Aeschylus Seven Against Thebes 417-630

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Seven Against Thebes. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Seven Against Thebes (English) (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.))

Editions (7)
Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 417-630 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 417-630 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 417 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. Gottfried Hermann, 1852.) — 417 focus
ΕΠΤΑ ΕΠΙ θΗΒΑΣ (OCR draft) Experimental (ΕΠΤΑ ΕΠΙ θΗΒΑΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 417 focus
Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας (OCR draft) Experimental (Ἑπτὰ ἐπὶ θήβας. N. Wecklein, 1885.) — 417 focus
τὸν ἁμόν νυν ἀντίπαλον εὐτυχεῖν
θεοὶ δοῖεν, ὡς δικαίως πόλεως
405
τούτῳ μὲν οὕτως εὐτυχεῖν δοῖεν θεοί.
Καπανεὺς δ᾽ ἐπ᾽ Ἠλέκτραισιν εἴληχεν πύλαις,
410
γίγας ὅδ᾽ ἄλλος τοῦ πάρος λελεγμένου
μείζων, ὁ κόμπος δ᾽ οὐ κατ᾽ ἄνθρωπον φρονεῖ,
πύργοις δ᾽ ἀπειλεῖ δείν᾽, ἃ μὴ κραίνοι τύχη.
θεοῦ τε γὰρ θέλοντος ἐκπέρσειν πόλιν
καὶ μὴ θέλοντος φησίν, οὐδὲ τὴν Διὸς
415
ἔριν πέδοι σκήψασαν ἐμποδὼν σχεθεῖν.
τὰς δ᾽ ἀστραπάς τε καὶ κεραυνίους βολὰς
μεσημβρινοῖσιν θάλπεσιν προσήκασεν.
ὄλοιθ᾿ ὃς πόλει μεγάλ᾽ ἐπεύχεται,
κεραυνοῦ δέ νιν βέλος ἐπισχέθοι,
440
πρὶν ἐμὸν ἐσθορεῖν δόμον, πωλικῶν θ᾽
ἑδωλίων ὑπερκόπῳ
δορί ποτ᾽ ἐκλαπάξαι.
καὶ μὴν τὸν ἐντεῦθεν λαχόντα πρὸς πύλαις
λέξω. τρίτῳ γὰρ Ἐτεόκλῳ τρίτος πάλος
445
ἐξ ὑπτίου πήδησεν εὐχάλκου κράνους,
πύλαισι Νηΐσταισι προσβαλεῖν λόχον.
ἵππους δ᾽ ἐν ἀμπυκτῆρσιν ἐμβριμωμένας
δινεῖ, θελούσας πρὸς πύλαις πεπτωκέναι.
φιμοὶ δὲ συρίζουσι βάρβαρον τρόπον,
450
ἐπεύχομαι δὴ τάδε μὲν εὐτυχεῖν, ἰὼ
πρόμαχ᾽ ἐμῶν δόμων, τοῖσι δὲ δυστυχεῖν.
τέταρτος ἄλλος, γείτονας πύλας ἔχων
Ὄγκας Ἀθάνας, ξὺν βοῇ παρίσταται,
Ἱππομέδοντος σχῆμα καὶ μέγας τύπος·
475
ἅλω δὲ πολλήν, ἀσπίδος κύκλον λέγω,
ἔφριξα δινήσαντος· οὐκ ἄλλως ἐρῶ.
ὁ σηματουργὸς δ᾽ οὔ τις εὐτελὴς ἄρ᾽ ἦν,
ὅστις τόδ᾽ ἔργον ὤπασεν πρὸς ἀσπίδι,
πέποιθα τὸν Διὸς ἀντίτυπον ἔχοντ᾽
ἄφιλον ἐν σάκει τοῦ χθονίου δέμας
δαίμονος, ἐχθρὸν εἴκασμα βροτοῖς τε καὶ
510
δαροβίοισι θεοῖσι,
πρόσθε πυλῶν κεφαλὰν κάψειν.
οὕτως γένοιτο. τὸν δὲ πέμπτον αὖ λέγω,
πέμπταισι προσταχθέντα Βορραίαις πύλαις,
τύμβον κατ᾽ αὐτὸν Διογενοῦς Ἀμφίονος·
515
ὄμνυσι δ᾽ αἰχμὴν ἣν ἔχει, μᾶλλον θεοῦ
σέβειν πεποιθὼς ὀμμάτων θ᾽ ὑπέρτερον,
ἢ μὴν λαπάξειν ἄστυ Καδμείων βίᾳ
Διός· τόδ᾽ αὐδᾷ μητρὸς ἐξ ὀρεσκόου
βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ.
520
στείχει δ᾽ ἴουλος ἄρτι διὰ παρηίδων,
ὥρας φυούσης, ταρφὺς ἀντέλλουσα θρίξ.
ὁ δ᾽ ὠμόν, οὔτι παρθένων ἐπώνυμον,
φρόνημα, γοργὸν δ᾽ ὄμμ᾽ ἔχων, προσίσταται.
οὐ μὴν ἀκόμπαστός γ᾽ ἐφίσταται πύλαις·
525
τὸ γὰρ πόλεως ὄνειδος ἐν χαλκηλάτῳ
σάκει, κυκλωτῷ σώματος προβλήματι,
Σφίγγ᾽ ὠμόσιτον προσμεμηχανημένην
γόμφοις ἐνώμα, λαμπρὸν ἔκκρουστον δέμας,
φέρει δ᾽ ὑφ᾽ αὑτῇ φῶτα Καδμείων ἕνα,
530
ὡς πλεῖστ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ τῷδ᾽ ἰάπτεσθαι βέλη.
ἐλθὼν δ᾽ ἔοικεν οὐ καπηλεύσειν μάχην,
μακρᾶς κελεύθου δ᾽ οὐ καταισχυνεῖν πόρον,
ἱκνεῖται λόγος διὰ στηθέων,
550
ἕκτον λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα σωφρονέστατον
555
ἀλκήν τ᾽ ἄριστον, μάντιν, Ἀμφιάρεω βίαν.
Ὁμολωίσιν δὲ πρὸς πύλαις τεταγμένος
κακοῖσι βάζει πολλὰ Τυδέως βίαν,
τὸν ἀνδροφόντην, τὸν πόλεως ταράχτορα,
μέγιστον Ἄργει τῶν κακῶν διδάσκαλον,
560
Ἐρινύος κλητῆρα, πρόσπολον φόνου,
κακῶν τ᾽ Ἀδράστῳ τῶνδε βουλευτήριον·
καὶ τὸν σὸν αὖθις προσμόραν ἀδελφεόν,
ἐξυπτιάζων ὄμμα, Πολυνείκους βίαν,
δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος
565
κλύοντες θεοὶ δικαίας λιτάς
ἡμετέρας τελεῖθ᾽, ὡς πόλις εὐτυχῇ,
δορίπονα κάκ᾽ ἐκτρέπον-
615
τες γᾶς ἐπιμόλους· πύργων δ᾽ ἔκτοθεν
βαλὼν Ζεύς σφε κάνοι κεραυνῷ.
Aeschyli Septem contra Thebas (OCR draft) Experimental (Aeschyli Septem contra Thebas. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 417 focus
Translations (7)
The Seven against Thebes. (OCR draft) Experimental (The Seven against Thebes.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 417 focus
Now may the gods grant unto our champion to be successful, since with justice does he speed forth in defence of the city; but I shudder to behold the sanguinary fate of those who perish in behalf of their friends.
To him may the gods so grant success.—But Capaneus has by lot obtained his station against the Electran gate. This is a giant, greater than the other afore-mentioned, and his vaunt savours not of humanity; but he threatens horrors against our towers, which may fortune not bring to pass! for he declares, that whether the god is willing or unwilling, he will make havoc of our city, and that not the Wrath of Jove, dashing down upon the plain, should stop him. And he is wont to compare both the lightnings and the thunder-bolts to the heat of noontide. He has a bearing too, a naked man bearing fire, and there gleams a torch with which his hands are armed ;—and, in letters of gold, he is uttering,
I WILL BURN THE CITY.
Against a man such as this do thou send . Who will engage with him? Who will abide his vaunting and not tremble?
May he perish who proudly vaunts against our city, and may the thunder-bolt check him before that he bursts into my abode, or ever, with his insolent spear force us away from our maiden dwellings.
And verily I will mention him that hath next had his post allotted him against our gates:—for to Eteoclus, third in order, hath the third lot leapt from the inverted helm of glittering brass, for him to advance his battalion against the gates of Neïs; and he is wheeling his steeds fuming in their trappings, eager to dash forward against the gates. And their snaffles ring, in barbarian fashion, filled with the breath of their snorting nostrils. His buckler, too, hath been blazoned in no paltry style, but a man in armour is treading the steps of a ladder to his foemen's tower, seeking to storm it. And this man, in a combination of letters, is shouting, how that not even Mars should force him from the bulwarks.—Do thou send also to this man a worthy champion to ward off from this city the servile yoke.
I pray that this side may succeed, O champion of my dwellings! and that with them it may go ill; and as they, with frenzied mind, utter exceedingly proud vaunts against our city, so may Jove the avenger regard them in his wrath.
Another, the fourth, who occupies the adjoining gates of Onca Minerva, stands hard by with a shout, the shape and mighty mould of Hippomedon; and I shuddered at him as he whirled the immense orb, I mean the circumference of his buckler—I will not deny it. And assuredly it was not any mean artificer in heraldry who produced this work upon his buckler, a Typhon, darting forth through his fire-breathing mouth dark smoke, the quivering sister of fire, and the circular cavity of the hollow-bellied shield hath been made further solid with coils of serpents. He himself, too, hath raised the war-cry; and possessed by Mars, raves for the onslaught, like a Thyiad , glaring terror. Well must we guard against the attack of such a man as this, for Terror is already vaunting himself hard by our gates.
I feel confident that he who hath upon his shield the adversary of Jove, the hateful form of the subterranean fiend, a semblance hateful both to mortals and the everliving gods, will have to leave his head before our gates.
May such be the issue! But, furthermore, I mention the fifth, marshalled at the fifth gate, that of Boreas, by the very tomb of Jove-born Amphion. And he makes oath by the spear which he grasps, daring to revere it more than a god, and more dearly than his eyes , that verily he will make havoc of the city of the Cadmaeans in spite of Jove: thus says the fair-faced scion of a mountain-dwelling mother, a stripling hero, and the down is just making its way through his cheeks, in the spring of his prime, thick sprouting hair. And he takes his post, having a ruthless spirit, not answering to his maidenly name , and a savage aspect. Yet not without his vaunt does he take stand against our gates, for on his brazen-forged shield the rounded bulwark of his body, he was wielding the reproach of our city, the Sphinx of ruthless maw affixed by means of studs, a gleaming embossed form; and under her she holds a man, one of the Cadmaeans, so that against this man most shafts are hurled. And he, a youth, Parthenopaeus an Arcadian, seems to have come to fight in no short measure , and not to disgrace the length of way that he has traversed: for this man, such as he is, is a sojourner. and, by way of fully repaying Argos for the goodly nurture she has given him, he utters against these towers menaces, which may the deity not fulfil.
The tale pierces my bosom, the locks of my hair stand erect, when I hear of the big words of these proudly-vaunting impious men. Oh! would that the gods would destroy them in the land.
I will tell of the sixth, a man most prudent, and in valour the best, the seer, the mighty Amphiaraus: for he, having been marshalled against the gate of Homolois, reviles mighty Tydeus full oft with reproaches, as the homicide, the troubler of the state, chief teacher of the mischiefs of Argos, the summoner of Erinnys, minister of slaughter, and adviser of these mischiefs to Adrastus. Then again going up to thy brother, the mighty Polynices, he casts his eye aloft, and, at last. reproachfully dividing his name [into syllables ,] he calls to him: and through his mouth he gives utterance to this speech—“
Verily such a deed is well-pleasing to the gods, and glorious to hear of and to tell in after times, that you are making havoc of your paternal city, and its native gods, having brought into it a foreign armament. And what Justice shall staunch the fountain of thy mother's tears? And how can thy father-land, after having been taken by the spear through thy means, ever be an ally to thee? I, for my part, in very truth shall fatten this soil, seer as I am, buried beneath a hostile earth. Let us to the battle, I look not for a dishonourable fall.
" Thus spake the seer, wielding a fair-orbed shield, all of brass; but no device was on its circle,—for he wishes not to seem but to be righteous, reaping fruit from a deep furrow in his mind, from which sprout forth his goodly counsels. Against this champion I advise that thou send antagonists, both wise and good. A dread adversary is he that reveres the gods.
O ye gods, give ear to our righteous supplications, and graciously bring it to pass that our city may be successful, while ye turn the horrors wrought by the spear upon the invaders of our country: and may Jove, having flung them [to a distance] from our towers, slay them with his thunderbolt.
LES SEPT CONTRE THÈBES (OCR draft) Experimental (LES SEPT CONTRE THÈBES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 417 focus
réserve le succès, car il a tous les droits à partir au secours de Thèbes. Mais je tremble à l'idée de contempler un jour le sanglant
trépas de fils tombés pour leur mère !
Les dieux lui donnent donc le succès que que tu veux ! C'est Capanée ensuite que le sort a placé devant la porte Électre : un mécréant aussi, pire que le
premier et dont la jactance dit l'orgueil surhumain. Il adresse à nos murs d'effroyables menaces — que le destin nous garde de voir accomplies ! Le Ciel le veuille ou non, il affirme qu'il saccagera cette ville et que le défi de Zeus même, s'abattant devant lui, ne l'arrêterait pas. Les éclairs,
les carreaux de la foudre, il les compare aux ardeurs de midi. Pour blason il a un homme nu, portant le feu ; une torche flambante arme ses mains, et il proclame en lettres d'or : « J'incendierai la ville ». Contre pareil guerrier
envoie... Mais qui peut lutter avec lui ? qui peut sans effroi supporter l'homme et sa jactance ?
qu'un trait de la foudre le cloue donc sur place, avant qu'il ait pu faire irruption dans
ma demeure et, de sa lance arrogante, me jeter
hors de ma chambre virginale !
sois point avare de rapports.
Dispensateur jeter sur eux un regard de courroux.
s'abattre le front en avant.
Ainsi en soit-il donc ! Je passe main- tenant au cinquième chef, placé devant notre cinquième porte, la porte du Nord, près du tombeau d'Amphion, fils
de Zeus. Il jure par la javeline qu'il tient à son poing et que sa foi révère plus qu'une divinité, plus que ses yeux mêmes, qu'il ravagera la cité cadméenne, en dépit de Zeus. Ainsi parle ce rejeton d'une mère montagnarde, gracieux visage, homme-enfant, dont le duvet de l'adolescence com-
Les mots s'enfoncent dans ma poitrine, mes cheveux tressés se dressent, quand j'entends parler
au sixième, à la fois un sage et un brave au combat, le puissant devin Amphiaraos.
Placé devant la porte Homoloïs, il poursuit de ses invectives le puissant Tydée, « Tydée, le meurtrier 6 , le trouble de sa propre cité, et, pour Argos, le plus grand maître d'infortunes, le recors d'Érinys 7 , le serviteur de la Mort,
et le conseiller pour Adraste de tous ces malheurs ! » Puis c'est vers ton frère, le puissant Polynice qu'il tourne ses regards, les yeux très haut levés 8 , et, à la fin, par deux fois, il l'appelle, en scandant son nom, et ces mots sortent
de sa bouche : « Ah ! le bel ouvrage, aimé du Ciel, glorieux à entendre et à répéter pour tes neveux : détruire le pays de ses pères, les dieux de sa race, en lançant contre eux une armée étrangère ! Est-il donc un grief permettant de tarir la source maternelle ? Est-ce la terre de la patrie,
grâce à tes soins conquise par la lance, qui doit servir ta cause ? Pour moi, j'engraisserai ce sol, devin caché dans la terre ennemie. Combattons : le trépas que j'attends ne sera pas sans gloire. » Ainsi parlait le devin, cependant
qu'il portait posément un bouclier d'airain massif. Mais aucun blason ne s'y voyait sur l'orbe ; car il ne veut pas paraître un héros, il veut l'être, et cultive en son cœur le
des dieux.
The Seven Chiefs against Thebes (OCR draft) Experimental (The Seven Chiefs against Thebes. Robert Potter, 1779.) — 417 focus
Go then, my guardian hero, go;
And may each fav'ring God with bright ſucceſs
Thy gen'rous valour bleſs:
For at thy country's dear command
Thou arm'ſt thy righteous hand,
450
To pour her vengeance on the foe.
Yet my ſad heart muſt ſigh,
When on the bloodempurpled ground,
Gored with many a gaping wound,
I ſee my dearest friends expiring lie.
455
May the Gods crown his valiant toil with conqueſt.
But Capaneus againſt th' Electran gates
Takes his allotted poſt, and tow'ring ſtands
Vaſt as the earthborn giants, and inflam'd
To more than mortal daring: horribly
460
He menaces the walls; may Heav'n avert
His impious rage! vaunts that, the Gods aſſenting
Or not aſſenting, his ſtrong hand ſhall rend
Their rampires down; that e'en the rage of Jove
Deſcending on the field ſhou'd not reſtrain him.
465
His lightnings, and his thunders wing'd with fire
He likens to the ſun's meridian heat.
On his proud ſhield pourtray'd A naked man
Waves in his hand a blazing torch c ; beneath
In golden letters, I WILL FIRE THE CITY.
470
Againſt this manBut who ſhall dare t'engage
His might, and dauntleſs his proud rage ſuſtain?
Yes, let him periſh, the proud foe,
That ſtorms, in ſavage hope, the vanquiſn'd town,
495
And rends its rampires down.
Him firſt may Heav'n's almighty fire,
Rolling his vengeful fire,
Daſh in the flaming ruin low;
E'er his impetuous ſpear
500
Burſts ev'ry bar of my retreat,
And from my virgin ſeat
Drags me perforce from all my ſoul holds dear.
Third from the brazen helm leap'd forth the lot
Of fierce Eteoclus, who takes his poſt
505
Againſt the gates of Neis: there he whirls
His fireyneighing ſteeds, that toſs their heads
Proud of their nodding plumes, eager to ruſh
Againſt the gates, and ſnorting champ their curbs
Boſs'd with barbaric pride. No mean device
510
Is ſculptur'd on his shield, A man in arms,
His ladder fix'd against the enemies' walls,
Mounts, reſolute to rend their rampires down;
And cries aloud, the letters plainly mark'd,
NOT MARS HIMSELF SHALL BEAT ME FROM THE TOW'RS.
515
Appoint of equal hardihood ſome chief
To guard the city from the ſervile yoke.
Go then, and glory be thy guide!
530
For thee, brave youth, we pour this ardent pray'r,
And fav'ring Heav'n ſhall hear.
Go then, my houſe's guardian, go,
And ruſhing on the foe,
Bravely repel their vaunting pride.
535
And as each furious ſoul
Hurls the ferocious menace high,
May he, that rules the ſky,
In vengeance his indignant eyeballs roll!
At the next gate, nam'd from the martial Goddess
540
Onca Minerva, ſtands Hippomedon e .
I heard his thund'ring voice, I ſaw his form
In bulk and ſtature proudly eminent;
I ſaw him roll his shield, large, maſſy, round,
Of broad circumference:
545
it ſtruck my ſoul
With terror. On its orb no vulgar artiſt
Expreſs'd this image, A Typhæus huge,
Diſgorging from his ſoul enfoulder'd jaws,
In fierce effuſion, wreaths of duſky ſmoke,
550
Signal of kindling flames: its bending verge
With folds of twiſted ſerpents border'd round.
With ſhouts the giantchief provokes the war;
And in the ravings of outrageous valour
Glares terror from his eyes. Behoves thee then
555
Strong oppoſition to his firey rage,
Which at the gates e'en now ſpreads wild diſmay.
If ought of truth my ſoul inſpires,
580
This chief, that tow'ring o'er th' affrighted field
Bears on his ſculptur'd ſhield
Th' enormous monster, buried deep
Beneath a mountainous heap,
Rolling in vain his turbid fires,
585
Monster accurs'd, abhor'd
By Gods above, by men below;
This chief his head ſhall bow
Low at the gate beneath the victor's ſword.
Prophetic be thy hopes. At the north gate,
590
Yet hear me, king, the fifth bold warrior takes
His ſtation, near the tomb where honour'd lies
Joveborn Amphion g : By his ſpear he ſwears,
Which, as he grafps, he dares to venerate h
More than a God, and dearer to his eyes
595
Than the ſweet light of Heav'n: by this he ſwears,
To level with the ground the walls of Thebes,
Tho' Jove himſelf oppoſe him.
Thus exclaims
This beauteous branch ſprung from a mountain nymph i ,
600
Blooming in manly youth; the tender down
Of unripe age ſcarce ſprouting on his cheek;
But ruthless are his thoughts, cruel his eye
And proudly vaunting at the gate he takes
His terrible ſtand.
605
Upon his claſhing ſhield,
Whoſe orb fuſtains the ſtorm of war, he bears
The ſoul diſgrace of Thebes, a rav'nous ſphinx,
Fix'd to the plates; the burnish'd monster round
Pours a portentous gleam: beneath her lies
610
A Theban, mangled by her cruel fangs.
'Gainſt this let each brave arm direct the ſpear.
No hireling he, to proſtitute for gold k
The war, or ſhame the length of way he trod,
E'en from Arcadia: ſuch this ſtranger comes
615
Parthenopeus, and repays to Argos
Its hoſpitable honours, 'gainſt theſe tow'rs
Breathing proud menaces. The Gods avert them!
Theſe words appal my throbbing breaſt:
635
And the light tangles of my braided hair
Riſe upright with my fear,
As from the impious foes around
Theſe dreadful voices ſound,
Furious with thund'ring threats expreſt.
640
Ye pow'rs, that rule on high,
Scatter their dreaded forces wide,
Or let their creſted pride
Low in the dust beneath our rampires lie!
The ſixth brave chief, that with the golden curb
645
Of prudence knows to check his gen'rous valour,
The fateforetelling ſeer, Amphiaraus l ,
At th' Omolæan gate m his deſtin'd poſt
Aſſumes in arms, and on the firey Tydeus
Throws many' a keen reproach, reviles him as
650
An homicide, the troubler of the ſtate
The mighty author of all ill to Argos,
With murder and the furies at his heels
Urging Adraſtus to theſe hateful deeds.
Thy brother Polynices, with him leagued
655
In theſe deſpiteful deeds, he blames aloud,
Deſcants upon his name, and thus rebukes him,
How grateful to the Gods muſt this deed be,
Glorious to hear, and in the roll of fame
Shining to diſtant ages, thus to lead
660
Theſe foreign arms to waste thy bleeding country,
To raze thoſe princely manſions, where thy fathers,
Heroes and demigods, once held their ſeats!
But ſay thy cauſe be juſt, will juſtice dry
Thy mother's tears? And when the furious ſpear,
665
Hurl'd by thy hand, ſhall pierce thy country's bofom,
Will ſhe with friendly arms again receive thee?
Præſcient of fate I ſhall enrich this ſoil,
Sunk in the hoſtile plain. But let us fight.
One thing at least is mine: I will not find
670
A vulgar, or dishonourable death.
So ſpoke the prophet; and with aweful port
Advanc'd his maſſy ſhield, the ſhining orb
Bearing no impreſs: for his gen'rous ſoul
Wishes to be, not to appear, the beſt;
675
And from the culture of his modeſt worth
Bears the rich fruit of great and glorious deeds.
Him let the virtuous and the wise oppoſe;
For dreadful is the foe that fears the Gods.
That gift, ye great immortal pow'rs,
On the brave guardians of our ſtate beſtow;
On each victorious brow
The radiant honour bind! Oh, hear
A virgin's pious pray'r;
720
Chaſe the proud ſtrangers from our tow'rs;
Or headlong let them fall,
Thy red right hand, almighty fire,
Rolling its vengeful fire,
In flaming ruin ſtrech'd beneath our wall!
725
Eschilo, I Sette a Tebe: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Sette a Tebe: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 417 focus
Deh!, buona sorte concedano i Numi
460
al mio campione, poiché con Giustizia
sorge a difesa di Tebe! lo pur temo
vedere morti sanguinee di prodi
surti a difesa dei loro diletti!
Buona ventura ad esso i Numi diano.
465
Capanèo sta contro le porte Elettre,
gigante, questi, assai maggior del primo.
Il vanto è piú che d'uomo. A queste torri
minaccia orrori... Oh sorte, deh!, non compierli!
Voglia il Nume, o non voglia, abbatterà
470
la città, dice: né se piombi al suolo
la stessa ira di Giove a lui dinanzi,
potrà tenerlo; e i folgori ed il gitto
della saetta paragona all'alido
meridiano.
475
Ha per insegna un uomo
nudo che porta fuoco: a guisa d'arme
tra le sue mani arde una face: e a lettere
d'oro favella: Tebe incendieró.
Manda contro quest'uomo.... - Oh!, chi potrà
480
stargli di fronte? Chi senza tremare
quest'eroe tracotante aspetterà ?
Pèra chi scaglia le orrende minacce
su Tebe, il dardo lo colga del folgore,
500
pria ch'egli possa piombar sul mio letto,
e nelle ascose virginëe camere
balzando armato, mi tragga via schiava.
Dirò chi, dopo questo, ebbe dinanzi
alle porte il suo posto. Etèocle terzo
505
balzò fuor dal riverso elmo di bronzo,
che alle porte Nistèe le schiere adduca.
Cavalle agita in giro, che s'impennano
sotto i frontali, di piombar bramose
contro i valli; e con barbara melode
510
le musoliere sibilano, piene
del soffio delle nari, e del fragore.
Né lo scudo d'insegna umil si fregia.
Sale un oplita i gradi della scala,
contro la torre dei nemici, e abbatterla
515
vuole, ed anch'egli grida, con intrichi
di lettere, che giú da quella torre
neppure Marte rovesciarlo può.
O difensore dei nostri penati,
a noi sorrida benevola sorte,
trista ai nemici, che vanti superbi
535
scaglian su Tebe, con mente delira.
Giove adirato li miri, e ci vendichi.
Con urli il quarto alle vicine porte
d'Atene Òncade sta: d'Ippomedonte
l'immane mole e la figura. Un brivido,
540
non lo posso negar, m'invase, quando
il cerchio dello scudo, aia gigante,
lo vidi rotear. Né vile artefice
fu chi l'insegna dello scudo pinse.
Tifone dalla bocca, alito fiammeo,
545
scaglia negra fuliggine, sorella
volubile del fuoco; e intorno intorno,
della concava spera orlato è il cuoio
con viluppi di serpi.
Alto ei levava
550
l'urlo di guerra: si lanciava, pieno
di Marte, come furïosa Tïade,
alla pugna: terror gli occhi spiravano.
Ben dalle prove di quest'uomo guàrdati:
ché terrore alle porte alto già grida.
555
Questi che sovra lo scudo il terrigeno
580
Dèmone infesto, rivale di Giove,
ha impresso, insegna nemica ai mortali
ed ai longevi Celesti, deh!, gitti
la testa mozza dinanzi alle porte !
E sia cosí. Del quinto ora ti parlo,
585
che alle porte Borrèe presso ha le schiere,
al quinto posto, vicino alla tomba
del rampollo di Giove, Anfíone.
Giura
per la sua lancia, in cui confida, e piú
590
del Dio l'onora, e piú di sue pupille,
che struggerà la rocca dei Cadmei,
a dispetto di Giove. Cosí grida
questo germoglio di montana madre,
uomo e fanciullo, vago volto, e or ora
595
su le sue gote cresce la lanugine:
fitta, ché il sevo dell'età la spinge,
gèrmina.
È il nome verginal; ma egli,
animo crudo, truce sguardo, sta
600
contro la porta, e non da vanto immune.
L'infamia di Tebe, la carnivora
Sfinge, sovra il rotondo scudo, bronzeo
baluardo del corpo, infitta in saldi
chiovi, agitava, lucida figura
605
impressa a sbalzo; e fra gli artigli serra
un uom di Tebe, ché su lui ben fitte
piombin le frecce.
E piccolo mercato
non farà della guerra, e non vorrà
610
sí lunga strada aver percorsa indarno.
Partenopeo d'Arcadia. Ospite è d'Argo,
e lauto scotto pagherà: minacce
contro noi scaglia, oh Dei, che non s'avverino!
In fondo al seno mi sceser quei detti:
s'erge la treccia degl'irti capelli,
le gran minacce, le grandi parole
di questi iniqui ascoltando. Oh, se i Numi
635
nel nostro suolo li vogliano spenti !
Il sesto eroe dirò: tutto saggezza,
d'alto valor profeta: Anfïarào
alle porte Omolèe schierato è presso.
Aspre ingiurie a Tideo scaglia: omicida,
640
sconvolgitor della città lo chiama,
mastro supremo di sciagure in Argo,
banditor de l'Erinni, sacerdote
dello sterminio, autor del mal consiglio
che mosse Adrasto.
645
Gli occhi al cielo alzando,
Polinice, anche, il fratel tuo, proverbia,
in due smembrando il suo nome; e tai detti
gli escon dal labbro:
«
650
Oh gesta ai Numi cara,
e bella a udire, ed a narrarla ai posteri,
mettere a sacco la città natale,
e i Numi patrî, e sovra lei scagliare
una caterva stranïera! E chi
655
con buon diritto inaridir la fonte
della madre potrà? La terra patria
a forza presa, con le lancie, come
speri alleata averla ? lo queste zolle
impinguerò: sotto la terra ostile
660
io, profeta, nascosto. Or si combatta :
non senza onore il mio destino io spero ».
Ciò diceva il profeta. Un bronzeo scudo
tondo reggeva, senza insegna alcuna:
ché non vuole sembrar prode, ma essere.
665
E del pensiero in un profondo solco,
onde i saggi consigli hanno germoglio,
i frutti spicca.
A quest'uom contro, invia,
credimi, forti antagonisti e saggi:
670
ché ben possente è l'uom che i Numi venera.
Oh Numi, udendo le giuste preghiere,
esaüditele, fate che Tebe
705
sorte abbia fausta: gli orror' della guerra
sugli invasori torcete: col fulmine,
fuor delle torri li stermini Giove.
Aeschylus, Septem ad Thebas: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Septem ad Thebas: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 417 focus
Meum defenforem nunc fortunatum eſse
Dij permittant, quemadmodum iuſte urbis
Propugnator concitatur:horreo cruentas
Videre cædes meorum amicorum, qui occubuerunt.
Hunc quidem hoc pacto bene fortunatum eſse
390
dij permittant.
Capaneus uerò Electras portas affecutus est.
Gigas uerò alius, eo qui dictus eſt
Maior, faſtus eſt non humanus,
Turrib.minatur atrocia:quæ non perficiat fortuna.
395
Nam Deo uolente ſe expugnaturum urbem,
Aut nolente uolente ait:neq; Iouis
Certamen, cadens in terram, impedimento fore.
Fulgetra fulmina
Meridiano eſtu aſsimilauit.
400
Habet autem infignia, uirum nudum igniferum,
Splendet fax pre manibus armata.
Aureis uerò literis, dicit, Comburam urbem.
Huic uiro mitte, qui cum eo congrediatur,
Qui uirum fuperbientem non timens expectet.
405
Pereat, qui magna iactat contra urbem.
Fulminis uerò iaculum occupet ipſum,
Priusquam in meam domum irruat,
Et uirgine as sedes
Superba hasta tandem cuacuet.
425
Attamen inde qui fortitus est portasa
Dicam.tertio enim Eteocli tertia fors
Ex galea accidit æris refupini,
Vt admoueret cobortem portis Neitis.
Equos uerò phaleratos frementes
430
Circumducit uolente ad portas corruere.
Tubæ clangunt barbaro more,
Flagitiofis flatibus plene,
Ornatus est clypeus non mediocriter.
Vir armatus scalarum per gradus
435
It ad hostium turrim depopulari uolens
Boat uerò ille fic articulate,
vt fi neq; Mars ipfum eijciat è turribus.
Et huic uiro mitte idoneum,
Arcendi ab urbe hoc feruile iugum.
440
Opto enim ut huic bene,
450
Heu defenfor mearum domorum, illis uerò male fuc
cedat.
Et quemadmodum fuperba dicunt contra urbem
Furenti mente, ſic ipſos
Jupiter indignans, iratus inſpiciat.
455
Quartus alius uicinas portas babens
Oncas Athanas,cum clamore aftat,
Hippomedontis figura, magnus ſtrepitus:
Aequor magnum clypei circulum dico.
Horrui co rotante, non aliter dicam:
460
Qui infignia fecit, non ſanè ignobilis erat.
Qui hoc opus appofuit clypeo,
Typhona emittentem igniuomum per os
Fumum nigrum,celerem ignis fratrem:
Serpentum uerò ſpiris, qui circundat clypeum,
465
Limbus prætextus eſt.
Ipſe uerò iubilauit, concitus marte.
Clamat ad auxilium tanquam Baccha uidens metu.
Huius uerò uiri experientia uitanda eſt:
Metus iam ad portas iactatur.
470
Confido iam Iouis imagině habentě contraria
Inuifum in ſcuto terreftris corpus
Demonis inimicum fimulachrum,mortalibusq;
Aclongeuis dijs.
495
Ante caput portas confracturum.
Sic fiat.rursus quintum dico,
Ordinatum quinta borreali porta,
Iuxta ſepulchrum generosi Ampbionis.
Iurat uerò, quam habet haftam, ſe magis quàm deum
500
Colere, elatus nimio fupercilio.
Se tamen perditurum urbem ui
Haſte:hoc clamat ex montana matre
Germen pulchrum, in pueritia uir.
It modò per genas illius lanugo,
505
Pube nascente, creber exurgens pilus.
Seuam, non uirgineam
Mentem habet,tetrumq; habens oculum aftat.
Non tamen fine iactantia imminet portis.
Probrum enim urbis in eneo
510
Scuto, rotundo corporis propugnaculo,
Sphinga crudiuoram aptatam
Clauis, quatiebat fplendens uibrans corpus.
Fert fub ipso clypeo uirum Thebanum unum,
Vt quàm plurima in uirum mittat iacula.
515
Veniens uerò uidetur non cauponaturus pugnam,
Longa uiæ non fædare tranſitum,
Parthenopaus Arcas:talis uerò uir ille
Peregrinus, Argis rependens pulchram educationë,
Turribus minatur atrocia:quæ utinam no perficiat,
520
It ſermo per pectus,
Stat cæſaries surrectorum pilorum,
535
Magna iactabundorum
Audiens profanorum uirorum:utinam
Dij hos perdant in terra.
Sextum dicam uirum prudentißimum,
Et robore optimum, uatem Amphiaraum:
540
Qui ad Omoloidas portas ordinatus,
Malis perfequitur diu Tydea
Homicidam, huius urbis turbatorem,
Maximum Argis malorum præceptorem,
Erinnyos uiatorem, cædis miniftrum,
545
Horumq; malorum Adraſto confultorem.
Et tuum rursus conſatalem fraternum,
Nominans nomen Polynicis,
Bis in morte nomen nominate
Vocat dicit uerò hoc uerbum ex ore:
550
Certe tale opus dijs gratum,
Pulchrum auditu, dictu posteris.
Vrbem paternam, deosq; penates
Ad predandum peregrino exercitu irruentem,
Matrisq; fontem que iusticia mitigabit:
555
Patria terra tua opera haſta
Subacta,quomodo tibi auxiliatrix erit?
Ego uerò pinguefaciam hanc terram,
Vates occultatus ſub terra hoſtili.
Pugnemus, non enim turpem ſpero mortem.
560
Talia uates clypeum babens rotundum
Aeneum dicebat, non uerò ſcuto inerant insigniaz
Nam non uult uideri, fed eſse bonus,
Poßidens profundum fulcum mentis,
Ex quo proba orientur confilia.
565
Huic ſapientes probos aduerſarios
Mittere probo:fortis eſt, qui deos colit.
Audientes dij iuſtas preces
Noſtras, efficite ut urbs fælix sit:
Quæ imminent ab haftis mala, uertentes
Ad migratores terre, extra turres verò
600
Iaculans Iupiter ipſos interficiat fulmine.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Seven against Thebes — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 417 focus
Then may the gods give fortune fair
Unto our chief, sent forth to dare
War's terrible arbitrament!
But ah! when champions wend away,
I shudder, lest, from out the fray,
380
Only their blood-stained wrecks be sent!
Nay, let him pass, and the gods' help be his!
Next, Capaneus comes on, by lot to lead
The onset at the gates Electran styled:
A giant he, more huge than Tydeus' self,
385
And more than human in his arrogance—
May fate forefend his threat against our walls!
God willing, or unwilling—such his vaunt—
I will lay waste this city; Pallas' self,
Zeus' warrior maid, although she swoop to earth
390
And plant her in my path, shall stay me not.
And, for the flashes of the levin-bolt,
He holds them harmless as the noontide rays.
Mark, too, the symbol on his shield—a man
Scornfully weaponless but torch in hand,
395
And the flame glows within his grasp, prepared
For ravin: lo, the legend, wrought in words,
Fire for the city bring I, flares in gold!
Against such wight, send forth—yet whom? what man
Will front that vaunting figure and not fear?
400
Perish the wretch whose vaunt affronts our home!
On him the red bolt come,
Ere to the maiden bowers his way he cleave,
420
To ravage and bereave!
I will say on. Eteoclus is third—
To him it fell, what time the third lot sprang
O'er the inverted helmet's brazen rim,
To dash his stormers on Neïstae gate.
425
He wheels his mares, who at their frontlets chafe
And yearn to charge upon the gates amain.
They snort the breath of pride, and, filled therewith,
Their nozzles whistle with barbaric sound.
High too and haughty is his shield's device—
430
An armed man who climbs, from rung to rung,
A scaling ladder, up a hostile wall,
Afire to sack and slay; and he too cries,
(By letters, full of sound, upon the shield)
Not Ares' self shall cast me from the wall.
435
Look to it, send, against this man, a man
Strong to debar the slave's yoke from our town.
O thou, the warder of my home,
Grant, unto us, Fate's favouring tide,
Send on the foemen doom!
They fling forth taunts of frenzied pride,
On them may Zeus with glare of vengeance come!
455
Lo, next him stands a fourth and shouts amain,
By Pallas Onca's portal, and displays
A different challenge; 'tis Hippomedon!
Huge the device that starts up from his targe
In high relief; and, I deny it not,
460
I shuddered, seeing how, upon the rim,
It made a mighty circle round the shield—
No sorry craftsman he, who wrought that work
And clamped it all around the buckler's edge!
The form was Typhon: from his glowing throat
465
Rolled lurid smoke, spark-litten, kin of fire!
The flattened edge-work, circling round the whole,
Made strong support for coiling snakes that grew
Erect above the concave of the shield:
Loud rang the warrior's voice; inspired for war,
470
He raves to slay, as doth a Bacchanal,
His very glance a terror! of such wight
Beware the onset! closing on the gates,
He peals his vaunting and appalling cry!
High faith is mine that he whose shield
Bears, against Zeus, the thing of hate.
500
The giant Typhon, thus revealed,
A monster loathed of gods eterne
And mortal men—this doom shall earn
A shattered skull, before the gate!
Heaven send it so! A fifth assailant now
505
Is set against our fifth, the northern, gate,
Fronting the death-mound where Amphion lies
The child of Zeus. This foeman vows his faith,
Upon a mystic spear-head which he deems
More holy than a godhead and more sure
510
To find its mark than any glance of eye,
That, will they, nill they, he will storm and sack
The hold of the Cadmeans. Such his oath—
His, the bold warrior, yet of childish years,
A bud of beauty's foremost flower, the son
515
Of Zeus and of the mountain maid. I mark
How the soft down is waxing on his cheek,
Thick and close-growing in its tender prime—
In name, not mood, is he a maiden's child—
Parthenopaeus; large and bright his eyes
520
But fierce the wrath wherewith he fronts the gate:
Yet not unheralded he takes his stand
Before the portal; on his brazen shield,
The rounded screen and shelter of his form,
I saw him show the ravening Sphinx, the fiend
525
That shamed our city—how it glared and moved,
Clamped on the buckler, wrought in high relief!
And in its claws did a Cadmean bear—
Nor heretofore, for any single prey,
Sped she aloft, through such a storm of darts
530
As now awaits her. So our foe is here—
Like, as I deem, to ply no stinted trade
In blood and broil, but traffick as is meet
In fierce exchange for his long wayfaring!
Home to my heart the vaunting goes,
550
And, quick with terror, on my head
Rises my hair, at sound of those
Who wildly, impiously rave!
If gods there be, to them I plead—
Give them to darkness and the grave.
555
Fronting the sixth gate stands another foe,
Wisest of warriors, bravest among seers—
Such must I name Amphiaraus: he,
Set steadfast at the Homoloïd gate,
Berates strong Tydeus with reviling words—
560
The man of blood, the bane of state and home,
To Argos, arch-allurer to all ill,
Evoker of the fury-fiend of hell,
Death's minister, and counsellor of wrong
Unto Adrastus in this fatal field.
565
Ay, and with eyes upturned and mien of scorn
He chides thy brother Polynices too
At his desert, and once and yet again
Dwells hard and meaningly upon his name
Where it saith glory yet importeth feud.
570
Yea, such thou art in act, and such thy grace
In sight of Heaven, and such in aftertime
Thy fame, for lips and ears of mortal men!
"He strove to sack the city of his sires
And temples of her gods, and brought on her
575
An alien armament of foreign foes.
The fountain of maternal blood outpoured
What power can staunch? even so, thy fatherland
Once by thine ardent malice stormed and ta'en,
Shall ne'er join force with thee." For me, I know
580
It doth remain to let my blood enrich
The border of this land that loves me not—
Blood of a prophet, in a foreign grave!
Now, for the battle! I foreknow my doom,
Yet it shall be with honour. So he spake,
585
The prophet, holding up his targe of bronze
Wrought without blazon, to the ears of men
Who stood around and heeded not his word.
For on no bruit and rumour of great deeds,
But on their doing, is his spirit set,
590
And in his heart he reaps a furrow rich,
Wherefrom the foison of good counsel springs.
Against him, send brave heart and hand of might,
For the god-lover is man's fiercest foe.
Unto our loyal cry, ye gods, give ear!
Save, save the city! turn away the spear,
Send on the foemen fear!
630
Outside the rampart fall they, rent and riven
Beneath the bolt of heaven!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 417 focus
Gewährt, Götter, Ihm, der vorkämpft für uns,
Des Siegs Ehre; denn gerecht zieht er aus
Zum Schuß dieser Stadt! Und doch bebt mein Herz,
Zu schau'n der Streiter blut'gen Tod,
Die für die Freunde sterben.
400
O gäben ihm die Götter, wie du flehst, den Sieg! -
Nach ihm erlooste Kapaneus Elektra's Thor,
Der andre Riese, größer als der erste noch;
Sein kühner Troy sinnt über Menschenkraft hinaus.
Er droht den Mauern Arges: wend' ein Gott es ab!
405
Denn ob die Götter wollen oder nicht, er will
Die Stadt zerstören, rust er; nicht Zeus' Rachestrahl,
Herab zur Erde schmetternd, hemme seinen Gang.
Der Blize Flammen und des Donnerkeils Geschoß,
Die schäßt er nur der heißen Mittagssonne gleich.
410
Ein nackter Feuerträger prangt auf seinem Schild,
In dessen Hand die helle Fackel flammt; er rust
In goldner Inschrift: „Brennen muß durch mich die Stadt!"
Mit solchem Streiter, sage mir, wer kämpft mit ihm?
Wer wird des Prahlers kühnen Troß furchtlos besteh'n?
415
Ha, Tod ihm, der uns so zu bedrohen wagt!
Des Glutstrahls Geschoß hemme des Frevlers Fuß,
Eh er in's Haus mir stürmt, in's Jungfrau'ngemach,
Und aus der stillen Kammer mich
Treibt mit verruchter Lanze!
435
Nun will ich weiter sagen, wer das nächste Thor
Vom Loos empfing. Eteoklos als dem dritten sprang
Aus umgeschwungnem Eisenhelm das dritte Loos,
Auf Neïs' Thor zu werfen seine Kriegerschaar.
In weiten Kreisen tummelt er sein Roßgespann,
440
Das, wild am Zaume knirschend, auf die Pforte stürzt.
Die Maulgeflechte zischen laut in grausem Ton,
Vom Troß der Nüsternhauche rings mit Schaum bedeckt.
Kunstreich mit Wappenbildern ist sein Schild geschmückt:
Auf hoher Leiter Sprossen klimmt ein Mann in Wehr
445
Hinan zum Feindesthurme, den er stürmen will;
In goldner Inschrift Zeichen ruft auch dieser stolz,
Vom Thurme stürz' ihn selber nicht der Schlachtengott.
Ihm sende gleichfalls Einen, der mit starkem Arm
Das Joch der Knechtschaft wehren mag von dieser Stadt.
450
Laut fleh' ich: Ihn kränze des Sieges Glück,
460
Der meinen erd kämpfend schirmt; den Feind treffe Fluch!
Wie sie mit stolzem Wort wider die Stadt in wahn=
sinnigem Muthe sich brüsten,
Strafe sie Zeus, der Vergelter, zürnend!
Ein vierter Heerfürst, der am Nachbarthor gebeut
465
Der Pallas Onka, stürmt heran mit Donnerlaut:
Es ist der kühne Riesenwuchs Hippomedons.
Ich sah deu weiten Sonnenhof, des Schildes Nund,
Ihn schwingen, und mir graute: frei bekenn' ich es.
Ein nicht gemeiner Künstler war der Bildner, traun,
470
Der solch ein Kunstwerk eingeäßt auf seinen Schild :
Den Typhon, der glutathmend aus weitoffnem Mund
Den schwarzen Qualm, des Feuers flücht'gen Bruder, sprüht;
Mit vielgewundnen Schlangen ist der runde Saum
Des hochgewölbten Schildes ringsumher bedeckt.
475
Er hebt den Schlachtruf, und von Ares trunken stürzt
Er sich zum Kampfe, gleich Thyaden, Tod im Blick.
Wo solche Männer kämpfen, ziemt's vorsichtig sein;
Denn grauser Schrecken brüstet sich am Thore schon.
Der Stolze dort, der den verhaften Feind
Des Zeus im Schild trägt, das Graun, in Erdklüften tief
Hausend, ein Gräuelbild sterblichen Menschen und
Ewigen Göttern, - am Thore
Wird er, ich hoffe, das Haupt zerschellen.
500
So mög' es enden! Höre nun vom Fünften auch,
Der dort am fünften Thore herrscht, dem nördlichen,
Zunächst Amphions Grabe, der von Zeus entsprof.
Er schwört bei seiner Lanze, die vertrauend er
Mehr als die Gottheit, höher als sein Auge liebt,
505
In Staub zu stürzen Kadmos' Burg, dem Zeus zum Trok.
So ruft er laut, der bergefrohen Mutter Sohn
Mit holdem Angesichte, kaum zum Mann erblüht.
Die Wang' umschattet eben ihm der zarte Flaum,
Des ersten Jugendlenzes dichtaufkeimend Haar.
510
Doch kühnen Muths, nicht seines Namens Sinn gemäß
Jungfräulichsanft, nein, wilden Auges steht er da.
In stolzem Prunke schreitet er zum Thor heran :
Er schwingt der Kadmosveste Schmach auf seinem Schild,
Der erzgetriebnen, rundgewölbten Wehr der Brust,
515
Kunstreich mit Nägeln angefügt, das Bild der Sphinx,
Der blutgenährten, glänzendhell in Erz erhöht.
Sie hält in Krallen einen Mann aus Kadmos' Volk,
Daß ihn vor allen treffen muß der Pfeile Wurf.
Fürwahr, er zog zu Felde, nicht mit Söldnermuth,
520
Und nicht der weiten Heeresfahrt zur Schande. Nein,
Parthenopãos aus Arkadia trägt als Held
Der zweiten Heimat Argos ab des Dankes Schuld,
Unheil der Veste drohend; wehr' ein Gott es ab!
Das Wort schneidet mir in's Herz tief hinein,
Und vor Entseken sträubt wild sich das Haar empor,
Da der ruchlose Troy der Troker
540
Mir in die Ohren schallt. Daß die Götter sie
Tilgten in Kadmos' Lande!
Als sechsten Führer nenn' ich ihn, den weisesten,
Muthvollsten Mann, den Seher Amphiaraos, dir.
*545 Er hat an Homolois' Thor sich aufgestellt.
545
Den hohen Tydeus lästert er und schmäht ihn laut,
Nennt Menschenmörder, seiner Stadt Zerstörer ihn,
Der Uebel ärgsten Meister im Argeiervolk,
Der Rachegöttin Schergen und des Mordes Knecht,
Der alles Leid ersonnen, das Adrastos that.
550
Darauf zum Unglückssohne, deinem Bruder, Herr,
Zu Polyneikes richtet er das Aug' empor,
Und rückte seines Namens unheilvollen Sinn
Ihm vor, und diese Rede scholl aus seinem Mund :
„Ja, solche That ist wohlgefällig Göttern auch,
555
Und hochbewundert, hochgerühmt von Enkeln einst,
Die Stadt der Ahnen und der Heimatgötter Herd
Zu tilgen, stürmend im Geleit des fremden Heers!
Wer löschte wohl der Mutter Lebensquell mit Recht?
Und deine Heimat, unterjocht von deiner Wuth,
560
Wie könnte sie an deiner Seite steh'n im Kampf?
Ich aber dünge diesen Grund mit meinem Blut,
Ein Seher, hingebettet unter feindlich Land.
Zum Kampfe stürz' ich, hoffe nicht ruhmlosen Tod!"
So rief der Seher, seinen Schild von blankem Erz
565
Voll Nuhe schwingend, dessen Rund kein Zeichen trug.
Denn nicht der Beste scheinen, nein, er will es sein;
Er ärntet Frucht aus tiefen Furchen seiner Brust,
Aus welchen ihm bewährten Rathes Fülle sprießt.
Ihm sende weise Kämpfer und entschlossene:
570
Denn furchtbar ist ein Gegner, der die Götter ehrt.
Erhört, Götter, uns, erfüllt gnadenvoll,
Was wir gerecht erfleh'n: krönet mit Glück die Stadt!
Grausen Kampf's Ungewitter wendet
Wider den Feind! O Zeus, hoch hinab vom Wall
Wirf, mit dem Blige tilg' ihn!
605

Notes on the current edition

Seven Against Thebes

1. Tydeus’ insolence (l. 387) was gain to our cause; to it is now added that of Capaneus, which is like money put out at interest ( τόκος).
2. Hermes presided over contests and lots.
3. Parthenopaeus maiden-faced. His mother Atalanta dwelt on Mt. Maenalus in Arcadia .
4. Polynices much-strife ( πολύ νεῖκος). ἐνδατούμενος, literally separating, i.e. dwelling with emphasis on each separate part of the name.
5. μητρὸς πηγή strictly means source, which consists in a mother. Having used this expression for mother, who is the source of life, the poet accommodates the verb to the literal sense of πηγή rather than use a verb of slaying which would have suited the personal object.
6. The march of the army from distant Argos is compared to a lengthened-out procession.

Commentary

Critical apparatus to Seven Against Thebes (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Seven Against Thebes.) focus

417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-524

κομπάζοντα:
κομπάσαντα
Μ. a recentiore manu ζο supra scripto, et Vit. Par. L. Ven. Β.
κομάζοντα
Lips. Ceteri
κομπάζοντα
.
417

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-525

NA:
καὶ τῷδε κέρδει
spectat ad praegressam Eteoclis orationem. Hoc lucro, quod hic iactator est, accedit aliud, quod ipsa illa iactatione Iovis iram provocabit.
418

419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-526

ἀνδράσιν:
ἀνδράσιν
Cantabr. 1. Ceteri
ἀνδράσι
.
419

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-527

γλῶσσ᾽ ... γίγνεται κατήγορος:
γλῶσσα
, supra scripto altero ν a sec. manu, M.
γίγνεται
Porsonus. Libri
γίνεται
.
διδάσκαλος
pro
κατήγορος
Lips. Rob. et Blomfieldio teste Ask. A. Idem adscriptum in Mosc. 1. Sic etiam scholiastes.
420

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-528

δρᾶν παρεσκευασμένος:
δρᾶν
Lips.
παρασκευασμένος
Par. C. et ε a sec. manu supra adscripto ad alteram syllabam M.
421

422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-529

θεοὺς ἀτίζων: Libri
θεοὺς ἀτίζων
. Scribendum erat
θεοὺς ἀτίζων
. Monosyllabi
θεός
exempla congessit Porsonus ad Eur. Or. v. 393.
422

424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-530

γεγωνὰ:
γεγωνὰ
Brunckius.
γεγωνία
Ask. A. Sed ad probandam Brunckii emendationem ducunt quae ceteri libri habent.
γεγωνᾷ
(sic) M.
γεγωνεῖ
Mosc. 2.
γεγωνᾷ
(sic) Ald. Rob.
γεγωνα
ceteri. In G. ᾷ in litura scriptum est. Hesychius
γεγωνόν, τὸ ἐξακουστόν, μεγαλόφωνον
.
424

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-531

αὐτῷ:
αὖ τῷ
G.
425

426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-532

ἐξῃκασμένον:
ἐξηκασμένον
, iota a recentiore manu subscripto, M. Ceteri
ἐξεικασμένον
.
426

427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-533

μεσημβρινοῖσι θάλπεσιν τοῖς:
μεσημβρινοῖσιν
Μ.
μεσηβρινοῖσι
G.
θάλπεσιν τοῖς
Μ.
θάλπεσι τοῖς
G. Lips. Ald. Rob. Turn.
θάλπεσι τοῦ
Vit. Colb. 1. Par. N.
427

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-534

αἴθων ... Πολυφόντου βία:
αἴθων
, ut reliqui libri, sed ad ο supra adscripto ο Lips. Vtrumque, et
αἴθων
et
αἰδῶν
, in scholiis commemoratur.
πολυφόντα
Οx. Ald.
βία
Ald. Rob.
429

430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-535

NA:
φερέγγυον φρούρημα
affert Thomas M. p. 381, 12. ed. Ritsch.
430

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-536

εὐνοίαισι:
εὐνοίαισι
Cantabr. 1. et erasum videtur in M.
431

432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-537

ἐν πύλαις εἰληχότα:
ἐν πύλαις εἰληχότα
ante sec. manus emendationem M. Plato de re publ. VIII. p. 550. C. non satis accurate huius versus meminit, quum dicit
οὐκοῦν μετὰ τοῦτο, τὸ τοῦ Αἰσχύλου, λέγωμεν ἄλλον πρὸς πύλαις τεταγμένον;
Aug. Nauckius ad Aristoph. Byz. p. 230. Platonem
πρὸς πύλαις
scripsisse putat.
432

433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-538

ὄλοιθ᾽ ὃς ... ἐπεύχεται:
ὄλοιθ'
Ald. Rob.
εὔχεται
Lips.
433

434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-539

μιν:
νιν
Brunckius. Libri
μιν
. Libri
ἐπισχέθοι
. Scripsi
ἐπισχέθοι
, quo hic versus strophico accurate exaequatur. Et pertinet fortasse ad hoc vocabulum codicis Vit. glossa,
καταλάβοι
.
434

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-540

ἐμὸν:
πρίν γ' ἐμὸν
Taur.
435

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-541

ἑδωλίων μ' ὑπερκόπῳ: Libri
εδωλίων ὑπερκόμπῳ
. Brunckius
ὑπερκόπῳ
, et sic margo Ald. apud Burtonum. Sed addito pronomine scribendum erat
εδωλίων μ' ὑπερκόπῳ
.
436

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-542

πήδησεν: Libri
πήδησεν
. Omissi augmenti signum, quo carere possumus, Brunckius adiecit.
440

441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-543

Νηΐσταισι προςβαλεῖν:
νηίστησι
a pr. manu M. alia manus ο delere voluisse videtur.
νηίστισι
G. Cantabr. 2. Mosc. 1. Par. L. Vind. 2. Ald: Rob.
νηίστιοι
441

441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-544

Νηΐσταισι προςβαλεῖν: Vit. Par. A. B. Turn. et η ad penultimam syllabam superscripto Lips. Scribendum erat
Νηΐσταισι
. V. ad Eur. Phoen. v. 1112.
προσβαλεῖν
Lips.
441

442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-545

ἵππους δ᾽ ἐν ἀμπυκτῆρσιν:
ἵππους γ᾽ ἐν
Rob.
ἀμπυκτῆρσι
G. Lips.
442

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-546

πρὸς πύλαις:
πρὸς πύλας
Ald. Rob.
443

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-547

φιμοὶ ... βάρβαρον τρόπον:
φριμοὶ
Vit. Schatzii coniectura,
βάρβαρον βρόμον
, aliquid commendationis quum ab eo habet, quod librarius ad v. 446. oculis aberrare potuit, tum ab explicatione scholiastae,
ἀπηνῇ ἦχον ἢ ἐπεὶ ἡ σύριγξ βοᾷ
. In Vit. glossa,
κατὰ ἦχον ἄσημον
. Eteoclem mox ad haec v. 456. respondere Schützius animadvertit
ὃς οὔτι μάργων ἱππικῶν φρυαγμάτων βρόμον φοβηθεὶς ἐκ πυλῶν χωρήσεται
. Nihilo minus
τρόπον
servandum duxi, sive more interpretari aliquis velit, sive de ipsa soni conformatione accipiat, ut
Λυδίῳ ἐν τρόπῳ
apud Pindarum Ol. XIV. 17.
444

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-548

μυκτηροκόμποις πνεύμασιν:
μυκτηροκόπαν
Par. E.
πνεύμασιν
Μ. Ceteri
πνεύμασι
.
445

446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-549

ἐσχημάτισται δ᾽ ... οὐ σμικρὸν:
σημάτισται δ᾽
vel
εἰσημάτιστα δ'
a pr. manu M. quod sec. correxit.
σμικρὸν
Rob.
μικρὸν
M. G. Vit. Lips. Arund. Cantabr. 1. Ask. A. Ox. Ald. Turn.
446

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-550

προςαμβάσεις:
προςαμβάσεις
Canterus Nov. lect. III. 3.
πρὸς ἐμβάσεις
G.
ἀμβάσεις
omisso
πρὸς
Par. E. Ceteri
πρὸς ἀμβάσεις
.
447

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-551

στείχει πρὸς ἐχθρῶν πύργον, ἐκπέρσαι:
στείχη
Vit.
πύργων
G. et ο superscripto Par. C.
πύγων
, ad τω superscripto ο, Lips.
ἐμπέρσαι
Par. G.
ἐκπέρσας
G.
ἐκπρῆσαι
γρ.
ἐκπέρσαι
Vit. et adscriptum
ἐκπρῆσαι
in Par. B.
448

449. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-552

βοᾷ δὲ χοὗτος ... ἐν ξυλλαβαῖς:
βοᾷ δ᾽ οὗτος
G.
ἐν
omittit Rob.
ξυλλαβαῖς
M. et regius Spanhemii. Ceteri
συλλαβαῖς
.
449

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-553

σφ' ἐκβάλοι:
σφ᾽ ἐκβάλλοι
G.
ἀφ᾽ ἐκβάλοι
Cantabr. 1.
ἀφεκβάλοι
Colb. 1.
σφ' ἐκβάλῃ
Lips. Cantabr. 2. Ox. Par. C. Ε. F. L. Colb. 2. Vind. 3.
σφ' ἐκβάλλῃ
Vind. 2. 4.
450

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-554

καὶ τῷδε φωτὶ:
καὶ τῷδε τῷ φωτὶ
G. Cantabr. 2. Vind. 1. Ald.
451

452. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-555

δούλειον:
δούλεινον
Lips.
452

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-556

σὺν τύχῃ δέ τῳ:
σὺν τάχει
Lips. Rob.
δέ τῳ
, iota, ut videtur, a sec. manu addito, Μ.
δέ τω
G. Lips.
δέ τῳ
Taur.
δὲ τῷ
Vit. Turn.
δὲ, τῷ
Ald. Rob. γρ.
ξυντύχοι καὶ ἄν ποτε, ἵνα συμβάλῃ τῷ καὶ ἐκείνῳ τῷ Ετεόκλῳ
Par. B.
σὺν τύχῃ δέ τῳ
legit etiam Triclinius ad Soph. Oed. R. v. 80.
453

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-557

καὶ δὴ πέπεμπται, κόμπον ἐν χεροῖν ἔχων:
καὶ δὴ πέπεμπ᾽ οὐ
M. Arund. Cantabr. 1. 2. Par. B. H.
καὶ δὴ πέμπτ᾽ οὐ
Vit. (sic Vit.) Par. C. Ε.
καὶ δὴ πέμπετ᾽ οὐ
Lips. Mosc. 1. Par. A. L. N. Colb. 1. Ven. A. B. Ald. Rob.
καὶ δῆτα πέμπετ᾽ οὐ
G. Mosc. 2.
καὶ πέμπεται δ᾽ οὐ
Turn. quod speciem habet emendationis. Deinde
ἐν χερσὶν
Vit. Par. N. Scribendum erat, remota negatione,
καὶ δὴ πέπεμπται
, graviore multo sententia, idque vidit etiam Erfurdtius ad Soph. Ai. p. 514. Sed tollenda etiam erat interpunctio in fine praecedentis versus atque ita continuanda oratio,
πέμποιμ᾽ ἂν ἤδη τόνδε, σὺν τύχῃ δέ τῷ
καὶ δὴ πέπεμπται, κόμπον ἐν χεροῖν ἔχων, Μεγαρεύς.
Nam καὶ δή, quod prope idem est atque ἤδη, ita collocari constat. V. ad Vigerum adn. 301. b.
454

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-558

τοῦ:
τῶν
Lips. Ceteri omnes
του
, nisi quod articulum omittit Colb. 1. In Par. N.
ἐκ
abesse dicit Vauvillersius: voluisse videtur
του
scribere.
455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-559

οὔτι μάργων:
ὃς οὔτ᾽ εἰμάργων
G.
μαργῶν
Lips.
μάργων
, evanido utroque accentu, M.
456

458. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-560

χθονί:
χθονός
, cum glossa
τῇ γῇ ταύτῃ
, G.
458

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-561

δύ᾽ ἄνδρε καὶ:
δύο
Par. G. N.
ἄνδρες
Par. N.
ἄνδρας
G. Vind. 1. 2. 3. 4. et ε superscripto Ox.
ἄνδραν
Par. E.
καὶ τὸ
Par. C.
459

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-562

ἑλὼν ... πατρός:
ἑλὼν
γρ.
ἐλθὼν
Par. B.
πατρὸς
γρ.
πάλιν
idem.
460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-563

ἄλλῳ, μηδέ μοι ... λέγων:
ἄλλον
Cantabr. 1. et adscriptum in Par. B.
μηδέ μοι
Turn.
μὴ δέ μοι
M. G. Vit. Lips. Ald.
μηδέν μοι
Par. G.
μὴ δέ
, omisso μοι, Rob.
λέγων
γρ.
λίαν
Par. B.
461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-564

ἐπεύχομαι τῷδε μὲν εὖ τελέσαι:
ἐπεύχομαι δὴ τάδε μὲν
Μ. G. Vit. Ox. Par. Β. C. N. Ven. A. Turn.
ἐπεύχομαι δὴ τῷδε μὲν
Lips. et superscripto
τάδε
Par. A.
ἐπεύχομαι τάδε μὲν
Αld.
ἐπεύχομαι τῷδε μὲν
Cantabr. 1.
ἐπεύχομαι τῷ δὲ μὲν
Rob.
εὐτυχεῖν σε
G. Par. N. Ceteri
εὐτυχεῖν
. Neque eleganter iuncta sunt
εὐτυχεῖν
et
δυςτυχεῖν
, neque syllabae pares antistrophicis. Quare scripsi
ἐπεύχομαι τῷδε μὲν εὖ τελέσαι
.
462

463. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-565

ἰὼ πρόμαχ᾽ ἐμῶν δόμων, τοῖσι δὲ δυςτυχεῖν:
τοῖσι δὲ δυστυχεῖν. ἰὼ πρόμαχ᾽ ἐμῶν δόμων
Rob.
πρόμαχε τῶν ἐμῶν
Cantabr. 2. Par. K. L. N. Colb. 1. Ven. Β.
προμ ἐμῶν
Mosc. 2. cum glossa
βοηθὲ τῶν
.
463

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-566

ὑπέραυχα βάζουσιν ... πτόλει:
ὡς ὑπέραυχα βάζουσιν
Par. Α. Ν.
ὡς ὑπέραν χαβάζουσ'
Ald.
ὡς ὑπέρανχα βάζουσ'
Μ. et reliqui.
πτόλει
M. Lips. Arund.
πόλιν
Rob. Ceteri
πόλει
.
464

465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-567

μαινομένᾳ:
μαινομένᾳ
M. Cantabr. 1. Par. A. B. L. Ask. A. et η superscripto Lips.
μαινομένῃ
G. Vit. Ald. Rob. Τurn.
μαινομαίνη
Par. C.
465

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-568

νεμέτωρ:
νεμέτω
, cum glossa
διεξαγέτω
, Mosc. 2.
466

467-468. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-569

γείτονας πύλας ... Ὄγκας Ἀθάνας ... ξὺν βοῇ:
γείτονας πύλας ἔχων Ὄγκας Αθάνας
alfert Thomas M. p. 76, 19. ed. Ritsch.
πύλας ἄλλος γείτονας
Par. Ε.
πύλας ἄλλας γείτονας
Vind. 2. 4.
ὀγγὰς
G.
ὄγγας
, cum glossa
τῆς μεγαλόφρονος
, Mosc. 2.
ἀθήνας
G. Οχ. Hesychius
Ὄγκας Ἀθηνάς, τὰς Ωγυγίους πύλας λέγει
.
ξύμβοῇ
Lips.
σὺν βοῇ
Par. L.

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-570

Ἱππομέδοντος ... τύπος:
Ἱππωμέδοντος
suo, ut videtur, arbitratu Turnebus. Priscianus de metris comn. p. 1328. Putsch. 250. Lind. 420. Gaisf. Aeschylus in
Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας, Ἱππομέδοντος σῆμα
(ita libri)
καὶ μέγας τύπος
. In principio enim trochaeum posuit. Quem imitans Sophocles, teste Seleuco, profert quaedam contra legem metrorum, sicut in hoc,
Αλφεσιβοίαν, ἣν ὁ γεννήσας πατήρ
. Hic quoque iambus a trochaeo incipit.
469

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-571

τύπος:
κτύπος
Mosc. 1. Par. L. Rob. adscriptumque γρ.
κτύπος
in Lips.
τύπος
γρ.
πόνος
Par. B.
469

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-572

ἅλω ... πολλήν: Haec verba,
ἅλω ... δινήσαντος
, affert scholiastes Aristophanis ad Vesp. v. 18.
ἄλω
Vit. Lips.
ἄλλω
Ald. Hesychius
ἅλως, ἡ τοῦ ἡλίου ἢ σελήνης περιφέρεια. Αἰσχύλος περιφέρεια τῆς ἀσπίδος καὶ κύκλος
.
πολύν
Vind. 2. 4. Rob. Idem hoc
πολύν
bis habet Par. E.
470

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-573

ἔφριξα ... ἐρῶ:
ἔφριξε
Οχ. Ald.
λέγω
pro
ἐρῶ
G.
471

472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-574

σηματουργὸς δ᾽ ... ἄρ᾽ ἦν:
σημαντουργός
Par. E. N. Vind. 1. 2. 3. 4.
ἄρ᾽ ἦν
Μ. a sec. manu et G. Vit. Lips. Turn.
ἆρ᾽ ἦν
M. a pr. manu et Ald. Rob.
γ' ἂρ
ex Par. E. affertur.
ἀνὴρ
Arund. Par. H. Ask. A. Colb. 2. Ven. B. et adscripto γρ.
ἄρ᾽ ἦν
Cantabr. 2.
δ'
G.
472

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-575

ὤπασεν:
ὤπασεν
Μ. Ceteri
ὤπασε
.
473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-576

Τυφῶν᾽, ἱέντα ... διὰ στόμα:
τυφῶν ἱέντα
G.
τυφών, ἰόντα
Lips.
διὰ στόματος
Rob.
474

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-577

λιγνὺν ... αἰόλην:
λιγνῶν
, superscripto ο ad ω, Lips.
ἀιόλα
Par. E.
475

476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-578

πλεκτάναισι:
πλεκτάναις
Cantabr. 1.
πλεκτάναι
Par. C.
476

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-579

κύκλου:
κύκλον
G.
477

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-580

ἐπηλάλαξεν ... ἔνθεος δ' Ἄρει:
ἐπηλάλαζεν
G. Ask. A. et adscriptum in Par. B.
ἔνθεον ἄρει
Lips. Arund. Cantabr. 1. 2. Par. A. G. E. K. Ask. A. Vind. 1. Rob. Turn. et adscriptum in Par. Β.
ἄρῃ
M. Vind. 3.
ἄρην
Vit. Par. B.
ἄρειν
Αld.
ἄριν
, cum glossa
τῷ
, G.
478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-581

βακχᾷ ... ἀλκήν ... Θυιὰς ... φόβον: Scribi etiam
βάκχα
scholiastes dicit.
βακχὼν
Par. E.
ἀρχὴν
, supra scripto
ἀλκήν
, Par. C.
Θυιάς
Brunckius, et sic teste Blomfieldio Arund. Ceteri
θυάς
, nisi quod
θυᾶς
habet Lips.
θοᾶς
G.
φόβου
G.
φόνον
scribendum coniecit Canterus. Ea mutatio maiore cum fructu v. 481. adhiberetur.
479

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-582

εὖ:
αὖ
G. Taur.
480

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-583

φόβος:
φόβον
Par. B. Ask. A. Idem habet G. sed supra adscripto
ὁ
et
αὐτοῦ
, et e correctione Vit. quum antea habuisset
φόβος
, ut ceteri. Vulgatae scripturae haec est sententia, terror sese iactat ad portas. Id quum universe dicatur de rebus omnibus, quibus Hippomedon formidabilis est, patet non idem esse quod praecessit
φόβον βλέπων
. Sed vereor tamen ne Aeschylus hic scripserit
φόνον γὰρ ἤδη πρὸς πύλαις κομπάζεται
.
481

482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-584

πρῶτον ... Ὄγκα ... ἥτ' ἀγχίπτολις:
πρῶτον
Μ. Turn.
πρῶτα
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Οχ. Par. C. E. N. Vind. 1. 2. 3. 4. Ald. Rob.
ὤγκα
Lips.
ἥτ'
libri et Thomas M. p. 77, 2. ed. Ritsch. apud quem scriptum est
ἥτ' ἀγχίπολις πύλαισι γείτων
. Stanleius, ut Burtonus refert, scribendum coniecit
Παλλὰς ἡδ᾽ ἀγχίπτολις
. Non sollicitandum est
ἥτε
. Hoc dicit, Pallas, ut quae iutatur hanc urbem.
ἀγχίπτολις
. γρ.
ἐγχίπτολις
,
ἡ διὰ τοῦ ἔγχους πορθοῦσα τὰς πόλεις
Par. B.
482

483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-585

πύλαισι γείτων ... ἐχθαίρουσ᾽:
γείτων πυλαῖσιν
Par. L.
ἐχθραίνουσ'
Οx.
ἐχθαίρνουσ'
Ald.
ἐχθαίρουσιν
Lips.
ἐχθραίρουσ'
Cantabr. 1. Par. L.
483

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-586

εἴρξει ... δύςχιμον:
εἴρξοι
Cantabr. 1. Ven. B. Ald. Turn.
δύσχημον
, ad
ι
a recentiore manu
ε
supra adscripto, Μ.
δύσχειμον
Ald. Rob.
δύσχειμω
, sed mutatum in
δύσχημον
, Lips.
484

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-587

Ὑπέρβιος:
ὑπέρβικος
G. τε, sed mutatum in
δέ
, Vit. Idem
τέκος
.
485

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-588

ᾑρέθη:
ἡρέσθη
G.
486

488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-589

οὔθ᾽ ὅπλων:
οὔθ᾽ ὅπλων
Lips. Rob.
οὐδ᾽ ὅπλων
M. G. Vit. Cantabr. 1. Colb. 1. Ox. Par. B. Taur. Ald. Turn.
488

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-590

εὐλόγως ξυνήγαγεν:
εὔλογος
Par. C.
ξυνήγαγεν
Brunckius.
συνήγαγεν
libri. Philotheus archiepiscopus Selymbriensis in Codicibus Nanianis p.533.
ὥσθ᾽ ὅ φησιν Αἰσχύλος, Ἑρμῆς ταῦτα εὐλόγως συνήγαγεν
.
489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-591

ἀνὴρ ... ἀνδρὶ ... ξυστήσεται:
ἀνήρ
Porsonus.
ἀνὴρ
libri.
ἀνδρὶ
supra versum in M. omissum in G.
τῷδε
Vit.
ξυνστήσεται
Μ.
490

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-592

ξυνοίσετον:
ξυνήσετον
G.
491

492. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-593

πυρπνόον:
πυρίπνοον
Vit.
πυρπνόων
Ald.
492

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-594

Ζεὺς ... ἐπ᾽ ἀσπίδος:
Ζεὺς
omittit G.
ὑπ' ἀσπίδος
Vit Colb. 1.
493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-595

σταδαῖος ἧσται, διὰ χερὸς βέλος φλέγων:
σταδαίως
Lips. Rob.
ἧστε
Lips.
χειρὸς
Lips. Cantabr. 1. Ask. A. Ald. Rob.
φλέγον
, cum glossa
καίον
, Taur. In Lips.
φλέγον
radendo ex
φλέγων
factum, supra autem scriptum est γρ.
φέρων
. Habent
φέρων
Par. F. L. Ask. A. Rob. et a sec. manu Colb. 2. Idem adscriptum in Par. Β.
φέρον
commemorat Turnebus.
ἔχων
Cantabr. 1. et adscriptum in Vind. 3.
494

495-501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-596

NA: Dindorfius versus 496 - 501. (
τοιάδε ... τυχών
) ab interpolatore profectos censet. Assentior ita ut versus 495.498-501. non putem esse Aeschyli. Recte enim procedunt haec,
Ὑπερβίῳ δὲ Ζεὺς πατὴρ ἐπ᾽ ἀσπίδος σταδαῖος ἦσται, διὰ χερὸς βέλος φλέγων. τοιάδε μέν τις προςφίλεια δαιμόνων· πρὸς τῶν κρατούντων δ᾽ ἐσμέν, οἳ δ᾽ ἡσσωμένων.
Sic etiam apparet, quid interpolatorem moverit, ut cetera adderet.

495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-597

κοὔπω τις εἶδε Ζῆνά που νικώμενον:
κἄπω
Taur.
εἶδεν
Μ.
οἶδε
Lips. Cantabr. 1. Par. L. Rob.
Ζηνά του νικώμενον
probabiliter Elmsleius ad Eur. Iph. Aul. v. 1265. in Censuris trimestribus XIV. p. 461.
495

496. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-598

τοιάδε μέν τις προςφίλεια:
τοιαύτη
γρ.
τοιάδε
Vit.
τοιαῦτα
Colb. 1. idemque ad
τοιάδε
supra adscriptum in G. Libri
μέντοι
. Ιd quid sibi velit hoc loco, non intelligo. Scripsi
μέν τις
.
προσφίλια
G.
496

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-599

ἡσσωμένων:
ἡσσομένων
G.
497

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-600

NA: Vulgo hi duo versus ordine inverso leguntur. Mutavit ordinem Brunckius secutus Par. A. B. In M. hi duo versus et duo sequentes hoc ordine leguntur, 498. (
εἰ Ζεύς γε
) 500. (
Ὑπερβίῳ τε
) 499. (
εἰκός γε
) 501. (
σωτήρ
): sed a recentiore manu adscriptae sunt litterae β γ α δ, quae hunc vulgarem versuum ordinem restituendum esse indicant, 499. 498. 500. 501.

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-601

εἰ Ζεύς γε ... καρτερώτερος:
εἰ ζεύς γε
Μ. Vit. Lips. Arund. Cantabr. 1. Par. A. B. E. Turn.
εἰ ζεύς τε
G. Οx. Aid. Rob.
καρτερώτατος
Ox. Par. E. Ald.
498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-602

εἰκὸς δὲ πράξειν ... ἀντιστάτας:
εἰκός γε
, ad
γε
a recentiore manu
δὲ
supra adscripto, M.
499

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-603

πράξειν ... ἀντιστάτας:
πρᾶξιν
a pr. manu M. recentior acutum accentum et alteri syllabae
ειν
supra adscripsit.
πράξιν
Ald.
ἀντηρέτας
Mosc. 1. Par. K. L. Ven. B. Sic erat v. 266.
499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-604

Ὑπερβίῳ τε:
ὑπερβίῳ γε
Rob. Vict.
500

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-605

σωτὴρ γένοιτ' ἂν ... ἐπ᾽ ἀσπίδος:
γένοιτ' ἂν
M. G. Vit. Lips. Ald. Rob. Turn.
γένοιτο
, omisso
ἂν
, Cantabr. 2. Colb. 2. Par. L. Ven. B.
σώματος
Lips.
ὑπ' ἀσπίδος
Rob.
501

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-606

δὴ:
δ'
, quod reliqui hibri omittunt, ex Rob. recepi.
διὸς γρα
δορὸς
Par. B.
502

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-607

ἔχοντ᾽:
ἔχοντ'
Brunckius. Libri
ἔχοντα
.
503

504. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-608

δαίμονος ... ἐχθρὸν ... βροτοῖς τε καὶ:
δαίμονος
Brunckius. Libri
δαίμοσιν
. Sed scholiastes
πιστεύω ἀπολεῖσθαι τὸν ἔχοντα ἐν τῷ σάκει τὸν ἐχθρὸν Διὸς δαίμονα
. Deinde
ἐχθρῶν
Vit. Οx.
βροτοῖς τε καὶ
Brunckius.
βροτοῖσί τε καὶ
M. G. Vit. Lips. Par. L. Taur. Vind. 1. 3. Ald. Turn.
βροτοῖσί γε καὶ
Ox. Par. C. Vind. 2. 4.
βροτοῖσι καὶ
Rob.
504

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-609

θεοῖσιν: Libri
θεοῖσι
.
505

506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-610

πρόσθε πυλᾶν κεφαλὴν:
πρόσθε
Brunckius, et sic M.
πρόσθεν
ceteri.
πυλῶν
Ven. 1. et ex correctione G. in quo
πυλῶν
fuerat.
κεφαλὴν
G.
506

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-611

οὕτως γένοιτο:
οὕτω
Lips. Arund. Vind. 2. 4. Rob.
γένοιτ' ἂν
G. Taur. Vind. 1.
507

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-612

πέμπταισι προςταχθέντα ... Βορραίαις:
πέμπαισι
Vit.
προταχθέντα
Ven. Β.
προσταγέντα
Cantabr. 1. 2. Rob.
προσταθέντα
Vit.
Βορραίαις
Porsonus.
βορρέαις
Par. L.
βορρέας
M. Vit. Cantabr. 2. Colb. 1. Ox. Par. A. B. Rob.
βορέαις
G. Lips. Cantabr. 1. Par. C. Taur. Vind. 1. 2. 3. 4. Ald.
βορρίαις
Par. N.
βορέαισι
Turn. V. Vngeri Theb. Parad. I. p. 333.
508

509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-613

Ἀμφίονος:
ἀμφιόνης
Lips.
509

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-614

ὀμμάτων θ᾽:
ὀμμάτων δ'
Vit. et
θ'
superscripto Par. L. Omittit particulam Rob.
511

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-615

δορός· ... μητρὸς: Vulgo
Διός
. Ex G. Cantabr. 2. Ask. A. Rob. recepi
δορός
. Ita haec simillima sunt versui 47. ubi septem duces simpliciter dicebantur coniurasse
λαπάξειν ἄστυ Καδμείων βίᾳ
.
μητρὸς
Vit. Ox.
ματρός
, minio supra adscripto η, G.
ματρός
Μ. et ceteri.
513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-616

καλλίπρῳρον, ἀνδρόπαις:
καλίπρωρον
G. Ald. Tzetzes ad Lycophr. v. 1345.
μετέφρασε δὲ τὸ Αἰσχύλειον. ὃν γὰρ ἀνδρόπαιδα φησιν Αισχύλος, οὗτος νέανδρον ὡς μεταφράζων λέγει
.
514

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-617

ταρφὺς ἀντέλλουσα:
ταρφὺς
ab initio etiam Lips. sed factum inde
ταρφύς
.
φυούσης
ἀντέλουσα
Lips. Cantabr. 1. Par. G. N.
ἀνατέλλουσα
Vind. 2.
516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-618

ὃ δ᾽:
ὃ δ'
Vit. Ald. Rob. Τurn.
ὃ δ'
, supra scripto ὦ, Lips.
ὁ δ’
ceteri.
517

518. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-619

γοργὸν δ᾽ ὄμμ᾽:
γοργόν τ'
Colb. 2.
καὶ γοργὸν δ’
Ald.
καὶ γόργον
etiam ex Par. E. affertur.
ὁμ'
pro
ὄμμ'
G.
518

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-620

οὐ μὴν ἀκόμπαστός γ' ἐφίσταται:
οὐ μὴν δ'
Vit.
ἀκόμαστός γ'
Par. E.
ἀκόλαστός γ'
Colb. 1.
ἀκόλαστός τ'
Par. N.
ἐπίσταται
Vit. Colb. 1. Par. N.
519

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-621

κυκλωτῷ ... προβλήματι:
κύκλῳ τῷ
Μ.
κύκλῳ τῷ
Αld.
κυκλώτου
Cantabr. 2.
προβλήματι
Colb. 1. Par. N.
521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-622

προςμεμηχανημένην:
προςμεμηχανημένην
M. Vit. Lips. Arund. Cantabr. 2. Mosc. 1. Par. B. N. Ask. A. Rob. et supra scripto ευ Cantabr. 1. γρ.
προςμεμηχανευομένην
Par. B.
προςμεμηχανευμένη
Ald.
προςμεμηχανευμένην
G. Turn. V. v. 624.
522

523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-623

γόμφοις ἐνώμᾳ, λαμπρὸν ἔκκρουστον: Non opus est Wakefieldii coniectura Silv. crit. III. p.75.
γόμφοισι νωμᾷ
.
λαπρὸν
Vit.
ἔκρουστον
Lips. Eustathius p. 1160, 49.
ἴσως δὲ καὶ μηχανῇ τινὶ ἐκινοῦντο, ἔκκρουστα ὄντα καὶ οὐ διόλου προςηλωμένα τῷ σάκει. καὶ οὕτω ἐφάνταζον τοῖς ὁρῶσι τὸ αὐτοκίνητον, ὁποῖον δή τι πλάττει καὶ Αἰσχύλος ἐν τοῖς Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας
.
523

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-624

ὑφ᾽ αὐτῇ:
ὑπ' αὐτῇ
Vit. Lips. Vind. 2. 4. Rob.
ὑφ᾽ αὑτὴν
sic G. Wakefieldius
ὑφ' ἑαυτῇ
scribendum putavit. Erunt fortasse, qui hanc coniecturam firmari putent eo quod scholiastes haec ita explicat,
φέρει δὲ ἡ Σφίγξ ἕνα τῶν Καδμείων ἐν τοῖς ὄνυξιν ἑαυτῆς οὕτως ὥςτε δοκεῖν ἐπ' αὐτῷ πλεῖστα βέλη ἰάπτεσθαι καὶ πέμπεσθαι
. Similis est alterius scholiastae interpretatio. Vterque scholiastes videtur
ὡς
ad infinitivum rettulisse, quod fieri non potest. Sensus est, fert Sphinx virum Thebanum, quo is quam plurimis telis petatur.
'Yφ' αὑτῇ
recte se habere videbitur, modo recte animo informaveris effigiem Sphingis Thebanum ferentis. Non in superiore scuti parte Sphinx, in inferiore Thebanus erat, sed omnem scuti orbem obtinebat Sphinx ita, ut ante eam esset Thebanus, a quo maximam partem tegeretur: gestus autem Sphingis erat is, ut sub se ferret Thebanum. Sic demum fieri poterat, quod volebat Parthenopaeus, ut tela, quae scuto illo exciperet, Thebanum istum ferirent.
524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-625

ἰάπτεσθαι:
ἰάπτηται
Taur. Vind. 3. et in rasura, sed a pr. manu, G. Adscriptum in G. Taur.
πέμπωνται
.
525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-626

μακρᾶς ... καταισχυνεῖ:
μακρᾶς τε
Vit. Libri
καταισχυνεῖν
, nisi quod
καταισχύνειν
habet Lips.
κατ' αἰσχυνεῖν
G. Scripsi
καταισχυνεῖ
. Nam infinitivus pro particulis
δ' οὐ
exigere videtur
οὐδέ
. Confirmavit hanc coniecturam M. in quo hoc ipsum scriptum est
καταισχυνεῖ
.
527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-627

Παρθενοπαῖος:
ὁ παρθενοπαῖος
Par. F. non M. qui articulum non magis habet quam ceteri. In G. ὁ minio supra adscriptum.
528

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-628

Ἄργει δ᾽ ἐκτίνων:
ἄργει τ'
Colb. 1. Par. N.
ἐκτείνων
G.
529

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-629

τοῖςδ᾽ ἃ μὴ κραίνοι: Pro
τοῖςδ᾽ ἃ μὴ
habent
δείν' ἃ μὴ
Par. L. Rob. et Cantabr. 2. Par. K. Ven. 2. errare enim videtur Butlerus, qui his codicibus
ἂν
tribuit. Adscriptum est
δείν'
etiam in Par. B. Sumptum est autem ex ν. 407.
κραίνοι
M. Lips. Cantabr. 2. Par. Α. Β. (v. Brunckium ad ν. 428 = 407.) Κ. L. Ven. B. Ald.
κραίνει
G.
κράνοι
Vit. Ox. Rob. Turn.
530

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-630

ἀνοσίοις κομπάσμασιν:
ἀνοσίαις
, supra scripto a sec. manu οις, M.
κομπάσμασιν
M. Vit. Cantabr. 2. Par. A. B.
κομπάσμασι
G. Lips. Ald. Rob. Turn. Satis recte haec explicavit alter scholiastes,
εἴθε γὰρ τύχοιεν παρὰ τῶν θεῶν ὧν καθ᾿ ἡμῶν φρονοῦσιν, τουτέστιν ἅπερ ἡμῖν ἀπειλοῦσιν αὐτοὶ πάθοιεν, καὶ ὄντως ἂν εἰ γένοιτο τοῦτο, ἀπολέσθειεν ἂν σὺν
532

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-631

NA:
αὐτοῖς ἐκείνοις κομπάσμασι πανώλεθροι καὶ παγκακῶς
. Non opus est ut cum Dindorfio ante v. 521. aliquot versus excidisse putemus, versuum autem 532. 533. ordinem invertamus.
532

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-632

ἦ τἂν ... παγκάκως:
ἦ τῶν
Blomfieldius. Libri
ἦ τ᾽ ἂν
vel
ἦτ᾽ ἄν
.
τ'
, sed superscripto κ, Ox.
παγκακῶς
omisso τ' Cantabr. 2.
533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-633

ἔστιν δὲ καὶ τῷδ᾽:
ἔστι δὲ
Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. Turn.
δὲ
omittit Ven. B.
τὸν δ᾽
pro
τῷδ᾽
Lips. Par. E.
534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-634

χεὶρ δ᾽ ὁρᾷ τὸ δράσιμον: Tzetzes Chil. IV. 982.
ὁ παῖς τοῦ Εὐφορίωνος ὁ τραγικός Αισχύλος ἐν δράματι ὃ λέγεται Ἑπτὰ οἱ ἐπὶ Θήβαις Ετεοκλέα τῶν Θηβῶν εἰςφέρει βασιλέα παγκαλῶς περὶ Αργείων στρατηγῶν ἑπτὰ διερωτῶντα, τίς ποίᾳ πύλῃ τῶν Θηβῶν τὴν μάχην συγκροτήσει. καὶ λέγει τις ἐξάγγελος τὰς κλήσεις τῶν Αργείων, ἑκάστῳ τῶν Αργείων δὲ Θηβαῖον ἀντιτάττει, λέγων ἑκάστῳ τῶν αὐτοῦ τοὺς πρέποντας ἐπαίνων, ὡς ὃ μὲν ἀντιτάξεται τῷ δεῖνι τῶν Αργείων, καὶ συμβαλών, ὡς μοι δοκεῖ, μάχην οὐ καπηλεύσει, ἀλλὰ φανεῖται δόκιμος κατὰ τῶν ἐναντίων· ἄλλῳ δὲ πάλιν ἀπ' αὐτῶν φησὶν ὡς ἔστι τούτῳ νοῦς μὲν ἀκόμπαστος, χεὶρ δ᾽ ὁρᾷ τὸ δράσιμον· οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει.
Versu a fine quarto legebatur
οὐκ ἀπηλεύσει
, eodem errore quo G. Lips. v. 526.
οὐκ ἀπηλεύσειν
habent.
τὸν δράσιμον
Colb. 2. Mauricius Hauptius scribendum esse coniecit
χεὶρ δὲ δρᾷ τὸ δράσιμον
. Non opus est mutatione. Videtur enim
ὁρᾷ
esse respicit, i. e. curat, quemadmodum Pindarus in fine Ol. IX. dixit
τοῦτο δὲ προςφέρων ἆθλον ὄρθιον ὤρυσαι θαρσέων τόνδ᾽ ἀνέρα δαιμονίᾳ γεγάμεν εὔχειρα, δεξιόγνιον ὁρῶντ᾽ ἀλκάν
, clama hunc virum mirabiliter validum manu crasisse, dum dextrum membrorum robur respicit, h. e. curat. V. Emendationes quinque carminum Olympiorum Pindari p. 9.
535

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-635

γλῶσσαν ἐργμάτων ἄτερ:
γλώτταν
Cantabr.1.
γλῶσσα
G.
ἑργμάτων
G.
ἁρμάτων
adscriptum in Par. B.
ἅπερ
G. Ald.
ἄνευ
Lips. Cantabr. 1. et adscriptum in Par. B.
537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-636

ἔσω πυλῶν ῥέουσαν ἀλδαίνειν:
ἔξω
Colb. 2. Par. K. Ven. 2. Rob. et adscriptum in Par. B.
ἀλδαίνει
Lips. Multum fallitur B. Martinus Var. lect. I. 9. p. 20.
πύλας
de ore, ut apud Euripidem
στόματος πύλαι
dicuntur, interpretans. Dubito autem an sic scripserit Aeschylus,
ἔσω πυλῶν θοροῦσαν ἀλδαίνειν κακά
.
538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-637

ἐχθίστου δάκους:
ἀδίκου
pro
ἐχθίστου
Vit. Rob.
δάκος
Οχ.
539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-638

εἰκὼ:
εἰκῶ
male Ald. Rob. Sed
εἰκὼ
M. G. Vit. Lips. Par. A. B. Turn.
540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-639

ἔξωθεν δ᾽ εἴσω: Libri
ἔξωθεν εἴσω
, nisi quod
ἔξωθεν δ᾽ εἴσω
habent G. Vit. Deinde
τῷ φέροντι δὲ μέμψεται
Arund. Cantabr. 1. 2. In M. Ald. Rob. ita interpunctum est,
πολεμίας ἐπ' ἀσπίδος ἔξωθεν, εἴσω
etc. atque M.
541

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-640

ἔξωθεν δ᾽ εἴσω: simul post
εἴσω
colon habet. Reliquae editiones maiorem interpunctionem post
ἀσπίδος
habent et deinde
ἔξωθεν εἴσω τῷ φέροντι μέμψεται
. Burgessius in notis ad hanc fabulam et in appendice ad Dawesii Misc. crit. p. 485.
ἣ ἔξωθεν εἴσω
vel
ἡ 'ξωθεν εἰκὼν
scribendum esse putavit. Porsonus quoque
ἔξωθεν εἴσω
scripsit. Codicum G. et Vit. lectio monstrare mihi videbantur scribendum esse
ἔξωθε δ᾽ εἴσω
. De abiecto in adverbiis huiusmodi videndus est Lobeckius ad Phryn. p. 280. Nisi versus ante hunc excidit.
541

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-641

πυκνοῦ κροτησμοῦ:
χοροῦ
Colb. 1. Par. L. et e correctione, quum antea
πυκνοῦ
scriptum fuisset, G. γρ.
πικροῦ
Par. B.
κροτησμοῦ
Cantabr. 1. 2. Par. A. B. Rob. et sic M. antequam radendo ex
η
fieret.
κροτισμοῦ
G. Vit. Lips. Ald. Turn. et sic nunc M.
κοντισμοῦ
ex Par. N. affertur.
καρτησμοῦ
Par. C.
542

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-642

θεῶν θελόντων· ἂν ἀληθεύσαιμ᾽ ἐγώ:
θεῶν θελόντων δ' ἂν
M. Par. B. Rob. Turn. In Par. B.
τ'
ad
δ'
supra scriptum est.
δ' ἂν
Lips. Omittunt
δ'
G. Vit. Ox. Par. A. Taur. Ven. A. Vind. 1. 2. 4. Ald. Ex Par. E.
ἂν ἀναλευθήσαι'
enotatum est. Scribendum est, omissa particula,
θεῶν θελόντων
, ut haec cum praecedentibus coniungantur, deinde autem
ἂν ἀληθεύσαιμι ἐγώ
. V. Opusc. IV. p. 383. seq.
543

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-643

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας: Wakefieldius Silv. crit. II. p. 109. frustra corrigit
ὀρθίης
. Hoc assumpto Blomfieldius, ut versus antistrophico accuratius responderet, scribendum putabat
καὶ τριχὸς ὄρθιος πλόκαμος ἵσταται
. Melius esset
καὶ τριχὸς ὀρθίας
.
545

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-644

κλυούσα: Verba haec,
μεγάλα μεγαληγόρων κλύων
in Vit. ab alia manu in ima pagina scripta sunt, adiectumque "deest folium?" Tum sequitur folium vacuum, post quod pergit codex v. 596. Libri
κλύων
, nisi quod
κλίνουσ'
est in Colb. 1. Par. N. Scribendum esse
κλυούσῃ
indicavi in El. doctr. metr. p. 279.
κλυούσαν
malebat Wellauerus.
546

547-548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-645

εἴθε γὰρ θεοὶ τούςδ᾽ ὀλέσειαν ἐν γῇ:
εἴθε γὰρ θεοὶ
Arund. Cantabr. 1. Mosc. 1. Par. A. B. E. H. K. L. Ven. B.
εἴθ' οἱ θεοὶ
M.
εἰ οἱ θεοὶ
Lips. Ald. Rob. Turn.
εἴθ' οἱ θεοὶ
G. Taur.
ἐν γῇ
Ald. Rob. Omittit has voces Lips.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-646

σωφρονέστατον:
σωφρονέστατον
Μ. Lips. Arund.
σωφρονέστερον
G. Cantabr. 1. Mosc. 2. Ox. Par. B. E. Ven. A. Ald. Rob. Turn. et supra adscripto ατον Par. C. γρ.
σωφρονέστατον
Par. B.
549

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-647

ἀλκήν τ' ... μάντιν, Ἀμφιάρεω βίαν:
δίκη δ'
G. Taur.
μάντιν τ'
Ald. Rob. Inter
Ἀμφιαρέω
et
βίαν
lituram habet M.
ἀμφιάρεων
, omisso
βίαν
, Lips.
550

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-648

Ὁμολωΐσιν δὲ πρὸς πύλαις: Hunc et sequentem versum omittunt Ox. Ald. Patet erroris origo.
ὁμολωΐσιν
Μ.
ὁμολωΐσι
G. Lips. Cantabr. 1. 2. Vind. 1. 2. 3. 4. Rob. Turn.
δ'
omittit Lips.
πύλαισι
Cantabr. 2.
551

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-649

βάζει ... βίαν:
βιάζει
Rob.
πολλὰ
omittit Par. E. De hoc et sequentibus versibus v. ad v. 559.
552

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-650

ταράκτορα:
ταράκτορα
Par. Ε.
σπαράκτορα
Par. A.
553

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-651

[μέγιστον Ἄργει τῶν κακῶν διδάσκαλον,]:
τῶν κακῶν
Lips. Valde displicet articulus
τῶν
. Videri possit poeta tale quid scripsisse,
554

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-652

NA:
μέγιστον Αργει πημάτων διδάσκαλον
. Sed videtur potius delendus esse hic versus, utpote qui factus sit ex ν. 556.
554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-653

Ἐρινύος ... πρόςπολον φόνου:
ἐρινθὸς
Μ. Vulgo
Ἐριννύος
.
πρὸς πολλὸν
Cantabr. 2.
φόνον
Par. E.
555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-654

κακῶν τ':
κακῶν δ'
G. Cantabr. 2. Colb. 1. Taur. Ald. Turn.
556

557-558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-655

καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα: Libri
καὶ τὸν σὸν αὖθις πρόσφορον ἀδελφὸν
, nisi quod
προσμόραν
, eraso in prima syllaba accentu, M. habet,
πρὸς μόρον
Lips. Ald. In G. scriptum fuerat
πρὸς μορον
, deinde accentus minio correctus est.
ἀδελφὸν
G. Rob. Brunckius, qui temeraria coniectura dedit
καὶ τὸν σὸν αὖθις ὁμόσπορον κακορροθῶν
, e suis codicibus glossam profert,
πλησιοθάνατον, τὸν ἐγγὺς θανάτου ὄντα
. Idem in codicibus aliam lectionem adnotatam esse dicit,
πρόσπορον
, quam glossae exponant
τὸν ἐκ τοῦ αὐτοῦ σπόρου, ἐκ τῆς σπορᾶς γεννηθέντα
. In M. ad
πρόσφορον
adscriptum est
τὸν ἀξιοθάνατον, ἢ τὸν συμπράκτορα αὐτοῦ
. In Lips.
τὸν πρὸς τὸν σὸν θάνατον ἀδελφόν
. In G.
τὸν οὐκ ἐπὶ φιλίᾳ ὄντα σοι
. Patet vetustum mendum esse
πρόςμορον
. Praeterea
ἀδελφεός
alienum est a trimetris tragicorum. Proxime verum accessit Dobraeus, qui Adv. II. p. 18. scribendum esse coniecit
καὶ τὸν σὸν αὖτ' ἀδελφὸν εἰς πατρὸς μόρον
. Sed neque
ἀδελφὸν
admittere nee
μόρον
servare debebat. Scripsit, opinor, Aeschylus
καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα
. Respicitur res narrata in Thebaide apud scholiastam Sophoclis ad Oed. Col. v. 1375.
Ὄμμα
autem, quod libri habent et agnoscunt scholiastae, Schützius rectissime in
ὄμμα
mutavit. Affert Schützius Clementis Alexandrini verba ex libro III. Paedagogi p. 108. ed. Sylb. 296. ed. Poll.
τὸ ἐν ταῖς ὁδοῖς σαλεύειν καὶ ἐξυπτιάζοντα παραβλέπειν εἰς τοὺς ἀπαντώντας
. Lucianus quum alibi, tum in Cataplo c. 16. t. I. p. 639.
ὥςτε ὑπεράνθρωπός τις ἀνὴρ καὶ τριςόλβιός μοι κατεφαίνετο καὶ μονονουχὶ καλλίων καὶ ὑψηλότερος ὅλῳ πήχει βασιλικῷ, ἐπαιρόμενος τῇ τύχῃ καὶ σεμνῶς προβαίνων καὶ ἑαυτὸν ἐξυπτιάζων καὶ τοὺς ἐντυγχάνοντας ἐκπλήττων
. Vbi scholiastes
ἐξυπτιάζων· ἀντὶ τοῦ τείνων τὸν τράχηλον καὶ τὸ στῆθος προβαλλόμενος ἅμα καὶ τοὺς ἰδίους ὤμους περισκοπούμενος, ὅ ἐστι γαυριῶν καὶ ὑπερηφάνως περιπατῶν
.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-656

δυςεκτέλευτον τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος: Libri
δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος
, nisi quod
τελευτᾷ
habet Cantabr. 1.
τελευτὴν οἱ ἐνδατούμενον
Par. E. Scholiastae haec est explicatio,
εἰς δύο διαιρῶν τὸ ὄνομα τοῦ Πολυνείκους, τὸ πολύ καὶ τὸ νεῖκος
. Non videtur dubitari posse quin corruptum sit
δίς τ᾽ ἐν τελευτῇ
. Puto Aeschylum scripsisse
δυςεκτέλευτον
. Ceterum suspicor post hunc versum collocandos esse versus 553 - 556. qui in Polynicem quadrant, Tydeo autem non satis apte convicia ista conveniunt. Rectissime oratio sic procedet,
559

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-657

NA:
Ὁμολωΐσιν δὲ πρὸς πύλαις τεταγμένος κακοῖσι βάζει πολλὰ Τυδέως βίαν, καὶ τὸν σὸν αὖθις ἐς πατρὸς μοῖραν κάσιν, ἐξυπτιάζων ὄμμα, Πολυνείκους βίαν, δυςεκτέλευτον τοὔνομ᾽ ἐνδατούμενος, τὸν ἀνδροφόντην, τὸν πόλεως ταράκτορα, Ἐρινύος κλητῆρα, πρόςπολον φόνου, κακῶν τ' Ἀδράστῳ τῶνδε βουλευτήριον καλεῖ.
Sic etiam habet
καλεῖ
, quo referatur.
559

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-658

τοῦτ᾽ ἔπος:
τοὔπος
pro
τοῦτ' ἔπος
G. Taur. Vind. 1. Ald.
τοῦτ᾽ ἔπος ὁ
Turn.
560

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-659

ἦ τοῖον ... καὶ:
ἢ ποῖον
Colb. 1. Par. N.
ἦ θεῖον
Rob. quod Schutzius et Blomfieldius receperunt.
Τοῖον
non sollicitandum est:
καί
hic est quod nos dicimus eben.
561

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-660

καλόν ... μεθυστέροις:
καλοῦντ'
, supra adscripto γρ.
καλόν
, Lips.
μεθ᾽ ὑστέροις
G. idemque in M. sec. manus ex
μεθυστέροις
fecit.
562

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-661

ἐπακτὸν ἐμβεβληκότα:
ἐπ' ἀκτὸν
G. Lips. Idem ante rasuram in M. fuisse videtur.
ἐμβεβηκότα
G. Mosc. 2. uterque cum explicatione
ἐπαγαγόντα
.
564

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-662

μητρὸς δὲ πηγὴν τίς κατασβέσει δίκη;: Libri
μητρός τε πηγὴν τίς κατασβέσει δίκη
, nisi quod
μητρός τε πηγὰς
habet G. sed scholio
πηγήν
praefixum est.
κατασβέσει δίκην
L. et
δίκην
erat ante correctionem etiam in G. Non verum est Par. B. habere
μητρὸς δέ
. Brunckius codices suos
τε
habere testatur, Faehsius autem, dum scholion affert, ipsius Aeschyli verba adscripsit ut Brunckius ea dedit:
μητρὸς δὲ
scripserunt Grotius in Excerptis p. 21. Brunckius, Schutzius, Porsonus, Blomfieldius. Turnebus post
πηγήν
colon posuit, ut haec cum praecedentibus coniungerentur, quam interpunctionem memorat scholiastes codicis G. qui haec adscripsit,
μητρός τε πηγήν. τινὲς μέχρι τούτου στίζουσι, νοοῦντες τὸ πηγήν διὰ τὸν Ἰσμηνὸν ποταμὸν καὶ τὴν Δίρκην πηγήν, ἀνάγοντες πρὸς τὸ πορθεῖν. τὸ δὲ μητρὸς διὰ τὴν γῆν τῶν Θηβῶν κοινὴν οὖσαν μητέρα. τὸ δὲ κρεῖττον διὰ τὴν Ἰοκάστην λέγειν ταῦτα, καὶ τὴν πηγὴν τῶν δακρύων τῆς μητρὸς ποία δίκη κατασβέσει;
In M. hoc scholion adscriptum est,
τὰ δάκρυα τῆς πατρίδος ποία παύσει τιμωρία;
Iocastae quidem nulla hic mentio fieri potuit. Patriam vero quis umquam simpliciter
μητέρα
vocavit? Neque enim comparari possunt talia quale hoc Platonis est in Menexeno p. 237. Β.
τρεφομένους οὐχ ὑπὸ μητρυιᾶς, ὡς ἄλλοι, ἀλλ' ὑπὸ μητρός, τῆς χώρας ἐν ᾗ ᾤκουν
, aut quod Isocrates dicit Paneg. §. 25.
μόνοις γὰρ ἡμῖν τῶν Ἑλλήνων τὴν αὐτὴν τροφὸν καὶ πατρίδα καὶ μητέρα καλέσαι προςήκει
. Si autem patriam simpliciter ita appellare licuisset, quis eam sic vocaturus esset, ubi statim sequeretur
πατρίς τε γαῖα
, tamquam diversum quid? Schützii coniectura,
μητρὸς δὲ πηγή τις κατασβέσει δίκην;
quam ita interpretatur, matris vero (caesue) vindictam num fons aliquis restinguet, quam dura sit et contorta, mani-
565

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-663

NA: festum est. Melius Seidlerus putavit scribendum esse
πληγήν
. Blomfieldius, etsi loco non recte intellecto, tamen non male suspicatus est scribendum esse
δίκῃ
. Sed nulla mutatione opus esse existimo. Sententia enim haec est, quis matrem iure occidat? Ita patria, a te bello petita et vastata, quomodo tibi amica sit?
Μητρὸς πηγὴν
dicit maternum fontem, fontem matris, ex quo quis natus est. Itaque res eo redit, ut dicat, quemadmodum matris caedes iniusta est, ita iniusta est expugnatio patriae. Recte se habet
τίς δίκη
, quae iustitia matrem exstinguet, i. e. quis iuste matrem suam occidat? Recte etiam
μητρός τε
et
πατρίς τε
dicta sunt, opposita et per illa duo
τε
comparationem indicantia.
565

566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-664

πατρίς τε γαῖα, σῆς ὑπὸ σπουδῆς:
πατρίς τε
Rob.
πατρός τε
G. Par. G. Vind. 3. Ald. Turn. idemque adscriptum in Par. Β.
πατρὶς δὲ
M. Lips. Cantabr. 1. 2. Par. A. Β. Κ. Αsk. Α. Colb. 1.
γαίας ἧς ὑπὸ
a pr. manu M.
γαῖα σῆς ὐπο
idem a sec. manu.
σποδῆς
Lips.
566

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-665

ξύμμαχος:
ξύμμαχος
M. Ceteri
σύμμαχος
.
567

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-666

ἔγωγε μὲν δὴ:
δὴ
omittit Ald.
Πιανῶ
non videtur de corpore putrefacto intelligendum esse, sed significare superbam reddam, similiter atque in Agamemnone v. 261. 1640.
568

569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-667

πολεμίας ὑπὸ χθονός:
πολεμία
Lips. Par. G.
ὑπὸ χθονός
G. a pr. manu et Ald. Turn.
ἐπὶ χθονός
M. Lips. Cantabr. 1. 2. Colb. 2. Par. K. Taur. Ven. B. Rob. et a sec. manu G.
ὑπὸ χθονός
. γρ.
ἐπὶ χθ.
ex Par. B. Faehsius affert.
569

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-668

τοιαῦθ᾽ ... ἀσπίδ᾽ εὐκυκλον νέμων:
τοιάδ'
Cantabr. 1. Colb. 2.
τοῖα δ’
Par. H.
εὔκυκλον νέμων
G. Lips. Turn. et reliqui, ut videtur, plerique codices. γρ.
εὔκυκλον νέμων
sec. manus in margine M. adscripsit: ipse enim M.
εὔκηλον ἔχων
habet.
Εὔκηλον ἔχων
est in Colb. 1. Par. N. Ald. Rob. adscriptumque in Par. B.
νωμῶν
Mosc.1.
νόμον
, alteri syllabae ω supra adscripto, Par. K. Apud scholiastam Euripidis ad Phoen. v. 1111. (1118. Valck.) ante Barnesii interpolationem sic legebatur,
καὶ παρ' Αισχύλῳ, τοίαν (τοίων δ' codex Taurinensis) ὁ μάντις ἀσπίδ᾽ ἔχων (ἀσπίδων ἔγκυκον ἔχων Taur.) πάγχαλκον ἕρπε (έρπει Taur.), σῆμα δ᾽ οὐκ ἐπῆν κύκλῳ
.
571

572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-669

ηὔδα:
ηὔδα
G. Lips. et a pr. manu M.
572

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-670

γὰρ ... ἄριστος ... θέλει:
γάρ
omittit Par. E. Plato de re publ. II. p. 361. B.
τοῦτον δὲ τοιοῦτον θέντες, τὸν δίκαιον παρ' αὐτὸν ἱστῶμεν τῷ λόγῳ, ἄνδρα ἁπλοῦν καὶ γενναῖον κατ' (ser. καὶ κατ') Αισχύλον οὐ δοκεῖν ἀλλ᾽ εἶναι ἀγαθὸν ἐθέλοντα
. Εt p. 362. Α.
τὸ δὲ τοῦ Αἰσχύλου πολὺ ἦν ἄρα ὀρθότερον λέγειν κατὰ τοῦ ἀδίκου. τῷ ὄντι γὰρ φήσουσι τὸν ἄδικον, ἅτε ἐπιτηδεύοντα πρᾶγμα ἀληθείας ἐχόμενον καὶ οὐ πρὸς δόξαν ζῶντα, οὐ δοκεῖν ἄδικον, ἀλλ᾽ εἶναι ἐθέλειν, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενον, ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα
. Ad priorem locum scholiastes
Αἰσχύλου ἐξ Ἑπτὰ ἐπὶ (Bekkerus ἐπ') Ἀμφιαράου, “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα.”
Hi loci Platonis non arguunt Platonem
δίκαιος
, non
ἄριστος
, quod apud Aeschylum libri habent, legisse. Habent autem hoc vocabulum
δίκαιος
alii scriptores qui hoc dicto utuntur. Clemens Alex. Strom. I. p. 117. Sylb. 319. Pott.
εἰ δέ τις οὐ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ' εἶναι θέλῃ, συνιέναι τὰ κάλλιστα τοῦτον αὐτῷ προςήκει
. Basilius de leg. Graec. libris c. 11. p. 92. ed. Grot,
ἀλλ᾽ οὗτός ἐστιν ὁ ἔσχατος τῆς ἀδικίας ὅρος, εἴ τι δεῖ Πλάτωνι πείθεσθαι, τὸ δοκεῖν δίκαιον εἶναι μὴ ὄντα
. Damascius apud Photium Bibl. p. 337. Α. 4. Bekk.
οὐ δοκεῖν δὲ δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι ἤθελε, βαθεῖαν τῷ ὄντι καὶ αὐτὸς αὔλακα διὰ φρενῶν καρπούμενος
. Accuratius, ut videtur, Damascii verba Suidas in v. δίκαιος servavit,
κατὰ τὸν Αἰσχύλον οὐ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων, βαθεῖαν τῷ ὄντι καὶ αὐτὸς αὔλακα διὰ φρενῶν καρπούμενος
. Sopater in Walzii Rhet. Gr. IV. p. 79.
φιλοσοφίας γὰρ ταῦτα, ἣ πηγὴ τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν ὑπάρχουσα οὐ δοκεῖν δικαία, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει
. Suidas in v. δοκιμάσας haec habet,
καὶ Αἰσχύλος φησίν “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλων (sive θέλω, θέλει)
, quae alieno loco legi Kusterus vidit: petita sunt fortasse ex priore loco in v. δίκαιος, aut pertinent ad vocem δόκησις. Sed hi scriptores Aeschyli verba aut a Platone sumpsisse videntur, aut accommodasse rei de qua loquebantur. Eo modo iis usus est Philemon apud Stobaeum IX. 22.
ἀλλ' ὅςτις ἄδολον γνησίαν τ᾽ ἔχων φύσιν εἶναι δίκαιος κοὐ δοκεῖν εἶναι θέλει
. Et Choricius in Villoisoni Anecd. II. p. 22.
ἐβούλετο γὰρ οὐ δοκεῖν, ἀλλ᾽ εἶναι χρηστή
. Libanius Ep. 579.
οὗτος γὰρ κατ' Αισχύλον εἶναι ἐθέλων ἢ δοκεῖν τούτοις ἀντ᾽ ἐκείνων χρῆται
. Sallustius Cat. c. 54. de Catone, esse quam videri bonus malebat. Sed
ἄριστος
praeter Aeschyli libros et Tzetzam, cuius verba ad v. 535. exhibui, Plutarchus habet de aud. poetis p. 32. Ε.
Αἰσχύλος δὲ καὶ τὸ πρὸς δόξαν ἔχειν ἀτύφως, καὶ μὴ διασοβεῖσθαι, μηδὲ ἐπαίρεσθαι τοῖς παρὰ τῶν πολλῶν ἐπαίνοις, ἐν τῷ φρονεῖν τίθεται, περὶ τοῦ Ἀμφιαράου γράφων “οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾽ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα.”
Idem in dictis regum et imperatorum p. 186.Β.
Αισχύλου δὲ ποιήσαντος εἰς Ἀμφιάραον “οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾿ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα,” καὶ λεγομένων τούτων, πάντες εἰς Ἀριστείδὴν ἀπέβλεψαν
. Verum idem eandem rem narrans Plutarchus in vita Aristidis c. 3. haec habet,
ὅθεν, ὡς ἔοικε, τῶν εἰς Αμφιάραον ὑπ' Αισχύλου πεποιημένων ἰαμβείων ἐν τῷ θεάτρῳ λεγομένων, “οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἀφ᾿ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα,” πάντες ἀπέβλεψαν εἰς Ἀριστείδην, ὡς ἐκείνῳ μάλιστα τῆς ἀρετῆς ταύτης προςηκούσης
. Et poterit veri simile videri
δίκαιος
ab Aeschylo scriptum fuisse, si ob eum versum oculi omnium sunt in Aristidem conversi. Justus enim ille ab omnibus vocabatur. Sed propter hanc ipsam rem poterat Plutarchus memoria falli. Quamquam praestat fortasse Plutarchum alia ratione secum conciliare. Videtur enim mihi in libro de audiendis poetis et in dictis imperatorum hunc versum sic scriptum attulisse, ut factus erat ab Aeschylo, et nihil voluisse aliud significare, quam omne theatrum oculos coniecisse in Aristidem, quum isti versus Aeschyli recitarentur. In vita Aristidis autem, ubi
δίκαιος
pro
ἄριστος
praebet, hoc videtur indicare, histrionem, qui versus illos recitabat, quum eos temporibus accommodaret,
δίκαιος
pro
άριστος
dixisse, eoque id esse consecutum, ut Aristidis virtutem splendido ornaret praeconio. Simillimum exemplum editum novimus in Ciceronem, laetiorem fortasse tali fortuna, non beatiorem, neque comparandum ad illam Aristidis sanctitatem. Is ita dicit in oratione pro P. Sextio c. 56. "summum amicum, summum in bello," nam illud ipse actor adiungebat amico animo, el fortasse homines propter aliquod desiderium approbabant, "summo ingenio praeditum."
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-671

ἄλοκα διὰ φρενὸς:
ἄλοκα
Μ. Lips. Ald. Rob. Turn. et reliqui, ut videtur, plerique libri, et sic scribitur apud Platonem et in iis locis Plutarchi quos ad praecedentem versum attuli.
ἄλωκα
Cantabr. 1.
αὔλακα
G. Taur. Vind. 1. 3. Timaeus in v.
βαθεῖαν αύλακα
, et in Damascii loco Photius et Suidas. Sic scribitur etiam apud Plutarchum de utilitate ex inimicis capienda p. 88. B. ubi hic et sequens versus afferuntur, et apud Damascium in Photii Bibl. p. 345. Β. 34.
δῆλος ἦν
(delendum, quod additur
οτ
vel
δ
)
βαθεῖαν αὔλακα τῶν νοημάτων καρπούμενος, ἐξ ὧν τὰ σοφὰ βλαστάνει θεάματα τῆς τῶν ὄντων φύσεως
. Eustathius p. 360, 37.
καὶ ἄλλως δὲ εἰπεῖν λάσιον κῆς, καὶ ψυχὴ λασιουμένη τοῖς νοήμασι, καὶ συνεχῆ καὶ ἄλλα ἐπ' ἄλλοις, καὶ ὡς οἷον αὐλαξ βαθεῖα, δασέα τὰ κεδνὰ τραγικῶς εἰπεῖν βλαστάνουσα βουλεύματα
. Nicephorus Gregoras hist. Byz. VI. 8. p. 195, 24. ed. Bonn.
άνδρα γηραιὸν καὶ στρατηγικὸν καὶ βαθεῖαν αὔλακα, φάναι, διὰ φρενὸς καρπούμενον
. Idem in epistola in Boissonadii Anecd. III. p. 192.
βαθεῖαν αύλακα διὰ φρενὸς καρπούμενον, ἐξ ἧς ἀκραιφνεῖς βλαστάνουσι γνῶμαι καὶ νόμιμοι δίκαι
. Theodorus Hyrtacenus in eodem Boissonadii volumine p. 17. seq.
ἀρότρῳ δὲ σωφροσύνης βαθείας ἀνοίγοντες αὔλακας
. Libri omnes
διὰ φρενός
, et sic scriptores qui haec afferunt, praeter Damascium, qui in priore loco
διὰ φρενῶν
scripsit, altero loco omisso
διά
dixit
τῶν νοημάτων
. Scholiastam credas non habuisse
διά
, qui dicat
βαθεῖαν ἄλοκα τῆς φρενός
. Dicit autem Aeschylus propterea
διὰ φρενός
, quod mentem cum arvo, integritatem animi cum sulco per arvum ducto comparat.
574

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-672

ἀφ᾿ ἧς:
ἐξ ἧς
libri Aeschylei, Plato, Plutarchus de ut. ex inim. capienda. Eustathius p. 78, 43.
καὶ τὸ τοῦ Αἰσχύλου εἰπεῖν ἐξ οὗ τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα
. Idem tria prostrema verba affert p.720, 7. Etiam Damascius altero loco habet.
ἀφ' ἧς
Plutarchus in locis ad v. 573. allatis. Aristophanes Lys. v. 407.
τοιαῦτ᾽ ἀπ' αὐτῶν βλαστάνει βουλεύματα
. Referendum est
ἧς
non ad
φρενός
, sed ad
αὔλακος
, quod vocabulum in G. recte supra adscriptum est. In scholio M. non habet
ἐξ ἧς φρενὸς φύεται τὰ ἀγαθὰ βουλεύματα
, sed
ἐξ ἧς ἀνδρὸς φύεται λόγος
.
575

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-673

ἀντηρέτας:
ἀντηρώτας
G.
576

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-674

δεινὸς ... θεοὺς:
δεινός
G.
θεοὺς
G. e correctione, primae quidem manus, quum antea
θεὸς
scriptum esset. Habere
θεὸς
collectionem sententiarum ex Aeschylo in codice Barocciano 68. Blomfieldius adnotavit.
577

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-675

ξυναλλάσσοντος ... βροτοῖς: Libri Aeschyli
ξυναλλάσσοντος
, nisi quod
ξυναλάσσοντος
est in G. Lips. Ald. Apud Thomam M. p. 257, 5. ed. Ritsch. ubi hic versus cum sequente affertur,
συναλλάσσοντος
scriptum est.
βροτούς
, sed supra scripto
τοῖς
, Οx.
578

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-676

δυςσεβεστάτοις:
δυσσεβεστέροις
M. G. Lips. Ald. Turn. Thomas.
δυσσεβεστάτοις
Cantabr. 2. Mosc. 1. Par. K. L. Ask. A. Rob. Comparativum ita defendas, ut generatim
τὸν δίκαιον ἄνδρα
intelligas. Sed quum aptius intelligatur Amphiaraus, superlativum Schützius recte praetulit.
579

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-677

πράγει: In
πράγει
inter α et γ lituram habet M.
580

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-678

κάκιον οὐδέν:
οὐδὲν κάκιον
Ask. A.
581

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-679

[ἄτης ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται·]: Nulla in libris lectionis diversitas. Agnoscit hunc versum scholiastes, qui sic interpretatur,
λύμης χωρίον ἡ τῶν πονηρῶν φιλία
. Alienum eum esse intellexerunt Schützius et Porsonus: quamquam Schützius postea non delendum putavit, sed, ut oratio cohaereret, ita scripsit,
καρπὸν οὐ κομιστέον ἄτης ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται
, ubi
ὁμιλία κακή
dicatur
ἄτης ἄρουρα
. Sed durum hoc est, neque satis apta sententia. Itaque credibile est hunc versum ex adnotatione aliqua in ipsam Aeschyli orationem illatum esse. Potest ex alia, fortasse ipsius Aeschyli, fabula sumptus esse: similis enim est sententia in Persis ν. 823.
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσε στάχυν ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος
. Quamquam dubitationem movet verbum
ἐккαρπίζεσθαι
, quum
кαρπίζεσθαι
a vetustioribus ita vix dici observaverit Valckenarius ad Eur. Hipp. v. 431. ubi sane
кομίζεσθαι
verum esse videtur. Antiatticista in Bekkeri Anecd. p. 104, 5. habet quidem
кαρπίζεσθαι, ἀντὶ τοῦ καρπώσασθαι
, ita ut hoc verbum tamquam ab Atticis non repudiatum commemorare videatur, sed nullo utitur auctore. Dobraeus Adv. I. p. 344. versum illum a Christiano homine adscriptum esse putat.
582

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-680

πλοῖον ... εὐσεβὴς:
πλεῖον
Par. G. E.
εὐγενὴς
vulgato supra adscriptum in Colb. 1.2.
583

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-681

ναύταισι ... καὶ:
ναύταισι
Blomfieldius.
ναύτοισι
Colb. 2. Ceteri
ναύτῃσι
. Pro
καὶ
Par. K. L.
ἐν
habent. In G.
ἐν
tamquam glossa superscriplum. Recte intellexit Blomfieldius
καὶ πανουργίᾳ τινί
idem esse quod
καὶ πανούργοις τισί
.
584

585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-682

θεοπτύστῳ:
θεοπτύστῳ
Par. C.
θεομισεῖ
G. Ox. Par. E. Ald. et adscriptum in Par. B.
585

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-683

ξὺν πολίταις ἀνδράσιν:
ξὺν πολίταις
M. G. Lips. Par. B. H. K. L. Taur. Turn. et Blomfieldio teste Colb. 1. Hoc etiam scholiastes legit.
ξυμπολίταις
Arund. Par. A. Ask. A. Ald. Rob. Damnant
συμπολίτης
Atticistae, quamquam
586

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-684

ξὺν πολίταις ἀνδράσιν: eo vocabulo usus est Euripides : v. Lob. ad Phryn. p. 172. Hoc loco si id praeferendum est, quod maxime Aeschyleae orationi conveniat, non dubitem tueri
ξὺν πολίταις
. Verba sic construenda sunt,
ἢ ξὺν πολίταις ἀνδράσιν ἐχθροξένοις τε καὶ θεῶν ἀμνήμοσιν, δίκαιος ὤν, ἐδάμη θεοῦ μάστιγι πληγείς, ταὐτοῦ αὐτοῖς κυρήσας ἀγρεύματος
.
ἀνδράσι
G. Lips. Cantabr. 1. 2. Ald. Turn.
586

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-685

ἀμνήμοσιν:
ἀμνήμασιν
Μ. Cantabr. 2. Ceteri
ἀμνήμοσι
.
587

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-686

ταὐτοῦ ... ἐνδίκως:
τ᾿ αὐτὸν
Αld.
ἐκδίκως
Μ. (hoc habere videtur M.) Arund. Ald. Turn. et alter scholiastes.
ἐνδίκως
G. Lips. Ox. Rob. et prior scholiastes. In M. hoc tantum scholion est,
οἷον σὺν αὐτοῖς θηραθείς
. De Par. A. B. Brunckius haec dicit, “mox
ἐκδίκως
, ex utroque cod. enotatum, ubi vulgatum etiam reperitur
ἐνδίκως
, quod absonum est: edidit tamen
ἐνδίκως
. Faehsius ex Par. B. haec enotavit,
ἐνδίκως ἀγρεύματος. δικαίως. γρ. ἐκδίκως. διότι ἐπορεύετο μετὰ ἀσεβῶν
. Alienum est ab hoc loco
ἐκδίκως
. Neque enim deorum iustitiam vituperare vult Eteocles, sed de tristi necessitate, quae insontem addat scelestis, conqueritur. Quare
ἀναξίως
dicere poterat, non
ἐκδίκως
. Vera lectio est
ἐνδίκως
. Non est autem hoc ita accipiendum, ut sit iure: quod quidem aperte repugnat iis quae Eteocles hic dicit: sed ut
πανδίκως
saepe idem est quod
πάντως
, ita etiam
ἐνδίκως
nonnunquam primam significationem amittit. Itaque nunc est, ut Hesychius interpretatur,
ἀληθῶς
. Euripides Med. v. 1241.
ἔοιχ᾽ ὁ δαίμων πολλὰ τῇδ᾽ ἐν ἡμέρᾳ κακὰ ξυνάψειν ἐνδίκως Ἰάσονι
. Iph. Aul. v. 366.
μυρίοι δέ τοι πεπόνθασ᾽ αὐτὸ πρὸς τὰ πράγματα· ἐκπονοῦσ᾽ ἑκόντες, εἶτα δ᾽ ἐξεχώρησαν κακῶς, τὰ μὲν ὑπὸ γνώμης πολιτῶν ἀσυνέτου, τὰ δ᾽ ἐνδίκως ἀδύνατοι γεγῶτες αὐτοὶ διαφυλάξασθαι πόλιν
. Heracl. v. 769.
Ζεύς μοι ξύμμαχος, οὐ φοβοῦμαι· Ζεύς μοι χάριν ἐνδίκως ἔχει
. Nunc autem significat, ut consentaneum est. Sophocles Oed. R. v. 133.
ἐπαξίως γὰρ Φοῖβος, ἀξίως δὲ σύ, πρὸ τοῦ θανόντος τήνδ᾽ ἔθεσθ᾽ ἐπιστροφήν· ὥςτ᾽ ἐνδίκως ὄψεσθε κἀμὲ σύμμαχον, γῇ τῇδε τιμωροῦντα, τῷ θεῷ θ᾽ ἅμα
. Euripides Androm. v. 921 (895.).
Ο. συνῆκα· ταρβεῖς τοῖς δεδραμένοις πόσιν. Ε. ἔγνως· ὀλεῖ γάρ μ' ἐνδίκως
. Similiter Latini aequum est dicunt. Plautus Rud. II. 2, 7. quid agitis? ut peritis? P. ut piscatorem aequum est, fame sitique speque. Hoc igitur dicit Eteocles, consentaneum esse, ut iustus pariter atque iniusti iisdem retibus capiantur.
588

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-687

παγκοίνῳ δάμη:
παγκοίνως
Colb. 2. γρ.
παγκοίνως
ex Par. B. Faehsius affert.
'δάμη
cum coronide Brunckius, et sic G.
δάμῃ
Vind. 3. Ceteri
δάμη
.
589

590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-688

οὗτος δ᾽ ... υἱὸν Οἰκλέους:
οὗτος δὲ
M. a pr. manu et Cantabr. 2. Par. A. idemque superscriptum in B.
οὗτος δ'
M. a manu recentiore, et sic reliqui, sed in Lips. priori syllabae acutus, alteri ο supra adscriptum.
Οἰκλέους
Porsonus.
οἰκλέος
Cantabr. 1. 2. et ante correctionem Lips.
οἰκλέως
Arund.
οἰκλέους
M. G. Lips. ex corr. Ald. Rob. Turn.
590

591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-689

ἀγαθός, εὐσεβὴς ἀνήρ:
εὐσεβὴς ἀγαθὸς ἀνήρ
G. (sic G.) Cantabr. 1. Par. L.
ἀγαθὸς
omittit Lips.
εὐγενής
Arund. Cantabr. 2. Colb. 1. Ask. A. Rob. et ad
εὐσεβής
adscriptum in Par. B.
591

593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-690

ἀνδράσιν φρενῶν βίᾳ:
ἀνδράσι βίᾳ φρενῶν
M. G. Arund. Colb. 1. 2. Par. C. Taur. Vind. 1. 2. 3. 4.
ἀνδράσι φρενῶν βίᾳ
Lips. aliique, ut videtur, libri et Ald. Rob. Turn.
ἀνδράσι
γρ.
βίᾳ
Porsonus.
593

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-691

πομπὴν ... πόλιν μολεῖν: Ante
πομπὴν
rasuram habet et
τὴν
omittit G. in quo versus 594-621. post v. 649. collocati sunt, errore literis indicato.
πάλιν
M. Turn.
ἐπὶ τὴν εἰς ᾅδην ἀποικίαν ελκυσθήσεται μολεῖν τὴν ἐναντίαν τῇ εἰς Ἄργος
scholion in M.
πόλιν
G. Lips. Arund. Cantabr. 1. 2. Ox. Par. A. B. E. N. Taur. Ald. Rob. et α superscripto Par. C. Brunckius affert ex suis codicibus glossam
ἤγουν εἰς τὸν ᾅδην
. Dindorfio hic versus a grammatico confictus videtur, qui hoc dicere voluerit,
τείνουσι πομπὴν τὴν μακρὰν ὥςτε τὴν πόλιν μολεῖν
. Ad
μολεῖν
in Taur. supra adscriptum γρ.
ἐλεῖν
. In G. hae glossae adscriptae
λαβεῖν. ἐλεῖν. ἐλθεῖν
.
594

595. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-692

ξυγκαθελκυσθήσεται:
συγκαθελκύσεται
Par. N. Sed
ξὺν
omittit Lips.
595

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-693

NA: Hinc pergit Vit.
596

597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-694

ἄθυμος, οὐδὲ λήματος:
ἄθυμον
Turn.
ἄθυμος
M. G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ox. Par. E. K. L. N. Colb. 1. Taur. Ven. B. Vind. 1. 2. 4. Ald. Rob.
καθὰ θυμὸς ἦν
glossa in G.
δειλός, ἄψυχος
glossa in Vit: Agnoscit nominativum etiam scholiastes in G. Positus est autem nominativus
πρὸς τὸ νοούμενον
, ut loquuntur grammatici, tamquam praegresso
προςβαλεῖ
. Sic Homerus Il. II. v. 350. seqq.
φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα, ἀστράπτων ἐπιδέξι, ἐναίσιμα σήματα φαίνων.
Similiter alii.
λήμματος
G. Taur.
597

599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-695

εἰ ... θεσφάτοισι:
ὅτι
Colb. 1. 2. Taur.
ὅτι
adscripto α Par. N.
θεσφάτοις
Vind. 2. 4.
θεσφάτοισι τοῦ
Arund. Ask. A. Rob.
599

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-696

λέγειν:
λαλεῖν
Cantabr. 2.
600

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-697

ἐχθρόξενον ... ἀντιτάξομεν:
ἐχθόξενον
Arund.
ἀντιτάξομαι
Rob.
602

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-698

τὸν νοῦν, σάρκα δ᾽ ἡβῶσαν φύει:
τὸν
omittit G.
ἡβῶσαν
. γρ.
ἡβῶντα
Par. B.
φέρει
vulgo, quod in G. per α explicatur.
φύσει
M. (in quo a recentiore manu
φέρει
superscriptum est) Arund. Cantabr. 2. Rob. idemque adscriptum
603

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-699

φύει: in Par. A. B. ex quo Faelsius
φέρει. γρ. φύσει ἤγουν ἡλικίᾳ
affert. In Vit. pagina, in qua haec scripta sunt, ita male habita est, ut ex hoc verbo tantum
ει
reliquum sit: sed non scriptum fuisse
φέρει
inde cognoscitur quod γρ.
φέρει
supra adscriptum est.
φύγῃ
Lips. sed in scholio adnotatur γρ. καὶ
φέρει
. Brunckius suspicatus est Aeschylum
τρέφει
scripsisse. Sed
φύσει
et
φύγῃ
argumento sunt poetam
φύει
dedisse. Incidit in hoc etiam Wellauerus. Sic v. 516.
ὥρας φυούσης
dictum est ita ut
ἴουλον
intelligatur. Notum est
φύειν φρένας
, et alia huiusmodi. Similiter Aeschylus v. 11. dixit
τὸν ἔξηβον χρόνῳ βλαστημὸν ἀλδαίνοντα σώματος πολύν
. Similiter Sophocles in Aiace v. 1077.
ἀλλ᾽ ἄνδρα χρή, κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα, δοκεῖν πεσεῖν ἂν κἂν ἀπὸ σμικροῦ κακοῦ
.
603

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-700

NA: V
ἐπ' ἀσπίδα
est sinistrorsum,
παρ' ἀσπίδα
ad sinistram, sic
παρ' ἀσπίδος
est ab sinistra. Intellexit hoc Brunckius. In
ἁρπάσαι δόρυ
ensem interpretatur. Et dicit scholiastes Sophoclis ad Aiacis v. 906.
πᾶν δὲ ἀμυντήριον καὶ δόρυ καὶ ἔγχος καλοῦσιν οἱ νεώτεροι
. Quae adnotatio ex grammatici alicuius in Homerum commentariis deprompta videtur:
οἱ νεώτεροι
autem ipsi sunt tragici. Εt
ἔγχος
quidem ensem a tragicis dici observavit etiam Eustathius p. 422, 35. 604, 1. 644, 46. quo loco Sophoclem (Ai. v. 658.) ensem etiam
βέλος
dixisse adnotavit. Securim Aeschylus in Agamemnone dicit
βέλεμνον
ν. 1464. 1483.
εἰ δόρυ
ν. 1108. Sed memoratus a Blomfieldio vir doctus in Actis eruditorum a.1750. p. 31. hastam intelligit: veteres enim, dum in armis starent, manibus nondum consertis, hastam in sinistra sub scuto tenuisse: unde apud Aristophanem Αν. ν. 390. dici
καὶ τὸ δόρυ χρή, τὸν ὀβελίσκον, περιπατεῖν ἔχοντας ἡμᾶς τῶν ὅπλων ἐντός, παρ' αὐτὴν τὴν χύτραν
.
605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-701

θεοῦ δὲ:
Θεοῦ τε
G.
Θεοῦ
, omissa particula, Vit. Par. E.
606

607-608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-702

κλύοντες θεοὶ δικαίους λιτὰς ἡμετέρας τελεῖθ':
κλύοντος
Lips.
δικαίους λιτὰς ἡμετέρας
G. Vit. Par. E. H. Colb. 1. Vind. 1. 3. 4.
δικαίας λιτὰς ἡμετέρας
M. aliique, ut videtur, codices et Vind. 2. Ald. Rob. Turn. In M. recentior manus
ους λόγους ους
supra adscripsit. Eadem lectio adscripta est in Vind. 2. 3. eamque in textu habent Lips. Cantabr. 2.
τελοῖθ'
Arund.
κλύοντες θεοὶ δικαίους λόγους ἐμοὺς, εὖ τελεῖτε πόλιν εὐτυχεῖν
Rob. ita ut singulae syllabae strophicis congruant. Sed haec ipsa metrorum convenientia in tanto ceterorum librorum dissensu arguere videtur, istam lectionem emendatori alicui, fortasse Triclinio, deberi. Displicet etiam
εὖ
.

609-610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-703

δορίπονα ... ἐκτρέποντες ἐς γᾶς ἐπιμόλους:
δορύπονα
Lips. Arund. Cantabr. 1. Vind. 2. 4.
ἐκτρέποντες γᾶς ἐπιμόλους
M. Arund. Cantabr. 1. Mosc. 1. Par. A. C. E. K. L. Ask. A. Ven. Β.
ἐκτρ. γὰς ἐπὶ μόλους
Lips. In M. ad
ἐπιμόλους
a recentiore manu
εἰς
supra adscriptum est.
ἐκτρ. γᾶς πρὸς ἐπιμόλους
G. Vit. Par. B. Vind. 1. 3. Ald. Turn. γρ.
γᾶς ἐπιμόλους χωρὶς τῆς πρός
Par. B.
ἐκτρ. γᾶς τῶνδ᾽ ἐπιμόλους
Rob. Scripsi, repetita syllaba,
ἐκτρέποντας ἐς γῆς ἐπιμόλους
. Nam
πρός
interpretum est.

610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-704

πύργων δ᾽ ἔκτοθεν:
πύργω
, a recentiore manu
ν
supra adscripto, Μ.
δ'
omittunt Ox. Ald.
ἔκτοθεν
M. G. Vit. Lips. Par. A.
ἔκτοσθεν
Cantabr. 1. Οx. Par. B. Ald. Rob. Turn.
610

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-705

Ζεύς ... κάνοι:
Ζεύς
in Vit. omissum, sed tamquam glossa supra scriptum
ὁ ζεύς
. Id habent Taur. Vind. 1. 3.
κάνοι
, non
καίνοι
, etiam M. sed cum liturae post
α
vestigio.
κανεῖ
Ask. A.
κονεῖ
Cantabr. 1. et adscripto γρ.
κάνοι
Cantabr. 2.
κονοῖ
Rob.
κράνοι
Par. C.
611

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-706

τόνδ᾽ ἐφ᾽ ἑβδόμαις:
τὸν
pro
τόνδ'
G.
νῦν
maluit Brunckius. Blomfieldius
τόν τ'
existimavit scribendum esse. Sed
τόνδε
recte dictum est, ut saepe similia, quum sequitur explicatio.
ἑβδόμοις
Vit. Par. N. Colb. 1.
612

613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-707

λέξω:
λέγω
Ask. A.
613

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-708

οἵας ... τύχας:
οἵας
Lips. Par. C. Taur. Vind. 1. 3. Turn. et hoc praefixum scholio in G.
οἵας γ'
M. G. Par. B. Rob. sed in M.
ας
in litura scriptum est a recentiore manu et accentus mutatus, apparet enim a pr. manu
οι
. Ex Par. B.
οἵας γ' ἀρᾶται. γρ. οἷα
et
οἷος ὁρᾶται
Faehsius affert.
οἷα γ'
Vit.
οἷα γ'
Cantabr. 1. Vind. 4.
οἷα
Ald.
οἷα γὰρ
Vind. 2. Certe nihil hic opus
γ'
particula.
πύλας
pro
τύχας
Ald.
614

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-709

πύργοις ἐπεμβὰς κἀπικηρυχθεὶς χθονί:
πύργοι ἐπ' ἐμβὰς
Lips.
κἀπικηρύχθειν
Lips.
κἀπικηρυχθείς. χειροτονηθεὶς βασιλεύς. γρ. καπιγυρωθείς
(scr.
καπικυρωθείς
) Par. B.
χθονός
Par. L.
615

616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-710

ἐπεξιαкχάσας:
ἐπεξιαγχάσας
G.
ἐπεξιαρχήσας
Taur.
ἐπάξια καγχάσας
Vit.
ἐξιαкχάσας
Ald. Turn.
ἐξαкχεύσας
Rob.
616

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-711

ξυμφέρεσθαι:
ξυμφέρεσθαι
Μ. G.
συμφέρεσθαι
Vit. Lips. Ald. Rob. Turn.
617

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-712

τώς σ᾿ ἀνδρηλάτην:
τώς σ' ανδρηλάτην
Ald. Turn.
τωσανδρηλάτην
, additis a sec. manu spiritu et priore accentu, Μ.
τως ἀνδρηλάτην
G. sed
τὼς
minio in
θ' ὡς
mutatum, quod habet etiam Taur.
τω σ᾽ ἀνδρηλάτην
Lips.
τὸν δ᾽ ἀδρηλάτην
(sic) Vit. a pr. manu habuisse videtur, recentior
τὸν
in
τὼς
mutavit,
οὕτως
suprascripto.
τ' ὡς ἀνδρηλάτην
Rob.
618

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-713

καλεῖ:
αἰτεῖ
Rob.
γενεθλίους θεούς
Colb. 1. Taur.
620

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-714

πατρῴας γῆς:
πατρώας τε
G.
γῆς
M. Vit. Cantabr. 1. 2. Ald. et superscriptum in Par. Β.
γᾶς
G. Lips. Par. A. B. Rob. Turn.
λιπών
ante sec, manus correctionem M.
621

622. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-715

βία:
βία
Ald. Rob.
622

623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-716

καινοπηγὲς εὔκυκλον:
καινοπληγές
Par. L.
καινοπηγαῖς
Par. E.
εὔθετον
Arund. Par. A. Ask. A. Rob. et adscriptum, ut videtur, in Cantabr. 2.
εὔκυκλον
M. Vit. Lips. Par. B. L. Ald. Turn.
ἄκυκλον
G.
γρ. εὔθετον, ἵνα ᾖ εὐβάστακτον. θεῖναι γὰρ τὸ ἐναλαβεῖν λέγουσιν Αττικοί· καὶ ὅπλα ἔθεντο, ἀνέλαβον
manus secunda in marg. M.
γρ. εὔθετον, ἀντὶ καλοβάστακτον. θεῖναι γὰρ τὸ ἐναγκαλίζεσθαι λέγουσιν Αττικοί, ὡς τὸ ὅπλα ἔθεντο, ἀντὶ ἔλαβον
Par. B.
623

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-717

προςμεμηχανημένον:
προςμεμηχανημένον
M. G. Vit. Lips. Arund. Mosc. 1. Par. L. Ask. A. Colb. 1. Taur. Vulgo
προςμεμηχανευμένον
.
624

625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-718

τευχηστὴν:
τευχηστὴν
Μ. Lips.
τειχιστὴν
G. Arund. Cantabr. 1.2. Ox. Par. C. H. Vind. 2. 3. Ald. Rob. Τurn.
τευχιστὸν
Vit.
τεύχη
Par. E.
625

627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-719

Δίκη γὰρ ... ὡς τὰ γράμματα: Libri
Δίκη δ᾽ ἄρ᾽
vel
ἄρ
. Scribendum videbatur
Δίκη γάρ
, ut hoc referretur ad
σωφρόνως ἡγουμένη
.
φασὶν
Vit.
τὰ
omittit G.
627

628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-720

λέγει, “Κατάξω δ᾽:
λέξει
Lips. et γ superscripto Cantabr. 2. Idem M. sed in litura, ut
λέγ
deletum esse videatur.
κατάξω τ'
Par. B.
628

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-721

ἕξει, πατρῴων δωμάτων τ᾽:
ἕξει· πατρώων
Μ. et sic vel
πατρώων
G. Vit. Lips. et cum plerisque, ut videtur, reliquis Ald. Rob. Turn.
ἕξει πατρώαν
Porsonus, et sic Blomfieldio teste Arund.
πατρώων ἕξει
Cantabr. 1. 2.
τ'
omittunt Par. E. Vind. 2. 4. In M. a sec. manu insertum est.
629

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-hermann1852-appcrit-lat1-722

ἐστὶ:
εἰσὶ
Vit.
630

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Seven Against Thebes, explanatory commentary pp. 15–100. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

356-706. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-238

1
2
zweites Epeiso- dion. Eteokles tritt auf mit Me- II lanippos (395), Megareus (459), Lasthenes (607f.), um die Mit- teilung des Kundschafters (66 ff.) entgegenzunehmen, vgl. Einl. S. 9 f. Die erste Szene, der Mittelpunkt des Stückes, gibt eine glänzende Schilderung der sieben feindlichen und der ihnen an den sieben Toren entgegenstehenden Thebanischen Heerführer. In der zweiten Szene macht der Chor den vergeblichen Versuch Eteokles von dem greuel- vollen Zweikampf mit dem Bruder zurückzuhalten. Damit gibt dieses Epeisodion die ethische Moti- vierung für den Untergang der argivischen Heerführer und der feindlichen Brüder. Wie auch sonst bei Äschylos da, wo dem Dialoge antistrophische Chorika eingefügt sind, Symmetrie des Dialogs sich nachweisen läßt, so hat Ritschl (Jahrb. f. Philol. Bd. 77. 1858. S. 761.) symmetrische An- lage auch in den sieben Reden des Boten und Erwiderungen des Eteokles wahrgenommen. Da an einigen Stellen der Text unsicher oder lückenhaft ist, läßt sich die Verszahl nicht bei allen Partien mit voller Bestimmtheit feststellen. Doch scheint mit Beiseitelassung der zwei ankündigenden Verse des Boten 362f., denen die zwei zur nächsten Szene überleitenden Verse des Eteokles 662 f. entsprechen, die Gliederung der ganzen Partie 364 661 folgende zu sein: Π IV ΑΓ20- ΕΤ20 | στρ. α' | ΑΓ14- ΕΤ14 | ἀντ. α' | ΑΓ14- ΕΤ14 | στρ. β' | ΑΓ20- ΕΤ20| αντ. β|| V VI VII ΑΓ22- ΕΤ 22 | στρ. γ΄ | ΑΓ 29- ΕT 29 | αντ. γ΄ | ΑΓ 22- ΕΤ 22.

419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-285

3
4
Eur. Phoen. 1121 heißt es von Tydeus: δεξιᾷ δὲ λαμπάδα Τιτὰν Προμηθεὺς ἔφερεν ὡς πρήσων πόλιν.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-286

5
6
ὡπλισμένη, als Waffe ge- geben (Schol. ἀνθ᾽ ὅπλου οὖσα). In gewöhnlicher Weise heißt es Eur. Bakch. 733 ἕπεσθε θύρσοις διὰ χερῶν ὁπλισμέναι. Vielleicht aber ist auch hier mit Herwerden ὡπλισμένῳ zu schreiben ( ὡπλισμένῳ αὐτῇ).

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-287

7
8
D. h. die Worte πρήσω πόλιν stehen auf dem Schilde über dem Fackelträger.

422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-288

9
10
τοιῷδε τῷδε φωτὶ für τοιῷδε φωτὶ πέμπε Dindorf. Schütz ver- mutet τωιῷδε φωτὶ δ᾽ εἰπέ. Nach τοιώδε konnte τῷδε leicht ausfallen und dann der V. mit πέμπε ergänzt werden.

423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-289

11
12
μὴ τρέσας hat Bezug auf κομπάζοντα, ohne sich durch seine prahlerischen Reden schrecken zu lassen.

424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-290

13
14
Auch hier bringt (wie man im Sprichwort sagt) ein Gewinn den andern". Der eine Gewinn ist, daß Kapaneus durch seine Prahlerei nur seine frevelhafte Ge- sinnung offenbart. Daraus ergibt sich der andere, daß er den Zorn des Zeus auf sich herabruft und den Gott zum Bundesgenossen der Thebaner macht. Die Textänderung von Keck καὶ τῷδε κόμπῳ erscheint hiernach unnötig.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-291

15
16
Wovon das Herz voll ist, davon geht der Mund über".

427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-292

17
18
Kapaneus droht nicht bloß mit dem Munde ( γλώσσα 426), son- dern ist auch bereit die Drohung zur Tat zu machen. Vgl. Eur. Heraklid. 691 μή τοί μ' ἔρυκε δρᾶν παρεσκευασμένον.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-293

19
20
ἀπογυμνάζων στόμα kenn- zeichnet die γλωσσαλγία des Kapa- neus.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-294

21
22
ματαία χαρᾷ, in frevler Freude.

430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-295

23
24
Hesych. γεγωνός· μεγαλό- φωνος. κυμαίνοντα, tumida, hochmütige.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-296

25
26
ξὺν δίκῃ wie ἐνδίκως 392, in Wahrheit.

432-433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-297

27
28
ἥξειν: vgl. Prom. 374 ἀλλ᾽ ἦλθεν αὐτῷ Ζηνὸς ἄγρυπνον βέλος. οὐδὲν ἐξῃκασμένον, kein bild- licher: dieser πυρφόρος wird nicht wie der πυρφόρος 419 auf dem Schilde dargestellt, sondern ein wirklicher sein. Dieser Sinn wird durch den folgenden (von Verrall als unecht erkannten) Vers zerstört, welcher aus 418 gebildet ist und sich auch durch das nach- hinkende τοῖς ἡλίου als Interpolation zu erkennen gibt. Vgl. Ag. 1243 κλύοντ᾽ ἀληθῶς οὐδὲν ἐξγκασμένα.

434-435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-298

29
30
ἐπ᾿ αὐτῷ τέτακται: Schol. ἀντιτέτακται. κεί στόμαργός (Schol. ταχὺς εἰς τὸ λαλεῖν, vgl. Eur. Med. 525 τὴν σὴν στόμαργον, ὦ γύναι, γλωσσαλγίαν) ἐστ᾽ ἄγαν ὁ Καπανεύς), αἴθων λῆμα di. der sich die Flamme seines Mutes durch die frechen Reden des Ka- paneus nicht dämpfen läßt. Πολυφόντου βία: diese epische Um- schreibung auch 556, 558, 564, 607, 628. Vgl. Cho. 892 Αἰγίσθου βία, Soph. Phil. 314, 321, 592 Οδυσσέως βία, Trach. 38 Ιφίτου βία.

436-437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-299

31
32
φερέγγυον φρούρημα (abstr. pro concreto): Schol. ἱκανὸς φρον- ρεῖν τὴν πατρίδα. προστατηρίας Αρτέμιδος: Schol. ὡς τοῦ Πολυφόν- του ἱερέως ὄντος τῆς ᾿Αρτέμιδος. Das Epitheton προστατήριος (Phot. προστατήριος· Ἀπόλλων, ἐπεὶ πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἱδρύοντο. Σοφοκλῆς El. 637) scheint darauf hinzudeuten, daß der Dichter an ein Heiligtum der Artemis vor dem Elektratore denkt. Ηλεκτρίς (die strahlende) erscheint in den Orphischen Hym- nen VIII 6 als Beiname der Selene. Blaydes vermutet εὐνοίᾳ τε. Aber vgl. Isokr. IV 174 τὰς εὐ- νοίας ἀληθινὰς πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἕξομεν.

441-442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-300

33
34
πωλικῶν ἑδωλίων (Schol. παρθενικῶν καθεδρῶν) wie Cho. 69 νυμφικῶν ἑδωλίων von dem παρ- θενών. πῶλος wird bald vom Jüng- linge (Cho. 790, Eur. Phoen. 947), bald wie πόρτις, δάμαλις, μόσχος von der Jungfrau (Eur. Hipp. 546, Hek. 142) gesagt.

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-301

35
36
ἐκλαπάξαι (Schol. ἐκβαλεῖν): uè ergänzt sich leicht aus dem vor- hergehenden ἐμόν. Hermannschreibt εδωλίων μ'.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-302

37
38
Auf die Aufforderung des Eteokles 438 ist das einfache λέξω die passende Erwiderung. Deshalb hat diesen Vers H. Wolf als Inter- polation bezeichnet. Wegen des Folgenden ist er seinem ganzen Inhalte nach und besonders in der Angabe πρὸς πύλαις unnütz. Auch der rhythmische Bau desselben ist nicht gut.

446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-303

39
40
ἐπήδησεν wie Hom. Η 181 πάλλεν δὲ Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ, ἐκ δ᾽ ἔθορε κλῆρος κυνέης . Αἴαντος.

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-304

41
42
πύλαισι: wie bei Hom. (Hesych. unter πύλαι), so kommt bei Äschylos nur der Plural von πύλη vor. Νηΐσταισι: vgl. Hesych. νήιστα· κατώτατα, ἔσχατα. - προσβαλεῖν ist von dem in πάλος ἐπήδησεν legenden Ausdruck des Wollens abhängig.

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-305

43
44
ἐν ἀμπυκτῆρσιν ἐμβριμωμένας (knirschend im Gebisse): Schol. of κορυφιστήρες, τὰ προμετωπίδια κυρίως. νῦν δὲ λέγει τοῖς χαλινοῖς.

449. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-306

45
46
δινεῖ: weil der Sturm auf die Stadt noch nicht beginnen darf

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-307

47
48
φιμοί, hier die die Nase einklemmenden Zaumringe, an denen das Blasen der Nüstern ein pfeifendes Geräusch verursacht. Hesych. φιμός· κημός, παραστομιον, Eustath. zur Il. p. 1157, 34: Aloxú- λος δέ φησι καὶ τὴν τάφρον αὐλῶνα, ἔνθα καὶ φιμοὺς λέγει αὐλωτοὺς διὰ τὸ κώδωνας, φησί (1. φασί), προσῆφθαι αὐτοῖς, οἷς ἐμφυσῶντες οἱ ἵπποι ὡς φωνὴν σάλπιγγος προΐεντο· γράφει οὖν οὕτως· εἶχε πώλους τέσσαρας ζυγηφόρους φιμοῖσιν αὐλωτοῖσιν ἐστομωμένας (vielleicht έμβριμωμένας). βάρο βαρον βρόμον (30 Schütz für τρόπον): Schol. ἀπηνῆ ήχον. Vgl. Soph. Ant. 1002 κλάζοντας . . βεβαρβαρωμένως.

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-308

49
50
μυκτηρόκομπα πνεύματα, das nüsternstolze Schnauben, d. i. das stolze Schnauben der Nüstern.

452. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-309

51
52
οὐ σμικρὸν τρόπον (gro- artig) wie τον μέγαν τρόπον 270, ἄνδρα δ᾽ οὐ πέπυσθε σύμμαχον Τροία μολόντα Ῥῆσον οὐ φαύλῳ τρόπῳ Eur. Rhes. 599.

453-454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-310

53
54
Er steigt die Staffeln der Leiter hinauf auf die Mauer. Der Acc. wie bei θρώσκειν πεδίον zur Bezeichnung der Strecke. κλίμακος oder κλιμάκων προσαμβάσεις auch Eur. Bakch. 1213, Phön. 489, 1173.

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-311

55
56
καὶ οὗτος, Eteokles wie Kapaneus (421).

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-312

57
58
σφέ, αὐτόν auch 602, 604, 1019, Ag. 1642, Eum. 234.

459-460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-313

59
60
Bei τόνδε deutet Eteokles auf Megareus. σὺν τύχῃ τινί (zu 389) ist nicht verständlich, da die Angabe fehlt, inwiefern ein besonders glücklicher Zufall die beiden Kämpfer zusammenführt. Die Partikeln και δή haben ihre Stelle am Anfange eines Satzes. Nach 459 ist also eine Lücke und zwar sind, nach der Verszahl der Botenrede zu schließen, 5 Verse ausgefallen. Nach diesen Versen entfernt sich Megareus, daher xal δὴ πέπεμπται. Ζυ κόμπον ἐν χεροῖν ἔχων, worin das Hauptgewicht des Satzes ruht, vgl. 541, Soph. Phil. 97 γλῶσσαν μὲν ἀργόν, χεῖρα δ᾽ εἶχον ἐργάτιν.

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-314

61
62
τοῦ σπαρτοῦ γένους: zu 399€. Eur. Phoen. 942 sagt Tiresias zu Kreon: σὺ δ' ἐνθάδ' ἡμῖν λοιπὸς εἶ σπαρτῶν γένους ἀκέραιος, ἔκ τε μητρὸς ἀρσένων τ' ἄπο, οἱ σού τε παῖδες (Hämon und Menökeus, wie Megareus dort heißt, Megareus auch Soph. Αnt. 1303).

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-315

63
64
μάργον für μάργων Schütz um der passenden Verteilung der Attribute willen.

463. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-316

65
66
ἐκ πυλῶν χωρήσεται d. i. seinen Posten verlassen wird.

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-317

67
68
τροφεῖα ( τὰ ὀφειλόμενα τοῖς τροφεῦσι nach Hesych.), θρεπτήρια, θρέπτρα: vgl. Hom. Δ 477 οὐδὲ τοκεῦσι θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, Isokr. VI 108 ἀποδῶμεν τὰ τροφεία τῇ πατρίδι, Lys. II 70 τῇ πατρίδι τὰ τροφεία ἀποδόντες. χθονί: Megareus war ebenso wie "Mela- nippos (403) als Nachkomme der Sparten ein Sprößling der Theba- nischen Erde.

465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-318

69
70
Schol. τὸν φέροντα τὴν ἀ- σπίδα καὶ τὸν ἐγγεγραμμένον τῇ ἀ- σπίδι καὶ τὸ ἐπ' ἀσπίδος πόλισμα γραφέν (454).

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-319

71
72
κόμπαζε ἐπ' ἄλλῳ d. i. melde die prahlende Rede eines anderen. φθόνει λέγων: Valckenaer φθόνει λόγων, nach dem Schol. λέγ' ἄλλον κομπώδη καὶ μηδὲν ἀποκρύψῃ με τῶν ἀλαζονειῶν kann man an λή- ρων φθόνει denken.

468. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-320

73
74
,,Möge es diesen Worten (464466) entsprechend gut gehen, Eteoklos aber und seine Gesellen mögen lästern (456); wie sie aber lästern, so möge ihnen Zeus ver- gelten". Dieser Gedankenzusammen- hang ist damit gewonnen, daß Sv- στομεῖν an die Stelle des nichts- sagenden δυστυχείν gesetzt ist. Vgl. Soph. Αnt. 127 Ζεὺς γὰρ μεγάλης γλώσσης κόμπους ὑπερεχθαίρει.

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-321

75
76
τώς findet sich bei Aschylos viermal (624, Hik. 70, 678), bei Sophokles nur in einer interpolier- ten Stelle (Ai. 841), bei Euripides nirgends, öfters bei Homer. αὐτούς wie Hik. 737. νίν,

472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-322

77
78
νεμέτωρ: vgl. Hik. 409 Ζεύς . . νέμων εἰκότως ἄδικα μὲν κακοῖς, ὅσια δ' ἐννόμοις. — ἐπίδοι: ἐφορᾶν, ἐποπτεύειν, ἐπωπᾶν, ἐποπτῆρας γε- νέσθαι wird in speziellem Sinn ge- sagt von dem zornigen Blick straf- gerechter Götter.

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-323

79
80
Schol. Αθηνᾶς τῆς Ὀγκαίας, ἀφ' ἧς καὶ αἱ πύλαι Ογκαῖαι, Hesych. Ογκας Αθήνας· τὰς Ωγυγίας πύλας λέγει. Vgl. Eur. Phoen. 1113 Ωγύγια δ' εἰς πυλώμαθ' Ἱππομέδων ἄναξ ἔστειχ᾽ ἔχων σημεῖον ἐν μέσῳ σάκει στικτοῖς Πανόπτην ὄμμασιν δεδορ κότα und zu 149.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-324

81
82
Schol. περιφραστικῶς ὁ ἱπ- πομέδων, μέγας ὢν καὶ κάλλιστον ἔχων σχῆμα. — Ιππομέδοντος ist wie Ιππομμέδοντος zu sprechen. Das gleiche gilt von Παρθενοπαῖος 534. Vgl. Priscian. de metris Terent. 23: Aeschylus in Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας Ιπ- πομέδοντος σῆμα καὶ μέγας τύπος". In principio enim trochaeum posuit. Quem imitans Sophocles teste Se- leuco profert quaedam contra legem metrorum, sicut in hoc Αλφεσί βοιαν ἣν ὁ γεννήσας πατήρ, dazu φαιοχίτωνες Cho. 1047, εἶεν, ἀκούω ebd. 653 und Aristoph. Frie. 663, immer am Anfang des Trimeter.

476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-325

83
84
Unter ἅλως versteht der Schol. den s. g. Hof um die Sonne: ἅλως ἐστὶ κυρίως, ὅταν νέφη περὶ τὸν ἥλιον ἐκκαυθέντα λευκὰ φαίνηται καὶ ἐν κύκλῳ τοῦ ἡλίου γένηται (1. λευκὰ γένηται καὶ . . ἡλίου φαί νηται). Vgl. Hesych. ἅλως· ἡ τοῦ ἡλίου ἢ σελήνης περιφέρεια. Αἰσχύ λος περιφέρεια τῆς ἀσπίδος καὶ κύκλος. Die Vergleichung mit dem Hofe des Mondes kann nahe liegen, weil die Schilde der Argiver weiß sind ( λεύκασπις 89), und Heimsöth vermutet ἅλω δὲ λευκήν. Aber im Sinne eine weite Tenne" scheint der Ausdruck einen volkstümlichen Witz zu enthalten, wie es etwa im ,hörnern Siegfried" heißt: er nahm zu seiner Hande ein'n Schild als wie ein Scheurentor". κύκλον λέγω, eine beliebte Form der ἐπ- εξήγησις wie 596, Ag. 1019, Cho. 251, Fragm. 169, Soph. Αi. 569, Ant. 198, Trach. 9, Phil. 1261, Eur. Hel. 1673.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-326

85
86
δινήσαντος, αὐτοῦ. Von dem Dekeleer Sophanes erzählt Herod. ΙΧ 74: λέγεται ὡς ἐπ' ἀσπίδος αἰεὶ περιθεούσης καὶ οὐδαμὰ ἀτρεμι ζούσης ἐφόρες ἐπίσημον ἄγκυραν. — οὐκ ἄλλως ἐρῶ s. v. a. οὐκ ἀρνήσομαι. Vgl. Eur. Or. 709 δεῖ δέ μ', οὐκ ἄλλως λέγω, σώζειν σε.

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-327

87
88
εὐτελής, φλαυρουργός τις ἀνήρ Soph. Phil. 35, ein schlechter Meister. Den Sinn von aga gibt der Schol. gut mit ὡς ἔοικεν.

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-328

89
90
ὤχμασεν (so Stadtmüller für ὤπασεν), am Schilde anbrachte.

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-329

91
92
Den feuerschnaubenden Ty- phon schildert Äschylos Prom. 367 ff. nach Pind. Pyth. I 15, Hesiod Theog. 820 ff. In ἵημι verkürzen die szenischen Dichter die erste Silbe öfters um des Versmaßes willen.

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-330

93
94
αιόλην: Schol. εὐκίνητον καὶ ταχείαν. — κάσις wie Ag. 499 κάσις πηλοῦ κόνις. Vgl. Pind. Οl. ΧΙ 2 οὐρανίων υδάτων ὀμβρίων, παίδων νεφέλας.

482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-331

95
96
περίδρομον (vgl. Eur. El. 458 περιδρόμῳ μὲν ἔτνος ἕδρα - Gegen- satz ἐν δὲ μέσῳ σάκει 464) κύτος scheint nicht τα προσηδάφισται (,, ist am Boden befestigt") zu passen. Auch enthalten die Scholien περιφέρεια τῆς ἀσπίδος κύκλῳ ὀφίων εἰς ἑαυτοὺς ἄντικρυς ὁρώντων καὶ ἐμπεπλεγμένων τὰ τέλη ἔχει ἐγγε- γραμμένα und τοὺς γηγενεῖς δρα- κοντόποδας ἔγραψεν Angaben, denen in unserem Texte nichts entspricht. Die Worte εἰς ἑαυτοὺς ἄντικρυς ὁρώντων könnten etwa αντωπῶν wiedergeben. Deshalb erweist sich die Stelle als lückenhaft. Da die Gegenrede des Eteokles 20 Verse enthält, scheinen 5 Verse zu fehlen. Abgesehen hiervon erwartet man περίδρομος κύκλος und κοιλογά- στορος κύτους, Blaydes will mit περιδρόμων oder περιδρόμοις helfen. Eur. Phoen. 1135 ist der Schild des Adrastos mit den hundert Köpfen der Lernäischen Hydra geziert, vgl. Verg. Aen. VII 657f.

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-332

97
98
ἔνθεος (Schol. ἐμμανής) Αρει, des Kriegsgottes voll, trunken in kriegerischer Begeisterung.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-333

99
100
βακχᾷ πρὸς ἀλκήν, drängt rasend zum Kampfe. Θυιὰς ὥς: vgl. 821, Verg. Aen. IV 400 saevit inops animi totamque incensa per urbem bacchatur, qualis commotis excita sacris Thyias, ubi audito stimulant trieterica Baccho orgia. – φόνον (so Canter für φόβον) βλέπων: vgl. Eur. Ion 1263 πυρὸς δράκοντ' ἀναβλέποντα φοινίαν φλόγα und oben zu 53.

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-334

101
102
πεῖραν, Unternehmen, An- schlag, Angriff wie Pers. 721 πε- ζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ' ἐμώ- ρανεν τάλας; Soph. Αi. 2 πεῖράν τιν' ἐχθρῶν.

487. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-335

103
104
Der Schrecken macht sich bereits unmittelbar am Tore breit". Für φόβος will Blomfield φόνος, Weil φοίτος, Blaydes βρόμος schrei- ben.

488-489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-336

105
106
Das epische ὥστε auch Pers. 300, 764, Eum. 25, 1025 im Tri- meter. ἀγχίπτολις statt des pro- saischen γείτων. Dieses Wort ist in den Text gekommen ( πύλαισι γείτων, ἀνδρὸς), woes zwecklos ist. Das dafür gesetzte hora entspricht dem εὔεδροι und dem für die Stätten der Götter gebräuchlichen ἕδη. ab-

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-337

107
108
Sie wird (ihn vom Tore) wie (ein Vogel) von seinen Jungen einen schaurigen Drachen wehren". Vgl. 278 ff. In ähnlicher Weise ist Pers. 129f. πᾶς . . λεὼς σμῆνος ὡς ἐκλέλοιπεν μέλισσαι σὺν ὀρχάμῳ στρατοῦ ein Teil des Gleich- nisses ( σμῆνος) an die Stells des eigentlichen Ausdrucks ( τὴν πόλιν) getreten.

492. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-338

109
110
κατ' ἄνδρα τοῦτον, er ward für den Platz, wo dieser Mann steht, ausersehen. Vgl. Soph. Αi. 775 καθ' ἡμᾶς δ᾽ οὔποτ' ἐκρήξει μάχη.

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-339

111
112
ἐξιστορῆσαι von ἱστορῆσαι der Bedeutung nach nicht sehr ver- schieden wie ἐξιστορήσας Cho. 674. μοῖραν, seinen Anteil, sein Ge- schick. ἐν χρεία τύχης, nicht mit prahlerischen Schildzeichen, vgl. Soph. Αi. 963 ἐν χρείᾳ δορός ( πο es gilt zu kämpfen), was auch hier geeigneter erscheint.

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-340

113
114
Vgl. Hom. Α 114 οὔ ἑθέν ἐστι χερείων, οὐ δέμας οὐδὲ φυήν, οὔτ᾽ ἂρ φρένας οὔτε τι ἔργα.

495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-341

115
116
D. i. der Zufall hätte sie nicht besser zusammenbringen kön- nen“. Schol. τὰ ἀπὸ τῆς τύχης Ἑρμῇ ἀναφέρουσιν. Hermes, der Gott des Gewinnes und glücklichen Fundes ( Ερμαιον), lenkt auch das Los.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-342

117
118
„, Denn wie der eine Mann dem andern feindlich gegenüber- treten wird, so werden sie auch feindliche Götter auf ihren Schilden gegeneinander tragen". τῷ: zu

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-343

119
120
σταδαῖος, Jupiter stator. διὰ . . φλέγων, in der Hand das flammende Geschoß haltend.

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-344

121
122
Die dem Zusammenhang der Gedanken entsprechende Ord- nung der Verse ist in der hand- schriftlichen Überlieferung gestört.

502-503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-345

123
124
Bei solchem Liebesver- hältnis der sich gegenüberstehenden Götter wird voraussichtlich der Er- folg der einander entgegengestellten Menschen entsprechend sein“.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-346

125
126
,,Wir gehören zur siegen- den Partei". Vgl. Eur. Rhes. 320 Ζεὺς πρὸς ἡμῶν ἐστιν. Ζεύς γε d. i. auch ein anderer Gott ist stärker als Typhos geschweige Zeus". του (so Elmsley für που) νικώμενον wie μὴ φόβου νικῶ Cho. 1050, ἱμέρου νικώμενος Hik. 1016, τῶν φίλων νικώμενος Soph. Αi. 1853. Diese Stelle ahmt Eur. Heraklid. 347 nach: θεοῖσι δ' οὐ κακίοσιν χρώ- μεσθα συμμάχοισιν Αργείων, ἄναξ. τῶν μὲν γὰρ Ἥρα προστατεῖ Διὸς δάμαρ, ἡμῶν δ' Αθάνα· φημὶ δ᾽ εἰς εὐπραξίαν καὶ τοῦθ᾽ ὑπάρχειν θεῶν ἀμεινόνων τυχεῖν· νικωμένη γὰρ Παλλὰς οὐκ ἀνέξεται. Vgl. übrigens Hom. Υ 104 ήρως (Äneas), ἀλλ' ἄγε καὶ σὺ θεοῖς αἰειγενέτησιν εὔχεο· καὶ δὲ σέ φασι Διὸς κούρης Αφροδίτης ἐκγεγάμεν, κεῖνος (Achil- leus) δὲ χερείονος ἐκ Θεοῦ ἐστιν.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-347

127
128
Für τυχών vermutet Stadt- müller κυρῶν, sehr ansprechend.

508-509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-348

129
130
πέποιθα τὸν ἔχοντα ἐν σάκει ἄφιλον (widerwärtig) τοῦ χθονίου δαίμονος δέμας ἀντίτυπον Διός (d. i. Gegenbild zum Bilde des Zeus). Bei ἄφιλον konnten die Athener an das Bild des dreileibigen Typhon ( τρισωμάτους Τυφῶνας Eur. Herk. 1272) auf der Akropolis er- innert werden. χθόνιος wie Prom. 367 Typhos als γηγενής bezeichnet wird. Der erste Vers stimmt metrisch mit dem strophischen 468 nicht überein. Ein Trimeter, wenn auch nicht mit gleichem Rhythmus, wird gewonnen mit πέποιθα τὸν τὸ Ζηνὸς ἀντίτυπον ἔχοντ'.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-349

131
132
δαρόβιοι heißen die Götter in Gegensatz zu den εφήμεροι (Prom. 83 u. ϋ.). Vgl. Soph. Ant. 987 Μοῖραι μακραίωνες.

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-350

133
134
ἰάψειν, zerschmettern.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-351

135
136
Vgl. Paus. ΙΧ 17, 3 Ζήθῳ μνῆμα καὶ Ἀμφίονι ἐν κοινῷ γῆς χώματι, Eur. Phoen. 145 ΑΝΤ. τίς δ' οὗτος ἀμφὶ μνῆμα το Ζήθου περᾷ καταβόστρυχος, ὄμμασι γοργὸς εἰσιδεῖν νεανίας; ΠΑΙΔ. ὅδ' ἐστὶ Παρθενοπαῖος, Αταλάντης γόνος. Den folgenden Vers hat Dindorf (dieser nach 513) ergänzt, weil das 519 ff. Gesagte unverständlich wäre, wenn der Name des Helden erst 534 genannt würde. Der Vers ist gebildet nach 534, nach der an- geführten Stelle von Eur. Phoen., nach Eur. Hik. 888 ὁ τῆς κυναγοῦ δ' ἄλλος Αταλάντης γόνος und Soph. Ο. Κ. 1320 ἕκτος δὲ Παρθενοπαῖος Αρκάς πιστὸς Αταλάντης γόνος. Über die Verlängerung der zweiten Silbe von Παρθενοπαῖος zu 475.

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-352

137
138
So schwört Antigone Eur. Phoen. 1677 ἔστω σίδηρος ὅρκιόν τέ μοι ξίφος. Vgl. Apoll. Rh. I 466 ἔστω νῦν δόρυ τοῦρον, ὅτῳ περιώ- σιον ἄλλων κύδος ἐνὶ πτολέμοισιν ἀείρομαι οὐδέ μ' ὀφέλλει Ζεὺς τόσον, ὁσσατιόν περ ἐμὸν δόρυ, Verg. Αen. X 773 dextra mihi deus et telum, quod missile libro, nunc adsint.

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-353

139
140
Für πεποιθώς erwartet man ἐπαυχῶν. - Ζα ὀμμάτων υπέρτερον vgl. Catull. III 5 quem plus illa oculis suis amabat, XIV 1 ni te plus oculis meis amarem.

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-354

141
142
Vgl. 47. — βίᾳ Διός, wie Kapa- neus (415). ὀρεσκόου d.i. κυναγοῦ.

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-355

143
144
καλλίπρῳρον, Schol. καλλι- πρόσωπον. Hesych. καλλίπρωρον· εὐ πρόσωπον, vgl. Ag. 245 στόματος καλλιπρώρου, Soph. Τrach. 13 ἀν- δρείω κύτει βούπρῳρος.. Die Schönheit (Eur. Hik. 889 παῖς Παρ- θενοπαῖος εἶδος ἐξοχώτατος) und jugendliche Zartheit des Helden tritt in Gegensatz zu seinen ent- setzlichen Drohungen. Ubrigens merkt man dieser wie anderen Stellen des Äschylos (Fragm. 135, 136, Athen. XIII S. 601 A) die Neigung zur Knabenliebe an. — άv- δρόπαις: Schol. ὁ ἐν παιδικῇ ἡλικίᾳ ἀνδρεῖος, Schol. zu Pind. Pyth. it 121 ὑπὲρ τὴν νεότητα βουλεύῃ. καὶ Σοφοκλῆς ἐπὶ τοῦ Τρωίλου τὸν ανδρόπαιδα δεσπότην ἀπώλεσα, παῖδα μὲν τῇ ἡλικίᾳ, ἄνδρα δὲ τῷ φρονήματι. Hiernach bedeutet ἀνήρ wenig, man erwartet dyós (Führer trotz seiner Jugend), wie es Eur. Phoen. 148 von Parthenopãos heißt: νεανίας, λοχαγός, ὡς ὄχλος νιν ὑστέρῳ ποδὶ πάνοπλος ἀμφέπει (d. i. sonst würde man einen solchen Jüng- ling nicht für einen Führer halten).

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-356

145
146
Für στείχει könnte man θάλλει erwarten nach Eur. Bakch. 1185 νέος ὁ μόσχος ἄρτι γένυν ὑπὸ κόρυθ' απαλότριχα κατάκομον θάλ λει. Blaydes vermutet ἕρπει nach Xen. Symp. IV 23 τούτῳ μὲν παρὰ τὰ ὦτα ἄρτι ἴουλος καθέρπει, Κλει νίᾳ δὲ πρὸς τὸ ὄπισθεν ἤδη ἀνα- βαίνει, doch kann wie καθέρπει und ἀναβαίνει wohl auch στείχει gebraucht sein. - Hesych. ἴουλοι· αἱ πρῶται τῶν τριχῶν ἐκφύσεις zu Hom. λ 319 πρίν σφωιν ὑπὸ κροτάφοισιν ιούλους ἀνθῆσαι πυ κάσαι τε γένυς εὐανθέι λάχνῃ.

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-357

147
148
ὥρας φυούσης: die Jugend- blüte läßt (den Flaum) hervor- keimen. Vgl. Hom. κ 278 Ερμείας .. νεηνίῃ ἀνδρὶ ἐοικώς, πρῶτον ὑπη- νήτῃ, τοῦ περ χαριεστάτη ἥβη und den Anfang von Plat. Prot. ET. πόθεν, ὦ Σώκρατες, φαίνει; ἢ δῆλα δή, ὅτι ἀπὸ κυνηγεσίου τοῦ περὶ τὴν ᾿Αλκιβιάδου ὥραν; καὶ μήν μοι καὶ πρώην ἰδόντι καλὸς μὲν ἐφαί- νετο ἀνὴρ ἔτι, ἀνὴρ μέντοι .:. καὶ πώγωνος ἤδη ὑποπιμπλάμενος . ΣΩ. εἶτα τί τοῦτο; οὐ σὺ μέντοι Ὁμήρου ἐπαινέτης εἶ, ὃς ἔφη χαριεστάτην ἥβην εἶναι τοῦ ὑπηνήτου; φύς: Schol. πεπυκνωμένη. Neben einem Fem. ( μυριάς) auch Pers. 928, wie sich θῆλυς für θήλεια fndet. ταρ- ἀντέλλειν von dem Sprossen des Haares wie Cho. 287 λευκὰς δὲ κόρσας τῇδ᾽ ἐπαντέλλειν νόσῳ.

523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-358

149
150
Schol. οὐ σύμφωνον τῇ κλή- σει τῆς παρθένου τὸ φρόνημα ἔχων, ἀλλὰ ὠμόν, vgl. Cho. 189 ἐμή γε μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον φρόνημα παισὶ . . πεπαμένη.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-359

151
152
Wenn γοργόν δ' richtig ist und es nicht, wie eine jüngere Handschrift bietet, γοργόν τ' heißen mus, so ist γοργὸν ὄμμα dem παρ- θένων ἐπώνυμον φρόνημα entgegen- gesetzt, während eigentlich γοργόν ὄμμα mit ὠμὸν φρόνημα verbunden sein sollte. Für προσίσταται (vor ἐφίσταται) hat es vielleicht προσχρίμ- πτεται geheißen, vgl. Cho. 185 δό- τοῖσδε χρίμπτεσθαι (sich nähern), Eur. Hel. 526 παντοδαποῖσι γύαις ποτιχριμπτόμενος, Rhes. 644 ἐχθρῶν τις ἡμῖν χρίμπτεται στρα- τεύματι. μοισι

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-360

153
154
ἀκόμπαστος wie ἄκομπος 541, doch hier von dem prahlerischen Bildwerk des Schildes.

526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-361

155
156
ὄνειδος (Schimpf): Schol. ἐπειδὴ Οἰδίπους ἐμίγη τῇ μητρὶ λύσας τὸ αἴνιγμα τῆς Σφιγγός, viel- mehr weil die Sphinx die höchste Not über Theben brachte.

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-362

157
158
πρόβλημα Deckung, Schutz hier für, 663 gegen etwas.

528-529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-363

159
160
ὠμόσιτος wie ὠμοβρώς, ώμου φάγος, weil sie ihre Opfer zer- feischte. Eur. Phoen. 1024 φοιτάσι πτεροῖς χαλαῖσί τ᾽ ὠμοσίτοις, 1760 Σφιγγὸς τῆς μιαιφόνου. προσμετ μηχανημένην γόμφοις, mit Nägeln geschickt daran befestigt. ἐνώμα, als ich ihn sah. Wakefield vermutet γόμφοισι νωμᾷ. — ἔκκρουστον d. i. eine freie Figur, nicht Relief. Eu- stathios (zu Il. S. 1160, 49) scheint etwas in den Text zu legen, was nicht ausdrücklich gesagt ist, wenn er schreibt: ἴσως δὲ καὶ μηχανῇ τινι ἐκινοῦντο (die am Schilde an- gebrachten Figuren), ἔκκρουστα ὄντα καὶ οὐ διόλου προσηλωμένα τῷ σά κει. καὶ οὕτω ἐφάνταζον τοῖς ὁρῶσι τὸ αὐτοκίνητον, ὁποῖον δή τι πλάτ- τει καὶ Αἰσχύλος ἐν τοῖς Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας. Wirklich ist dies der Fall bei dem Schildzeichen des Polynikes Eur. Phoen. 1124 Ποτνιάδες δ᾽ ἐπ᾿ ἀσπίδι ἐπίσημα πῶλοι δρομάδες ἐσ- κίρτων φόβῳ, εὖ πως στρόφιγξιν ἔνδοθεν κυκλούμεναι πόρπαχ᾽ ὑπ' αὐτὸν ὥστε μαίνεσθαι δοκεῖν. Vgl. Hes. Ασπ. 161 ἐν δ᾽ ὀφίων κεφαλαί δεινῶν ἔσαν, οὔτι φατειῶν, δώδεκα, ταὶ φοβέεσκον ἐπὶ χθονὶ φῦλ' ἀν- θρώπων, οἵτινες ἀντιβίην πόλεμον Διὸς υἷι φέροιεν· τῶν καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλεν, εὖτε μάχοιτο Αμφιτρυωνιάδης, τὰ δὲ δαίετο δαί- δαλα?) θαυματὰ ἔργα.

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-364

161
162
Meineke vermutet Καδμείων, ἐνὶ aber auch ἕνα kann auf das folgende πλεῖστα bezogen wer- den, als ob es hieße: ὥστε ἐπὶ ἀν- δρὶ τῷδε ἑνὶ πλεῖστα (vgl. Pers. 330 εἷς ἀνὴρ πλεῖστον πόνον ἐχθροῖς παρασχών, eine häufge Verstärkung des Superlativs) βέλη ἰάπτεσθαι. Diesen auf dem Schilde dargestell- ten Kadmeer treffen die zahllosen Geschosse, welche in der Schlacht auf den Schild fliegen. Vgl. Eur. Phoen. 1137 ἐκ δὲ τειχέων μέσων δράκοντες (welche auf dem Schilde des Adrastos gebildet waren). ἔφε- ρον τέκνα Καδμείων γνάθοις. Aschy- los hat Darstellungen der Sphinx im Auge, in denen sie als,,Wür- gerin" ( σφίγγω) Jünglinge in ihren Klauen hält. Vgl. Schöne, Gr. Re- liefs S. 62, Nr. 21f., Stackelberg Gräber. d. H. Taf. 56 oder Overbeck Bildw. zum Theb. u. Tro. Helden- kreis I 5, Jahn Arch. Beitr. S. 117, auch Körte Urne Etrusche II 1, Kap. VI.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-365

163
164
καπηλεύειν μάχην, mit dem Kampfe markten und feilschen d.h. durch Redensarten und Ausflüchte sich dem Kampf entziehen. Vgl. Frgm. 322 κάπηλα προσφέρων τεχ νήματα (Etym. Μ. S. 490, 12 ὁ δὲ Αἰσχύλος τὰ δόλια πάντα καλεῖ κά- πηλα). Eine schiefe Auffassung die- ser griechischen Redensart liegt den Worten des Ennius (Cic. de off. I 12, 38) zugrunde: non posco nec cauponantes bellum, sed belligerantes ferro, non vitam cernamus utrique. aurum auro

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-366

165
166
Es wäre eine Schande den weiten Weg umsonst gemacht zu haben. Hermann καταισχυνεῖ, passend.

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-367

167
168
Die zwei V. 532 f. enthalten einen passenden Schlußgedanken wie jede Botenrede mit zwei Ver- sen schließt. Nach diesen Versen wie nach der Drohung 518 sind die folgenden Verse, besonders der letzte (vgl. 413) matt. Ungeschickt ist ὁ δὲ τοιόσδε, unklar 535, wel- cher bedeuten soll: ,,obwohl er kein Eingeborener von Argos ist, will er doch dieser zweiten Heimat herrlichen Dank für die Jugend- pflege erstatten" ( τροφάς s. v. a. τροφεία 464, θρεπτήρια). Zu 535 bemerkt der Schol.: ἀκούσιον φόνον δράσας ὁ Παρθενοπαῖος εἰς Ἄργος ἔφυγεν, vgl. Eur. Phoen. 1153 δ' δ' Αρκάς, οὐκ Αργείος, Αταλάντης γόνος, Hik. 890 Αρκάς μὲν ἦν, ἐλθὼν δ᾽ ἐπ᾽ Ινάχου ῥοὰς παιδεύε- ται κατ' Αργος (wahrscheinlich Polemik gegen eine Dichtung, in welcher Parthenopãos zum Argiver gemacht war). zur

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-368

169
170
Dieser matte Vers, welcher sich an die vorhergehende Inter- polation anschließt, scheint Ausfüllung einer größeren Lücke (von 10 Versen, wenn die beiden folgenden Verse echt sind) hinzu- gedichtet worden zu sein.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-369

171
172
,,Samt ihren prahlerischen Bildwerken auf den Schilden."

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-370

173
174
τὸν ᾿Αρκάδα hat sich an den Relativsatz angeschlossen wie häufig, vgl. Hom. α 69 Κύκλωπος κεχόλωται ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν, ἀντίθεον Πολύφημον. Mit Artikel wie Soph. Ο. Κ. 907 νῦν δ᾽ οὔσπερ αὐσὸς τοὺς νόμους εἰσῆλθ᾽ ἔχων, τούτοισι κοὐκ ἄλλοισιν ἁρμοσθήσεται. Der Zusatz τὸν Ἀρκάδα wird mit besonderer Betonung gesprochen; denn die Arkadier galten als stolz und übermütig. Vgl. Schol. zu Prom. 554 προυσελούμενον· ὑβριζόμενον· ὅθεν καὶ ᾿Αρκάδες προσέληνοι ὑβρισταὶ γὰρ und was Xen. Hell. VII 1, 23 und 32 erzählt wird.

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-371

175
176
Vgl. Soph. Phil. 97 γλῶσσαν μὲν ἀργόν, χεῖρα δ᾽ εἶχον ἐργάτιν. — δὲ δρᾷ (für δ' δρα Winckelmann) τὸ δράσιμον in dem Sinne keine Schwierigkeit schreckt ihn ab".

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-372

177
178
Nach Paus. IX 18, 6 war in der Thebais Periklymenos der- jenige, welcher den Parthenopaeos fällte, vgl. Eur. Phön. 1157.

543-544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-373

179
180
Schol. ὃς τούτου τὸν κόμπον ἐφέξει τῶν πράξεων ἀποδέοντα μὴ ἔσω πυλῶν γενέσθαι. ῥέουσαν bezeichnet spöttisch den großen Strom der prahlerischen Reden. Hesych. ἀλδαίνει· αὔξει.

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-374

181
182
τεῖχος, die notwendige Er- gänzung zu είσαμείψαι, hat Francken für noós gesetzt, welches als Er- klärung zu δάκους in den Text gekommen ist. – δάκους, τῆς Σφιγγός.

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-375

183
184
εἰκώ, Objekt zu φέροντα, würde besser Subjekt zu εἰσαμεῖψαι sein, da auch δάκους εικώ oder ή Σφίγξ im folgenden Subjekt ist und πολεμίας auf den Träger des Schildes hinweist, daher vermutet Martin κυροῦσαν für φέροντα.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-376

185
186
εἴσω gibt keinen passenden Sinn; man erwartet ἔξω μένουσα oder ἔξω δεθεῖσα (draußen festge- halten, vgl. Hom § 380). Heimsöth vermutet ἔξω δ᾽ ἐκείνη.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-377

187
188
Schol. βαλλομένη τῷ ἀπὸ τῶν δοράτων κρουσμῷ. ὑπὸ πτόλιν, unter den Mauern der Stadt hin.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-378

189
190
Den metrischen Fehler hat Elsmley mit räv (für d³ äv) be- seitigen wollen. Vielleicht hat der Dichter geschrieben δ᾽ ἂν κατορ- θώσαιμ᾽ ἔπος (dürfte sich mein Wort bestätigen), vgl. Soph. O. T. 829 ὀρθοίη λόγον, Herod. VII 103 ὀρθοῦται ὁ λόγος.

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-379

191
192
Schol. ὁ λόγος ὁ ἀπὸ τῶν πολεμίων ὁ ἀλαζονικός, vielmehr der Bericht des Boten über Parthe- nopäos.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-380

193
194
Genauer wird die Respon- sion, wenn man mit Blomfield nai τριχὸς für τριχός δ' schreibt. ὀρθίας (proleptisch) τριχὸς πλόκαμος ἵσταται poetisch für πλόκαμος ὄρθιος (oder ή θρίξ ὀρθία) ἵσταται. Vgl. ὀρθόθριξ Ch. 32, ὥστε πάντας ὀρθίας στῆσαι φόβῳ δείσαντας εὐθέως τρίχας Soph. Ο. Κ. 1624.

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-381

195
196
μεγάλα, μεγάλους λόγους.

553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-382

197
198
κλύουσα (so jüngere Hand- schriften für κλύων), als ob ἔδεισα vorherginge. Vgl. Prom. 216 στάσις τ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ὠροθύνετο, οἳ μὲν θέλοντες κτέ. 588 χρίει τις αὖ με τὰν τάλαιναν οἶστρος, τὸν μυριωπὸν εἰσορῶσα βούταν. εἴθε μοι für εν θεοί W. Schwarz.

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-383

199
200
ἐν γῇ ist bedeutungslos; wahrscheinlich hat es ἔμπας ge- heißen (immerhin, trotz ihrer furchtbaren Reden). Blaydes ver- mutet ἐκ γᾶς.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-384

201
202
Von dem dunklen Hinter- grund der trotzigen, prahlerischen, vermessenen Recken hebt sich herr- lich die Lichtgestalt des frommen Sehers Amphiaraos ab. Bei den Worten οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει 579 wurden die Zu- schauer an Aristides erinnert. Wenigstens berichtet Plut. Aristid. 3: πάντες ἀπέβλεψαν εἰς Ἀριστείδην.

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-385

203
204
Nach Pind. Ol. VI 16 sagte Adrastos, als Amphiaraos unter der Erde verschwunden war: ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς, ἀμφότερον, μάντιν τ' ἀγαθὸν καὶ δουρὶ μάρ νασθαι, welcher Gedanke der kyk- lischen Thebais entnommen war ( αμφότερον μάντις τ᾽ ἀγαθὸς καὶ δουρί μάχεσθαι, vgl. Hom. Γ 179 αμφότερον βασιλεύς τ' ἀγαθὸς κρατ τερός τ' αἰχμητής), danach Soph. Ο. Κ. 1313 δορυσσούς Αμφιάρεως, τὰ πρῶτα μὲν δόρει κρατύνων, πρῶτα δ' οἰωνῶν ὁδοῖς.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-386

205
206
Ομολωίσιν : Schol. ἀπὸ Ὁμο λωΐδος τῆς θυγατρὸς Νιόβης. Vgl. dagegen Schol. zu Eur. Phoen. 1119: αὗται οὕτως ἐκλήθησαν ἀπὸ Ὁμο λωέως τοῦ Ἀμφίονος . . Αριστόδημος δέ φησιν αὐτὰς οὕτως κληθῆναι διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ Ὁμολώου ἥρωος ( ὄρους P. Rabbe, vgl. Paus. ΙΧ 8, 6). κατὰ δὲ τοὺς ψευδολογεῖν βουλομένους ἀπὸ μιᾶς τῶν Νιόβης θυγατέρων Ομολωίδος und Hesych. Ομολωΐδες· πύλαι ἐν Θήβαις und Ομολῶιος Ζεύς. Θήβησιν οὕτω προσαγορεύεται ὁ Ζεύς.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-387

207
208
Vgl. 369 f. Hesych. βάζειν· λέγειν. Vgl. Hes. Εργ. καὶ Ἡμ. 186 μέμψονται δ᾽ ἄρα τοὺς χαλεποῖς βάζοντε ἔπεσσι. Unnötig Blaydes κακοῖς ἰάπτει.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-388

209
210
τὸν ἀνδροφόντην, wie er direkt sagt & άνδροφόντης. Schol. ἐπεὶ τοὺς Μέλανος ἀπέκτεινεν παι- δας Αλκάθουν καὶ Λυκαυγέω (4 υ- κωπέα Butler). Hermann stellt 559-562 nach 565, weil solche Schmähungen eher dem Polynikes gebühren. Aber Apollod. III 6, 8 berichtet von Amphiaraos, daß er den Tydeus haßte, weil dieser gegen seinen Willen die Argiver überredet hatte gegen Theben zu ziehen. Den Zuschauern war wohl das Nähere aus der kyklischen Thebais bekannt.

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-389

211
212
τῶν κακῶν, den Haupt- anstifter dieses unseligen Krieges. (Hermann πημάτων.)

561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-390

213
214
λητῆρα für κλητῆρα H. L. Ahrens nach dem Schol. ἱερέα unter Vergleichung von Hesych. λητῆρες· ἱεροὶ στεφανοφόροι und λήτειραι· ἱέρειαι τῶν σεμνῶν θεῶν. Vgl. Αg. 736 ἱερεὺς ἄτας. Tydeus macht sich zum Diener der Erinys, weil er den Fluch des Ödipus er- füllen hilft.

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-391

215
216
τ' ist wohl zu tilgen. Das abstrakte βουλευτήριον erhöht die Bitterkeit. ` Vgl. Eur. Androm. 446 Σπάρτης ἔνοικοι, δόλια βουλευ- τήρια.

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-392

217
218
προυσελῶν ὁμόσπορον ( Μ. Schmidt für προσμόραν ἀδελφεόν) S. V. a. προπηλακίζων ἀδελφόν. Vgl. Prom. 454, Aristoph. Frö. 730, Etym. Μ. S. 690, 11 προυσελεῖν λέγουσι τὸ ὑβρίζειν, Hesych. πρου- γελεῖν· προπηλακίζειν.

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-393

219
220
ἐξυπτιάζων ὄμμα (so Schütz für ὄνομα): das Gesicht zurück- beugend und das Auge zum Him- mel richtend.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-394

221
222
δὶς (Blomfield für δίς τ ἐνδατούμενος: Schol. εἰς δύο διαι- ρῶν τὸ ὄνομα τοῦ Πολυνείκους, τὸ πολὺ καὶ τὸ νεῖκος. Diese Ety- mologie kehrt 645, 815 wieder. Vgl. Eur. Phoen. 636 ἀληθῶς δ᾽ ὄνομα Πολυνείκη πατὴρ ἔθετό σοι θείᾳ προνοίᾳ νεικέων ἐπώνυμον. Wenn ἐν τελευτῇ richtig ist (Hermann δυσεκτέλευτον), so scheint es zu bedeuten am Ende seiner Schmäh- worte", so daß er diese abschließt mit ὦ Πολύνεικες, πολὺ νεῖκος. Vgl. übrigens 920.

566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-395

223
224
καλεῖ Πολυνείκους βίαν, λέγει δέ für καλεῖ λέγων, vgl. Soph. Ο. Τ. 779 ἀνὴρ γὰρ ἐν δείπ νοις με καλεῖ παρ᾽ οἴνῳ, πλασ- τὸς ὡς εἴην πατρί.

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-396

225
226
τοῖον: Schol. καθ᾽ ὑπόκρισιν, wie τοῖον bei Homer in Stellen wie ϋ 302 μείδησε δὲ θυμῷ σαρδά- νιον μάλα τοῖον von dem Vor- tragenden durch äußere Nach- ahmung zum Ausdruck gebracht wurde. Daraus hat sich der Ge- brauch wie in Hik. 405 εἴ πού τι μὴ τοῖον τύχοι , wenn etwas nicht nach Wunsch gehen sollte “ ent- wickelt. Vgl. Hesych. τοῖον· οὕτως ἀγαθόν· τάσσεται καὶ ἐπὶ θαυμαστ μου, also hier: ,, fürwahr, rechtes, ein prächtiges Werk ist es". ein

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-397

227
228
Vgl. Hom. Β 119 αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ᾽ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.

569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-398

229
230
Soph. Ant. 199 Πολυνείκη ὃς γῆν πατρώαν καὶ θεοὺς τοὺς ἐγγενεῖς . . ἠθέλησε μὲν πυρὶ πρῆσαι κατάκρας κτέ.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-399

231
232
ἐπακτόν kennzeichnet den Vaterlandsverrat. Vgl. 1010.

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-400

233
234
,, Wie wer seine Mutter schlägt ( ὁ μητραλοίας), eine un- sühnbare Schuld auf sich lädt, so kann es zwischen dem eroberten Vaterlande und dir keine Aus- söhnung geben" ( πληγήν für πηγήν hat Seidler hergestellt). In dich- terischer Weise werden Vergleichung und eigentlicher Gedanke neben- einander gestellt, mit τὲ τὲ auch Ag. 76 f., mit τὲ . . καὶ ebd. 334f., anderswo mit καὶ, τὲ, δὲ (z. B. Hik. 232f.), uèv δὲ, οὔτε οὔτε. Vgl. Schiller Piccolomini II 6,,Die hohe Flut ist's, die das schwere Schiff vom Strande hebt, und jedem einzelnen wächst das Gemüt im großen Strom der Menge".

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-401

235
236
Ritschl vermutet τόνδε πιανῶ γύην wegen des folgenden χθονός. πιανῶ: Bei der Flucht der Argiver öffnete ein Blitz des Zeus dem Amphiaraos die Erde. Von ihr samt seinem Viergespann auf- genommen lebte er unter der Erde fort und wirkte segensreich als gefeierter Orakelgott ( οὐκ ἄτιμον 576) durch Weissagung und Heilung von Kranken. Pind. Ol. VI 13 ff., Nem. IX 24 ff., Soph. El. 837 ff., Cic. de div. I 40. Das bedeutendste Heiligtum des Amphiaraos war bei Oropos (Paus. I 34, 3).

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-402

237
238
Weil der cod. Med. von erster Hand εὔκηλον ἔχων bietet, vermutet Donner εὐκήλως ἔχων, was dem Charakter des Amphiaraos gut entspricht. Vgl. Eur. Phoen.

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-403

239
240
σῆμα: Eur. Phoen. 1111 Αμ- φιάραος, οὐ σημεῖ᾽ ἔχων ὑβρισμέν', ἀλλὰ σωφρόνως ἄσημ᾽ ὅπλα. κύκλω: Dindorf σάκει, vielleicht κύτει, wenn das vorausgehende εὔκυκλον richtig ist.

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-404

241
242
Der Vers wird häufig auch in der Form οὐ γὰρ δοκεῖν δίκαιος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει zitiert. Aber ἄριστος könnte mit Bezug auf den Namen Αριστείδης gebraucht sein. Vgl. Sall. Cat. c. 54 esse quam videri bonus malebat (Cato).

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-405

243
244
ἄλοκα: Krebs ώλκα des Äschyleischen Rhythmus halber, vgl. Hom. Ν 707, σ 375. ,,Aus tiefer Furche im Geiste Frucht erntend" d. i. wohlüberlegte und tiefgewurzelte Grundsätze und ernste Gesinnung hegend. Vgl. Pers. 145 φροντίδα κεδνὴν καὶ βαθύβουλον, Theogn. 1051 μή ποτ' ἐπειγόμενος πρήξῃς χρέος, ἀλλὰ βαθείῃ τῇ φρενί βούλευσαι σῷ ἀγαθῷ τε νόω, Suid. unter βαθεῖαν αὔλακα: μεταφορικῶς ἀπὸ τούτου βαθείας φρένας καὶ κεκρυμμένας σημαίνει. — διὰ φρε νός wie Soph. Ant. 639 οὕτω χρὴ διὰ στέρνων ἔχειν, 1060 τακί- νητα διὰ φρενῶν.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-406

245
246
Vgl. Aristoph. Lys. 406 τοιαῦτ᾽ ἀπ' αὐτῶν βλαστάνει βου- λεύματα.

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-407

247
248
δεινός: Schol. δυσκατέρ- γαστος.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-408

249
250
ξυναλλάσσοντος, Schol. συνά- γοντος. ὄρνις, omen, Vorzeichen, Verhängnis. Vgl. Soph. Ο. Τ. 52 ὄρνιθι γὰρ καὶ τὴν τότ᾽ αἰσίῳ τύχην παρέσχες ἡμῖν.

587-588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-409

251
252
Der Zusatz καρπὸς οὐ κομιστέος leitet auf den folgenden allgemeinen Gedanken über: von diesem Felde soll man keine Frucht ernten; denn von einem Felde des Unheils kann man nur Tod als Frucht ziehen". Der Scholiast führt den Spruch an: λύμης χωρίον ἡ τῶν πονηρῶν φιλία. Vgl. Pers. 823 ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσε στάχυν. ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος. Die Konstruktion ἄρουρα θάνατον ἐκκαρπίζεται entspricht dem aktiven ἀρούρᾳ θάνατον ἐκ- καρπίζειν. Vgl. 610.

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-410

253
254
θερμοῖς wie Eum. 563 ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ, leidenschaftlich und rücksichtslos. πανουργία: abstr. pro concreto (einer frechen Gesell- schaft), wenn der Text richtig ist (Dindorf καὶ πανουργίας πλέως, vielleicht σὺν πανουργίᾳ τινί). Be- nützt ist der Gedanke von Antiphonл. τ. Ἡρώδου φόνου § 82 οἶμαι γὰρ ὑμᾶς ἐπίστασθαι, ὅτι πολλοὶ ἤδη ἄνθρω ποι μὴ καθαροὶ χεῖρας ἢ ἄλλο τι μίασμα ἔχοντες συνεισβάντες εἰς τὸ πλοῖον συναπώλεσαν μετὰ τῆς αὐτῶν ψυχῆς τοὺς ὁσίως διακειμένους τὰ πρὸς τοὺς θεούς, vgl. Eur. El. 1354 ἀδικεῖν μηδεὶς θελέτω μηδ᾽ ἐπιόρ κων μέτα συμπλείτω, Hik. 223 χρὴ γὰρ οὔτε σώματα ἄδικα δικαίοις τὸν σοφὸν συμμιγνύναι κοινὰς γὰρ ὁ θεὸς τὰς τύχας ἡγούμενος τοῖς τοῦ νοσοῦντος πήμασιν διώλεσε τὸν οὐ νοσοῦντα κοὐδὲν ἠδικηκότα, Hor. carm. III 2, 26 vetabo, qui Cereris sacrum volgarit arcanae, sub isdem sit trabibus fragilemque mecum solvat phaselon.

591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-411

255
256
Θεόπτυστος ist noch stärker als θεοῖς ἐχθρός.

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-412

257
258
ξὺν πολίταις ἀνδράσιν ἐδάμη

593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-413

259
260
ἐχθρόξενος, einer der das Gastrecht nicht ehrt, in anderem Sinne 608.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-414

261
262
ἐκδίκως, ἀναξίως, unschuldig. Prien vermutet ansprechend ἐκδί- κοις (,,in das gleiche Fanggarn mit den Ungerechten verstrickt",,,mit- gefangen mitgehangen"). Mit Recht auch scheint Dindorf diesen Vers nach dem folgenden gestellt zu haben, sodaß er die Erklärung zu παγκοίνῳ gibt. Der Dichter be- müht sich die Leiden der Guten zu entschuldigen. Solche Gedanken einer Theodicee behandelt der Dichter auch Eum. 553 ἑκὼν δ' ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολ- βος ἔσται, πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ' ἂν γένοιτο wie Euripides Hipp. 1102 ff.

595. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-415

263
264
Vgl. Hom. Μ 37 Διὸς μάτ στιγι δαμέντες, Ν 812 ἀλλὰ Διὸς μάστιγι κακῇ ἐδάμημεν ᾿Αχαιοί. ἐδάμη ist gnom. Aorist. 8991. βία φρενῶν wie Hik. 806 βία καρδίας, Eur. Alk. 829 βία θυ μου: „welche wider ihren Sinn danach streben die lange Um- biegung die nicht in die Heimat, sondern in den Hades führt zurückzulegen“ d. h. die unbewußt ihrem Untergang entgegenstreben (tragisches Leid). Der Ausdruck καμπὴν (so Heimsöth für πομπὴν) . . πάλιν μολεῖν ist von dem Doppel- lauf der Rennbahn hergenommen wie Ag. 356 κάμψαι διαύλου θά- τερον κώλον πάλιν (von der Rück- kehr in die Heimat). Mit der iro- nischen Färbung des Ausdrucks vgl. Eur. Iph. Τ. 480 ὡς διὰ μακροῦ μὲν τήνδ' ἐπλεύσατε χθόνα, μακρὸν δ᾽ ἀπ᾿ οἴκων χρόνον ἔσεσθ' ἀεὶ κάτω.

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-416

265
266
Διὸς θέλοντος d. i. Zeus wird es nicht hindern. συγκαθελ- κυσθήσεται, er wird mit ihnen zu- sammen (in den Untergang) hinab- gezogen werden.

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-417

267
268
σφέ, αὐτόν, dagegen 604 wie 617 s. v. a. αὐτούς. μηδέ, gar nicht, sodaß eigentlich gar kein Gegenkämpfer nötig ist.

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-418

269
270
ἄθυμον für ἄθυμος Turne- bus, da λήματος κάκῃ ( ἀψυχίᾳ 370) sich nur mit μηδὲ προσβαλεῖν ver- binden kann. Amphiaraos wird gegen den Vorwurf feiger Flucht in Schutz genommen, vgl. Pind. Nem. IX 24 ὁ δ᾽ Αμφιάρῃ σχίσσεν κεραυνῷ παμβία Ζεὺς τὴν βαθύ στερνον χθόνα, κρύψεν δ᾽ ἅμ᾽ ἵπ- ποις, δουρὶ Περικλυμένου πρὶν νῶτα τυπέντα μαχαταν θυμὸν αἰσχυν θῆμεν.

604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-419

271
272
χρή von der Bestimmung des Schicksals wie häufig.

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-420

273
274
καρπός, Erfolg, Erfüllung (Schol. εἰ ταῖς τοῦ ᾿Απόλλωνος μαν- τείαις τέλος ἔνι). Vgl. Εum. 717 χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καί Διὸς ταρβείν κελεύω μηδ' ἀκαρπώτους κτίσαι. Ohne Not also vermutet Burges κύρος.

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-421

275
276
D. h. wenn er weiß, daß seine Worte doch nichts helfen, schweigt er lieber. Deshalb behält er sein Wissen über den Unter- gang des Heeres für sich. Vgl. zu 1. Ritschl setzt den Vers nach 611, WO er eine sehr passende Stelle hat. Man würde aber dann in 612 εὖ φρονεῖν für εὐτυχεῖν erwarten (vgl. Ag. 918 τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν Θεοῦ μέγιστον δώρον, Soph. Ant.

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-422

277
278
W. Headlam vermutet ὅμως δὲ καὶ τῷ.
279
280
Im älteren Epos ist Peri- klymenos, der Sohn des Poseidon, Gegner des Amphiaraos.

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-423

281
282
ἐχθρόξενος, inimicus hosti- bus.

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-424

283
284
νοῦν φύειν wie φῦσαι φρέ- νας Soph. Ο. Κ. 804, El. 1463, σάρκα (vgl. Ag. 72 σαρκὶ παλαιᾷ) φύειν wie φῦσαι ὀδόντας, πώγωνα, πτερά oder σῶμα γεννᾶν μέγα Soph. Αi.

610-611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-425

285
286
ποδῶκες, nämlich ἐστί. οἷμα (so Weil für ὄμμα), der stür- mische Angriff (impetus), wie Hom. Π 752 οἷμα λέοντος ἔχων. χεῖρα (vgl. gu 588) . . βραδύνεται . . δορὶ (so Schütz für δόρυ): mit der Hand ist er nicht langsam, wenn es gilt eine vom Schilde entblößte Stelle mit der Lanze schnell zu treffen. Vgl. Eur. Phoen. 1384 εἰ δ᾽ ὄμμ' ὑπερσχὸν ἴτυος ἕτερος μάθοι, λόγχην ἐνώμα στόματι ( καμακι Stadtmüller) προφθῆναι θέλων.

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-426

287
288
D. i. Glück aber, eine Gabe der Götter, gehört auch zum Siege.

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-427

289
290
Schol. τὰ ἀπὸ τοῦ πολέμου κακὰ ἀπὸ τῆς γῆς ἐπὶ τοὺς ἐπελ- θόντας τρέποντες. Indes ist γᾶς von ἐπιμόλους abhängig.

616-617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-428

291
292
Schol. ἀποβαλὼν δὲ αὐτοὺς ὁ Ζεὺς ἔξω τῶν τειχῶν διαφθείρειεν κεραυνῷ. Vielmehr ist πύργων δ' ἔκτοθεν mit κάνοι zu verbinden: βαλών κεραυνῷ. πύργων δ' ἔκτοθεν κάνοι σφε Ζεὺς

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-429

293
294
δή, weil er zum letzten ge- kommen ist. Dindorf τὸν πρὸς ἑβδόμαις πύλαις, vielleicht hat es τὸν πύλαις ἐφ' ἑβδόμαις geheißen. ἑβδόμαις, Κρηναίαις wie Eur. Phoen. 1123 ὁ σὸς δὲ Κρηναίαισι Πολυνείκης πύλαις Αρη προσῆγε.

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-430

295
296
πόλει: passend vermutet F. W. Schmidt γένει.

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-431

297
298
Er fleht, er möge, nach- dem er die Türme erstiegen habe und dem Lande als Herrscher aus- gerufen sei, nach Anstimmung froh- lockenden Siegesjubels über die Eroberung der Stadt mit dir zu- sammentreffen" u. s. w. αλώσιμος παιάν wie αλώσιμος βάξις Ag. 10. In κτανών liegt das Haupt- gewicht des Gedankens: er will den Bruder entweder töten, mag er dabei auch selber fallen, oder ihn lebend aus dem Lande jagen, wie er einst von ihm schmählich aus dem Lande gejagt worden sei“. Vgl. Cho. 437 ἔπειτ' ἐγὼ νοσφίσας ὀλοίμαν, Soph. Αi. 390 πῶς ἂν ὀλέσας βασιλῆς τέλος θάνοιμι καύ τός; — ἀτιμαστήρ wie man ἐκβάλ λειν τινὰ ἄτιμον sagt (Eur. Med. 1357, 438, Phoen. 627, 1761, Bakch. 1313, Soph. O. T. 670, Phil. 1028), sodaß ἀτιμαστῆρα τὼς ἀνδρηλάτης (die Handschriften geben ἀνδρηλά- την infolge eines Milverständnisses) s. v. a. ἀνδρηλάτην τὼς ἀνδρηλάτης bedeutet ( σῶς ἀνδρηλάτης Madvig). τως: zu 471.

626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-432

299
300
θεοὺς γενεθλίους wie ἐγγε νεῖς 569.

627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-433

301
302
ἐποπτῆρας: zu 472. ἀραί (620). · λιταί

628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-434

303
304
ὅς (suus) noch Eum. 367. πάγχυ, welches zu ἐποπτῆρας γενέ- σθαι gehört, kommt bei den Tra- gikern nur hier vor.

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-435

305
306
εὔκυκλον wie 577. Der Schol. führt die Variante εὔθετον an mit der Erklärung εὐβάστακτον.

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg004-wecklein1902-com-ger1-436

307
308
διπλοῦν bezieht sich auf die zwei Figuren.