Persians. Aeschylus. ed. Gottfried Hermann. Lipsiae. 1852.
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 703-851 focus
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.
Ἄτοσσα
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
1
ὡς ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ:
2
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
3
715
Δαρεῖος
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
715
Ἄτοσσα
οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δαρεῖος
τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Ἄτοσσα
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δαρεῖος
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε
6
πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
Ἄτοσσα
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.
Δαρεῖος
καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;
Ἄτοσσα
ὧδ᾽
7
ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Δαρεῖος
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
Ἄτοσσα
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δαρεῖος
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;
Ἄτοσσα
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Δαρεῖος
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
Ἄτοσσα
Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ
10
τις γέρων.
Δαρεῖος
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
Ἄτοσσα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
Δαρεῖος
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
Ἄτοσσα
Δαρεῖος
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;
Ἄτοσσα
ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽
13
ἔνι στάσις.
739
Δαρεῖος
φεῦ, ταχεῖά γ᾽ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδ᾽ ἐμὸν
Ζεὺς ἐπέσκηψεν
14
τελευτὴν θεσφάτων: ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδ᾽ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς:
ἀλλ᾽ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δ᾽ ἐμὸς τάδ᾽ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει:
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ:
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδ᾽ οὐ νόσος
17
φρενῶν
750
εἶχε παῖδ᾽ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
Ἄτοσσα
ταῦτά τοι
18
κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης: λέγουσι δ᾽ ὡς σὺ μὲν μέγαν
19
τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δ᾽ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδ᾽ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδ᾽ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμ᾽ ἐφ᾽ Ἑλλάδα.
759
Δαρεῖος
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν
20
ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ:
765
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν:
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
21
τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις:
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε
22
στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος
23
ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι: τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
κἀγὼ πάλου τ᾽
26
ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ.
780
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος
27
νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς:
εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.
787
Χορός
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
Δαρεῖος
εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
Χορός
πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
Δαρεῖος
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους
28
ἄγαν.
Χορός
ἀλλ᾽ εὐσταλῆ
29
τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
Δαρεῖος
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
30
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
Χορός
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
800
Δαρεῖος
παῦροί γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα: συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δ᾽ οὔ.
κεἴπερ τάδ᾽ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δ᾽ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον
31
πίασμα Βοιωτῶν χθονί:
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει
32
παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων:
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδ᾽ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς:
810
βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι, δαιμόνων θ᾽
33
ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκ᾽,
34
ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσταγὴς
35
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος
36
λόγχης ὕπο:
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν
37
ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθ᾽ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτ᾽ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
38
πινύσκετ᾽ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθ᾽ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δ᾽, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσ᾽ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσ᾽ ὑπαντίαζε παιδί. παντὶ
39
γὰρ
κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλ᾽ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις:
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δ᾽ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετ᾽, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχὴν διδόντες ἡδονῇ
40
καθ᾽ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
843
τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
Χορός
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι
ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
Ἄτοσσα
ἄλγη, μάλιστα δ᾽ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλ᾽ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου
43
πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατ᾽ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
852
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 703-851 focus
Δαρεῖος
ἀλλʼ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,
τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομʼ εὐγενὲς γύναι,
κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705
λέξον· ἀνθρώπεια δʼ ἄν τοι πήματʼ ἂν τύχοι βροτοῖς.
πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δʼ ἐκ χέρσου κακὰ
γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ, πρόσω.
Ἄτοσσα
ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ
ὡς ἕως τʼ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710
βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.
πάντα γάρ, Δαρεῖʼ ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ.
διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθʼ, ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715
Δαρεῖος
τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715
Ἄτοσσα
οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.
Δαρεῖος
τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.
Ἄτοσσα
θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.
Δαρεῖος
πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;
Ἄτοσσα
ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720
Δαρεῖος
πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;
Ἄτοσσα
μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.
Δαρεῖος
καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·
Ἄτοσσα
ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.
Δαρεῖος
φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725
Ἄτοσσα
ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.
Δαρεῖος
καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;
Ἄτοσσα
ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.
Δαρεῖος
ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;
Ἄτοσσα
πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730
Δαρεῖος
ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.
Ἄτοσσα
Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.
Δαρεῖος
ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.
Ἄτοσσα
μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—
Δαρεῖος
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735
Ἄτοσσα
ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.
Δαρεῖος
καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;
Ἄτοσσα
ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.
739
Δαρεῖος
φεῦ, ταχεῖά γʼ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδʼ ἐμὸν
Ζεὺς ἀπέσκηψεν τελευτὴν θεσφάτων· ἐγὼ δέ που
740
διὰ μακροῦ χρόνου τάδʼ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς·
ἀλλʼ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.
νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.
παῖς δʼ ἐμὸς τάδʼ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει·
ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745
ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ·
καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις
περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,
θνητὸς ὢν θεῶν τε πάντων ᾤετʼ, οὐκ εὐβουλίᾳ,
καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδʼ οὐ νόσος φρενῶν
750
εἶχε παῖδʼ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος
οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.
Ἄτοσσα
ταῦτά τοι κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται
θούριος Ξέρξης· λέγουσι δʼ ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις
πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δʼ ἀνανδρίας ὕπο
755
ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δʼ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.
τοιάδʼ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν
τήνδʼ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμʼ ἐφʼ Ἑλλάδα.
Δαρεῖος
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδʼ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδʼ ὤπασεν,
ἕνʼ ἄνδρʼ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765
ἄλλος δʼ ἐκείνου παῖς τόδʼ ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
τρίτος δʼ ἀπʼ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τʼ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδʼ ἦν χρέος.
ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δʼ Ἀρταφρένης.
κἀγὼ πάλου τʼ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780
ἀλλʼ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δʼ ἐμὸς παῖς ὢν νέος νέα φρονεῖ,
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·
εὖ γὰρ σαφῶς τόδʼ ἴστʼ, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδʼ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματʼ ἔρξαντες τόσα.
787
Χορός
τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις
λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι
πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;
Δαρεῖος
εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790
μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν.
αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.
Χορός
πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;
Δαρεῖος
κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.
Χορός
ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795
Δαρεῖος
ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις
στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.
Χορός
πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων
περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;
800
Δαρεῖος
παῦροι γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800
χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα
βλέψαντα· συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δʼ οὔ.
κεἴπερ τάδʼ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ
λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.
μίμνουσι δʼ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805
ἄρδει, φίλον πίασμα Βοιωτῶν χθονί·
οὗ σφιν κακῶν ὕψιστʼ ἐπαμμένει παθεῖν,
ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων·
οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδʼ οὐ θεῶν βρέτη
ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς·
810
βωμοὶ δʼ ἄιστοι, δαιμόνων θʼ ἱδρύματα
πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.
τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα
πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν
κρηνὶς ἀπέσβηκʼ ἀλλʼ ἔτʼ ἐκπιδύεται.
815
τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσφαγὴς
πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος λόγχης ὕπο·
θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ
ἄφωνα σημανοῦσιν ὄμμασιν βροτῶν
ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820
ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσʼ ἐκάρπωσεν στάχυν
ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.
τοιαῦθʼ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
μέμνησθʼ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις
ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825
ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν
φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.
πρὸς ταῦτʼ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,
πινύσκετʼ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830
λῆξαι θεοβλαβοῦνθʼ ὑπερκόμπῳ θράσει.
σὺ δʼ, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,
ἐλθοῦσʼ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς
λαβοῦσʼ ὑπαντίαζε παιδί. πάντα γὰρ
κακῶν ὑπʼ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835
στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.
ἀλλʼ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις·
μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.
ἐγὼ δʼ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.
ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετʼ, ἐν κακοῖς ὅμως
840
ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθʼ ἡμέραν,
ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.
843
τοιαῦθʼ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια
Χορός
ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι
ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.
Ἄτοσσα
ὦ δαῖμον, ὥς με πόλλʼ ἐσέρχεται κακὰ
845
ἄλγη, μάλιστα δʼ ἥδε συμφορὰ δάκνει,
ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι
ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.
ἀλλʼ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων
ὑπαντιάζειν παιδί μου πειράσομαι.
850
οὐ γὰρ τὰ φίλτατʼ ἐν κακοῖς προδώσομεν.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 759 focus
Δ.Α.
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης᾿ Ασίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσε,
τρίτος δ᾽ ἀπ᾿ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνὴρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
πέμπτος δὲ Μέρδις ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρα
θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομός τ᾽ Ἀρταφρένης.
κἀγὼ πάλου τ᾽ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος φρονεῖ νέα,
κου μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 759 focus
Χορός
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 759 focus
ΔΑΡΕΙΟΣ
Τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον,
αἰείμνηστον
ἀείμν-, οἷον οὐδέπω
760
τόδ' ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ' ὤπασεν,
ΠΕΡΣΑΙ
ΔΑΡΕΙΟΣ
ἕν' ἄνδρ' ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765
ἄλλος δ' ἐκείνου παῖς τόδ' ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν
ᾠακοστρόφουν
φακοστρόφουν.
Τρίτος δ' ἀπ' αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ·
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ἴθυνε στρατόν.
Πέμπτος δὲ Μάρδις ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
θρόνοισί τ' ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν οἷς τόδ' ἦν χρέος·
1
κἀγὼ πάλου
τ'
δ' ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780
ἀλλ' οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.
Ξέρξης δ' ἐμὸς παῖς
ὢν νέος
νέος ὢν (ἐὼν) νέα φρονεῖ
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·
εὖ γὰρ σαφῶς τόδ' ἴστ', ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς οἳ κράτη τάδ' ἔσχομεν
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ' ἔρξαντες τόσα.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 759 focus
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου
765
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ.
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.
τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
770
ἄρξας ἔθηκεν πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ·
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
775
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ
ΔΑ.
θρόνοισί τ᾿ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δ᾽ Ἀρταφρένης.
780
κἀγὼ πάλου τ᾽ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ.
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει·
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς νέος ἐὼν νέα φρονεῖ
κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς.
785
εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽, ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἱ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.
ΧΟ.
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 759 focus
ΔΑ.
τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον
μέγιστον ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760
τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,
ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,
ἕν᾽ ἄνδρα πάσης ᾿Ασίδος μηλοτρόφου
ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.
Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ.
765
ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν·
φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ὠιακοστρόφουν.
τρίτος δ᾽ ἀπ᾿ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,
ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·
Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770
Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίαι·
Apparatus Criticus
ὅστις τις om. ἱρὸn ἱερὸν ἤλπισε ἤλπιζε σχήσειν σχίσειν σφυρηλάτοις σφυρηλάταις πολλὴν πολὺν θεῶν τε θεῶν τε θ. δέ νόσος νόος πόνος πόρος μέγαν μέγα αἰχμάζειν ὀχμάζειν Ἑλλάδα Ἑλλάδι ἀείμνηστον αἰειμ. πεσόν πεσσὸν -κείνωσ᾽ εἰσπεσόν ἐξ οὗτε ἐξ οὐ γε ἕν᾽ ἄνδρα πάσης ἄνδρ᾽ ἁπάσης ᾿Ασίδος ἀσίδος ἀσιάδος μηλοτρόφου μητροτρόφου μετρολόφου εὐθυντήριον ἰθυντήριον ἦν ὁ πρῶτος ἦν γὰρ ὠιακοστρόφουν οἰακοστρ. πᾶσιν πᾶσαν
ΔΑ.
θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.
Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.
πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτραι
θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλωι
775
᾿Αρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις
ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.
[ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δ᾽ Αρταφρένης.]
ἐγὼ δ᾽ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον πάλου
κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῶι στρατῶι.
780
ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει·
Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος φρονεῖ νέα
κού μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς.
εὐ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽ ἐμοὶ ξυνήλικες,
ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
785
οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 703-850 focus
Darius
Since dread long ingrained in your mind restrains you,
cease, noble woman, venerable partner of my bed, from your tears and laments, speak to me with all frankness. Afflictions ordained for human life must, we know, befall mankind. For many calamities from the sea, many from the land, arise to mortal men if their span of life is extended far.
705
Atossa
O you who in prosperity surpassed all mortal men by your happy destiny,
since, so long as you gazed upon the beams of the sun, you lived a life of felicity, envied of all, in Persian eyes a god, so now too I consider you fortunate in that you died before you beheld the depth of our calamities. The whole tale, O Darius, you will hear in brief space of time: the power of
Persia
is ruined almost utterly.
710
715
Darius
How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State?
715
Atossa
Neither; but near
Athens
our whole host has been brought to ruin.
Darius
Tell me, what son of mine led our army there?
Atossa
Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.
Darius
Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?
Atossa
By both. There was a twofold front of double armies.
720
Darius
But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?
Atossa
By a clever device he yoked the
Hellespont
so as to gain a passage.
Darius
What! Did he succeed in closing the mighty
Bosporus
?
Atossa
Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.
Darius
Alas! Some mighty power came upon him so that he was not able to think clearly.
725
Atossa
Yes, since we can see the outcome, what ruin he wrought.
Darius
And how then did they fare that you now lament them?
Atossa
Disaster to the naval force brought ruin to the force on land.
Darius
And did the whole army utterly perish by the spear?
Atossa
Yes, and it is for this reason that the whole city of
Susa
groans at its desolation.
730
Darius
Alas for the loss of our warriors’ valiant force and defence!
Atossa
And the host of the Bactrians is lost, wholly destroyed: not even an old man is left.
Darius
Unhappy man, since he has brought to ruin the youth of our allies.
Atossa
But Xerxes, alone and forlorn, with scanty train, they say—
Darius
Met his end, how, tell me, and where? Of his safety is there any hope?
735
Atossa
To his joy he reached the bridge yoking the two continents.
Darius
And reached our continent in safety? Is this certain?
Atossa
Yes, a proven report establishes this. Doubt there is none.
739
Darius
Alas! The fulfilment of the oracles has indeed come swiftly, and it is my son upon whom
Zeus has caused their issue to descend. Yet I was confident that, only after long lapse of time, the gods would in some way bring them to accomplishment; nevertheless, when man hastens to his own undoing, the god too participates with him. A fountain of misfortune has now, I think, been discovered for all I love. A son of mine it was who, in his ignorance, brought these things to pass through youthful recklessness;
740
for he conceived the hope that he could by shackles, as if it were a slave, restrain the current of the sacred
Hellespont
, the
Bosporus
, a stream divine; he set himself to fashion a roadway of a new type, and, by casting upon it hammer-wrought fetters, made a spacious causeway for his mighty host. Mortal though he was, he thought in his folly that he would gain the mastery of all the gods,
745
yes, even over Poseidon. Must this not have been a disease of the soul that possessed my son? I fear that the plenteous treasure amassed by my toil may become the prey of the spoiler.
750
Atossa
This lesson impetuous Xerxes learned through conversation with evil men. For they kept telling him that, whereas you
won plentiful treasure for your children by your spear, he, on his part, through lack of manly spirit, played the warrior at home and did not increase his father’s wealth. Hearing such taunts many a time from evil counsellors, he planned this expedition and army against
Hellas
.
755
759
Darius
Therefore a calamity
dreadful and unforgettable has been caused by him, a desolating calamity such as never before befell this city of
Susa
since our Lord Zeus first ordained that one ruler should bear sway over all
Asia
with its flocks and wield the sceptre of its government.
760
For Medus was first to be the leader of its host; and another, his son, completed his work since wisdom ruled his spirit. Third, after him, Cyrus, blessed in good fortune, came to the throne and established peace for all his people.
765
The Lydians and Phrygians he won to his rule, and the whole of
Ionia
he subdued by force; for he won the favor of the gods through his right-mindedness. Fourth in succession, the son of Cyrus ruled the host. Fifth in the list, Mardus came to power, a disgrace to his native land
770
and to the ancient throne; but he was slain in his palace by the guile of noble Artaphrenes, with the help of friends whose duty this was.
Sixth came Maraphis, and seventh Artaphrenes.
1
And I in turn attained the lot I desired,
775
and many a campaign I made with a valiant force; but disaster so dire as this I brought not upon the state. Yet Xerxes my son, youth that he is, has the mind of youth and does not remember my injunctions. Be sure of this, my age-mates:
780
all of us who have held this sovereign power cannot be shown to have wrought ruin as great as this.
785
787
Chorus
What then, O king Darius? What is the intention of your words? How, after this reverse, may we, the people of
Persia
, best prosper in time to come?
Darius
If you do not take the field against the Hellenes’ land, even if the forces of the Medes outnumber theirs. The land itself is their ally.
790
Chorus
What do you mean? In what way
their ally?
Darius
It wastes with famine an enemy force which is too large.
Chorus
But we will dispatch a force of select and easily managed troops.
795
Darius
Not even the host which now remains in
Hellas
will be able to return to safety.
Chorus
How is that? Will not the whole barbarian army cross from
Europe
over the
Hellespont
?
800
Darius
Few indeed out of many, if it is right to put any faith in the oracles of Heaven, with regard to what has just been brought to pass; for they are fulfilled, not just some, while others fail. And if this is truth, it is through persuasion of vain hopes that he is leaving behind a body of picked troops.
800
They are now lingering where the plain is watered by the stream of Asopus which nourishes
Boeotia
’s fields. Here they will meet their crowning disaster in requital for their presumptuous pride and impious thoughts. For, on reaching the land of
Hellas
,
805
restrained by no religious awe, they ravaged the images of the gods and set fire to their temples. Altars have been destroyed, statues of the gods have been thrown from their bases in utter ruin and confusion. Therefore, since they wrought such evil, evil they suffer in no less measure; and other evils are still in store:
810
the spring of their woes is not yet quenched, but it still wells forth. For so great will be the mass of clotted gore spilled by the Dorian lance upon Plataean soil that heaps of dead will reveal, even to the third generation, a voiceless record for the eyes of men
815
that mortal man should not vaunt himself excessively. For presumptuous pride, when it has matured, bears as its fruit a crop of calamity, from which it reaps an abundant harvest of tears.
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold
Athens
and
Hellas
in your memory. Let no one of you,
820
through disdain of present fortune and lust for more, squander his abundant wealth. Zeus, in truth, is a chastiser of overweening pride and corrects with heavy hand. Therefore, now that my son has been warned to be prudent by the voice of God,
825
instruct him with admonitions of reason to cease from drawing the punishment of Heaven on himself by his vaunting rashness. And as for you, beloved and venerable mother of Xerxes, withdraw to the palace and bring from there clothing which is suitable for him, and prepare to meet your son. For
830
through grief at his misfortunes, the embroidered apparel which he was wearing has been torn into tattered shreds. Soothe him with words of kindness; for it is to your voice alone, I know, that he will listen. As for me, I depart to the darkness beneath the earth.
835
Farewell, Elders, and despite your troubles, rejoice while each day is yours; for wealth does not profit the dead at all.
The ghost of Darius descends
840
843
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold Athens and Hellas in your memory. Let no one of you,
Chorus
I grieve as I hear the many misfortunes that are now, and are yet to be, the lot of the barbarians.
Atossa
O God! How much grief assails me! But most of all this sorrow wounds me, to hear of the shameful clothes which are now worn by my son. But I will depart, and when I have brought appropriate garments from the palace,
845
I will make attempt to meet my son; for I will not forsake him whom I love so well in his affliction.
Exit
850
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 759 focus
GHOST OF DARIUS
Phrygians. and subdued by his prowess the whole of Ionia For god did not abhor him, because he was discreet. And fourth
1
in order a son of Cyrus ruled the host: and Smerdis reigned fifth, a disgrace to his country, and to the ancient throne: but valiant Artaphrenes, along with friends, whose part this was
2
, slew him in the palace by stratagem. And I too attained to the lot which I desired, and waged many wars with a large army; but I brought not such great mischief as this upon the city. But Xerxes my son, being young, has youthful thoughts, and bears not in mind my injunctions; for of this be ye well and distinctly assured, ye my compeers in age, all of us who held this sovereignty, could not be shown to have wrought so many evils.
CHORUS
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 759 focus
DARIOS
Aussi sont-ils bien les auteurs du désastre immense, inoubliable, qui a vidé cette cité de Suse comme aucun de ceux qui se sont jamais abattus sur elle, depuis le jour où sire Zeus a accordé à un seul homme le privilège de commander à toute l'Asie nourricière de brebis, ayant en mains
le sceptre qui dirige. Médos fut le premier chef du peuple en armes. Après lui, son fils acheva l'œuvre : la raison en lui gouvernait les passions. Le troisième après celui-là, Kyros, héros favorisé du sort, en prenant le pouvoir, établit la
paix entre les peuples frères, puis conquit la Lydie, la Phrygie et dompta par la force l'Ionie entière ; le Ciel ne lui était point hostile, car il était sage. Le fils de Kyros fut le quatrième chef de l'armée, et Mardis prit le pouvoir
le cinquième, opprobre de sa patrie et de ce trône antique, jusqu'au jour où le brave Artaphrénès le tua, par ruse, en son palais, aidé d'amis unis pour cette tâche. Et moi-même, quand le sort m'eut donné ce que je souhaitais,
j'entrepris bien des campagnes avec bien des armées : jamais pourtant je n'infligeai telle épreuve à mon pays. Mais mon fils Xerxès, jeune, pense en jeune homme et oublie mes avis. Sachez-le, en effet, ô mes compagnons,
même pris tous ensemble, nous ne saurions,
Aussi sont-ils bien les auteurs du désastre immense, inoubliable, qui a vidé cette cité de Suse comme aucun de ceux qui se sont jamais abattus sur elle, depuis le jour où sire Zeus a accordé à un seul homme le privilège de commander à toute l'Asie nourricière de brebis, ayant en mains
le sceptre qui dirige. Médos fut le premier chef du peuple en armes. Après lui, son fils acheva l'œuvre : la raison en lui gouvernait les passions. Le troisième après celui-là, Kyros, héros favorisé du sort, en prenant le pouvoir, établit la
paix entre les peuples frères, puis conquit la Lydie, la Phrygie et dompta par la force l'Ionie entière ; le Ciel ne lui était point hostile, car il était sage. Le fils de Kyros fut le quatrième chef de l'armée, et Mardis prit le pouvoir
le cinquième, opprobre de sa patrie et de ce trône antique, jusqu'au jour où le brave Artaphrénès le tua, par ruse, en son palais, aidé d'amis unis pour cette tâche. Et moi-même, quand le sort m'eut donné ce que je souhaitais,
j'entrepris bien des campagnes avec bien des armées : jamais pourtant je n'infligeai telle épreuve à mon pays. Mais mon fils Xerxès, jeune, pense en jeune homme et oublie mes avis. Sachez-le, en effet, ô mes compagnons,
même pris tous ensemble, nous ne saurions,
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 759 focus
Her brave hoſts
A Mede firſt led
y
. The virtues of his ſon
930
Fix'd firm the empire, for his temperate ſoul
Breath'd prudence.
Cyrus next, by fortune grac'd,
Adorn'd the throne, and bleſs'd his grateful friends
With peace: He to his mighty monarchy
935
Join'd Lydia, and the Phrygians; to his pow'r
Ionia bent reluctant; but the Gods
With victory his gentle virtues crown'd.
His ſon then wore the regal diadem.
Next, to diſgrace his country, and to ſtain
940
The ſplendid glories of this ancient throne,
Roſe Mardus: him with righteous vengeance fir'd
Artaphrenes, and his confederate chiefs,
Cruſh'd in his palace:
Maraphis aſſum'd
945
The ſceptre:
after him Artaphrenes.
Me next to this exalted eminence,
Crowning my great ambition, fortune rais'd;
In many' a glorious field my glittering ſpear
950
Flamed in the van of Perſia's numerous hoſts;
But never wrought ſuch ruin to the ſtate.
Xerxes, my ſon, in all the pride of youth
Liſtens to youthful counſels, my commands
No more remember'd:
955
hence, my hoary friends,
Not the whole line of Perſia's ſceptred lords,
You know it well, ſo waſted her brave ſons.
CHORUS.
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 759 focus
Il primo duce
delle genti fu Medo.
Il figliuol suo
compie' secondo questo ufficio: e senno
reggea la barra del suo cuore.
870
Terzo
Ciro beato, che agli amici tutti
largí pace, regnando, e il popol Frigio
e il Lidio conquistò, la Ionia tutta
con la forza cacciò: ché senno aveva,
875
né l'odïava il Nume.
Quarto Ciro
diresse poi le genti;
e Mardo, quinto,
onta alla patria ed agli aviti seggi.
880
Con un inganno lui nella sua reggia
spense Artaferne il buono e i suoi compagni
nella congiura. Fu Marafi sesto,
e settimo Artaferne.
lo poi, la sorte
885
a cui miravo ottenni, e molte gesta
compiei con grandi schiere. Oh! ma non mai
in tal rovina la città disfeci.
Ma Serse, il figlio mio giovane, pensa
giovanilmente, ed i consigli miei
890
non ricorda.
Poiché voi ben sapete,
vecchi compagni miei: di quanti avemmo
questo regio poter, nessuno reo
potrà sembrare mai di simil danno!
895
CORIFEO
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 759 focus
Ex quo hunc honorem Iupiter rex præbuit,
710
Vnum uirum omnium Afie diuiti
Imperare, habentem moderatorium fceptrum.
Confilium erat primus dux exercitus,
Alter eius filius negotium perfecit,
Mentes enim eius animum gubernabant.
715
Tertius ab illo Cyrus felix uir,
Imperans omnem pacem tribuit amicis.
Lydos Phrygasq; acquifiuit,
Totamq; Ioniam perdomuit ui.
Deus non odio habuit, quòd prudens fuerit.
720
Cyri filius quartus rexit exercitum:
Quintus uerò Smerdes imperauit ad dedecus patriæ,
Et folio antiquo:hunc cum dolo
Interfecit Artaphrenes bonus domi,
Cum uiris aimicis, quibus erat opus.
725
Et ego fortitus fum hanc fortem ut uolui,
Multaq; debellaui magno exercitu.
Sed non tale malum ingeßi urbi.
Xerxes filius meus cum sit iuuenis, pueritiæ ſapit,
Neq; memor meorum mandatorum eft.
730
Manifestè enim ſcitis mei coetanei
Omnes uos, quòd cum imperium quidě teneremus,
Nunquam uifi fumus tanta mala facere.
Cho.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 759 focus
Therefore through them hath come calamity
Most huge and past forgetting; nor of old
Did ever such extermination fall
775
Upon the city Susa. Long ago
Zeus in his power this privilege bestowed,
That with a guiding sceptre one sole man
Should rule this Asian land of flock and herd.
Over the folk a Mede, Astyages,
780
Did grasp the power: then Cyaxares ruled
In his sire's place, and held the sway aright,
Steering his state with watchful wariness.
Third in succession, Cyrus, blest of Heaven,
Held rule and 'stablished peace for all his clan:
785
Lydian and Phrygian won he to his sway,
And wide Ionia to his yoke constrained,
For the god favoured his discretion sage.
Fourth in the dynasty was Cyrus' son,
And fifth was Mardus, scandal of his land
790
And ancient lineage. Him Artaphrenes,
Hardy of heart, within his palace slew,
Aided by loyal plotters, set for this.
And I too gained the lot for which I craved,
And oftentimes led out a goodly host,
795
Yet never brought disaster such as this
Upon the city. But my son is young
And reckless in his youth, and heedeth not
The warnings of my mouth. Mark this, my friends,
Born with my birth, coeval with mine age—
800
Not all we kings who held successive rule
Have wrought, combined, such ruin as my son!
Chorus
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 759 focus
So wurde denn das ungeheure Werk von ihm
Volführt, das ewiggrause, wie kein anderes
Zerstörend Susa's Veste noch verödete,
735
Seit Zeus, der Herrscher, dieses Amt verordnet hat,
Daß über Asis' ganzes heerdenreiches Land
Ein Mann gebietend walte mit des Rechtes Stab.
Ein Meder war des Volkes erster Heeresfürst:
Sein Sohn nach ihm vollführte dieses große Werk;
740
Denn heller Sinn war seines Geistes Steuermann.
Als dritter folgte Kyros ihm, des Glückes Sohn,
Der seinen Völkern allzumal den Frieden gab.
Der Lyder Land gewann er und der Phryger Volk,
Und unterjochte mit Gewalt ganz Jonia.
745
Denn weil er klug war, zürnten ihm die Götter nicht.
Als vierter herrschte Kyros' Sohn in Persis' Volk.
Der fünfte Fürst war Merdis, eine Schmach dem Land
Und seinem alten Throne, den mit arger List
Der edle Artaphernes im Palast erschlug
750
Mit treuen Männern, denen das die Pflicht gebot.
Als sechster herrschte Maraphis, dann Artaphern.
Auch ich gewann das Erbe, das ich mir gewünscht,
Und viele Kämpfe focht ich aus mit vielem Volk;
Doch lud ich solches Wehe nicht auf dieses Land.
755
Mein Xerxes, jung an Jahren, denkt noch jugendlich,
Bewahrte nicht im Herzen, was ich ihm gebot.
Denn, Freunde meiner Jugend, euch ist wohlbekannt,
Daß alle wir, die dieses Reiches Macht gelenkt,
Dem Volke solchen Jammer nicht bereiteten.
760
Der Chor.
Commentary
Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus
771.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-693
Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus
768-773.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-116