Q. Horatius Flaccus Satires 2.7

Christopher Smart (Translator), ed. Theodore Alois Buckley

View: By Poem

Satires. Q. Horatius Flaccus. Christopher Smart (Translator), ed. Theodore Alois Buckley. New York. 1863.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Fund for the Improvement of Postsecondary Education.

Current edition Perseus

Satires (English) (Horace. The Works of Horace. Vol. II. Smart, Christopher, translator. Buckley, Theodoore Alois, editor. New York: Harper and Brothers, 1862.)

Editions (1)
Satyrarum libri Perseus (Horace. The Works of Horace. Vol. II. Smart, Christopher, editor. Philadelphia: J. Whetham, 1836.) — 2.7.1 focus
‘Iamdudum ausculto et cupiens tibi dicere servos
1
pauca reformido.’ ‘Davusne?’ ‘ita, Davus, amicum
mancipium domino et frugi quod sit satis, hoc est,
ut vitale putes.’ ‘age libertate Decembri,
quando ita maiores voluerunt, utere: narra.’
5
‘pars hominum vitiis gaudet constanter et urget
propositum; pars multa natat, modo recta capessens,
interdum pravis obnoxia. saepe notatus
cum tribus anellis, modo laeva Priscus inani
vixit inaequalis, clavum ut mutaret in horas,
10
aedibus ex magnis subito se conderet unde
mundior exiret vix libertinus honeste;
iam moechus Romae, iam mallet doctus Athenis
vivere, Vertumnis quotquot sunt natus iniquis.
scurra Volanerius, postquam illi iusta cheragra
15
contudit articulos, qui pro se tolleret atque
mitteret in phimum talos, mercede diurna
conductum pavit: quanto constantior isdem
in vitiis, tanto levius miser ac prior illo
qui iam contento, iam laxo fune laborat.’
20
‘non dices hodie, quorsum haec tam putida tendant,
furcifer?’ ‘ad te, inquam.’ ‘quo pacto, pessime?’ ‘laudas
fortunam et mores antiquae plebis, et idem,
siquis ad illa Deus subito te agat, usque recuses,
aut quia non sentis, quod clamas, rectius esse,
25
aut quia non firmus rectum defendis et haeres
nequiquam caeno cupiens evellere plantam.
Romae rus optas; absentem rusticus Urbem
tollis ad astra levis. si nusquam es forte vocatus
ad cenam, laudas securum holus ac, velut usquam
30
vinctus eas, ita te felicem dicis amasque,
quod nusquam tibi sit potandum. iusserit ad se
Maecenas serum sub lumina prima venire
convivam: “nemon’ oleum fert ocius? ecquis
audit?” cum magno blateras clamore fugisque.
35
Mulvius et scurrae, tibi non referenda precati,
discedunt. “etenim fateor me” dixerit ille
“duci ventre levem, nasum nidore supinor,
inbecillus, iners, siquid vis, adde, popino.
tu cum sis quod ego et fortassis nequior, ultro
40
insectere velut melior verbisque decoris
obvolvas vitium?” quid, si me stultior ipso
quingentis empto drachmis deprenderis? aufer
me voltu terrere; manum stomachumque teneto,
dum quae Crispini docuit me ianitor edo.
45
te coniunx aliena capit, meretricula Davum:
peccat uter nostrum cruce dignius? acris ubi me
natura intendit, sub clara nuda lucerna
quaecumque excepit turgentis verbera caudae
clunibus aut agitavit equum lasciva supinum,
50
dimittit neque famosum neque sollicitum, ne
ditior aut formae melioris meiat eodem.
tu cum proiectis insignibus, anulo equestri
Romanoque habitu, prodis ex iudice Dama,
turpis odoratum caput obscurante lacerna,
55
non es quod simulas? metuens induceris atque
altercante libidinibus tremis ossa pavore.
quid refert, uri virgis ferroque necari
auctoratus eas, an turpi clausus in arca,
quo te demisit peccati conscia erilis,
60
contractum genibus tangas caput? estne marito
matronae peccantis in ambo iusta potestas,
in corruptorem vel iustior? illa tamen se
non habitu mutatve loco peccatve superne,
cum te formidet mulier neque credat amanti.
65
ibis sub furcam prudens dominoque furenti
conmittes rem omnem et vitam et cum corpore famam
evasti: credo, metues doctusque cavebis:
quaeres, quando iterum paveas iterumque perire
possis, o totiens servus. quae belua ruptis,
70
cum semel effugit, reddit se prava catenis?
“non sum moechus” ais. neque ego hercule fur, ubi vasa
praetereo sapiens argentea. tolle periclum:
iam vaga prosiliet frenis natura remotis.
tune mihi dominus, rerum imperiis hominumque
75
tot tantisque minor, quem ter vindicta quaterque
inposita haud umquam misera formidine privet?
adde super, dictis quod non levius valeat; nam,
sive vicarius est, qui servo paret, uti mos
vester ait, seu conservus, tibi quid sum ego? nempe
80
tu, mihi qui imperitas, aliis servis miser atque
duceris ut nervis alienis mobile lignum.
quisnam igitur liber? sapiens sibi qui imperiosus,
quem neque pauperies neque mors neque vincula terrent,
responsare cupidinibus, contemnere honores
85
fortis, et in se ipso totus, teres atque rotundus,
externi nequid valeat per leve morari,
in quem manca ruit semper fortuna. potesne
ex his ut proprium quid noscere? quinque talenta
poscit te mulier, vexat foribusque repulsum
90
perfundit gelida, rursus vocat: eripe turpi
colla iugo Liber, “liber sum” dic age. non quis.
urget enim dominus mentem non lenis et acris
subiectat lasso stimulos versatque negantem.
vel cum Pausiaca torpes, insane, tabella,
95
qui peccas minus atque ego, cum Fulvi Rutubaeque
aut Pacideiani contento poplite miror
proelia rubrica picta aut carbone, velut si
re vera pugnent, feriant vitentque moventes
arma viri? nequam et cessator Davus; at ipse
100
subtilis veterum iudex et callidus audis.
nil ego, si ducor libo fumante: tibi ingens
virtus atque animus cenis responsat opimis?
obsequium ventris mihi perniciosius est cur?
tergo plector enim. qui tu inpunitior illa,
105
quae parvo sumi nequeunt, obsonia captas?
nempe inamarescunt epulae sine fine petitae
inlusique pedes vitiosum ferre recusant
corpus. an hic peccat, sub noctem qui puer uvam
furtiva mutat strigili: qui praedia vendit,
110
nil servile gulae parens habet? adde, quod idem
non horam tecum esse potes, non otia recte
ponere teque ipsum vitas fugitivus et erro,
iam vino quaerens, iam somno fallere curam,
frustra: nam comes atra premit sequiturque fugacem.’
115
‘unde mihi lapidem?’ ‘quorsum est opus?’ ‘unde sagittas?’
‘aut insanit homo aut versus facit.’ ‘ocius hinc te
ni rapis, accedes opera agro nona Sabino.’

Notes on the current edition

Satires

1.
The particular design of the Saturnalia was to represent that equality, which reigned among mankind in the reign of Saturn, when they lived according to the laws of nature, without distinction of conditions. Horace here introduces a slave, asserting that a wise man alone is free, and that real liberty consists in not obeying our passions, or being enslaved to vice. He boldly reproaches his master with his faults and follies. His reasoning is so natural, sensible, and pressing, that Horace, not being able to answer him, at last loses his temper, and is obliged to make use of menaces to silence him.
2.
Frugi quod sit satis; hoc est.
The common people have always imagined that persons of eminent merit do not live so long as others. From thence the proverb, "Too witty to live long."
3.
Laeva Priscus inani.
Before the time of Horace it was infamous to wear more than one ring, and when they began to wear more, they carried them only on the left hand, which was less exposed to public view, as if they would seem ashamed of such marks of effeminacy.
4.
Vertumnis natis iniquis.
Vertumnus presided over the regular seasons of the year, established by the laws of nature. Priscus was therefore born in despite of the god, because all his changes were an effect of oddness and whim. Horace multiplies this god, Vertumni, from the different forms under which he was represented.
5.
Davus calls his master a judge, because Augustus had granted him the privilege of wearing a ring and a robe, called Angusticlavium. Thus he was in some measure incorporated into the body of Roman knights, whom Augustus appointed to determine civil causes. By "Dama" he means a mere slave.
6.
Uri virgis.
The people who sold themselves to a master of gladiators, engaged in a form or bond, called auctoramentum, to suffer every thing, sword, fire, whips, chains, and death. They were then received into the profession, and styled auctorati. From thence the terms came to be used for all kinds of infamous engagements.
7.
Vindicta was a rod, which the lictor laid on the head of a person whom the praetor made free. Plautus calls it
festuca
. (Mil. 961)
8.
Nam sive vicarius.
The Romans generally had a master-slave in every family, servus atriensis, and all other slaves were called by one common name, vicarii. The first, who commands, is not less a slave than those who obey.
9.
Teres atque rotundus.
The metaphor is taken from a globe, and our vices are those inequalities which stop us in our course of virtue.
10.
Pausias was a famous flower-painter. Lucullus gave a thousand crowns for a picture, in which he drew his mistress Glycera sitting, and making a wreath of flowers. He was a contemporary of Apelles.
11.
Masters of gladiators hung the pictures of their best champions, such as Fulvius, Rutuba, or Placideianus, at the door of the house where they fought.
12.
Accedes opera.
Opera for servus. Slaves who were employed in tilling their lands were generally chained, so that the threat was enough to alarm Davus, and end the conversation.