Aeschylus Seven Against Thebes 521

Ettore Romagnoli (Translator)

Questi che sovra lo scudo il terrigeno
580
Dèmone infesto, rivale di Giove,
ha impresso, insegna nemica ai mortali
ed ai longevi Celesti, deh!, gitti
la testa mozza dinanzi alle porte !

Seven Against Thebes. Aeschylus. Ettore Romagnoli (Translator). Bologna. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Eschilo, I Sette a Tebe: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) (Italian) (Eschilo, I Sette a Tebe: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 417-630 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 417-630 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 521 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. Gottfried Hermann, 1852.) — 521 focus
ΕΠΤΑ ΕΠΙ θΗΒΑΣ (OCR draft) Experimental (ΕΠΤΑ ΕΠΙ θΗΒΑΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 521 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. N. Wecklein, 1885.) — 521 focus
πέποιθα τὸν Διὸς ἀντίτυπον ἔχοντ᾽
ἄφιλον ἐν σάκει τοῦ χθονίου δέμας
δαίμονος, ἐχθρὸν εἴκασμα βροτοῖς τε καὶ
510
δαροβίοισι θεοῖσι,
πρόσθε πυλῶν κεφαλὰν κάψειν.
Aeschyli Septem contra Thebas (OCR draft) Experimental (Aeschyli Septem contra Thebas. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 521 focus
Translations (7)
Seven Against Thebes Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 417-630 focus
The Seven against Thebes. (OCR draft) Experimental (The Seven against Thebes.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 521 focus
I feel confident that he who hath upon his shield the adversary of Jove, the hateful form of the subterranean fiend, a semblance hateful both to mortals and the everliving gods, will have to leave his head before our gates.
LES SEPT CONTRE THÈBES (OCR draft) Experimental (LES SEPT CONTRE THÈBES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 521 focus
s'abattre le front en avant.
The Seven Chiefs against Thebes (OCR draft) Experimental (The Seven Chiefs against Thebes. Robert Potter, 1779.) — 521 focus
If ought of truth my ſoul inſpires,
580
This chief, that tow'ring o'er th' affrighted field
Bears on his ſculptur'd ſhield
Th' enormous monster, buried deep
Beneath a mountainous heap,
Rolling in vain his turbid fires,
585
Monster accurs'd, abhor'd
By Gods above, by men below;
This chief his head ſhall bow
Low at the gate beneath the victor's ſword.
Aeschylus, Septem ad Thebas: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Septem ad Thebas: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 521 focus
Confido iam Iouis imagině habentě contraria
Inuifum in ſcuto terreftris corpus
Demonis inimicum fimulachrum,mortalibusq;
Aclongeuis dijs.
495
Ante caput portas confracturum.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Seven against Thebes — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 521 focus
High faith is mine that he whose shield
Bears, against Zeus, the thing of hate.
500
The giant Typhon, thus revealed,
A monster loathed of gods eterne
And mortal men—this doom shall earn
A shattered skull, before the gate!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 521 focus
Der Stolze dort, der den verhaften Feind
Des Zeus im Schild trägt, das Graun, in Erdklüften tief
Hausend, ein Gräuelbild sterblichen Menschen und
Ewigen Göttern, - am Thore
Wird er, ich hoffe, das Haupt zerschellen.
500

Commentary

Critical apparatus to Seven Against Thebes (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Seven Against Thebes.) focus

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-626

μακρᾶς ... καταισχυνεῖ:
μακρᾶς τε
Vit. Libri
καταισχυνεῖν
, nisi quod
καταισχύνειν
habet Lips.
κατ' αἰσχυνεῖν
G. Scripsi
καταισχυνεῖ
. Nam infinitivus pro particulis
δ' οὐ
exigere videtur
οὐδέ
. Confirmavit hanc coniecturam M. in quo hoc ipsum scriptum est
καταισχυνεῖ
.
527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-627

Παρθενοπαῖος:
ὁ παρθενοπαῖος
Par. F. non M. qui articulum non magis habet quam ceteri. In G. ὁ minio supra adscriptum.
528

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-628

Ἄργει δ᾽ ἐκτίνων:
ἄργει τ'
Colb. 1. Par. N.
ἐκτείνων
G.
529

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-629

τοῖςδ᾽ ἃ μὴ κραίνοι: Pro
τοῖςδ᾽ ἃ μὴ
habent
δείν' ἃ μὴ
Par. L. Rob. et Cantabr. 2. Par. K. Ven. 2. errare enim videtur Butlerus, qui his codicibus
ἂν
tribuit. Adscriptum est
δείν'
etiam in Par. B. Sumptum est autem ex ν. 407.
κραίνοι
M. Lips. Cantabr. 2. Par. Α. Β. (v. Brunckium ad ν. 428 = 407.) Κ. L. Ven. B. Ald.
κραίνει
G.
κράνοι
Vit. Ox. Rob. Turn.
530

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-630

ἀνοσίοις κομπάσμασιν:
ἀνοσίαις
, supra scripto a sec. manu οις, M.
κομπάσμασιν
M. Vit. Cantabr. 2. Par. A. B.
κομπάσμασι
G. Lips. Ald. Rob. Turn. Satis recte haec explicavit alter scholiastes,
εἴθε γὰρ τύχοιεν παρὰ τῶν θεῶν ὧν καθ᾿ ἡμῶν φρονοῦσιν, τουτέστιν ἅπερ ἡμῖν ἀπειλοῦσιν αὐτοὶ πάθοιεν, καὶ ὄντως ἂν εἰ γένοιτο τοῦτο, ἀπολέσθειεν ἂν σὺν
532

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-631

NA:
αὐτοῖς ἐκείνοις κομπάσμασι πανώλεθροι καὶ παγκακῶς
. Non opus est ut cum Dindorfio ante v. 521. aliquot versus excidisse putemus, versuum autem 532. 533. ordinem invertamus.
532

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-632

ἦ τἂν ... παγκάκως:
ἦ τῶν
Blomfieldius. Libri
ἦ τ᾽ ἂν
vel
ἦτ᾽ ἄν
.
τ'
, sed superscripto κ, Ox.
παγκακῶς
omisso τ' Cantabr. 2.
533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-633

ἔστιν δὲ καὶ τῷδ᾽:
ἔστι δὲ
Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. Turn.
δὲ
omittit Ven. B.
τὸν δ᾽
pro
τῷδ᾽
Lips. Par. E.
534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-634

χεὶρ δ᾽ ὁρᾷ τὸ δράσιμον: Tzetzes Chil. IV. 982.
ὁ παῖς τοῦ Εὐφορίωνος ὁ τραγικός Αισχύλος ἐν δράματι ὃ λέγεται Ἑπτὰ οἱ ἐπὶ Θήβαις Ετεοκλέα τῶν Θηβῶν εἰςφέρει βασιλέα παγκαλῶς περὶ Αργείων στρατηγῶν ἑπτὰ διερωτῶντα, τίς ποίᾳ πύλῃ τῶν Θηβῶν τὴν μάχην συγκροτήσει. καὶ λέγει τις ἐξάγγελος τὰς κλήσεις τῶν Αργείων, ἑκάστῳ τῶν Αργείων δὲ Θηβαῖον ἀντιτάττει, λέγων ἑκάστῳ τῶν αὐτοῦ τοὺς πρέποντας ἐπαίνων, ὡς ὃ μὲν ἀντιτάξεται τῷ δεῖνι τῶν Αργείων, καὶ συμβαλών, ὡς μοι δοκεῖ, μάχην οὐ καπηλεύσει, ἀλλὰ φανεῖται δόκιμος κατὰ τῶν ἐναντίων· ἄλλῳ δὲ πάλιν ἀπ' αὐτῶν φησὶν ὡς ἔστι τούτῳ νοῦς μὲν ἀκόμπαστος, χεὶρ δ᾽ ὁρᾷ τὸ δράσιμον· οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει.
Versu a fine quarto legebatur
οὐκ ἀπηλεύσει
, eodem errore quo G. Lips. v. 526.
οὐκ ἀπηλεύσειν
habent.
τὸν δράσιμον
Colb. 2. Mauricius Hauptius scribendum esse coniecit
χεὶρ δὲ δρᾷ τὸ δράσιμον
. Non opus est mutatione. Videtur enim
ὁρᾷ
esse respicit, i. e. curat, quemadmodum Pindarus in fine Ol. IX. dixit
τοῦτο δὲ προςφέρων ἆθλον ὄρθιον ὤρυσαι θαρσέων τόνδ᾽ ἀνέρα δαιμονίᾳ γεγάμεν εὔχειρα, δεξιόγνιον ὁρῶντ᾽ ἀλκάν
, clama hunc virum mirabiliter validum manu crasisse, dum dextrum membrorum robur respicit, h. e. curat. V. Emendationes quinque carminum Olympiorum Pindari p. 9.
535

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-635

γλῶσσαν ἐργμάτων ἄτερ:
γλώτταν
Cantabr.1.
γλῶσσα
G.
ἑργμάτων
G.
ἁρμάτων
adscriptum in Par. B.
ἅπερ
G. Ald.
ἄνευ
Lips. Cantabr. 1. et adscriptum in Par. B.
537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-636

ἔσω πυλῶν ῥέουσαν ἀλδαίνειν:
ἔξω
Colb. 2. Par. K. Ven. 2. Rob. et adscriptum in Par. B.
ἀλδαίνει
Lips. Multum fallitur B. Martinus Var. lect. I. 9. p. 20.
πύλας
de ore, ut apud Euripidem
στόματος πύλαι
dicuntur, interpretans. Dubito autem an sic scripserit Aeschylus,
ἔσω πυλῶν θοροῦσαν ἀλδαίνειν κακά
.
538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-637

ἐχθίστου δάκους:
ἀδίκου
pro
ἐχθίστου
Vit. Rob.
δάκος
Οχ.
539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-638

εἰκὼ:
εἰκῶ
male Ald. Rob. Sed
εἰκὼ
M. G. Vit. Lips. Par. A. B. Turn.
540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-639

ἔξωθεν δ᾽ εἴσω: Libri
ἔξωθεν εἴσω
, nisi quod
ἔξωθεν δ᾽ εἴσω
habent G. Vit. Deinde
τῷ φέροντι δὲ μέμψεται
Arund. Cantabr. 1. 2. In M. Ald. Rob. ita interpunctum est,
πολεμίας ἐπ' ἀσπίδος ἔξωθεν, εἴσω
etc. atque M.
541

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-640

ἔξωθεν δ᾽ εἴσω: simul post
εἴσω
colon habet. Reliquae editiones maiorem interpunctionem post
ἀσπίδος
habent et deinde
ἔξωθεν εἴσω τῷ φέροντι μέμψεται
. Burgessius in notis ad hanc fabulam et in appendice ad Dawesii Misc. crit. p. 485.
ἣ ἔξωθεν εἴσω
vel
ἡ 'ξωθεν εἰκὼν
scribendum esse putavit. Porsonus quoque
ἔξωθεν εἴσω
scripsit. Codicum G. et Vit. lectio monstrare mihi videbantur scribendum esse
ἔξωθε δ᾽ εἴσω
. De abiecto in adverbiis huiusmodi videndus est Lobeckius ad Phryn. p. 280. Nisi versus ante hunc excidit.
541

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-641

πυκνοῦ κροτησμοῦ:
χοροῦ
Colb. 1. Par. L. et e correctione, quum antea
πυκνοῦ
scriptum fuisset, G. γρ.
πικροῦ
Par. B.
κροτησμοῦ
Cantabr. 1. 2. Par. A. B. Rob. et sic M. antequam radendo ex
η
fieret.
κροτισμοῦ
G. Vit. Lips. Ald. Turn. et sic nunc M.
κοντισμοῦ
ex Par. N. affertur.
καρτησμοῦ
Par. C.
542

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-642

θεῶν θελόντων· ἂν ἀληθεύσαιμ᾽ ἐγώ:
θεῶν θελόντων δ' ἂν
M. Par. B. Rob. Turn. In Par. B.
τ'
ad
δ'
supra scriptum est.
δ' ἂν
Lips. Omittunt
δ'
G. Vit. Ox. Par. A. Taur. Ven. A. Vind. 1. 2. 4. Ald. Ex Par. E.
ἂν ἀναλευθήσαι'
enotatum est. Scribendum est, omissa particula,
θεῶν θελόντων
, ut haec cum praecedentibus coniungantur, deinde autem
ἂν ἀληθεύσαιμι ἐγώ
. V. Opusc. IV. p. 383. seq.
543

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-643

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας: Wakefieldius Silv. crit. II. p. 109. frustra corrigit
ὀρθίης
. Hoc assumpto Blomfieldius, ut versus antistrophico accuratius responderet, scribendum putabat
καὶ τριχὸς ὄρθιος πλόκαμος ἵσταται
. Melius esset
καὶ τριχὸς ὀρθίας
.
545

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-644

κλυούσα: Verba haec,
μεγάλα μεγαληγόρων κλύων
in Vit. ab alia manu in ima pagina scripta sunt, adiectumque "deest folium?" Tum sequitur folium vacuum, post quod pergit codex v. 596. Libri
κλύων
, nisi quod
κλίνουσ'
est in Colb. 1. Par. N. Scribendum esse
κλυούσῃ
indicavi in El. doctr. metr. p. 279.
κλυούσαν
malebat Wellauerus.
546

547-548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-645

εἴθε γὰρ θεοὶ τούςδ᾽ ὀλέσειαν ἐν γῇ:
εἴθε γὰρ θεοὶ
Arund. Cantabr. 1. Mosc. 1. Par. A. B. E. H. K. L. Ven. B.
εἴθ' οἱ θεοὶ
M.
εἰ οἱ θεοὶ
Lips. Ald. Rob. Turn.
εἴθ' οἱ θεοὶ
G. Taur.
ἐν γῇ
Ald. Rob. Omittit has voces Lips.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-646

σωφρονέστατον:
σωφρονέστατον
Μ. Lips. Arund.
σωφρονέστερον
G. Cantabr. 1. Mosc. 2. Ox. Par. B. E. Ven. A. Ald. Rob. Turn. et supra adscripto ατον Par. C. γρ.
σωφρονέστατον
Par. B.
549

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-647

ἀλκήν τ' ... μάντιν, Ἀμφιάρεω βίαν:
δίκη δ'
G. Taur.
μάντιν τ'
Ald. Rob. Inter
Ἀμφιαρέω
et
βίαν
lituram habet M.
ἀμφιάρεων
, omisso
βίαν
, Lips.
550

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-648

Ὁμολωΐσιν δὲ πρὸς πύλαις: Hunc et sequentem versum omittunt Ox. Ald. Patet erroris origo.
ὁμολωΐσιν
Μ.
ὁμολωΐσι
G. Lips. Cantabr. 1. 2. Vind. 1. 2. 3. 4. Rob. Turn.
δ'
omittit Lips.
πύλαισι
Cantabr. 2.
551

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-649

βάζει ... βίαν:
βιάζει
Rob.
πολλὰ
omittit Par. E. De hoc et sequentibus versibus v. ad v. 559.
552

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-650

ταράκτορα:
ταράκτορα
Par. Ε.
σπαράκτορα
Par. A.
553

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-651

[μέγιστον Ἄργει τῶν κακῶν διδάσκαλον,]:
τῶν κακῶν
Lips. Valde displicet articulus
τῶν
. Videri possit poeta tale quid scripsisse,
554

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-652

NA:
μέγιστον Αργει πημάτων διδάσκαλον
. Sed videtur potius delendus esse hic versus, utpote qui factus sit ex ν. 556.
554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-653

Ἐρινύος ... πρόςπολον φόνου:
ἐρινθὸς
Μ. Vulgo
Ἐριννύος
.
πρὸς πολλὸν
Cantabr. 2.
φόνον
Par. E.
555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-654

κακῶν τ':
κακῶν δ'
G. Cantabr. 2. Colb. 1. Taur. Ald. Turn.
556

557-558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-655

καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα: Libri
καὶ τὸν σὸν αὖθις πρόσφορον ἀδελφὸν
, nisi quod
προσμόραν
, eraso in prima syllaba accentu, M. habet,
πρὸς μόρον
Lips. Ald. In G. scriptum fuerat
πρὸς μορον
, deinde accentus minio correctus est.
ἀδελφὸν
G. Rob. Brunckius, qui temeraria coniectura dedit
καὶ τὸν σὸν αὖθις ὁμόσπορον κακορροθῶν
, e suis codicibus glossam profert,
πλησιοθάνατον, τὸν ἐγγὺς θανάτου ὄντα
. Idem in codicibus aliam lectionem adnotatam esse dicit,
πρόσπορον
, quam glossae exponant
τὸν ἐκ τοῦ αὐτοῦ σπόρου, ἐκ τῆς σπορᾶς γεννηθέντα
. In M. ad
πρόσφορον
adscriptum est
τὸν ἀξιοθάνατον, ἢ τὸν συμπράκτορα αὐτοῦ
. In Lips.
τὸν πρὸς τὸν σὸν θάνατον ἀδελφόν
. In G.
τὸν οὐκ ἐπὶ φιλίᾳ ὄντα σοι
. Patet vetustum mendum esse
πρόςμορον
. Praeterea
ἀδελφεός
alienum est a trimetris tragicorum. Proxime verum accessit Dobraeus, qui Adv. II. p. 18. scribendum esse coniecit
καὶ τὸν σὸν αὖτ' ἀδελφὸν εἰς πατρὸς μόρον
. Sed neque
ἀδελφὸν
admittere nee
μόρον
servare debebat. Scripsit, opinor, Aeschylus
καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα
. Respicitur res narrata in Thebaide apud scholiastam Sophoclis ad Oed. Col. v. 1375.
Ὄμμα
autem, quod libri habent et agnoscunt scholiastae, Schützius rectissime in
ὄμμα
mutavit. Affert Schützius Clementis Alexandrini verba ex libro III. Paedagogi p. 108. ed. Sylb. 296. ed. Poll.
τὸ ἐν ταῖς ὁδοῖς σαλεύειν καὶ ἐξυπτιάζοντα παραβλέπειν εἰς τοὺς ἀπαντώντας
. Lucianus quum alibi, tum in Cataplo c. 16. t. I. p. 639.
ὥςτε ὑπεράνθρωπός τις ἀνὴρ καὶ τριςόλβιός μοι κατεφαίνετο καὶ μονονουχὶ καλλίων καὶ ὑψηλότερος ὅλῳ πήχει βασιλικῷ, ἐπαιρόμενος τῇ τύχῃ καὶ σεμνῶς προβαίνων καὶ ἑαυτὸν ἐξυπτιάζων καὶ τοὺς ἐντυγχάνοντας ἐκπλήττων
. Vbi scholiastes
ἐξυπτιάζων· ἀντὶ τοῦ τείνων τὸν τράχηλον καὶ τὸ στῆθος προβαλλόμενος ἅμα καὶ τοὺς ἰδίους ὤμους περισκοπούμενος, ὅ ἐστι γαυριῶν καὶ ὑπερηφάνως περιπατῶν
.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-656

δυςεκτέλευτον τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος: Libri
δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος
, nisi quod
τελευτᾷ
habet Cantabr. 1.
τελευτὴν οἱ ἐνδατούμενον
Par. E. Scholiastae haec est explicatio,
εἰς δύο διαιρῶν τὸ ὄνομα τοῦ Πολυνείκους, τὸ πολύ καὶ τὸ νεῖκος
. Non videtur dubitari posse quin corruptum sit
δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ
. Puto Aeschylum scripsisse
δυςεκτέλευτον
. Ceterum suspicor post hunc versum collocandos esse versus 553 - 556. qui in Polynicem quadrant, Tydeo autem non satis apte convicia ista conveniunt. Rectissime oratio sic procedet,
559

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-657

NA:
Ὁμολωΐσιν δὲ πρὸς πύλαις τεταγμένος κακοῖσι βάζει πολλὰ Τυδέως βίαν, καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα, Πολυνείκους βίαν, δυςεκτέλευτον τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος, τὸν ἀνδροφόντην, τὸν πόλεως ταράκτορα, Ἐρινύος κλητῆρα, πρόςπολον φόνου, κακῶν τ' Ἀδράστῳ τῶνδε βουλευτήριον καλεῖ.
Sic etiam habet
καλεῖ
, quo referatur.
559

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-658

τοῦτ᾽ ἔπος:
τοὔπος
pro
τοῦτ' ἔπος
G. Taur. Vind. 1. Ald.
τοῦτ᾽ ἔπος ὁ
Turn.
560

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-659

ἦ τοῖον ... καὶ:
ἢ ποῖον
Colb. 1. Par. N.
ἦ θεῖον
Rob. quod Schutzius et Blomfieldius receperunt.
Τοῖον
non sollicitandum est:
καί
hic est quod nos dicimus eben.
561

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-660

καλόν ... μεθυστέροις:
καλοῦντ'
, supra adscripto γρ.
καλόν
, Lips.
μεθ᾽ ὑστέροις
G. idemque in M. sec. manus ex
μεθυστέροις
fecit.
562

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-661

ἐπακτὸν ἐμβεβληκότα:
ἐπ' ἀκτὸν
G. Lips. Idem ante rasuram in M. fuisse videtur.
ἐμβεβηκότα
G. Mosc. 2. uterque cum explicatione
ἐπαγαγόντα
.
564

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-662

μητρὸς δὲ πηγὴν τίς κατασβέσει δίκη;: Libri
μητρός τε πηγὴν τίς κατασβέσει δίκη
, nisi quod
μητρός τε πηγὰς
habet G. sed scholio
πηγήν
praefixum est.
κατασβέσει δίκην
L. et
δίκην
erat ante correctionem etiam in G. Non verum est Par. B. habere
μητρὸς δέ
. Brunckius codices suos
τε
habere testatur, Faehsius autem, dum scholion affert, ipsius Aeschyli verba adscripsit ut Brunckius ea dedit:
μητρὸς δὲ
scripserunt Grotius in Excerptis p. 21. Brunckius, Schutzius, Porsonus, Blomfieldius. Turnebus post
πηγήν
colon posuit, ut haec cum praecedentibus coniungerentur, quam interpunctionem memorat scholiastes codicis G. qui haec adscripsit,
μητρός τε πηγήν. τινὲς μέχρι τούτου στίζουσι, νοοῦντες τὸ πηγήν διὰ τὸν Ἰσμηνὸν ποταμὸν καὶ τὴν Δίρκην πηγήν, ἀνάγοντες πρὸς τὸ πορθεῖν. τὸ δὲ μητρὸς διὰ τὴν γῆν τῶν Θηβῶν κοινὴν οὖσαν μητέρα. τὸ δὲ κρεῖττον διὰ τὴν Ἰοκάστην λέγειν ταῦτα, καὶ τὴν πηγὴν τῶν δακρύων τῆς μητρὸς ποία δίκη κατασβέσει;
In M. hoc scholion adscriptum est,
τὰ δάκρυα τῆς πατρίδος ποία παύσει τιμωρία;
Iocastae quidem nulla hic mentio fieri potuit. Patriam vero quis umquam simpliciter
μητέρα
vocavit? Neque enim comparari possunt talia quale hoc Platonis est in Menexeno p. 237. Β.
τρεφομένους οὐχ ὑπὸ μητρυιᾶς, ὡς ἄλλοι, ἀλλ' ὑπὸ μητρός, τῆς χώρας ἐν ᾗ ᾤκουν
, aut quod Isocrates dicit Paneg. §. 25.
μόνοις γὰρ ἡμῖν τῶν Ἑλλήνων τὴν αὐτὴν τροφὸν καὶ πατρίδα καὶ μητέρα καλέσαι προςήκει
. Si autem patriam simpliciter ita appellare licuisset, quis eam sic vocaturus esset, ubi statim sequeretur
πατρίς τε γαῖα
, tamquam diversum quid? Schützii coniectura,
μητρὸς δὲ πηγή τις κατασβέσει δίκην;
quam ita interpretatur, matris vero (caesue) vindictam num fons aliquis restinguet, quam dura sit et contorta, mani-
565

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-663

NA: festum est. Melius Seidlerus putavit scribendum esse
πληγήν
. Blomfieldius, etsi loco non recte intellecto, tamen non male suspicatus est scribendum esse
δίκῃ
. Sed nulla mutatione opus esse existimo. Sententia enim haec est, quis matrem iure occidat? Ita patria, a te bello petita et vastata, quomodo tibi amica sit?
Μητρὸς πηγὴν
dicit maternum fontem, fontem matris, ex quo quis natus est. Itaque res eo redit, ut dicat, quemadmodum matris caedes iniusta est, ita iniusta est expugnatio patriae. Recte se habet
τίς δίκη
, quae iustitia matrem exstinguet, i. e. quis iuste matrem suam occidat? Recte etiam
μητρός τε
et
πατρίς τε
dicta sunt, opposita et per illa duo
τε
comparationem indicantia.
565

566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-664

πατρίς τε γαῖα, σῆς ὑπὸ σπουδῆς:
πατρίς τε
Rob.
πατρός τε
G. Par. G. Vind. 3. Ald. Turn. idemque adscriptum in Par. Β.
πατρὶς δὲ
M. Lips. Cantabr. 1. 2. Par. A. Β. Κ. Αsk. Α. Colb. 1.
γαίας ἧς ὑπὸ
a pr. manu M.
γαῖα σῆς ὐπο
idem a sec. manu.
σποδῆς
Lips.
566

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-665

ξύμμαχος:
ξύμμαχος
M. Ceteri
σύμμαχος
.
567

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-666

ἔγωγε μὲν δὴ:
δὴ
omittit Ald.
Πιανῶ
non videtur de corpore putrefacto intelligendum esse, sed significare superbam reddam, similiter atque in Agamemnone v. 261. 1640.
568

569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-667

πολεμίας ὑπὸ χθονός:
πολεμία
Lips. Par. G.
ὑπὸ χθονός
G. a pr. manu et Ald. Turn.
ἐπὶ χθονός
M. Lips. Cantabr. 1. 2. Colb. 2. Par. K. Taur. Ven. B. Rob. et a sec. manu G.
ὑπὸ χθονός
. γρ.
ἐπὶ χθ.
ex Par. B. Faehsius affert.
569

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-668

τοιαῦθ᾽ ... ἀσπίδ᾽ εὐκυκλον νέμων:
τοιάδ'
Cantabr. 1. Colb. 2.
τοῖα δ’
Par. H.
εὔκυκλον νέμων
G. Lips. Turn. et reliqui, ut videtur, plerique codices. γρ.
εὔκυκλον νέμων
sec. manus in margine M. adscripsit: ipse enim M.
εὔκηλον ἔχων
habet.
Εὔκηλον ἔχων
est in Colb. 1. Par. N. Ald. Rob. adscriptumque in Par. B.
νωμῶν
Mosc.1.
νόμον
, alteri syllabae ω supra adscripto, Par. K. Apud scholiastam Euripidis ad Phoen. v. 1111. (1118. Valck.) ante Barnesii interpolationem sic legebatur,
καὶ παρ' Αισχύλῳ, τοίαν (τοίων δ' codex Taurinensis) ὁ μάντις ἀσπίδ᾽ ἔχων (ἀσπίδων ἔγκυκον ἔχων Taur.) πάγχαλκον ἕρπε (έρπει Taur.), σῆμα δ᾽ οὐκ ἐπῆν κύκλῳ
.
571

572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-669

ηὔδα:
ηὔδα
G. Lips. et a pr. manu M.
572

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-670

γὰρ ... ἄριστος ... θέλει:
γάρ
omittit Par. E. Plato de re publ. II. p. 361. B.
τοῦτον δὲ τοιοῦτον θέντες, τὸν δίκαιον παρ' αὐτὸν ἱστῶμεν τῷ λόγῳ, ἄνδρα ἁπλοῦν καὶ γενναῖον κατ' (ser. καὶ κατ') Αισχύλον οὐ δοκεῖν ἀλλ᾽ εἶναι ἀγαθὸν ἐθέλοντα
. Εt p. 362. Α.
τὸ δὲ τοῦ Αἰσχύλου πολὺ ἦν ἄρα ὀρθότερον λέγειν κατὰ τοῦ ἀδίκου. τῷ ὄντι γὰρ φήσουσι τὸν ἄδικον, ἅτε ἐπιτηδεύοντα πρᾶγμα ἀληθείας ἐχόμενον καὶ οὐ πρὸς δόξαν ζῶντα, οὐ δοκεῖν ἄδικον, ἀλλ᾽ εἶναι ἐθέλειν, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενον, ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα
. Ad priorem locum scholiastes
Αἰσχύλου ἐξ Ἑπτὰ ἐπὶ (Bekkerus ἐπ') Ἀμφιαράου, “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα.”
Hi loci Platonis non arguunt Platonem
δίκαιος
, non
ἄριστος
, quod apud Aeschylum libri habent, legisse. Habent autem hoc vocabulum
δίκαιος
alii scriptores qui hoc dicto utuntur. Clemens Alex. Strom. I. p. 117. Sylb. 319. Pott.
εἰ δέ τις οὐ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ' εἶναι θέλῃ, συνιέναι τὰ κάλλιστα τοῦτον αὐτῷ προςήκει
. Basilius de leg. Graec. libris c. 11. p. 92. ed. Grot,
ἀλλ᾽ οὗτός ἐστιν ὁ ἔσχατος τῆς ἀδικίας ὅρος, εἴ τι δεῖ Πλάτωνι πείθεσθαι, τὸ δοκεῖν δίκαιον εἶναι μὴ ὄντα
. Damascius apud Photium Bibl. p. 337. Α. 4. Bekk.
οὐ δοκεῖν δὲ δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι ἤθελε, βαθεῖαν τῷ ὄντι καὶ αὐτὸς αὔλακα διὰ φρενῶν καρπούμενος
. Accuratius, ut videtur, Damascii verba Suidas in v. δίκαιος servavit,
κατὰ τὸν Αἰσχύλον οὐ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων, βαθεῖαν τῷ ὄντι καὶ αὐτὸς αὔλακα διὰ φρενῶν καρπούμενος
. Sopater in Walzii Rhet. Gr. IV. p. 79.
φιλοσοφίας γὰρ ταῦτα, ἣ πηγὴ τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν ὑπάρχουσα οὐ δοκεῖν δικαία, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει
. Suidas in v. δοκιμάσας haec habet,
καὶ Αἰσχύλος φησίν “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων (sive θέλω, θέλει)
, quae alieno loco legi Kusterus vidit: petita sunt fortasse ex priore loco in v. δίκαιος, aut pertinent ad vocem δόκησις. Sed hi scriptores Aeschyli verba aut a Platone sumpsisse videntur, aut accommodasse rei de qua loquebantur. Eo modo iis usus est Philemon apud Stobaeum IX. 22.
ἀλλ' ὅςτις ἄδολον γνησίαν τ᾽ ἔχων φύσιν εἶναι δίκαιος κοὐ δοκεῖν εἶναι θέλει
. Et Choricius in Villoisoni Anecd. II. p. 22.
ἐβούλετο γὰρ οὐ δοκεῖν, ἀλλ᾽ εἶναι χρηστή
. Libanius Ep. 579.
οὗτος γὰρ κατ' Αισχύλον εἶναι ἐθέλων ἢ δοκεῖν τούτοις ἀντ᾽ ἐκείνων χρῆται
. Sallustius Cat. c. 54. de Catone, esse quam videri bonus malebat. Sed
ἄριστος
praeter Aeschyli libros et Tzetzam, cuius verba ad v. 535. exhibui, Plutarchus habet de aud. poetis p. 32. Ε.
Αἰσχύλος δὲ καὶ τὸ πρὸς δόξαν ἔχειν ἀτύφως, καὶ μὴ διασοβεῖσθαι, μηδὲ ἐπαίρεσθαι τοῖς παρὰ τῶν πολλῶν ἐπαίνοις, ἐν τῷ φρονεῖν τίθεται, περὶ τοῦ Ἀμφιαράου γράφων “οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾽ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα.”
Idem in dictis regum et imperatorum p. 186.Β.
Αισχύλου δὲ ποιήσαντος εἰς Ἀμφιάραον “οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾿ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα,” καὶ λεγομένων τούτων, πάντες εἰς Ἀριστείδὴν ἀπέβλεψαν
. Verum idem eandem rem narrans Plutarchus in vita Aristidis c. 3. haec habet,
ὅθεν, ὡς ἔοικε, τῶν εἰς Αμφιάραον ὑπ' Αισχύλου πεποιημένων ἰαμβείων ἐν τῷ θεάτρῳ λεγομένων, “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾿ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα,” πάντες ἀπέβλεψαν εἰς Ἀριστείδην, ὡς ἐκείνῳ μάλιστα τῆς ἀρετῆς ταύτης προςηκούσης
. Et poterit veri simile videri
δίκαιος
ab Aeschylo scriptum fuisse, si ob eum versum oculi omnium sunt in Aristidem conversi. Justus enim ille ab omnibus vocabatur. Sed propter hanc ipsam rem poterat Plutarchus memoria falli. Quamquam praestat fortasse Plutarchum alia ratione secum conciliare. Videtur enim mihi in libro de audiendis poetis et in dictis imperatorum hunc versum sic scriptum attulisse, ut factus erat ab Aeschylo, et nihil voluisse aliud significare, quam omne theatrum oculos coniecisse in Aristidem, quum isti versus Aeschyli recitarentur. In vita Aristidis autem, ubi
δίκαιος
pro
ἄριστος
praebet, hoc videtur indicare, histrionem, qui versus illos recitabat, quum eos temporibus accommodaret,
δίκαιος
pro
άριστος
dixisse, eoque id esse consecutum, ut Aristidis virtutem splendido ornaret praeconio. Simillimum exemplum editum novimus in Ciceronem, laetiorem fortasse tali fortuna, non beatiorem, neque comparandum ad illam Aristidis sanctitatem. Is ita dicit in oratione pro P. Sextio c. 56. "summum amicum, summum in bello," nam illud ipse actor adiungebat amico animo, el fortasse homines propter aliquod desiderium approbabant, "summo ingenio praeditum."
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-671

ἄλοκα διὰ φρενὸς:
ἄλοκα
Μ. Lips. Ald. Rob. Turn. et reliqui, ut videtur, plerique libri, et sic scribitur apud Platonem et in iis locis Plutarchi quos ad praecedentem versum attuli.
ἄλωκα
Cantabr. 1.
αὔλακα
G. Taur. Vind. 1. 3. Timaeus in v.
βαθεῖαν αύλακα
, et in Damascii loco Photius et Suidas. Sic scribitur etiam apud Plutarchum de utilitate ex inimicis capienda p. 88. B. ubi hic et sequens versus afferuntur, et apud Damascium in Photii Bibl. p. 345. Β. 34.
δῆλος ἦν
(delendum, quod additur
οτ
vel
δ
)
βαθεῖαν αὔλακα τῶν νοημάτων καρπούμενος, ἐξ ὧν τὰ σοφὰ βλαστάνει θεάματα τῆς τῶν ὄντων φύσεως
. Eustathius p. 360, 37.
καὶ ἄλλως δὲ εἰπεῖν λάσιον κῆς, καὶ ψυχὴ λασιουμένη τοῖς νοήμασι, καὶ συνεχῆ καὶ ἄλλα ἐπ' ἄλλοις, καὶ ὡς οἷον αὐλαξ βαθεῖα, δασέα τὰ κεδνὰ τραγικῶς εἰπεῖν βλαστάνουσα βουλεύματα
. Nicephorus Gregoras hist. Byz. VI. 8. p. 195, 24. ed. Bonn.
άνδρα γηραιὸν καὶ στρατηγικὸν καὶ βαθεῖαν αὔλακα, φάναι, διὰ φρενὸς καρπούμενον
. Idem in epistola in Boissonadii Anecd. III. p. 192.
βαθεῖαν αύλακα διὰ φρενὸς καρπούμενον, ἐξ ἧς ἀκραιφνεῖς βλαστάνουσι γνῶμαι καὶ νόμιμοι δίκαι
. Theodorus Hyrtacenus in eodem Boissonadii volumine p. 17. seq.
ἀρότρῳ δὲ σωφροσύνης βαθείας ἀνοίγοντες αὔλακας
. Libri omnes
διὰ φρενός
, et sic scriptores qui haec afferunt, praeter Damascium, qui in priore loco
διὰ φρενῶν
scripsit, altero loco omisso
διά
dixit
τῶν νοημάτων
. Scholiastam credas non habuisse
διά
, qui dicat
βαθεῖαν ἄλοκα τῆς φρενός
. Dicit autem Aeschylus propterea
διὰ φρενός
, quod mentem cum arvo, integritatem animi cum sulco per arvum ducto comparat.
574

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-672

ἀφ᾿ ἧς:
ἐξ ἧς
libri Aeschylei, Plato, Plutarchus de ut. ex inim. capienda. Eustathius p. 78, 43.
καὶ τὸ τοῦ Αἰσχύλου εἰπεῖν ἐξ οὗ τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα
. Idem tria prostrema verba affert p.720, 7. Etiam Damascius altero loco habet.
ἀφ' ἧς
Plutarchus in locis ad v. 573. allatis. Aristophanes Lys. v. 407.
τοιαῦτ᾽ ἀπ' αὐτῶν βλαστάνει βουλεύματα
. Referendum est
ἧς
non ad
φρενός
, sed ad
αὔλακος
, quod vocabulum in G. recte supra adscriptum est. In scholio M. non habet
ἐξ ἧς φρενὸς φύεται τὰ ἀγαθὰ βουλεύματα
, sed
ἐξ ἧς ἀνδρὸς φύεται λόγος
.
575

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-673

ἀντηρέτας:
ἀντηρώτας
G.
576

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-674

δεινὸς ... θεοὺς:
δεινός
G.
θεοὺς
G. e correctione, primae quidem manus, quum antea
θεὸς
scriptum esset. Habere
θεὸς
collectionem sententiarum ex Aeschylo in codice Barocciano 68. Blomfieldius adnotavit.
577

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-675

ξυναλλάσσοντος ... βροτοῖς: Libri Aeschyli
ξυναλλάσσοντος
, nisi quod
ξυναλάσσοντος
est in G. Lips. Ald. Apud Thomam M. p. 257, 5. ed. Ritsch. ubi hic versus cum sequente affertur,
συναλλάσσοντος
scriptum est.
βροτούς
, sed supra scripto
τοῖς
, Οx.
578

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-676

δυςσεβεστάτοις:
δυσσεβεστέροις
M. G. Lips. Ald. Turn. Thomas.
δυσσεβεστάτοις
Cantabr. 2. Mosc. 1. Par. K. L. Ask. A. Rob. Comparativum ita defendas, ut generatim
τὸν δίκαιον ἄνδρα
intelligas. Sed quum aptius intelligatur Amphiaraus, superlativum Schützius recte praetulit.
579

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-677

πράγει: In
πράγει
inter α et γ lituram habet M.
580

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-678

κάκιον οὐδέν:
οὐδὲν κάκιον
Ask. A.
581

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-679

[ἄτης ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται·]: Nulla in libris lectionis diversitas. Agnoscit hunc versum scholiastes, qui sic interpretatur,
λύμης χωρίον ἡ τῶν πονηρῶν φιλία
. Alienum eum esse intellexerunt Schützius et Porsonus: quamquam Schützius postea non delendum putavit, sed, ut oratio cohaereret, ita scripsit,
καρπὸν οὐ κομιστέον ἄτης ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται
, ubi
ὁμιλία κακή
dicatur
ἄτης ἄρουρα
. Sed durum hoc est, neque satis apta sententia. Itaque credibile est hunc versum ex adnotatione aliqua in ipsam Aeschyli orationem illatum esse. Potest ex alia, fortasse ipsius Aeschyli, fabula sumptus esse: similis enim est sententia in Persis ν. 823.
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσε στάχυν ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος
. Quamquam dubitationem movet verbum
ἐккαρπίζεσθαι
, quum
кαρπίζεσθαι
a vetustioribus ita vix dici observaverit Valckenarius ad Eur. Hipp. v. 431. ubi sane
кομίζεσθαι
verum esse videtur. Antiatticista in Bekkeri Anecd. p. 104, 5. habet quidem
кαρπίζεσθαι, ἀντὶ τοῦ καρπώσασθαι
, ita ut hoc verbum tamquam ab Atticis non repudiatum commemorare videatur, sed nullo utitur auctore. Dobraeus Adv. I. p. 344. versum illum a Christiano homine adscriptum esse putat.
582

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-680

πλοῖον ... εὐσεβὴς:
πλεῖον
Par. G. E.
εὐγενὴς
vulgato supra adscriptum in Colb. 1.2.
583

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-681

ναύταισι ... καὶ:
ναύταισι
Blomfieldius.
ναύτοισι
Colb. 2. Ceteri
ναύτῃσι
. Pro
καὶ
Par. K. L.
ἐν
habent. In G.
ἐν
tamquam glossa superscriplum. Recte intellexit Blomfieldius
καὶ πανουργίᾳ τινί
idem esse quod
καὶ πανούργοις τισί
.
584

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Seven Against Thebes, explanatory commentary pp. 15–100. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

356-706. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-238

1
2
zweites Epeiso- dion. Eteokles tritt auf mit Me- II lanippos (395), Megareus (459), Lasthenes (607f.), um die Mit- teilung des Kundschafters (66 ff.) entgegenzunehmen, vgl. Einl. S. 9 f. Die erste Szene, der Mittelpunkt des Stückes, gibt eine glänzende Schilderung der sieben feindlichen und der ihnen an den sieben Toren entgegenstehenden Thebanischen Heerführer. In der zweiten Szene macht der Chor den vergeblichen Versuch Eteokles von dem greuel- vollen Zweikampf mit dem Bruder zurückzuhalten. Damit gibt dieses Epeisodion die ethische Moti- vierung für den Untergang der argivischen Heerführer und der feindlichen Brüder. Wie auch sonst bei Äschylos da, wo dem Dialoge antistrophische Chorika eingefügt sind, Symmetrie des Dialogs sich nachweisen läßt, so hat Ritschl (Jahrb. f. Philol. Bd. 77. 1858. S. 761.) symmetrische An- lage auch in den sieben Reden des Boten und Erwiderungen des Eteokles wahrgenommen. Da an einigen Stellen der Text unsicher oder lückenhaft ist, läßt sich die Verszahl nicht bei allen Partien mit voller Bestimmtheit feststellen. Doch scheint mit Beiseitelassung der zwei ankündigenden Verse des Boten 362f., denen die zwei zur nächsten Szene überleitenden Verse des Eteokles 662 f. entsprechen, die Gliederung der ganzen Partie 364 661 folgende zu sein: Π IV ΑΓ20- ΕΤ20 | στρ. α' | ΑΓ14- ΕΤ14 | ἀντ. α' | ΑΓ14- ΕΤ14 | στρ. β' | ΑΓ20- ΕΤ20| αντ. β|| V VI VII ΑΓ22- ΕΤ 22 | στρ. γ΄ | ΑΓ 29- ΕT 29 | αντ. γ΄ | ΑΓ 22- ΕΤ 22.

526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-361

3
4
ὄνειδος (Schimpf): Schol. ἐπειδὴ Οἰδίπους ἐμίγη τῇ μητρὶ λύσας τὸ αἴνιγμα τῆς Σφιγγός, viel- mehr weil die Sphinx die höchste Not über Theben brachte.

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-362

5
6
πρόβλημα Deckung, Schutz hier für, 663 gegen etwas.

528-529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-363

7
8
ὠμόσιτος wie ὠμοβρώς, ώμου φάγος, weil sie ihre Opfer zer- feischte. Eur. Phoen. 1024 φοιτάσι πτεροῖς χαλαῖσί τ᾽ ὠμοσίτοις, 1760 Σφιγγὸς τῆς μιαιφόνου. προσμετ μηχανημένην γόμφοις, mit Nägeln geschickt daran befestigt. ἐνώμα, als ich ihn sah. Wakefield vermutet γόμφοισι νωμᾷ. — ἔκκρουστον d. i. eine freie Figur, nicht Relief. Eu- stathios (zu Il. S. 1160, 49) scheint etwas in den Text zu legen, was nicht ausdrücklich gesagt ist, wenn er schreibt: ἴσως δὲ καὶ μηχανῇ τινι ἐκινοῦντο (die am Schilde an- gebrachten Figuren), ἔκκρουστα ὄντα καὶ οὐ διόλου προσηλωμένα τῷ σά κει. καὶ οὕτω ἐφάνταζον τοῖς ὁρῶσι τὸ αὐτοκίνητον, ὁποῖον δή τι πλάτ- τει καὶ Αἰσχύλος ἐν τοῖς Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας. Wirklich ist dies der Fall bei dem Schildzeichen des Polynikes Eur. Phoen. 1124 Ποτνιάδες δ᾽ ἐπ᾿ ἀσπίδι ἐπίσημα πῶλοι δρομάδες ἐσ- κίρτων φόβῳ, εὖ πως στρόφιγξιν ἔνδοθεν κυκλούμεναι πόρπαχ᾽ ὑπ' αὐτὸν ὥστε μαίνεσθαι δοκεῖν. Vgl. Hes. Ασπ. 161 ἐν δ᾽ ὀφίων κεφαλαί δεινῶν ἔσαν, οὔτι φατειῶν, δώδεκα, ταὶ φοβέεσκον ἐπὶ χθονὶ φῦλ' ἀν- θρώπων, οἵτινες ἀντιβίην πόλεμον Διὸς υἷι φέροιεν· τῶν καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλεν, εὖτε μάχοιτο Αμφιτρυωνιάδης, τὰ δὲ δαίετο δαί- δαλα?) θαυματὰ ἔργα.

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-364

9
10
Meineke vermutet Καδμείων, ἐνὶ aber auch ἕνα kann auf das folgende πλεῖστα bezogen wer- den, als ob es hieße: ὥστε ἐπὶ ἀν- δρὶ τῷδε ἑνὶ πλεῖστα (vgl. Pers. 330 εἷς ἀνὴρ πλεῖστον πόνον ἐχθροῖς παρασχών, eine häufge Verstärkung des Superlativs) βέλη ἰάπτεσθαι. Diesen auf dem Schilde dargestell- ten Kadmeer treffen die zahllosen Geschosse, welche in der Schlacht auf den Schild fliegen. Vgl. Eur. Phoen. 1137 ἐκ δὲ τειχέων μέσων δράκοντες (welche auf dem Schilde des Adrastos gebildet waren). ἔφε- ρον τέκνα Καδμείων γνάθοις. Aschy- los hat Darstellungen der Sphinx im Auge, in denen sie als,,Wür- gerin" ( σφίγγω) Jünglinge in ihren Klauen hält. Vgl. Schöne, Gr. Re- liefs S. 62, Nr. 21f., Stackelberg Gräber. d. H. Taf. 56 oder Overbeck Bildw. zum Theb. u. Tro. Helden- kreis I 5, Jahn Arch. Beitr. S. 117, auch Körte Urne Etrusche II 1, Kap. VI.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-365

11
12
καπηλεύειν μάχην, mit dem Kampfe markten und feilschen d.h. durch Redensarten und Ausflüchte sich dem Kampf entziehen. Vgl. Frgm. 322 κάπηλα προσφέρων τεχ νήματα (Etym. Μ. S. 490, 12 ὁ δὲ Αἰσχύλος τὰ δόλια πάντα καλεῖ κά- πηλα). Eine schiefe Auffassung die- ser griechischen Redensart liegt den Worten des Ennius (Cic. de off. I 12, 38) zugrunde: non posco nec cauponantes bellum, sed belligerantes ferro, non vitam cernamus utrique. aurum auro

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-366

13
14
Es wäre eine Schande den weiten Weg umsonst gemacht zu haben. Hermann καταισχυνεῖ, passend.

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-367

15
16
Die zwei V. 532 f. enthalten einen passenden Schlußgedanken wie jede Botenrede mit zwei Ver- sen schließt. Nach diesen Versen wie nach der Drohung 518 sind die folgenden Verse, besonders der letzte (vgl. 413) matt. Ungeschickt ist ὁ δὲ τοιόσδε, unklar 535, wel- cher bedeuten soll: ,,obwohl er kein Eingeborener von Argos ist, will er doch dieser zweiten Heimat herrlichen Dank für die Jugend- pflege erstatten" ( τροφάς s. v. a. τροφεία 464, θρεπτήρια). Zu 535 bemerkt der Schol.: ἀκούσιον φόνον δράσας ὁ Παρθενοπαῖος εἰς Ἄργος ἔφυγεν, vgl. Eur. Phoen. 1153 δ' δ' Αρκάς, οὐκ Αργείος, Αταλάντης γόνος, Hik. 890 Αρκάς μὲν ἦν, ἐλθὼν δ᾽ ἐπ᾽ Ινάχου ῥοὰς παιδεύε- ται κατ' Αργος (wahrscheinlich Polemik gegen eine Dichtung, in welcher Parthenopãos zum Argiver gemacht war). zur

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-368

17
18
Dieser matte Vers, welcher sich an die vorhergehende Inter- polation anschließt, scheint Ausfüllung einer größeren Lücke (von 10 Versen, wenn die beiden folgenden Verse echt sind) hinzu- gedichtet worden zu sein.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-369

19
20
,,Samt ihren prahlerischen Bildwerken auf den Schilden."

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-370

21
22
τὸν ᾿Αρκάδα hat sich an den Relativsatz angeschlossen wie häufig, vgl. Hom. α 69 Κύκλωπος κεχόλωται ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν, ἀντίθεον Πολύφημον. Mit Artikel wie Soph. Ο. Κ. 907 νῦν δ᾽ οὔσπερ αὐσὸς τοὺς νόμους εἰσῆλθ᾽ ἔχων, τούτοισι κοὐκ ἄλλοισιν ἁρμοσθήσεται. Der Zusatz τὸν Ἀρκάδα wird mit besonderer Betonung gesprochen; denn die Arkadier galten als stolz und übermütig. Vgl. Schol. zu Prom. 554 προυσελούμενον· ὑβριζόμενον· ὅθεν καὶ ᾿Αρκάδες προσέληνοι ὑβρισταὶ γὰρ und was Xen. Hell. VII 1, 23 und 32 erzählt wird.

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-371

23
24
Vgl. Soph. Phil. 97 γλῶσσαν μὲν ἀργόν, χεῖρα δ᾽ εἶχον ἐργάτιν. — δὲ δρᾷ (für δ' δρα Winckelmann) τὸ δράσιμον in dem Sinne keine Schwierigkeit schreckt ihn ab".

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-372

25
26
Nach Paus. IX 18, 6 war in der Thebais Periklymenos der- jenige, welcher den Parthenopaeos fällte, vgl. Eur. Phön. 1157.

543-544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-373

27
28
Schol. ὃς τούτου τὸν κόμπον ἐφέξει τῶν πράξεων ἀποδέοντα μὴ ἔσω πυλῶν γενέσθαι. ῥέουσαν bezeichnet spöttisch den großen Strom der prahlerischen Reden. Hesych. ἀλδαίνει· αὔξει.

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-374

29
30
τεῖχος, die notwendige Er- gänzung zu είσαμείψαι, hat Francken für noós gesetzt, welches als Er- klärung zu δάκους in den Text gekommen ist. – δάκους, τῆς Σφιγγός.

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-375

31
32
εἰκώ, Objekt zu φέροντα, würde besser Subjekt zu εἰσαμεῖψαι sein, da auch δάκους εικώ oder ή Σφίγξ im folgenden Subjekt ist und πολεμίας auf den Träger des Schildes hinweist, daher vermutet Martin κυροῦσαν für φέροντα.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-376

33
34
εἴσω gibt keinen passenden Sinn; man erwartet ἔξω μένουσα oder ἔξω δεθεῖσα (draußen festge- halten, vgl. Hom § 380). Heimsöth vermutet ἔξω δ᾽ ἐκείνη.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-377

35
36
Schol. βαλλομένη τῷ ἀπὸ τῶν δοράτων κρουσμῷ. ὑπὸ πτόλιν, unter den Mauern der Stadt hin.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-378

37
38
Den metrischen Fehler hat Elsmley mit räv (für d³ äv) be- seitigen wollen. Vielleicht hat der Dichter geschrieben δ᾽ ἂν κατορ- θώσαιμ᾽ ἔπος (dürfte sich mein Wort bestätigen), vgl. Soph. O. T. 829 ὀρθοίη λόγον, Herod. VII 103 ὀρθοῦται ὁ λόγος.

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-379

39
40
Schol. ὁ λόγος ὁ ἀπὸ τῶν πολεμίων ὁ ἀλαζονικός, vielmehr der Bericht des Boten über Parthe- nopäos.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-380

41
42
Genauer wird die Respon- sion, wenn man mit Blomfield nai τριχὸς für τριχός δ' schreibt. ὀρθίας (proleptisch) τριχὸς πλόκαμος ἵσταται poetisch für πλόκαμος ὄρθιος (oder ή θρίξ ὀρθία) ἵσταται. Vgl. ὀρθόθριξ Ch. 32, ὥστε πάντας ὀρθίας στῆσαι φόβῳ δείσαντας εὐθέως τρίχας Soph. Ο. Κ. 1624.

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-381

43
44
μεγάλα, μεγάλους λόγους.

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-382

45
46
κλύουσα (so jüngere Hand- schriften für κλύων), als ob ἔδεισα vorherginge. Vgl. Prom. 216 στάσις τ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ὠροθύνετο, οἳ μὲν θέλοντες κτέ. 588 χρίει τις αὖ με τὰν τάλαιναν οἶστρος, τὸν μυριωπὸν εἰσορῶσα βούταν. εἴθε μοι für εν θεοί W. Schwarz.

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-383

47
48
ἐν γῇ ist bedeutungslos; wahrscheinlich hat es ἔμπας ge- heißen (immerhin, trotz ihrer furchtbaren Reden). Blaydes ver- mutet ἐκ γᾶς.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-384

49
50
Von dem dunklen Hinter- grund der trotzigen, prahlerischen, vermessenen Recken hebt sich herr- lich die Lichtgestalt des frommen Sehers Amphiaraos ab. Bei den Worten οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει 579 wurden die Zu- schauer an Aristides erinnert. Wenigstens berichtet Plut. Aristid. 3: πάντες ἀπέβλεψαν εἰς Ἀριστείδην.

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-385

51
52
Nach Pind. Ol. VI 16 sagte Adrastos, als Amphiaraos unter der Erde verschwunden war: ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς, ἀμφότερον, μάντιν τ' ἀγαθὸν καὶ δουρὶ μάρ νασθαι, welcher Gedanke der kyk- lischen Thebais entnommen war ( αμφότερον μάντις τ᾽ ἀγαθὸς καὶ δουρί μάχεσθαι, vgl. Hom. Γ 179 αμφότερον βασιλεύς τ' ἀγαθὸς κρατ τερός τ' αἰχμητής), danach Soph. Ο. Κ. 1313 δορυσσούς Αμφιάρεως, τὰ πρῶτα μὲν δόρει κρατύνων, πρῶτα δ' οἰωνῶν ὁδοῖς.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-386

53
54
Ομολωίσιν : Schol. ἀπὸ Ὁμο λωΐδος τῆς θυγατρὸς Νιόβης. Vgl. dagegen Schol. zu Eur. Phoen. 1119: αὗται οὕτως ἐκλήθησαν ἀπὸ Ὁμο λωέως τοῦ Ἀμφίονος . . Αριστόδημος δέ φησιν αὐτὰς οὕτως κληθῆναι διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ Ὁμολώου ἥρωος ( ὄρους P. Rabbe, vgl. Paus. ΙΧ 8, 6). κατὰ δὲ τοὺς ψευδολογεῖν βουλομένους ἀπὸ μιᾶς τῶν Νιόβης θυγατέρων Ομολωίδος und Hesych. Ομολωΐδες· πύλαι ἐν Θήβαις und Ομολῶιος Ζεύς. Θήβησιν οὕτω προσαγορεύεται ὁ Ζεύς.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-387

55
56
Vgl. 369 f. Hesych. βάζειν· λέγειν. Vgl. Hes. Εργ. καὶ Ἡμ. 186 μέμψονται δ᾽ ἄρα τοὺς χαλεποῖς βάζοντε ἔπεσσι. Unnötig Blaydes κακοῖς ἰάπτει.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-388

57
58
τὸν ἀνδροφόντην, wie er direkt sagt & άνδροφόντης. Schol. ἐπεὶ τοὺς Μέλανος ἀπέκτεινεν παι- δας Αλκάθουν καὶ Λυκαυγέω (4 υ- κωπέα Butler). Hermann stellt 559-562 nach 565, weil solche Schmähungen eher dem Polynikes gebühren. Aber Apollod. III 6, 8 berichtet von Amphiaraos, daß er den Tydeus haßte, weil dieser gegen seinen Willen die Argiver überredet hatte gegen Theben zu ziehen. Den Zuschauern war wohl das Nähere aus der kyklischen Thebais bekannt.

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-389

59
60
τῶν κακῶν, den Haupt- anstifter dieses unseligen Krieges. (Hermann πημάτων.)

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-390

61
62
λητῆρα für κλητῆρα H. L. Ahrens nach dem Schol. ἱερέα unter Vergleichung von Hesych. λητῆρες· ἱεροὶ στεφανοφόροι und λήτειραι· ἱέρειαι τῶν σεμνῶν θεῶν. Vgl. Αg. 736 ἱερεὺς ἄτας. Tydeus macht sich zum Diener der Erinys, weil er den Fluch des Ödipus er- füllen hilft.

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-391

63
64
τ' ist wohl zu tilgen. Das abstrakte βουλευτήριον erhöht die Bitterkeit. ` Vgl. Eur. Androm. 446 Σπάρτης ἔνοικοι, δόλια βουλευ- τήρια.

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-392

65
66
προυσελῶν ὁμόσπορον ( Μ. Schmidt für προσμόραν ἀδελφεόν) S. V. a. προπηλακίζων ἀδελφόν. Vgl. Prom. 454, Aristoph. Frö. 730, Etym. Μ. S. 690, 11 προυσελεῖν λέγουσι τὸ ὑβρίζειν, Hesych. πρου- γελεῖν· προπηλακίζειν.

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-393

67
68
ἐξυπτιάζων ὄμμα (so Schütz für ὄνομα): das Gesicht zurück- beugend und das Auge zum Him- mel richtend.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-394

69
70
δὶς (Blomfield für δίς τ ἐνδατούμενος: Schol. εἰς δύο διαι- ρῶν τὸ ὄνομα τοῦ Πολυνείκους, τὸ πολὺ καὶ τὸ νεῖκος. Diese Ety- mologie kehrt 645, 815 wieder. Vgl. Eur. Phoen. 636 ἀληθῶς δ᾽ ὄνομα Πολυνείκη πατὴρ ἔθετό σοι θείᾳ προνοίᾳ νεικέων ἐπώνυμον. Wenn ἐν τελευτῇ richtig ist (Hermann δυσεκτέλευτον), so scheint es zu bedeuten am Ende seiner Schmäh- worte", so daß er diese abschließt mit ὦ Πολύνεικες, πολὺ νεῖκος. Vgl. übrigens 920.

566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-395

71
72
καλεῖ Πολυνείκους βίαν, λέγει δέ für καλεῖ λέγων, vgl. Soph. Ο. Τ. 779 ἀνὴρ γὰρ ἐν δείπ νοις με καλεῖ παρ᾽ οἴνῳ, πλασ- τὸς ὡς εἴην πατρί.

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-396

73
74
τοῖον: Schol. καθ᾽ ὑπόκρισιν, wie τοῖον bei Homer in Stellen wie ϋ 302 μείδησε δὲ θυμῷ σαρδά- νιον μάλα τοῖον von dem Vor- tragenden durch äußere Nach- ahmung zum Ausdruck gebracht wurde. Daraus hat sich der Ge- brauch wie in Hik. 405 εἴ πού τι μὴ τοῖον τύχοι , wenn etwas nicht nach Wunsch gehen sollte “ ent- wickelt. Vgl. Hesych. τοῖον· οὕτως ἀγαθόν· τάσσεται καὶ ἐπὶ θαυμαστ μου, also hier: ,, fürwahr, rechtes, ein prächtiges Werk ist es". ein

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-397

75
76
Vgl. Hom. Β 119 αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ᾽ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.

569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-398

77
78
Soph. Ant. 199 Πολυνείκη ὃς γῆν πατρώαν καὶ θεοὺς τοὺς ἐγγενεῖς . . ἠθέλησε μὲν πυρὶ πρῆσαι κατάκρας κτέ.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-399

79
80
ἐπακτόν kennzeichnet den Vaterlandsverrat. Vgl. 1010.

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-400

81
82
,, Wie wer seine Mutter schlägt ( ὁ μητραλοίας), eine un- sühnbare Schuld auf sich lädt, so kann es zwischen dem eroberten Vaterlande und dir keine Aus- söhnung geben" ( πληγήν für πηγήν hat Seidler hergestellt). In dich- terischer Weise werden Vergleichung und eigentlicher Gedanke neben- einander gestellt, mit τὲ τὲ auch Ag. 76 f., mit τὲ . . καὶ ebd. 334f., anderswo mit καὶ, τὲ, δὲ (z. B. Hik. 232f.), uèv δὲ, οὔτε οὔτε. Vgl. Schiller Piccolomini II 6,,Die hohe Flut ist's, die das schwere Schiff vom Strande hebt, und jedem einzelnen wächst das Gemüt im großen Strom der Menge".

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-401

83
84
Ritschl vermutet τόνδε πιανῶ γύην wegen des folgenden χθονός. πιανῶ: Bei der Flucht der Argiver öffnete ein Blitz des Zeus dem Amphiaraos die Erde. Von ihr samt seinem Viergespann auf- genommen lebte er unter der Erde fort und wirkte segensreich als gefeierter Orakelgott ( οὐκ ἄτιμον 576) durch Weissagung und Heilung von Kranken. Pind. Ol. VI 13 ff., Nem. IX 24 ff., Soph. El. 837 ff., Cic. de div. I 40. Das bedeutendste Heiligtum des Amphiaraos war bei Oropos (Paus. I 34, 3).

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-402

85
86
Weil der cod. Med. von erster Hand εὔκηλον ἔχων bietet, vermutet Donner εὐκήλως ἔχων, was dem Charakter des Amphiaraos gut entspricht. Vgl. Eur. Phoen.

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-403

87
88
σῆμα: Eur. Phoen. 1111 Αμ- φιάραος, οὐ σημεῖ᾽ ἔχων ὑβρισμέν', ἀλλὰ σωφρόνως ἄσημ᾽ ὅπλα. κύκλω: Dindorf σάκει, vielleicht κύτει, wenn das vorausgehende εὔκυκλον richtig ist.

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-404

89
90
Der Vers wird häufig auch in der Form οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει zitiert. Aber ἄριστος könnte mit Bezug auf den Namen Αριστείδης gebraucht sein. Vgl. Sall. Cat. c. 54 esse quam videri bonus malebat (Cato).

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-405

91
92
ἄλοκα: Krebs ώλκα des Äschyleischen Rhythmus halber, vgl. Hom. Ν 707, σ 375. ,,Aus tiefer Furche im Geiste Frucht erntend" d. i. wohlüberlegte und tiefgewurzelte Grundsätze und ernste Gesinnung hegend. Vgl. Pers. 145 φροντίδα κεδνὴν καὶ βαθύβουλον, Theogn. 1051 μή ποτ' ἐπειγόμενος πρήξῃς χρέος, ἀλλὰ βαθείῃ τῇ φρενί βούλευσαι σῷ ἀγαθῷ τε νόω, Suid. unter βαθεῖαν αὔλακα: μεταφορικῶς ἀπὸ τούτου βαθείας φρένας καὶ κεκρυμμένας σημαίνει. — διὰ φρε νός wie Soph. Ant. 639 οὕτω χρὴ διὰ στέρνων ἔχειν, 1060 τακί- νητα διὰ φρενῶν.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-406

93
94
Vgl. Aristoph. Lys. 406 τοιαῦτ᾽ ἀπ' αὐτῶν βλαστάνει βου- λεύματα.

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-407

95
96
δεινός: Schol. δυσκατέρ- γαστος.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-408

97
98
ξυναλλάσσοντος, Schol. συνά- γοντος. ὄρνις, omen, Vorzeichen, Verhängnis. Vgl. Soph. Ο. Τ. 52 ὄρνιθι γὰρ καὶ τὴν τότ᾽ αἰσίῳ τύχην παρέσχες ἡμῖν.