Aeschylus Agamemnon 988

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

Nur wer auf Ruhm verzichten will, entgeht dem Neid.

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Sponsored by University of Leipzig.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 975-1033 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 975-1033 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 988 focus
πεύθομαι δ᾽ ἀπ᾿ ὀμμάτων
νόστον, αὐτόμαρτυς ὤν·
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 988 focus
πεύθομαι δ᾽ ἀπ' ὀμμάτων
955
νόστον, αὐτόμαρτυς ὤν.
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνῳδεῖ
θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν
θυμός, οὐ τὸ πᾶν ἔχων
ἐλπίδος φίλον θράσος.
960
σπλάγχνα δ᾽ οὔτι ματάζει,
πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν
τελεσφόροις
δίναις κυκλούμενον κέαρ.
εὔχομαι δ᾽ ἀπ' ἐμᾶς τὸ πᾶν
965
ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν
ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον.
στρ. β'.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 988 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 988 focus
πείθομαι δ᾽ ἀπ᾿ ὀμμάτων
νόστον, αὐτόμαρτυς ὤν·
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνῳδεῖ
980
θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν
θυμός, οὐ τὸ πᾶν ἔχων
ἐλπίδος φίλον θράσος.
σπλάγχνα δ᾽ οὔτοι ματάζει
πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν τελεσφόροις
985
δίναις κυκλούμενον κέαρ.
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 988 focus
πεύθομαι δ᾽ ἀπ᾽ ὀμμάτων
νόστον αὐτόμαρτυς ὤν·
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνωδεῖ
990
θρῆνον Ἐρινύ ος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν
θυμός, οὐ τὸ πᾶν ἔχων
ἐλπίδος φίλον θράσος.
σπλάγχνα δ᾽ οὔτοι ματάι-
995
ζει, πρὸς ἐνδίκοις φρεσίν
τελεσφόροις δίναις κυκλούμενον χέαρ.
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς
ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν
εἰς τὸ μὴ τελεσφόρον.
1000
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 988 focus
πεύθομαι δ᾽ ἀπ᾿ ὀμμάτων
νόστον, αὐτόμαρτυς ὤν·
τὸν δ᾽ ἄνευ λύρας ὅμως
990
ὑμνωιδεῖ
θρήνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν
θυμός, οὐ τὸ πᾶν ἔχων
ἐλπίδος φίλον θράσος.
σπλάγχνα δ᾽ οὔτοι ματάι-
995
Ζει πρὸς ἐνδίκοις φρεσὶν τε-
λεσφόροις δίναις κυκώμενον κέαρ.
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς
ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν
ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον. =
1000
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 975-1028 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 988 focus
And I learn their return from my eyes, being myself my own witness. And yet, notwithstanding this, my soul within me, self-taught, is chanting the lament of an Erinnys unaccompanied by the lyre, in nought possessing the dear confidence of hope. And my bosom tells no idle tale, my heart being whirled in eddies by just thoughts that have fulfilment. But I pray that those, beyond my hope, may turn out to be false, so as to come to no fulfilment.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 988 focus
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 988 focus
At length they come x : these faithful eyes,
See them return’d to Greece again:
1125
Yet, while the ſullen lyre in ſilence lies,
Erinnys wakes the mournful ſtrain :
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 988 focus
Antistrofe I
Con questi occhi, del ritorno sono stato io testimonio:
1155
pure, pure,
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 988 focus
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 988 focus
And now mine eyes and not another's see
Their safe return.
Yet none the less in me
The inner spirit sings a boding song,
Self-prompted, sings the Furies' strain—
1145
And seeks, and seeks in vain,
To hope and to be strong!
Ah! to some end of Fate, unseen, unguessed,
Are these wild throbbings of my heart and breast—
Yea, of some doom they tell—
1150
Each pulse, a knell.
Lief, lief I were, that all
To unfulfilment's hidden realm might fall.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 988 focus
Hell mit Augen sah ich nun,
945
Zeuge selbst, die Wiederkehr.
Dennoch klagend, ohne Klang der Lyra,
Singt aus der innersten Brust den Gesang der Erinnys
Meine Seele, nicht bewehrt
Mit der Hoffnung frohem Muth.
950
Und nicht graut mir umsonst hier:
Von Furcht der nahenden
Vollendung wild umhergewirbelt pocht das Herz.
Mög' es anders, o Götter, als
Wir's geahnt, als eitle Lüge
955
All' in eitles Nichts vergeh'n!
Bweite Strophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

941. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-553

μέλοι δέ τοι σοί Flor.
μέλοι δέ σοι
, omisso
τι
vel
τοι
. Vict.
μέλοι δέ τι σοί
. Farn.
μέλοι δέ τοι σοι
. Et sic ediderat Porsonus, servato accentu in pronomine.
941

943. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-554

δεῖμα Flor. Vict.
δεῖγμα
. Stephanus dubitabat an hic quoque (ut v. 756.)
δῆγμα
scribendum esset. Auratus et Scaliger
δεῖμα
vel
δῆγμα
legi volebant. Servarunt
δεῖγμα
Porsonus, Boissonadus, Scholefieldius, atque adeo defendere conati sunt H. Vossius et Wellauerus, ostentum interpretantes, aquilarum opinor, de quibus in primo chori carmine scriptum est, sed Latino, ut videtur, vocabulo adducti, ut id Graece quoque
δεῖγμα
dici crederent. At ne si dicerent quidem
δεῖγμα
eo significatu Graeci, non praeferendum esset quod Schützius et Blomfieldius receperunt
δεῖμα
, quia huic loco multo convenientius est metum, quam occasionem, qua ortus est metus, commemorari. Ac
δεῖμα
in Farn. scriptum esse adnotavit Bekkerus. Neglexit Elmsleius.
943

944-945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-555

NA Farn. hoc ordine,
| ποτᾶται ἄμισθος ἀοιδά. | μαντιπολεῖ δ᾽ ἀκέλευστος. |

946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-556

ἀποπτύσαι
ἀποπτύσας
Flor. Vict.
ἀποπτύσαι
, cum glossa
ὥστε ἀποπτύειν τοῦτο
, Farn. Id in textum intulit Boissonadus. Scaligeri et Casauboni coniecturam,
ἀποπτύσαι
, constructionis mutatione non perspecta, receperunt Porsonus et Blomfieldius.
946

948. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-557

θ'
θ'
Farn. Vict. Ex Flor.
ξ'
mihi enotatum est. Auratus
θ'
. Scaligerum
θ'
corrigentem recte secuti sunt Porsonus atque alii.
948

950-952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-558

χρόνος δέ τοι πρυμνησίων ξὺν ἐμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν.
χρόνος δ᾽ ἐπεὶ
Flor. Vict.
χρονὸς δ᾽ ἐπὶ
Farn. Deinde libri
ξυνεμβόλοις
. Deinde
ψαμμίας ἀκάτας
Farn. Vict.
ψαμμίας ἀκάτα
Flor. Tum
παρήβησεν
Flor. Vict.
παρήβησ'
Farn. Scaliger
ἐπὶ
et
ξὺν ἐμβόλοις
. Schneiderus in lexico Graeco
ξυνεμβολαῖς
. Quod in adnotatione ad Humboldti interpretationem posui,
χρόνος δ᾽ ἐπὶ πρυμνησίων ξυνεμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν
, nec Blomfieldius intellexit nec Wellauerus.
Ψαμμίας ἀκάτας
non accusativum, sed genitivum, nec
παρήβησεν
activum, sed, ut est, neutrale esse volui, constructionem autem verborum hanc,
χρόνος δὲ παρήβησεν ἐπὶ ξυνεμβολαῖς πρυμνησίων ψαμμίας ἀκάτας
, tempus defloruit post communem iniectionem rudentum navis in arena stantis, i. e. postquam subductae in arenam alligataeque sunt naves. Defloruisse dicit tempus, quia, si quid adversi secundum Calchantis vaticinium accidere oportebat, effluxisse videtur spatium quo id evenire erat consentaneum.
Ἐπί
cum dativo iunctum, ut sit post, ne H. Stephanum in Thesauro dicam, observatum ab interpretibus ad Lucianum t. I. p. 538. Non puto tamen id scriptum ab Aeschylo esse, non solum quod apta numerorum dispositio duas istas syllabas potius ad praecedentia referri, quam coniungi cum sequentibus postulat, sed etiam propter productionem brevis syllabae, cui locus est absoluto numero, ut v. 953. non ubi perpetuatur. Quare scribendum duxi
χρόνος δέ τοι πρυμνησίων ξὺν ἐμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν.
Vocabulum
ξυνεμβολή
legitur in Persis v. 390.
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος.
Apparet coniunctam multorum iniectionem ita vocari. Sed eo ipso non aptus hic videtur pluralis numerus
ξυνεμβολαῖς
: recte diceretur
ξυνεμβολή
. Quare praeferendum iudicavi
ξὺν ἐμβόλαις
. Intelligi autem rudentes, quibus naves in arenam subductae alligatae fuerant, patet ex eis quae sequuntur
εὖθ᾽ ὑπ᾽ Ἴλιον ὦρτο ναυβάτας στρατός
. Dubitari potest
ἀκάτας
an
ἀκάτου
scribendum sit. Nescio an inusitatiore forma usum dicam Aeschylum. Habet
ἀκάταν
codex Palatinus Anthologiae X. 9, 2. ubi Iacobsius eum Huschkio in Anal. crit. p. 228.
ἄκατον
scripsit.

953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-559

εὖθ'
ἣνθ'
in Flor. esse dicitur.
953

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-560

τὸν δ'
τόνδ'
Farn. Recte
τὸν δ'
Vict. ὅμως Deinde libri
ὅπως
. Stanleius recte
ὅμως
. Notandum prima syllaba correpta
ὑμνῳδεῖ
. Possit quis suspicari scribendum esse
μελῳδεῖ
. Hesychius
μελῳδοῦσι, μετ' ᾠδῆς ὑμνοῦσιν
. Sed eadem syllaba correpta
ὑμνήσω
invenitur in Euripidis Bacchis v. 71. et
εὔυμνος
apud Epicharmum Hephaestionis p. 15.
957

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-561

Ἐρινύος Libri
ἐριννύς
. Genitivum posui in libro de metris p. 433. Item Porsonus.
958

961-964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-562

οὔτι ... τελεσφόροις δίναις κυκλούμενον κέαρ Libri
οὔτοι
. Casauboni et Abreschii emendatio est
οὔτι
. Post
ματάζει
, quod ex grammaticorum praecepto scripsi
μάταια
, nulla in antiquis editionibus interpunctio.
Σπλάγχνα
explicat poeta per
κέαρ
, quod
τελεσφόροις δίναις κυκλούμενον πρὸς ἐνδίκοις φρεσίν
dicit, paullo quidem tumidius, sed tamen ut pateat sententia: non fallitur animus, cor eventum ferentibus fluctibus ad veracia agitatum praecordia, i. e. cor motu suo, qui non vano ex timore nascitur, recte praesaga pulsat praecordia. Quod ad numeros attinet,
τελεσφόροις
singulari versu dici et sententiae vis interpunctioque strophicorum docet, nec recte sequentibus adiiceretur, trimetro non puro. Initii versus enim index est syllaba longa in anacrusi.

965-966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-563

εὔχομαι δ' ἀπ' ἐμᾶς τὸ πᾶν ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον.
εὔχομαι δ᾽ ἀπ' ἐμᾶς τοι ἐλπίδος
Farn. atque ita edidit Vict. nisi quod
τοι
in
τε
mutavit.
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος
Flor. Deinde
ψύθη
Flor. Farn.
ψυδῆ
Vict. quod emendavit H. Stephanus.
Ψύθη
substantivum esse puto, ut v. 457. Nec minus apud Callimachum fr. 184. ubi Hemsterhusio placebat
ψυδές
. Scripsi
εὔχομαι δ᾽ ἀπ' ἐμᾶς τὸ πᾶν ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον.
Certa enim emendatione me restituisse puto
τὸ πᾶν
, quod et sententia postulat et latere videtur in
τοι
, non addito, ut puto a Triclinio, sed relicto ex
τὸ πᾶν
in detrito margine.
Ἐλπίδος
hic sic dicit poeta, ut cogitationem futuri significet: est enim
ἀπ᾽ ἐλπίδος, ἀπ' ἐλπίδων, ἐξ ἐλπίδων
, secus quam quis futurum putavit. Sophocles El. v. 1127.
ὡς σ' ἀπ' ἐλπίδων οὐχ ὧνπερ ἐξέπεμπον εἰςεδεξάμην.
Trach. v. 666.
οὐκ οἶδ' · ἀθυμῶ δ᾽ εἰ φανήσομαι τάχα κακὸν μέγ' ἐκπράξασ᾽ ἀπ' ἐλπίδος καλῆς.
Euripides Inone apud Stobaeum CV. 1.
ὑπόπτερος δ᾽ ὁ πλοῦτος· οἷς γὰρ ἦν ποτε, ἐξ ἐλπίδων πίπτοντας ὑπτίους ὁρῶ.

968-970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-564

μάλα γέ τοι τὸ πολέος γ' ὑγίας ἀκόρεστον τέρμα· νόσος γὰρ ἀεὶ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει.
μάλα γάρ τοι τῆς πολλᾶς ὑγιείας
Flor. Vict. In Flor. haec,
μάλα γάρ τοι τᾶς πολλᾶς
, itemque
τέρμα νόσος γὰρ
, serius adscripta videri adnotatum est.
μάλα γε
(supra scripto
γὰρ τοὶ δὴ
)
τῆς πολλᾶς ὑγιείας
Farn. Deinde libri
νόσος γὰρ γείτων
. Lacunae signum post
γὰρ
posuit Porsonus. Vix dubitari potest quin perierit, quod Blomfieldius inserendum esse putavit,
ἀεί
. Illud autem certum est, primum horum versuum paeonicum esse. Hinc scripsi
μάλα γέ τοι τὸ πολέος γ᾽ ὑγίας ἀκόρεστον τέρμα. νόσος γὰρ ἀεὶ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει.
De illa forma
πολέος
ceteris copiosius dixit scholiastes Arati ad Phaen. v. 19. De
ὑγιείας
dubitare non sinunt
ἱερεία
et tot alia utramque terminationem habentia nomina.
Γέ τοι
patet non ad proxime praegressam sententiam, sed ad ea referri quae hanc praecedunt. Sin gravius hic peccatum est, coniici potest scripsisse Aeschylum
μάλα τὸ τῆς ὑπεράγαν ὑγείας
. Quod sequitur
ἀκόρεστον
Auratus in
ἀχάριστον
, Schutzius in
ἀπάρεστον
mutandum censuerunt: quorum prius errat Wellauerus quum ab Humboldto probatum existimat.
Ἀκόρεστον
, immodicum, in malam partem accipiendum est.

972. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-565

ἔπαισεν Nihil hic mutandum.
Ἔπαισεν
est offendit vel illiditur. Sic infra v. 1593. Prom. 887. Pers. 411. Ita ubi dicitur hoc verbum, fere
εἰς
vel
πρός
sibi adiungit: sed sine praepositione, ut hic Aeschylus, Sophocles dixit in El. v. 744.
λανθάνει στήλην ἄκραν παίσας
.
972

973-978. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-566

καὶ τὸ μὲν πρὸ χρημάτων ... ἐπόντισε σκάφος Recte se haec habent omnia, videratque iam Casaubonus nominativos
ὄκνος βαλών
sic dictos esse ut deinde mutaretur coepta constructio.
Τὸ μέν
autem partem significat. Sententia haec est, metus quum partem pro acquisitis opibus bene attemperato iactu proiecil, non tota funditus periit domus, quamvis plena malis, nec mersit navem. Rediit in constructionem poeta,
ἐπόντισε
referens ad
ὄκνος
. Blomfieldius pro
δόμος
legendum putabat
γόμος
, loco Supplicum a Dobraeo commemorato motus v. 426. seqq. quem neque emendatum exhibuit, nec debebat omnino hic afferre. Videretur probari posse illa coniectura, nisi parum eleganter dictum esset
γόμος πημονᾶς γέμων
. Recte scriptum est
δόμος
, quod quum dicit, in mente habet rem de qua loquitur. Ea est
πότμος εὐθυπορῶν ἀνδρός
.

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-567

πημονᾶς
πημονᾶς
Vict.
πημονὰς
Flor. Farn.
977

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-568

πολλά τ' ἂν δόσις Libri
πολλὰ τοι δόσις
. Turbatur ordo sententiarum hac asseveratione infringiturque vis sequentium. Nisi plane fallor, coniunxerat haec Aeschylus cum praecedentibus sic,
πολλά τ᾽ ἂν δόσις
. Id posui. Deinde
ἐξ
omittit Farn. Tum
καὶ ἐξ
Farn. Vict.
κἀξ
Flor.
979

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-569

πεσὸν ἅπαξ Libri
πεσόνθ᾽ ἅπαξ
. Porsonus
ἅπαξ πεσόν
. Recte Pauwius
πεσὸν ἅπαξ
. Similiter in Eum. v. 638.
ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ' ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις. τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ ἐμός.
981

982-983. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-570

πρόπαρ ἀνδρὸς
προπάροιθ᾽ ἀνδρὸς
Farn. Vict.
πρόπαρ ἀνδρὸς
Flor. πάλιν τίς ἂν καλέσειεν; Deinde Farn.
τίς τ' ἀγκαλέσαιτ'
, omisso
πάλιν
. Hanc patet Triclinii esse coniecturam.

984-985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-571

Ζεὺς δὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ἔπαυσεν
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὔτ᾽ ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ εὐλαβεία
Flor.
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαἢ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὖτ᾽ ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ ἀβλαβείᾳ γε
Farn. ut Scaliger ex scholiis scribendum putaverat.
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὐτ' ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ εὐλαβεία γε
Vict. Canteri iudicium, verba
ἐπ᾿ εὐλαβεία γε
ex interpretatione addita esse existimantis, recte secuti sunt Schützius et Porsonus. Temere factum, inquit Blomfieldius. Mallem temere factum dixisset, quod ego nescio qua religione tactus in adnotationibus ad interpretationem Humboldti servanda putabam, hoc modo,
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἂν αὖτ᾽ ἔπαυσεν ἐπ' ἀβλαβείᾳ
. Probarunt tamen errorem meum Wellauerus, Boissonadus, et verbis alio ordine collocatis Blomfieldius. Friget hoc, recteque sensit Canterus. Confusa sunt duo scholia, unum hoc,
τὸν Ἀσκληπιὸν γὰρ ἐκεραύνωσεν ἀναστήσαντα τὸν Ἱππόλυτον
, alterum, puto, ad v. 973.
πρὸ χρημάτων κτησίων] ἐπ' ἀβλαβείᾳ, ὥστε μὴ ἔτι βλαβῆναι
. Ex ceteris, quae libri ut Aeschylea habent, effici quidem haec possunt,
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἂν αὐτ᾽ ἔπαυσεν
, sed aegre quis, credo, sibi persuadeat tam languide haec enuntiasse Aeschylum. Eum qui novit, vix dubitabit quin scripserit
Ζεὺς δὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ἔπαυσεν.
Quomodo hoc in eam scripturam quae in libris est mutatum fuerit ego quidem non expediam, sed tamen factum puto per adnotationes scholiastarum cum Aeschyli verbis confusas. In interpretatione falsus est Erfurdtus ad Soph. Ant. v. 1056. quum
τῶν φθιμένων
sic intelligendum putavit, ut
τινά
esset supplendum. Iungenda sunt
τῶν φθιμένων ἀνάγειν
, ab inferis reducere. Accusativus ut extrinsecus advocetur non opus est, quia reducens cogitari nequit nisi qui aliquem reducat. Ceterum de fabula quam poeta tangit videndus est Hyginus fabula 49. eiusque interpretes. Memoravit etiam Virgilius Aen. VII. 761. Plato de re p. III. p. 405. Β.
καί τοι ἀπειθοῦντές γε ἡμῖν οἱ τραγῳδοποιοί τε καὶ Πίνδαρος (Pyth. ΙΙ. 55.) Ἀπόλλωνος μέν φασιν Ἀσκληπιὸν εἶναι, ὑπὸ δὲ χρυσοῦ πεισθῆναι πλούσιον ἄνδρα θανάσιμον ἤδη ὄντα ἰάσασθαι, ὅθεν δὴ καὶ κεραυνωθῆναι αὐτόν.

986-990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-572

καρδίαν γλῶσσα πάντ' ἂν ἐξέχει Aberravit ab horum versuum sententia Schutzius, quum
μοίραν
de Clytaemnestra dictam putavit: quod nec per verborum naturam fieri potest, et, si posset, valde invenustum foret. De se loquitur chorus, verens malum Agamemnoni. Non enim credit ab uxore necatum iri, ut ex colloquio cum Cassandra apparet. Vera est autem Schützii emendatio,
καρδίαν γλῶσσα πάντ' ἂν ἐξέχει
. Libri
καρδία γλῶσσαν ἂν τάδ' ἐξέχει
.

991-992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-573

βρέμει Flor.
βρέμει
e correctione: antea
βλέπει
. Farn.
βρέμει ἐλπομένα
, omissis quae media sunt
θυμαλγής τε καὶ οὐδὲν ἐπι
i. e. integro versu.

994. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-574

Κασσάνδραν Libri
Κασσάνδραν
.
994

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-575

ἀμεινόνως Auratus
ἀμηνίτοις
. At refertur adverbium ad
κοινωνὸν εἶναι
.
995

996-997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-576

κοινωνὸν εἶναι χερνίβων, πολλῶν μέτα δούλων σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας. Interpungebatur
κοινωνὸν εἶναι χερνίβων, πολλῶν μέτα δούλων, σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας
. Putavi quae post
χερνίβων
leguntur coniungenda esse: neque in praepositione opus erat anastrophe. Male autem Blomfieldius cum Schützio plenam distinctionem post
δούλων
in virgulam mutavit, quo et inconcinna redditur oratio et vis perit. Quum immota manet Cassandra, denuo eam compellat Clytaemnestra his verbis,
ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆςδε· μηδ᾽ ὑπερφρόνει
.

1000. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-577

θιγεῖν
θίγειν
Farn. Vict. Correctum a Blomfieldio. In Flor. hic versus ita scriptus est,
πραθέντα πλῆναι δουλείας μάζης βία
(sic, non
βίου
). Id Blomfieldius coniicit pro
δουλείας μάζης βίον
scriptum esse, quoniam servorum cibus
μᾶζα
fuerit. Aeschylus certe talia non scripsit. Sine dubio ista scriptura nihil est nisi verae lectionis interpretatio,
δουλείας μετασχεῖν
, vel simili verbo. De vendito Omphalae Hercule Sophocles Trach. v. 248 seqq. Tzetzes Chil. II. 426. seqq.
1000

1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-578

ἐπιρρέπει
ἐπιτρέποι
Flor. Vict.
ἐπιρρέπει
Farn.
1001

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

774-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-439

drittes Epeisodion. 6* Der siegreiche Agamemnon erscheint auf einem Wagen. Zur Seite sitzt ihm Kasandra, als Seherin gekennzeichuet durch weifses Gewand, den χιτών ὀρθοστάδιος (Poll. IV 18, 119), über dem sie ein Netz von Wollenfäden ἄγρηνον (Poll. IV 18, 116, Hesych. u. d. W.) trägt (1269), dann durch Scepter und den mit Wolle umwickelten Lorbeerkranz, der um den Hals auf die Brust herabhängt (1264, Hom. A 15 und Schol. zu Aristoph. Plut. 39, vgl. Wieseler Zeitschr. f. d. Altertumsw. 1848 S. 108 f.). Über Purpurteppiche, die Klytämestra hinbreiten läfst, schreitet Agamemnon später in den Palast. So wird der tragische Eindruck durch den Kontrast des Glanzes und Glückes gesteigert. Die Anapäste recitiert der Chorführer.

939-940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-538

1
εἱματοφθορεῖν . . φαρέων πλοῦτον, der Teppiche Reichtum zu verderben. Vgl. ὑμνῳδεῖ θρῆνον 980, ναυκληρεῖν πόλιν Sept. 639 , οἰκονομῶ θαλάμους Soph. El. 190, ταυροκτονεί βοῦς Trach. 760 .

942. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-539

κρατοῦντα μαλθακῶς, Hor. carm. saec. 52 iacentem lenis in hostem.

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-540

ἐξαίρετον: Hom. Β 227 πολλαὶ δὲ γυναῖκες εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, Eur. Tro. 249 ἐξαίρετόν νιν ἔλαβεν ᾿Αγαμέμνων ἄναξ.

947. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-541

Der konsekutive Infin. bei κατέστραμμαι (,,ich habe mich unterkriegen lassen" Schneidewin) wie Herod. VII 51 Κῦρος Ἰωνίην πᾶσαν κατεστρέψατο δασμοφόρον εἶναι Πέρσησι.

949. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-542

Unerschöpflich wie das Meer ist der Purpursaft, den das Meer hervorbringt. Das Haus besitzt unerschöpfliche Mittel, um solchen Purpursaft zu kaufen. Also kann das Haus den Verlust solcher Purpurteppiche leicht verschmerzen.

950. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-543

ἰσάργυρον, mit Silber aufgewogen. Athen. XII 526 Ο Θεόπομπος δ᾽ ἐν πεντεκαιδεκάτη ἱστοριῶν χιλίους φησὶν ἄνδρας αὐτῶν (von den Lydern) ἁλουργεῖς - φοροῦντας στολὰς ἀστυπολεῖν· ὃ δὴ καὶ βασιλεῦσι σπάνιον τότ᾽ ἦν καὶ περισπούδαστον. ἰσοστάσιος γὰρ ἦν ἡ πορφύρα πρὸς ἄργυρον ἐξεταζομένη.

951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-544

πορφύρα παγκαίνιστος est purpura, cuius talis est copia, ut ea semper recenti quivis uti possit (Blomfield).

952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-545

2
Wohlstand ist vorhanden, um davon (von dem Purpur) zu haben. Der Infinitiv steht konsekutiv. Vgl. Eur. Hipp. 346 οὐ μάντις εἰμὶ τἀφανῆ γνῶναι σαφῶς, Krüger I 55, 3, 3.

955-956. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-546

προυνεχθέντος ( αὐτοῦ scil. τοῦ πατησμοῦ) wie nachher μηχανωμένης ( ἐμοῖ), Krüger I 47, 4, 3. — δόμοισι ist, wie die Stellung zeigt, abhängig von προυνεχθέντος: wenn solches Opfer dem Hause an heiliger Stätte geboten worden wäre, da ich Lohn für das Zurückbringen dieses Lebens zu bewerkstelligen suchte (d. i. da ich das Orakel fragte, welches Opfer ich bringen müsse, um dieses Mannes Rückkehr zu erlangen). Mit δόμοισι προυνεχθέντος vgl. Herod. V 62 προφέρειν ( τὴν Πυθίην) σφι τὰς ᾿Αθήνας ἐλευθεροῦν.

957-958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-547

Denn mit der Wurzel des Baumes kam Laub ins Haus, das seinen Schatten ausbreitet gegen das Hundsgestirn. ἵκετο ἐς δόμους bezieht sich auf die Ankunft des Agamemnon: „denn nachdem du ins Haus gekommen bist, ist gleichsam die Wurzel des Baumes vorhanden, der uns mit seinen Zweigen Schatten bietet gegen Sonnenglut." ὑπερτείνασα: über das Zusammenfallen der Haupt- und Nebenhandlung vgl. 301, 405, 1038, Krüger 1 53, 6, 8, Koch 101 Anm. 1.

959-960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-548

σοῦ μολόντος, als wenn θάλπος μὲν ἔμολε folgte wie nachher ψῦχος πέλει. Vgl. zu 653. σημαίνεις μολόν: du bist das Wahrzeichen, dafs gekommen ist. Ansprechend vermutet F. W. Schmidt θερμαίνει δόμον. Schneidewin erinnert an ein von Goethe behandeltes arabisches Gedicht, wo es heifst: ,, Sonnenhitze war er am kalten Tag und brannte der Sirius, war er Schatten und Kühlung."

962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-549

τότ᾽ ἤδη, dann schon, nicht erst zur Winterszeit. Vgl. jedoch Anhang.

963. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-550

ἀνδρὸς τελείου: des Mannes als der Krone des Hauses. Vgl. Pers. 172 ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν.

964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-551

τέλει, als τέλειος. Vgl. zu 517. Klyt. spricht dieses, nachdem Agamemnon bereits in das Haus getreten ist. Nach dem folgenden Verse folgt sie ihm.

965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-552

Vgl. Cho. 776 μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι, wornach worr Mähly auch hier τῶνπερ ἂν μέλῃ πέρι vermutet ( τελεῖν könnte aus dem vorausgehenden Verse stammen. Die Attraktion des Relativs findet sich bei den Formen, die mit τ anlauten, nirgends sonst).

966-1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-553

drittes Stasimon: „Von dem Augenblicke an, wo die Griechen in Aulis die Anker lichteten, hat sich meiner eine ängstliche Beklemmung bemächtigt, die mich nicht einmal jetzt verläſst, obwohl ich die siegreiche Rückkehr des Agamemnon mit eigenen Augen sehe. Ohne Grund ist diese Besorgnis nicht, welche dem Rechtsgefühl entspringt (wenn ich auch wünsche, daſs sie nicht in Erfüllung gehe). Denn der Schaden, den man an der Gesundheit nimmt, ist wieder heilbar und Verlust von Vermögen läfst sich ersetzen; aber vergossenes Menschenblut ist unersetzlich: der Tote steht nicht wieder auf. Gerne hätte ich dem König diese Bedenken vorgetragen; aber die erhabene Würde des Königs gestattet solche Rede nicht und so muſs ich meine heilsame Mahnung im unruhigen Herzen verschliefsen." So giebt dieser Chorgesang im Anschluſs an den dritten Teil der Parodos die Schuld an, welche Agamemnon durch seinen Tod sühnt.

967-968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-554

προστατήριον καρδίας statt des prosaischen πρὸ καρδίας.

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-555

Es orakelt ungeheifsen unbezahlt mein Gesang d. h. unwillkürlich komme ich immer wieder auf meine düsteren Ahnungen zurück. ἄμισθος, anders als die χρησμολόγοι ( τὸ μαντικὸν γὰρ πᾶν φιλάργυρον γένος Soph. Ant. 1055 ). Vgl. Cho. 729 . -

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-556

ἀποπτύσας, als ob θαρσεῖν ἔχω folgte für θάρσος φίλον θρόνον. Ζυ 653. Mit θάρσος ίζει vgl. Eur. Alk. 604 πρὸς δ᾽ ἐμᾶ ψυχᾷ θάρσος ἦσται, mit φρενὸς φίλον (das Homerische Epitheton) θρόνον Plat. Staat VIII p. 553 В ἐπὶ κεφαλὴν ὠθεὶ ἐκ τοῦ θρόνου τοῦ ἐν τῇ ἑαυτοῦ ψυχῇ φιλοτιμίαν.

973. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-557

Es ist die Zeit her, seitdem infolge des gleichzeitigen Einwerfens der Halttaue der Sand des Strandes (in Aulis) widerhallte. Mit χρόνος ἐπεί vgl. die Redensart παλαιὸς ἀφ᾽ οὗ χρόνος (Soph. Αi. 600), mit ξυνεμβολή Pers. 399 κώπης ῥo θιάδος ξυνεμβολῇ und die Ausdrücke ἐμβάλλειν εἰς τὰ πλοῖα (einschiffen), ἐμβολὴ ἀγωγίμων (Einladen der Fracht).

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-558

τὸν ἄνευ λύρας θρῆνον wie Eur. Iph. T. 146 ἀλύροις ἐλέγοις, Phoen. 1028 ἄλυρον ἀμφὶ μοῦσαν, Hel. 185 ἄλυρον ἔλεγον. Vgl. Eum. 332 ὕμνος ἐξ Ερινύων ἀφόρμικτος, Suppl. 689 ἄχορον ἀκίθαριν δακρυογόνον " Αρη, Soph. Oed. K. 1222 " Αιδος μοῖρ᾽ ἀνυμέναιος ἄλυρος ἄχορος, Εl. 1069 ἀχόρευτα .. ὀνείδη, Eur. Iph. Τ. 185 μοῦσαν τὰν ἐν μολπαῖς ῞Αιδας ὑμνεῖ δίχα παιάνων. Wie die Strophe zeigt, macht μν in ὑμνῳδεῖ nicht Position. Hephaestion 1 16 belegt diese Licenz mit Stellen des Epicharmos ( εὔυμνος), Kratinos u. Kallimachos. Vgl. auch 1460, Pers. 290 μεμνήσθαι, Eur. Iph. A. 68 u. 847.
3

982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-559

τὸ πᾶν: τα 185.

984. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-560

, Das Innere traun trügt nicht, das Herz, welches am Rechtsgefühle in Erfüllung bringenden Kreisen sich dreht." Das Rechtsgefühl, welches Schlimmes mit schnellen Schritten sich nahen sieht, ist gleichsam ein Wagen der Rennbahn, an welchem das Rad des Herzens dem Ziele, der Erfüllung schlimmer Dinge, entgegen wirbelt. Das Pochen des Herzens erweckt dem Dichter die Vorstellung eines sausenden, auf und nieder hüpfenden Wagens. Anders Cho. 1022 f. Σπλάγχνα in gleichem Sinne Cho. 412 .

987. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-561

Ich flehe aber, daſs aus meiner Besorgnis heraus Unwahrheiten in das Reich der Nichterfüllung fallen d. h. dafs meine Besorgnis sich als grundlos erweise und sich nicht erfülle. Der Chor wünscht wie der König Suppl. 462 ἄιδρις μᾶλλον ἢ σοφὸς κακῶν εἶναι· γένοιτο δ᾽ εὖ παρὰ γνώμην ἐμήν.

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-562

4
Zu dem Gedanken des zweiten Strophenpaares „jeder andere Schaden lässt sich wieder gut machen, vergossenes Blut aber ist unersetzlich" vgl. Cho. 47 , 59-73, 518 f., Eum. 648-651, Suppl. 452 καὶ χρημάτων μὲν ἐκ δόμων πορθουμένων γένοιτ᾽ ἂν ἄλλα κτησίου Διὸς χάριν· καὶ γλῶσσα τοξεύσασα μὴ τὰ καίρια, γένοιτο μύθου μῦθος ἂν θελκτήριος· ὅπως δ᾽ ὅμαιμον αἷμα μὴ γενήσεται, δεῖ κάρτα θύειν κτέ., Hom. I 406 ληιστοὶ μὲν γάρ τε βόες καὶ ἴφια μῆλα ἀνδρὸς δὲ ψυχὴ πάλιν ἐλθεῖν οὔτε λεϊστή οὔθ᾽ ἑλετή κτἑ. „Immerhin traun ist die Grenzlinie vollkommener Gesundheit aufserordentlich fein (so dafs man unversehens darüber hinauskommt); denn unmittelbar daneben steht die Krankheit und bedrängt das Leben. Aber ein Heilmittel macht den Leib wieder gesund." Mit ἀκαρές vgl. die Redensart ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς. Die Ergänzung von ἀεὶ und σῶμα δ᾽ ἔσωσεν ἄκος ist unsicher. Auch im übrigen steht zwar der Sinn, nicht aber der Text fest. Vgl. den Anhang.

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-563

Und der Wohlstand eines Mannes stöfst bei flotter Fahrt auf eine verborgene Sandbank. Der Ausdruck ist nur bildlich zu verstehen und nicht an ein wirkliches Kauffahrteischiff zu denken. εὐθυπορῶν – ἄφαντον wie oben τελέας ἀκαρές: mitten in das Glück hinein tritt plötzlich das Unglück. Mit παίειν ἕρμα vgl. στήλην ἄκραν παίσας Soph. Εl. 744.

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-564

τὸ μὲν χρημάτων κτησίων προβαλών (vorher d. i. vor dem Versinken des Schiffes, zu rechter Zeit über Bord werfend), als ob folgen sollte: τὸ δὲ (den anderen Teil) σώσας οὐκ ἐπόντισε σκάφος. Da aber an die Stelle von τὸ δὲ σώσας die selbständige Wendung οὐκ ἔδυ πρόπας δόμος tritt, schliefst sich der Hauptsatz mit οὐδ᾽ daran an. Vgl. zu 653. - σφενδόνας ἀπ᾿ εὐμέτρου, mit wohl abmessendem Wurfe d. i. nur gerade soviel als nötig ist, damit ihm das Schiff nicht versinkt ( οὐ ποντίζειν). Ζα ἐπόντισε im Sinne von κατεπόντισε vgl. Soph. Εl. 508 ὁ ποντισθεὶς Μυρτίλος und Hesych. καταβάπτει· ποντίζει.
5

1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-565

ἀμφιλαφής von zwei Seiten her, von Zeus, der als Herr der Jahreszeiten das Gedeihen giebt, und von der Fruchtbarkeit des Bodens.