Aeschylus Supplices 688

Ioannes Sanravius (Translator)

Fructifico uerò Iupiter perficiat prouentu terram
Omni tempeſtate.
Animantes paſcentes multiparas ſimiliter faciet.
650
Omne ex dijs accipiam. beatum cantum
Musæ deæ & cantores,
Ex caſto ore feratur
Fama amica citharæ.

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (9)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 710-735 focus
Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 710-735 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 688 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 688 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 688 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 688 focus
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 688 focus
Καρποτελῆ Καρποτελεῖ δέ τοι Ζεὺς ἐπικραινέτω
φέρματι γᾶν πανώρῳ·
680
πρόνομα δὲ βότ' ἀγροῖς βρότατος πολύγονα τελέθοι·
τὸ πᾶν τ' ἐκ δαιμόνων θάλοιεν λάθοιεν·
εὔφημον εὐφήμοις δ' ἐπὶ βωμοῖς
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 688 focus
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 688 focus
καρποτελῆ δέ τοι
Ζεὺς ἐπικραινέτω φέρματι γᾶν πανώρωι·
πρόνομα δὲ βότ᾽ ἀγροῖς πολύγονα τελέθοι·
690
τὸ πᾶν τ᾽ ἐκ δαιμόνων λάχοιεν.
εὔφημον δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
μοῦσαν θείατ᾿ ἀοιδοί·
ἁγνῶν τ᾽ ἐκ στομάτων φερέ-
σθω φήμα φιλοφόρμιγξ. –
695
Translations (7)
Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 710-735 focus
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 688 focus
And may Jove render the earth fruitful with increase at all seasons: and may the herds that feed before [the city] in like manner bear young abundantly. And may they receive every thing from the gods, and may the divine Muses and bards pour forth a well-omened strain; and from holy mouths let the lyre-loving song be wafted on.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 688 focus
sans cesse donner des chefs à ce pays; et qu'Artémis Hécate veille aux couches de ses femmes !

Que nul fléau meurtrier ne vienne ravager cette ville, en armant Arès, dieu des larmes, effroi des chœurs et des cithares, en éveillant la clameur des guerres civiles!

(Plus calme.) Que l'essaim douloureux des maladies 1 aille se poser loin du front des Argiens; et
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 688 focus
Fav'ring ſeaſons grace the year,
Crown with rich fruits your cultur'd plains;
The joyful flock, the ſportive ſteer,
Bound wanton o'er your wide domains.
770
Each immortal ſhow'ring treaſures,
Wake the ſoft melodious meaſures;..
Let the chaſtelywarbled lay
The muſes' rapturebreathing ſhell obey.
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 688 focus
E Giove padre, questa terra, fertile
renda cosí, che i frutti
740
d'ogni stagion vi crescano,
e che sempre feconde
sian le greggi errabonde;
e largiscano i Numi i beni tutti.
E nelle feste dei Beati destino
745
i cantori la Musa:
suoni la voce, amica della cétera,
da pure labbra effusa.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 688 focus
May Zeus with foison and with fruitfulness
The land's each season bless,
And, quickened with Heaven's bounty manifold,
Teem grazing flock and fold.
Beside the altars of Heaven's hallowing
750
Loud let the minstrels sing,
And from pure lips float forth the harp-led strain in air!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 688 focus
Schaffe Kronion, daß, reifender Früchte voll,
Wuch're die Flur das Jahr durch;
655
Weidender Heerden Zucht mehre sich stets im Gefild;
Gewährt Heil sonder Ende, Götter!
Hehr an hohen Altären
Schalle heiliger Sänger
Lied; von lauterer Lippen Rand
660
Schweb' es, beschwingt von der Laute!
Vierte Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

648. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-497

δὲ φόρους γᾶς:
δ᾽ ἐφόρους γᾶς
Μ. G.
δ' ἐμφόρους γᾶς
Rob.
δ᾽ ἐφ᾽ ὁρ γως
Ald. Inde
δ᾽ εὐόρως
Turnebus. Veram scripturam
δὲ φόρους γᾶς
restituerunt Erfurdtius et H. L. Ahrens.
Τίκτεσθαι δὲ φόρους γᾶς ἄλλους εὔχομεθ᾽ ἀεί
, ne inutile sit
ἄλλους
, sic est intelligendum, ut neque agros steriles fieri neque arbores exarescere optet.
648

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-498

λόχους:
λόγους
M. G. E.
λόχους
Robortellus ex emendatione Sophiani.
651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-499

μηδέ τις:
μὴ θέτις
G.
652

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-500

δαΐζων:
δαΐζων
M. G. Rob.
δαΐζων
Aldina, et
δαΐζων
in M. prius scriptum fuisse videtur.
653

654-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-501

NA: Libri
ἄχορος ἀκίθαρις
. Tum
δακνογόνου
Ε.
ἄρην
M. Rob.
βοάν
(
βοᾶν
Μ. a m. prima)
τε δῆμον
(
δήμων
Rob.)
έξω παίζων
M. G. E. P. Rob. Sed apud Plutarchum in Amatorio c. 16. p. 758. F. legitur
ἄχαριν ἀκίθαριν δακ... γόνον ἀρ….. τᾶτε δῆμον ἐξοπλίζουσα
, scilicet
μανία
, quam quum
ἀρειμάνιον
et
πολεμικήν
dicat scriptor, apparet eum quoque
Ἄρη
legisse, ut est in codicibus Aeschyli. Ex Plutarcho
ἄχορον ἀκιθαριν
recepit Porsonus. Scholiastes ad
βοάν τε δῆμον
adscripsit
ἐμφύλιον μάχην. τὴν ἐπὶ τοῖς ἀπολωλόσι βοήν
. Quae apertum est duo scholia esse, quorum prius ad
βοάν τ' ἔνδημον
ducit, quod Pauwius ponendum esse vidit.
Ἐξοπλίζων
Stanleius restituit. Vbi et verba singula recte se habent et constructio eorum non impedita est, intelligi putatur sententia, etiam si est obscurissima. Certant inter se hemichoria Argivis bona a diis precantes, ut non mirandum sit, si quando similia et propemodum eadem dicant. Non decebat tamen prorsus eadem repeti. Nunc v. 616. optaverant ne urbs ab hoste incensa periret, v. 652. ne peste vastaretur, v. 636. ne per seditionem mutuae caedes fierent, v. 656. optant ut morbi arceantur. Quis igitur est qui hic
λοιγός
dicitur? Istorum, credo, nihil, sed aliud quid. Iam quum
λοιγός
et
ανδροκμής
εἰ
πόλιν δαΐζων
οι
ἐξοπλίζων Αρη
dicatur, pugnarum et caedium caussas contineat necesse est. At et hostium invasio et civile bellum iam sunt memorata. Accedunt aliae dubitationes. Omne bellum per se est
ἄχορον ἀκίθαρι
, ut non apta bello haec epitheta videantur. Itaque videri fortasse poterit rectius ipse
λοιγός
in Aeschyli libris
ἄχορος ἀκίθαρις
dici, ut qui finem faciat laetitiae. Magis autem verba ista clamori conveniunt, ut iungenda quis coniiciat
ἄχορον ἀκιθαριν βοάν
, sicuti v. 617.
τὰν ἄχορον βοάν
dictum est. Tum vero delendum erit
τε
post
βοάν
, verbaque construenda hoc modo,
ἐξοπλίζων ἄχορον ἀκίθαριν βοάν Αρη δακρυογόνον
, hoc est excitans lugubres clamores propter lacrimabile bellum. Denique quid sibi vult
βοὰν ἔνδημον
? Nam quis alius quam populus lamentetur? Omnino, si
βοή
luctum significat, plane ineptum est eam
ἔνδημον
dici, quod non potest fieri quin referatur ad aliquam
ἔκδημον βοήν
, de qua hic cogitari non posse patet, quia peregrini atque exteri utrum doleant necne, nihil ad rem pertinet. Videntur tamen omnia recte se habere. Nam praeter bellum ab externo hoste illatum et civile bellum, quae iam commemorata sunt, relinquitur hoc, ut vel per subitas rixas vel per odia privatorum aut familiarum caedes fiant iisque etiam qui utrivis parti faveant implicentur. Eiusmodi tumultus recte
λοιγός
dicitur, et is quidem illaetabilem Martem et domesticum auxilium armans. Quod si haec sic intelliguntur,
βοὰν ἔνδημον
auxilium potius domesticum, quam luctus est, nisi forte
βίαν τ' ἔνδημον
scripsit. De auxilio
βοή
v. 700. Agam. 1309.

656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-502

ἑσμὸς:
δεσμὸς
M. G. E. Rob.
ἑσμὸς
Turnebus.
656

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-503

κρατὸς:
κράτος
Μ. G. E. Rob.
κράτους
Turnebus.
657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-504

ὁ Λύκειος:
ὁ λύκιος
Μ. G. E. Rob.
ὄλβιος
P. Emendavit Arnaldus.
658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-505

πάσᾳ νεολαίᾳ:
πάσαι νεολαίαι
, ut prius
πᾶσαι νεολαιαι
scriptum fuerit, Μ.
πᾶσαν νεολέα
G.
πᾶσα νεολέα
Ρ.
πάσα νεολέα
Rob.
πάσα νεολαίᾳ
Turnebus.
659

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-506

καρποτελῆ: Libri
καρποτελεῖ
. Emendavit Stanleius.
660

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-507

βοτὰ γᾶς:
βοτὰνος
M. G. P. E. Rob.
βοτὰνος
Turnebus. Scribendum erat
βοτὰ γῆς
. Scholiastes ad
πρόνομα
adscripsit
πρὸ τῆς πόλεως νεμόμενα
. Significantur potius pecudes huc illuc, dum pabulum quaerunt, vagantes.
662

663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-508

τὸ πᾶν τ᾽:
τὸ
(eraso accentu M.)
πάντ'
M. G. Rob.
τὸ πᾶν τ'
Turnebus.
663

663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-509

θάλοιεν: Libri
λάβοιεν
. Inepte. Turnebus praeivit vulgatam scripturam
τὸ πᾶν τ᾽ ἐκ δαιμόνων λάβοιεν
. Similiter in Horatii carmine saeculari legimus
di senectutis placidae quietem Romulae genti date remque prolemque et decus omne
. Scripsi
θάλοιεν
, etsi huius aoristi non aliud prolatum video exemplum quam
θάλε
ex Homerico hymno in Pana v. 33. Pluralis non ad
βοτά
, sed ad idem significantia nomina boum, ovium, caprarum referendus est.
663

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-510

εὐφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς:
εὐφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
Μ. G. E. P.
ἀφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
Rob.
εὔφημαν δ᾽ ἐπιβωμάν
Ald. Hinc Turn.
εὔφημον δ᾽ ἐπιβοῷεν
.
664

665. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-511

μοῦσαν θείατ᾽ ἀοιδοί: Libri
μοῦσαι θεαί τ' ἀοιδοί
. Haec a me emendata esse nesciens H. L. Ahrens similiter correxit,
εὔφημον
et
μοῦσαν θεῖεν
scribens. Indicavi emendationem in Iahnii Annalibus a. 1832. vol. VI. p. 41. Marckscheffelius, qui p. 172. in eo me falsum esse scripsit, quod in codice Guelferbytano
εὐφήμοις
esse dixerim, vidisset, si ipse codicem inspexisset, errasse illos qui eum librum
εὔφημον
habere adnotarunt. Est enim in eo
οις
eodem compendio scriptum, quo in
βωμοῖς
, h. e.
βωμο[ις]
, habetque accentus notam in
η
. Illud compendium quoniam non multum ab eo differt, quo
αν
significatur, erratum est in Aldina.
665

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-512

τ᾽:
τ'
om. Rob.
666

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-513

ἀστέμεια:
ἀτιμίας τιμὰς
Μ. G.
ἀσφαλίας
margo M.
ἀσφαλίας τιμὰς
P. Sententia et metrum dubitare non sinebant quin scribendum esset
ἀρτέμεια
.
668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-514

τὸ δήμιον, τὸ πτόλιν κρατύνει:
τὸ δήμον τὸ
, (
τὸ δήμον, τὸ
Rob.)
πτόλιν κρατύνει
Μ. G. Rob.
τὸ πτόλιν
etiam P. habere videtur. Ex E. adnotatum
δήμον, τὸ πτόλιν
. Turnebus ex coniectura
τὸ δήμιον. τὴν πτόλιν κρατύνει
. Quum Canterus
κρατύνοι
scripsisset, Bambergerus coniecit
τὸ δημιόν τ' εὖ πόλιν κρατύνοι
. Satis erat, si hanc sententiam adsciscens
τε
solum posuisset, quodque per
εὖ
significatur dictum statuisset sequente versu. Et brevem vocalem testatur
πτόλιν
librorum. Ego quidem servandam iudicavi veterem scripturam. Nam quod dicit, incolumitas servet honores, id explicare videtur, indicans honores intelligendos esse popularis imperii. Quippe id, ut Atheniensis, ita effert, ut etiam regem Argivorum nihil nisi quod populus scivisset decernentem fecerit.
669

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-515

προμαθὶς:
προμηθεὺς
Μ.
προμαθεις
G.
προμηθεύς
E. Rob. Scripsi
προμαθές
, de qua forma eo minus dubitandum est, quod
Προμαθις
, nomen mulieris, in Phalaeci epigrammate est in Anthologia Palatina XIII. 27, 5. Adiectivo feminino
προμηθής
dixit Sophocles Electrae v. 1078
670

675. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-516

ἐγχωρίους:
ἐνχωρίοις
M. a pr. manu.
θεοὺς ἐγχωρίους
eo aptius hic memoratos apparet, quod quae hoc precantur virgines origine Argivae sunt, quae se cultu deorum Aegyptiorum abdicant, quod ipsae dicunt v. 994. Intelligendi sunt autem simul heroes. Nam lex Draconis, quam affert Porphyrius IV. de abstinentia p. ultima, ita praecipiebat,
θεσμὸς αἰώνιος τοῖς Ατθίδα νεμομένοις κύριος τὸν ἅπαντα χρόνον, θεοὺς τιμᾶν καὶ ἥρωας ἐγχωρίους ἐν κοινῷ ἑπομένοις νόμοις πατρίοις, ἰδίᾳ κατὰ δύναμιν, σὺν εὐφημίᾳ καὶ ἀπαρχαῖς καρπῶν, πελάνοις ἐπετείοις
.
675

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-517

δαφνηφόροις:
δαφνοφόροισιν
libri, etiam M. Correxit Schutzius.
676

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-518

NA: Quum tertiam diceret, poterat secundam praeterire ut quae in legibus observandis posita sponte intelligeretur. Euripides Antiopae fr. 38. Matth.
τρεῖς εἰσὶν ἀρεταὶ τὰς ἔχρην σ᾽ ἀσκεῖν, τέκνον· θεούς τε τιμᾶν, τούς τε φύσαντας γονεῖς, νόμους τε κοινοὺς Ἑλλάδος· καὶ ταῦτα δρῶν κάλλιστον ἕξεις στέφανον εὐκλείας ἀεί
.
678

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-519

ὑμεῖς δὲ μὴ τρέσητ᾽ ἀκούσασαι:
ἡμεῖς δὲ μήτρες ἀεὶ ἀκούσασαι
M. G. E. et codex Robortelli.
ἡμεῖς δὲ μὴ τρέσαιτ' ἀκούσασαι
Robortellus.
ὑμεῖς δὲ μὴ τρέσητ᾽ ἀκούσασαι
Turn.
681

683. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-520

ἀπὸ σκοπῆς:
ἀποσκοπῆς
G. Rob.
683

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-521

πλοῖον:
τὸ πλεῖον
G. Nihil mutandum. Idem est ac si dicat
εὔσημον ὁρῶ
.
684

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-522

λαίφους:
λέφους
G.
685

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-523

παραρρύσεις:
παρούσεις
Ε. Xenophon in hist. Gr. I. 6, 19.
παραρρύματα
, et 11. 1, 22.
παραβλήματα
vocat pelles vel crates quibus naves adversus hostem muniebantur. Suidas
δέρρεις, σκεπάσματα
interpretatur. Hesychius
παράρυμα. Σοφοκλής Πολυξένῃ· παράρυμα ποδός, ὡς κρεμαμένων τινῶν ὑφασμάτων ἐκ τοῦ ἅρματος πρὸς κάλλος· τινὲς δὲ σχοινίον ἐν ταῖς ναυσίν· οἱ δὲ ὑπόδημα
. De fune non cogitandum : dici enim debet quod ex longinquo conspici poterat. Quare istae pelles vel crates vel plutei sunt intelligendi.
685

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-524

ὄμμασιν:
ὄμμασιν
M. G.
ὄμμασι
Rob.
686

687. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-525

ἰθυντῆρος:
συνοντῆρος
M. G. E. Rob.
εὐθυντῆρος
Turn.
ἰθυντῆρος
Salvinius.
687

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-526

τὼς ἂν:
τῶς ἂν
, ut post
ς
apostrophus erasus esse videatur, M.
τῶσ᾽ ἂν
G.
τως ἂν
Ε.
τῶς ἂν
Rob. Poterat dicere
τὼς μὲν οὐ φίλη
, sed ne
ἂν
quidem falsum est, hac sententia,
ἣ τὡς ἂν οὐ φίλη εἴη
, hoc est obversa nobis, non aversa.
688

689. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-527

μελαγχίμοις:
μελαγχίμους
G.
689

690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-528

γυίοισι:
γύοισι
Μ. G. Rob.
γυίοισι
Turn.
690

695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-529

μὴ ἀμελεῖν:
μὴ ἀμελεῖν
M. G. Rob.
695

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-530

ἀρωγοὺς:
ἀρωγὰς
Rob.
696

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-531

κῆρυξ τις ἢ: Libri
ἴσως γὰρ ἢ κήρυξ τις
. Emendavit Burgesius.
697

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-532

πρέσβης μόλοι:
πρέσβήμυλοι
Μ. G.
πρεσβμολοι
Rob.
πρέσβης μόλοι
Ρ.
πρεσβύμολοι
Αld.
πρεσβὺς μόλει
Turn.
Πρέσβη
veterum librorum est
πρεσβεία
. Testem ergo habet
πρέσβη
, quem requirebat Lobeckius in Proleg. pathol. p. 43. Ceterum recte in libris versus 697-701. Danao sunt continuati. Inepte quidam versus 697. 698. 700. 701. choro dederunt.
697

699. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-533

μὴ τρέσητέ νιν:
μητρεσαιτέ νιν
Μ. Ρ.
μὴ τρέσηταί νιν
G.
μὴ τρέσητε νιν
Ε.
μὴ τρέσαιτέ νιν
Rob.
699

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-534

θάρσει:
θαρσεῖτε
M. G. E. P. Rob. Emendavit Turnebus.
702

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-535

τ᾽ ἐν ἡμέρᾳ:
σὺν ἡμέρᾳ
Ρ.
702

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

638-717. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-402

1
2
3
zweites Stasimon: ,,Möge Argos verschont bleiben von Krieg, Hungersnot und inneren Unruhen, damit nicht die Blüte der Jugend hingerafft werde; der kluge Rat der Alten zusammen mit dem Wirken treuer Leiter des Volkes soll die bürgerliche Ein- tracht wahren. Möge Kindersegen dem Lande zuteil werden und nicht Pest und Krankheit das Land ent- völkern, Mögen die Feldfrüchte gedeihen und die Herden sich reichen Nachwuchses erfreuen, da- mit mit dem Wohlstande die Pflege der Musen das Land beglücke. Eine weise Regierung wahre im Innern das Recht und sei nach außen gerecht und freundlich ge- sinnt. Möge Gottesfurcht im Lande herrschen und Vater und Mutter geehrt werden, damit die drei Hauptgebote (Ehre die Götter, die Gesetze, die Eltern) erfüllt werden." Der Inhalt (1. Friede und Eintracht. 2. Gesundheit und Wohlstand des Volkes. 3. Geistige und sittliche Güter), welcher an die Segens- wünsche für Athen Eum. 917 ff. (Wachstum und Gedeihen der Früchte und Herden; Gesundheit des Volkes und bürgerliche Ein- tracht; Wohlwollen und Segen der Götter) und auch an Hes. W. u. T. 225-237 erinnert, gilt mehr den Zuhörern im Theater als den Argivern. Die drei ersten Strophen- paare schließen mit einer Partie, welche das gleiche Versmaß auf- weist: Diese rhythmischen Ephymnien (zu 134) lassen schließen, daß die ersten Teile dieser drei Strophen- paare von den drei στοῖχοι des Chors, die Ephymnien und das vierte Strophenpaar von dem Ge- samtchor vorgetragen wurden. nunc cum

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-408

4
5
αἰδοῦνται wie 366: zu 198.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-409

6
7
ποίμναν, Schol. τὴν ἡμῶν σύστασιν.— ἀμέγαρτον, Schol. ἀφθό- νητον (bejammernswert) διὰ τὸ ἀτελές, vielmehr wegen der Ver- folgung.

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-410

8
9
ἀρσένων wie 398.

652-653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-411

10
11
ἀτιμώσαντες ἕδραν (für ἔριν Stadtmüller) γυναικῶν, nicht achtend das (durch den Sitz am Altare zu- erkennengegebene) Flehen der Jungfrauen. Vgl. Soph. Ο. Τ. 13 δυσάλγητος γὰρ ἂν εἴην τοιάνδε μὴ οὐ κατοικτείρων ἕδραν.

654-655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-412

12
13
Δῖον πράκτορ᾽ ἐπίσκοπον (so Paley für πράκτορά τε σκοπόν), den von Zeus bestellten ahndenden Rächer, d. i. den Alastor (nach 419f.). — ἐπίσκοπον: zu 1. Reinh Michaelis vermutet πράκτορ᾽ ἀρᾶς σκοπόν.

656-657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-413

14
15
τίς für οὔτις Burges. But- ler vermutet δυσπόλεμον τὸν οὔτις, Meineke und Oberdick δυσπάλαμον τὸν οὔτις, vgl. Hesych. δυσπάλαμον· δυσχερές, κακότεχνον, Εum. 849 θεῶν δυσπάλαμοι . . δόλοι.

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-414

16
17
ἔχων . . ἰαίνοιτο (so Weil für ἔχοι .. μιαίνοντα): vgl. Hom. ζ 155 μάλα που σφισι θυμὸς αἰὲν ευφροσύνῃσιν ἰαίνεται, Hesych. ἰαίνομαι· εὐφραίνομαι. Wegen der Vorstellung ἐπ' ὀρόφων ἔχων vgl. 419f., doch bemerkt der Schol. richtig: ἐφιζάνει γὰρ βαρὺς καὶ ἐρείπει τὸν οἶκον.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-415

18
19
ἄζονται, αἰδοῦνται, σέβονται, vgl. Hesych. άζεσθαι· σέβεσθαι, Eum. 1003. γάρ: οὐδὲ μετ᾿ ἀρσένων ψῆφον ἔθεντο wird begründet.

662-663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-416

20
21
τοιγάρτοι bedeutet wie τοιγάρ (664) zum Lohne, zur Strafe dafür". καθαροῖσι enthält das Hauptgewicht des Gedankens: drum werden ihnen die Altäre nicht befleckt werden (wird keine Schuld auf ihrer Stadt ruhen)". Vgl. διπλοῦν μίασμα 627. ἀρέσονται (sich gnädig machen) wie Xen. Mem. IV 3, 16 ἱεροῖς θεοὺς ἀρέσκεσθαι.

664-665. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-417

22
23
ὑπόσκιον στόμα bezeichnet den Mund des Schutzflehenden, dem die Heiligkeit seiner Zweige besondere Achtung zuwendet. Wenn auch nach 515f. die Zweige auf dem Götteraltare zurück- gelassen sind, stehen die Danaiden doch noch unter der Wirkung der- selben, wie wenn sie sie in Händen hielten und damit den Mund be- schatteten. Ähnlich ist ἀφύλλου στόματος ἐξάπτων λιτάς Eur. Or. 383 von den Bitten gesagt, welche aus dem Mund eines Schutzflehenden kommen, der keine Zweige trägt (Hesych. ἀφύλλου στόματος· ἄνευ ἱκετηρίας). ποτάσθω wie βοὰ ποτᾶται Sieb. 84.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-418

24
25
φιλότιμος εὐχή ist das Ge- bet, welches Segen erfleht. Vgl. 636.

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-419

26
27
λιμὸς für λοιμός Schütz, da von der Pest in 686ff. die Rede ist.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-420

28
29
στάσις ist von Bamberger ergänzt nach Pers. 717 τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει; Εum. 977 τὴν δ᾽ ἄπληστον κακῶν μήποτ' ἐν πόλει στάσιν τᾷδ᾽ ἐπεύχομαι βρέμειν. Heath ergänzt ἔρις.

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-421

30
31
πτώμασιν: Phrynich. πτῶμα ἐπὶ νεκροῦ τιθέασιν οἱ νῦν, οἱ δ᾽ ἀρχαῖοι οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πτώ- ματα νεκρῶν ἢ οἴκων. Hier wird πτώμασιν durch ἐπιχωρίοις be- stimmt:,,durch einheimische Todes- fälle", d. i. durch den Fall von Bürgern".

672-673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-422

32
33
Αφροδίτας εὐνάτωρ nach Hom. 267 ff. Ares möge seiner Liebe zu Aphrodite eingedenk die Blüte der Jugend verschonen, da- mit nicht durch deren Vernichtung die Werke der Kypris vereitelt werden. βροτολοιγός das Home- rische Epitheton.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-423

34
35
κέρσειεν wie κερσάμενος Pers. 955; dagegen ἐπέκειρεν und ἐκειράμην Pers. 922, Cho. 171, 188, ἄωτον in der nachhomerischen Bedeutung, welche das Wort bei lyrischen Pindar und anderen Dichtern hat das Schönste und Beste“ ( ἄνθος ἥβης).

675. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-424

36
37
Und die Hallen der Alten mögen sich füllen mit greisen Be- ratern." Θυμέλη bedeutet Opfer- stätte, Tempel und überhaupt einen geweihten Raum, vgl. Eur. Hik. 64 δεξιπύρους θεῶν θυμέλας, Εl. 713 θυμέλαι δ᾽ ἐπίτναντο χρυσήλατοι, Iph. Α. 152 Κυκλώπων θυμέλας. προβούλοις ist von Hermann dem Sinne entsprechend ergänzt für γεμόντων, welches als Erklärung des folgenden φλεόντων, wie Her- mann φλεγόντων verbessert hat, in den Text gekommen ist. Vgl. Hesych. φλεῖ· γέμει. Der Dativ bei φλεόντων wie öfters bei πληροῦσθαι, πίμπλασθαι.

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-425

38
39
τώς wie 70.

679. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-426

40
41
σεβόντων ( αὐτῶν) gehört zu πόλις.

680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-427

42
43
τὸν ὑπερτάτως (so nach dem Schol. τῶν γερόντων σεβόντων τὸν Δία τον ξένιον ὑπερτάτως Η. L. Ahrens), den Hort des Gast- rechts aber vor allem".

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-428

44
45
πολιῷ νόμῳ, nach dem Ge- setze, von welchem es Soph. Ant. 456 heißt: οὐ γάρ τι κἀχθές, ἀλλ᾽ ἀεί ποτε ζῇ ταῦτα (nämlich ἄγραπταedle Mit

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-429

46
47
,,Wir flehen, daß andere treue Hüter des Landes immerdar auftreten und daß Artemis die Ge- burten der Frauen behüte." Um Bürgerkrieg zu verhindern sind außer dem Rate der Alten Berater des Volkes nötig. Αρτεμιν . . ἐφορεύειν wird zu dem eigentlichen Zusammenhang (Ge- deihen und Mehrung des Volkes) zurückgelenkt. Gewöhnlich schreibt man mit Erfurdt δὲ φόρους (in dem Sinne von fetus), aber die Beziehung von ἐφόρους auf ἐφορεύειν scheint die überlieferte Lesart zu schützen, nur darf man unter ἐφόρους nicht mit dem Schol. βασιλεῖς verstehen. Vgl. Soph. Ο. Κ. 145 ὦ τῆσδ᾽ ἔφοροι χώρας.

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-430

48
49
Αρτεμις ἑκάτη: die Mond- göttin galt als Geburtshelferin, wie sie besonders in Attika zu Brauron verehrt wurde. Als solche wurde Artemis auch mit Ειλείθυια identi fiziert. Ebenso war Hekate κουροτρόφος (Hes. Theog. 450). Das Beiwort ἑκάτη hat die gleiche Be- deutung wie τόξων μεδέουσαν Eur. Hipp. 166 τὴν δ᾽ εὔλοχον οὐρανίαν τόξων μεδέουσαν αύτουν " Αρτεμιν, denn nach dem Schol. zu dieser Stelle hieß es von der Frau, die in den Wehen starb, die Geschosse der erzürnten Artemis hätten sie getroffen.

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-431

50
51
Da bereits 641 ff. vom Kriege die Rede gewesen ist und nachher sich die Bitte anschließt, daß die Bürger von Krankheiten verschont bleiben, so wird unter dem,,Unheil, wo Menschen sterben" die Pest, unter dem dritten (644, 673, 690) Ares jener Ares zu ver- stehen sein, von dem es Soph. O. Τ. 190 heißt: " Αρεα τον μαλερόν, ὃς νῦν ἄχαλκος ἀσπίδων φλέγει με περιβόητος. Dem Ausdruck περι- βόητος entspricht hier βοὰν ἔνδημον ἐξοπλίζων: dieser Ares ist auch von Geschrei umtönt, aber nicht von Kampf-, sondern von Jammer- geschrei. Besonders bezeichnend ist für die Pest δακρυογόνον. Der Ausdruck ἐξοπλίζων ist gewählt wegen des Bezugs auf den eigent- lichen Ares, vgl. 710. Das Auf- hören von Musik und Tanz hat jener mit diesem Ares gemein (643). Krieg und Pest ist nach Ag. 647 die Doppelgeißel, welche Ares liebt".. βοάν: Schol. τὴν ἐπὶ τοῖς ἀπολωλόσι βοήν.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-432

52
53
ἀπό, Schol. ἄποθεν ( ἄπωθεν): ,,Der Schwarm der Krankheiten soll sich fernhalten vom Haupte der Bürger “; ίζοι wie ein Schwarm Bienen oder Wespen. Vgl. Hor. carm. I 3, 30 nova febrium terris incubuit cohors.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-433

54
55
Απόλλων Λύκειος hatte in Argos als Schutzgott des Landes den ansehnlichsten unter den Tem- peln in der Stadt (Paus. II 19, 3) an der ἀγορὰ Λύκειος (Soph. Εl. 7). Als Παιάν ( ἀλεξίκακος, ἀκέσιος) ist Apollon Heilgott. Gegen die Pest wird er auch Soph. O. T. 203 an- gerufen. Er ist κουροτρόφος, wes- halb ihm wer in das Mannesalter eintrat die abgeschnittene Jugend- locke weihte. νεολαία (iuventus) wie Pers. 673, wahrscheinlich auch Eur. Alk. 103 ( νεολαίας Blomfield).

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-434

56
57
Zeus möge bewirken, daß die Erde die Früchte, die sie in jeder Jahreszeit trägt, zu voller Reife bringe. Die gleiche Zu- sammenstellung Soph. O. T. 26f., 171f., 269f., Herod. III 65, VI 139 und Aschin. III 111 in dem Fluch gegen die Übertreter der Amphik- tyonischen Satzungen: ἐπεύχεται αὐτοῖς μήτε γῆν καρποὺς φέρειν μήτε γυναῖκας τέκνα τίκτειν γονεῦσιν ἐσικότα ἀλλὰ τέρατα (vgl. Hes. W. κ. Τ. 235) μήτε βοσκήματα κατὰ φύσιν γονὰς ποιεῖσθαι.

699. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-435

58
59
πρόνομα βοτά ( πρόβατα, Weidevieh) stehen im Gegensatz zu den ὀπισθονόμοι βόες Herod. IV 183). βοτὰ τοῖς (gesetzt für βρό- τατος), βοτὰ αὐτοῖς wie τῶν 836, Sieb. 179. Bergk vermutet πρόνομα δ᾽ ὀβρικάλοις.

700. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-436

60
61
πολύγονα: vgl. Εum. 945 μῆλά τ' εὐθενοῦντα Πάν ξὺν διπλοῖσιν ἐμβρύοις τρέφοι χρόνῳ τεταγμένῳ. - Das epische τελέθειν findet sich auch bei Pindar und Eur. Med. 1096.

701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-437

62
63
Und allen Gewinn (Segen) mögen sie von Seite der Götter ernten." Ζη ἄλφοιεν (gesetzt für Zu λάθοιεν, Dindorf λάχοιεν) vgl.Hesych. ἄλφοι· εὕροι. Das epische Αλφάνειν kommt auch bei Euripides vor (Med. 297, Fragm. 326).

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-438

64
65
εὐφήμοις ἐπὶ κώμοις (80 Geel für Bouois): vgl. Hom. Hymn. ΙΙΙ 480 φέρειν ἐς δαῖτα θάλειαν καὶ χορὸν ἱμερόεντα καὶ ἐς φιλοκυδέα κῶμον εὐφροσύνην νυκτός τε καὶ ἤματος, Aristoph. Thesm. 104 τίνι δαιμόνων ὁ κώμος; 989 κώμοις φιλοχόροισι, Eur. Bakch. 1167 κὤμον εὐίου Θεοῦ, Zu solchen Festes- feiern der Götter sollen die Sänger ihr Lied ertönen lassen. μοῦσαν τίθεσθαι umschreibt wie ἀοιδὴν τίθεσθαι ein Verbum wie ᾄδειν · ( μέλπειν). Die Form θείατο wie 762, Pers. 454 ἐξοισοίατο.