Aeschylus, Libation Bearers, Gottfried Hermann (Editor), 42

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον, ἀπότροπον κακῶν,
40

ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα με ἰάλλει

δύςθεος γυνά. φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδῳ;

ἰὼ πανοίζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
45

ἀνήλιοι, βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισιν.

ἀντ. β'.

Libation Bearers. Aeschylus. Gottfried Hermann (Editor). Lipsiae. 1852.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Χοηφόροι (OCR draft) (Greek) (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 22-83b focus

str. 1

Χορός

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν¹

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ.²

πρέπει παρηὶς φοινίοις³ ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ,
25

δι᾽ αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι⁴ βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν,

προστέρνοι στολμοὶ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

32

ant. 1

Χορός

τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος,⁵

δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον

πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα

μυχόθεν ἔλακε⁶ περὶ φόβῳ,
35

γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.

κριταί <τε>⁷ τῶνδ᾽ ὀνειράτων

θεόθεν ἔλακον⁸ ὑπέγγυοι

μέμφεσθαι τοὺς γᾶς

νέρθεν περιθύμως
40

τοῖς κτανοῦσί τ᾽ ἐγκοτεῖν.

42

str. 2

Χορός

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον⁹ ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα,

μωμένα μ᾽ ἰάλλει¹⁰
45

δύσθεος γυνά. φοβοῦ-

μαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.¹¹

τί γὰρ λύτρον¹² πεσόντος αἵματος πέδοι;¹³

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
50

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

55

ant. 2

Χορός

σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον¹⁴ ἀπόλεμον τὸ πρὶν
55

δι᾽ ὤτων φρενός¹⁵ τε

δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις. τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν,

τόδ᾽ ἐν βροτοῖς¹⁶ θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.
60

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας¹⁷

ταχεῖα τοὺς¹⁸ μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας¹⁹ ἄχη [βρύει²⁰],

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.
65
66

str. 3

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

ant. 3

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

ep.

Χορός

ἐμοὶ δ᾽ ???ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν
75

θεοὶ προσήνεγκαν: ???ἐκ γὰρ οἴκων

πατρῴων δούλιόν <μ᾽>²⁶ ἐσᾶγον αἶσαν,???

δίκαια καὶ μὴ δίκαια

πρέποντ᾽ <ἀπ᾽>²⁷ ἀρχᾶς βίου

βίᾳ φρενῶν αἰνέσαι πικρὸν²⁸²⁹
80

στύγος κρατούσῃ. δακρύω δ᾽ ὑφ᾽ εἱμάτων

ματαίοισι δεσποτᾶν

τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.³⁰

84

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 22-83b focus

Χορός

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ.

πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ·
25

διʼ αἰῶνος δʼ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δʼ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπʼ ἄλγεσιν,

προστέρνῳ στολμῷ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

Χορός

τορὸς δὲ Φοῖβος ὀρθόθριξ

δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον

πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα

μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβῳ,
35

γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.

κριταί τε τῶνδʼ ὀνειράτων

θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι

μέμφεσθαι τοὺς γᾶς

νέρθεν περιθύμως
40

τοῖς κτανοῦσί τʼ ἐγκοτεῖν.

Χορός

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα,

μωμένα μʼ ἰάλλει
45

δύσθεος γυνά. φοβοῦ-

μαι δʼ ἔπος τόδʼ ἐκβαλεῖν.

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
50

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

Χορός

σέβας δʼ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρὶν
55

διʼ ὤτων φρενός τε

δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις. τὸ δʼ εὐτυχεῖν,

τόδʼ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.
60

ῥοπὴ δʼ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δʼ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας ἄχη βρύει,

τοὺς δʼ ἄκραντος ἔχει νύξ.
65

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Χορός

ἐμοὶ δʼ —ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν
75

θεοὶ προσήνεγκαν· ʽἐκ γὰρ οἴκων

πατρῴων δούλιόν μʼ ἐσᾶγον αἶσαν̓—

δίκαια καὶ μὴ δίκαια ἀρχὰς πρέπον

βίᾳ φρενῶν αἰνέσαι
80

πικρὸν στύγος κρατούσῃ.

δακρύω δʼ ὑφʼ εἱμάτων

ματαίοισι δεσποτᾶν

τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 42 focus

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα μ᾿ ἰάλλει
45

δύσθεος γυνά. φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;.

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,
50

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 42 focus

Τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἄχαριν ἀπότροπον κακῶν,

Str. 2.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ

ΧΟΡΟΣ

ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα μ' ἰάλλει μιλλεῖ
45

δύσθεος γυνά· φοβοῦ-

μαι δ' ἔπος τόδ' ἐκβαλεῖν -βάλλειν·

τί γὰρ λύτρον λυγρόν πεσόντος αἵματος πέδοι πέδωι ;

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων·
50

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισιν -τωμ... -σι.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 42 focus

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα,

μωμένα μ' ἰάλλει

δύσθεος γυνά· (φοβο-

ῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν)·

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδῳ;

ἰὼ πάνοιζος ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹

ἔλακε ἔλαχε Μ, ·κε super χε scr. m. πίτνων γυναικίοισιν Μ. πιτνῶν Μ. δὲ δὲ addidit Arnaldus. ἔλαχον ἔλακον Turnebus ἔλαχον Μ. ἀχάριτον ἀχάριτον Elmsley ἄχαριν Μ. μ' ἰάλλει μ' ἰάλλει Pauw μιλλεί Μ. ἐκβαλεῖν ἐκβαλεῖν Iacob ἐκβάλλειν Μ. πέδῳ πέδοι Dindorf. λύτρον λύτρον Canter λυγρὸν Μ. πάνοιζος πάνοιζυς Lobeck πανοϊζὺσ Μ.

ἀνήλιοι, βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 42 focus

τοιάνδε χάριν ἀχάρι⟨το⟩ν, ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ Γαῖα μαῖα, μωμένα μ᾽ ἰ⟨ά⟩λλει
45

δύσθεος γυνά (φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν)·

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.

ἀνάλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτᾶν θανάτοισι.

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 42 focus

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα μ’ ἰάλ-

λει δύσθεος γυνά. φοβοῦ-

μαι δ’ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

Translations (10)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 22-82 focus

Chorus

Sent forth from the palace I have come to convey libations to the sound of sharp blows of my hands. My cheek is marked with bloody gashes

where my nails have cut fresh furrows. And yet through all my life my heart is fed with lamentation. Rips are torn by my griefs through the linen web of my garment, torn in the cloth that covers my breast,
25

the cloth of robes struck for the sake of my mirthless misfortunes.
30

Chorus

For with a hair-raising shriek, Terror, the diviner of dreams for our house, breathing wrath out of sleep, uttered a cry of terror in the dead of night from the heart of the palace,

a cry that fell heavily on the women’s quarter.¹ And the readers of these dreams, bound under pledge, cried out from the god that those
35

beneath the earth cast furious reproaches and rage against their murderers.
40

Chorus

Intending to ward off evil with such a graceless grace, O mother Earth,

she sends me forth, godless woman that she is. But I am afraid to utter the words she charged me to speak. For what atonement is there for blood fallen to earth? Ah, hearth of utter grief!
45

Ah, house laid low in ruin! Sunless darkness, loathed by men, enshrouds our house due to the death of its master.
50

The awe of majesty once unconquered, unvanquished, irresistible in war, that penetrated the ears and heart of the people, is now cast off. But there is still fear. And prosperity—this,
55

among mortals, is a god and more than a god. But the balance of Justice keeps watch: swiftly it descends on those in the light; sometimes pain waits for those who linger on the frontier of twilight;
60

and others are claimed by strengthless night.
65

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

Chorus

For since the gods laid constraining doom about my city and led me from my father’s house to a slave’s lot, it is fitting for me to govern my bitter hate, even against my will, and submit to the wishes of my masters, whether just or unjust.
75

But I weep beneath my veil over the senseless fate of my lord, my heart chilled by secret grief.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 42 focus

Such an unkind kindness devising as an averter of ills, O Earth, mother! does the godless woman send me. But I dread to utter this word: for what atonement is there for blood that has fallen on the ground? Alas for the all-unhappy hearth! Alas for the ruin of the dwelling! A gloom uncheered by the sun, abhorred of

mortals, hides the house through the death of the master.

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 42 focus

cet hommage » — ou plutôt cet outrage ! — « détourner d'elle le malheur » ¹

LES CHOÉPHORES

LE CHŒUR

ah ! Terre mère ! — qu'ici m'envoie la femme impie. Mais j'ai peur de laisser tomber pareils mots : existe-t-il donc un rachat du sang répandu sur le sol ? Ah ! foyer riche de
misères ! palais anéanti ! Fermées au soleil, odieuses aux vivants, les ténèbres enveloppent les maisons

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 42 focus

With ſoul-subduing fear appall'd

Me this unholy woman call'd,

To bear these gifts, this train to lead,

And ſooth to peace the mighty dead.

But

But will these gifts be grateful to his ſhade?

O Earth, when once the guſhing blood

Hath on thy purple bosom flow'd,

What grateful expiation ſhall be made?

Ill-fated house, thy maſter ſlain,

How are thy glories vaniſh'd! O'er thy walls

A joyleſs ſunleſs darkneſs falls,

And horror holds his hateful reign.

ANTISTROPHE 2.

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 42 focus

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 42 focus

Hanc gratiam ingratam aduerfandam malorum.

Heu heu terra,

Quærens appropinquat

Impia mulier. timeo

Hoc uerbum profundere.

Quid? humiditatem cadentis ſanguinis humi

Heu ærumnosa domus,
40

Heu diruptiones domus,

Obscuræ mortalibus inuise

Tenebræ occultant domus,

Morte dominorum.

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 42 focus

Nun schickt die Gefahr zu beschwören mich her

gedenk' es die Hölle

45 mit heuchlerisch schmeichelnden Gaben

die Gottverlass'ne.

Furchtsam nur

sprech'

ich's aus.

Giebt es denn Sühne für vergoss'nes Blut?

Weh ruf ich, weh!

Chor.

Zerschmettert liegt das Königshaus,

50 Fluch wohnt am Herde; Finsternis,

der Menschheit Grau'n,

hüllt uns ein,

seit der König starb.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 42 focus

ORESTES

Acknowledging to Heaven thy prayers fulfilled,

Pray that the further issue may be blest.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 42 focus

Therefore to bear this gift of graceless worth—

O Earth, my nursing mother!—
55

The woman god-accurs'd doth send me forth

Lest one crime bring another.

Ill is the very word to speak, for none

Can ransom or atone

For blood once shed and darkening the plain.
60

O hearth of woe and bane,

O state that low doth lie!

Sunless, accursed of men, the shadows brood

Above the home of murdered majesty.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 42 focus

Sie strebt mit solcher Liebe liebelos das Leid

(O Erdreich, o Mutter!) abzuwehren, sendet¹

Mich, - das frevle Weib! Mir graut's,

Auszusprechen solches Wort.

Wo gibt es Sühne, wenn zur Erde floß das Blut?
55

O gramumlagert Königshaus!

O jammervoll entlaubter Stamm!

Ein Graun den Menschen, sonnenlos

Schwebt düstre Nacht über dem Haus,

Wo der Herrscher entseelt lag.
60
Zweite Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

1-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-1

NA Initium Choephororum, quo codices et veteres editiones Aeschyli carent, Stanleius exhibuit ex Ranis Aristophanis v. 1155. seqq. indicatum iam a Cantero. Haec verba,

πατρῷ' ἐποπτεύων κράτη

, quae ipse Aeschylus apud Aristophanem sic interpretatur,

τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν προςεῖπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας

, sic debent accipi ut ea ibidem Euripides intelligit,

τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύων ἔφη

. Scholiastes Aristophanis

Ἀρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγήσεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶs ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-2

ξύμμαχος

σύμμαχος

est apud Thomam Magistrum, qui hunc versum p. 41, 6. ed. Ritsch. affert.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἐς γῆν

εἰς γῆν

pars librorum Aristophanis et Thomas M. p. 169, 12. 199, 1.

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-4

NA Apud Aristophanem, postquam de versibus secundo et tertio disceptatum est, pergere Aeschylum Bacchus iubet,

ἴθι πέραινε σύ, Αἰσχύλε, ἀνύσας· σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε

. Pergit igitur Aeschylus,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι

. Itaque Stanleius haec statim versui tertio continuavit. Dubitari potest rectene an secus. Nam et illa,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι

, nimis nude posita videri possunt, quam ut credibile sit poetam statim haec subiecisse,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρί

, neque ex Aristophanis verbis hoc certum efficias, versus ita sese statim excepisse, ut criticis visum est. Facit enim Aristophanes ea recitantem Aeschylum, in quibus aliquid reprehendi possit. Quod si quae intermedia inter hos versus erant, quae nihil continebant quod reprehenderet Euripides, ne poterant quidem ab Aeschylo recitari. In illis autem, quae supra commemoravi ab Euripide dicta ut

πατρῷα κράτη

explicaret, tam tragica est et Aeschylea oratio, tamque conveniens huic loco sententia, ut non inepte quis suspicari possit haec ab Aeschylo in hunc fere modum conformata fuisse,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι, τλήμων Ὀρέστης, κρυπτὸν εἰςβαλὼν πόδα, οὗ δὴ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ὄλβος ὤλλυται πατρός. τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι.

Legebatur apud Aristophanem

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τάδε γε κηρύσσω πατρί

, numeris quales in tam antiqua tragoedia ferri nequeunt. Itaque pridem iudicaveram scribendum esse

τῷδε

, quum hanc ipsam lectionem in Ravennate libro esse intellexi, ex quo eam Porsonus recepit. Idem praebet Venetus, nec longe discedunt alii,

τῷ δὲ

, vel

τάδε

, omisso

γέ

, exhibentes.

6-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-5

NA Haec e scholiis ad Pindari Pyth. IV. 145. sumpsit Stanleius. Respicit ad haec verba Eustathius p. 165, 6. et 1194, 55.

8-9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-6

NA Hi versus, prolati primum a G. Dindorfio in adnotatione ad Euripidis Alc. v. 768. accesserunt ex codice Vat. 909. ubi hoc scholion ad Euripidis Alc. v. 784. adscriptum est (p. 277. ed. Cob.)

οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽

. σεσημείωται ὅτι καὶ Αἰσχύλος ὡς γινόμενον τοῦτο συνίστησιν ἐν ταῖς Χοηφόροις τὸ ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, λέγει δὲ Ὀρέστης “

οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον, οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ' ἐκφορᾷ

(

ἐπ' ἐκφορὰν

codex)

νεκροῦ

.”

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-7

λεύσσω Hic versus cum reliqua fabula in M. G. Ald. Turn. statim versui 1118. Agamemnonis,

ἠνυτόμαν τροφαῖς

, continuatur. Exciderunt enim e codice M. folia sex. Primus Robortellus haec non ad Agamemnonem pertinere, sed Choephoros esse intellexit.

ΟΡ.

huic versui etiam Turnebus praefixit.

λεύσω

G. Ald.

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-8

φάρεσιν

φάρεσι

Ald.

βάρεσι

Turn.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-9

ποίᾳ

ποῖα

G. Ald.

τοίᾳ

Rob. ξυμφορᾷ

ξυμφορὰ

Ald.

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-10

δόμοισι

δόμοις

Rob. πῆμα

πῆμα

ex M. G. Rob. recepi.

πόμα

vitiose Ald. unde Turn. fecit

πτῶμα

, quod reliquas editiones occupavit. προςκυρεῖ

προσκυνεῖ

vitium Ald. Turn. Hesychius

προσκυρεῖ, προσεγγίζει

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-11

τῷ 'μῷ

τ' ᾠμῷ

Rob.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-12

μειλίγματα Libri

μειλίγμασιν

. Emendavit Casaubonus. Pers. v. 612.

παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-13

ἄλλο

ἄλλοι

Rob.

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-14

στείχειν

M. Rob. Omittunt hoc verbum G. Ald.

ὁρᾶν

ex coniectura posuit Turn. λυγρῷ

λυγρῷ

omittit Rob.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἐκποδών

ἐκποδὼν

Stanleius.

ἐκποδῶν

M. Rob.

ἐκ ποδῶν

G. Ald. Turn.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-16

ἰαλτὸς

ἴαλτος

M. G. Ald. Rob. Emendavit accentum Turn. ἔβην

ἔβην

Rob. Turn.

ἔβη

M. G. Ald.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-17

χοὰς

M. G. Ald. Rob. Turn.

χοᾶς

Vict. Defendi potest

χοάς

, pendens e

προπομπός

, sed veri simile est Aeschylum

χοᾶν

scripsisse, ut Casaubonus voluit. προπομπὸς Libri

πρόπομπος

. Emendavit accentum Vict. σὺν κτύπῳ

σὺν κτύπῳ

Arnaldus.

συγκύπτῳ

σὺν κύπτῳ

G. Ald.

συγκόπτῳ

Rob.

συγκύπτῳ

Turn.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-18

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός

πρέπει παρηὶς φοίνισσαμυγμοῖς

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

G. Ald. Inde

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γ' ὠγμοῖς

Turn. Veterem scripturam Rob. adnotavit hanc,

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

, Sophiani coniecturam hanc attulit,

πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς

, ipse edidit

πρέπει παρηὶς φοίνισσ'

, omisso quarto vocabulo. Stanleius, nisi iam ante eum Auratus aut Scaliger (nam in Choephoris caremus schedis Spanhemii),

πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμύγμοις

scribendum censuit, idque Schützius, Porsonus, ceteri receperunt. At in hoc versu spondei tolerari nequeunt, quum primi quattuor versus systema e puris iambis factum comprehendant. Scribendum erat

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός,

conspicua est in genis cruenta vis unguium, recenti sulco.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἰυγμοῖσι

δι' οἰγμοῖσι

M. G. Ald. Rob.

δ᾽ ὠγμοῖσι

Turn. Emendavit Canterus.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-20

ἄλγεσιν Libri

ἄλγεσι

. Porsonus

ἄλγεσιν

, ut est apud Etym. M. p. 403, 47.

ἔφλαδον, σημαίνει τὸ ἐσχίσθην, ἢ ἐθλάσθην, ἢ διερρήγνυντο, ὡς φησιν Αἰσχύλος “λινοφθόροι ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν.”

Iungendum est

λινοφθόροι ὑφασμάτων

, i. e. φθείρουσαι τὰ τῶν ὑφασμάτων λίνα. Constructio autem haec est (male enim post

ἄλγεσιν

virgulam ponunt),

πρόστερνοι στολμοὶ λακίδες ἔφλαδον

, i. e. ὥςτε λακίδες γενέσθαι. Schol. partim recte,

τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ στολισμοὶ τῶν ὑφασμάτων πρὸς τοῖς στέρνοις λινοφθόροι λακίδες ἐρράγησαν

. Eodem modo Aeschylus locutus est in Persis v. 836.

πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων

, i. e. πάντα λακίδες ὄντα.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-21

πρόστερνοι

πρόστελνοι

sic M.

πρόστελνοι

G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-22

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ Libri

τορὸς γὰρ φοῖβος

(sic etiam M.)

ὀρθόθριξ

, nisi quod Turn.

φόβος

posuit. Heathio auctore Schutzius et Porsonus

τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος

. Si sic legitur, turbat mox

περὶ φόβῳ

, quod Schützius in secunda editione scripsit

περὶ φόνῳ

. Sed

φόβος

illud e Turnebi ingenio, non e veteribus libris ductum est. Scholiastae quidem ad v. 34. haec est adnotatio,

ἐκ τῶν τῆς καρδίας μυχῶν περισσῶς τῷ φόβῳ ἀναλακεῖν καὶ βοῆσαι τὴν Κλυταιμνήστραν ἐποίησεν ὁ σαφὴs φόβος δὲ ὀνείρων μαντευόμενος

, ut

φόβος

legisse videri possit: sed nihil obstat quin eum

φοῖβος

ut alius vocabuli interpretationem posuisse existimemus. Scripsit autem Aeschylus

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ.

In eandem emendationem incidit Bambergerus.

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε

Rob. Turn.

ἔλαχε

M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.

e supra adscriptum.

περὶ φόβῳ

, prae timore. Infra v. 541.

ἀμφὶ τάρβει

. Pers. v. 697.

περὶ τάρβει

. Euripides Or. v. 815.

θανάτου ἀμφὶ φόβῳ

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri

γυναικίοισιν

. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων

βαρὺς πιτνῶν

M. Rob.

βαρὺ πιτνῶν

G. Turn.

βαρυπιτνών

Ald.

βαρὺς πίτνων

Blomfieldius ex Elmsleii sententia.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri

κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων

. In M. est

κρίται

, sed

ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post

κριταί

inseruit

τε

, Schützius ex Arnaldi sententia

δέ

, quod praestat.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον

ἔλαχον

M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In

ἐγκοτεῖν

in M.

factum.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-28

τοιάνδε

M. Rob.

τοιάνδε

τοιὰν δὲ

Ald. Turn. χάριν ἀχάριτον Deinde

χάριν ἀχάριτον

Elmsleius ad Soph. Oed. Col. v. 836. Libri

χάριν ἀχάριν

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἰὼ γαῖα μαῖα

M. G. Ald. Turn. Agnoscit hoc scholiastes, qui

ὦ γῆ μήτηρ

adscripsit. Recte vero Rob.

ἰὼ γαῖα γαῖα

. Illud ineptum. μωμένα με ἰάλλει Deinde

μωμέν αμιλλεί

, accentus in

et spiritu, ut videtur, in

deletis, M.

μωμένα μιλλεῖ

G. Ald. Rob.

μωμένα μυλλεῖ

Turn. Emendavit Stanleius.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-30

τόδ'

G. Ald.

τόδε

M. Rob. Omittit Turn. ἐκβαλεῖν Deinde

ἐκβάλλειν

libri, nisi quod

ἐκβάλλεν

Turn. Correxit Stanleius.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-31

λύτρον Libri

λυγρόν

. Emendavit Canterus.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-32

πάνοιζυς

πανοϊζὺς

M. G. Rob.

πανοίξυς

Ald. Turn. idque e codice suo affert Robortellus. Scribendum

πάνοιζυς

. V. Lob. Paralip. p. 251.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-33

θανάτοισιν Libri

θανάτοισι

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-1

Prolog Orestes und Pylades stehen am Grabe des Agamemnon, welches, wie es scheint, an der Grenze von Bühne und Orchestra seitwärts angebracht ist. Bei V. 10 kommt Elektra mit dem Chore aus dem Atridenpalaste, welchen die Hauptdekoration vorstellt. Orestes und Pylades treten zur Seite. Während der Chor in die Orchestra hinabsteigt und sich dort bei dem Grabe aufstellt, nähert sich Elektra dem Grabhügel auf der Bühne. - V. 18 f. wird das aufregende Moment der Handlung angegeben.

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-2

Hermes χθόνιος (Soph. Αi. 832, Eur. Alk. 743) hat als ψυχοπομπός das Amt, die Sache der abgeschiedenen Seelen auf der Oberwelt zu wahren. Vgl. 124. Auf dem Grabmal war vielleicht eine Säule ( Ερμής) angebracht. Vgl. Cic. de legg. 11 26. - χθόνιε : zu Ag. 1590 . ἐποπτεύειν wie Ag. 1579 , Cho. 983 , Eum. 220 , ἐπωπᾶν Cho. 689 , Eum. 275 , ἐπισκόπους Cho. 126 , ἐφορᾶν Soph. El. 175 von dem zornigen Blicke strafgerechter Götter. Vgl. ἔπις θεῶν. Die richtige Erklärung ,in unwilligem Hinblick auf die Vergewaltigung meines Vaters (vgl. 126) werde mir Retter" u. s. w. legt Aristophanes Frö. 1141 dem Euripides in den Mund: πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύειν ἔφης während er zum Scherze Aschylos selbst eine falsche Erklärung geben lafst: οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσείπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας. Vgl. Schol. zu d. St. Αρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγή σεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-3

Die Tautologie, welche bei Aristophanes Euripides rügt: ἥκω γὰρ ἐς γῆν, φησί, καὶ κατέρχομαι· ἥκω δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ κατέρχομαι (1156 f.), war jedenfalls ursprünglich nicht vorhanden. Es wird etwa, damit auch yao seine richtige Beziehung erhält, geheifsen haben: κατέρχομαι | πολυφθόρον πρὸς δῶμα Πελοπιδών τόδε πατρὸς τιμω ρὸς καὶ δόμων καταστάτης, so dafs die Rechtfertigung, welche dort Aschylos giebt: ἥκειν μὲν ἐς γῆν ἔσθ' ὅτῳ μετῆν πάτρας· χωρὶς γὰρ ἄλλης συμφορᾶς ἐλήλυθεν· φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ἥκει τε καὶ κατέρχεται (1163 ff), gleichfalls nur als ein Scherz erscheint. Ebenso verhält es sich mit dem gegen die folgende Stelle ausgesprochenen Tadel: rovd ἕτερον αὖ δὶς λέγει, κλύειν ἀκοῦσαι, ταὐτὸν ὂν σαφέστατα (1173 f.), denn augenscheinlich hatte ἀκοῦσαι ein Objekt, etwa παιδὸς ὀρφανοῦ λιτάς: meinen Ruf zu hören, mein Flehen zu vernehmen."

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-4

⁴

Erfurdt ergänzt φέρω δέ. πλόκαμος θρεπτήριος, die Locke, welche beim Eintritt in das Mannesalter zum Dank für die Jugendpflege dem Απόλλων κουροτρόφος und den Flufsgöttern des Landes geweiht wurde. Vgl. Hom. Ψ 141 Αχιλλεὺς . . ἀπεκείρατο χαίτην, τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν und Eustath. zu d. St. ἔθος ἦν τρέφειν κόμην τους νέους μέχρι καὶ ἀκμῆς, εἶτα κείρειν αὐτὴν ἐγ χωρίοις ποταμοῖς· ἐποίουν δὲ οὕτω τιμῶντες τὸ καλὸν ὕδωρ, Schol. zu Pind. Pyth. IV 145 τὰς γὰρ πρώτας κόμας τοῖς ποταμοῖς ἀπεκείροντο κτέ.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-5

⁵

πλόκαμος πενθητήριος, vgl. Eur. Suppl. 974

πένθιμοι κουραὶ καὶ στέφανοι κόμας

. Locken wurden den Lieben gleich nach dem Tode ( Soph. Ai. 1173 , Eur. Alk. 101 χαίτη τ᾽ οὔτις ἐπὶ προθύροις του μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πένθει πίτνει) und öfter am Grabe zur Erinnerung geweiht ( Soph. El. 449 ff. ).

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-6

⁶

Vgl. Eur. Αlk. 767 οὐδ᾽ ἐφεσπόμην (der Leiche der Alkestis) οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἀποιμώζων ἐμὴν δέσποιναν, Suppl. 772

ἀλλ᾽ εἶμ᾽

, ἐπαρῶ χεῖρ᾽ ἀπαντήσας νεκροῖς " Αιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους. Das Ausstrecken und Ringen der Hände war also ein Gestus der Totentrauer.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-7

⁷

Vor diesem Vers ist nebst anderem wahrscheinlich auch das aufserhalb des Trimeters stehende ἔα als Ausdruck der Überraschung ausgefallen. Vgl. Prom. 314

ἔα

, τί χρῆμα;

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-8

⁸

προσεικάσω: vgl. Ag. 1123

κακῷ δέ τῷ προσεικάζω τάδε

ich vermute irgend ein Unglück dahinter).

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-9

⁹

Hesych. προσκυρεῖ· προσεγγίζει.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-10

¹⁰

ἢ . . ἐπεικάσας τύχω: „Oder soll ich vermuten, um das Rechte zu treffen?" Vgl. zu Ag. 1200 . Das konjunktivische Verhältnis bezieht sich auf das Particip. Vgl. Eur. Iph. Τ. 1321 πῶς ἔλειζον ὀνομάσας τύχω; Hipp 826 τίνα λόγον, τάλας, τίνα τύχαν σέθεν .. προσαν δῶν τύχω; Herod. VIII 101 συμβού λευσον δκότερα ποιέων ἐπιτύχω εὖ βουλευσάμενος, Eum. 681

πῶς τιθείσ

' ἄμομφος ὦ; Anders ist Soph. Εl. 663 ἡ καὶ δάμαρτα τήνδ᾽ ἐπεικάζων κυρῶ κείνου; aufzufassen und κυρῶ als Indikativ zu betrachten.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-11

¹¹

νερτέροις μειλίγματα wie Pers. 613

χοὰς φέρουσ

', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια. Doch möchte man hier νερτέρων μειλίγματα oder νερτέροις δωρήματα erwarten.

16-17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-12

¹²

δοκῶ στείχειν (ich glaube, dafs sie daher schreitet) wie Ag. 596 u. ö., wenn es nicht ursprünglich (nach der Vermutung von Turnebus und Hartung) ὁρᾶν oder βλέπειν für στείχειν geheifsen hat.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-13

¹³

πρέπειν, hervorstechen, auffallen. - Vgl. Hom. Γ 351 Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι. Aspectus Electrae lugentis excitat in Orestis animo desiderium ultionis (Klausen).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-14

¹⁴

θέλων, πρόφρων. Vgl. 520, 761, 789, Suppl. 155

θέλουσα δ

' αὖ θέλουσαν ἁγνά μ' ἐπιδέτω Διὸς κόρα.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-15

¹⁵

¹⁶

προστροπή: ἱκέτις πρόσοδος Schol. 2282 Parodos. Der Chor, welcher an blutig geritzten Wangen und zerfetzten Kleidern die Zeichen der im Auftrag der Klyt. angestellten Totenklage trägt, motiviert sein Auftreten und stellt in Zusammenhang damit Betrachtungen an über die Schuld der Klyt. und die Folgen der Schuld.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-16

¹⁷

¹⁸

Ιαλτός wie πλαγκτός Ag. 598 . Schol. ὑπὸ Κλυταιμήστρας πεμφθεῖσα (nicht auf eigenen Antrieb). Vgl. 44 1.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-17

¹⁹

χοὰς προπομπός: zu Ag. 1075 . κόπῳ, κοπετῷ Schol. Vgl. 425 f. und Soph. Αi. 631 χερόπλακτοι δ' ἐν στέρνοισι πεσοῦνται δοῦποι καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας, Eur. Tro. 794 τάδε σοι δίδομεν πλήγματα κρατὸς στέρνων τε κόπους.

24-25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-18

²⁰

²¹

Auf den blutigen Wangen sind sichtbare Spuren des Zerfleischens die Ritzen, welche der Nagel frisch gerissen hat." Vgl. Hom. Τ 285 χερσὶ δ᾽ ἄμυσσεν στή θεά τ' ἠδ᾽ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα, Eur. Androm. 826 σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι᾽ ἀμύγ ματα θήσομαι, Εl. 146 κατὰ μὲν φίλαν ὄνυχι τεμνομένα δέραν, Οι. 961 τιθεῖσα λευκὸν ὄνυχα διὰ παρηίδων und zu ἄλοκι Eur. Suppl. 826

κατὰ μὲν ὄνυξιν ἠλοκίσμεθα

. Nach Plut. Sol. c. 21 hob Solon ἀμυχὰς κοπτομένων καὶ τὸ θρηνεῖν πεποιημένα καὶ τὸ κωκύειν ἄλλον ἐν ταφαῖς ἑτέρων auf.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-19

²²

²³

δι' . . κέαρ ist eine Zwischenbemerkung, die sich an νεοτόμῳ anschliefst, wozu δι' αἰῶνος den Gegensatz bildet: die äufseren Zeichen der Trauer sind neu, der innere und geheime (80 f.) Schmerz dauert die ganze Zeit über." Ebenso steht die Parenthese αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει Sept. 730 in Gegensatz zu ὠκύποινον. Ζυ δι' αἰῶνος vgl. Ag. 559 .

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-20

²⁴

Zu Fetzen durch Zerreifsen des linnenen Gewebes ( λινοφθόροι ὑφασμάτων s. v. a. τὰ τῶν ὑφασμά των λίνα φθείρουσαι) schlitzte unter dem Ausdruck des Schmerzes das Gewand vor der Brust, auf welches infolge eines unheimlichen Vorfalles Schläge gefallen sind." Es steht also λινοφθόροι λακίδεςals proleptisches Prädikat. Zu στολμοὶ πέπλων vgl. Eur. Alk. 216 μέσ λανα στολμὸν πέπλων, Androm. 148 στολμόν τε χρωτὸς τόνδε ποικίλων πέπλων. Zum Gedanken vgl. Pers. 1061

πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χεροῖν

. Glatter würde der Text sein, wenn es nach den Vermutungen von Heimsöth und Keck προστέρνων στολμῶν, οἴκων . . πεπληγμένων hiefse, so dafs πρ. στολμῶν von λακίδες abhängig und οἴκων.. πεπληγμένων wie Ag. 1660

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι

gesagt wäre.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-21

²⁵

²⁶

Es folgt die Erklärung der ἀγέλαστοι συμφοραί: Nicht ein in Rätseln sprechender, sondern ein deutlicher Phöbos (Wahrsager), der macht, dafs die Haare zu Berge stehen, nicht der Phöbos, der in Delphi, sondern ein Phobos, der im Traume dem Hause weissagt, der Grimm schnaubt im Schlafe, liefs in tiefer Nacht aus dem Innern des Hauses vor Angst einen Aufschrei ertönen, indem er sich schwer auf das Frauengemach stürzte." D. h. der Aufschrei, welchen die von bösen Träumen geingtigte ( περὶ φόβῳ) und gequälte ( ἐξ ὕπνου κότον πνέων) Klytämestra erschallen liefs, ist wie eine prophetische Stimme. Ebenso sagt der Chor Soph. Εl. 475 εἶσιν ἁ πρόμαντις Δίκα κτἑ., nachdem er den Traum der Klyt. vernommen hat. Der Traum und der Grund des Schreiens wird 525 ff. genauer angegeben. Mit τορὸς Φοῖβος ὀνειρόμαντις vgl. das zu Ag. 82 Angeführte. Ζη ὀρθόθριξ vgl. Sept. 551

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵστα ται

, Soph. Oed. Κ. 1624 ὥστε πάν τας ὀρθίας στῆσαι . . τρίχας. δὲ: zu Ag. 437 . περὶ φόβῳ (übermannt von Furcht) wie 545 ἀμφὶ τάρβει, Pers. 697

σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει

, Soph. frg. 147 ἀμφὶ θυμῷ, Eur. Or. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυν δαρὶς ἰάχησε.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

²⁷

²⁸

θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

²⁹

τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-24

³⁰

Dafür eine Gunsterweisung, die nicht als Gunst aufgenommen wird, zur Abwendung des Schlimmen suchend u. s. w. τοιάνδε ist dem Sinne nach von τοιῶνδε, wie Schütz schreiben wollte, nicht verschieden. χάρις ἀχάριτος wie ἄχαρις χάρις Ag. 1545 , Prom. 561 . Vgl. zu Ag. 1137 . Die Erklärung giebt Soph. Εl. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφι λῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ᾽ οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανών ἄτιμος ὥστε δυσμενὴς ἐμασχαλίσθη κτέ. γαῖα μαία ( ὦ γῆ μήτηρ Schol., vgl. ὦ γαῖα μήτερ Eur. Hipp. 601) ruft der Chor aus, weil er die Absicht der Klyt. als frivol erkennt.

45-46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-25

³¹

Der Zwischensatz bezieht sich auf die Bezeichnung δύσθεος.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-26

³²

³³

τί γὰρ κτἑ. giebt die Begründung von ἀχάριτον, worin das Vergebliche des Versuchs die Unterirdischen zu versöhnen ausgesprochen ist.

Aeschylus Libation Bearers 42

Gottfried Hermann (Editor)

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἄχαριν ἀπότροπον κακῶν,

Str. 2.

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

LE CHŒUR

ah ! Terre mère ! — qu'ici m'envoie la femme impie. Mais j'ai peur de laisser tomber pareils mots : existe-t-il donc un rachat du sang répandu sur le sol ? Ah ! foyer riche de
misères ! palais anéanti ! Fermées au soleil, odieuses aux vivants, les ténèbres enveloppent les maisons

Quid? humiditatem cadentis ſanguinis humi

Heu ærumnosa domus,
40

Heu diruptiones domus,

Obscuræ mortalibus inuise

Tenebræ occultant domus,

Morte dominorum.

Chor.

Zerschmettert liegt das Königshaus,

50 Fluch wohnt am Herde; Finsternis,

der Menschheit Grau'n,

hüllt uns ein,

seit der König starb.

ORESTES

Acknowledging to Heaven thy prayers fulfilled,

Pray that the further issue may be blest.

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽ 21 ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν. διαλγὴς <δ᾽> 22 ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν. 70 71

Χορός θιγόντι 23 δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ διαίνοντες 24 τὸν χερομυσῆ †φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν 25 †. 75

Χορός διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν. διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν. 70

Χορός θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἄχαριν ἀπότροπον κακῶν, Str. 2.

Chorus Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts the guilty man till he is steeped in utter misery. 70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

LE CHŒUR ah ! Terre mère ! — qu'ici m'envoie la femme impie. Mais j'ai peur de laisser tomber pareils mots : existe-t-il donc un rachat du sang répandu sur le sol ? Ah ! foyer riche de misères ! palais anéanti ! Fermées au soleil, odieuses aux vivants, les ténèbres enveloppent les maisons

Quid? humiditatem cadentis ſanguinis humi Heu ærumnosa domus, 40 Heu diruptiones domus, Obscuræ mortalibus inuise Tenebræ occultant domus, Morte dominorum.

Chor. Zerschmettert liegt das Königshaus, 50 Fluch wohnt am Herde; Finsternis, der Menschheit Grau'n, hüllt uns ein, seit der König starb.

ORESTES Acknowledging to Heaven thy prayers fulfilled, Pray that the further issue may be blest.

Commentary

Stable identifiers

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἄχαριν ἀπότροπον κακῶν,

Str. 2.

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

Quid? humiditatem cadentis ſanguinis humi

Heu ærumnosa domus,
40

Heu diruptiones domus,

Obscuræ mortalibus inuise

Tenebræ occultant domus,

Morte dominorum.

Chor.

Zerschmettert liegt das Königshaus,

50 Fluch wohnt am Herde; Finsternis,

der Menschheit Grau'n,

hüllt uns ein,

seit der König starb.

ORESTES

Acknowledging to Heaven thy prayers fulfilled,

Pray that the further issue may be blest.