mvp-comment-1-1
Wecklein 1888, p. 251
mvp-comment-1-2
Prolog, wenn man das Erwachen der Erinyen 140-178 als Parodos und das zweite Erscheinen derselben 244-275 als Epiparodos gelten läfst. Andernfalls müfste man den Prolog bis zum eigentlichen Auftreten des Chors als der wirklichen Parodos, also 1-243 rechnen. Die Pythia, welche als Greisin (38) sich auf einen Stab stützt, kommt (durch eine Seitenthüre der Hinterwand) aus einem Nebenraume des Tempels zum Haupteingange desselben und verrichtet vor dem Eintritt ein Gebet (30 f.). Sie hat die
χρηστηρία ἐσθής wie Kasandra in Agamemnon (zu
Ag. 774
). Gut bemerkt der
Schol.
:
φαίνεται ἐπὶ σκηνῆς τὸ μαντεῖον· η δὲ προφῆτις πρόεισιν ἐπικλήσεις, ὡς ἔθος, τῶν θεῶν ποιησομένη, ἀπροόπτως τε ἰδοῦσα τὰς Ἐρινύας κύκλῳ τοῦ Ὀρέστου καθευδούσας πάντα μηνύει τοῖς θεαταῖς, οὐχ ὡς διηγουμένη τὰ ὑπὸ τὴν σκηνήν, τοῦτο γὰρ νεωτερικὸν Εὐριπίδειον, ὑπὸ δὲ τῆς ἐκπλήξεως τὰ θορυβήσαντα αὐτὴν καταμηνύουσα φιλοτέχνως
(d. h. die Exposition ist nicht unvermittelt wie bei Euripides, sondern wohl motiviert).
τὰ δὲ πρῶτα εὐχαὶ καὶ ἐπικλήσεις θεῶν,
ἵνα ἀπὸ τῶν εὐφημοτέρων ἄρξηται ἡ προφῆτις (in der That breitet das Gebet der Priesterin über den Anfang eine weihevolle Stimmung aus).
οἰκονομικῶς δὲ οὐκ ἐν ἀρχῇ διώκεται Ὀρέστης,
ἀλλὰ τοῦτο ἐν μέσῳ τοῦ δράματος κατατάττει,
ταμιευόμενος τὰ ἀκμαιότατα ἐν μέσῳ.
mvp-comment-43-1
1
mvp-comment-43-2
Wecklein 1888, p. 257
mvp-comment-43-3
πρόσω διχοστατῶν, getrennt und fern von dir. Vgl.
διχοστα τοῦντα 389.
mvp-comment-44-1
Wecklein 1888, p. 257
mvp-comment-44-2
πέπων,
μαλθακός (74), mürbe. Vgl.
Ag. 1642
.
mvp-comment-45-1
2
mvp-comment-45-2
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-45-3
ὕπνῳ
παρείνται (sind erschlafft) wie
Eur. Kykl. 591
τῷ δ᾽ ὕπνῳ παρειμένος
. Die Stellung von
δέ wie 623. Vgl. zu
Ag. 744
.
mvp-comment-46-1
3
mvp-comment-46-2
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-46-3
Νυκτὸς παῖδες: vgl. 322 f., 419, 748, 796, 1034. Bei Sophokles (Oed. K. 40) heifsen sie
Γῆς τε καὶ Σκότου κόραι. Nach
Hes. Theog. 185
sind sie von der Erde geboren aus den Blutstropfen des von Kronos entmannten
Uranos. Vgl. auch
Lykophr. 437
αἱ Νυκτὸς κόραι
,
Ovid. Met. IV 452
sorores Nocte
.. genitas,
Verg. Aen. VI 250
matri Eumenidum, XII 846 Dirae quas Nox
. . uno eodemque tulit partu.
Ζη παλαιαὶ παῖδες vgl.
παῖδες ἄπαιδες 1034. Doch s. Anhang.
αἷς οὐ μίγνυται:
Soph. Ai. 835
καλῶ τὰς ἀεί τε παρθένους σεμνὰς Ἐρινῆς τανύποδας
. Der Ausdruck wie
Hom.
η 247
Καλυψώ
..
δεινὴ
Θεός·
οὐδέ τις αὐτῇ μίσγεται οὔτε θεῶν οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων.
mvp-comment-47-1
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-47-2
θήρ:
Suppl. 1010
θῆρες δὲ κηραίνουσι καὶ βροτοί. τί μήν
;
Besonders werden damit die Kentauren bezeichnet.
Soph. Trach. 1096
διφυῆ τ᾽ ἄμικτον ἱπποβάμονα στρα τὸν θηρῶν
, 556, 568
u.
δ.
mvp-comment-48-1
4
mvp-comment-48-2
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-48-3
ἐλῶσι,
ἐλάσουσι.
— Du
mufst dich auf eine lange Irrsal gefafst machen (
μὴ μαλθακὸς γένῃ); denn wenn du auch durch das weite Festland geschritten den Boden unter den
Fülsen verlierst, werden sie dich über das Meer verfolgen.
βεβὼς wie
Eur. Bakch. 646
φαίνῃ πρὸς οἴκοις τοῖς ἐμοῖς, ἔξω βεβώς. Ζυ αμείψης
vgl.
Cho. 569
.
-
περιρρύτας πόλεις,
νήσους. Wegen der Form
περιρρύτας vgl. Hymn. auf Apoll. 251
ἀμφιρύτας κατὰ νήσους und zu
Ag. 1527
.
mvp-comment-49-1
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-49-2
πρόκαμνε, vor der Zeit.
βουκολούμενος, Schol.
περιέπων, abweidend d.i. durchmachend. Wakefield erklärt es passivisch: agitatus ut bos. Mit
βουκολούμενος πόνον wäre dann
τοὺς ὑπερμήκεις δρόμους γυμνάζεται
Prom. 616
zusammen zu stellen. Vgl.
Ag. 674
.
mvp-comment-50-1
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-50-2
ποτί im Trimeter wie auch einmal bei Sophokles (
Trach. 1214
ποτιψαύων
).
mvp-comment-51-1
Wecklein 1888, p. 258
mvp-comment-51-2
παλαιὸν βρέτας, das altheilige hochverehrte Holzbild der
᾿Αθηνῶ Πολιάς auf der Akropolis. Vgl.
Eur. El. 1254
ἐλθὼν
δ᾽ Ἀθήνας Παλλά δος
σεμνὸν βρέτας πρόσπτυξον,
C. I. Gr. I n. 160
ἐπιστάται τοῦ
νεω
τοῦ ἐν πόλει ἐν ᾧ τὸ ἀρχαῖον ἄγαλμα,
Paus.
I 26, 6
τὸ δὲ ἁγιώτατον ἐν κοινῷ πολλοῖς πρότερον νομισθὲν ἔτεσιν ἢ συνῆλθον ἀπὸ τῶν δήμων (d. i. vor dem s. g. Synoikismos des Theseus)
ἐστὶν Ἀθηνᾶς ἄγαλμα ἐν τῇ νῦν ἀκροπόλει,
τότε δὲ
ὀνο μαζομένῃ
πόλει (in diesem Sinne kann man hier auch
Παλλάδος πτό-
λιν nehmen).
φήμη δὲ ἐς αὐτὸ ἔχει πεσεῖν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ (also ein
ξόανον διιπετές).
ἄγκαθεν,
ταῖς ἀγκάλαις Schol. Vgl. 258
περὶ
βρέ τει
πλεχθείς und
πρόσπτυξον in der a. St. des Euripides.
mvp-comment-52-1
Wecklein 1888, p. 259
mvp-comment-52-2
οἶσθα τὸ μὴ ἀδικεῖν, vgl. 752
τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες. Der Gedanke ist: Deine Worte zeigen, dafs du dich darauf verstehst, nicht Unrecht zu thun d.h. dafs du weifst was du zu thun schuldig bist (deinem Versprechen
gemäfs,
Cho. 1036 f.
), es kommt nur darauf an, dafs du daran denkst; die Macht fehlt dir ja nicht.
ἐπίστα wie 584,
δύνα
Soph. Phil. 849
, Oed. Τ. 696.
φερέγγυον:
Schol.
:
τὸ δὲ σὺν σθένος ἀσφαλές ἐστιν εἰς τὸ ποιεῖν εὖ.
Vgl.
Sept. 383
προστατεῖν φερέγγυος
.
mvp-comment-53-1
Wecklein 1888, p. 259
mvp-comment-53-2
μέμνησο: sei dessen eingedenk, was du gesagt hast,
dafs ich die Macht habe dich zu schützen, und fürchte dich darum nicht.
σὲ . . φρένας:
Krüger II § 46, 16, 3
.
mvp-comment-54-1
Wecklein 1888, p. 259
mvp-comment-54-2
αὐτάδελφον:
Sept. 705
ἀλλ' αὐτάδελφον αἷμα δρέψασθαι θέλεις
;
Soph. Ant. 1
ὦ κοινὸν αὐτάδελφον Ισμήνης κάρα
. Man braucht
αὐτάδελφον nicht auf die gemeinsame Mutter (
Hesych.
:
ἀδελφοί· οἱ ἐκ τῆς αὐτῆς δελφύος γεγονότες· δελφὺς γὰρ ἡ μήτρα λέγεται
) zu beziehen und eine Abweichung von
der_gewöhnlichen Abstammung des Hermes (
Cho. 809
) anzunehmen.
mvp-comment-55-1
5
mvp-comment-55-2
Wecklein 1888, p. 259
mvp-comment-55-3
ὢν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι:
Sept. 8
Ζεὺς ἀλεξητήριος ἐπώνυμος γένοιτο Καδμείων πόλει
und zu
Ag. 517
. Hermes ist zunächst Geleiter der Seelen in die Unterwelt (
ψυχοπομπός, vgl.
Soph. Ai. 832
καλῶ δ᾽ ἅμα πομπαίον Ἑρμῆν χθόνιον εὖ με κοιμίσαι
,
Hom.
ω 3
), dann aber Geleiter überhaupt
(πομπαῖος, πομπός).