Aeschylus Agamemnon 258-366

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Ἀγαμέμνων (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (7)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 258-366 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 258 focus
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
355
μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,
ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες
στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν
μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν ὑπερτελέσαι
μέγα δουλείας
360
γάγγαμον ἄτης παναλώτου.
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι
τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾿ Ἀλεξάνδρῳ
τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν
μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων
365
βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 258 focus
ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμνήστρα, κράτος·
δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
340
μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,
ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες
στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν
μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι
μέγα δουλείας
345
γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.
στρ. α'.
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι
τὸν τάδε πράξαντ', ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ
τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν
μήτε πρὸ καιροῦ μήθ' ὑπὲρ ἄστρων
350
βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 258 focus
Ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμήστρα, κράτος·
δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν
γυναῖκ' ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου·
σὺ δ' εἴτε κεδνόν, εἴτε μὴ πεπυσμένη
εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,
260
κλύοιμ' ἂν εὔφρων, οὐδὲ σιγώσῃ σιγῶντι (cf. ad 258-81) φθόνος.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 258 focus
Ἥφαιστος, Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας.
φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾽ ἀγγάρου πυρὸς
ἔπεμπεν. Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας
295
Λήμνου· μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον
᾿Αθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο,
ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,
ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν
πεύκη τὸ χρυσοφεγγές, ὥς τις ἥλιος,
300
Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέρᾳ.
οἶμαι βοὴν ἄμικτον ἐν πόλει πρέπειν.
ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ᾽ ἐγχέας ταὐτῷ κύτει
διχοστατοῦντ᾽ ἄν, οὐ φίλω, προσεννέποις.
335
καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα
φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς·
οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες
ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία,
μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,
ἦτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες
στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν
370
μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι
μέγα δουλείας
γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.
Δία του ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι
τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ
375
τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν
μήτε πρὸ καιροῦ μήθ' ὑπὲρ ἄστρων
βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 258 focus
— ἥκω σεβίζων σὸν Κλυταιμήστρα κράτος·
δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν
γυναῖκ᾽, ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου.
260
σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη
εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,
κλύοιμ᾽ ἂν εὔφρων’ οὐδὲ σιγώσηι φθόνος.
Ἥφαιστος, Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας·
φρυκτὸς δὲ φρυκτῶι δεῦρ᾽ ἀπ’ ἀγγάρου πυρός
ἔπεμπεν, Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας
Λήμνου· μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον
Ἀθῶιον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο·
285
ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,
ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονήν
....
....
πεύκη, τὸ χρυσοφεγγὲς ὥς τις ἥλιος
σέλας παραγγείλασα Μαχίστου σκοπαῖς·
ὃ δ᾽ οὔ τι μέλλων οὐδ᾽ ἀφρασμόνως ὕπνωι
290
νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος,
ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπ’ Εὐρίπου ῥοὰς
Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν.
οἳ δ᾽ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω,
γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί·
295
σθένουσα λαμπὰς δ᾽ οὐδέ πω μαυρουμένη
ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ δίκην
φαιδρᾶς σελήνης πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας
ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός.
φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο
300
φρουρά, πλέον καίουσα τῶν εἰρημένων·
λίμνην δ᾽ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος,
ὄρος τ᾽ ἐπ’ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον
ὤτρυνε θεσμὸν †μὴ χαρίζεσθαι† πυρός·
πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνωι μένει
305
φλογὸς μέγαν πώγωνα, καὶ Σαρωνικοῦ
πορθμοῦ κατόπτην πρῶν᾽ ὑπερβάλλειν πρόσω
φλέγουσαν᾽ εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο
Ἀραχναῖον αἶπος, ἀστυγείτονας σκοπάς·
κἄπειτ᾽ Ἀτρειδῶν εἰς τόδε σκήπτει στέγος
310
φάος τόδ᾽ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός.
τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νόμοι,
ἄλλος παρ᾽ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι·
νικᾶι δ᾽ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.
τέκμαρ τοιοῦτον ξύμβολόν τέ σοι λέγω
315
ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί.
Τροίαν Ἀχαιοὶ τῆιδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέραι.
320
οἶμαι βοὴν ἄμικτον ἐν πόληι πρέπειν·
ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ’ ἐγχέας ταὐτῶι κύτει
διχοστατοῦντ᾽ ἂν οὐ φίλως προσεννέποις,
καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα
φθογγὰς ἀκούειν ἐστὶ συμφορᾶς διπλῆς.
325
οἳ μὲν γάρ, ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες
ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων
παῖδες γερόντων, οὐκέτ᾽ ἐξ ἐλευθέρου
δέρης ἀποιμῴζουσι φιλτάτων μόρον·
— ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ Νὺξ φιλία
355
μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,
ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες στεγανὸν δίκτυον,
ὡς μήτε μέγαν μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι
μέγα δουλείας γάγγαμον ἄτης παναλώτου.
360
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι τὸν τάδε πράξαντ᾽,
ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρωι τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν
μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων
365
βέλος ἡλίθιον σκήψειεν.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 258 focus
ΚΛ. Ήφαιστος, Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας·
φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός
ἔπεμπεν. Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας
Λήμνου· μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον
᾿Αθῶιον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο·
285
ὑπερτελής τε πόντον ὥστε νωτίσαι
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία,
355
μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,
ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες
στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν
μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι
μέγα δουλείας
360
γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.
Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι
τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρωι,
τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν
μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπέραστρον
365
βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.
Translations (9)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 258-366 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 258 focus
How sayest thou? thy word escaped me from incredulity.
Vulcan, sending forth a brilliant gleam from Ida; and beacon dispatched beacon of courier-fire 1 hitherward. Ida, first, to the Hermaean promontory of Lemnos, and third in order Athos, mount of Jove, received the great torch from the isle, and passing o'er so as to ridge the sea, the might of the lamp as it joyously 2 travelled, the pine-torch transmitting its gold-gleaming splendour, like a sun, to the watch-towers of Macistus. And [the watchman] omitted not his share of the messenger's duty, either by any delay, or by being carelessly overcome by sleep: but the light of the beacon coming from afar to the streams of the Euripus gives signal to the watchmen of Messapius; and they lighted a flame in turn, and sent the tidings onwards, having kindled with fire a pile of withered heath. And the lamp, in its strength not yet at all bedimmed, bounding over the plain of the Asopus, like the bright moon to the crag of Cithaeron, aroused another relay of the courier fire. And the watch refused not the light that was sent from afar, lighting a larger pile than those above mentioned; but it darted across the lake Gorgopis, and having reached mount Aegiplanctus, stirred it up, that the rule 3 of fire might not be stint. And lighting it up in unscanting strength, they send on a mighty beard of flame, so that it passed glaring beyond the headland that looks down upon the Saronic frith, then it darted down until it reached the Arachnaean height, the neighbouring post of observation, and thereupon to this roof of the Atreidae here darts this light, no new descendant 1 of the fire of Ida. Such, in truth, were my regulations for the bearers of the torch fulfilled by succession from one to another; and the first and the last in the course 2 surpass [the rest]. Such proof and signal do I tell thee of my husband having sent me tidings from Troy.
On this very day the Greeks are in possession of Troy: I think that a discordant clamour is loud in the city. If you pour into the same vessel both vinegar and oil, you will pronounce that they are foemen, and not friends. So you may hear the voices of the captured and the conquerors distinct [because of] a double result; for the one party having fallen about the corpses of men, both those of brothers, and children those of their aged parents, are bewailing, from a throat that is no longer free, the death of those that were dearest to them. But the other party, on the contrary is hungry, fatigue from roaming all the night after the battle arranging at meals of such things as the city furnishes, by no fixed law in the distribution, but as each hath drawn the lot of fortune 3 . Already are they dwelling in the captured houses of the Trojans, freed from the frost beneath the sky, and from the dews, thus will they, poor wretches 4 , sleep the whole night through without sentries. And if they reverence well the tutelary gods of the land which they have conquered, and the fanes of the god, assuredly, after having been captors, they shall not in their turn become captives. But let no lust first fall upon the army of making havoc of things forbidden, overcome by lucre. For, in order to a safe return, they must turn back through the other length of the race. But if the host return in guilt 5 , the curse of those slain might awake in the [minds of the] gods, even though fresh mischances should not befall them. Such words thou mayest hear from me a woman. But may the good prevail, so that we may see it in no wavering balance; for I have received in this an enjoyment of many blessings.
O sovereign Jove, and friendly night, possessor of mighty glories, and that didst fling a close net 1 over the towers of Troy, so that neither old nor young could overleap the vast toil of slavery, all-ensnaring bane. I therefore revere the mighty Xenian Jove, that hath accomplished these things, that bent his bow aforetime against Paris, in such wise that the shaft might not idly descend either before the proper moment, or above the stars 2 .
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 258 focus
se lever le succès qu'appelle de ses vœux celle qui, placée le plus près du maître, demeure ici le seul rempart protégeant encore la terre d'Apis 1 !
vraiment, as-tu un sûr indice ?
Zeus Roi, ô Nuit amie qui nous as conquis de telles splendeurs ! Vous avez jeté sur les murs de Troie un filet enveloppant, et ni enfant ni homme fait n'a pu s'évader du vaste réseau
d'esclavage où le Malheur les a tous faits prisonniers. Oui, c'est Zeus Hospitalier 3 , dieu redoutable, que j'adore : seul, il a tout fait et n'a si longtemps gardé l'arc tendu contre Alexandre que pour épargner à son trait, tombant
en deçà du but ou lancé au delà des astres, un vol inutile à travers l'espace.
Animé.
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 258 focus
With reverence, Clytemneſtra, I approach
285
Thy greatneſs; honour due to her that fills
The royal ſeat, yet vacant of its lord.
If ought of glad import hath reach’d thy ear,
Or to fair hope the victim bleeds, I wiſh,
But with ſubmiſſion to thy will, to hear.
290
The fire, that from the height of Ida ſent
Its ſtreaming light, as from th’ announcing flame
Torch blaz’d to torch. Firſt Ida to the ſteep
310
Of Lemnos; Athos’ ſacred height receiv’d
The mighty ſplendor;
This day the conquering Greeks are lords of Troy.
Methinks I hear the various clamours riſe
355
Diſcordant through the city. Pour thou oil
In the ſame vaſe and vinegar, in vain
Wou’dſt thou perſuade th’ unſocial ſtreams to mix:
The captives’ and the conqueror’s voice diſtinct,
Marks
360
Supreme of kings a , Jove; and thou, friendly night,
That wide o’er Heav’n’s ſtar-ſpangled plain
400
Holdeſt thy aweful reign,
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 258 focus
Clitennestra, siam qui, chini dinanzi
al tuo poter: ché giusto è, quando vuoto
resta il trono del re, prestare onore
alla sua sposa. Se per qualche fausta
novella tu sacrifichi, o soltanto
295
perché la speri, volentieri udrei.
Ma, se pur taci, non me ne dorrò.
Efesto, che lanciò dall' Ida un rutilo
315
primo fulgore; ed una fiamma accese
l'altra fiamma sin qui, grazie all' araldo
fuoco. L'Ida all'Ermèa rupe di Lemno:
da Lemno poi l'Atòo, picco di Giove,
terzo accolse la gran fiaccola; ed alta
320
sovra il dorso del pelago, la furia
della lampada in corsa, allegra scaglia
la vampa d'oro del Macisto ai vertici,
simile a un sole: né il Macisto indugia,
né la sua parte di messaggio oblia,
325
vinto dal sonno o smemorato.
Ed oltre,
alle fluenti dell'Eurípo, giunge
il balenio del rogo; e del Messapio
Oggi stesso gli Achivi han presa Troia.
Dòmina, penso, un ululo discorde
per la città: ché se nel vaso istesso
l'olio mischi e l'aceto, li vedrai
nimicamente scindersi.
365
Cosí
per la sorte diversa udrai diverse
voci levare vincitori e vinti.
Questi, prostrati su le morte membra
degli sposi e i fratelli, ed i vegliardi
370
sui figli ch' essi han generato, piangono,
già chini al giogo il collo, la sventura
dei carissimi loro.
I vincitori
digiuni, spinge la fatica, e il lungo
375
errar notturno per la zuffa, ovunque
offra pastura la città. Né v'è
ordine certo: ove la sorte spinse
ciascuno, entro le case dei Troiani
prigionieri, han dimora;
380
e omai securi
dalle notturne brine e le rugiade,
senza piú scolte, sino alla nuova alba
dormiranno felici.
Ove rispettino
385
gli Dei che Troia hanno in tutela, ei templi
della terra predata non saranno
vinti a lor volta, quelli che già vinsero.
Deh! Non colga l'esercito desio
di predar quanto non si deve, o brama
390
di lucro!
Ancora un braccio dello stadio,
del felice ritorno ancor la via
Deh, Giove signore, deh, Notte,
amica ministra di gesta preclare,
che sopra le mura di Troia
scagliasti una rete, ad avvolgerle,
sí che piú nessuno dei giovani,
410
nessun degli adulti potesse
balzar dalle maglie del misero
destino che schiavi li stringe!
A Giove io mi prostro, che gli ospiti
protegge, che contro Alessandro
415
da tempo già l'arco suo tese,
sicché né immatura, né sopra
le stelle sviata, nel vuoto
colpisse la freccia!
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 258 focus
Terræ munitum uallum.
Vulcanus ex Ida lucidum mittens iubar,
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 258 focus
ihr junges Leben galt der Kampfbegierde
230 der Fürsten nichts. Sie beteten.
Der Vater
260
das Zeichen gab: wie ein Lamm
hob man sie auf
den Altar,
235 der Schleier hüllte Brust und Haupt.
Wohl hatte sie Kraft und Besinnung verloren;
265
sie knebelten sorglich den schwellenden Mund,
auf daß kein Fluch ihm entführe.
Die Fessel hielt. Stumm und starr lag sie da.
Vom Busen riß rohe Faust das Safrankleid.
240 Auf jeden ihrer Schlächter schoß sie Gnade flehend
270
Blick um Blick,
schön wie ein Bild, wie ein Bild der Sprache bar,
und hatte doch so oft in ihres Vaters
gastfreien Hallen singen dürfen.
An frohen Festen pries beim Tischgebet
275
der Jungfrau reiner Mund
245 des Vaters Glück
mit kindlich liebevollem Psalm.
soll
man lernen, und die Zukunft hört man, wenn sie da
ist, früh genug.
Ich biet' ihr nicht Gruß voraus noch Fluch voraus.
Erscheinen wird sie, leuchtend wie der Morgen.
285
O, daß er uns Entscheidung bringe,
255 Triumph des Guten, wie vor allem sie,
die Nächstbetroffne, wünscht,
in deren Hand
das Heil von Argos einzig ruht.
290
empfing der Athos das Signal, Zeus' Lieblingssitz.
320
Da schlug der Wanderlohe Kraft gewaltig auf,
weit übers Meer warf sie zum Spiel den hellen Schein,
noch lang' nachdem er zu Makistos' Warte hin
goldleuchtend wie der Morgenstrahl gedrungen war.
290 Auch der Makistos war nicht träge noch vergaß
325
schlaftrunken seiner Wache, sondern meldete
des Feuers Ankunft über des Euripos Furt
hinüber an den Posten des Messaperbergs.
In Ilios steht heute das Hellenenheer.
355
Mich dünkt, zwiespält'ge Töne hör' ich aus der Stadt.
Wenn Öl und Essig man in eine Schale gießt,
so bleiben sie gesondert, fließen nicht in eins.
So sind der Sieger und Besiegten Stimmen auch
325 ungleichen Klangs, wie ihr Empfinden ungleich ist.
360
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 258 focus
O queen, I come in reverence of thy sway—
For, while the ruler's kingly seat is void,
The loyal heart before his consort bends.
Now—be it sure and certain news of good,
Or the fair tidings of a flatt'ring hope,
315
That bids thee spread the light from shrine to shrine,
I, fain to hear, yet grudge not if thou hide.
From Ida's top Hephæstus, lord of fire,
335
Sent forth his sign; and on, and ever on,
Beacon to beacon sped the courier-flame.
From Ida to the crag, that Hermes loves,
Of Lemnos; thence unto the steep sublime
Of Athos, throne of Zeus, the broad blaze flared.
340
Thence, raised aloft to shoot across the sea,
The moving light, rejoicing in its strength,
Sped from the pyre of pine, and urged its way,
In golden glory, like some strange new sun,
Onward, and reached Macistus' watching heights.
345
There, with no dull delay nor heedless sleep,
The watcher sped the tidings on in turn,
Until the guard upon Messapius' peak
Saw the far flame gleam on Euripus' tide,
And from the high-piled heap of withered furze
350
Lit the new sign and bade the message on.
Then the strong light, far-flown and yet undimmed,
Shot thro' the sky above Asopus' plain,
Bright as the moon, and on Cithæron's crag
Aroused another watch of flying fire.
355
And there the sentinels no whit disowned,
But sent redoubled on, the hest of flame—
Swift shot the light, above Gorgopis' bay,
To Ægiplanctus' mount; and bade the peak
Fail not the onward ordinance of fire.
360
And like a long beard streaming in the wind,
Full-fed with fuel, roared and rose the blaze,
And onward flaring, gleamed above the cape,
Beneath which shimmers the Saronic bay,
And thence leapt light unto Arachne's peak,
365
The mountain watch that looks upon our town.
Thence to th' Atrides' roof—in lineage fair,
A bright posterity of Ida's fire.
So sped from stage to stage, fulfilled in turn,
Flame after flame, along the course ordained,
370
And lo! the last to speed upon its way
Sights the end first, and glows unto the goal.
And Troy is ta'en, and by this sign my lord
Tells me the tale, and ye have learned my word.
Think you—this very morn—the Greeks in Troy,
And loud therein the voice of utter wail!
Within one cup pour vinegar and oil,
380
And look! unblent, unreconciled, they war.
So in the twofold issue of the strife
Mingle the victor's shout, the captives' moan,
For all the conquered whom the sword has spared
Cling weeping—some unto a brother slain,
385
Some childlike to a nursing father's form,
And wail the loved and lost, the while their neck
Bows down already 'neath the captive's chain.
And lo! the victors, now the fight is done,
Goaded by restless hunger, far and wide
390
Range all disordered thro' the town, to snatch
Such victual and such rest as chance may give
Within the captive halls that once were Troy—
Joyful to rid them of the frost and dew,
Wherein they couched upon the plain of old—
395
Joyful to sleep the gracious night all through,
Unsummoned of the watching sentinel.
Yet let them reverence well the city's gods,
The lords of Troy, tho' fallen, and her shrines;
So shall the spoilers not in turn be spoiled.
400
Yea, let no craving for forbidden gain
Bid conquerors yield before the darts of greed.
For we need yet, before the race be won,
Homewards, unharmed, to round the course once more.
For should the host wax wanton ere it come,
405
Then, tho' the sudden blow of fate be spared,
Yet in the sight of gods shall rise once more
The great wrong of the slain, to claim revenge.
Now, hearing from this woman's mouth of mine,
The tale and eke its warning, pray with me,
410
Luck sway the scale, with no uncertain poise,
For my fair hopes are changed to fairer joys.
Zeus, lord of heaven! and welcome night
Of victory, that hast our might
With all the glories crowned!
420
On towers of Ilion, free no more,
Hast flung the mighty mesh of war,
And closely girt them round,
Till neither warrior may 'scape,
Nor stripling lightly overleap
425
The trammels as they close, and close,
Till with the grip of doom our foes
In slavery's coil are bound!
Zeus, lord of hospitality,
In grateful awe I bend to thee—
430
'Tis thou hast struck the blow!
At Alexander, long ago,
We marked thee bend thy vengeful bow,
But long and warily withhold
The eager shaft, which, uncontrolled
435
And loosed too soon or launched too high,
Had wandered bloodless through the sky.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 258 focus
Wir nah'n in Ehrfurcht deiner Macht, Gebieterin.
240
Denn billig zollt man Ehre wohl des Königes
Gemahlin, wenn verlassen steht des Mannes Thron.
Ob gute Botschaft oder nicht an dich gelangt,
Daß, froher Höffnung lebend, du dein Opfer bringst,
Vernähm' ich gerne; schweigst du, zürn' ich nicht darum.
245
Hephästos, der vom Ida hellen Glanz gesandt.
Brand flog auf Brand, in stetem Flammenlaufe sich
Fortwindend, hierher. Ida strahlt' auf Hermes' Fels
265
In Lemnos' Eiland, und von hier den großen Strahl
Empfingen drittens Athos' Höh'n, dem Zeus geweiht.
Hochhin des Meeres Rücken überleuchtete
Des Wanderlichtes mächtige Glut; froh loderte
Die Fackel, die goldstrahlend, einer Sonne gleich,
270
Makistos' Hüter ihren Glanz verkündigte.
Und dieser, nimmer säumig, noch achtlosen Sinns
Vom Schlaf bewältigt, wahrte treu sein Botenamt.
Fern eilt die Flammenleuchte nach Euripos' Flut,
Den Wächtern Kunde bringend auf Messapios.
275
Den Glanz erwiedernd sandten sie die Kunde fort,
Und brannten dürres Heidekraut in Haufen an.
Die Leuchte, rüstig, ungeschwächt im vollsten Glanz,
Hinüberzuckend durch Asopos' Ebene,
Wie helles Mondlicht, traf Kithärons hohen Fels,
280
Und rief in andrer Folge wach die Feuerpost.
Der Wächter dort entflammte fernhinströmenden
Lichtglanz, der heller leuchtet als die früheren.
Gorgopis' See hinüber schlug der Flamme Licht;
Und als ihr Strahl auf Aegiplanktos' Höhen traf,
285
Trieb's, nicht zu fehlen ihrer Pflicht, die Wache dort.
Die Lohe schürend, sandten sie die mächtige
Glutsäule prasselnd weiter, daß saronischen
Meerbusens weitsichtbaren Strand ihr Glanz sogar
Fern überstrahlte; leuchtend schoß sie fort und kam
290
Zur Arachnäoswarte nächst an dieser Stadt.
Und dann zum Königshause hier gelangt der Strahl,
Des Idafeuers lekter ächtgeborner Sohn.
So war der Fackelboten Dienst von uns bestellt,
Der rasch in steter Folge sich vollendete.
295
Doch siegt der leste Läufer wie der erste hier.
Und solche Zeichen nenn' ich euch und Zeugnisse,
Die fern von Troja mein Gemahl mir zugesandt.
In Argos' Hand ist Ilion an diesem Tag.
Mir dünkt, Geschrei zwieträchtig hallt die Stadt hindurch.
Wer Del und Essig mischend gießt in Ein Gefäß,
Wird stets gesondert beide, nie vereinigt seh'n,
305
Wie nun von Unterjochten und von Siegern dort
Zwiefacher Nuf, zwiefachen Looses Zeuge, schallt.
Die Troer, hingesunken über Leichnamen
Erschlagner Gatten, Brüder, - zarte Kinder hier
Bei Leichen grauer Väter, sie bejammern nicht
310
Aus freier Brust mehr dieses Loos der Theuersten.
Die Andern treibt des Kampfes nachtumschauertes
Gewühl zum Morgenmahle, wie's die Stadt gewährt,
Zerstreut in regellosem Schwarm, die Hungernden.
Und sowie blindlings jeder zog des Glückes Loos,
315
So sind sie jekt in speererstürmten Wohnungen
Troja's gelagert, unter Daches Hut geschirmt
Vor Frost und Himmelsthaue; fortan schlummern sie
Die ganze Nacht durch unbewacht, den Göttern gleich.
Und wenn sie fromm im eingenommnen Lande nun
320
Der Städte Götter ehren und der Götter Sik,
So wird den Siegern nimmerdar der Sieg geraubt.
Daß nur nach Unerlaubtem allzufrühe nicht
Das Heer gelüste, durch Gewinnes Reiz bethört!
Denn wenn der Heimkehr süßes Glück ihm lächeln soll,
325
Muß erst der Rennbahn zweiter Lauf vollendet sein.
Doch wenn vor Göttern schuldbewußt heimzieht das Heer,
So mag der Abgeschiednen Blut zur Nache wohl
Erwachen, wenn auch neues Leid sich nicht erhebt.
Von mir, von einem Weibe, habt ihr das gehört.
330
Das Gute siege, zweifellos für jeden Blick!
Vor vielem Glücke wünsch' ich mir nur den Genuß.
Allherrschender Zeus und o freundliche Nacht,
Du Spenderin herrlichen Glanzes,
Die Priamos' Burg ihr schlingendes Garn
Umwarf, daß Niemand, ob er ein Greis,
340
Ob Jüngling er war, dem gewaltigen Nez
Sich der Knechtschaft entwand
Und dem allesbezwingenden Unheil!
Drum ehren wir dich, o gastlicher Zeus,
Der solches gethan und auf Paris vorlängst
345
Mit dem Bogen gezielt, daß weder zu früh
Noch über den Raum der Gestirne hinaus
Fruchtlos das Geschoß ihm entschwirrte.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.
ἔστιν τὶ δ᾽
G.
ἔστι τί δ᾽
Bess.
ἔστιν τ' δ'
, omisso per errorem
ι
, Ald. unde Turn.
ἐστὶ τάδ'
.
258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ
εὐπειθῇ
G. Ald. Ceteri
εὐπειθῆ
. Recte Blomfieldius
εὐπιθῆ
.
259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος
εὔπτερος
Turnebus. Ceteri omnes
ἄπτερος
. Scholiastes
ἰσόπτερος, κούφη
. Hesychius
ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα
. Idem
ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.
Idem
ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια
. Εtym. Μ. p. 133, 26.
ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν
. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.
ἀπτερέως
ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.
ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο
. Eodem significata
ἀπτέρως
dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.
ἀπτέρῳ τάχει
, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.
ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.
Εt p. 183, 24.
ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.
Hoc
πτερέως
quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est
ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως
. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius
ἀγαπτερέως
scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum
ἀπτερύσσεται
, quod Hesychius
πέτεται
interpretatur, et
ἀπτερύονται
apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam
αὖτ' ἐρύονται
et
αὖ πτερύωνται
scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit
ἀμπερύσσεται
et
ἀμπτερύονται
. Apud Atticorum tragicos sicubi
ἄπτερος
invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.
ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε
Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam
ἄπτερος φάτις
est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum
ἄπτερος μῦθος
dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,
ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως
de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.
261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.
262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος
καὶ πῶς
Farn.
καὶ τὶς
Rob. Ceteri
καὶ τίς
. Deinde
ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων
ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset
ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος
, G.
ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων
Ald.
ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων
ceteri. Stanleius
ἀγγέλλων
scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel
ἀγγελῶν
, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.
265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου
ἀπαγγέλου
G. et a pr. manu M.
ἀπ' ἀγγέλου
Μ. a sec. manu et ceteri.
ἀγγάρου
commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.
ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη
. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.
ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”
Eustathius p. 1854, 26.
παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.
Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.
267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον
ἑρμαῖον
G. Ald. Vict. et ut videtur M.
ἕρμαιον
Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.
Ἑρμαῖος
scribi nomen proprium.
Ἑρμαῖος λόφος
, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.
268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri
φανόν
. Porsonus
πανόν
ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.
πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι
. Ammonius p. 90.
φανός
comicorum,
πανός
tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,
τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π
, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse
πανός
, quo pro altera forma utantur tragici. Photius
πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ
. Idem
πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης
. Pollux X. 117.
πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”
269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri
ἄθωον
. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.
ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.
Videtur
ἄψυχος
et
ἄβουλος
scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.
270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε
ὑπερτελῆστε
sic M.
υπερτεληστε
sine accentu G.
ὑπερτελής τε
Ald. Turn.
ὑπερτελεῖς τε
Bess.
ὑπερθ' Ἑλλής τε
Rob.
ὑπεὶρ Ἑλλής τε
Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa
ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον
. Deinde
πλέοντα
Ald. De verbo
πλέοντα
, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura
φωτίσαι
non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita
ὑπερτελὲς
infra v. 344. eademque metaphora
ὑπερτελὴς
apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,
ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη
. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur
ὑπερτελεῖ τε
. V. ad v. 272. 273.
271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς
ἰσχὺν
dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim
ἰσχύς
, quod scholiastes interpretatur
μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός
. Non opus est
ἰσχὺν
scribere: sed
πευκή
, quod libri habent, ad
ἰσχὺς
appositum languet. Id Schützius recte in
πεύκη
mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim
πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας
. Sed in
πρὸς ἡδονήν
, quod etiam Pearsono in
πρὸς ἐκδοχὴν
mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non
δέ
, sed
τέ
post
ὑπερτελής
scriptum esse. Nam
δέ
si legeretur, requireretur verbum pro nomine
πεύκη
, veluti
πηδᾷ
, ut in Ione Euripidis v. 1144.
ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον
. Nunc vero,
τέ
posito,
ἐξεδέξατο
etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim
πρὸς ἡδονὴν πεύκης
ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox
χρυσοφεγγές
Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ
παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς
G. Ald.
παραγγείλασα μακίστου σκοπάς
M. Bess. Flor. Farn. Rob.
παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς
Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere
Μάκιστος
videtur appellatus fuisse, si recte editum est
σκοπαῖς
. Blomfieldius
σκοποῖς
scripsit, vix dubium esse ratus quin
σκοπᾶς
ortum sit ex
σκοποῖς
. At
σκοποῖς
absonum foret, quia sic quod sequitur
ὃ δὲ
perperam dictum esset, quod, ubi
σκοπαῖς
legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si
σκοποῖς
praecessisset. Sed illud
σκοπᾶς
, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes
σκοπάς
habent, legitur. Solus H. Stephanus
σκοπᾶς
ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum
σκοπάς
exarare vellet. Scribendum vero
σκοπῷ
.
274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως
ἀφράσμων ὡς
Turn.
ἀφασμένως
Rob. Ceteri omnes
ἀφρασμόνως
, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.
275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque
ἀγγάρου
scribendum coniiceret.
πάρηκεν
male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset
οὔτι μέλλων
esse celeriter, neque
οὔτι
separari ab eo participio posse.
276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου
εὐρίππου
Bess.
277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου
μεσσαπίου
M. G. Rob.
μεσαπίου
Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.
μεταπίου
Ald. Scholiastes
Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας
. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.
ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου
. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι
φύλαξ
, pro
φύλαξι
error Rob. μολών
μολόν
M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.
μολών
Turn. Vict.
278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

NA
οἵ τ᾽
Flor.
279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας
γαίας
Ald. Turn. Sed G. cum ceteris
γραίας
.
280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς
λαμπάδ'
G.
λαμπὰ δ'
Ald. μαυρουμένη Deinde
οὐδέπω 'μαυρουμένη
Rob.
281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ
πεδίον ἀσωποῦ
Flor. Farn. Vict.
παιδίον ὠποῦ
M. G. Bess. Ald.
πεδίον ὠποῦ
Rob.
πεδίον Ὠρωποῦ
Turn.
282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν
φαιδρᾶς
G. Ald.
283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά
φρουρὰ
Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.
286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.
Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.
Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius
Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.
Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.
287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον
αἰγίπλακτον
Bess.
288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι
δὴ χαρίζεσθαι
Farn. Ceteri omnes
μὴ χαρίζεσθαι
. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem
μὴ χατίζεσθαι
, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura
θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι
, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret
χατίζεσθαι
passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic
θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός
, sed
πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται
, non desideratur. Hesychius
χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.
Idem
χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.
289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει
μέρει
Rob.
290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν
κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν
M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.
κάτω πτρονοῦ περβάλλειν
Ald. ex quo Turn. fecit
κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν
. Canterus tacite emendavit
κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν
. Confirmat scholiastae interpretatio
τὸ κατόψιον
. Merito
κάτοπτον
ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud
κάτοπτρον
agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta
κάτοπτον πρῶνα
. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus
ὑπερβάλλειν
, et
καί
adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset
ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis
πρών
significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui
καί
, quod est ante
Σαρωνικοῦ
, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu
εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο
habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.
εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο
G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum
ὑπερβάλλων
adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,
εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο
recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit
καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam
σκήπτειν
ubi hoc in loco invenitur, idem atque
ἀφίκετο
sit,
εἶτα
cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est
εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
.

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς
ἀστυγείτονας σκοπὰς
ad
ς
ab alia manu altero
σ
supra adscripto, M.
ἀστυγείτονας σκόπας
G. Turn.
ἀστυγείτονα σκόπας
A.
ἀστὸ γείτονας σκοπὰς
Rob.
294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει
ἐς τόγε σκήπτει
M. G.
ἐς τόγε σκήπτει
Rob. Turn.
ἐπόγε σκήπτει
Ald.
ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει
Bess.
ἐς τόδε σκήπτει
Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit
λείπει πολλά
. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,
Hic videntur multa deesse
.
295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι
νόμοι
Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,
τοί μοι
, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse
τοιοίδε τοί μοι
.
297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον
τοιοῦτον
Flor. Farn.
τοιοῦτοι
Bess.
τοιοῦτο
Victorius.
300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo
ΧΟ
. praefixum est, versui 305.
ΑΓΓ
. Tum versui 306.
ΚΛΥ
. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.
302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius
διανεκῶς
, quia Moeris p. 129.
διανεκεῖ λόγῳ
ut Atticum ex Platone attulit.
ὡς λέγοις
Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,
ὡς λέγεις
, habet Bess.
Ὡς λέγοις πάλιν
neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος
. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut
θέλοιμ᾽ ἄν
et ad
ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι
et ad
λέγοις πάλιν
referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius
ὡς λέγεις
.
304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte
βοῇ δ'
Auratus.
306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας
ἄλειφά τ' ἐγχέας
Canterus.
ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας
Flor. Farn. Vict.
ἀλείφατ' ἐκχέας
Bess. Pearsonus, Schutzius, alii
ἄλειφάς τ' ἐγχέας
, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia
ἄλειφα
Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.
307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri
οὐ φίλως
. Auratus adscripserat
διχοστατοῦντα οὐ φίλω
. Stanleius emendavit
οὐ φίλω
, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut
οὐ φίλω
languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra
οὐ φίλως διχοστατοῦντα
frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam
τέ
, quod post
ὄξος
est, non ad proxime sequens
δέ
, sed ad
καί
v. 309. refertur.
308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.
δὲ
post
ἑλόντων
scriptum erat, sed deletum est.
309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι
ἐστὶν
Flor.
310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν
σώμασι
Bess. πεπτωκότων
πεπτωκότων
Auratus.
311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri
παῖδες γερόντων
. Quod Stanleius protulit,
παῖδες, γέροντες
, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,
φυταλμίων παῖδες γερόντων
. In editione Stanleii aliisque virgula post
φυταλμίων
posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est
παῖδες
additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione
τεκόντων
restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.
προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.
313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

NA
νυκτιβόαντος
Farn.
315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις
νήσεις
Flor. Vict.
νήστισι
Bess.
νήστεις
Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.
316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν
οἰκήμασιν
Farn. Vict.
οἰκήμασι
Bess. Flor.
319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν
νέμουσιν
Vict.
ναίουσιν
Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.
320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες
ἀπαλλαχθέντες
Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri
ὡς δυσδαίμονες
. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt
ὡς δ' εὐδαίμονες
. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse
ὡς δὲ δαίμονες
: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is
τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων
corrigens servavit
ὡς δυσδαίμονες
, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi
ὡς δ' ἀλήμονες
. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est
ὡς δ' ἀδείμονες
, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut
ἄμοχθον
apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua
δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων
, etiam
κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων
dicuntur.
321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri
εὔβουλοι
. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.
323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα
θεῶν τ' ἱδρύματα
Bess.
324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες
οὐκ ἄν γ' ἑλόντες
Flor. Farn. Vict.
οὐκ ἀνελόντες
Bess. Scripsi
οὐ τἂν ἑλόντες
. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde
αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν
Flor. Farn. Vict.
αὖθις ἂν θάνοιεν αν
Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum
αὖθις ἁλοῖεν
pro suo vendidit Stanleius recte scriptum
αὖθις ἁλοῖεν
. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius
αὖθις ἁλῷεν
, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est
ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν
, pro quo
ἁλεῖεν
scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque
ἁλεῖεν
Atticum,
ἁλοῖεν
Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,
βιώην, βίῳην, συγγνώην
, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare
αὖθις ἀνθαλοῖεν
servandum duxi.
325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον
πρῶτον
solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde
ἐμπίπτει
Bess.
ἐμπίπτῃ
, sed
οι
ad
η
supra adscripto, Flor.
ἐμπίπτοι
Farn.
ἐμπίπτῃ
Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.
326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον
πόθος
Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.
νόος
Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque
πόθον
, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde
ἃ
pro
τὰ
Bess. et
κέρδεσι
Bess. Flor. sed
κέρδεσιν
Farn. Vict.
327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον
κάμψαι
, superscripto ultimae litterae
ο
, Flor.
329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος
θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος
Bess. Farn. Vict.
θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος
Flor. Porsonus
θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος
. Canterus scribendum coniiciebat
θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος
. Male Blomfieldius, servans
ἀναμπλάκητος
(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam
ἀμπλακεῖν
significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut
ἁμαρτάνειν
dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto
θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος
. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.
καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.
330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri
ἐγρήγορον
. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo
γεγονός
, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.
331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι
τύχῃ
Farn.
332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα
τοιαῦτά σοι
Farn. κλύεις Deinde
κλύοις
Flor. Farn. Vict.
κλύεις
scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.
333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri
τὴν ὄνησιν
. Meam emendationem,
τήνδ' ὄνησιν
, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.
335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro
εὐφρόνως
Spanhemius et Abreschius
εὔφρονος
scribi volebant. At
εὔφρων
tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum
εὖ θροεῖν
. Male putat Paleius
αὖ
in
αὖθις
mutandum esse propter
αὖθις
v. 302.
338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.
339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post
παναλώτου
interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.
340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν
τῶν μεγάλων
Farn. ex Triclinii imperitia.
341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui
μέγα δουλείας
eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse
δεκατόπυργον
opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.
345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post
γάγγαμον
, ut in appositione esset
ἄτης παναλώτου
. Mihi neque Stanleii ratio, neque si
δουλείας
pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit
μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας
. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt
πανάλοτον
. Pollux X. 132.
γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”
346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur
τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα
. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus
τείναντα
, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in
ὅπως ἄν
, quod visum est sine
ἄν
dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula
ἄν
III. 4. Nec si quis
ὅπως ἄν
hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est
ὑπέραστρον
. Frustra haec verba
ὑπὲρ ἄστρων
torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio
εἰς οὐρανὸν τοξεύειν
, de quo Zenobius III. 46.
ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων
, Suidas VI. 14.
ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων
, Apostolius VII. 74.
ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων
. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.
350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.
351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν
ἔχουσ'
Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,
ἔχουσιν
, inventum est in Farn. Ex Flor.
ἔχουσαν
affertur, sed mihi notatum est
ἔχουσιν
esse in eo codice, ita tamen ut
ιν
a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius
Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι
. Nec melius Boissonadus
εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι
.
352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι
τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι
Farn. Vict.
τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι
Flor.
353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri
ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν
. Meo monitu prius
ὡς
delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat
ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν
. Alioqui dixisset
ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν
. Vidit hoc etiam Franzius.
354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii
ἀξιοῦσθαι
, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.
φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο
. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.
355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri
πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον
. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.
ἐγγόνους
ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed
κ
ad prius
γ
supra adscriptum est. In Flor. ad
φλεόντων
supra adscriptum est
φλυαρούντων
. Stanleius
ἐγγόνοις ἀτόλμητον
scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit
πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων
, volens
ὢν
intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium
πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων
scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post
δικαίως
sic scribendum putans,
φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον
, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum
πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.
Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.
ἀτολμήτως
scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν
ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν
Flor.
ὥστε κἀπαρκεῖν
Farn. Vict. Est id
καὶ ἀπαρκεῖν
, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.
363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura
λαχόντι
, hodie nemini ignotum est.
364

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

1
Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

2
Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

3
D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

4
οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

5
Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.
6

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.
7

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

8
ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -
9

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

10
ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.
11

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

12
γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

13
ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .
14

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

15
ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.
16

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

17
εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.
18

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.
19

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

20
ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

21
ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls
22

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.
23

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

24
ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.
25

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

26
Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

27
„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.