Χορός

ἄγε δή, βασιλεῦ, Τροίας πτολίπορθ᾽, ¹

Ἀτρέως γένεθλον,

πῶς σε προσείπω; πῶς σε σεβίζω

785

μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας

καιρὸν χάριτος;

πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι

  προτίουσι δίκην παραβάντες.

τῷ δυσπραγουντι δ᾽ ἐπιστενάχειν

790

πᾶς τις ἕτοιμος: δῆγμα ² δὲ λύπης

οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προσικνεῖται:

καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς

ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι.

ὅστις δ᾽ ἀγαθὸς προβατογνώμων,

795

οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός,

τὰ δοκοῦντ᾽ εὔφρονος ἐκ διανοίας

ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι.

σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν

Ἑλένης ἕνεκ᾽, οὐ γάρ <σ᾽> ³ ἐπικεύσω,

800

κάρτ᾽ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος,

οὐδ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων

†θράσος ἑκούσιον† ⁴

ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων.

νῦν δ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἄκρας φρενὸς οὐδ᾽ ἀφίλως

805

εὔφρων πόλις ⁵ εὖ τελέσασιν.

γνώσει δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος

τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως

πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν.

810

Ἀγαμέμνων

πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους

810

δίκη προσειπεῖν, τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους

νόστου δικαίων θ᾽ ὧν ἐπραξάμην πόλιν

Πριάμου: δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ

κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς ⁶

εἰς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως

815

ψήφους ἔθεντο: τῷ δ᾽ ἐναντίῳ κύτει

ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ.

καπνῷ δ᾽ ἁλοῦσα νῦν ἔτ᾽ εὔσημος πόλις.

ἄτης θύελλαι ζῶσι: συνθνῄσκουσα δὲ

σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς.

820

τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν

τίνειν, ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους

ἐφραξάμεσθα ⁷ καὶ γυναικὸς οὕνεκα

πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος,

ἵππου νεοσσός, ἀσπιδοστρόφος λεώς,

825

πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν:

ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων

ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ.

  θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε:

τὰ δ᾽ ἐς τὸ σὸν φρόνημα, μέμνημαι κλύων,

830

καὶ φημὶ ταὐτὰ ⁸ καὶ συνήγορόν μ᾽ ἔχεις.

παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε,

φίλον τὸν εὐτυχοῦντ᾽ ἄνευ φθόνου σέβειν.

δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος

ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον,

835

τοῖς τ᾽ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται

καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει.

εἰδὼς λέγοιμ᾽ ἄν, εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι,

ὁμιλίας κάτοπτρον, εἴδωλον σκιᾶς,

δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί.

840

μόνος δ᾽ Ὀδυσσεύς, ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει,

ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος:

εἴτ᾽ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι

λέγω. τὰ δ᾽ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς

κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει

845

βουλευσόμεσθα. καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον

ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον:

ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων,

ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως

πειρασόμεσθα πῆμ᾽ ἀποστρέψαι νόσου. ⁹

850

  νῦν δ᾽ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους

ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι,

οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν.

νίκη δ᾽ ἐπείπερ ἕσπετ᾽, ἐμπέδως μένοι.

855

Κλυταιμήστρα

ἄνδρες πολῖται, πρέσβος Ἀργείων τόδε,

855

οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους

λέξαι πρὸς ὑμᾶς: ἐν χρόνῳ δ᾽ ἀποφθίνει

τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν. οὐκ ἄλλων πάρα

μαθοῦσ᾽, ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον

τοσόνδ᾽ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.

860

τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα

ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν,

πολλὰς κλύουσαν κληδόνας ¹⁰ παλιγκότους:

καὶ τὸν μὲν ἥκειν, τὸν δ᾽ ἐπεσφέρειν κακοῦ

κάκιον ἄλλο πῆμα, λάσκοντας δόμοις.

865

καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν

ἁνὴρ ¹¹ ὅδ᾽, ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο

φάτις, τέτρηται ¹² δικτύου πλέον ¹³ λέγειν.

εἰ δ᾽ ἦν τεθνηκώς, ὡς ἐπλήθυον λόγοι,

τρισώματός τἂν ¹⁴ Γηρυὼν ὁ δεύτερος

870

[πολλὴν ἄνωθεν, τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω,] ¹⁵

χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν, ¹⁶

ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι.

τοιῶνδ᾽ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων

πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης

875

ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης. ¹⁷

ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδ᾽ οὐ παραστατεῖ,

ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων, ¹⁸

ὡς χρῆν, Ὀρέστης: μηδὲ θαυμάσῃς τόδε.

τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος

880

Στρόφιος ὁ Φωκεύς, ἀμφίλεκτα πήματα

ἐμοὶ προφωνῶν, τόν θ᾽ ὑπ᾽ Ἰλίῳ σέθεν

κίνδυνον, εἴ τε δημόθρους ἀναρχία

βουλὴν καταρρίψειεν, ¹⁹ ὥστε σύγγονον

βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον.

885

τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει.

887

  ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι

πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδ᾽ ἔνι σταγών.

ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω

τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας

890

ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δ᾽ ὀνείρασιν

λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην

ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη

ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.

  νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτῳ φρενὶ

895

λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα,

σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς στέγης

στῦλον ²⁰ ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,

καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ᾽ ἐλπίδα,

κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,

900

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος.

τερπνὸν δὲ τἀναγκαῖον ἐκφυγεῖν ἅπαν.

τοιοῖσδέ τοί νιν ²¹ ἀξιῶ προσφθέγμασιν.

φθόνος δ᾽ ἀπέστω: πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ

ἠνειχόμεσθα. νῦν δέ μοι, φίλον κάρα,

905

ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε, μὴ χαμαὶ τιθεὶς

τὸν σὸν πόδ᾽, ὦναξ, Ἰλίου πορθήτορα.

δμῳαί, τί μέλλεθ᾽, αἷς ἐπέσταλται τέλος

πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν;

εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος

910

ἐς δῶμ᾽ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη.

τὰ δ᾽ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη

θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα.

Ἀγαμέμνων

Λήδας γένεθλον, δωμάτων ἐμῶν φύλαξ,

ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ:

915

μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας: ἀλλ᾽ ἐναισίμως

αἰνεῖν, παρ᾽ ἄλλων χρὴ τόδ᾽ ἔρχεσθαι γέρας:

καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ

ἅβρυνε, μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην

χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί,

920

μηδ᾽ εἵμασι στρώσασ᾽ ἐπίφθονον πόρον

τίθει: θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών:

ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν

βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου.

λέγω κατ᾽ ἄνδρα, μὴ θεόν, σέβειν ἐμέ.

925

χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων

κληδὼν ἀυτεῖ: καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν

θεοῦ μέγιστον δῶρον. ὀλβίσαι δὲ χρὴ

βίον τελευτήσαντ᾽ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ.

εἰ πάντα δ᾽ ὣς πράσσοιμ᾽ ²² ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ.

930

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δ᾽ ἂν δοκεῖ ²³ σοι Πρίαμος, εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν;

935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ. ²⁴

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ²⁵ ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.

940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ: κράτος μέντοι πάρες γ᾽ ²⁶ ἑκὼν ἐμοί.

944

Ἀγαμέμνων

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ᾽, ὑπαί τις ἀρβύλας

λύοι τάχος, πρόδουλον ἔμβασιν ποδός.

945

καὶ τοῖσδέ μ᾽ ἐμβαίνονθ᾽ ἁλουργέσιν θεῶν

μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος.

πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν ²⁷ ποσὶν

φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θ᾽ ὑφάς.

  τούτων ²⁸ μὲν οὕτω: τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς

950

τήνδ᾽ ἐσκόμιζε: τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς

θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται.

ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ.

αὕτη ²⁹ δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον

ἄνθος, στρατοῦ δώρημ᾽, ἐμοὶ ξυνέσπετο.

955

  ἐπεὶ δ᾽ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε,

εἶμ᾽ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν.

Κλυταιμήστρα

ἔστιν θάλασσα, τίς δέ νιν κατασβέσει;

τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον ³⁰

κηκῖδα παγκαίνιστον, εἱμάτων βαφάς.

960

οἶκος δ᾽ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς, ἄναξ, ³¹

ἔχειν: πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος.

πολλῶν πατησμὸν δ᾽ εἱμάτων ³² ἂν ηὐξάμην,

δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις,

ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ. ³³

965

ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετ᾽ ἐς δόμους,

σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός.

καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν,

θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν: ³⁴

ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπ᾽ ³⁵ ὄμφακος πικρᾶς

970

οἶνον, τότ᾽ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει,

ἀνδρὸς τελείου δῶμ᾽ ἐπιστρωφωμένου.

Ζεῦ, Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει:

μέλοι δέ τοι σοὶ τῶνπερ ἂν μέλλῃς τελεῖν.

975