Aeschylus, Agamemnon, Ioannes Sanravius (Translator), 238

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Vi frenorum, multo animi robore.

Croci colorem in campum fundens,
230

Eiecit quemq; ſacrificorum ab oculos iaculo

Lugubri, decens ut in tabulis loqui

Volens ſæpiſsime postquam

Patris iuxta uiriles conuiuas

Debuit caſta ſine iugo loquutio
235

Patris chari beatum ter confæderatum

Seculum charè honorabat.

Que uerò inde, neq; noui, neq; dicam,

Agamemnon. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 258-366 focus

Χορός

ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμήστρα, κράτος:

δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν

γυναῖκ᾽ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου.
260

σὺ δ᾽ εἴ τι¹ κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη

εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,

κλύοιμ᾽ ἂν εὔφρων: οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος.

Κλυταιμήστρα

εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία,

ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα.
265

πεύσει δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν:

Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός

πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν;² ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ³ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

281

Κλυταιμήστρα

Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας.

φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾽ ἀγγάρου⁴ πυρὸς

ἔπεμπεν: Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας

Λήμνου: μέγαν δὲ πανὸν⁵ ἐκ νήσου τρίτον

Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο,
285

ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,

ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν

πέμπει⁶ τὸ χρυσοφεγγές, ὥς τις ἥλιος,

σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς:⁷

ὁ δ᾽ οὔτι μέλλων οὐδ᾽ ἀφρασμόνως ὕπνῳ
290

νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος:

ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπ᾽ Εὐρίπου ῥοὰς

Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν.

οἱ δ᾽ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω

γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί.
295

σθένουσα λαμπὰς δ᾽ οὐδέπω μαυρουμένη,

ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ,⁸ δίκην

φαιδρᾶς σελήνης, πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας

ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός.

φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο
300

φρουρὰ προσαιθρίζουσα πόμπιμον φλόγα,⁹

λίμνην δ᾽ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος:

ὄρος τ᾽ ἐπ᾽ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον

ὤτρυνε θεσμὸν μηχανήσασθαι¹⁰ πυρός.

πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει
305

φλογὸς μέγαν πώγωνα, καὶ Σαρωνικοῦ

πορθμοῦ κάτοπτον¹¹ πρῶν᾽ ὑπερβάλλειν πρόσω

φλέγουσαν, ἔστ᾽ ἔσκηψεν, εὖτ᾽¹² ἀφίκετο

Ἀραχναῖον αἶπος, ἀστυγείτονας σκοπάς:

κἄπειτ᾽ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος
310

φάος τόδ᾽ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός.

τοιοίδε τοί μοι¹³ λαμπαδηφόρων νόμοι,¹⁴

ἄλλος παρ᾽ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι:

νικᾷ δ᾽ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.

τέκμαρ τοιοῦτο σύμβολόν τε σοὶ λέγω
315

ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί.

Χο.

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις¹⁵ πάλιν.

320

Κλ.

Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέρᾳ.
320

οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν.

ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ᾽ ἐγχέας¹⁶ ταὐτῷ κύτει

διχοστατοῦντ᾽ ἄν οὐ φίλως προσεννέποις.

καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα

φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς.
325

οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων

παῖδες γερόντων οὐκέτ᾽ ἐξ ἐλευθέρου

δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον:

τοὺς δ᾽ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος
330

νήστεις¹⁷ πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις

τάσσει, πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον,

ἀλλ᾽ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον.

ἐν <δ᾽>¹⁸ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν

ναίουσιν ἤδη, τῶν ὑπαιθρίων πάγων
335

δρόσων τ᾽ ἀπαλλαγέντες, ὡς δ᾽ εὐδαίμονες¹⁹

ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην.

εἰ δ᾽ εὖ σέβουσι²⁰ τοὺς πολισσούχους θεοὺς

τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θ᾽ ἱδρύματα,

οὔ τἂν ἑλόντες²¹ αὖθις ἀνθαλοῖεν²² ἄν.
340

ἔρως δὲ μή τις πρότερον ἐμπίπτῃ²³ στρατῷ

πορθεῖν ἃ μὴ χρή, κέρδεσιν νικωμένους.

δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας

κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν:

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός,
345

ἐγρηγορὸς²⁴ τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων

γένοιτ᾽ ἄν, εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά.

τοιαῦτά τοι γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις:

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, μὴ διχορρόπως ἰδεῖν.

πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδ᾽²⁵ ὄνησιν εἱλόμην.
350

Χο.

γύναι, κατ᾽ ἄνδρα σώφρον᾽ εὐφρόνως λέγεις.

ἐγὼ δ᾽ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια

θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι.

χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

355

ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
355

μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,

ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες

στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν

μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι

μέγα δουλείας
360

γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.

Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ

τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν

μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων
365

βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.

367

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 258-366 focus

Χορός

ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμήστρα, κράτος·

δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν

γυναῖκʼ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου.
260

σὺ δʼ εἴ τι κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη

εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,

κλύοιμʼ ἂν εὔφρων· οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος.

Κλυταιμήστρα

εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία,

ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα.
265

πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν·

Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός

πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

281

Κλυταιμήστρα

Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας.

φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρʼ ἀπʼ ἀγγάρου πυρὸς

ἔπεμπεν· Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας

Λήμνου· μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον

Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο,
285

ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,

ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν

πεύκη τὸ χρυσοφεγγές, ὥς τις ἥλιος,

σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς·

ὁ δʼ οὔτι μέλλων οὐδʼ ἀφρασμόνως ὕπνῳ
290

νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος·

ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπʼ Εὐρίπου ῥοὰς

Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν.

οἱ δʼ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω

γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί.
295

σθένουσα λαμπὰς δʼ οὐδέπω μαυρουμένη,

ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ, δίκην

φαιδρᾶς σελήνης, πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας

ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός.

φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο
300

φρουρὰ πλέον καίουσα τῶν εἰρημένων·

λίμνην δʼ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος·

ὄρος τʼ ἐπʼ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον

ὤτρυνε θεσμὸν μὴ χρονίζεσθαι πυρός.

πέμπουσι δʼ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει
305

φλογὸς μέγαν πώγωνα, καὶ Σαρωνικοῦ

πορθμοῦ κάτοπτον πρῶνʼ ὑπερβάλλειν πρόσω

φλέγουσαν· ἔστʼ ἔσκηψεν εὖτʼ ἀφίκετο

Ἀραχναῖον αἶπος, ἀστυγείτονας σκοπάς·

κἄπειτʼ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος
310

φάος τόδʼ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός.

τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νόμοι,

ἄλλος παρʼ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι·

νικᾷ δʼ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.

τέκμαρ τοιοῦτον σύμβολόν τέ σοι λέγω
315

ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί.

Χορός

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

320

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδʼ ἔχουσʼ ἐν ἡμέρᾳ.
320

οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν.

ὄξος τʼ ἄλειφά τʼ ἐγχέας ταὐτῷ κύτει

διχοστατοῦντʼ ἄν, οὐ φίλω, προσεννέποις.

καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα

φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς.
325

οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων

παῖδες γερόντων οὐκέτʼ ἐξ ἐλευθέρου

δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον·

τοὺς δʼ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος
330

νήστεις πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις

τάσσει, πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον,

ἀλλʼ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον.

ἐν δʼ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν

ναίουσιν ἤδη, τῶν ὑπαιθρίων πάγων
335

δρόσων τʼ ἀπαλλαγέντες, ὡς δʼ εὐδαίμονες

ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην.

εἰ δʼ εὖ σέβουσι τοὺς πολισσούχους θεοὺς

τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θʼ ἱδρύματα,

οὔ τἂν ἑλόντες αὖθις ἀνθαλοῖεν ἄν.
340

ἔρως δὲ μή τις πρότερον ἐμπίπτῃ στρατῷ

πορθεῖν ἃ μὴ χρή, κέρδεσιν νικωμένους.

δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας

κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν·

θεοῖς δʼ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός,
345

ἐγρηγορὸς τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων

γένοιτʼ ἄν, εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά.

τοιαῦτά τοι γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις·

τὸ δʼ εὖ κρατοίη μὴ διχορρόπως ἰδεῖν.

πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδʼ ὄνησιν εἱλόμην.
350

Χορός

γύναι, κατʼ ἄνδρα σώφρονʼ εὐφρόνως λέγεις.

ἐγὼ δʼ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια

θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι.

χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

355

Χορός

ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
355

μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,

ἥτʼ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες

στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν

μήτʼ οὖν νεαρῶν τινʼ ὑπερτελέσαι

μέγα δουλείας
360

γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.

Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι

τὸν τάδε πράξαντʼ ἐπʼ Ἀλεξάνδρῳ

τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν

μήτε πρὸ καιροῦ μήθʼ ὑπὲρ ἄστρων
365

βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 238 focus

βίᾳ χαλινῶν τ᾽ ἀναύδῳ μένει.

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα

ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων ἀπ᾿ ὄμματος βέλει φι-

240

λοίκτῳ,

240

πρέπουσά θ᾽ ὡς ἐν γραφαῖς, προσεννέπειν

θέλουσ᾽, ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ᾿ ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

ἔμελψεν. ἁγνᾷ δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ πατρὸς

φίλου τριτόσπονδον εὔποτμον

245

παιᾶνα φίλως ἐτίμα.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 238 focus

βίᾳ χαλινῶν τ' ἀναύδῳ μένει.

στρ. ς'.

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα

ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων
225

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει φιλοίκτῳ,

πρέπουσα θ᾽ ὡς ἐν γραφαῖς, προςεννέπειν

θέλουσ', ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ' ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

ἔμελψεν· ἁγνᾷ δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ πατρὸς φίλου
230

τριτόσπονδον εὔποτμον

παιῶνα φίλως ἐτίμα.

ἀντ. ς'.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 238 focus

βίᾳ χαλινῶν τ' δ' ἀναύδῳ -δων μένει·

Str. 5.

κρόκου βαφὰς δ' βαφὰς ἐς πέδον χέουσα

ἔβαλλ' ἕκαστον θυτή-

ρων ἀπ' ὄμματος ὀμμάτων βέλει
235

φιλοίκτῳ, πρέπουσά θ' ὡς

ἐν γραφαῖς προσεννέπειν

θέλουσ', ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ' ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

ἔμελψεν, ἁγνᾷ ἁγνὰ δ' ἀταύ-
240

ρωτος αὐδᾷ αὐδὰ πατρὸς

φίλου τριτόσπονδον εὔ-
ποτμον εὐπόταμον εὔποτον παιᾶνα αἰῶνα φίλως ἐτίμα.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 238 focus

βίᾳ χαλινῶν τ᾿ ἀναύδῳ μένει.

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα

ἔβαλλ᾽ ἕκαστον αυτὴ

250

ρων ἀπ᾿ ὄμματος βέλει

φιλοίκτῳ,

πρέπουσα θ᾽ ὡς ἐν γραφαῖς, προσεννέπειν

θέλουσ', ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ᾽ ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

255

ἔμελψεν. ἁγνᾷ δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ

πατρὸς φίλου τριτόσπονδον εὔποτμον

αἰῶνα φίλως ἐτίμα.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 238 focus

βίαι χαλινῶν τ᾽ ἀναύδωι μένει.

κρόκου βαφὰς δ᾽ εἰς πέδον χέουσα

ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

240

φιλοίκτωι, πρέπουσα τὼς

ἐν γραφαῖς, προσεννέπειν

θέλουσ᾽, ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ' ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

ἔμελψεν, ἁγνᾶι δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾷ πατρὸς

245

φίλου τριτόσπονδον εὔ-

ποτμον παιῶνα φίλως ἐτίμα. ποτμον ⟨αἰ⟩ῶνα φίλως ἐτίμα.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 238 focus

βίαι χαλινῶν τ᾽ ἀναύδωι μένει

κρόκου βαφὰς [δ᾽] ἐς πέδον χέουσα

ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων ἀπ᾿ ὄμ-

240

ματος βέλει φιλοίκτωι,

πρέπουσ᾽ ὅπως ἐν γραφαῖς, προσεννέπειν

θέλουσ᾽, ἐπεὶ πολλάκις

πατρὸς κατ᾿ ἀνδρῶνας εὐτραπέζους

ἔμελψεν. ἁγνᾶι δ᾽ ἀταύρωτος αὐδᾶι πατρὸς

245

φίλου τριτόσπονδον εὔ-

ποτμον παιῶνα φίλως ἐτίμα. –

Translations (9)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 258-366 focus

CHOROS.

I am come, reverencing power in thee,

O Klutaimnestra! For ’t is just we bow

To the ruler’s wife, — the male-seat man-bereaved.
260

But if thou, having heard good news, — or none, —

For good news’ hope dost sacrifice thus wide,

I would hear gladly: art thou mute, — no grudge!

KLUTAIMNESTRA.

Good-news-announcer, may — as is the by-word —

Morn become, truly, — news from Night his mother!
265

But thou shalt learn joy past all hope of hearing.

Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS.

How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA.

Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS.

Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop.
270

KLUTAIMNESTRA.

Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS.

For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA.

What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS.

Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA.

No fancy would I take of soul sleep-burthened.
275

CHOROS.

But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA.

As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS.

Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA.

Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS.

And who of messengers could reach this swiftness?
280

281

KLUTAIMNESTRA.

Hephaistos — sending a bright blaze from Ide.

Beacon did beacon send, from fire the poster,

Hitherward: Ide to the rock Hermaian

Of Lemnos : and a third great torch o’ the island

Zeus’ seat received in turn, the Athoan summit.
285

And, — so upsoaring as to stride sea over,

The strong lamp-voyager, and all for joyance —

Did the gold-glorious splendour, any sun like,

Pass on — the pine-tree — to Makistos’ watch-place;

Who did not, — tardy, — caught, no wits about him,
290

By sleep, — decline his portion of the missive.

And far the beacon’s light, on stream Euripos

Arriving, made aware Messapios’ warders,

And up they lit in turn, played herald onwards,

Kindling with flame a heap of grey old heather.
295

And, strengthening still, the lamp, decaying nowise,

Springing o’er Plain Asopos, — full-moon-fashion

Effulgent, — toward the crag of Mount Kithairon,

Roused a new rendering-up of fire the escort —

And light, far escort, lacked no recognition
300

O’ the guard — as burning more than burnings told you.

And over Lake Gorgopis light went leaping,

And, at Mount Aigiplanktos safe arriving,

Enforced the law — to never stint the fire-stuff.

And they send, lighting up with ungrudged vigour,
305

Of flame a huge beard, ay, the very foreland

So as to strike above, in burning onward,

The look-out which commands the Strait Saronic.

Then did it dart until it reached the outpost

Mount Arachnaios here, the city’s neighbour;
310

And then darts to this roof of the Atreidai

This light of Ide’s fire not unforefathered!

Such are the rules prescribed the flambeau-bearers:

He beats that’s first and also last in running.

Such is the proof and token I declare thee,
315

My husband having sent me news from Troia .

CHOROS.

The gods, indeed, anon will I pray, woman!

But now, these words to hear, and sate my wonder

Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

320

KLUTAIMNESTRA.

Troia do the Achaioi hold, this same day.
320

I think a noise — no mixture — reigns i’ the city.

Sour wine and unguent pour thou in one vessel —

Standers-apart, not lovers, wouldst thou style them:

And so, of captives and of conquerors, partwise

The voices are to hear, of fortune diverse.
325

For those, indeed, upon the bodies prostrate

Of husbands, brothers, children upon parents

— The old men, from a throat that ’s free no longer,

Shriekingly wail the death-doom of their dearest:

While these — the after-battle hungry labour,
330

Which prompts night-faring, marshals them to breakfast

On the town’s store, according to no billet

Of sharing, but as each drew lot of fortune.

In the spear-captured Troic habitations

House they already: from the frosts upmethral
335

And dews delivered, will they, luckless creatures,

Without a watch to keep, slumber all night through.

And if they fear the gods, the city-guarders,

And the gods’ structures of the conquered country,

They may not — capturers—soon in turn be captive.
340

But see no prior lust befall the army

To sack things sacred — by gain-cravings vanquished

For there needs homeward the return’s salvation,

To round the new limb back o’ the double race-course.

And guilty to the gods if came the army,
345

Awakened up the sorrow of those slaughtered

Might be — should no outbursting evils happen.

But may good beat — no turn to see i’ the balance!

For, many benefits I want the gain of.

CHOROS.

Woman, like prudent man thou kindly speakest.

And I, thus having heard thy trusty tokens,

The gods to rightly hail forthwith prepare me;

For, grace that must be paid has crowned our labours.

355

O Zeus the king, and friendly Night
355

Of these brave boons bestower —

Thou who didst fling on Troia ’s every tower

The o’er-roofing snare, that neither great thing might,

Nor any of the young ones, overpass

Captivity’s great sweep-net — one and all
360

Of Até held in thrall!

Ay, Zeus I fear — the guest’s friend great — who was

The doer of this, and long since bent

The bow on Alexandros with intent

That neither wide o’ the white
365

Nor o’er the stars the foolish dart should light.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 238 focus

And pouring to the ground her vestments of saffron dye, she smote each of her sacrificers with a piteous glance from her eye, and remarkable in her beauty as in a picture , wishing to speak; since oft times in the hospitable halls of her father she was wont to sing, and undeflowered in maidenhood, to do honour with fond respect by her voice to the life of her father happy to a third libation .

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 238 focus

pour que, telle une chèvre, au-dessus de l'autel, couverte de ses voiles et désespérément s'attachant à la terre,
elle soit saisie, soulevée, cependant qu'un bâillon fermant sa belle bouche arrêtera toute imprécation sur les siens ¹ Cela par la force, la brutalité muette d'un frein ! Mais, tandis que sa robe teinte de safran coule sur le sol ², le trait
de son regard va blesser de pitié chacun de ses bourreaux. Elle semble

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 238 focus

Rent on the earth her maiden veil ſhe throws

That emulates the roſe;

And on the ſad attendants rolling

The trembling luſtre of her dewy eyes,

255

Their grief-empaſſion’d ſouls controlling,

That ennobled, modeſt grace,

AGAMEMNON.

Which the mimic pencil tries

In the imag’d form to trace,

The breathing picture ſhows:

260

And as, amidſt his feſtal pleaſures,

Her father oft rejoic’d to hear

Her voice in ſoft mellifluous meaſures

Warble the ſprightly-fanſied air;

So now in act to ſpeak the virgin ſtands:

265

But when, the third libation paid,

She heard her father’s dread commands

Injoining ſilence, ſhe obeyed:

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 238 focus

Strofe VI

265

Al suolo essa le crocee

vesti gittò: dal guardo

su ciascuno di quei che l'immolavano

vibrò, di pianto evocatore, un dardo,

bella come dipinta immagine, ansia

270

di parlar: ché sovente, d'Agamènnone

nei virili concilii,

AGAMENNONE

CORO

6

cantava essa al banchetto.

La virginea sua voce, al terzo calice,

intonava il peana e il fausto augurio
275

pel suo padre diletto.

6

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 238 focus

des Hauses Stolz, tauch' ich am Altare

210 die Vaterhand in das Blut der Jungfrau.

Was ist hier nicht Verbrechen?

240

215 Nein, die Gefährten, die Flotte

kann ich nicht feige verraten,

und zu dem Blute der Jungfrau,

zum windstillenden Opfer

treibt es mich unwiderstehlich.
245

Chor.

Wär' es denn Sünde zu folgen?

Sei es zum Segen.

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Anna Swanwick, 1886.) — 238 focus

Chorus

Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 238 focus

Bade them, as with the bit that mutely tames the steed,

Her fair lips' speech refrain,

Lest she should speak a curse on Atreus' home and seed.

So, trailing on the earth her robe of saffron dye,

With one last piteous dart from her beseeching eye
285

Those that should, smite she smote—

Fair, silent, as a pictur'd form, but fain

To plead Is all for got?

How oft those halls of old,

Wherein my sire high feast did hold,
290

Rang to the virginal soft strain,

When I, a stainless child,

Sang from pure lips and undefiled,

Sang of my sire, and all

His honoured life, and how on him should fall
295

Heaven's highest gift and gain!

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 238 focus

Mit Zwang und lautlosen Zaums starrer Macht.
220

Ihr Safrankleid floß zur Erde nieder,

Des Auges Blick traf mit Mitleids

Geschossen ihrer Opf'rer jeden,

Und reizend schön, einem Bild gleich, wollte sie

Wie sonst ihn anreden, da
225

Ihr Lied im mahlreichen Vätersaale

Erklungen. Oft sang sie da liebevoll, kindlichfromm,¹

Die Heldenjungfrau, das heitre Glück

Das selige Loos des Vaters.

Fünfte Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-88

δρόσοις ἀέπτοις

δρόσοις

Farn. Ceteri

δρόσοισιν

ἀέλπτοις

M. G. Ald. Rob. Τurn.

λέπτοις

Bess. Flor.

ἀέπτοισι

, cum glossa

τοῖς μὴ δυναμένοις πτῆναι

, Farn. et sic Vict. Scribendum erat

δρόσοις ἀέπτοις

. Verissime scholiastes in M.

ἀέλπτοις δέ, τοῖς ἕπεσθαι γονεῦσι μὴ

(μὴ omittit M.)

δυναμένοις

, quae interpretatio ad

ἀέπτοις

pertinet. Blomfieldius coniecit

ἀλέπτοις

, quod vocabulum proprie significaret pullum ovo nondum exclusum,

ἄεπτος

in omnes analogiae regulas peccare ratus. De analogia quod dicit, neque Aristophani grammatico ita visum esse ex scholiis ad Il. I. 567. patet, et falsum esse vel

ἄαπτος

, quod eodem modo formatum est, demonstrat. Wellauerus non dubitavit

λεπτοῖς

reponere, facili ad litteras emendatione: at illud ostendendum erat, potuisse catulos leonum

λεπτούς

dici. μαλερῶν λεόντων

μαλερῶν ὄντων

M. G. Bess. Ald. Turn. Vict.

μαλερῶν ὄλτων

Rob. Posteriorem vocem omittunt Flor. et Farn. in quo

τῶν φθαρτικῶν πετεινῶν

adscriptum est. Etym. Μ. p. 377, 37.

ἔρσαι, αἱ ἐν ἔαρι γεννηθεῖσαι· ἢ αἱ ἁπαλαὶ καὶ τελείως νέαι, μεταφορικῶς, ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι τοὺς σκύμνους τῶν λεόντων δρόσους κέκληκε, μεταφράζων τοῦτο

. Inde Stanleius correxit

μαλερῶν λεόντων

133

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

ὀβρικάλοις

Flor. Farn.

ὀβρικάλοισι

M. Bess. Rob. Turn. Vict.

ἀκρικάλοισι

G. Ald. Aelianus V. H. VII. 47.

τῶν δὲ ὑστρίχων καὶ τῶν τοιούτων ἀγρίων τὰ ἔκγονα ὄβρια καλεῖται, καὶ μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Πελιάσι τοῦ ὀνόματος, καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ Δικτυουλκοῖς

. Hesychius

ὀβρικάλοις, τοῖς τῶν θηρίων ἐκγόνοις

. Photius

ὄβρια καὶ ὀβρίκαλα, τὰ τῶν λεόντων καὶ λύκων σκυμνία. Αἰσχύλος Δικτυουλκοῖς

. Eustathius p. 1395, 47.

ἐκεῖθεν καὶ ὀβρίκαλα παρὰ Αἰσχύλῳ λεόντων σκυμνία, τὰ δηλαδὴ καὶ ὄβριμα καὶ καλά

. Εt p. 1625, 42.

ὑστρίχων δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔβρια καὶ ὀβρίκαλα, ὧν χρῆσις καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ἐν Ἀγαμέμνονι

. Idem p.291, 16.

Αἰσχύλος δὲ ὀβρίκαλά φησι τοὺς λεοντιδεῖς

, ubi de

ἅπαξ λεγομένοις

. Post

ὀβρικάλοις

vel

ὀβρικάλοισι

vulgo statim scriptum est

τερπνά

cum sequentibus verbis coniunctum. In Farn. ad

τερπνὰ

adscripta glossa

ἄρτεμις

. Scribendum videtur

θηρῶν ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

, ut

τερπνά

passive dictum sit, laeta. Non puto Aeschylum nisi addito

ἔπι

sic dicturum fuisse, sed omiserunt librarii

ἔπι

, quia

τερπνά

ξύμβολα

referebant. At id absurdum ad sententiam, pravumque ad metrum est, quod dactylicum esse debet.

135

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-90

αἰτεῖ Ad

αἰτεῖ

adscriptum

με

in Farn. κρᾶναι M. G. Bess. Ald. Rob.

κρᾶναι

Flor. Farn. Turn. In M. ad hunc versum hoc scholion adscriptum est,

τὰ σύμβολα αἰτεῖ με φάναι

. In Farn.

κρᾶναι

ita explicatur,

τελέσαι, ἀντὶ τοῦ φᾶναι τελεσθῆναι

. Hinc Victorius

φάναι

posuit. Scribendum erat

κρῖναι

136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-91

κατάμομφα

κατάμορφα

Rob. φάσματα

φάσματα στρουθῶν

M. G. Bess. et edd.

φάσματα τῶν στρουθῶν

Flor. Farn. Porsonus Adv. p. 157. (138.) deleri iussit

στρουθῶν

, ut adscriptum ex Il. II. 311. Sed hoc vel quia sic iusta catalexis deesset fieri non potest. Molestum est autem

ξύμβολα

φάσματα

iungi, quorum alterutrum satis erat. Scribendum

φάσματι τῷ στρουθῶν

. Scholiastes

στρουθῶν

interpretatur

τῶν ἀετῶν

. Id probari non potest. Alienum est enim quod Eustathius p. 228, 38. docet,

στρουθόν

esse etiam

γενικὴν λέξιν

, his verbis usus Aelii Dionysii,

ἄγριαι στρουθοὶ αἱ στρουθοκάμηλοι

. Immo notum ex Iliade passerum augurium intelligendum est, quo Troiam decimo anno captum iri significabatur. Id augurium cum altero aquilarum augurio comparat Calchas. Anaglyphum, in quo utrumque coniunctum est, commemoravi ad v. 116.

137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἰήϊον

ἴον

Ald. Turn.

ἴκιον

Rob. Non Apollinem ad avertendam Dianae iram invocat Calchas, sed Paeanem, qui, quisquis est, non est frater Dianae.

138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-93

ἀντιπνόους

ἀντιπρόους

ἀντὶ πνόους

Ald. χρονίας ἐχενῇδας ἀπλοίας

χρονίας

Farn. habet post

ἐχενηίδας

: sic enim libri.

ἀπλοίας

Turn. Vict.

ἀπλοΐας

M. G. Bess. Rob.

ἁπλοΐας

Αld.

ἀπλοΐδας

Flor. Farn.

139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-94

τεύξῃ, σπευδομένα Ex scholiastae adnotatione,

ὦ Ἄρτεμι

, patet fuisse qui

τεύξῃς

legerent.

σπευδομένα

Μ. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

σπευδόμενα

, sic, sed mutatum in

σπενδόμενα

, G. Inde

σπενδομένα

Ald. Turn. Reprehensum ab Elmsleio ad Med. v. 179. medium

σπεύδεσθαι

tuitus est Blomfieldius Eumenidum v. 355. cui loco minime fidendum est. Hic quidem etsi

σπερχομένα

scribere poterat poeta, tamen, quoniam ipsi Dianae hoc sacrificium fit, recte usus est medio

σπευδομένα

. Qui

ἑτέραν

infaustam interpretantur, inferunt quod noluit poeta dicere. Respexit is Iphigeniae immolationem, quae

ἑτέρα

est, alia quam aquilarum, quas

μογερὰν πτάκα θυομένους

dixerat.

140

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-95

σύμφυτον

συμμενεῖ φυτὸν

pro

σύμφυτον

Bess. Videtur librarius

μενεῖ

, interpretationem ad

μίμνει

adscriptam, textui intulisse. δεισήνορα φωτός Bene vidit Lachmannus deesse post

δεισήνορα

unum trochaeum, quem tamen non apte per

μ' ἦν

supplendum coniecit: quamquam minus etiam probari potest quod mox scripsit

μίμνει γὰρ ὁ φοβερά

, sententia pariter ac metro adversantibus. Numero quidem per novem dactylos porrecto non offenderer, nisi sic

μίμνει

obscuraretur,

γάρ

autem erigeretur. Credibilius est

φωτός

excidisse. Erant autem hi versus 138 – 143. aliter atque vulgo factum est disponendi.

141

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-96

γὰρ omittunt Flor. Farn. παλίνορτος Μ. (sic M.) Bess. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

παλίνορσος

Turn. Vict. Etym. Μ. p. 648, 27.

παλίνορσος. παρὰ τὸ ὄρω γίνεται ῥηματικὸν ὄνομα ὀρτός, καὶ παλίνορτος, ἐχρῆν διὰ τοῦ τ γράφεσθαι, οὐχὶ διὰ τοῦ σ, ἵν᾽ ᾖ ὁ πάλιν ὡρμημένος, σημαίνει δὲ τὸ ὀπισθόρμητος, ἐκ τοῦ πάλιν, τοῦ σημαίνοντος τὸ εἰς τουπίσω, καὶ τοῦ ὄρσω Αἰολικοῦ μέλλοντος.

Quae adnotatio ad Il. III. 33. pertinet.

142

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-97

μνάμων

μνάμην

Ald. Turn. sed G. cum ceteris

μνάμων

143

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-98

ἀπέκλαγξεν

ἀπέκλαιξεν

Μ. G. Ald. Ceteri

ἀπέκλαγξεν

145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-99

οἴκοις

οἶκος

Flor.

146

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-100

τοῖς δ᾽ Vict. ὁμόφωνον

ὠμόφωνον

Bess.

ὁμόφρονον

Ald. unde Turn.

ὁμόφρων ὤν

. Sed G. cum ceteris

ὁμόφωνον

147

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-101

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ'

τόδ'

G. Ald. Rob. Turn.

148

149-150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-102

εἰ τόδ᾽ αὐτῷ Incipit carmen universi chori trochaeo semanto.

εἰ τό δ᾽ αὖ τῷ

Αld.

εἰ τὸ δ᾽ αὐτῷ

Rob.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-103

τοῦτό νιν

τοῦτον νίν

G. Ald. προςεννέπω

προςἐννέπω

πρὸς ἐννέπω

Rob.

151

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-104

Διός, εἰ τὸ μάταν

Διὰ

Ald.

Δία

Turn. Sed

Διός

ut ceteri G. Deinde libri

εἰ τόδε μάταν

, praeter Farn. in quo ex Triclinii emendatione

εἶχε μάταν

est.

εἰ τό γε μάτας

Auratus, et

μάτας

vel

ματᾶν

placet Blomfieldio. Legisse videtur

μάτας

scholiastes, cuius haec interpretatio est,

εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ὀφείλει τις ἀποσείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω

. Habuit

μάταν

alius scholiastes, cuius explicationem (quae non est in Rob. neque in codicibus M. G.) edidit Stephanus,

ἐγώ, φησί, πάντα ἐρευνῶν καὶ πάντα ἐξετάζων ὡς ἐν σταθμῷ τινί, οὐκ ἔχω ὁμοιόν τι εὑρεῖν τῷ Διῒ, εἰ χρὴ ἀληθῶς ἀποβαλεῖν ἀπὸ τῆς φροντίδος καὶ τοῦ λογισμοῦ μάταιον ἄλλο ἄχθος, τὸ γὰρ περί τινων ἄλλων διαλογίζεσθαι μάταιον ἐστὶν ὄντως ἄχθος. ἡ δέ γε περὶ θεοῦ ἔννοια καὶ τὸ διὰ μνήμης ἐκεῖνον ἔχειν ἀεί, οὐ μόνον ἄχθους παντός ἐστιν ἀπηλλαγμένον, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἀφάτου τὴν καρδίαν πληροῖ. ὡς καὶ Εὐριπίδης φησίν, “ἦ μέγα μοι τὰ θεῶν μελεδήμαθ', ὅταν φρένας ἔλθῃ, λύπας παραιρεῖ.” τοῦτο δὲ ὅμοιόν ἐστι τῷ “ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.” ταῦτα δὲ ἄγαν ἐστὶν εὐσεβῆ.

Quae adnotatio ita comparata est, ut suspiceris, qui eam scripsit, in codice suo legisse

εἴ τι μάταν ἄλλο φροντίδος ἄχθος

. Sed quidquid ille legit, a poetae mente longe aberravit. Recte Porsonum ex Pauwii coniectura scripsisse puto

εἰ τὸ μάταν

. Vocat chorus suam sollicitudinem

τὸ μάταν ἄχθος

, quia caussam eius non idoneam esse videt.

154

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-105

ἐτητύμως

ἐτυτήμως

G. Ald.

155

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-106

οὐδὲ λέξεται πρὶn ὤν

οὐδὲν λέξαι

M. G. Bess. Flor. Ald. Rob. Turn.

οὐδέν τι λέξαι

Farn. Vict. Deinde

πρὶν ἄν

Turn. Ceteri

πρὶν ὤν

. Schutzius scripsit

οὐδὲν ἂν λέξαι

, quod non recte interpretatus est

nec quicquam nobis dicere possit

, quum deberet,

nullius momenti est

. Monui in addendis ad Eur. Suppl. v. 612. et ad Vigerum adn. 189. Aristophanes Eq. v. 334.

νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι

. Athenaeus XIV. p. 628. D.

εἰ δέ τις ἀμέτρως διαθείη τὴν σχηματοποιΐαν καὶ ταῖς ᾠδαῖς ἐπιτυγχάνων μηδὲν λέγοι κατὰ τὴν ὄρχησιν, οὗτος δ᾽ ἦν ἀδόκιμος

. Non recte haec intellecta erant. Hoc dicit, si quis cantu probaretur, nihil autem valeret saltando, contemnebatur. Blomfieldius, qui

οὐδὲν ἂν δείξαι πρὶν ὤν

legendum coniecit, id ut esset, non se quicquam fuisse ostendet, non videtur animum neque ad

πρίν

attendisse, neque ad totam sententiam, quae haec potius esse deberet, non se nunc aliquid esse ostendet, nec denique ad numeros, in quibus dubitari non potest quin vitiosus sit spondeus. Isque etiam Schützianae emendationi refragatur, praesertim quum vel praeter numeros poeta rectius

λέγοι

dicturus fuisse videatur. Scribendum puto

οὐ λελέξεται πρὶν ὤν

, neque, qui antea potens erat, non dicetur fuisse, i. e. ille dicetur non amplius esse. Ceterum recte haec interpretatus est Schützius, Vranum et Saturnum dici videns, qui ante Iovem regnaverint, recteque quum illa comparans in Prometheo v. 960.

οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾔσθόμην, τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα

, tum quae de Vrano Hesiodus narrat in Theog. v. 154. seqq. Nam hunc

παμμάχῳ θράσει βρύοντα

dicit Aeschylus propter saevitiam, qua quiqui ei nati sunt filii, eos non sivit in lucem prodire, sed sub terra occuluit.

158

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-107

φρενῶν

φρονῶν

Rob.

162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-108

τῷ πάθει μάθος Libri omnes

τῷ πάθει

, ad quod in M. adscriptum est

τῷ παθεῖν

. Deinde

μάθος

M. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

μάθος

, ultima syllaba punctis notata, supra autem scripto

ος

, G.

μά

, supra scripto

, et super ea littera

, Flor.

τῷ πάθει μάθον

Vict. Schützius

τὸ

pro

τῷ

, quod receperunt Porsonus et Blomfieldius. Recte se habere

τῷ πάθει μάθος θέντα

vidit Wellauerus. Iuppiter dicitur

βροτοὺς φρονεῖν ὁδῶσαι θεὶς τῷ πάθει μάθος κυρίως ἔχειν

164

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-109

πρὸ καρδίας

πρὸς καρδίας

Turn. Gravissima, sed obscurius expressa sententia non videtur satis percepta esse. Ad

στάζει

ex sequentibus, ut particula post posita ostendit, accusativus

τὸ σωφρονεῖν

supplendus est.

Μνησιπήμων πόνος

, etsi conscientiam malefactorum significari patet, tamen utrum, ut Blomfieldio placuit, angor sit ex recordatione malorum, an quod mihi et aptius et fortius dictum videtur, angor excitans vel recordationem peccatorum vel cogitationem poenarum, valde ambigi potest. Certe

μνησιπήμων

similiter ut in contrariam partem

λαθικήδης

dictum videtur. Vtcumque est, eadem ambiguitate Latine dicas

instillat et in somno cordi moderationem admonitor malorum labor, et venit illa ad invitos

166

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-110

δέ που

δε που

Ald. Rob. βίαιος

βίαιος

M. Bess. Flor. Farn. Ald. Vict. et e correctione G.

βιαίῳ

Rob.

βίαιος

Turn. et ante correctionem G. Quod Schützius in ultima editione posuit,

βίαια

, sensu carere visum Wellauero, verissima est Bothii emendatio.

Βίαια

sic adverbialiter dictum est in Suppl. v. 789. Versus harum stropharum ultimus recte a Bothio factus est trimeter brachycatalectus, neque credibile est in antistrophico versu Aeschylum non

παλιρρόθοις

scripsisse, sed aliud quid, veluti

παλιρροθίοις

, quo vocabulo Oppianus Hal. V. 220. utitur. Ab sensu autem loci Bothius aeque ut alii aberravit, quum

βίαια

potenter vertit. Hoc dicit poeta, malis ut corrigantur homines deorum forsitan benignitate institutum esse, per vim imperia sua exsequentium, si sponte sua virtutem colere mortales negligant. Blomfieldio

δαιμόνων χάρις

ab interpretibus mirum in modum pro dono deorum accepta esse visa est. Magis mirum est ipsum non sic, sed de reverentia diis adhibenda accepisse.

169

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν

ἀχαιικῶν

M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.

ἀχαιικῶν

Turn. Vict.

172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι

ἐκπαίοις τύχεσι

Ald. unde

ἐμπαίοις τείχεσι

Turn.

ἐμπαίοις τύχαισι

G. ut ceteri praeter Flor. qui

ἐμπαίοις τύχαις

habet. συμπνέων

συμπνέει

Farn.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ

ἀπλοΐᾳ

M. G. Bess. Farn.

ἀπλοίῳ

Ald.

ἀπλοίᾳ

Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ

κενάγει

Ald.

κεναγγεῖ

Turn.

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς

ἀχαικὸς

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

ἀχαιικὸς

Vict.

176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,

ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.

178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri

ναῶν καί

182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη

πολυμήκη

Flor. et supra adscripto

παλίμμ

Farn.

183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro

τριβῇ

. V. Steph. Thes. κατέξαινον

κατέξενον

, sed

αι

ad penultimam syllabam superscripto, M.

κατάξενον

Bess. Ἄργους Libri

ἀργείων

. Scribendum

Ἄργους

184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

133-134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-83

Dies schliefst der Seher aus dem Ausweiden der Häsin. μυριοπληθῆ, vgl. Eur. Iph. A. 571 κόσμος ὁ μυριοπληθής, Hom. I 401 οὐδ᾽ ὅσα φασὶν Ἴλιον ἐκτῆσθαι, ἐὐ ναιόμενον πτολίεθρου Τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης, πρὶν ἐλθέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-84

πρὸς τὸ βίαιον: τα 393.

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-85

οἷον μή, Schol. μόνον μή (,,dafs nur nicht, wenn nur nicht"). μὴ mit Konjunktiv zum Ausdruck einer Besorgnis wie 353. Vgl. Kr. I 54, 8, 13.

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-86

προτυπὲν, vorher getroffen wie vom Blitze, so daſs es schwarz wird (darauf bezieht sich κνεφάση). Die Missgunst der Gottheit fährt vorher darein durch die Forderung des Opfers der Iphigenie, dessen Leistung dem Heere einen Makel bringt.

139-140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-87

στρατωθέν, kein Halfter gewöhnlicher Art, sondern aus einem Heere gemacht, vgl. στρατιῶτιν ἀρωγήν 47 und zu 82, auch 447 πυρωθὲν ψῆγμα. – ἁγνή und darum eine Feindin solchen Greuels.

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-88

κυσὶ wie Prom. 1054 Διὸς .. πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός als Diener des Zeus. Apoll. Rh. Arg. ΙΙ 289 μεγάλοιο Διὸς κύνας von den Harpyien. Artemis zürnt den Adlern, also auch den Atriden, welche, wie die Adler die Häsin, so die Stadt Troja ausleeren werden (vgl. 354, 467 f.), und fordert von ihnen, um die Greuel der Verwüstung zu hindern, ein Opfer das nicht geleistet werden darf und nach dem Willen der Artemis nicht geleistet werden soll ( θυσίαν ἄδαιτον 158).

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-89

αὐτότοκον, αὐτῷ τόκῳ, samt der Leibesfrucht, wie αὐτόχθονον 541 für αὐτῇ χθονί, αὐτόπρεμνον Eum. 404 für αὐτῷ πρέμνῳ.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-90

στυγῶ, mir ist nicht recht; es erweckt mir Grauen. καλά

⁴

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-91

⁵

εὔφρων scil. ούσα. (Vok.), vgl. Eur. Hipp. 66 ὦ κόρα Λατοῦς Αρτεμι καὶ Διός, καλλίστα πολὺ παρθένων. In Arkadien hatte auf einem Hügel des Mänalischen Gebirges " Αρτεμις Καλλίστη einen Tempel (Paus. VIII 35, 8) und der alte Sänger Pamphos feierte in einem Hymnus Artemis unter dem Namen Καλλίστη. Vielleicht hat es ursprünglich τόσον περ ευφρον ὦ καλὰ Διὸς κόρα geheifsen.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-92

⁶

δρόσοι wie ἕρσαι bei Homer (1 222) von neugeborenen Lämmern. – ἄλπνος, ἡδύς. Das Wort findet sich noch Pind. Pyth. VIII 120 τοῖς οὔτε νόστος ὁμῶς ἐπ᾿ ἄλπνος ἐν Πυθιάδι κρίθη, der Superlativ ἄλπνιστος ist Pind. Isthm. IV 14 erhalten und Aesch. Pers. 985 wiederhergestellt. Das zarte Wild steht unter dem Schutze der Jagdgöttin Artemis, die einen guten Wildstand fördert. Als λοχεία wacht sie über die Einhaltung der Schonzeit.

⁷

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-93

⁸

Lafs trotz deiner zärtlichen Fürsorge für das junge Wild die Wahrzeichen, die hievon erfreulich sind, in Erfüllung gehen, nämlich die günstigen, die ungünstigen Erscheinungen aber mache gut. Der absol. Inf. κρᾶναι ἀνορθοῦν im Gebete wie bei Homer. Vgl. Cho. 306 , Sept. 239 θεοὶ πολῖται, μή με δουλείας τυχεῖν, ebd. 75 und zu Cho. 365 . Zum Gedanken (das Gute erfülle, das Schlimme stelle her) vgl. Pers. 220 εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αὐτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι κτέ., Soph. Εl. 644 ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι .. εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα, εἰ δ᾽ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-94

⁹

ἰήιον Παιᾶνα: vgl. Soph. Oed. Τ. 154 ἰήτε Δάλιε Παιάν. Wie εὔιος dem Rufe εὐοῖ, so entspricht ἰήιος der Anrufung ἰὴ ἰὴ ( παιῆον).

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-95

χρονίας ἐχενηΐδας αὔρας d.i. χρονίαν ἄπλοιαν.

157-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-96

σπευδομένα, für sich betreibend. Das Medium kommt in transitivem Sinne sonst nicht vor ( Eum. 361 ist das überlieferte σπευδόμεναι δ᾽ τη σπεύδομεν αΐδ᾽ ver ἑτέραν θυσίαν, ein anbessert). deres Schlachtopfer (die Opferung der Iphigenie) für die Vertilgung ( θυομένοισιν 143) der Hasen. θυσίαν ἄδαιτον wie θυσίαν ἄθυτον. Mit ἄνομον ἄδαιτον vgl. ἄναγνον ἀνίερον 230, ἀτίμους ἀλοιδόρους 421, ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον 763, ἀκέλευστος ἄμισθος 969.

¹⁰

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-97

νεικέων τέκτονα σύμφυτον, Stifter von Hader unter den Angehörigen, vgl. Soph. Ant. 794 νεῖκος οὐ δεισήνορα: ἀνδρῶν ξύναιμον. der durch die Opferung der Iphigenie erzeugte Stifter des Haders geht so weit, dafs er sich am Manne vergreift, weil dieser Hader zum Gattenmorde treibt.

¹¹

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-98

¹²

μίμνει οἰκονόμος: während der Mann in den Krieg zieht, bleibt die Gattin als treue (611) Besorgerin des Hauswesens ( οἰκουρός, vgl. 1224) zurück, um alles für die Rückkehr des Gemahls wohl zu bestellen. Hier bleibt die Rachsucht (memor ira Verg. Aen. I 4) zurück nicht als πιστή, sondern als δολία οἰκονόμος und bereitet alles vor, um Buſse für die Kinder (Tochter) zu fordern. δνοφερὰ παλίνορτος, in der Dunkelheit schleichend, aber aus der Dunkelheit wieder hervorbrechend.

¹³

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-99

ἀπέκλαγξεν wie μάντις ἔκλαγξεν 211.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-100

ὁμόφωνον prädikativ zu a ἴλινον.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-101

Im dritten Teile der Parodos wird die Besorgnis des Kalchas durch eine Art Syllogismus begründet: Der machtvoll waltende Gott hat das Gebot festgesetzt: ,,wer nicht hören will, muſs fühlen" ( πάθει μάθος), „wer frevelt, muſs büfsen" (170-193). Nun aber hat Agamemnon, den Eingebungen seines Ehrgeizes folgend, gefrevelt (194-258). Also muſs er büfsen und die schlimme Weissagung des Kalchas wird sich erfüllen (259 bis 266). Vgl. Soph. Ant. 604 ff. - Ζεύς wird durch τόδε wieder aufgenommen, wie μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς 1333 durch τάδε, u. τόδε ist Nom. (,,wenn dieser Name ihm, damit benannt, gefällig ist"). Den Brauch bei Gebeten an die Götter εὔχεσθαι οἵτινές τε καὶ ὁπόθεν χαίρουσιν ὀνομαζόμενοι (Plat. Krat. p. 400 E, vgl. Serv. zu Verg. Aen. IV 577 pontificum more qui sic precantur: Iuppiter omnipotens vel quo alio nomine appellari volueris) befolgend löst der Dichter die Idee der Gottheit von der Zufälligkeit des Namens und den mit dem Namen verknüpften, mit der höheren Vorstellung göttlichen Wesens aber unvereinbaren Mythen ab.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).

¹⁴

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

¹⁵

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

¹⁶

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

¹⁷

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

¹⁸

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

¹⁹

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

²⁰

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

²¹

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

²²

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

²³

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

²⁴

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

²⁵

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

²⁶

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

²⁷

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Κλυταιμήστρα εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία, ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα. 265 πεύσει δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν: Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη. 270

Κλυταιμήστρα εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός τί γὰρ τὸ πιστόν; 2 ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ 3 σέβεις;

Κλυταιμήστρα οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός. 275

Χορός ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος; 280

Χο. θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι. λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις 15 πάλιν. 320

Κλυταιμήστρα εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία, ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα. 265 πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν· Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη. 270

Κλυταιμήστρα εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός. 275

Χορός ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος; 280

Χορός θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι. λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

Χορός γύναι, κατʼ ἄνδρα σώφρονʼ εὐφρόνως λέγεις. ἐγὼ δʼ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι. χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

CHOROS. I am come, reverencing power in thee, O Klutaimnestra! For ’t is just we bow To the ruler’s wife, — the male-seat man-bereaved. 260 But if thou, having heard good news, — or none, — For good news’ hope dost sacrifice thus wide, I would hear gladly: art thou mute, — no grudge!

KLUTAIMNESTRA. Good-news-announcer, may — as is the by-word — Morn become, truly, — news from Night his mother! 265 But thou shalt learn joy past all hope of hearing. Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS. How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA. Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS. Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop. 270

KLUTAIMNESTRA. Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS. For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA. What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS. Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA. No fancy would I take of soul sleep-burthened. 275

CHOROS. But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA. As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS. Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA. Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS. And who of messengers could reach this swiftness? 280

CHOROS. The gods, indeed, anon will I pray, woman! But now, these words to hear, and sate my wonder Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

CHOROS. Woman, like prudent man thou kindly speakest. And I, thus having heard thy trusty tokens, The gods to rightly hail forthwith prepare me; For, grace that must be paid has crowned our labours.

CORO 6 cantava essa al banchetto. La virginea sua voce, al terzo calice, intonava il peana e il fausto augurio 275 pel suo padre diletto. 6

215 Nein, die Gefährten, die Flotte kann ich nicht feige verraten, und zu dem Blute der Jungfrau, zum windstillenden Opfer treibt es mich unwiderstehlich. 245

Chor. Wär' es denn Sünde zu folgen? Sei es zum Segen.

Chorus Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.

Commentary

Stable identifiers

Χορός

πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν;² ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ³ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

Χο.

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις¹⁵ πάλιν.

320

Χορός

πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

Χορός

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

KLUTAIMNESTRA.

Good-news-announcer, may — as is the by-word —

Morn become, truly, — news from Night his mother!
265

But thou shalt learn joy past all hope of hearing.

Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS.

How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA.

Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS.

Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop.
270

KLUTAIMNESTRA.

Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS.

For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA.

What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS.

Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA.

No fancy would I take of soul sleep-burthened.
275

CHOROS.

But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA.

As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS.

Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA.

Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS.

And who of messengers could reach this swiftness?
280

CHOROS.

The gods, indeed, anon will I pray, woman!

But now, these words to hear, and sate my wonder

Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

CHOROS.

Woman, like prudent man thou kindly speakest.

And I, thus having heard thy trusty tokens,

The gods to rightly hail forthwith prepare me;

For, grace that must be paid has crowned our labours.

CORO

6

cantava essa al banchetto.

La virginea sua voce, al terzo calice,

intonava il peana e il fausto augurio
275

pel suo padre diletto.

6

215 Nein, die Gefährten, die Flotte

kann ich nicht feige verraten,

und zu dem Blute der Jungfrau,

zum windstillenden Opfer

treibt es mich unwiderstehlich.
245

Chor.

Wär' es denn Sünde zu folgen?

Sei es zum Segen.

Chorus

Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.