Aeschylus Supplices 1043

Ioannes Sanravius (Translator)

Bella ſanguinolenta timeo.
Bonam nauigationem fecerunt tandem
Celeribus perſecutionibus.
965
Certè fatum est, fiat hoc.
Iouis non transgreſsa est mens
Infinita cum multis nuptijs. is finis
Ad priorem mulierum erit.

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 1043 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 1043 focus
Φυγάδας δ᾽ ἐπιπνοίας, κακά τ᾿ ἄλγης 1
Πολέμες θ αἱματόεντας
Προφοβοῦμαι. τί πότ᾽ εὔπλοιαν ἔπραξ-
1055
αν ταχυπόμποισι διωγμοῖς;
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1043 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 1043 focus
κακά τ' ἄλγη πολέμους θ' αἱ-
1015
ματόεντας προφοβοῦμαι.
τί ποτ᾽ ἔκπλοιαν ἔπραξαν
ταχυπόμποισι διωγμοῖς;
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1043 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 1043 focus
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1043 focus
φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπιπνοίαι κακά τ᾽ ἄλγη
πολέμους θ᾽ αἱματόεντας προφοβούμαι.
1045
τί ποτ᾿ εὔπλοιαν ἔπραξαν
ταχυπόμποισι διωγμοῖς;
ὅ τί τοι μόρσιμόν ἐστιν, τὸ γένοιτ᾽ ἄν.
Translations (6)
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1043 focus
Expeditions by sea against us fugitive, and dire woes, and bloody wars, in truth I dread beforehand. For why have they performed a lucky voyage with swift pursuit?
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1043 focus
tout comme les Amours au babil joyeux.
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 1043 focus
But what have I with love or joy?
My peace wild fears annoy,
The miſeries of flight, pursuit's alarms,
1135
And ſlaughterthreat'ning arms:
Why elſe the quick, the fav'ring gales
Waft o'er the waves their flying ſails?
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1043 focus
Su le fuggiasche vedo già furie, e crude offese,
e cruente contese.
O donde avviene che alla caccia rapida
cosí prospera l'onda
schiudasi? Oh! qual che sia, tua sorte compiersi
1110
dovrà. Niun penetrar può la profonda
mente di Giove, né tramarle inganni.
Qual per mille altre femmine,
tale anche le tue nozze esito avranno.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1043 focus
Ah, but I tremble and quake lest again they should sail to reclaim!
1085
Alas for the sorrow to come, the blood and the carnage of war.
Ah, by whose will was it done that o'er the wide ocean they came,
Guided by favouring winds, and wafted by sail and by oar?
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1043 focus
wie graut uns, den Entflohenen, vor dem Unheil,
Das heranstürmt, vor des Kriegs blutigem Scheusal!
warum glückte die Seefahrt zu der windschnellen Verfolgung?

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

963. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-736

εὔτυκον: Libri
εὔτυχον
. Emendavit Spanhemius ad Callim. L. P. 3.
963

967. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-737

τέρειν᾽ ὀπώρα δ᾽:
τερειν οπώρα δ'
, cum rasuris supra e et o et post r, M.
τέρειν δ᾽ ὁπώρα δ'
G.
τερεινοπώρα δ᾽
Ε.
τέρην οπώρα δ'
Rob.
967

968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-738

θηρσὶν δὲ κηραίνουσί νιν βροτοί. τί μήν;: Libri
θῆρες δὲ κηραίνουσι καὶ βροτοὶ τιμήν
, nisi quod
τὶ μήν
Ε. G. Impatientissimi litterae a scribis male geminatae vel non recte positi accentus philologi immobili vultu adspexerunt feras virginibus pudicitiam eripientes. Scripsi
θήραις δὲ κηραίνουσί νιν βροτοί, τι μήν;
Et in
θήραις
quidem incidit etiam Wieselerus Coniect. in Aeschyli Eum. p. 245. Quum
νιν
visum esset
μιν
esse,
μιν
mutatum fuit in
καί
. Laedunt, inquit, teneram aetatem persequendo homines: quid vero? quum vel bestiae alatae et in solo incedentes venerem appetant. Hoc iis continetur, quae sequuntur, pessime a quibusdam tractata. Non dubitandum est quin versus exciderit post v. 969. Incredibile est enim, quum aves et quadrupedes bestiae memorentur, praeteritos esse pisces, praesertim a poeta Atheniensi. Et indicat lacunam etiam inconcinnitas dictorum. Cuiusmodi fuisse videatur versus qui excidit, indicavi interposito versu quem asteriscis inclusi. Hesychius
νηκτά, τὰ ἐν ὕδασι διαιτώμενα, τὰ ἔνυδρα, παρὰ τὸ νήχεσθαι, ὅ ἐστι κολυμβᾶν, πλεῖν
.
968

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-739

πεδοστιβῆ:
παιδοστιβῆ
Μ.
παιδοτριβῆ
G.
πεδοστιβή
Rob.
969

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-740

καρπώμαθ', ἃ στάζοντα: Libri
καρπώματα στάζοντα
. Quod correxi.
Καρπώμαθ' ἃ
in antiquissimo libro sine elisione scriptum fuisse videtur, ut v. 977. OYNEKAHPOOH.
971

972. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-741

κἄωρα κωλύουσά νιν μένειν ὅρῳ:
καλωρα κωλύουσαν θωσ μένην ἐρῶ
Μ.
κάλωρα κωλύουσαν θ᾽ ὡς μένειν ἐρῶ
G. Rob.
θωσαμένην
adnotatum ex E.
Κάωρα
scribendum esse vidit Stanleius, ego
κωλύουσαν
in
κωλύουσα
et
ἐρῶ
in
ὅρῳ
mutavi. Hoc dicit, etiam bestiae et pennigerae et in solo incedentes et natantes videas fructum captare, quem emergentem Venus nuntiat etiam immaturum et arcens ut maneant intra terminum, h. e. ne mares citius quam naturae lex permittat fructu potiantur. Arcere dicitur Venus congressum, quia etiam bestiae feminae, quum nondum maturae sunt, marem admittere detrectant. Constructum est
κωλύουσα
cum
ὡς
ut apud Thucydidem VII. 36, 4.
τὴν στενοχωρίαν κωλύσειν ὥςτε μὴ περιπλεῖν
.
972

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-742

πάθωμεν:
πάθομεν
G.
976

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-743

οἵνεκ' ἠρόθη: Libri
οὖν ἐκληρώθη
. Id fuisse
ούνεκ' ηρέθη
Heathius vidit et nemo non videat. Quum
οὖνεκα
non patiatur ut versum excidisse credamus, exemplum hoc est audacissimi zeugmatis, de qua figura multi incogitanter, cogitate Lobeckius scripsit ad Aiacis v. 1035. Communis notio sustinendi perferendique utrumque nomen regit.
977

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-744

πράξωμεν:
πράξομεν
G.
979

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-745

οἴκησις:
οἰκήσεις
Μ. G.
οἴκησις
Rob.
979

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-746

λάτρων: Libri
Latour
, quod Lobeckius in Proleg. pathol. p. 401. ab ignoto nominativo
λατρεύς
dictum putat, quoniam ei merces conducti domicilii, quae Schützii interpretatio est, paene ridicula videbatur. Ea dicta est
λύτρον
testibus Hesychio, Suida, Eustathio p. 1246, 9. Etym. M. p. 557, 35. 42. Non puto esse quod quis offendatur gratis oblata peregrinis habitatione.
981

982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-747

φύλαξαι:
φυλάξαι
M. Rob.
982

988. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-748

NA: Finem tragoediae faciunt duo carmina metri genere ita discreta, ut, quum prius totum ex Ioniis a minore sit, in altero autem trochaicus numerus regnet, chorum, priusquam alterum carmen caneret, stationes mutasse appareat, brevemque inter utrumque carmen pausam canendi intercessisse oporteat. Prioris carminis tria sunt stropharum paria, quorum duo priora strophas habent in duas partes divisas, quarum quaeque in primo pari stropharum finitur versu
ἀνακλωμένῳ
, qui in priore parte spondeum, in altera puros trochaeos habet; in altero stropharum pari altera pars terminatur versu puris trochaeis
ἀνακλωμένῳ
. Tertium par stropharum duas habet virgines alternis inter se colloquentes, quae duces esse videntur hemichoriorum. Earum dicta sine anaclasi ita se excipiunt, ut omnia accuratissime inter se sint aequata. Tum sequitur alterum carmen, quod ab hemichoriis, ut prioris carminis duo priora stropharum paria, canitur.
988

989. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-749

μάκαρας θεοὺς γονυάζοντες: Libri
μακρὰς θεοὺς γανάεντες
. Emendavit
μάκαρας
Stanleius. Sed etiam
γανάεντες
aperte vitiosum est. Non potest enim participii istam terminationem, quae est
έντες
, praecedere
ā
, nisi est pars radicis, ut in
ἀέντες, δαέντες
. Quare
γανάοντες
restitui. Α
γαίω
, quod nitere potius et splendere quam gaudere esse puto,
γαίνω
, quod non est in usu, ex hoc autem
γανάω, γανόω, γανύω, γάνυμι
factum videtur. Praeter haec verba grammatici etiam
γανάσσαι
memorant, quod incertum est utrum a
γανάω
an a
γανάζω
sit, et
γανεῖν
, quod Hesychius
λευκαίνει
, Etymologicum M. p. 223, 45. et Gudianum p. 121, 25.
λευκᾶναι
interpretantur, quasi aoristi infinitivus a
γαίνω
sit.
989

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-750

οἳ χεῦμ᾽:
οἱ χεῦμ᾽
Μ. Rob.
οἳ χεῖρ
G.
990

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-751

περιναίονται:
περιναίετε
M. E. Rob. et a pr. manu G.
περιναίεται
G. ex correctione.
Περιναίονται
scripsi in Elem. doctr. metr. p. 492. Non est quod quis de medio verbo dubitet. Sic v. 390.
ῥεπομένων
dixit. Complura huiusmodi apud Sophoclem adnotavit Eustathius p. 694, 20.
991

992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-752

ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοί: Libri
ὑποδέξασθε ὀπαδοί
. Correxit Heathius. Falsi sunt interpretes, qui haec ita distinxerunt, ut
ὀπαδοί
vocativus esset, ancillas vocari a Danaidibus putantes, quod et per se indecorum fuisset et refutatur toto carmine, in quo ubique ipsas Danaides verba facere apertum est. Immo quae hic dicunt
ὑποδέξασθε δ᾽ ὀπαδοὶ μέλος
, sese compellant hortanturque ut sociae in eandem sententiam canant, quam prioris hemichorii virgines praeierant, Argivorum iam deos colendos esse.
992

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-753

μέλος: Libri
μένος
. Correxit Lucas Legrandius.
993

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-754

αἶνος δὲ:
αἰνὸς δὲ
Μ.
ἑνὸς δὲ
G. Emendate Rob.
993

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-755

προχοὰς:
πρὸς χοὰς
M. G. E. P.
προχοὰς
Rob.
995

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-756

σέβωμεν ὕμνοις:
σέβομεν ὕμνους
G.
995

997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-757

θελεμὸν:
θαλερὸν
P. ex coniectura, ut videtur: nam reliqui libri
θέλεμον
praebent. De accentu Arcadius p. 61, 3. v. Lob. Proleg. pathol. p. 158. Hesychius
θέλεμον, οἰκτρόν, ἥσυχον. θελέμως, ἡσύχως, οἰκτρῶς
. Apud Hesiodum, Op. 118.
οἳ δ᾽ ἐθελημοὶ ἥσυχοι ἔργα νέμοντο
, grammatici dicunt
ἐθελημοί
et
ἥσυχοι
posita esse ἐκ παραλλήλου. Altera Hesychii interpretatio ad aliud vocabulum, ut
ἐλεεινόν
, videtur referenda esse.
997

997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-758

πῶμα:
πόμα
Ε. Inter
πῶμα
et
χέουσιν
in M. aliquid erasum.
997

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-759

μειλίσσοντες: Libri
μελίσσοντες
. Correxit Pauwius.
999

1002. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-760

ἔλθοι Κυθέρειος:
ἔλθει κυθερείας
Μ.
ἔλθη κυθέρειας
G.
ἔλθοι κυθερείας
P. Rob.
κυθερείας
etiam E. Non inutile est
Κυθέρειος
, sed honeste
γάμον Κυθέρειον
concubitum vocant.
1002

1003. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-761

στυγητὸν πέλοι τόδ' ἄθλον: Libri
στύγειον
. Id aut
στύγιον
aut, quod Turnebus intulit,
στυγερόν
est, utrumque languida sententia, si, ut vulgo,
πέλει τόδ᾽ ἆθλον
legitur, quod G. habet. Neque apparet cur hoc praemium dicatur. Sed M.
πέλοι τόδ' ἆθλον
habet, Rob.
πέλοιτο δ᾽ ἀθλον
. Ex quo apparet
στυγερῶν πέλοι τόδ᾽ ἆθλον
scribendum esse. Vt mos est, quod a se alienum esse cupiunt, inimicis imprecantur. Sic recte dictum est
ἆθλον
.
1003

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-762

δ᾽:
δ'
addidit Pauwius.
1004

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-763

θεὸς:
θεοῖς
Rob.
1008

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-764

δὲ φίλᾳ:
δ' αἱ φίλαι
M. G. Rob.
δὲ φίλαι
P.
δὲ φίλα
Burgesius.
1009

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-765

Πόθος, ᾧ τ' οὐδὲν:
πόθος τ' οὐδὲν
M. G. P.
πάθος τ᾽ οὐδὲν
Rob.
ᾧ
inseruit Wellauerus.
1010

1011. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-766

θέλκτορι Πειθοῖ:
θεακτορι πιθοῖ
Μ.
θέακτορι πυθοῖ
G.
θεάκτορι πυθοῖ
Rob.
θεακτορι
(super e crucis signo adscripto)
πειθοῖ
Ρ.
θέλκτορι
Bothius..
1011

1012. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-767

ἁρμονίᾳ μοῖρ᾽:
ἁρμονια μοῖρ᾽
cum rasuris post
νια
et post
μι
, Μ.
ἁρμονία μοῖρ
Rob. et ut puto G. Miror deam Harmoniam, quam recentes hic invenisse sibi visi sunt, etsi commemoratam video in suffecta parte hymni Homerici in Apollinem v. 194.
αὐτὰρ ἐϋπλόκαμοι Χάριτες καὶ εΰφρονες Ὥραι, Αρμονίη θ', Ἥβη τε, Διὸς θυγατήρ τ' Αφροδίτη, ὠρχεῦντ', ἀλλήλων ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔχουσαι
. Praeterea epitheto indigere videtur
μοῖρα
. Itaque nominativum restitui, ut Suadae data esse dicatur
ἁρμονία μοῖς Αφροδίτας
, ad concorditatem cogens Veneris vis. Substantivo
τὴν Διὸς ἁρμονίαν
dicit in Prom. v. 549. Verum etiam adiectivi usum monstrat Perictiones Pythagoreae liber
περὶ γυναικὸς ἁρμονίας
, in quo apud Stobaeum LXXXV. 19.
ἁρμονία γυνή
dicta est p. 487, 19. 29. et 488, 40. Nam etsi nemo hodie Bentleii de istis Pythagoreorum scriptis sententiae refragabitur, tamen concedendum erit eos verba sermonemque antiquorum imitatos esse Pythagoreorum. Ceterum positum est
δέ
, non
τε
, quia respicitur ad praegressam negationem.
1012

1013. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-768

ψέδυροί:
ψεδέρα
, addito a secunda manu
υ
supra
δ
, M (non
ψέδρα
).
ψεδνρὰ
G.
ψέδρα
Ε.
ψυδρα
Rob. Hesychius
ψέδυρος, ψίθυρος
. Satis munitam esse arbitror hanc vocem, cuius non mirum est si variae formae fuerunt, quia ad imitationem soni facta est. Scripsit autem Aeschylus sine dubio forma feminina
ψεδυραὶ τρίβοι
, ne duo contigua vocabula in eandem diphthongum exirent.
1013

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-769

φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπινοίαις:
φυγάδες δ᾽ ἐπιπνοíαι
Μ. Ε.
φυγάδες ἐπίπνοιαι
G.
φυγὰς δ᾽ ἐπιπνοία
Rob. Potuit dici, quod a C. G. Hauptio coniectum Paleio iudice extra omnem dubitationem positum est,
φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπιπλοίας
, etsi
ἐπίπλοια
non est aliunde cognitum. At cur
φυγάδεσσιν
maluisset Aeschylus quam
ἡμῖν
? Scripsi
φυγάδεσσιν δ᾽ ἐπινοíαις
. Propter fugiendi consilium, quod cepimus, aerumnas et bella metuo. Sic v. 17. haec nomina permutata sunt.
1014

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-770

ἔκπλοιαν: Libri
εὔπλοιαν
.
Εὐπλοίας
τυγχάνειν potest quis: quid autem est
πρᾶξαι εὔπλοιαν
? Scripsi
ἔκπλοιαν
. Nam
ταχυπόμποισι διωγμοῖς
non de futura persecutione Danaidum, sed de celeri abitu Aegyptiae classis dictum est. Ex eo colligunt mox maiore cum apparatu reddituros esse.
1017

1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-771

διωγμοῖς:
διωγμούς
ante correctionem M.
1018

1020. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-772

παρβατός:
παραβάτας ἐστὶν
M. G. Rob.
παραβάτος ἐστὶν
Ε. Correxit Askewius.
1020

1023. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-773

προτερᾶν: Libri
προτέραν
.
1023

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-774

θέλγοις:
θέλγεις
Μ. Rob.
θέλεις
G. Ε.
θέλγοις
commemorat Stephanus.
1027

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-775

ἂν ἄθελκτον:
ἀνάθελκτον
Μ. Ε. Rob.
ἀναθέλκτον
vel
ἀναθέλητον
G.
ἂν ἄθελκτον
commemorat Stephanus.
1027

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-776

φρένα Δίαν:
φρεναδίαν
Μ. G.
φρένα δίαν
Rob.
1029

1033. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-777

ἀγάζειν: Recte Stanleius
ἀγάζειν
interpretatur aegre ferre, auctore Etym. M. p. 5, 30.
1033

1034. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-778

Ζεὺς:
Ζεῦ
Μ.
1034

1034. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-779

γάμον:
γάμου
M. G.
γάμον
P. Rob.
1034

1035. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-780

ὅςπερ: Auratus
ὥςπερ
, quo non opus est.
1035

1036. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-781

πημονᾶς:
πήμονας
Μ.
πημόνας
Rob.
1036

1037. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-782

καταστροφὰν: Libri
κατασχέθων
, quod etsi intelligi potest, si ad
γάμον
refertur, tamen inutile est:
κτίσας
autem non habet nomen ad quod pertineat. Scribendum erat
καταστροφών
, sive id commutationem, ut in Eumen. v. 483. sive perfugium, ut supra v. 425. interpretari placet.
1037

1038. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-783

εὐμενεῖ:
εὖ μενεῖ
Rob.
1038

1040. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-784

καὶ τὸ:
καί τε
M. G.
καὶ τὸ
Rob.
1040

1041. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-785

δίκα δίκας: Libri
δέκα δίκας
. Emendavit Burgesius.
1041

1041. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-786

εὐχαῖς:
εὐχαῖς
M. Rob.
εὐχολαῖς
G.
1041

1043. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-787

μηχαναῖς:
μηχανὸς
Ε.
1043

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

832-1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-520

1
2
viertes Epeisodion: 1. Die Danaiden werden mit Ent- setzen des nahenden Herolds der Ägyptiaden gewahr und flüchten zum Altare. Der Herold erscheint und herrscht die Danaiden an (832-855). 2. Kommos (856-921), eine aufgeregte Szene, in welcher der Herold die Danaiden mit Drohungen und Gewalt bewegen will ihm zu den Schiffen zu folgen. 3. Der König weist den gewalt- tätigen Herold ab, welcher vor seinem Abtreten Krieg ankündigt. Den Danaiden überläßt der König die Wahl ihres Aufenthalts (922-976). 4. Die Danaiden wollen diese Wahl ihrem Vater anheimgeben und befehlen ihren Dienerinnen neben ihnen sich aufzustellen (977-990). 5. Danaos kommt mit einer Leibwache zu- rück um seine Töchter nach Argos zu bringen (991-1028). Die Partie 832-909 ist in einer sehr verderbten Gestalt überliefert, so daß sich an mehreren Stellen kaum nur der Sinn des ursprünglichen Textes erkennen läßt. Außer Pers. 678-680 findet sich glücklicher- weise im ganzen Äschylos keine Stelle, die auch nur annähernd einen so entstellten Text hätte. Vgl.,,Über die Textüberlieferung des Aschylos" in den Sitzungsb. der Münch. Ak. d. W. 1888 II S. 347 f.

964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-585

3
4
ἐκ κριθῶν μέθυ: Schol. πρὸ γὰρ τῆς εὑρέσεως τοῦ οἴνου τοῦτο ἐξεῦρον Αἰγύπτιοι. λέγεται δὲ μέθυ κρίθινον, Herod. II τί οἴνῳ δὲ ἐκ κριθέων πεποιημένῳ διαχρέονται· οὐ γάρ σφι εἰσὶ ἐν τῇ χώρῃ ἄμπελοι (d. h. in Unterägypten; andere Zeugnisse und verschiedene Denk- mäler beweisen, daß den Ägyptern der Weinbau wohl bekannt war, wenn auch der Wein hinter dem Biere, dem Leibgetränk des ägyp- tischen Volkes, zurücktrat, vgl. Uhlemann, Ägypt. Altertumskunde II S. 137 f., Erman, Ägypten S. 276 ff.), Diod. I 34 κατασκευάζουσι δὲ καὶ ἐκ τῶν κριθῶν Αἰγύπτιοι πόμα λειπό- μενον οὐ πολὺ τῆς περὶ τὸν οἶνον εὐωδίας, ὃ καλοῦσι ζύθος, Athen. Χ 447 Ο τὸν δὲ κρίθινον οἶνον καὶ βρῦτόν τινες καλοῦσιν . . μνημονεύει τοῦ πώματος Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ (Fragm. 124), Strab. 799. Der Ge- danke,,Männer, welche ungefälschten Wein trinken, werden eine andere Kraft zeigen als die Trinker von Gerstensaft" ist ähnlich dem Ge- danken von 769 und kennzeichnet den weinliebenden Dichter. Vgl. dagegen Diod. IV 2 u. Xen. Anab. IV 5, 26. Nach Athen. a. Ο. Εκα- ταῖος ἐν δευτέρῳ περιηγήσεως εἰπὼν περὶ Αἰγυπτίων ὡς ἀρτοφάγοι εἰσὶν ἐπιφέρει τὰς κριθὰς ἐς τὸ πῶμα καταλέουσιν (vgl. ebd. 417 ) scheint Äschylos diese Kenntnis aus der Periegese des Hekatäos entnommen zu haben.

965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-586

5
6
ὀπάοσιν: diese Dienerinnen stehen abseits in der Orchestra.

966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-587

7
8
θάρσος: die Handschrift bietet θράσος. Aber θάρσος θράσους διαφέρει. θάρσος γὰρ τὸ εὔλογον (Mut, Zuversicht), Θράσος δὲ τὸ μετὰ ιταμότητος (Verwegenheit, Dreistigkeit) Schol. zu Apoll. Rh. II 77. Nur um des Versmaßes willen werden θάρσος und θράσος vertauscht wie ἆρα und ἄρα, πίπτειν und πίτνειν, πάτριος und πατρῷος. εὐερκῆ: vgl. Hom. I 472 εὐερκέος αὐλῆς, Hesych. εὐερκέος· εὐτειχους, εὐπεριβόλου.

967. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-588

9
10
Mit der Türme hohem Bollwerke eingeschlossen." Vgl. Eur. Fragm. 978, 3 ἐκ βαθείας . . αἰθέρος.

968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-589

11
12
δήμια: Hom. v 264 οὔ τοι δήμιος ἐστιν οἶκος ὅδ᾽, ἀλλ' Οδυσήος, Poll. ΙΧ 50 μέρη δὲ πόλεως καὶ πανδοκεῖον καὶ ξενὼν καὶ ὡς ἐν Ινάχῳ Σοφοκλῆς πανδόκος ξενόστασις“. πολλὰ

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-590

13
14
An die Stelle von δὲ καὶ τὰ ἐμά tritt der Gedanke ,, auch ich habe viele Räume in meinem Hause“. Mit σμικρᾷ χερί vgl. Cho. 256 πόθεν ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας, Soph. Εl. 457 ὅπως τὸ λοιπὸν αὐτὸν ἀφνεωτέραις χερσὶ στέφωμεν. In dieser Aussage des Königs liegt eine Vorbereitung für die spätere Handlung der Trilogie: der Umfang des Palastes gestattet darin für 50 Paare θάλαμοι zu bereiten wie im Palaste des Priamos. Vgl. Einl. S. 17.

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-591

15
16
ἔνθ᾽ ὑμὶν für εὐθυμεῖν Kirch- hoff. Nur Eum. 349 findet sich ἁμίν in einem Chorgesange; sonst kommt diese bei Sophokles ziem- lich häufige Verkürzung bei Äschy- los wie bei Euripides nicht vor. Weil will deshalb hier ἔνθ᾽ ἔστιν ὑμῖν schreiben. — εὔτυκος hat hier die Bedeutung des Homerischen εὔτυκτος (vgl. Hesych. εὐτυκές· εὐεργές), nicht die gleiche wie 985 und 1005.

971. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-592

17
18
ἄλλων: Schol. ὡς πολλῶν ξένων ἐκεῖ οἰκούντων. χάρις, nämlich οἰκεῖν μονορρύθμους δόμους. μονορρύθμους δόμους, Räume des Palastes, in denen die Danaiden für sich allein mit ihrem Vater wohnen; μονόρρυθμος findet sich nur hier, vgl. Hesych. ιδιόρρυθμον· ἰδιότακτον.

974. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-593

19
20
πάρεστι, suppetit, licet. Herwerden vermutet dafür δόξαντα in der Annahme, daß πάρεστι aus 972 stamme. λωτίσασθε, ἕλεσθε, vgl. Fragm. 490 Αρης γὰρ οὐδὲν τῶν κακῶν λωτίζεται, Hesych. λωτίζειν· ἀπανθίζεσθαι. προστάτης heißt der Vertreter der Metöken.

976. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-594

21
22
τῶνδε: ἐμοῦ καὶ τῶν ἀστῶν. κύριος von der maßgebenden Persönlichkeit wie Soph. O. K. 288 ὅταν δ᾽ ὁ κύριος παρῇ τις ὅστις ἐστὶν ἡγεμών. Nicht unpassend vermutet Zakas τίνας τῶν für τί τῶνδε. -- Der König zieht während der folgenden Anapäste des Chors ab.

977-990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-595

23
24
Das erste anapästische System (977-985) begleitet das Abtreten des Königs; während des zweiten stellen sich die Dienerinnen als Nebenchor zur Seite der Da- naiden auf.

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-596

25
26
„Für den Segen (mit dem du uns beglückt hast) mögest du reich gesegnet sein."

978. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-597

27
28
Schol. ὡς δια γυναικῶν (Hom. 6 208),,, erlauchter Pelasger".

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-598

29
30
πρόφρων, gnädig.

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-599

31
32
πρόνοον, Schol. τὸν πρό- νοιαν ἡμῶν ποιούμενον. τοῦ

981-982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-600

33
34
βούλαρχον wie 11. ( τούτου, zu 362) .. μῆτις, er hat zunächst zu erwägen“.

983. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-601

35
36
( ὅπου) τόπος εὔφρων, de habitatione a qua procul absit invidia (Schütz), wo wir wohnen müssen, wenn wir wohlwollend beurteilt werden wollen". Mit ähnlicher Übertragung heißt Ag. 797 εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν. es

984-985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-602

37
38
Schol. ἐπεὶ πᾶς ἄνθρωπός ἐστιν ἕτοιμος εἰς τὸ ψέγειν τοὺς ξένους. εὔτυκός ( ἐστι), er ist ge- schickt (beredt). Vgl. 1005f.

986. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-603

39
40
Manche schließen ovv t' εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων (so Hermann) an εἴη δὲ τὰ λῷστα an. Aber nicht nur durch den Parömiakos, sondern auch durch die Form des Wunsches (vgl. Ag. 227 εὖ γὰρ εἴη, Cho. 867 εἴη δ᾽ ἐπὶ νίκῃ) gibt sich εἴη δὲ τὰ λώστα als Schluß zu erkennen. Da sich die Worte auch nicht gut mit τάσσεσθε verbinden, so scheint die Stelle lückenhaft zu sein. Es könnte der Abschreiber von λαῶν < τῶν ἐγχώρων > auf < τῷδ' > ἐν χώρῳ abgeirrt sein und der ur- sprüngliche Text ungefähr also gelautet haben: σὺν δ᾽ εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων ἀθροισθῶμεν καθ᾽ ὁδοιπορίαν. ὑμεῖς δ᾽ ἡμῖν τῷδ' ἐν χώρῳ τάσσεσθε κτέ. Bei diesen Worten verlassen die Danaiden den Altar, um sich mit ihren Dienerinnen zum Abzug zu vereinigen.

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-604

41
42
θεραποντὶς φερνή, bedienende Ausstattung, beigegebene Dienerin. Vgl. Eur. Iph. Α. 47 σῇ γάρ μ' ἀλόχω πέμπει φερνήν (aber hier dotis nomine).

991. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-605

43
44
Danaos kommt mit der be- waffneten Macht, um deren willen er in die Stadt gegangen ist (734, 782) und die er vom Volke erwirkt hat, zurück (996 f.). Die Ökonomie des Dramas, welche vorher das Auftreten des Königs erfordert, bringt es mit sich, daß das Volk ohne den König zu handeln scheint. - Mit dem begeisterten Ausdruck der Dankbarkeit vgl. Plaut. Pseud. 326 Pseudule, arcesse hostias vic- tumas lanios, huic ut sacruficem summo Iovi; nam hic mihi nunc est multo potior Iuppiter quam Iuppiter.

992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-606

45
46
θύειν τε λείβειν τε von Brand- und Trankopfern wie Ag. 69 οὔθ᾽ ὑποκαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων, Soph. Phil. 8 οὔτε λοιβῆς οὔτε θυμάτων.

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-607

47
48
σωτῆρες wie Zeus, Apollon (Ag. 517 νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος, ἄναξ Απολλον), Hermes (Cho. 2 σωτήρ γενοῦ μοι), Athena (Hesych. Σώτειρα ἡ Ἀθηνᾶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν), Persephone ( Κόρη Σώτειρα). — οὐ διχορρόπως wie 613, Ag. 806.

994-995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-608

49
50
καὶ τὰ μὲν αὐτανεψίοις (für ἀτανεψίους Scaliger, d. i. ὑπ' αὐτανεψίων) πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐγγενεῖς (für ἐκτενεῖς Heath φίλους (d. i. πρὸς ἡμᾶς) πικρῶς (mit Ent- rüstung) ἤκουσάν μου: damit wird eine Rede des Danaos in der Volksversammlung, in welcher er das Verfahren der Ägyptiaden schilderte, vorausgesetzt. Andere verbinden αὐτανεψίοις mit πικρῶς ( ἐχθρῶς).

996. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-609

51
52
ὀπαδοὺς καὶ δορυσσόους, eine bewaffnete Leibwache. Diese Angabe soll wohl auch, wie Klausen (Hallische Litztg. 1830 S. 455) und Welcker (Kl. Schr. IV S. 107 ff.) be- merkt haben, für die weitere Hand- lung der Trilogie Bedeutung haben: Danaos erhält mit der Leibwache eine fürstliche Stellung ( τίμιον γέρας) und ist deshalb geeignet nach dem Tode des Königs Pelas- gos die Herrschaft zu über- nehmen.

998. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-610

53
54
Mit δορικανής μόρος (eig. ,,lanzenmordendes Todeslos") vgl. λευστῆρα μόρον Sieb. 181, πισσοκώ- νητον μόρον Fragm. 118.

999. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-611

55
56
ἄχθος ἀείζων: die Tötung eines Schutzflehenden würde eine μίασμα für das ganze Land sein und diesem ewige Schmach bringen. ξένοισι ῥυσιασθείην βία. Ein solcher Gedanke scheint nach dem Voraus- gehenden angezeigt, so daß die Ände- rungen im vorhergehenden Verse καὶ μὴ ἐξ ἀέλπτων oder μηδ' ἐξ ἀέλπτων nicht wahrscheinlich sind.

1000-1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-612

57
58
τοιῶνδε δεῖ τυχόντας ( δεῖ τ. für τυγχάνοντας Lincke, δεῖ kann nach δε ausgefallen sein) .. εὐπρέμνην (in der Handschrift εὐπρυμνῆ, wie Sieb. 71, 754, 1048 πρυμνόθεν für πρεμνόθεν und πρόπρυμνα für πρόπρεμνα) σέβεσθαι αὐτοὺς) ἐμοῦ,,, nachdem man solches er- langt hat, muß man (müßt ihr) gegen sie eine festgewurzelte dankbare Ge- sinnung hegen und sie ehren mehr als mich". Wegen der Feminin- form εὐπρέμνην zu 63. χάριν (Akk. des inneren Objekts) σέβεσθαι wie χάριν τιμᾶν Soph. Ant. 514.

1002. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-613

59
60
καὶ ταῦθ᾽ ἅμ᾽ ἐγγράψασθε (für καὶ ταῦτα μὲν γράψεσθε Her- mann) κτέ, auch folgende Lehre schreibt euch ins Herz. Vgl. Prom. 815 ἣν ἐγγράφου σε μνήμοσιν δέλ- τοις φρενών.

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-614

61
62
ἀγνὼς ὅμιλος ὡς ἐλέγχεται (für ἀγνῶθ᾽ ὅμιλος korr. in ὅμιλον ὡς ἐλέγχεσθαι Schwerdt, ἀγνῶθ᾽ ὅμιλον ἐξελέγχεσθαι Heimsöth):,,daß eine unbekannte Schar erst durch die Zeit erprobt wird". Man kennt euch nicht und wird euch darum eine Zeitlang beobachten, bevor man euch volles Vertrauen schenkt. erst Nach diesem Verse ist, wie das vorhergehende μήτε zeigt, ein Ge- danke ausgefallen, etwa μήτ' αὖ

1005-1006. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-615

63
64
Vgl. 984. εὔτυκον, die böse Zunge ist ihm geläufig. Wenn es nicht ursprünglich μύσαγμα ἔπους (oder ἐπῶν) geheißen hat, muß εὐπετές πως verbunden werden: einem Fremden etwas anzuhängen ist man gar schnell bei der Hand" (Schol. τὸ εἰπεῖν μυσαρόν τι κατὰ τῶν ξένων εὐχερές ἐστιν).

1007. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-616

65
66
ὑμᾶς ἐπαινῶ im Sinne von ὑμῖν παραινῶ: zu 185. Cho. 579 ὑμῖν ὑμᾶς?) δ᾽ ἐπαινῶ . . φέρειν, Eur. Andr. 553 ἀνηβητηρίαν ῥώμην μ᾿ ἐπαινῶ λαμβάνειν.

1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-617

67
68
ὥραν . . ἐπίστρεπτον, Schol. τὴν ἐπιστρέφουσαν εἰς θέαν, „,solche Jugendblüte, nach welcher sich die Menschen hinwenden, welche das Auge der Leute auf sich zieht". Vgl. Cho. 348 τέκνων ἐν κελεύθοις ἐπίστρεπτον αἰῶ κτίσας, Schol. ὡς τοὺς ὑπαντῶντας ἐπιστρέφεσθαι πρὸς θέαν ἡμῶν.

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-618

69
70
οπώρα im Sinne von ὥρα (Jugendblüte) wie 1026, Fragm. 458 (zu Sieb. 320), Pind. Isthm. II 4, Nem. V 6 οὔπω γένυσι φαίνων τέρειναν ματέρ' οινάνθας οπώραν, Chaerem. Fragm. 12 S. 785 Ν. πολλὴν ὀπώραν Κύπριδος εἰσορᾶν παρῆν ἄκραισι ( ἁβραῖσι Meineke) περκά- ζουσαν οινάνθαις χρόνου ( γένυν?). In anderem Sinne heißt es Eur. Fragm. 162 ἀνδρὸς δ᾽ ὁρῶντος εἰς Κύπριν νεανίου ἀφύλακτος ἡ τήρησις κτέ.

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-619

71
72
Θεοί (für θῆρες Jacob) σφε (für δὲ Martin): σφέ, αὐτήν wie Eum. 613. Vgl. zu Sieb. 456. κηραίνουσι: Hesych. κηραίνει. φθείρει und κηραίνειν· βλάπτειν. τί μήν; (was doch? warum auch nicht?) wie Ag. 677, Eum. 203. Zum Gedanken vgl. Soph. Fragm.855, 9 εἰσέρχεται ( Κύπρις) μὲν ἰχθύων πλωτῷ γένει, χέρσου δ᾽ ἔνεστιν ἐν τετρασκελεῖ γονῇ· νωμᾷ Ꮄ ἐν τοὐκείνης πτερόν, ἐν θηρσίν, ἐν βροτοῖσιν, ἐν θεοῖς ἄνω. Mit 1010-13 scheint ein Hinweis auf das mit der Trilogie verbundene Satyrspiel Amymone beabsichtigt zu sein. οἰωνοῖσι

1012-1013. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-620

73
74
καρπώματα. . . ἄωρα κωλύ- ουσα λωτίζειν ἔρον (die Handschrift gibt καλωρα κωλύουσαν θωσμένειν ἐρῶ), „, die reifen Früchte macht Kypris kund (bietet Kypris aus), während sie dem Eros wehrt un- reife zu pflücken". Auratus ver- mutet καρπώματ᾽ ἀκμάζοντα, aber translatio a pomis turgidis suco- que fluentibus desumpta (Weil). Vgl. μάχλον ἄμπελον Fragm. 312 τὴν δεομένην ἄμπελον ἔφη). Hesych. λωτίζειν Hesych. λωτίζειν· ἀπανθίζεσθαι, ἀπολλύειν. Die epischen Formen ἔρος, ἔρῳ, ἔρον werden bei den Tragikern nur um des Versmaßes willen gebraucht (Soph. El. 197, Eur. Hipp. 337, 449 u. ϋ.). Vgl. Suid. Ἔρον. τὸν ἔρωτα.

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-621

75
76
ἔπι: dem Dativ wird ἐπί selten nachgestellt. Vgl. zu Prom. 67.

1016. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-622

77
78
ἔπεμψεν: der Aor. bezeich- net das Plötzliche und Momentane. - ἱμέρου νικώμενος ( ἡττώμενος) wie μὴ φόβου νικῶ Cho. 1050.

1017. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-623

79
80
μὴ πάθωμεν, eine mildere Form der Abmahnung für un πάθητε. Danaos meint die Ver- letzung der Jungfräulichkeit (Schol. μὴ ὑποπέσητε ἀνδράσιν). — ὧν εἵνεκα, dem zu entgehen. Ähnlich ὧν ὅπερ εὐῶπα πέμψον ἀλκάν Soph. Ο. Τ. 187. — Ζυ πολὺς πόνος ergänzt sich aus dem speziellen Ausdruck ἠρόθη ein allgemeinerer wie διεπεράθη (Zeugma). — ἠρόθη: vgl. πόντου ἀροτρευτής Anth. Ρal. ΙΧ 242, vastum maris aequor arandum Verg. Aen. II 780. Nicht gehört hierher Eur. Fragm. 670 υγρὰ δὲ μήτηρ, οὐ πεδοστιβὴς τροφὸς θάλασσα· τήνδ' ἀροῦμεν, denn hier bezeichnen Fischer das Meer als ihr Acker- land, d. h. als ihre Nahrungsquelle.

1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-624

81
82
αἶσχος ἡμῖν, ἡδονὴν δ᾽ ἐχθροῖς: vgl. Pers. 1034 λυπρά, χάρματα δ' ἐχθροῖς, Hom. 4 51 δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ, Soph. Ant. 646 αὑτῷ πόνους φῦσαι, πολὺν δὲ τοῖσιν ἐχθροῖσιν γέλων, Dio Cass. XXXVIII 23, 1 γέλωτα τοῖς ἐχθροῖς, αίσχος δὲ τοῖς οἰκείοις παρέχειν.

1021. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-625

83
84
διδοῖς, διδοῖ sind epische Formen.

1022. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-626

85
86
οἰκεῖν hängt von διδοῖ ab. λάτρων ἄτερθεν, ohne Entgelt. Vgl. Eustath. S. 1246, 9 ὡς καὶ λάτρον ὁ ῥηθεὶς μισθὸς ἐλέγετο, δηλοῦσιν οἱ παλαιοί. εὐπετῆ τάδε, per- commoda haec sunt, d. h. die Wahl der Wohnung bietet keine Schwierig- keit. Vgl. Eur. Phoen. 680 πάντα δ᾽ εὐπετῆ θεοῖς.

1023-1024. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-627

87
88
ἐπιστολάς, ἐντολάς, in diesem Sinne immer bei Äschylos. τὸ σωφρονεῖν, die Keuschheit Diese Mahnung gilt der Hyper- mestra, welche sich durch die Liebe zu Ungehorsam verleiten läßt.

1025-1026. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-628

89
90
D. i.,,mache dir um alles andere, nur nicht um unsere Keuschheit Sorge". Vgl. Soph. Ant. 1179 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων τἄλλα βουλεύειν πάρα, Eur. Heraklid. 693 ὥς μ᾽ οὐ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα, Plaut. Mil. Gl. III 3, 60 faciemus: alia cura.

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-629

91
92
νέον: zu 344. — Wegen des Mangels der Cäsur zu 406. Weil verbessert den Rhythmus mit θεοῖς γὰρ εἴ τι μὴ βεβούλευται νέον.

1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-630

93
94
,,Ich werde die Fußspuren, die mein Sinn in den Boden ge- drückt hat, nicht zerstören“, d. h. ich werde der bisher gezeigten Denkweise nicht untreu werden".

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-631

95
96
Exodos (in ursprüng- licher Weise ein Chorgesang). Der Anfang kennzeichnet den Gesang als Abzugslied; aber durch die Teilnahme der Dienerinnen, welche für die Rechte der Aphrodite ein- treten (etwa wie der Diener im Anfang des Euripideischen Hippo- lytos), wird auf einen späteren Kon- flikt und auf die folgende Hand- lung der Trilogie hingewiesen. Das erste Strophenpaar gehört dem Hauptchor der Danaiden, das zweite dem Nebenchor der Dienerinnen (988, 1033). Im dritten wechseln die beiden Chöre (wahr- scheinlich die beiden κορυφαῖοι) miteinander ab; das letzte Strophen- paar singen die beiden Chöre vereint.

1029-1030. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-632

97
98
ἴτε μάν, nun aber ziehet hin", vgl. ἄνα γε μάν Cho. 961. ἀστυάνακτας πολιούχους τε καὶ οι κτἑ., die Götter der Stadt, der Burg und des Landes. Vgl. Ag. 88 πάντων δὲ θεῶν τῶν ἀστυνόμων, ὑπάτων χθονίων, τῶν τε θυραίων τῶν τ᾿ ἀγοραίων. γαναέντες (in der Handschrift γανάεντες), „feiernd". Diese Form setzt eine unbekannte Form γανάημι voraus. Vgl. δαέντες, ἀέντες. Pauw hat dafür γανάοντες gesetzt. Bei Homer finden sich die Formen γανόωντες ( γανάοντες), γανόωσαι ( γανάουσαι) im Sinne von glänzend, prangend. Hesych. bietet γανεῖν· λευκαίνειν und γανάσσαι· σμῆξαι, ἡδῦναι. Die Maskulinform kann stehen, weil auch Männer im Zuge sind, Danaos und seine Leib- wache.

1031-1032. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-633

99
100
καὶ οἳ. . περιναίουσιν (30 Marckscheffel für περιναίετε, wel- ches durch unrichtige Beziehung auf die angeredeten Personen ent- standen ist) zur Abwechslung für καὶ περιναίοντας. Über den Fluß Erasinos vgl. Strab. VIII 371 ἄλλος δὲ ποταμὸς Ερασῖνος ἐν τῇ Αργείᾳ ἐστιν· οὗτος δὲ τὰς ἀρχὰς ἐκ Στυμφάλου τῆς Αρκαδίας λαμβάνει καὶ τῆς ἐκεῖ λίμνης τῆς καλουμένης Στυμφαλίδος δύντα δ᾽ ὑπὸ γῆς φασὶ τὸν ποταμὸν τοῦτον ἐκπίπτειν εἰς τὴν Αργείαν καὶ ποιεῖν ἐπίρρυτον τὸ πεδίον. Von dem unterirdischen Lauf des Erasinos spricht auch Herod. VI 76, Paus. II 24, 7, Ov. Met. XV 275 f., Plin. H. N. II 103. Curtius Pelop. II S. 340:,,Unter dem Höhlen- berge Chaon springt mit reicher Wasserfülle ein Fluß hervor, in welchem die Alten, die den unter- irdischen Wasserverbindungen so aufmerksam nachforschten, einen Abfluß des Stymphalischen Sees erkannten. Nach dieser Ansicht fließt also das Wasser vom Ape- lauron bis zum Chaon 200 Stadien weit durch die dunklen Berggänge um hier als Küstenfluß Erasinos emporzutauchen und in kurzem Laufe die Niederung zu befruchten." Der für geographische Merkwür- digkeiten eingenommene Dichter scheint gerade deshalb den Erasinos zu nennen und auch weil er in der Nähe der Stelle floß, WO die Danaiden ans Land gestiegen sein sollten.

1033. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-634

101
102
ὑποδέξασθε, excipite, d. i. setzet den Gesang fort. ὀπαδοί wie 965 φίλαις ὀπάοσιν.

1036. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-635

103
104
προχοάς von der Mündung wie Hom. P 263 ἐπὶ προχοῇσι διιπετέος ποταμοίο, ε 453, Solon Fragm. 28 Νείλου ἐπὶ προχοῇσι, Aristoph. Wo. 272 Νείλου προχοαῖς. Vgl. oben zu 3.

1037. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-636

105
106
ποταμοὺς δὲ ( σέβωμεν), nicht ποταμούς τε wegen des Gegen- satzes zu Νείλου. Die

1038. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-637

107
108
Hesych. θέλεμον ἥσυχον und θελέμως· ἡσύχως. — πολύτεκνοι: Schol. πολυτεκνίας πρόξενοι. Flüsse sind κουροτρόφοι (zu 287), und wenn man πολύτεκνοι in diesem Sinne auffaßt, wird diese Eigen- schaft der argivischen Flüsse her- vorgehoben im Gegensatz zu den 867 ff. gerühmten Vorzügen des Nil. Aber wahrscheinlich ist πολύτεκνοι im Hinblick auf Prom. 142 τῆς πολυτέκνου Τηθύος ἔκγονα von den Bächen und Kanälen zu verstehen, welche die Kinder der Flüsse sind, und auf die reiche Bewässerung des argivischen Landes zu beziehen, die in der Sage auch mit Danaos in Verbindung gebracht wurde. Vgl. Soph. Ο. Κ. 685 οὐδ᾽ ἄυπνοι κρῆναι μινύθουσιν Κηφισοῦ νομάδες ῥεέθρων κτἑ.

1039-1040. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-638

109
110
λιπαροῖς χεύμασι, mit be- fruchtendem Naß. Vgl. den Ge- brauch von λιπαίνειν Eur. Hek. 454 φασὶν Απιδανὸν γύας λιπαίνειν. μειλίσσειν, dem Boden wohltun, den durstigen Boden tränken.

1041. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-639

111
112
ἐπίδοι wie 1. ἁγνή: die jungfräuliche Artemis ist am ersten berufen die Jungfrauen zu schützen. Vgl. 155. Hippolytos, der Wider- sacher der Aphrodite, ist der Freund der Artemis.

1043. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-640

113
114
τέλος (so Weil für γάμος) Κυθερείας, d. i. γαμήλιον τέλος, die Weihe der Liebesgöttin, die Hoch- zeit. Vgl. τέλος θαλεροῖο γάμοιο Hom. v 74. Κυθερεία heißt Aphro- dite schon Hom. 9 288, Hes. Theog. 198 ( ὅτι προσέκυρσε Κυθήροις). Die Insel Kythera, eine alte Kolonie der Phönizier, war wie Zypern ( Κύπρις) ein Mittelpunkt des orien- talischen Aphroditekultus (Astarte).

1044. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-641

115
116
στυγερών (für στύγειον Hermann, vielleicht ist στυγίων vorzuziehen) ἆθλον, meinen Feinden wünsche ich solche Not. Vgl. zu 381. Mit ἆθλον vgl. Soph. Phil. 508 δυσοίστων πόνων ἆθλα. Die Änderung στύγιον (oder στυγερόν πέλει τόδ' ἄθλον gibt einen matten Gedanken.

1045. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-642

117
118
In dem zweiten Strophen- paar fordern die Dienerinnen, ihren Herrinnen widersprechend, daß man der Aphrodite als einer mäch- tigen und segensreichen Göttin die ihr gebührende Ehre schenke, und in dem Gefühl, daß die Danaiden (wie (wie Hippolytos bei Euripides) die Artemis auf Kosten der Aphrodite feiern, geben sie trüben Ahnungen Ausdruck. Da- mit deutet der Dichter die Nieder- lage der Argiver (1054f.) und den Vollzug der Ehe (1060 ff.) an. θεσμὸς ὅδε, Schol. ὁ τοῦ ὑμετέρου (vielmehr ἡμετέρου) ὕμνου νόμος: ,, Gegen Kypris ist nicht unehr- erbietig unsere verständige Weise; diese Göttin ist mächtig, stiftet Segen, spendet Wonne, wenn sie nur das rechte Maß einhält."

1046. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-643

119
120
σὺν Ἥρα: als Stifterin des Ehebundes ist Aphodrite der Hera als Ehegöttin ( Ηρα τελεία) gesellt. Vgl. Eum. 214 ἦ κάρτ᾽ ἄτιμα Ηρας τελείας καὶ Διὸς πιστώματα· Κύπρις δ᾽ ἄτιμος τῷδ᾽ ἀπέρριπται λόγῳ, ὅθεν βροτοῖσι γίγνεται τὰ φίλτατα.

1047-1048. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-644

121
122
Das listenvolle Spiel der Göttin hat in der Fortpflanzung des menschlichen Geschlechts ernste Bedeutung.

1049. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-645

123
124
Der Gedanke aber auch die Wonne, welche die Göttin ge- währt, ist eine schöne Gabe, wenn sie mit Maß genossen wird" wird in seine Teile zerlegt. · μετάνοινοι: Schol. κοινωνοί. φίλα ματρί: wie Eros Sohn der Aphrodite ist, so können auch Pothos und Himeros, welche dem Eros zur Seite stehen, und Peitho als deren Kinder ange- sehen werden. Diese vier bilden mit den Chariten das Geleite der Göttin. Vgl. Hom. Ξ 214 ἦ (nämlich Αφροδίτη), καὶ ἀπὸ στήθεσφιν ἐλύ- σατο κεστὸν ἱμάντα ποικίλον, ἔνθα τέ οἱ θελκτήρια πάντα τέτυκτο· ἔνθε ἔνι μὲν φιλότης, ἐν δ᾽ ἵμερος, ἐν δ᾽ ὀαριστὺς πάρφασις, ἤ τ' ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονεόντων. a (fehlt in der Handschrift, von Wellauer eingesetzt) τ' οὐδὲν ἄπαρνον τελέθει (der nichts versagt wird) θέλκτορι Πειθοῖ für θέλκτωρ τε Πειθώ, οὐδὲν κτέ. Vgl. Sieb. 540 ὃν λέγεις τὸν ᾿Αρκάδα. Mit θέλκτωρ vgl. πράκτορες αἵματος Eum. 320 von den Erinyen, τύχη σωτήρ Ag. 669, γέννας πενθητῆρος Pers. 949. δέδοται ψεδυρᾶς τρίβου (in der Handschrift ψεδυρα τρίβοι) τ᾽ ἐρώ- των: Schol. ἡ Αρμονία μετέχει τῆς Αφροδίτης, „, der Harmonia ist An- teil gegeben an Aphrodite und an dem flüsternden Kosen der Liebes- götter". Da Harmonia die Personi- fikation der Ordnung und des Eben- maßes ist, so wird damit gefordert, daß mit dem Genuß der Liebe Maß und Ordnung verbunden sei. Vgl. Eur. Med. 627 ἔρωτες ὑπὲρ μὲν ἄγαν ἐλθόντες οὐκ εὐδοξίαν οὐδ᾽ ἀρετὰν παρέδωκαν ἀνδράσιν· εἰ δ᾽ ἅλις (d. i. μετρίως) ἔλθοι Κύπρις, οὐκ ἄλλα θεὸς εὔχαρις οὕτως, Iph. Α. 554 εἴη δέ μοι μετρία μὲν χάρις, πόθοι δ' ὅσιοι καὶ μετέχοιμι τᾶς Αφροδίτας, πολλὰν δ᾽ ἀπονείμαν. Nach Hes. Theog. 937 ist Harmonia, die Gattin des Kadmos, Tochter der Aphro- dite. Vgl. Hom. Hymn. II 16 αὐτὰρ ευπλόκαμοι Χάριτες καὶ εύφρονες Ωραι Αρμονίη θ' Ήβη τε Διός θυγάτηρ τ' Αφροδίτη ὀρχεῦντ᾽ ἀλλή- λων ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔχουσαι. Ζυ ψευρᾶς vgl. Hesych. ψέδυρος· ψίθυρος (deshalb steht in der Hand- schrift über δ von ψεδυρα ein 1).