοὶ πέπλων vgl. Eur. Alk. 216 μέσ λανα στολμὸν πέπλων, Androm. 148 στολμόν τε χρωτὸς τόνδε ποικίλων πέπλων. Zum Gedanken vgl. Pers. 1061
πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χεροῖν
. Glatter würde der Text sein, wenn es nach den Vermutungen von Heimsöth und Keck προστέρνων στολμῶν, οἴκων . . πεπληγμένων hiefse, so dafs πρ. στολμῶν von λακίδες abhängig und οἴκων.. πεπληγμένων wie Ag. 1660
δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι
 gesagt wäre.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-21

25
26
Es folgt die Erklärung der ἀγέλαστοι συμφοραί: Nicht ein in Rätseln sprechender, sondern ein deutlicher Phöbos (Wahrsager), der macht, dafs die Haare zu Berge stehen, nicht der Phöbos, der in Delphi, sondern ein Phobos, der im Traume dem Hause weissagt, der Grimm schnaubt im Schlafe, liefs in tiefer Nacht aus dem Innern des Hauses vor Angst einen Aufschrei ertönen, indem er sich schwer auf das Frauengemach stürzte." D. h. der Aufschrei, welchen die von bösen Träumen geingtigte ( περὶ φόβῳ) und gequälte ( ἐξ ὕπνου κότον πνέων) Klytämestra erschallen liefs, ist wie eine prophetische Stimme. Ebenso sagt der Chor Soph. Εl. 475 εἶσιν ἁ πρόμαντις Δίκα κτἑ., nachdem er den Traum der Klyt. vernommen hat. Der Traum und der Grund des Schreiens wird 525 ff. genauer angegeben. Mit τορὸς Φοῖβος ὀνειρόμαντις vgl. das zu Ag. 82 Angeführte. Ζη ὀρθόθριξ vgl. Sept. 551
τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵστα ται
, Soph. Oed. Κ. 1624 ὥστε πάν τας ὀρθίας στῆσαι . . τρίχας. δὲ: zu Ag. 437 . περὶ φόβῳ (übermannt von Furcht) wie 545 ἀμφὶ τάρβει, Pers. 697
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει
, Soph. frg. 147 ἀμφὶ θυμῷ, Eur. Or. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυν δαρὶς ἰάχησε.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

27
28
θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

29
τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.