Aeschylus Agamemnon 737

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

für die Frau, die vielumstritt'ne, speergefreite Helene.
Ja, zur Hölle
690 mußten Schiffe, Burgen, Helden,
da sie von des üpp'gen Lagers weichen Polstern sich erhob
und von den riesigen Flügeln des Westes getragen
740
davonfuhr,
695 und auf den flüchtigen Spuren des Kieles gewappnete
Jäger
kamen zu Hauf an das buschige Simoisufer
blutigen Hader zu suchen.
745
700 Sühne für des Herdes Schändung, Sühne für den Bruch des Gastrechts

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Sponsored by University of Leipzig.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 782-974 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 782-974 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 737 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 737 focus
πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν
λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν νηνέμου γαλάνας,
ἀκασκαῖόν τ' ἄγαλμα πλούτου,
μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,
δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος.
715
ἀντ. γ'.
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν
δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
δύςεδρος καὶ δυςόμιλος
συμένα Πριαμίδαισιν
πομπᾷ Διὸς ξενίου
720
νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 737 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 737 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 737 focus
πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν λέγοιμ᾽ ἄν
φρόνημα μὲν νηνέμου γαλάνας,
740
ἀκασκαῖον δ᾽ ἄγαλμα πλούτου,
μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,
δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος·
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν
δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
745
δύσεδρος καὶ δυσόμιλος
συμένα Πριαμίδαισιν
πομπᾶι Διὸς ξενίου
νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 737 focus
πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν
λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν νηνέμου γαλάνας,
ἀκασκαῖον (δ᾽) ἄγαλμα πλούτου,
μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,
δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος.
740
παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν
δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
δύσεδρος καὶ δυσόμιλος
συμένα Πριαμίδαισιν,
πομπᾶι Διὸς ξενίου
745
νυμφόκλαυτος Ἐρινύς. –
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 681-802 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 737 focus
In like manner I should say that there arrived in the city of Ilion the spirit of a breathless calm. a gentle idol of wealth, darting the tender shaft from her eyes, the soul-piercing flower of love: and couching by his side she accomplished the fell issue of her marriage, sweeping down upon the children of Priam, an evil neighbour, an evil associate, an Erinnys, cause of tears to brides under the behest of Xenian Jove.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 737 focus
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 737 focus
To Ilion’s tow’rs in wanton ſtate
With ſpeed ſhe wings her eaſy way;
Soft gales obedient round her wait,
And pant on the delighted ſea.
835
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 737 focus
Strofe III
Giungeva or ora alla città di Priamo
come un senso d'immota placida aura,
un cimelio dolcissimo, ricchissimo,
850
una morbida freccia delle palpebre,
un fior d'amore che mordeva gli animi.
Poscia, altrove chinandosi,
pose alle nozze luttuoso fine,
compagna, ospite infausta
855
spinta da Zeus che gli ospiti
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 737 focus
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 737 focus
Even so to Ilion's city came by stealth
A spirit as of windless seas and skies,
860
A gentle phantom-form of joy and wealth,
With love's soft arrows speeding from its eyes,
Love's rose, whose thorn doth pierce the soul in subtle wise.
Ah, well-a-day! the bitter bridal-bed,
When the fair mischief lay by Paris' side!
865
What curse on palace and on people sped
With her, the Fury sent on Priam's pride,
By angered Zeus! what tears of many a widowed bride!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 737 focus
So kam auch sie, sag' ich, einst zur Troerstadt,
Ein Bild holden Sinnes, gleich stillem Glanz des Meeres,
Des Reichthums zaubervolles Kleinod,
710
Trunkener Augen süßer Pfeil,
Herzverwundende Liebesblume!
Doch den Sinn wandelnd, erschuf sie
Der Vermählung bittres Ende,
Und befiel Priamos' Haus, scheuchte hinweg Frieden und Freude,
715
Gesandt vom gastlichen Zeus,
Fluch und Jammer den Bräuten.
Dritte Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

689-690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-423

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀνατλᾶσα Libri
αἰῶν' ἀμφὶ πολίταν
. Genitivum
πολιτῶν
Auratus, Scaliger, alii restituerunt. Deinde
μέλεον
Flor. ex correctione pro ante scripto
μέλαιον
. Meam emendationem Humboldtus expressit,
αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀναπλᾶσα
. Non norat
ἀμφί
scholiastes, qui haec adscripsit,
αἰῶνα πολύθρηνον καὶ μέλεον αἷμα ἀνατλᾶσα
.

693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-424

αὖθ'
οὕτως ἄΐστος
Flor. Vict. sed in Flor. ad ultimam
οὕτως
vocabuli syllabam
ος
supra adscriptum est, habetque
οὕτως
Farn. Id Auratus coniectura assecutus erat. Non est illa tamen, ut ex metro cognoscitur, vera scriptura, sed
αὖθ'
. Id et sic et
αὖθ'
esse videtur scriptum, ut alii
οὗτος
, alii
οὕτως
interpretandi caussa apponerent.
693

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-425

ἔχων Libri
ἔχων
. In Farn. glossae adscriptae
πρόσεχε, προσεῖχεν
. Casauboni Pearsonique coniecturam
ἔχων
a Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio receptam videas quod ea forma in Persis v. 658. inveniatur. At nec veri simile est hic tam exili forma dicendi usum esse poetam, et quid tandem reprehendat quis in librorum scriptura, quum a neutrali significatu non raro dicatur? Supra v. 176.
Ἀχαϊκὸς λεώς, Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόθοις ἐν Αὐλίδος τόποις.
697

698. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-426

νεότροφον
νεοτρόφον
Flor.
698

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-427

τοκέων
τοκήων
Flor. Vict.
τοκέων
recte Farn.
702

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-428

χάριν τροφᾶς γὰρ
χάριν γὰρ τροφᾶς
Flor. Vict.
χάριν γὰρ τροφεῦσιν
Farn. quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius, quia, si v. 693.
οὕτως
legitur, metra exaequantur. Corrupit hunc locum Wellauerus, quum
ἔθος τὸ πρόσθε τοκήων
scripsit, quod ipsi sensus poscere est visus. Altero in versu ex Pearsoni Heathiique sententia
χάριν τροφᾶς γὰρ
posuit. Hoc ego quoque probandum censui, qui
τροφεῦσι
Triclinii coniecturam esse credam, numeros quidem eosdem praebentem quos servatum in stropha
οὕτως
habet, sed eos, si quid video, non satis concinnos.
703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἀρχαῖς
ἄταις
Farn. Vict.
ἄτας
Flor. In Farn. adscripta interpretatio
ἤγουν πολέμοις
. Fuerunt qui
ἄγραισιν
aut
σὺν ἄταις
scribendum esse putarent. Quod ego in El. doctr. metr. p. 326. proposueram,
ἄγαν
, receperunt Blomfieldius aliique, sed non explicuerunt. Patet autem non esse dictam eam vocem ut v. 126. ubi invidiam atque indignationem significat, sed eandem vim habere atque
ἄγος
. Proprie enim stuporem significat admiratione ortum, quae quum rei malae atque infandae magnitudine excitatur, coniuncta est cum indignatione atque aversione animi. Inde
ἄγη
etiam de ipsa re, quae eos sensus excitat, dictum esse videri potest. Sic in Choeph. v. 820.
ἔνδοθεν φοινίαν ἄγαν τιθείς
, nam ibi quoque male legitur
ἄταν
. Sed fateor id et mirum videri nec satis aptum huic loco. Quare non dubito quin ab
ἄγη
diversum fuerit
ἄτη
, factum ab
ἅζω
, quod significaret consecrationem, sacrificium. Nam
ἅζεσθαι
est sibi sacrum reddere, ut, si
ἅζειν
activum umquam in usu fuit, id consecrare alii aliquid esse debuerit. Conspirat autem
ἁγνός
, quod consecratum proprie significavit. Simul ex hac duarum vocum confusione explicari potest interpretationis apud grammaticos fluctuatio.
704

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-430

κακὸν ἦθος
κακὸν δ' ἦθος
Flor. Vict. Particulam, quam Pauwius vidit delendam esse, omittit Farn.
707

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-431

προσεθρέφθη Libri
προσεθράφη
. Heathius
πρὸς ἐτράφη
, qui videtur scribere voluisse
προσεθρέφθη
, quod reposuit Porsonus.
710

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-432

παράυτα
πάραυτα δ' ἐλθεῖν
Flor.
παραυτὰ δ᾽ οὖν ἐλθεῖν
Farn. Vict. Et
οὖν
quidem atque in antistrophico versu
τοῖς
iam ante cognitam Flor. codicis scripturam a me deleta erant. In
πάραυτα
hunc accentum tenui, quo hodie quoque Graecos uti testatus est Coraes in dissertatione Prodromo bibliothecae Graecae praemissa p. 50. Hesychius
πάραυτα, παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα
. Vitiosam eam prosodiam putabat Dorvillius ad Char. p. 311 (388).
711

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-433

ἀκασκαῖον μὲν Libri
ἀκασκαῖον ἄγαλμα
. Post
ἄγαλμα
distinctionem addidit Stanleius. Porsonus
ἀκασκαῖον δ'
edidit: quem omnes secuti sunt. Porsonus enim si praesul soloecismum facit, quis non redamtruet olli?
Δὲ
non habet locum nisi aut verbo vel novo addito vel repetito priore, aut rebus quae per
μὲν
et
δὲ
distinguuntur sibi oppositis, ut paullo post v. 730. de quo genere dixit Boeckhius ad Pindari Pyth. XI. 1. Itaque in Aiace v. 624. scribendum est
ἢ που παλαιᾷ μὲν ἔντροφος ἡμέρᾳ λευκῷ τε γήραι μάτηρ νιν ὅταν νοσοῦντα φρενομόρως ἀκούσῃ,
quamvis libri omnes
δὲ
habeant. Eodem modo Aeschyli versus corrigendus erat. Illud
μὲν — τε
vel
μὲν — καὶ
frequens est apud Pindarum.
Ἀκασκαῖον
explicandum ex Hesychio,
ἄκασκα, ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως
. Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 371, 1.
ἄκασκα, ἥσυχα, βραδέα
(legitur
φαρδέα
). Κρατῖνος Νόμοις.
ἢ πρεσβύται πάνυ γηραλέοι, σκήπτροισιν ἄκασκα προβῶντες.
Eustathius p. 665, 29.
τὸ δὲ ἀκήν, περὶ οὗ ἀλλαχοῦ εἴρηται, εὕρηται λεγόμενον καὶ ἀκασκᾶ. Αἴλιος δὲ Διονύσιος καὶ χρῆσιν παράγει Κρατίνου ταύτην “σκηπτροῖσιν ἀκασκᾶ προβιβῶντα.”
713

716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-434

παρακλίνασ'
παρακλίνουσ'
Farn. Vict. Coli signo post hanc vocem interpungunt Vict. Cant. Auratus
παρακινοῦσ᾽ ἐπέκρανεν
, si recte notavit Spanhemius. Certe viderat Auratus verbum hoc cum sequentibus coniungendum esse, quod monuerunt deinde etiam alii, non illi tamen rem apertissimam persuadentes Porsono Blomfieldioque. In Flor. scriptum est
παρακλίνασ'
, idque propter codicis auctoritatem praetuli. Dictum id est neutraliter, declinans, i. e. a pristina via decedens.
716

717-721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-435

γάμου πικρὰς τελευτάς, δύσεδρος καὶ δυσόμιλος πέλει ξυνέταις Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.
πικράς
Farn. Vict.
πικροῦ
, sed
ας
supra scripto, Flor. Idem liber
τελευτᾶς
, sed circumflexo in gravem mutato. Obscuram atque ambiguam reddiderunt horum versuum interpretationem qui sic interpunxerunt,
γάμου πικρὰς τελευτάς, δύςεδρος καὶ δυςόμιλος, συμένα Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφοκλαυτὸς Ἐριννύς
. In Vict. Cant. nulla post
τελευτὰς
et
δυςόμιλος
interpunctio est. Haec posterior si omittitur, Helena dicitur
δύςεδρος καὶ δυςόμιλος συμένα Πριαμίδαισι
, postremis autem verbis significatur eam Iovis missu pro Furia esse. Rectius videtur virgula interpungi post
τελευτάς
, cetera autem omnia sine interpunctione continuari, Helena ut dicatur tamquam Furia
δύςεδρος καὶ δυςόμιλος
ab Iove missa Priamidis venisse. Ipsumque eo ducit
συμένα
, verbum convenientissimum Furiae, quas magnis et rapidis gressibus ruere constat.

719. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-436

Πριαμίδαισι
πριαμίδαισιν
Bekkero teste Farn.
πριαμίδαισι
Flor. Vict.
719

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-437

Ἐρινύς
ἐρινὺς
Flor.
ἐριννύς
Farn. Vict.
721

722. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-438

ἐν βροτοῖς
ἐν βροτοῖς
Flor.
ἐν τοῖς βροτοῖς
Farn. Vict. Patet Triclinium voluisse trimetrum facere.
722

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-439

ὀϊζὺν Libri
ὀϊζύν
. Correxit Pauwius.
726

728. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-440

τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον Libri
τὸ γὰρ δυσσεβὲς ἔργον
. Emendarunt Pauwius et Heathius.
728

729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-441

μετὰ
μετὰ
libri. Male Auratus
τέκνα
coniiciebat. Satius erat per anastrophen indicare
μετὰ
esse post.
729

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-442

γάρ Recte libri
γάρ
. Malam Aurati aliorumque coniecturam
δ᾽ ἄρ᾽
Porsonus aliique receperunt, non animum advertentes ad usum eum quo
γάρ
in sententia parenthetice inserta dicitur: nam illud quidem non dubium est, iustae domus prosperam sortem esse. Ac
δ᾽ ἄρ᾽
ne potuit quidem dici.
731

736-737. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-443

τόθ' ἢ τόθ', ἕως ἂν ἐς τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφά.
τότ' ἢ τόθ᾽ ὅταν τὸ κύριον μόλῃ νεαρὰ φάους. κότον
Flor. Farn. et omissa post
φάους
interpunctione Vict. Improbabilia multa de his versibus prolata sunt, neque nunc probo quae ipse olim proposui.
Κότον
explicatio esse videtur, adscripta ad
δαίμονα τὸν ἄμαχον
. Aeschylum autem scripsisse puto
τότ᾽ ἢ τότ᾽, ἔςτ᾽ ἂν ἐπὶ τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφᾷ.

738-740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-444

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον, θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομέναν τοκεῦσιν.
δαίμονά τε τὸν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομένων τοκεῦσιν
Vict. Sic etiam Flor. nisi quod
μελάθροις
et
τοκεῦσι
habet. In Farn.
μελάθροισιν εἰ τοκεῦσιν
scriptum est, omissum autem
ἄμαχον
, quod Triclinius expulit, atque ad
ἀπόλεμον
adscripta glossa
τὸν ἄμαχον, ἀντὶ μιᾶς
. Scribendum esse
δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον
, dixi in adnotationibus ad Humboldti interpretationem. Quod additur
θράσος ἄτας
idem est quod
θρασεῖα Ἄτη
, neque opus est ut
εἰδομέναν
cum Casaubono et Heathio in
εἰδομένας
muletur, neque ut cum Aurato
μέλαιναν ἄταν
scribatur.

742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-445

δώμασι
δώμασιν
Farn.
δώμασι
Flor. Vict.
742

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-446

ἔδεθλα
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἐσθλὰ
Flor. Vict.
τὰ χρυσόπαστ᾽ ἐσθλὰ
Farn. Praeclare Auratus
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα
, quod suum fecit Stanleius. Recepit Schützius, non etiam alii, quamquam evidentissime verum. Usus ea voce Callimachus h. Apoll. v. 71. qui ibidem v. 61. et in hymno Deli v. 228.
ἐδέθλιον
dixit.
744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-447

παλιντρόποις
παλιντρόποις
, quod Flor. Vict. habent, Elmsleius etiam ex Farn. attulit, Bekkerus autem
παλίντροπο
, eumque verum vidisse puto. Volebat enim Triclinius haec verba,
παλίντροπ᾽ ὄμμασι
, respondere illis,
νεαρὰ φάους κότον
. Non potest autem dubitari quin verum sit
παλιντρόποις
.
745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-448

προσέμολε Libri
προσέβα τοῦ
. Articulus iste huc ex sequente versu venisse videtur, quum supra scriptus esset ad
πλούτου
. Pro
προσέβα
in adnotationibus ad Humboldti interpretationem scribendum esse conieci
προσέβαλε
, quo verbo attendendi reputandique significatu usus est Sophocles in Trach. v. 580.
χιτῶνα τόνδ᾽ ἔβαψα, προςβαλοῦσ᾽ ὅσα ζῶν κεῖνος εἶπε
, et iterum v. 844.
τὰ μὲν οὔτι προσέβαλε
. Sed et artificiosius quaesitum et non satis aptum huic loco, qui simplicius ideoque gravius verbum desiderat,
προςβάλλειν
est. Scribendum potius erat
προςέμολε
.
746

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

686-773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-393

zweites Stasimon. Helena, die gefeierte liebliche Braut, hat sich den Trojanern in einen unseligen Geist des Fluches verwandelt, wie sich aus jenem zahmen und sanft spielenden Löwenjungen mit den Jahren eine blutgierige Bestie entwickelte. Der Frevel ist gebüfst. Ja der Frevel erscheint als der Grund ihres Untergangs, nicht der Wohlstand, und falsch ist, was man in dieser Beziehung vom Neide der Gottheit fabelt. Nur hatte der Wohlstand den Übermut im Gefolge (vgl. 387 f.) und dieser verblendet den Sinn. Diese Verführung zum Übermute fehlt in der Hütte der Armut, wo deshalb die Gerechtigkeit wohnt (vgl. Eur. frg. 441 ὕβριν τε τίκτει πλοῦτος, οὐ φειδώ βίου). So trägt an dem Sturze der hohen Häuser die Gottlosigkeit des Sinnes, nicht das hohe Glück die Schuld. Das Chorlied singt der Gesamtchor.
1

691. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-396

δορίγαμβρος, eine Braut um die mit Waffen gestritten wird. Auf den Krieg gegen Troja bezieht sich auch ἀμφινεικῆ.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-397

2
πρεπόντως κτἑ. ihrem Namen ganz entsprechend ( κάρτ᾽ ἐπωνύμως) ist sie als Vernichterin von Schiffen, Mannen, Städten (Troja) u. s. w.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-398

3
προκαλυμμάτων von den Vorhängen am lectus genialis (vgl. Poll. ΙΙΙ 37 τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός), also ἐκ τῶν πρ. 8. v. a. aus dem θάλαμος.

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-399

Hesych. γίγαντος· μεγάλου, ἰσχυροῦ.

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-400

κυναγοί, insofern sie die Fährte verfolgen, aber nicht Jäger gewöhnlicher Art, sondern φεράσπιδες. Ζα 82. - Aus ἔπλευσεν ist ἔπλευσαν zu ergänzen. Die Jäger holen sie nicht ein; die Spur ihrer Ruder ist verschwunden und das Pärchen ist bereits gelandet. - Vgl. Eur. Tro. 1002 ἐπεὶ δὲ Τροίαν ἦλθες ᾿Αργεῖοί τέ σου κατ᾽ ἴχνος.

700-701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-401

ἐπ᾿ ἀκτάς wie Eum. 10 . δι᾽ ἔριν αἱμ. gehört zu ἀεξιφύλλους: dem durch Blut gedüngten Boden wird üppiges Wachstum entspriefsen. Vgl. Hor. carm. II 1, 29 quis non Latino sanguine pinguior campus.

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-402

κῆδος ὀρθώνυμον d.h. das κῆδος (Verschwägerung) war recht eigentlich ein κῆδος (Trauer). Vgl. Eur. Androm. 103 Ἰλίω αἰπεινᾶ τραΠάρις οὐ ις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾿ εὐναίαν εἰς θαλάμους Ἑλέναν.

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-403

μῆνις, der Götter. πέζας wird näher bestimmt ( ξενίαν τράπεζαν 411, κοινῆς τραπέζης Eur. Hek. 793) durch ξυνεστίου Διός, des Zeus, welcher das Zusammensein an Einem Herde schützt ( Ζεὺς ξένιος). ὑστέρῳ χρόνῳ: τα 58.
4

707-708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-404

πρασσομένα, eintreibend von, rächend an. τίοντας νοn festlichem Gesange wie παιᾶνα ἐτίμα 258. τίοντας für τοὺς τίοντας wie Pers. 248 δεινά τοι λέγεις κιόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι. Vgl. zu 1394. – ἐκφάτως, nachdrücklich, aufserordentlich (andere, mit lauter Stimme" nach dem Homerischen ἔκφασθαι ἔπος).
5

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-405

ἐπιρρέπειν intransitiv wie 1026. SO

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-406

Sie lernt den Hymnos um, dafs daraus ein Klagegesang ( πολύθρηνον) wird, und bejammert wohl hinterdrein das Leben ihrer Bürger ( μεταστένει που τὸν αἰῶνα κτέ.), nachdem sie ein unglückliches Blutbad über sich hat ergehen lassen. Mit πόλις γεραιά vgl. Hor. carm. I 15, 8 regnum Priami vetus. Πάριν τὸν (der Artikel wie häufig bei καλεῖν, ἀποκαλεῖν) αἰνόλεκτρον, πάμπροσθ᾽ (von allem Anfang an, vgl. πάμπρωτος) αἰνόπαριν: Hom. Γ 39 Δύσπαρι, dazu Schol. καὶ ᾿Αλκμάν φησιν Δύσπαρις, Αἰνόπαρις, κακὸν Ἑλλάδι βωτιανείρη", Eur. Hel. 1120 Πάρις αἰνόγαμος, Hek. 945 Ἰδαϊόν τε βούταν αἰνόπαριν. -
6

718. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-407

Zu der ganzen Erzählung vgl. Martial II 75. λέοντος ἶνιν: vgl. Aristoph. Frö. 1431 οὐ χρὴ λέοντος σκύμνον ἐν πόλει τρέφειν.

719-720. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-408

ἀγάλακτα φιλομάστων, als Milchbruder der Säuglinge (seiner Herde). Vgl. Hesych. ἀγάλαξ· ὁμότιτθος, Etym. Μ. ΙΙΙ 42 ἀγάλακτες οἱ ἀδελφοὶ παρὰ τὸ α σημαῖνον τὸ ὁμοῦ· ὁμογάλακτές τινες ὄντες, Suid. ἀγάλακτες· ὅμαιμοι, ἀδελφοί. βούτας ἀνήρ, wie es in den Fabeln heifst: ποιμήν τις εὗρε νεόγονον λύκου σκύμνον u. dgl.
7

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-409

προτελείοις: τα 65.

722-723. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-410

freundlich und zuthunlich gegen Jung und Alt.
8

724. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-411

πολέα (oft), die ionische Form, ist 1454 und Pers. 272 hergestellt; aufserdem findet sich πολεῖ Suppl. 753 . Plut. περὶ ἀόργησίας c. 14 ἡμεῖς ἀγριαίνοντα τιθασεύομεν ζῷα καὶ πραΰνομεν, λυκιδεῖς καὶ σκύμνους λεόντων ἐν ταῖς ἀγκάλαις περιφέροντες.

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-412

9
ποτὶ χεῖρα σαίνοντα, wedelnd indem er nach der Hand hinblickt, in welcher der Mann das Futter hält, nach Art des Hundes.

728-729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-413

χρονισθείς, älter geworden. ἦθος τὸ πρὸς τοκέων, die angeborene Art. Vgl. Pind. O1. X 20 τὸ γὰρ ἐμφυὲς οὔτ᾽ αἴθων ἀλώπηξ οὔτ᾽ ἐρίβρομοι λέοντες διαλλάξαιντο ἦθος.

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-414

10
μηλοφόνοισιν ἀυταῖς d. i. im Morden schreiender Lämmer. Vgl. βλαχαὶ αἱματόεσσαι τῶν ἐπιμαστιδίων Sept. 335 .

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-415

ἀκέλευστος d. i. er wartet nicht mehr auf die fütternde Hand.

735. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-416

σίνος πολυκτόνον: vgl. Eum. 268 μητροφόνου δύας, 281 μητροκτόνον μίασμα, Pers. 656 πολεμοφθόροισιν ἄταις, auch Eum. 283 καθαρμοῖς χοιροκτόνοις, Ag. 1513 πάχνα κουροβόρῳ, und zu Eur. Bakch. 139.

736. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-417

ἱερεύς als Opferschlächter, aber ein Priester nicht des Segens, sondern des Verderbens. Vgl. zu 1234.

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-418

πάραυτα erklärt Hesych. mit παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα (vgl. Eur. frg. 1064, 5 παραυτὰ δ᾽ ἡσθεὶς ὕστερον στένει διπλᾶ); aber die Bedeutug, die der Zusammenhang hier fordert „gleich dem, ebenso", entspricht auch dem ursprünglichen Sinne von παρ᾿ αὐτά. ἐλθεῖν φρόνημα μὲν für φρόνημα μὲν ἐλθεῖν oder ἐλθεῖν μὲν φρόνημα. – Was Helena sann, war heitere Meeresruhe (glich heiterer Meeresruhe).

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-419

Ein sanftstrahlendes Kleinod des Reichtums. Prom. 482 ἵππους, ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς. Hesych. ἄκασκα· ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως.

741-742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-420

ὀμμάτων βέλος, ein Geschofs, das die Augen trifft, aber nicht wehe thut ( μαλθακόν). Vgl. 251. Umgekehrt heifst sie eine Blume der Liebe, die nicht erquickt, sondern dem Herzen Schmerzen (der Sehnsucht) verursacht.

743. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-421

παρακλίνασα, sich nach der Seite biegend, von der geschilderten Erscheinung abweichend. Vgl. Soph. Oed. T. 1191 τίς ἀνὴρ πλέον τᾶς εὐδαιμονίας φέρει ἢ τοσοῦτον ὅσον δοκεῖν καὶ δόξαντ᾽ ἀκοκλίναι.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-422

Zu der Stellung von δὲ vgl. 1319, Eum. 534 ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δέ, 623 βουλῇ πιφαύσκω δέ, Sept. 1015 ἄτιμον εἶναι δέ. γάμου πικρὰς τελευτάς erinnert an das Homerische πάντες κ᾿ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε ( α 266), vgl. Eur. Med. 399 πικροὺς δ᾽ ἐγώ σφιν καὶ λυγροὺς θήσω γάμους, 1388 πικρὰς τελευτὰς τῶν ἐμῶν γάμων ἰδών.
11