Aeschylus Agamemnon 1481

Ettore Romagnoli (Translator)

Deh!, qual rammemori possente Dèmone,
di questa casa qual grave Furia!
1735
D'un fato insaziabile
di guai, triste memoria!
Ahi, ahi! Giove lo volle, che tutto opera,
tutto compie. Quale esito
senza il voler di Giove hanno i mortali ?
1740
Quale ei non disegnò di questi mali?

Agamemnon. Aeschylus. Ettore Romagnoli (Translator). Bologna. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) (Italian) (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1448-1576 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1448-1576 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1481 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1481 focus
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1481 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1481 focus
ἦ μέγαν οἴκοις τοῖσδε
δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,
φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτη-
ρᾶς τύχας ἀκορέστου
1485
ἰὼ ἰή, διαὶ Διὸς
παναιτίου πανεργέτα.
τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται;
τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1481 focus
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1481 focus
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1448-1576 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1481 focus
Verily thou praisest the mighty daemon of this household, dreadful in his wrath. Alas! alas for the horrible praise of calamity ever greedy! Woe! woe! 'tis by the will of Jove, cause of all, doer of all: for what is accomplished among mortals without Jove? what of these things is not decreed by heaven?
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1481 focus
Oui, il est terrible, (terrible) pour cette maison, et cruel dans ses rancunes, le Génie que tu viens de rappeler. Ah ! rappel douloureux d'un sort insatiable
d'horreurs ! Las ! hélas ! Et cela, par Zeus, qui seul tout veut et tout achève ! Rien, sans Zeus, s'accomplit-il parmi les hommes ? Est-il ici rien qui ne soit œuvre des dieux ?
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1481 focus
And doſt thou glory in these deeds of death,
This vengeance of the Fury? Thus to pride thee
In ruin, and the havoc of thy house,
Becomes thee ill.
Ah! ’tis an higher pow’r,
1670
That thus ordains; we ſee the hand of Jove,
Whose will directs the fate of mortal man.
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1481 focus
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1481 focus
und wenn an einer Leiche je ein Freudentrunk
geziemend wär', hier wär' es recht und mehr als recht.
So voll fluchwürd'ger Frevel war der Trank, den er
gemischt für uns, doch selber ausgetrunken hat.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1481 focus
Grim is his wrath and heavy on our home,
That fiend of whom thy voice has cried—
Alas, an omened cry of woe unsatisfied,
An all-devouring doom.
1730
Ah woe, ah Zeus! from Zeus all things befall—
Zeus the high cause and finisher of all!—
Lord of our mortal state, by him are willed
All things, by him fulfilled!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1481 focus
Traun, den gewaltigen, schwer
Zürnenden Dämon des Hauses rühmst du!
Ach, trauriger Ruhm des grausen,
Niemals endenden Unheils!
1435
O Graun, o Graun! So lenkt es Zeus,
Der Alles fügt, der Alles schafft!
Denn was geschieht den Menschen ohne dich, Zeus?
Ist nicht Alles der Götter Schickung?

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-855

NA Ante hunc versum in libris hi duo leguntur,
οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῷδε γενέσθαι.
Schützius
οὐκ
, quem secutus est Blomfieldius. Sed hos duos versus ab Aeschylo abiudicavit Seidlerus de versibus dochm. p. 408. cum quo etsi dissentiebam in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum p. IX. (Opusc. II. p. 82.), tamen nunc assentior. Nam ut hiatus excusationem habere videatur a pausa quae post
γενέσθαι
est, tamen frigent maxime hi versus produntque manum interpretis, rationem reddentis eorum quae sequuntur.
1489

1490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-856

NA Signum interrogandi recte apposuit Schützius. Blomfieldius, dubitans de interrogatione propter sequens
ἀλλά
(id quomodo dubitari potuerit non video), Dobraei praeclaram, quam vocat, emendationem recepit,
δολοκτόνῳ ἄτῃ
. Miror Dobraei, viri recto iudicio insignis, hanc fuisse coniecturam, quae prorsus absurda est. Sermo est enim de doloso sacrificio Iphigeniae.
1490

1492-1493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-857

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων, Libri
τὴν πολύκλαυτόν τ' Ἰφιγένειαν ἀνάξια δράσας, ἄξια πάσχων
. Porsonus ad Medeae v. 822.
τὴν πολυκλαύτην
. Infeliciter Elmsleius ad Med. v. 807.
τ' Ἰφιγένειαν
deleri volebat. Monui in adnotatione ad interpretationem Humboldti scribendum esse
ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων,
i. e.
ἄξια ἀξίων δραμάτων πάσχων
. Nimirum grammaticus quum ab- surde dici putaret
ἄξια δράσας
, scribendumque esse
ἀνάξια
, huic verbo cetera, ut metro ne repugnarent, accommodaverat.

1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-858

φροντίδος
φροντίδος
Ven. Flor.
φροντίδων
Farn. Vict. Assentior Blomfieldio
φροντίδος
magis probanti, qui tamen cum aliis
φροντίδος στερηθείς
iungit et
ἀμηχανῶ
ad
εὐπάλαμον μέριμναν
refert. In edd. Vict. Cant. omissis interpunctionibus
στερηθεὶς φροντίδων μέριμναν
constructa videntur, neque id non videtur recte fieri, praesertim si
φροντίδος μέριμναν
ex
ἀμηχανῶ
pendeat. Sic Sophocles El. v. 959.
ᾗ πάρεστι μὲν στένειν πλούτου πατρῴου κτῆσιν ἐστερημένῃ.
1497

1498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-859

ἀπάλαμον Libri
εὐπάλαμνον
. Porsonus
εὐπάλαμον
. Librorum scriptura suspicionem facit scriptum fuisse
ἀπάλαμνον
, notiorem librariis formam, pro
ἀπάλαμον
. Neque dubito quin
ἀπάλαμον
posuerit Aeschylus, more eo quo per epitheta effectus verbi adiuncti significatur. Metrum non obstat, quum etiam alia huiusmodi verba, praeter constantem in
ἀθάνατος
usum, ad epicorum exemplum prima syllaba producta inveniantur, ut
ἀκάματον
apud Sophoclem Ant. v. 339. ipsumque
ἀπάλαμον
apud Pindarum Ol. I. 95.
1498

1499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-860

ὅπᾳ
ὅπα
, superscripto
ι
, Farn. Elmsleius ad Heracl. 595.
ὅποι
, cui recte ne Blomfieldius quidem obtemperavit.
1499

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-861

δημοσθενῆ
δημοσφαλῆ
Ven.
1500

1501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-862

ψεκάς
ψακὰς
Blomfieldius. Libri
ψεκάς
.
1501

1502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-863

θηγάνει
δίκῃ
Flor. Vict.
δίκα
, superscripto
ῃ
, Ven.
δίκῃ
, superscripto
ν
, Farn.
δίκην
Aurati emendatio est. Deinde libri
θήγει
. Ex mea emendatione
θηγάνει
in novissimas editiones receptum. Hesychius, fortasse ex hoc ipso loco,
θηγάνει, ὀξύνει
.
1502

1503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-864

θηγάναις Libri
θηγάναις
. Correxit Pauwius.
1503

1504. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-865

εἴθε μ' ἐδέξω Hemichorii signum habent Ven. Flor.
εἶτ' ἐμ' ἐδέξω
sic Vict. Porsonus
εἶθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω
. Sic optaret chorus ut ipse pro Agamemnone obiisset. At non hoc, sed prius se mortuum esse mavult quam pereuntem videret illum. Itaque recte Farn.
εἴθε μ' ἐδέξω
. Deinde Blomfieldius et Scholefieldius per negligentiam, opinor,
ἐσιδεῖν
. Libri enim
ἐπιδεῖν
.
1504

1506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-866

κατέχοντα χαμεύναν
δροίτῃ νῦν κατέχοντα χαμεύναν
Farn. Vict. Triclinii additamentum
νῦν
, quo versus acatalectus fieret, omittunt Ven. Flor. delevitque, a Porsono uncis inclusum, Schützius. Memorant
δροίτην
ex Aeschylo Etym. M. p. 288, 5. Eustathius p. 1726, 11. nomen illud etiam
δρύτην
scribi, nominatimque Eustathius hoc in loco, testantes. Disseruit de eo vocabulo in glossario Blomfieldius. Conf. etiam Zonaras p. 571.
1506

1509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-867

πλήσῃ Libri
κλήσει
vel
πλήσῃ
. αὐτῆς Deinde
αὐτῆς
Ven. Flor. Vict.
αὑτῆς
male Farn. adscitum tamen a Blomfieldio.
1509

1510-1512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-868

κτείνασ' ... ἀποκωκῦσαι ... ἐπικρᾶναι Edd. vett.
ἀποκωκύσαι ψυχὴν ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικράναι
. Servatus pravus accentus
ἀποκωκύσαι
in Porsoniana, quae tamen
ἐπικρᾶναι
dedit.
ἀποκωκῦσαι
Farn. Displicet asyndeton, mallesque pro altero horum verborum legi participium. Verum non ita scripsit Aeschylus, sed sic,
κτείνασ' ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι (scilicet αὐτόν), ψυχῇ τ' ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι.

1513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-869

ἐπιτύμβιον αἰῶ Inutilem Stanleii sive potius Vossii coniecturam,
ἐπιτύμβιον αἶνον
, receperunt Schutzius, Blomfieldius, Scholefieldius, probavitque G. Bernhardy in Syntaxi p. 108. non memores
λάσκων
neutraliter dictum esse, ut in Suppl. v. 531.
1513

1514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-870

σὺν δακρύοις
σὺν δακρύοιν
Flor. Vict. quod Porsonus in
σὺν δάκρυσιν
mutavit. Ven. Farn.
σὺν δακρύοις
. Hoc tenui, congruens cum strophicis, si ea recte emendavi.
1514

1516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-871

οὔτε ... λέγειν
οὔτε προσήκει
Farn. Deinde Auratus
μέλειν
pro
λέγειν
.
1516

1518. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-872

κάππεσε, κάτθανε Porsonus in Adv. p. 139. deleri volebat
κάππεσε, κάτθανε
. Dubitavit de scriptura propter augmenti omissionem Elmsleius ad Med. v. 1380.
κάππεσε κάτθανεν
Farn.
1518

1519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-873

τῶν ἐξ οἴκων Auratus
τῶν ἐξοίκων
. Declarant rem haec in Choeph. v. 424.
ἰώ, ἰὼ δαΐα πάντολμε μᾶτερ, δαΐαις ἐν ἐκφοραῖς ἄνευ πολιτῶν ἄνακτ', ἄνευ δὲ πενθημάτων ἔτλης ἀνοίμωκτον ἄνδρα θάψαι.
Itaque nulla mutandi caussa est. Nam
τῶν ἐξ οἴκων
de domesticis dictum sequebatur autem, ut coniici potest (nam post hunc duo versus excidisse antisystema docet), neque alios patiemur comitari funus.
1519

1522-1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-874

ἀλλ' Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως ... φιλήσει Libri
ἀλλ᾽ Ἰφιγένειαν· ἵν' ἀσπασίως - φιλήσῃ
. Haec etsi sic scripta esse potuerunt, si praegressa, quae exciderunt, permittebant, tamen tam parum id veri simile est ut non dubitandum videatur quin recte emendaverit Iacobus
ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως φιλήσει
.

1525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-875

ἀχέων
ἀχέων
Ven. Explicant
πόρθμευμ᾽ ἀχέων
non sane ab- surde: sed nescio tamen an scripserit Aeschylus
πόρθμευμα νεκρῶν
.
1525

1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-876

χεῖρε βαλοῦσα Libri
χείρε βάλοισα
. Emendavit Porsonus. Euripides Androm. v. 115.
πρὸς τόδ᾽ ἄγαλμα θεᾶς ἱκέτις πέρι χεῖρε βαλοῦσα
. Deinde vulgo
φιλήσει
. Vide ad v. 1522.
1526

1527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-877

ὄνειδος ἥκει Recte perspexit Wunderlichius in Obs. crit. p. 48. convicium pro convicio sic esse intelligendum, ut propter iniuriam, quam sacrificanda filia matri fecit, ipsi nunc a Clytaemnestra par referatur. Quae sequuntur sic accipienda, aufert Clytaemnestra auferentem, luitque qui occidit.
1527

1530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-878

ἐν χρόνῳ Libri
χρόνῳ
. Schützii emendatio est
χρόνῳ
. Pindarus Οl. ΙΙ. 106.
τὰ δ᾽ ἐν τῇδε Διὸς ἀρχῇ ἀλιτρὰ κατὰ γᾶς δικάζει τις ἐχθρᾷ λόγον φράσαις ἀνάγκῃ
.
1530

1531-1533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-879

ἀραῖον ... κεκόλληται γένος προσόψει Libri
θέσμιον γὰρ τίς ἂν γονὴν ῥᾷον ἐκβάλοι δόμων, κεκόλληται etc
. Mea emendatio,
ἀραῖον
, recepta a novissimis editoribus. Sed
θέσμιον γάρ
separandum est a ceteris verbis: quo significatur legem hanc esse, ut puniatur qui male fecerit. Perspexit hoc I. Symmons in adnotatione ad Anglicam interpretationem Agamemnonis p. 145. Deinde libri
γένος προσάψαι
. Stanleius coniecit
γένος προσάψαν
, Schutzius
γένους προσάψει
. Blomfieldius edidit
κεκόλληται γένος πρὸς ἄτα
, multus in demonstranda permutatione harum litterarum
Ψ
et
Τ
. Recepit hanc quam praeclaram vocat emendationem Scholefieldius, admisitque E. Leutschius in Schneidewini Philologo vol. I. p. 120. Scholefieldius, si quis dubitet, videre iubet Porsonum ad Med. v. 553. Scilicet Porsonus permutari
Ψ
et
Τ
illo loco docuit. At nemo dubitabit quin
ἄτᾳ
facile in
ἄψαι
abire potuerit: illud autem permulti dubitabunt, aptane sit ista quam Blomfieldius intulit sententia. Videbunt enim non esse omnino aptam neque ullo pacto cohaerere cum praecedentibus. Ferri
πρὸς ἄτα
posset, si non
γένος
, sed
δίκη
vel
τίσις
κεκολλῆσθαι diceretur, praegresso versu in parenthesi apposito. Hic, praesertim si asyndeton recte se habet, aliquid exspectatur quo graviter confirmetur id quod praecedente versu dictum est. Ideo ego coniiciebam
κεκόλληται γένος πρὸς ἅψιν
, sententia bona, sed vocabulo neque apto satis neque usitato tragoediae. Id Aeschylus sic potius dixisset,
κεκόλληται γένος πρὸς ἧπαρ
. Scribendum potius erat
κεκόλληται γένος προσόψει.
Confirmans chorus quod dixerat, non pellendam domo fuisse et neci tradendam filiam, graviter addit, prolem adspectu cum parentibus esse coniunctam.

1534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-880

ἐνέβης Libri
ἐνέβη
. Emendavit Canterus,
ἐνέβης
scribendum videri dicens. Id plerique viri docti probarunt: recte, ut videtur. Nam ut supra ubique Clytaemnestra modo improbat, modo probat chori dicta, sic hic quoque. Defendi quidem potest
ἐνέβη
, si de Agamemnone intelligatur: sed obscurior tamen et minus elegans haec ratio est. Quod si servandum esset
ἐνέβη
, rectius scriberetur
χρησμός
, ut Casaubonus voluit: quamquam ne hoc quidem probandum est, quum
χρησμός
, quod vocabulum hic ad chori vaticinium refertur, non possit pronomine suo
ὅδε
carere.
οὖν
οὖν
Vict. et, ut videtur, Farn.
οὖν
, ut videtur, Ven. Flor.
1534

1536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-881

Πλεισθενιδᾶν
Πλεισθενιδᾶν
, superscripto
οιδ
, Farn. Tzetzes in Exegesi Iliadis p. 68, 19.
ὁ Ἀγαμέμνων, ὁμοίως δὲ καὶ Μενέλαος, καθ' Ἡσίοδον καὶ Αἰσχύλον (hic et v. 1570.) Πλεισθένους υἱοῦ Ἀτρέως παῖδες νομίζονται
, et p. 69, 3.
κατὰ δὲ Ἡσίοδον καὶ Αἰσχύλον καὶ ἄλλους τινὰς Ἀτρέως καὶ Ἀερόπης Πλεισθένης: Πλεισθένους δὲ καὶ Κλεόλλας τῆς Δίαντος Ἀγαμέμνων, Μενέλαος, καὶ Ἀναξιβία· νέου δὲ τοῦ Πλεισθένους τελευτήσαντος ὑπὸ τοῦ πάππου αὐτῶν ἀνατραφέντες Ἀτρέως Ἀτρεῖδαι πολλοῖς
(scr.
τοῖς πολλοῖς
)
ἐνομίζοντο
. Eadem, sed Aeropen Plisthenis uxorem fuisse, schol. ad Il. II. 249.
1536

1537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-882

θρέψει
θρέψει
Ven. Flor.
θύσει
Vict. et superscripto
π
Farn.
1537

1538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-883

δυσπλήρωτον
δύσπλητά περ
Flor. Deinde
ὁ δέ
Farn.
ὁ δὲ
Vict.
ὁ δὲ
primus Auratus.
1538

1540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-884

NA Hic versus deest in Farn.
1540

1541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-885

τε
τε
in
δὲ
mutandum videbatur Aurato.
1541

1542-1543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-886

χὤςτ' Libri
πᾶν ἀπόχρη μοι δ᾽ ἀλληλοφόνους
, nisi quod Farn.
ἀποχρῇ
. Malam Canteri coniecturam,
καὶ ἀλληλοφόνους
, ut
τε
et
καὶ
sibi responderent, admiserunt Blomfieldius et Scholefieldius. At apertum est hoc dicere Clytaemnestram, si mutuis caedibus liberet domum, exiguo se fore contentam.
Μοι
interpretis est,
δ'
autem reliquum ex
χἄσδ'
, quod scriptum fuerat
χᾆδ'
, supra posito
ας
syllabae compendio.

1545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-887

NA Si imitatus est Aeschylum Attius in Agamemnonidis, cuius fabulae mentionem feci ad v. 764. referri ad hanc orationem poterunt verba quae ex versibus trochaicis excerpta attulit Nonius in v. oblitterare p. 246, 29.
inimicitias Pelopidarum. renovare. exstincta iam oblitteratas memoria
1545

1547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-888

ἄτην Libri
ἄγην
. Emendavit Auratus.
1547

1548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-889

ἐφυμνῆσαι Libri
ἐφυμνῆσαι
.
1548

1550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-890

χερσὸς
χερσὸς
Farn. quod adoptavit Blomfieldius. Deinde libri
ἐκτινόντα
. Auratus
ἐκτινόντα
, quod Schützius et Blomfieldius receperunt, inusitatum aoristum.
1550

1553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-891

αὑτοῦ τ' ἀδελφόν Libri
αὑτοῦ τ' ἀδελφόν
, recte, ut ex Aegisthi persona dictum, ipsius. Elmsleius ad Med. v. 940.
αὑτοῦ δ᾽ ἀδελφόν
.
1553

1555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-892

ἑστίας
ἑστίαν
Auratus et Casaubonus.
1555

1558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-893

ἀστοξένια δέ
αὐτοῦ ξένια δὲ
Ven.
αὐτοῦ· ξένια δὲ
, iuncto
αὐτοῦ
cum verbis praegressi versus, Vict. et sic, ut videtur, Flor.
αὐτοῦ. ξενίᾳ δὲ
, cum glossa
φιλοξενίᾳ
, Farn. Blomfieldius, quem secutus est Scholefieldius,
αὐτός
scripsit, iunxitque praecedentibus. Monui in adnotationibus ad Agamemnonem Humboldti scribendum esse
ἀστοξένια δέ
.
Ἀστόξενοι
interprete Hesychio sunt
οἱ γένει μὲν προςήκοντες, ἐπὶ δὲ τῆς ἀλλοδαπῆς γεγονότες
. Fere eadem leguntur in Bekkeri Anecd. p. 456, 5. Alii alia prodidere, de quibus Ruhnkenius dixit ad Timaeum p. 57. commemorans ille etiam permutata
ἀστοξενεῖν
et
αὐτοξενεῖν
apud Hesychium. Sic apud Moschopulum περὶ σχεδῶν p. 119. bis
αὐτόξενος
pro
ἀστόξενος
legitur, correctum a Valckenario Animadv. ad Ammonium p. 113. Auctoribus ab Ruhnkenio memoratis adde Eustathium p. 485, 20. et Aeschylum Suppl. v. 341. quem locum, quod praeteriisse videtur Ruhnkenium, spectavit Pollux III. 60.
1558

1559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-894

αὑτοῦ Schützius, vulgatum
αὑτοῦ
in praecedente versu languere sentiens, et illud vocabulum et
Ἀτρεὺς προθύμως μᾶλλον ἢ φίλως
in minore editione ingeniosa sane coniectura delevit, ut sic procederet oratio,
ξένια δὲ τοῦδε δύσθεος πατὴρ πατρὶ τώμῷ
. Sed restituto
ἀστοξένια
patet sublatum esse vitium.
1559

1561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-895

παιδίων
παιδίων
Vict.
παιδίων
Scaliger. Et sic Ven. Flor. Farn.
1561

1563-1564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-896

ἔκρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθημένοις ἄσημ'· ὁ δ' Libri
ἔθρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθήμενος. ἄσημα δ᾽ αὐτῶν etc
. Ad
ἀνδρακάς
in Farn. adscriptum
ἀντὶ τοῦ καθ᾽ ἑαυτόν
. Non potuisse Aeschylum ita scribere manifestum est: neque coniecturae, quibus viri docti haec tentarunt, probari possunt. Verum quod olim putavi, excidisse aliquot versus post v. 1562. non amplius credo, quum vitia orationis facillime tolli possint. Scripsisse enim videtur Aeschylus
ἔκρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθημένοις ἄσημ'· ὁ δ᾽ αὐτῶν etc.
Et illud quidem
ὁ δ'
etiam Dindorfius, sed, ut cetera legit, inepte. Est autem
καθημένοις
dativo, non accusativo casu scribendum, quia non illud agebatur ut convivas celaret, sed ut coram convivis Thyesten. De Thyeste Hyginus fab. 88. qui quum vesceretur, Atreus imperavit brachia et ora puerorum afferri. Similiter apud Herodotum I. 119. Harpago filii caput, manus, pedes, in canistro, quo abscondita erant, ostenduntur.

1567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-897

ἀμπίπτει ... ἐμῶν Libri
ᾤμωξεν ἄν. πίπτει δ᾽ ἀπὸ σφαγῆς ἐρῶν
, nisi quod in Vict. comma est post
ἄν
, et
ἐρῶν
scriptum. Non omnia feliciter Canterus, sed recte tamen
ἀμπίπτει
. Deinde Auratus et Vossius
ἐμῶν
. Id male Wellauerus dictum putat pro
ἀπεμῶν σφαγάς
, genitivo partem significante.
Ἀπὸ σφαγῆς
est a mactatis carnibus, fastidio scilicet affectus. Tuetur autem Aurati emendationem historia.
Ἔμεα
Suida et Zonara p. 700. testibus locus fuit vicinus Mycenis, dictus ita quod ibi carnes filiorum evomuerit Thyestes, ut refert Eustathius p. 184, 12. 1002, 30. et obiter p. 996, 38. atque Etym. M. p. 334, 19.
1567

1569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-898

σύνδικος
Σύνδικος
, non alibi inventum, si recte se habet, pertinet ad
πᾶν τὸ Πλεισθένους γένος
, ut sit communiter, communi iustitia.
τιθεὶς ἀράν
Deinde
τιθεὶς ὅμου
(
ὅμου
Flor.) Flor. Farn. Vict.
τιθεὶς ὁμοῦ
Ven. Recte Abreschius
τιθεὶς ἀράν
.
1569

1570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-899

ὀλέσθαι Libri
ὀλέσθαι
. Glossa in Farn.
ἀπώλετο
. Emendavit Porsonus.
1570

1571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-900

ἐκ Τυνδάρεω δέ τοι Dubitari potest scribendumne sit
ἐκ Τυνδάρειδός του
.
1571

1573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-901

τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπίδεχ' ἀθλίῳ πατρί Libri
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δέκ' ἀθλίῳ πατρί
, ad quod nemo offendit ante Emperium in Zimmermanni Diurnis a. 1835. p. 635. cui tamen et ibi et p. 1000. male cessit emendatio. Hyginus fab. 88. duos nominat Thyestae filios, qui mactati fuerint ab Atreo, Tantalum et Plisthenem; scholiastes Euripidis ad Or. v. 800. et Tzetzes Chil. 1. 18. v. 449. tres, Aglaum, Orchomenum, Callaeum; alii unum. Sed habuerit ille tredecim filios, etsi nihil de isto numero proditum est, certe ad summum tres mactari potuerunt, quod reliquos iam adolevisse necesse erat. Qui factum igitur ut horum nullus vindictam ab Atreo exigeret? Nec proficiat quis quicquam, si non filiorum, sed liberorum istum numerum fuisse statuat, ut pleraeque fuerint filiae. H. L. Ahrens scribendum coniecit
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δύ᾽ ἀθλίοιν πατρί
. Sed hoc neque veri similitudinem habet, et desideramus articulum vel pronomen, hoc modo
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δυοῖν τοῖνδ᾽ ἀθλίοιν
. In re admodum dubia, quum certam emendationem non invenirem, scripsi mutatione paene nulla
τρίτον γὰρ ὄντα μὲ ἐπίδεχ᾽ ἀθλίῳ πατρί.
Nihil quidem praesidii huic coniecturae affert quod Hesychius habet,
ἐπίδεχα
(codex
ἐπίδιχα
),
σκύφον τὸν μὴ κενόν
, ubi Lobeckius Paral. p. 278.
δ
et
χ
permutata esse coniiciens, suspicatus est
ἐπίδοιχα
scribendum esse. Quid autem si
ἐπίδεχα
passive dictum sit de eo qui post alios acceptus sit, ut hic de Aegistho post mactatos fratres patri nato?
1573

1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-902

NA Ne cui haec,
καὶ τοῦδε τἀνδρός
, non recte nexa videantur cum praecedentibus, tenendum est continuata haec esse cum v. 1572. ceteris in medio explicandi caussa positis.
1576

1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-903

ἰδόντα
ἰδόντα
Ven. Flor. Vict.
ἰδόντι
Farn. Vide Elmsleium in addendis ad Heracl. v. 693.
1579

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-904

ἐν κακοῖσιν Abreschius
ἐν θανοῦσιν
, Porsonus
ἐν καμοῦσιν
scribendum esse coniecerunt, non recto usi iudicio. Verbis, non re simile est, quod Blomfieldius comparat, Sophoclis in Aiace v. 1091.
Μενέλαε, μὴ γνώμας ὑποστήσας σοφάς, εἶτ᾽ αὐτὸς ἐν θανοῦσιν ὑβριστὴς γένῃ.
Nam Aegisthus non insultavit mortuo, sed vindictam se ostendit non iniustam sumpsisse. Recte librorum scripturam,
ἐν κακοῖσιν
, defendit Blomfieldius his in Aiace v. 1118.
οὐδ᾽ αὖ τοιαύτην γλῶσσαν ἐν κακοῖς φιλῶ,
et v. 1151.
ὃς ἐν κακοῖς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας.
Sed non debebat suspicari sensum esse insolentiam etiam in ignavis non probo.
1580

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-905

τόνδ' ἔφης
τόνδε φῂς
Pauwius. Libri
τόνδ' ἔφης
. Blomfieldius cum Bothio signum interrogandi in fine sequentis versus posuit. Wellauerus, in Humboldti interpretatione post v. 1580. et 1606. unius versus omissionem asteriscis indicatam videns, intellexit, quod volebam, antithetica ratione hoc colloquium compositum esse, ut medii sint Aegisthi quinque versus 1597-1601. inde utrimque terni chori, tum octo Aegisthi, extremi autem seni, quos rursum chorus recitat. Ex qua descriptione colligitur chorum in hemichoria divisum fuisse, quorum utriusque dux verba fecit. Itaque hemichoria indicavi ubi vulgo chori nomen praefixum est. Hic autem etsi qui desideratur sententiarum nexus restitui duobus modis potest, si aut
σὺ δ᾽ ἄνδρα τόνδ᾽ εἰ φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
scribitur, aut meliore versus numero
εἰ δ᾽ ἄνδρα τόνδε φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
(expressit hoc autem vertendo Humboldtus), tamen neutrum satis veri simile est. Accedit quod etiam
ἐν δίκῃ
suadet ut aliquid excidisse credamus. Verum lacuna aperte non ubi apud Humboldtum et Wellauerum notata est, ante v. 1581. indicanda erat, sed ante v. 1584. Excidit, nisi fallor, tale quid,
τοίγαρ στυγηθεὶς δυςθέοις τολμήμασιν
, ut pro
ἀλύξεις
mutata constructione illatum sit
οὐ φημὶ ἀλύξειν τὸ σὸν κάρα
. Eodem modo illud
τοίγαρ
interrogationem sequitur in Choeph. v. 882.
φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοίγαρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσει.
1581

1582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-906

ἐποίκτον Libri
ἐποίκτον
. Blomfieldius, quia haec vox neque alibi exstet, neque hic exstitisse debuerit (id vero quomodo demonstrabit?),
ἐπακτὸν
edidit ex Casauboni coniectura. At quid est
ἐπακτὸς φόνος
? Idem vero est
ἐποίκτον
quod
ἐποίκτιστον
ν. 1180. In Farn. glossa
ἄξιον οἴκτου
.
1582

1586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-907

NA Blomfieldius dubitabat an haec Clytaemnestrae oratio esset, credo quod chorum videbat deinde Clytaemnestram alloqui.
1586

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-908

τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον Libri
γνώσῃ, γέρων ὢν, ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ τῷ τηλικούτῳ, σωφρονεῖν εἰρημένον
. Glossa in Farn.
προσταγὲν αὐτῷ
, quae satisfecit Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio, aliis. At languidum illud additamentum est. Quare ad Vigerum p. 702. scribendum monui
τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον
. Id intelligere se negat Blomfieldius, nec Wellauerus ferri posse articulum a participio remotum credebat. Num haesissent, si legissent
ἡ τηλικούτῳ σωφρονεῖν παροιμία
? Illud
εἰρημένον
nisi alius, certe Theognidis est v. 578.
μή με δίδασκ'· οὔ τοι τηλίκος εἰμὶ μαθεῖν.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-909

δεσμὸν δὲ
δεσμὸς δὲ
Farn. Vict.
δεσμὸν δὲ
Ven. Flor.
1590

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-910

ἐξοχώτατοι
ἐξοχώτατε
Ven.
1591

1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-911

πταίσας Libri
πτήξας
. Glossa in Farn.
παθών
. Est illud quidem analogiae congruum participium, sed quum neque usitatum sit, neque a grammaticis commemoretur, neque cur ei Aeschylus
παθών
posthabuerit appareat, non videtur dubitandum esse quin corrigi debeat. Ac
παθών
praebet scholiastes Pindari Gottingensis ad finem Pyth. II. qui hunc versum ex Agamemnone affert. Respicit versum Zenobius V. 70. non afferens tamen. Butlerus coniecit scribendum esse
πταίσας
, idemque, probatum Porsono Adv. p. 158. cui tamen nota erat scholiastae illius lectio, et Elmsleio ad Baccharum v. 794. adsciverunt Blomfieldius et Wellauerus. Mirum, quum
πταίσας
, offendens, aptissime dictum sit, praelatum esse quod languet. Vide ad v. 972.
1593

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-912

γύναι, σὺ τοῦδ' ἥκοντος Libri
γύναι σὺ τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
. Auratus quum coniecisset
τοῦ γ' ἥκοντος
, Stanleius
τοῦδ᾽ ἥκοντος
scribi iussit, quod receperunt Schützius, Porsonus, et ceteri praeter Wellauerum et Scholefieldium. Wellauerus
τοὺς ἥκοντας
ab
οἰκουρός
pendere voluit (quod fieri non potest), hoc sensu, domi exspectans eos qui ex pugna rediissent: nam chorum haec non Clytaemnestrae, sed Aegistho dicere, quem mulierem appellet: Clytaemnestram non esse in scena. Hoc postremum plane falsum est: mansit enim Clytaemnestra in scena, manetque usque ad finem fabulae: illud prius autem non minus errore caret. Nam si quis putet,
γύναι
quum dicit chorus, Aegisthum appellari, necessario statuere debebit scribendum esse non
αἰσχύνουσα
(id enim non solum ambiguum, sed prorsus ineptum esset), verum
αἰσχύνας
, masculinum participium. Praeterea ob eandem ambiguitatem scribendum esset coniunctim
γύναι σύ
. Sic demum haec recte dicta essent. Scholefieldius ad
τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
intelligendum putavit
ἔδρασας
. id quidem fieri non potest, nisi sic, ut mutata constructione adiecta sint illa
ἀνδρὶ στρατηγῷ τόνδ' ἐβούλευσας μόρον
. Praestat Stanleii emendatio: sed scribendum est cum Blomfieldio continuata oratione
γύναι, σὺ τοῦδ᾽ ἥκοντος ἐκ μάχης νέον οἰκουρὸς εὐνὴν ἀνδρὸς αἰσχύνουσ᾽ ἅμα etc
. Stanleius post
αἰσχύνουσα
apponere virgulam voluit.
1594

1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-913

τῷδ' Libri
τόνδ' ἐβουλεύσας
. Blomfieldius, cui iam olim
τῷδ'
in mentem venerat, id postea codicis Flor. auctoritate recepit. At
τῷδε βουλεύσας
Flor. et Ven. infra v. 1603. habent, non hic. Inutile est autem
τῷδε
, aptum vero
τόνδε
, quum caedes haec, quae modo facta est, hoc quasi in iudicio disceptetur.
1596

1600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-914

ἴδιος Libri
ἴδιος
. In Farn. glossa
ἴδιος
. Quod Pauwius coniecit, probatum Heathio,
ἴδιος
, recepit Blomfieldius. At neque mites se esse simulant Aegisthus et Clytaemnestra, neque, si simularent, recte id diceretur, quum Orpheum non feras belluas, sed omnia mitigasse dixerit Aegisthus. Iacobi emendationem,
πρᾴοις
, merito probarunt alii.
1600

1601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-915

σοὶ Libri
ἦ σὺν
vel
σὺν
et
ἐμοὶ
vel
ἐμοῦ
.
1601

1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-916

οὖν Hoc dicit, tu scilicet mihi rex Argivorum eris. De his particulis
ἦ δή
videndi Seidlerus ad Iph. Taur. v. 1304. et Schneiderus ad Platonis Civit. I. p. 36. Libri
οὖν
vel
οὖν
.
1602

1603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-917

τῷδε βουλεύσας
τῷδ᾽ ἐβουλεύσας
Vict. et, ut videtur, Farn.
τῶδε βουλεύσας
Ven. Flor.
1603

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-918

NA De iterato
οὐκ
vide Reisigium in Comm. crit. ad Oed. Col. p. 239. Signum interrogandi, quod in fine huius versus positum est, rectius tolli videtur.
1604

1605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-919

σοφός Male Auratus
σοφῆς
, hunc versum choro continuandum ratus.
1605

1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-920

NA
ἐχθρὸς ἢ παλαιγενὴς, ἐκ τῶνδε· τοῦδε
Vict.
ἐχθρὸς. ἢ παλαιγενὴς ἐκ τῶνδε, τοῦδε
Farn.
ἢ παλαιγενής
etiam Ven. Flor. Auratus
ἦν π.
, Schützius
ᾖ
, Bothius
ὤν
, Porsonus
ἦ
, coli signo in fine versus posito. Receptum
ἦ
in editionibus novissimis. Ego autem, inquit, suspectus eram veteris inimicitiae,
ὕποπτος ἢ ἐχθρὸς ὤν
. Deinde Iacobus et Pearsonus
ἐκ τῶν δὲ τοῦδε χρημάτων
, quod fere probarunt editores, vereor ne non recte. Nimis enim abrupta opum Agamemnonis mentio, quibus sic demum recte se fretum dicere poterat Aegisthus, si eas nunc suas esse significasset. Quare olim mihi in mentem venerat scribendum esse
ἐκ τῶνδε δ᾽ ἐγχειρημάτων
. Sed postea vidi lacunae notatione non solum defendi scripturam librorum, sed etiam versuum rationem antitheticam salvam praestari. Cohaerebat oratio, nisi fallor, hoc fere modo,
ὥςτ' ηὐλαβεῖτ᾽ ἄν. νῦν δ᾽ ἐγὼ κρατῶν δόμων ἐκ τῶνδε τοῦδε χρημάτων πειράσομαι ἄρχειν πολιτῶν.
1606

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-921

πολιτῶν Scaliger et Pearsonus
πολιτῶν
in
τὸ λοιπόν
mutatum volebant.
1609

1610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-922

βαρείαις Mirabiles sunt ellipses quibus viri docti hoc
βαρείαις
explicare adnisi sunt. Quod ante pedes est dici debebat, dixitque in glossario Blomfieldius, ex re ipsa verboque hoc
ζεύξω
cogitandum esse
ζεύγλαις
. Sic in Aeschinis oratione in Ctesiph. §. 43. quum plerique codices praebeant
μείζοσι τιμᾶσθαι
, facile apparet additum
τιμαῖς
interpreti deberi. Pessimam Pauwi coniecturam,
οὔτι μοι
, receperunt Porsonus, Blomfieldius, Boissonadus, Dindorfius. σειραφόρον
σειρασφόρον
Flor. Vict.
σειραφόρον
recte Ven. Farn. cum Polluce, cuius verba statim afferam.
1610

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-923

κριθῶντα Recte libri
κριθῶντα
. Pollux VII. 24.
τὸ μέντοι ὑπερεμπεπλῆσθαι καὶ ὑπερκεκορέσθαι ὑπερμαζᾶν ἀπὸ τῆς μάζης ἔλεγον οἱ παλαιοί, οἱ δὲ νέοι κριθιᾶν ἀπὸ τῶν ὑποζυγίων· Αἰσχύλος μὲν γὰρ εἴρηκε “σειραφόρον” τε καὶ “κριθιῶντα
(sic vulgo: Bekkerus
κριθῶντα
)
πῶλον, Σοφοκλῆς δέ ἕως ὅτου κριθώσης ὄνου
(vulgo
οἴνου
).” Inconsiderate Blomfieldius eumque secutus Wellauerus
κριθιῶντα
non solum metro, sed etiam analogiae repugnare dicunt. Utrumque verbum probum est, sed confudisse videtur Pollux, homo levissimus. Nam
κριθιῶν
dicuntur equi qui morbo hordeationis affecti sunt,
κριθῶν
autem qui bene pasti ferociunt. Non satis distinxit haec Butmannus in Lexilogi vol. II. p. 173. Illud tamen recte Pollux, recentiores
κριθιῶν
eo quo indicat significatu dixisse. Certe in Apollonii Lexico Homerico
ἀκοστήσας
explicatum dicitur a quibusdam per
κριθιάσας
. Blomfieldius temere excogitavit
κριθοῦν
, quum in glossario
κριθώσης
scribi in Sophoclis apud Pollucem verbis voluit. Pridem viderunt viri docti
ὄνου
ibi scribendum esse, ediditque ita Bekkerus. Versus fuit trimeter, ad hunc fortasse modum scriptus antequam excideret verbum,
ἕως ὅτου ψαύσειε κριθώσης ὄνου.
Cleanthes apud Stobaeum VI. 20. dubitari potest an cum morbi quadam significatione usus sit illo verbo hisce in versibus,
πόθεν πότ' ἆρα γίνεται μοιχῶν γένος; ἐκ κριθιῶντος ἀνδρὸς ἐν ἀφροδισίοις.
Porro in Aeschyli versu libri
ὁ δυσφιλὴς κότῳ
. Scribendum esse
σκότῳ
vidit Auratus: unde Stanleius, ut antea Scaliger,
δυσφιλεῖ σκότῳ
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Recte Blomfieldius ceterique in
ὁ δυσφιλὴς σκότῳ
acquieverunt. Comparavit cum Aeschyli verbis Scaliger ad Varr. de re rust. p. 246. haec Pacuvii in Doloreste,
nam te in tenebrica saepe lacerabo fame clausum, et fatigans artus torto distraham.
1611

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-924

σύνοικος
ξύνοικος
Flor. Farn. Vict.
σύνοικος
Ven.
1612

1614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-925

ἀλλὰ σὺ γυνή Libri
ἀλλὰ σὺν γυνή
. In Farn. glossa
σοὶ δεσπότῃ
. Canterus
ἀλλὰ σὲ γυνή
. Spanhemius, Heathius, Schützius, Blomfieldius, alii
ἀλλὰ νιν γυνή
. Servarunt
σὺν
Porsonus et Scholefieldius, vereor ne non recte. Certe exemplum requiro sic in media oratione positae praepositionis.
1614

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-926

ἆρά που
ἆρά που
Farn. Hoc dicit, vivitne alicubi Orestes? Loquitur autem coryphaeus aversus ab Aegistho, conversus autem ad alterum hemichorium. Alioqui non
τοίνυν
, sed
ὑμῖν
diceret.
1616

1619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-927

κοὺ λέγειν Libri
ἀλλ' ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα
. Auratus
δοκεῖ
, quod recepit Blomfieldius. Non mutandum esse
δοκεῖς
intellexissent, si considerassent verba quae languidissima ac plane inepta in libris leguntur,
καὶ λέγειν
. Scripsit Aeschylus
κοὺ λέγειν
. At, inquit Aegisthus, quoniam factis, non dictis pugnaturus videris, statim cognosces —. Non eloquitur sententiam, gestu se gladium stringere velle significans. Excidit autem post hunc versum is quo chorus ad haec respondebat.
1619

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-928

NA Libri hunc et sequentem versum choro tribuunt. Quos quum olim sequerer, erravi quum inter eos medium interiisse putavi Aegisthi versum, quo ille quod dicere occoeperat ad finem perduceret. Stanleius versus 1619-1622. Aegistho, 1623. choro, 1624. rursum Aegistho tribuendos censebat. Eum secutus est Boissonadus,
λοχίτας
satellites esse Aegisthi monens ut in Choephoris v. 755. afferensque etiam Soph. Oed. R. v. 751. Adnotaverat, opinor, tale quid Hesychius, apud quem quod legitur
λοχίτης, ἐνεδρευτής, βασιλεύς
, sic corrigendum videtur,
λοχίτης, ἐνεδρευτής, ὑπηρέτης βασιλέως
. Illud recte Stanleius et Boissonadus viderunt, hunc versum Aegisthi esse: sed in ceteris libros sequi debebant. Absurdum est enim Argivis mortem portendi, quod omen in Aegisthum expetere, qui Agamemnonis necem capite luiturus erat, oportebat.
1621

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-929

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
Porsonus. Libri
ἀλλὰ κἀγὼ μήν
. πρόκωπος Deinde
πρόκωπος
Ven. Vict.
πρόκοπος
Flor.
πρόκοπτος
Farn.
1623

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-930

αἱρούμεθα Libri
ἐρούμεθα
. Servavit hanc inusitatam futuri formam Porsonus. Stephanus male
ἑλούμεθα
. Schützius
αἱρώμεθα
, quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius. Verissime Auratus, Canterus, Tyrwhittus
αἱρούμεθα
, sed Tyrwhittus tamen falso argumento usus, quod scholiastes ad
τὴν τύχην
adscripserit
τὸν οἰωνὸν δηλονότι
. Nam ista scholiastae adnotatio non ad
τὴν τύχην
, sed ad
δεχομένοις
pertinet. Id Elmsleius si animadvertisset, non adnotasset ad Tyrwhitti observationem pro
θανεῖν
hoc in versu scribendum videri
κτανεῖν
. Immo necessario repetendum est verbum illud quod dixerat Aegisthus: accipimus omen, quod te mori non dubitare dixisti, et capimus nobis fortunam. Activo verbo Aeschylus usus est in Suppl. v. 365.
ἀμηχανῶ δὲ καὶ φόβος μ' ἔχει φρένας δρᾶσαί τε μὴ δρᾶσαί τε, καὶ τύχην ἑλεῖν.
1624

1625-1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-931

NA In libris hi versus hoc ordine leguntur,
μηδαμῶς ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν ἄλλα δράσωμεν κακά. ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον ὁ ἔρως, πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν ἡματώμεθα.
Emendavi hunc versuum ordinem et huc retraxi versum qui in libris post v. 1635. alienissima in sede positus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα.
Versu 1625.
δράσωμεν
Vict. Codices
δράσομεν
. Proximo versu libri
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὕπαρχει· μηδὲν ἡματώμεθα
. Auratus
ὑπάρχει
et
αἱματώμεθα
. Et
ὑπάρχει
Scaliger quoque. Receperunt haec Porsonus aliique. Vossius cum eoque Stanleius legendum putabant
μηκέθ' αἱματώμεθα
, Blomfieldius
μηδ᾽ ἔθ' αἱματώμεθα
. In adnotatione ad interpretationem Humboldti, quoniam hi trochaei aperte ex lacero atque attrito codice descripti sunt, ut qui descripsit non omnia legere potuisse videatur, scribendum conieceram
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει μηδὲν ᾑματωμένοις
, non recte: nam id
μηδὲν αἱματουμένοις
potius scribendum esset. Nunc, loco versus mutato, scripsi
πημονῆς ἅλις δ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.
Versu 1627. Libri
δύστηνον ὁ ἔρως
. Egregia Schützii emendatio,
δύστηνον θέρος
, merito assensum tulit editorum, quamquam quae sententia esset horum verborum omnes iuxta Schützium non satis intellexisse video. Omnes enim, prorsus neglecto
πολλά
, sic interpretantur ac si diceret Clytaemnestra haec quoque perpetrasse tristis messis est. At hoc illa dicit,
ἀλλὰ καὶ τάδε πολλά ἐστιν ἐξαμῆσαι δύστηνον θέρος
, sed haec quoque satis multa sunt, ut inde tristem messem metamus. Praesagit enim vindictam interfecti Agamemnonis. Absolvitur sententia eo versu quem huc revocatum addidi. Is in Flor. Farn. Vict. ita scriptus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
. In Ven. etiam in medio versu lacuna est, hoc modo,
σώφρονος γνώμης κρατοῦντα.
Stanleius, quum Casaubonus
ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
scribendum coniecisset, hunc versum ita explebat,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα δύςφορον
. Pro hoc ultimo verbo Porsonus aliique asteriscos posuerunt. Ac profecto
δύςφορον
non scripsit Aeschylus. Posui quod eum scripsisse veri non dissimile est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντ᾽ αἶσχος μέγα.
Itaque haec est sententiarum ratio, nequaquam faciamus alia mala, sed vel haec satis multa sunt ut malam messem metamus, prudentis autem consilii expertem esse regnantem probrum est.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-932

στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους Libri
στείχετε δ᾽ οἱ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους τούσδε
. Scaliger, deleto
τούσδε
, legebat
στείχεθ' οἱ γέροντες εἴσω
. Pro illo
εἴσω
Porsonus
ἤδη
posuit. Auratus
στείχεθ' οἵδε δ᾽ οἱ γέροντες
. Wakefieldii in Silva critica I. p. 60. aliorumque coniecturas sciens praetereo. Blomfieldio placebat
στείχετ᾽ ἤδη δ᾽ οἱ γέροντες
, quod recepit Scholefieldius. Illud vero mirum est, quod idem Blomfieldius Heathii inventum amplexus est,
πρὸς δόμους, τετρωμένους πρὶν παθεῖν
, probatum Elmsleio quoque. At
πρὸς δόμους πεπρωμένους
non dubitandum videtur quin verum sit: sed hoc participium, quo destinata cuique et propria domicilia significantur, non aliter aptum est huic loco nisi si simul ad regiam domum refertur, quae iam Aegistho, ut regi, sicuti senibus privatae domus, iusta sit habitatio. Ex quo colligi potest, id quod etiam res ipsa docet, Aegisthum non minus quam senes in suas quosque domos se recipere iuberi, plane ut in Oedipo rege v. 637.
οὐκ εἶ σύ τ' οἴκους, σύ τε, Κρέων, κατὰ στέγας;
Itaque scribendum erat
στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους.
Vidit hoc etiam Franzius.
1629

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-933

πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντες καιρὸν
Flor.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντα καιρὸν
Ven. Farn. Vict. Deinde
ἐπράξαμεν
Flor. Farn. Vict.
ἐπραξάμην
Ven. Heathius ingeniose
στέρξαντας αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Et
στέρξαντας
probabat Elmsleius, assentiens ille Blomfieldio in
αἴρειν
, qui sic scripsit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντας· αἴρειν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, obsequentem nactus Scholefieldium. Nimia profecto mira. Quis enim haec intelligat? Adhibuit quidem Blomfieldius Euripideae Electrae versum 942.
ἢ μὲν γὰρ ἀεὶ παραμένουσ' αἴρει κακά
. Sed haec verba sunt sine sententia. Recte Tyrwhittus scribendum vidit
αἴρει κάρα
. De natura loquitur Euripides, praestantiore divitiis, quae caput tollat, quod stabilis sit et permanens. In Aeschyli versu olim conieci scribendum esse
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ' ἄκαιρα
, et nullius litterae mutatione facta Bothius
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ᾽ ἄκαιρον
. Verum tamen neque haec vera esse, nec, si quis, quod haud inelegans est,
ἄρξαντ' ἀκαίρων
scribi vellet, codicis Florentini scriptura,
ἔρξαντες
, monstrat, quae quin vera sit vix dubitari posse arbitror. Nam et nominativus magis quam accusativus cum praecedentibus congruit, et pluralis positus est aptissime, quo ad solos senes haec admonitio referatur, et tritissimum illud
παθεῖν ἔρξαντα
recte caret inutili additamento
ἄκαιρα
, et denique iste
ἔρξαντες
efficitur ut illa nimis superba sententia,
χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, molliri debeat alius vocabuli intercedente vinculo. Ac valde quidem arrideat fortasse quod Lobeckio Pathol. proleg. p. 248. placuit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες· αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Probabilius tamen mihi videtur scripsisse Aeschylum
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
Sic loquitur mulier, i et tu et vos, senes, vestras domos, priusquam vim patiamini. Sufficere oportebat quae passi sumus. Sin nondum satis est hisce malis, accipiemus, dei si nos gravis ira infortunio plectet. Hoc modo quum loquitur, neque asseverat oportuisse Agamemnonem interfici, sed permittit iudicio aliorum, et, si iniuste necatus sit, diis relinquendum esse vindictam monet.
1630

1631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-934

εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν Libri
εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις γ' ἐχοίμεθ' ἄν
. Auratus
εἰ δέ τῳ μόχθων δέοιτο
vel
μέλοιτο
. Alii quae coniecerunt adeo nec Graeca sunt neque intelligi possunt, ea ut referre pigeat. Humboldtus quid vertendo expressisset non recte assecutus est Wellauerus. Expressit ille meam emendationem, quam ad eius interpretationem non adscripsi,
εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυςτυχῶς πεπληγμένοι.
De sententia dictum est ad versum praecedentem.
Ἔτ' οὐ
habet Sophocles Trach. v. 116.
ἔτ' οὐδέν
idem in Philocteta v. 1217.
Οὐ
vero hic, non
μή
, dici debuit, quia
οὐχ ἅλις
per se unam notionem efficiunt, neque negatio ad particulam conditionalem pertinet.
1631

1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-935

χολῇ
χολῇ
recte Vict. et, ut Franzius ait, Flor.
χηλῇ
Farn. et, ut Franzius ait, Ven. quod videtur monachi esse cui imago diaboli obversabatur. Neque enim potest defendi his quae in Persis v. 510. leguntur,
ὦ δυσπόνητε δαῖμον, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλλου παντὶ Περσικῷ γένει
. πεπληγμένοι
πεπληγμένοις
Ven.
1632

1634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-936

ἀπανθίσαι Non inepta est Wakefieldii coniectura
ἀκοντίσαι
. Sed recte tamen dictum videtur
ἀπανθίσαι
, quod idem fere est ac
δρέψασθαι
.
1634

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-937

δαίμονος Libri
δαίμονας
. Casauboni et, nisi fallor, Aurati quoque emendatio
δαίμονος
inde a Schützio merito recepta est. Post hunc versum in libris hic versus legitur,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
, quem post v. 1627. collocavi.
1635

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-938

προσσαίνειν
προσσαίνειν
Ven. Farn.
προσαίνειν
Flor. Vict.
1636

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-939

NA Huic versui in Flor. Clytaemnestrae persona praefixa est. Aegistho recte eum tribuunt Farn. Vict.
1637

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-940

θνῄσκοντος ἀνδρός Speciosa, nec tamen necessaria est Aurati coniectura,
φεύγοντος ἀνδρός
.
1639

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-941

NA V. ad v. 1249.
1640

1642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-942

θαρρῶν
θαρσῶν
Porsonus. Libri
θαρρῶν
. ὥςτε Deinde
ὥςτε
Canterus et Scaliger. Libri
ὥςτε
. De proverbio v. ad Pers. v. 757.
1642

1643-1644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-943

ἐγὼ ... καλῶς In libris hi versus sic scripti sunt,
μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων.
omissis postremis utriusque versus vocibus. Ex scholiasta et ipsa iubente sententia addendum viderunt
ἐγὼ
Canterus,
καλῶς
Heathius. Facit Clytaemnestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemnestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam quae est inter Aegisthum et chorum exorta. Subscriptum in Flor.
καὶ νῦν πάρεστιν ἀγαμέμνονος τέλος
, in Ven.
τέλος ἀγαμέμνονος
.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1449-1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-789

Kommos bestehend aus drei Strophenpaaren. Die Chorpartieen bestehen immer aus drei Teilen, von welchen den ersten die drei στοίχοι (jeder στοίχος ein Strophenpaar), den zweiten der Koryphaios, den dritten der Gesamtchor vorzutragen scheint. Den Inhalt bildet die verschiedene Auffassung und die sittliche Motivierung des Rachewerks sowie die Anklage der Klytämestra. τίς ἂν Μοίρα: zu 627.

1494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-810

ἐκπνέων: vgl. Eur. Hel. 142 ἐκπνεῦσαι βίον. Über die Synizese bei ɛw zu Eur. Hipp. 10.

1495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-811

Веі κοίταν schwebt noch vor κείσαι (1493).

1496-1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-812

ἐκ χερὸς δάμαρτος: das in den Handschriften fehlende δάμαρτος scheint schon durch das folgende ἄλοχον (1500) gefordert zu werden. ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ, vgl. ξιφοδηλήτῳ θανάτῳ 1530 น. 1261, 1147, 1350, Cho. 1009 . Dagegen Soph. Εl. 99 σχίζουσι κάρα φονίῳ πελέκει, Eur. Hek. 1279 πέλεκυν ἐξάρασ᾽ ἄνω und dazu Schol. of νεώτεροι μὴ νοήσαντες τὸ παρ᾿ Ὁμήρῳ ( δ 535) “ δειπνίσσας ὡς τίς τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνη” ὅτι ἀνθ᾽ ὧν ἔδει μετὰ τοὺς πόνους ἀπολαύσεως τυχεῖν τοῦτον ὡς βοῦν ἀπέκτεινεν ἡ Κλυταιμήστρα, προσέθηκαν ὅτι καὶ πελέκει ἀνηρέθη.
1

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-813

Αγαμεμνονίαν ἄλοχον wie Hom. γ 264 ᾿Αγαμεμνονέην ἄλοχον.

1504-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-814

Hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum (Hermann).

1508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-815

πῶ· πόθεν. Δωριεῖς Hesych. πατρόθεν von dem Vater des Agamemnon her. "

1510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-816

2
,, Es schreitet unter immer neuen Strömen von Verwandtenblut der Rachegeist dahin, wohin er vorgehen muſs, um Sühne dem blutigen Kindermahle bieten." Vgl. Soph. El. 1384 ἴδεθ᾽ ὅπου προνέμεται τὸ δυσέριστον αἶμα φυσῶν ῎Αρης. Ζυ πάχνα κουροβόρῳ vgl. 735. zu

1522-1523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-817

Die Worte, von denen οὔτε unbrauchbar ist, bilden eine unnütze Vermittlung zwischen dem Vorausgehenden und Folgenden. Mit deren Beseitigung wird auch die Responsion dieses Systems mit

1498-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-818

3
gewonnen.
4

1524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-819

„Du sprichst von Tücke ( δολίῳ μόρῳ): ja hat nicht auch der tückisches Verderben dem Hause bereitet?" οὐδέ für οὐ καί wie μηδέ für μὴ καί Soph. Oed. T. 325 ὡς οὖν μηδ᾽ ἐγὼ ταὐτὸν πάθω, 1409 ἀλλ᾽ οὐ γὰρ αὐδᾶν ἔσθ᾽ ἃ μηδὲ δρᾶν καλόν.

1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-820

ἔρνος wie Pind. Nem. VI 65 ἔρνεσι Λατοῦς, Eur. Bakch. 1306 τῆς σῆς τόδ᾽ ἔρνος, ὦ τάλαινα, νηδύος. ἀερθὲν ( ἐκ τοῦδε) δ. ν. α. ἄνω βλαστόν entspricht der eigentlichen Bedeutung von ἔρνος.

1527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-821

5
τῆς Ιφιγενείας ist gen. def. zu ἔρνος. πολυκλαύτης wie - 72 ἀτίτῃ, Cho. 68 παναρκέτας, 617 ἀθανάτας, Eum. 77 περιρρύτας, 792 δυσοίστα, Pers. 599 περικλύστα, Suppl. 155 ἀδμήτας, ebd. 73 κιρκηλάτας (von Wellauer und Hermann für κιρκηλάτου τ' hergestellt), Sept. 105 εὐφιλήταν, Krüger II 22, 3. (von
6

1528-1529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-822

ἄξια bei δράσας hat nur Beziehung auf ἄξια πάσχων und drückt das Entsprechende von That und Leiden aus: die That war der Strafe, die Strafe der That wert. Agamemnon kann sich deshalb nicht rühmen, dafs er doch mehr gethan als gebüfst habe. Vgl. Eum. 438 σέβουσαί γ᾽ ἀξίαν ἐπάξια und oben zu 538.

1532-1533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-823

στερηθεὶς εὐπαλάμων μεριμνᾶν φροντίδος, beraubt der Mittel und Wege schaffenden Gedanken des sinnenden Geistes, vollständig ratlos.

1535-1536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-824

7
δέδοικα ὄμβρου κτύπον δομοσφαλή ψεκὰς δὲ λήγει (zu 472): der bildliche Ausdruck kennzeichnet den unheimlichen Moment, WO beim Beginn des Gewitters, nachdem einige Tropfen gefallen sind ( ψεκὰς λήγει), im nächsten Augenblick ein furchtbarer Donnerschlag erfolgen und der Regen in Strömen niedergehen wird ( ὄμβρου κτύπον δομοσφαλή). Wegen des der Wirklichkeit entnommenen Attributs τὸν αἱματηρόν zu 82. Das blutige Rachewerk, an welches der Chor denkt, wird im Folgenden genauer angegeben.

1537-1538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-825

θηγάνει· ὀξύνει Hesych. πρὸς ἄλλαις θηγάναις, weil πρὸς ἄλλο πρᾶγμα βλάβης (Mordwerk). Vgl. zu 1528 und wegen des Ausdrucks Cho. 644 προχαλκεύει δ᾽ Αἶσα φασγανουργός.

1539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-826

Der Hiatus ist statthaft bei dem Ausruf wie bei Interjektionen.

1544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-827

αὐτῆς, σεαυτῆς: zu 827.

1545-1546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-828

ψυχῇ, der abgeschiedenen Seele. χάριν ἄχαριν (zu 1137): vgl. Soph. El. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφιλῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ' οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανὼν ἄτιμος ὥστε δυσμενής ἐμασχαλίσθη κτέ. ἔργων μελέων wie Cho. 1005 . מחו -
8

1547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-829

9
,,Wer wird am Grabe den herrlichen Mann unter Thränen das Linnengewand mit den Händen zerreifsend in Wahrheit des Herzens trauern?" Vgl. Cho. 27 λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾿ ἄλγεσιν, Pers. 1061 πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χερῶν, Suppl. 126 πολλάκι δ᾽ ἐμπίτνω ξὺν λακίδι λίνοισι καὶ Σιδονία καλύπτρα, Pers. 540 πολλαὶ δ᾽ ἀμαλαῖς χερσὶ καλύπτρας κατερεικόμεναι διαμυδαλέους δάκρυσι κόλπους τέγγουσι. Ζυ ἰάπτων Hesych. lá πτειν· σπαράσσειν und ἰάψαι· φθεῖραι, Hom. β 376 ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃ.
10

1550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-830

Das braucht nicht deine Sorge zu sein. Zu τὸ μέλημα ἀλέγειν vgl. μέλον πάλαι μέλημά μοι Soph. Phil. 150. 9*

1553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-831

τῶν ἐξ οἴκων, der Hausgenossen, welche aus dem Hause zum Grabe gehen. Nach diesem Verse zeigt schon die Responsion mit 1566-1576 den Ausfall von zwei Dimetern an. Aber auch der Sinn läfst eine Fortsetzung wie ,,und nicht unter Teilnahme der gesamten Gemeinde" erwarten. Vgl. Cho. 429 ἰὼ ἰὼ δαΐα πάντολμε μᾶτερ, δαΐαις ἐν ἐκφοραῖς ἄνευ πολιτᾶν ἄνακτ᾽, ἄνευ δὲ πενθημάτων ἔτλης ἀνοίμωκτον ἄνδρα θάψαι.

1555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-832

ὡς χρὴ ( θυγατέρα) πατέρα φιλῆσαι, wie es sich einem Vater gegenüber ziemt, wird sie ihn am Acheron zärtlich begrüfsen. πρὸς mit Akk., weil bei ἀντιάσασα die vorausgehende Bewegung gedacht wird. πόρθμευμ᾽ ἀχέων von dem Acheron, vgl. Likymn. frg. 2 Αχέρων ἄχεα βροτοῖσι πορθμευει. an
11

1559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-833

„Vorwurf wird da mit Vorwurf erwidert." Der Chor verkennt nicht die Berechtigung der von Klyt. gegen Agamemnon erhobenen Anklage. Und doch kann er die That der Klyt. nicht billigen; darum fügt er hinzu: „Schwer ist's sich ein bestimmtes Urteil zu bilden: den, der einen hinraffte, rafft wieder ein anderer hin; es büfst aber der Mörder; denn solange ein Gott im Himmel lebt, gilt der Grundsatz, daſs der Thäter leide." Damit hat der Chor einen Anhaltspunkt für sein Urteil gefunden und weifs, dafs auch jetzt die Rache für das vergossene Blut nicht ausbleibt (1564 f.)

1561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-834

φέρει ohne Subjekt, weil die Handlung ohne bestimmte Person gedacht wird.

1562-1563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-835

12
Vgl. 187 und zu 381.

1564-1565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-836

γονὰν ἀραῖον, den unter Fluch stehenden Samen, so daſs schon mit der Zeugung immer die Nachkommenschaft dem Fluche verfällt. Deshalb klebt das Geschlecht fest am Verderben.

1566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-837

,, Auf diesen Spruch ( κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ) bist du im Einklang mit der Wahrheit gekommen." Vgl. 1476. Da das Ephymnion nur eine Wiederholung ist, schliefst sich die Erwiderung der Klyt. an das Vorhergehende Beim Vortrag wird dies dadurch klar, daſs Klyt. sich dem Teil des Chors zuwendet, der V. 1559-1565 gesungen hat. Vgl. zu Cho. 344 . Zu dem Zugeständnis: Du hast recht, Unheil ruht auf dem Hause" fügt Klyt. hinzu: : „Ich gewiſs will dem entsprechend handeln und bin bereit, alles zu thun, um den Geist des Unheils bannen." " zu will, um meinethalben ein anderes Geschlecht mit Verwandtenmord heimzusuchen." Klyt. gebärdet sich wie vorher als die berechtigte Rächerin, wenn man auch ihren Worten die Herzensangst anmerkt. ἰόντα τρίβειν ist von ἐθέλω unter dem Einflufs von ὅρκους θεμένη wie von συντίθεμαι (,,ich schliefse den Vertrag, daſs ich thue, er aber thun soll" d. i. dafs während ich dieses thue, er jenes thun soll) abhängig. αὐθένταισι wie Eum. 212 .
13

1573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-838

14
,,Und wenn ich bloſs einen kleinen Teil des Besitztums habe, bin ich mit allem zufrieden, wenn ich nur die Wut des Wechselmords von dem Hause nehme." Vgl. zu 274.

1577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-839

Ägisthos tritt auf, von Bewaffneten (1650) umgeben.

1568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-840

15
„Ich bin bereit mit dem Dämon des Geschlechtes (dem Alastor, vgl. 1478) einen feierlichen Pakt abzuschliefsen und mich mit dem Geschehenen, so unerträglich es ist, zufrieden zu geben, wenn er künftighin dieses Haus verlassen handelten Menschen). - ἐποπτεύειν,

1578-1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-841

βροτῶν τιμαόρους gehört zusammen (als Rächer der mifs-zu Cho. 1 . γῆς ἄγη, die Greuel auf der Erde. Vgl. Eur. Schutzfl. 731 νῦν τήνδ᾽ ἄελπτον ἡμέραν ἰδοῦσ᾽ ἐγὼ θεοὺς νομίζω καὶ δοκῶ τῆς συμφορᾶς ἔχειν ἔλασσον, τῶνδε τισάντων δίκην.

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-842

16
ὑφαντοῖς (vgl. 598 πλαγκτός) ἐν παγαῖς von dem δίκτυον (1103), dem ἀράχνης ὕφασμα (1493), vgl. 1611 τῆς δίκης ἐν ἕρκεσιν, Soph. Trach. 1052 Ἐρινύων ὑφαντὸν ἀμφίβληστρον.

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-843

φίλως ἐμοί wird durch den folgenden Vers begründet.

1584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-844

Wegen des Daktylus im dritten Fufse zu Eum. 232 .

1585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-845

ἀμφίλεκτος ὢν κράτει, eine ungenaue, das Schlimme, worauf Kasandra 1192 hingedeutet hat, verschweigende Angabe. "

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-846

.. Er fand Sicherheit dagegen." Der Infin. mit τὸ μή steht nach Ausdrücken, welche eine der durch den Infin. angegebenen Handlung entgegenwirkende Thätigkeit bezeichnen. Vgl. Prom. 252 ἐξελυσάμην βροτοὺς τὸ μὴ διαρραισθέντας εἰς Αιδου μολεῖν, 891 μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ κτεῖναι σύνευνον, Pers. 295 ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορὰ τὸ μήτε λέξαι κτέ., oben 15, Eum. 220 , 694, 941.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-847

17
Mit αὐτός wird nachträglich der Gegensatz zu dem Lose der Kinder hervorgehoben. – ξένια sarkastisch wie Hom. 1 370 τόδε τοι ξεινήιον ἔσται, Archil. frg. 7 Bgk. ξείνια δυσμενέσιν λυγρὰ χαριζόμενος, Eur. Hel. 480 θάνατος ξένια σοι γενήσεται. Ein aus einem einzigen Worte gebildeter Tribrachys im zweiten Fuſs auch Cho. 1 ( χθόνιε). Ξένια steht prädikativ zu δαῖτα.

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-848

Vgl. Eur. Med. 485 πρόθυμος μᾶλλον ἢ σοφωτέρα. Ebenso wollte Pauw hier ἢ σοφῶς schreiben. Aber auch dann ist der Zweck dieser Worte nicht recht ersichtlich, so daſs man nach dem Vorgang von Schütz und Enger den Vers als Interpolation zu erklären geneigt sein kann.
18

1592-1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-849

κρεουργὸν ἦμαρ, Schlachttag d. i. Opferfest. Vgl. Cho. 260 βουθύτοις ἐν ήμασιν, Soph. Trach. 609 ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ, Eur. Hel. 1474 βούθυτον ἁμέραν. δοκῶν, sich den Anschein gebend.

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-850

Das Asyndeton bei der Erläuterung. – χερῶν ἄκρους κτένας, die Kämme an der Spitze der Hände d. h. die Ballen der Hand mit den Fingern. .. zu

1595-1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-851

19
ἔθρυπτε ἄσημα: die Fufsteile und Vorderhände zerschnitt er (als scissor) abseits von den an Einzeltischen ( ἀνδρακάς· κατ᾿ ἄνδρα, χωρίς Suidas) sitzenden Gästen, so daſs sie unkenntlich wurden. Man kann sich leicht hinzudenken, dafs die Köpfe der Kinder vorher abgeschnitten waren (vgl. 1076) und nachher dem Thyestes gebracht wurden, damit er erkenne, was er gegessen. Denn der Ausdruck κἄπειτ᾽ ἐπιγνοὺς κτἑ. 1598 schliefst solches nicht aus. Die Erwähnung der Sitte der Heroenzeit, an Einzeltischen sitzen (vgl. auch Eur. Iph. T. 949 ξένια μονοτράπεζά μοι παρέσχον), erklärt den Umstand, dafs dem Thyestes das besondere Mahl zukommen konnte. Vgl. die Erzählung der gleichen Bewirtung des Harpagos bei Herodot I 119 τοῖσι μὲν ἄλλοισι καὶ αὐτῷ ᾿Αστυάγεϊ παρετιθέατο τράπεζαι ἐπίπλεαι μηλέων κρεῶν, ῾Αρπάγῳ δὲ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑωυτοῦ, πλὴν κεφαλῆς τε καὶ ἄκρων χειρῶν τε καὶ ποδῶν, τἄλλα πάντα· ταῦτα δὲ χωρὶς ἐκέετο ἐπὶ κανέῳ κατακεκαλυμμένα κτέ. Hier werden mit dem Kopfe auch die Extremitäten der Füfse und Hände beiseite gebracht, wie es Hygin. fab. 88 heifst: Thyestes cum vesceretur, Atreus imperavit, bracchia et ora puerorum afferri.
20

1597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-852

ὡς ὁρᾶς: der Chor ersieht es aus dem Tode des Agamemnon.

1599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-853

ἀμπίπτει, er fällt vor Entsetzen zurück und stöfst dabei mit den Füfsen den Tisch um ( λάκτισμα δείπνου 1601). ἀπερῶν σφαγήν, ausspeiend den Mord (das Fleisch der gemordeten Kinder). Incredibile est, quam paucis verbis hic quam multa dicantur: „suspiravit, recidit", carnes quas comederat „evomuit". Tribus verbis pinguntur atrocissimus dolor, terror exanimans paene, nausea qualis ex cognito humanarum carnium consequi debebat (Schütz). esu
21

1601-1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-854

,,Indem er das Umstofsen des Mahles in gemeinsamer Weise in den Fluch aufnahm, daſs so (wie das Mahl) zu Boden sinken möge das ganze Geschlecht." ξυνδίκως wie Pind. Pyth. I 1 χρυσέα φόρμιγξ, ᾿Απόλλωνος καὶ ἰοπλοκάμων σύνδικον Μοισᾶν κτέανον. Eigentlich ist nur λάκτισμα dasjenige, worauf durch den Fluch dem Geschlechte wie dem Mahle das Recht zuerkannt wird. Es kennzeichnet das Übermafs schmerzlicher Erregung, dafs Thyestes sich und seine Nachkommenschaft in den Fluch einschliefst. Den Tisch stiefs auch Zeus um, als der gottlose König von Arkadien Lykaon ihn mit dem Fleische eines Knaben bewirtete Apollod. III 8, 1.
22

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-855

δίκαιος .. ῥαφεύς (zu 875), ich hatte ein Recht dazu diesen Mord anzuzetteln ( δίκαιος ἦν ῥάψαι).

1605-1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-856

23
αὐτὸν τρίτον ὄντα, als selbdritten Sohn. συνεξελαύνει: der Zusammenhang läfst Atreus als Subjekt erkennen. Ägisthos war, als Thyestes mit seinen drei Söhnen vertrieben wurde (1586), noch ein kleines Kind; deshalb kehrte er nicht mit dem Vater (1587) zurück und blieb so am Leben.

1607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-857

Vgl. Sept. 633 Δίκη δ᾽ ἄρ᾽ εἶναί φησιν, ὡς τὰ γράμματα λέγει· κατάξω δ᾽ ἄνδρα τόνδε κτέ.

1608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-858

θυραῖος, nicht im Atridenpalaste während des Mordes.

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-859

δυσβουλία, hier schlimmer Rat, der auf das Verderben eines anderen abzielt.

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-860

ἰδόντα schliefst sich an den Infin, an wie Prom. 234 ἑκόνθ᾽ συμπαραστατεῖν nach κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων τότε ἐφαίνετ᾿ εἶναι, Hom. A 541 αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντα · δικαζέμεν, Soph. Αi. 1006 ποῖ γὰρ μολεῖν δυνατόν σοῖς ἀρήξαντ ἀρήξαντ᾽ ἐν ἐν πόνοισι μηδαμοῦ, Eur. Med. 814 σοὶ δὲ συγγνώμη λέγειν τάδ᾽ ἐστί, μὴ πάσχουσαν ὡς ἐγὼ κακῶς. : τοῖς
24

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-861

ὑβρίζειν ἐν κακοῖσιν wie Soph. Ai. 1151 ἐν κακοὶς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας, 1042 τάχ᾿ ἂν και κοῖς γελῶν ἃ δὴ κακοῦργος ἐξίκοιτ' ἀνήρ, Eur. Εl. 68 ἐν τοῖς ἐμοῖς γὰρ οὐκ ἐνύβρισας κακοῖς. Vgl. Cho. 221 .

1613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-862

25
ἑκάς, nämlich θυραίος ὧν 1608.

1615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-863

„Gut, so sage ich dir."

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-864

δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς, die unter Flüchen erfolgende öffentliche Steinigung. Jeder schleudert beim Werfen des Steins auch einen Fluch auf ihn. Über diese Art der Volksjustiz vgl. Sept. 181 λευστῆρα δήμου δ᾽ οὔ τι μὴ φύγῃ μόρον, Hom. Γ 57 ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἡ τέ κεν ἤδη λάινον ἕσσο χιτῶνα, Soph. Ant. 36 , Eur. Or. 50, 442, Herod. IX 5.

1617-1618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-865

οἱ ζύγιοι τῶν θαλαμίων ἄνωθέν εἰσι Schol. Man hat an einen Zweiruderer zu denken, wo die θαλαμίται die unteren, die ζυγῖ ται die oberen Ruderer waren und jene sich nach diesen richten mufsten. Vgl. Schol. zu Aristoph. Frö. 1101. Δορός gehört zu ζυγῷ, nicht zu κρατούντων.

1620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-866

26
σωφρονεῖν κεχρημένῳ, es ist hart für einen so alten Mann sich belehren zu lassen, wenn man (in so hohem Alter) noch Verstand braucht (des Verstandes entbehrt). Vgl. Pers. 831 ἐκείνον σωφρονεῖν κεχρημένον (wenn diese Emendation von Schütz für κεχρημένοι richtig ist).

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-867

Der Vortrag vermittelt die richtige Verbindung δεσμὸς αἵ τε νήστιδες δύαι ἐξ. φρενῶν ἰατρομάντεις διδάσκειν (konsekutiv) καὶ τὸ γῆρας.

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-868

ἰατρόμαντις auch Eum. 62 (von Apollon), Suppl. 269 . Hier steigert das Wort den sarkastischen Ton der Drohung. – οὐχ ὁρᾶς ὁρῶν τάδε, siehst du nicht (kommst du nicht zur Einsicht, welcher Gefahr du dich aussetzest), wenn du die Leiche des Agamemnon siehst.

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-869

Zu dem sprichwörtlichen πρὸς κέντρα λακτίζειν (wider den Stachel lecken) vgl. Prom. 339 οὔκουν ἔμοιγε χρώμενος διδασκάλω πρὸς κέντρα κῶλον ἐκτενεῖς und die dazu a. St.

1625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-870

27
„Du Weib (Memme), der du zu Hause bleibend die aus der Schlacht Kommenden abwartest." Vgl. Hom. В 235 κάκ᾿ ἐλέγχε᾽, Ἀχαιίδες, οὐκέτ᾽ Αχαιοί, γ 262 ἡμεῖς μὲν γὰρ κεῖθι πολέας τελέοντες ἀέθλους ἤμεθ᾽· ὃ δ᾽ εὔκηλος μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο πόλλ᾽ Αγαμεμνονέην ἄλοχον θέλγεσκε ἔπεσσιν, Pers. 756 λέγουσιν ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις πλοῦτον ἐκτήσω σὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο ἔνδον αἰχμάζειν, Soph. Εl. 302 ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος, Eur. Or. 754 οὐ γὰρ αἰχμητὴς πέφυκεν, ἐν γυναιξὶ δ᾽ ἄλκιμος, Eur. Herakl. 700 αἰσχρὸν γὰρ οἰκούρημα γίγνεται τόδε, τοὺς μὲν μάχεσθαι, τοὺς δὲ δειλίᾳ μένειν. 1643 ff. Wenn du doch einmal dem Manne den Untergang bereitetest, so hättest du ihn gleich selber töten sollen; dann wäre dem Lande wenigstens der Greuel, dafs die eigene Gattin ihn mordete, erspart geblieben; aber du hast es nicht gethan von wegen deiner Feigheit. μίασμα ist Apposition zum Inhalt des Satzes, zu 236. Ὀρέστης ἆρά που βλέπει φάος; spricht der Chorführer für sich, daher nachher ἀμφοῖν τοῖνδε. παγκρατὴς wie Soph. El. 455 ἐξ ὑπερτέρας χερός.
28

1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-871

Vgl. Eur. Hipp. 881 αἰαὶ, κακῶν ἀρχηγὸν ἐκφαίνεις λόγον. Der Hinweis auf Orestes erbittert vor allem Ägisthos; darum erwidert er vorderhand nicht auf den Vorwurf τί δὴ . . ἔκτεινε; und wiederholt deshalb der Chorführer nachher (1634 f.) diesen Vorwurf.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-872

Ὀρφεῖ (Krüger I § 48, 13, 9): vgl. Eur. Alk. 357 εἰ δ᾽ Ὀρφέως μοι γλῶσσα καὶ μέλος παρῆν, Med. 543 Ὀρφέως κάλλιον ὑμνῆσαι μέλος, Iph. Α. 1211 εἰ μὲν τὸν Ὀρφέως εἶχον, ὦ πάτερ, λόγον, πείθειν ἐπάδουσ᾽, ὥστ᾽ ὁμαρτεῖν μοι πέτρας, Plat. Prot. p. 315 Α κηλῶν τῇ φωνῇ ὥσπερ Ὀρφεύς. Bei γλῶσσα und βλαστάνω, selten bei anderen Wörtern ( βύβλου Suppl. 769 ) unterbleibt öfter die Position vor ya und βλ,während sonst βγδ mit λμν die vorhergehende Silbe verlängern. τὴν ἐναντίαν d. i. von ganz entgegengesetzter Wirkung.

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-873

ἀπὸ φθογγῆς χαρᾶ, mit der Freude die durch seinen Gesang bewirkt wurde.
29

1631-1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-874

Zu dem Gegensatz dessen, was die Zunge bewirkt (jener fesselte mit seinem Gesang du regst auf mit kindischem Gebell) kommt noch der Gegensatz der Folgen: Orpheus fesselte wirst gefesselt werden ( ἄξῃ passivisch). du
30

1633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-875

ὡς δὴ (tu scilicet mihi rex Argivorum eris).. ἔσῃ, weil Ägisth. vorher den Ausdruck κρατηθείς gebraucht hat. Vgl. Soph. Oed. K. 808 ΚΡ. χωρὶς τὸ τ᾽ εἰπεῖν πολλὰ καὶ τὰ καίρια. ΟΙ1. ὡς δὴ (quasi vero) σὺ βραχέα, ταῦτα δ᾽ ἐν καιρῷ λέγεις, Eur. Androm. 235 ὡς δὴ σὺ σώφρων, τἀμὰ δ᾽ οὐχὶ σώφρονα, Plat. Gorg. p. 468 Ε ὡς δὴ σὺ οὐκ ἂν δέξαιο ἐξεῖναί σοι ποιεῖν ὅτι δοκεῖ σοι.

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-876

οὐκ ist nach dem Zwischensatze wiederholt wie Herod. VII 101 οὐ γὰρ οὐδ᾽ εἰ πάντες συλλεχθείησαν, οὐκ ἀξιόμαχοί εἰσι, Soph. Trach. 158 πρόσθεν οὐκ ἔτλη ποτέ, πολλοὺς ἀγῶνας ἐξιών, οὔπω φράσαι. Das Adverbium αὐτοκτόνως wie Sept. 721 αὐτοκτόνως αὐτοδάικτοι θάνωσι. - er-
31

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-877

Das Überlisten kam augenscheinlich dem Weibe zu, während mein Hervortreten Verdacht weckt und die List vereitelt hätte.

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-878

ή (aus ἕα kontrahiert) wie Cho. 521 παρῆ, die altattische Form.

1638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-879

ἐκ τῶν τοῦδε χρημάτων: ante omnia enim locatis satellitibus opus erat tyranno neque adhuc habuerat Aegisthus, quo his stipendium solveret (Klausen).

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-880

Vgl. Soph. Εl. 1461 ὡς .. νῦν ὁρῶν νεκρὸν στόμια δέχηται τἀμά, μηδὲ πρὸς βίαν ἐμοῦ κολαστοῦ προστυχὼν φύσῃ φρένας.

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-881

32
ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις): zu 229. οὔτι πῶλον, nicht fürwahr (werde ich ihn halten) wie ein Handpferd das der Hafer sticht; nein, Hunger zusammen mit finsterem Gefängnis wird ihn zahm sehen. Ζα σειραφόρον, welches das rechte Handpferd im Gegensatz zu den unter das Joch ( ζεύγλη) gespannten Rossen bezeichnet, vgl. Hesych. σειραφόρον· ἡγεμονικόν· μετῆκται δὲ ἀπὸ τῶν δεξιοσείρων ἵππων. Zu solchen Handpferden nahm besonders mutige und kräftige Tiere, weil beim Umbiegen um die νύσσα das rechts laufende Pferd den gröfsten Bogen zu beschreiben hatte. – ἐπόψεται, als dessen Gesellschafter. ὁ σκότῳ λιμὸς ξύνοικος: die Stellung wie Soph. Phil. 1316 τὰς ἐκ θεῶν τύχας δοθείσας. man
33

1649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-882

34
,,Aber wie du solches auszuführen, nicht bloſs zu drohen vermeinst, wird sich bald zeigen" d. h.,, drohen ist leicht; aber wage nur solches gegen die Mitbürger auszuführen, so wirst du bald eines Besseren belehrt werden." Cho. 304 θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχ᾿ εἴσεται. Der Chor ist durch die frechen Drohungen des Usurpators auf das höchste erregt. Diesem Affekt entspricht der Wechsel des Versmaſses.

1650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-883

„Wenn du meinst, es sei blofse Drohung, so sollst du gleich die Ausführung ( τοὔργον mit Bezug auf ἔρδειν) sehen." Ζυ λοχίται vgl. Cho. 764 εἰ ξὺν λοχίταις (scil. κελεύει Αἴγισθον μολεῖν) κτέ., Soph. Oed. Τ. 751 πολλοὺς ἔχων ἄνδρας λοχίτας οἷ᾽ ἀνὴρ ἀρχηγέτης.

1651-1652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-884

Vgl. Eur. Or. 1477 ὁ δὲ ξίφος πρόκωπον ἐν χεροῖν ἔχων, Soph. Phil. 1254 ΟΔ. χείρα δεξιὰν ὁρᾶς κώπῆς ἐπιψαύουσαν; ΝΕ. ἀλλὰ καμέ τοι ταὐτὸν τόδ᾽ ὄψει δρῶντα κου μέλλοντ᾽ ἔτι.

1653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-885

δεχομένοις λέγεις Β. v. a. ἐδεξάμην τὸ ῥηθέν (Soph. El. 668, vgl. Herod. VIII 115 δεξάμενος τὸ ῥηθέν, ΙΧ 91 δέκομαι τὸν οἰωνόν, accipio omen). Das Wort θανεῖν wird wiederholt und mit σε genauer bestimmt: „Du sprichst von deinem Sterben; ich begrüfse das; dieses Glück ist unsre Wahl." Z υ αἱρούμεθα vgl. 362, Cho. 932 .

1655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-886

„Nein, auch dieses viele einzuheimsen ist eine unglückliche Ernte", d. h. es ist traurig genug, dafs schon so viel Blut vergossen werden muſste. Vgl. Eur. frg. 423 ἔπειτ᾿ ἀμᾶσθε τῶνδε δύστηνον θέρος.

1657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-887

35
Das Wort πεπρωμένους (zu dem Hause, das jedem zukommt) hat besonders Bezug auf Agisthos, dem nach der Auffassung der Klyt. nunmehr der königliche Palast durch Schicksalsfügung zugefallen ist.

1658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-888

36
D. h. „wenn diese Greise durch deine Lanzenträger verwundet würden, so wäre das ungelegen und ein unnützes Blutvergiefsen; dagegen mufste ( χρῆν betont) dies stattfinden, wie wir es abgemacht haben." Vgl. Hom. P 31 μηδ᾽ ἀντίος ἵστασ᾽ ἐμεῖο, πρίν τι κακὸν παθέειν· δεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.

1659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-889

37
Die einlenkende und weiteres Blutvergiefsen fürchtende Klyt. schliefst mit einem guten Wunsche; indem sie sich wie oben 1569 f. als die Leidende hinstellt, verlangt sie die Umkehr der Leiden in Freuden. τούμπαλιν wie 1424, Prom. 218 , Pers. 226 τἄμπαλιν δὲ τῶνδε. Xen. Kyr. VIII 4, 32 δοκοῦσιν οὗτοι τούμπαλιν οὗ βούλονται ἐφέλκεσθαι. - δέχεσθαι (willkommen heifsen) wie 1653, Aristoph. Vö. 645 ΕΠ. ἀλλὰ χαίρετον ἄμφω. ΠΕ. δεχόμεθα.

1660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-890

Vgl. Pers. 518 ὦ δυσπόνητε δαίμων, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει.

1661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-891

Vgl. 360 und zu 587. τις zielt auf Agisthos.

1662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-892

38
,, Aber kann man es sich gefallen lassen, dafs mir diese so freche Worte herschleudern" u. s. f. ματαίαν γλῶσσαν: zu Eum. 833 . Fragm. trag. adesp. nr. 442 Ν. ὅταν.. γλώσσῃ ματαίους ἐξακοντίζῃ λόγους. δαίμονος πειρωμένους (das Geschick herausfordernd), vgl. Cho. 511. τὸν κρατοῦντα ist von ἐκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα wie von τοιαῦτα λέγειν abhängig.
39

1666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-893

μέτειμι wie Cho. 272 , μετἤλθον Cho. 986 , Δίκη μέτεισιν Soph. ΕΙ. 477, τὰ τῶν τεκόντων ὡς μετέρ-. χεται θεὸς μιάσματα Eur. frg. 83.

1668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-894

Eur. Phoen. 396 αἱ δ᾽ ἐλπίδες βόσκουσι φυγάδας, ὡς λόγος, d. i. Flüchtlinge trösten sich mit eitlen Hoffnungen der Rückkehr. Von eitlen Hoffnungen wird der Ausdruck auch Eur. Bakch. 617 ἐλπίσιν δ᾽ ἐβόσκετο gebraucht. πιαί-

1669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-895

πρᾶσσε „mache nur zu". Vgl. Prom. 971 δράτω, κρατείτω τόνδε τὸν βραχὺν χρόνον. νου (mäste dich) d. i. schwelge im Übermut, vgl. χλιδᾶν. ἐπεὶ πάρα, da du augenblicklich die Macht dazu hast. Vgl. Soph. Εl. 794 ύβριζε· νῦν γὰρ εὐτυχοῦσα τυγχάνεις.
40

1670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-896

41
χρόνῳ, wie 1430, 1666 ἔτι, Suppl. 740 χρόνῳ τοι κυρίῳ τ᾽ ἐν ἡμέρα . . δώσει δίκην bei Drohungen (,,einmal noch").

1672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-897

προτιμᾶν regiert den Gen. nach der Analogie von φροντίζειν. Auch Eur. Alk. 761 τῶν ἐν ᾿Αδμήτου κακῶν οὐδὲν προτιμῶν scheint der Gen. von προτιμῶν, nicht von οὐδέν abhängig zu sein.

1673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-898

θήσομεν, scil. τὰ περὶ τὰ δώματα, was aus κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων zu entnehmen ist, wenn es nicht voraus ὕλαγμα· ταῦτ᾽ ἐγὼ oder (nach der Vermutung von Musgrave) ὕλαγμα· πάντ᾽ ἐγὰ geheifsen hat. Minder hart ist der absolute Gebrauch von θέσθαι καλῶς Soph. frg. 321 D. ταῦτ᾽ ἐστὶν ἄλγιστ᾽, ἣν παρὸν θέσθαι καλῶς αὐτός τις αὑτῷ τὴν βλάβην προσθῇ φέρων. – Facit Clytaemestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam, quae est inter Aegisthum et chorum exorta (Hermann).