Aeschylus Libation Bearers 42

Ioannes Sanravius (Translator)

Hanc gratiam ingratam aduerfandam malorum.
Heu heu terra,
35
Quærens appropinquat
Impia mulier. timeo
Hoc uerbum profundere.
Quid? humiditatem cadentis ſanguinis humi
Heu ærumnosa domus,
40
Heu diruptiones domus,
Obscuræ mortalibus inuise
Tenebræ occultant domus,
Morte dominorum.

Libation Bearers. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 22-83b focus
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 22-83b focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 42 focus
τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,
ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα μ᾿ ἰάλλει
45
δύσθεος γυνά. φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.
τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;.
ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,
50
ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 42 focus
τοιάνδε χάριν ἀχάριτον, ἀπότροπον κακῶν,
40
ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα με ἰάλλει
δύςθεος γυνά. φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.
τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδῳ;
ἰὼ πανοίζυς ἑστία,
ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
45
ἀνήλιοι, βροτοστυγεῖς
δνόφοι καλύπτουσι δόμους
δεσποτῶν θανάτοισιν.
ἀντ. β'.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 42 focus
Τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἄχαριν ἀπότροπον κακῶν,
Str. 2.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 42 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 42 focus
τοιάνδε χάριν ἀχάρι⟨το⟩ν, ἀπότροπον κακῶν,
ἰὼ Γαῖα μαῖα, μωμένα μ᾽ ἰ⟨ά⟩λλει
45
δύσθεος γυνά (φοβοῦμαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν)·
τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;
ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,
ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
ἀνάλιοι βροτοστυγεῖς
δνόφοι καλύπτουσι δόμους
δεσποτᾶν θανάτοισι.
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 42 focus
τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,
ἰὼ γαῖα μαῖα, μωμένα μ’ ἰάλ-
λει δύσθεος γυνά. φοβοῦ-
μαι δ’ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.
τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;
45
ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,
ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς
δνόφοι καλύπτουσι δόμους
δεσποτῶν θανάτοισι.
50
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 22-82 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 42 focus
Such an unkind kindness devising as an averter of ills, O Earth, mother! does the godless woman send me. But I dread to utter this word: for what atonement is there for blood that has fallen on the ground? Alas for the all-unhappy hearth! Alas for the ruin of the dwelling! A gloom uncheered by the sun, abhorred of
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 42 focus
cet hommage » — ou plutôt cet outrage ! — « détourner d'elle le malheur » 1
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 42 focus
With ſoul-subduing fear appall'd
Me this unholy woman call'd,
To bear these gifts, this train to lead,
55
And ſooth to peace the mighty dead.
But
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 42 focus
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 42 focus
Nun schickt die Gefahr zu beschwören mich her
gedenk' es die Hölle
45 mit heuchlerisch schmeichelnden Gaben
die Gottverlass'ne.
Furchtsam nur
sprech'
ich's aus.
Giebt es denn Sühne für vergoss'nes Blut?
Weh ruf ich, weh!
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 42 focus
ORESTES
Acknowledging to Heaven thy prayers fulfilled,
Pray that the further issue may be blest.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 42 focus
Therefore to bear this gift of graceless worth—
O Earth, my nursing mother!—
55
The woman god-accurs'd doth send me forth
Lest one crime bring another.
Ill is the very word to speak, for none
Can ransom or atone
For blood once shed and darkening the plain.
60
O hearth of woe and bane,
O state that low doth lie!
Sunless, accursed of men, the shadows brood
Above the home of murdered majesty.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 42 focus
Sie strebt mit solcher Liebe liebelos das Leid
(O Erdreich, o Mutter!) abzuwehren, sendet 1
Mich, - das frevle Weib! Mir graut's,
Auszusprechen solches Wort.
Wo gibt es Sühne, wenn zur Erde floß das Blut?
55
O gramumlagert Königshaus!
O jammervoll entlaubter Stamm!
Ein Graun den Menschen, sonnenlos
Schwebt düstre Nacht über dem Haus,
Wo der Herrscher entseelt lag.
60
Zweite Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε
ἔλακε
Rob. Turn.
ἔλαχε
M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.
κ
e supra adscriptum.
περὶ φόβῳ
, prae timore. Infra v. 541.
ἀμφὶ τάρβει
. Pers. v. 697.
περὶ τάρβει
. Euripides Or. v. 815.
θανάτου ἀμφὶ φόβῳ
.
34

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri
γυναικίοισιν
. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων
βαρὺς πιτνῶν
M. Rob.
βαρὺ πιτνῶν
G. Turn.
βαρυπιτνών
Ald.
βαρὺς πίτνων
Blomfieldius ex Elmsleii sententia.
35

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri
κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων
. In M. est
κρίται
, sed
ι
ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post
κριταί
inseruit
τε
, Schützius ex Arnaldi sententia
δέ
, quod praestat.
36

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον
ἔλαχον
M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.
37

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In
ἐγκοτεῖν
in M.
ο
ex
ω
factum.
39

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-28

τοιάνδε
τοιάνδε
M. Rob.
τοιάνδε
G.
τοιὰν δὲ
Ald. Turn. χάριν ἀχάριτον Deinde
χάριν ἀχάριτον
Elmsleius ad Soph. Oed. Col. v. 836. Libri
χάριν ἀχάριν
.
40

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἰὼ γαῖα μαῖα
ἰὼ γαῖα μαῖα
M. G. Ald. Turn. Agnoscit hoc scholiastes, qui
ὦ γῆ μήτηρ
adscripsit. Recte vero Rob.
ἰὼ γαῖα γαῖα
. Illud ineptum. μωμένα με ἰάλλει Deinde
μωμέν αμιλλεί
, accentus in
ω
et spiritu, ut videtur, in
α
deletis, M.
μωμένα μιλλεῖ
G. Ald. Rob.
μωμένα μυλλεῖ
Turn. Emendavit Stanleius.
41

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-30

τόδ'
τόδ'
G. Ald.
τόδε
M. Rob. Omittit Turn. ἐκβαλεῖν Deinde
ἐκβάλλειν
libri, nisi quod
ἐκβάλλεν
Turn. Correxit Stanleius.
42

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-31

λύτρον Libri
λυγρόν
. Emendavit Canterus.
43

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-32

πάνοιζυς
πανοϊζὺς
M. G. Rob.
πανοίξυς
Ald. Turn. idque e codice suo affert Robortellus. Scribendum
πάνοιζυς
. V. Lob. Paralip. p. 251.
44

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-33

θανάτοισιν Libri
θανάτοισι
.
48

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-34

ἀδάματον Libri
ἀδάμαντον
, quod olim correxi.
49

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-35

φρενός τε
φρενός τε
Vict.
φρένες τε
M. G.
φρένε τε
Ald.
φρέννεσθε
codex Robortelli.
φρένας τε
Rob.
φρενῶν τε
Turn. In
περαῖνον
M.
αι
et
αι
ab alia manu in litura habet.
50

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἀφίσταται In
ἀφίσταται
in M. alia manus
με
super adscripsit. Stanleius aliique interrogative haec dici voluerunt,
φοβεῖται δὲ τίς;
Recte scholiastes
τοῦτο δὲ θέλει εἰπεῖν, ὅτι ἡ αἰδώς, ἣν περὶ Ἀγαμέμνονος εἶχον οἱ δῆμοι, νῦν εἰς φόβον ἐτράπη, ἐκεῖνον γὰρ ᾐδοῦντο καὶ ἐφίλουν, τὸν δὲ φοβοῦνται ὡς τύραννον διατελούμενον
. Hoc enim chorus dicit, maiestas inexpugnabilis, invicta, non debellata olim in auribus animisque popularibus versata destitit: metuit autem aliquis (man ist in furcht).
51

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-37

ἐν βροτοῖς In
ἐν βροτοῖς
in M.
ο
ex
ω
factum. Habere autem
ἐν βροτοῖς
, non
ἐμβροτοῖς
, videtur M.
ἐν βροτοῖσι
Rob. Deinde
θεός τε καὶ θεοῦ
, omisso
καί
, vitium Ald. unde
θεός τε θεοῦ
Turn.
52

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-38

ῥοπὴ
ῥοπὴ
M. Rob. Turn.
ῥοπῇ
G. Ald. δίκας Deinde
δίκαν
M. G. Ald. Rob.
δίκας
recte Turn. Scholiastes
ἡ δὲ τῆς δίκης ῥοπὴ τοὺς μὲν ἐπισκοπεῖ ταχέως καὶ ἀμύνεται, ἄλλοις δὲ ἐν ἀμφιβόλῳ ἐᾷ τὴν τιμωρίαν, οὐκ ἀθρόως αὐτοὺς ἀμυνομένη, ὥςτε τοὺς ἠδικημένους ὑπ' αὐτῶν λυπεῖσθαι, ἄλλους δὲ σκότος καλύπτει, ὡς μηδ' ὁρᾶσθαι ὑπ᾽ αὐτῆς. ὁμοίως ὁ φόνος πέπηγε καὶ οὐ διαρρεῖ, ἀλλ᾽ ἐπέξεισιν ἑαυτόν.
53

54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-39

τοὺς μὲν
τοῖς μὲν
M. G. Ald. Rob.
τοὺς μὲν
recte Turn. cum scholiasta.
54

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-40

μένει χρονίζοντ' ἀτυχής
μένει. χρονίζοντ᾽ ἄχη βρύει
M. sed
η
in
ἄχη
ab alia manu in litura scriptum est; fuisse antea
ε
videtur:
χ
autem ita scriptum, ut
εὐ
videri possit negligentius inspicienti. Hinc
μένει χρονίζοντ᾽ εὐχὴ βρύει
G. Ald. et codex Robortelli et
μένει χρονίζον τεύχη βρύει
Ald. et
μένει, χρονίζον τ' εὐχῇ βρύει
Turn.
μένει, κρονίζοντ'
(voluit
χρονίζοντ'
, ut in adnotatione scripsit)
ἄχη βρύει
cum Sophiano Robortellus. Multa hic temere tentata sunt. Possis suspicari Aeschylum scripsisse
μένει χρονίζοντα βρύειν
, ut haec sit sententia, sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce; alia in confiniis tenebrarum exspectat morata efflorescere; alios cassa tenet nox. Sed veri similius est
βρύει
, quod scholiastes
ἀνθεῖ
interpretatur, ex versu 61. ubi
βρύειν
legitur, per errorem huc translatum esse, ut versus 57. post illum versum 61. perperam repetitus est. Aeschylum igitur scripsisse puto
ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει, τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου μένει χρονίζοντ᾽ ἀτυχῆς τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.
Sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce (i. e. sed iustitia subito se convertit in hos qui in luce versantur: Clytaemnestram et Aegisthum intelligit); alii inter lucem et tenebras infelices morantur (infelix exsilio Orestes); alios (Agamemnonem) cassa nox tenet.
56

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-41

αἵματ'
δι' αἵματ'
M. G. Ald. et codex Robortelli.
δι' αἷμά τ'
ex coniectura Rob. Turn. et ita edd. ante Porsonum, qui pluralem restituit. ἐκποθένθ' Deinde
ἐκποθένθ'
e Schützii emendatione Porsonus.
ἐκποθὲν
M.
ἐκποθὲν
ceteri.
58

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

1
2
θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

3
τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-24

4
Dafür eine Gunsterweisung, die nicht als Gunst aufgenommen wird, zur Abwendung des Schlimmen suchend u. s. w. τοιάνδε ist dem Sinne nach von τοιῶνδε, wie Schütz schreiben wollte, nicht verschieden. χάρις ἀχάριτος wie ἄχαρις χάρις Ag. 1545 , Prom. 561 . Vgl. zu Ag. 1137 . Die Erklärung giebt Soph. Εl. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφι λῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ᾽ οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανών ἄτιμος ὥστε δυσμενὴς ἐμασχαλίσθη κτέ. γαῖα μαία ( ὦ γῆ μήτηρ Schol., vgl. ὦ γαῖα μήτερ Eur. Hipp. 601) ruft der Chor aus, weil er die Absicht der Klyt. als frivol erkennt.

45-46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-25

5
Der Zwischensatz bezieht sich auf die Bezeichnung δύσθεος.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-26

6
7
τί γὰρ κτἑ. giebt die Begründung von ἀχάριτον, worin das Vergebliche des Versuchs die Unterirdischen zu versöhnen ausgesprochen ist.

50-51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-27

8
βροτοστυγεῖς, den Menschen grauenvoll, dagegen Prom. 825
Γοργόνες βροτοστυγείς
, den Menschen feindlich. Wie φάος, lux, Heil und Segen, so bedeutet δνόφοι Unsegen, welcher auf dem Hause ruht, weil die Besitzer sich ihrer Schuld bewufst sind und im Gefühle allgemeiner Mifsachtung keine frohe Stunde haben. Vgl. Εum. 380.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-28

9
Für δυόφοι βροτοστυγεῖς folgt die Erklärung: „Die früher unbezwingliche, unüberwindliche, unnahbare Ehrfurcht vor dem königlichen Hause, welche Ohr und Herz des Volkes durchdrang, weicht jetzt. Und mancher scheut sich nunmehr solches Glück königlicher Stellung zu geniefsen, während sonst königliche Macht den Menschen als Gott und als mehr denn Gott erscheint." δι᾽ ὤτων φρενός τε, weil sich die Ehrfurcht in Reden und in der Gesinnung zeigt. περαίνειν steht im Sinne von περᾶν, vgl. Pind. Pyth. Χ 28 περαίνει πρὸς ἔσχατον πλόον.