Search the Perseus Catalog for:

View: By Commline

← Previous Next →

881-cont3

Πρός towards 882 with ἔρρειν to go to ruin as at 100, Prom. 92 , Ch. 419 with παθεῖν to suffer, Eum 627 with θανεῖν to die; a kind of passive sense tends to be present (Wecklein).

Eumenides. Aeschylus. ed. Friedrich Blass. Berlin. 1907.

Current edition Experimental

Kommentar zu den Eumeniden (OCR draft) (German) (German commentary on Aeschylus' Eumenides by Friedrich Blass, 1907.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (12)

Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 778-891 focus

str. 1

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.¹

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
780

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας,² σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον:³ ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν⁴ ἄφυλλος, ἄτεκνος,
785

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.⁵

στενάζω; τί ῥέξω;

γελῶμαι:⁶ δύσοιστα.

πολίταις ἔπαθον:
790

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

793

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε⁷ μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾽ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν:

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας⁸ αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δὲ μὴ θυμοῦσθε μηδὲ τῇδε γῇ
800

βαρὺν κότον σκήψητε,⁹ μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ᾽, ἀφεῖσαι †δαιμόνων σταλάγματα,¹⁰¹¹¹²

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις

ἕξειν ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.¹³

808

ant. 1

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.¹⁴

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
810

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ¹⁵

μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν χθονὶ¹⁶

ἄφορον: ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,¹⁷
815

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος¹⁸

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.¹⁹

στενάζω; τί ῥέξω;

γελῶμαι: δύσοιστα²⁰

πολίταις ἔπαθον:
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

823

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν στήσητε²¹ δύσκηλον χθόνα.

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;
825

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος²² μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος:

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ: σὺ δ᾽ εὐπιθὴς²³ ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ᾽κβάλῃς ἔπη χθονί,²⁴
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί:

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽²⁵ ἀκροθίνια

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους
835

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

837

str. 2

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς²⁶ οἰκεῖν,

φεῦ, ἀτίετον μύσος.²⁷

πνέω τοι μένος ἅπαντά²⁸ τε κότον.
840

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς;²⁹

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ: ἀπὸ γάρ με τι-
845

μᾶν³⁰ δαναιᾶν³¹ θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.³²

848

Ἀθηνᾶ

ὀργὰς ξυνοίσω σοι: γεραιτέρα γὰρ εἶ.

καὶ τῷ³³ μὲν <εἶ³⁴> σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε: προυννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
855

τεύξει παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσων³⁵ παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις³⁶ ἐμμανεῖς θυμώμασι,
860

μήτ᾽,³⁷ ἐξελοῦσ᾽³⁸ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται³⁹ δεινὸς εὐκλείας ἔρως:
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

870

ant. 2

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,
870

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν,

φεῦ, ἀτίετον μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.⁴⁰

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς;⁴¹
875

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ: ἀπὸ γάρ με τι-

μᾶν δαναιᾶν⁴² θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.⁴³
880
881

Ἀθηνᾶ

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν: εἰ δὲ μὴ θέλεις⁴⁴ μένειν,

οὔ τἂν⁴⁵ δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ⁴⁶ χθονὸς
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 778-891 focus

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δʼ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
780

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
785

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω;

γελῶμαι πολίταις.

δύσοισθʼ ἅπαθον.
790

ἰὼ μεγάλα τοὶ κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

793

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθʼ, ἀλλʼ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθʼ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν·

ἀλλʼ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θʼ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτʼ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δὲ μὴ θυμοῦσθε μηδὲ τῇδε γῇ
800

βαρὺν κότον σκήψητε, μηδʼ ἀκαρπίαν

τεύξητʼ, ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπʼ ἐσχάραις

ἕξειν ὑπʼ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

808

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δʼ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
810

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
815

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω;

γελῶμαι πολίταις·

δύσοισθʼ ἅπαθον.
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

823

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστʼ ἄτιμοι, μηδʼ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν κτίσητε δύσκηλον χθόνα.
825

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλʼ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δʼ εὐπιθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ʼκβάλῃς ἔπη χθονί,
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδʼ ἔτʼ ἀκροθίνια

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους
835

ἔχουσʼ ἐς αἰεὶ τόνδʼ ἐπαινέσεις λόγον.

837

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν,

φεῦ, ἀτίετον μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
840

οἶ οἶ δᾶ, φεῦ.

τίς μʼ ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς ;

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τι-
845

μᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρʼ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

848

Ἀθηνᾶ

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

καὶ τῷ μὲν εἶ σὺ κάρτʼ ἐμοῦ σοφωτέρα·

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δʼ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδʼ ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
855

τεύξῃ παρʼ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσων παρʼ ἄλλων οὔποτʼ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δʼ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθʼ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,
860

μήτʼ, ἐξελοῦσʼ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δʼ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην

τοιαῦθʼ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

870

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,
870

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν,

φεῦ, ἀτίετον μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἶ οἶ δᾶ, φεῦ.

τίς μʼ ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς;
875

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τι-

μᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρʼ οὐδὲν ἦραν δόλοι.
880

881

Ἀθηνᾶ

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτʼ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδʼ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλʼ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας;
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δʼ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὔ τἂν δικαίως τῇδʼ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τινʼ ἢ κότον τινʼ ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 640 focus

Χορὸς Εὐμενίδων

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ.
570

αὐτὸς δ' ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις.

ὑμᾶς δ' ἀκούειν τά τ' ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα στύγη θεῶν,

πέλας μὲν ἂν λύσειεν ἔτι τὲ δ' ἄκος.
575

καὶ χάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος.

ἀνδρὸς δ' ἐπεὶ δ' ἂν αἷμ' ἀνασπάσῃ κόνις,

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ' ἀνάστασις,

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησε πατήρ,

ἐμός, τὰ δ' ἄλλα πάντ' ἄνω καὶ κάτω
580

στρέφων τίθησιν, οὐδὲν ἆσθμαίνω μένει.

Χορὸς Εὐμενίδων

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ' ὑπερδικεῖς ὅρα.

τὸ μητρὸς αἷμ' ὅμαιμον ἐκχέας πέδῳ.

ἔπειτ' ἐν ἄργει δώματ' οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημοίοις.
585

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται.

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ' ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ' ὁ θρώσκων, ἡ δ' ἄπρ' ξένῳ ξένη
590

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριος δὲ τὸ δέσοι διεξελόγω.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ' ἄνευ μητρὸς πέλας,

μάρτυς πάρεστι παῖς ὀλυμπίου διός,

οὐδ' ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη.
595

Ἀπόλλων

ἀγ' οἷον ἔρνος. ὅτις ἂν τέκοι θεὸς,

ἐγὼ δὲ παλλὰς τ' ἄλλα θ' ὡς ἐπίσταμαι.

τὸ σὸν πόλισμα, καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τὸν δ' ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου.
600

καὶ τόν δ' ἐπικτήσαιο σύμμαχον θεὰ,

καὶ τοὺς ἔπειτα καὶ τάδ' αἰῶνος μένοι.

στέργειν τ' ἄπιστα, τῶν δὲ τοὺς ἐπισπόρους

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ' ἀπὸ γνώμης φέρειν.

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων,
605

Χορὸς Εὐμενίδων

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ' ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται,

Ἀθηνᾶ

τί γὰρ πρὸς ὑμῶν, πῶς τιθεῖσ' ἄμορφος ὦ,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἤκουσα θ' ὧν ἤκουσα τ'· ἐν δὲ καρδίᾳ

Ἀπόλλων

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ξένοι.
610

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ' ἂν ἤδη θεσμὸν ἀττικὸς λεὼς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν αἰγέῳ στρατῷ.

αἰεὶ δ' ἑκάστῳ τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ' ἄρειον τόν δ' ἀμαζόνων ἕδραν
615

σκηνὰς, ὅτ' ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον,

στρατηλατοῦσαι καὶ πόλιν νεόπτολιν.

τήν δ' ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε.

ἄρει δ' ἔθυον, ἔνθεν ἔστ' ἐπώνυμος

πέτρα. πάγος τ' ἄρειος, ἐν δὲ τῷ σέβας.
620

ἀστῶν, φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν,

σχήσει τό δ' ἦμαρ καὶ κατ' εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ πικαινόντων νόμους.

κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ' ὕδωρ,

λαμπρὸν μιαίνων ἔποθ' εὑρήσεις ποτόν.
625

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Ἀθηνᾶ

τὸ μήτ' ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον.

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν.

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν,

τοιὸν δέτοι ταρβοῦντες ἐν δίκῳ σέβας,
630

ἔρυμά τε χώρας, καὶ πόλεως σωτήριον,

ἔχοιτ' ἂν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει.

οὔτε σκύθῃσιν, οὔτε πέλοπος ἐν τόποις,

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον ὀξύθυμον εὑδόντων ὕπερ,
635

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν' ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπὸν, ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ,

καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνῶναι δίκην.

αἰδουμένοις τὸν ὅρκον ἔρηται λόγος,
640

Χορὸς Εὐμενίδων

καὶ μὴν βαρεῖαν, τήν δ' ὁμιλίαν χθονὸς,

ξύμβουλος εἰμὶ, μὴ δαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἀγώ τε χρησμοὺς, τοὺς ἐμούς τε, καὶ διὸς,

ταρβεῖν κελεύω, μηδ' ἀκαρπώτους κτίσαι,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις.
645

μαντεῖα δ' οὐκ ἔθ' ἁγνὰ μαντεύσῃ μένων

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατὴρ τισφάλλεται βουλευμάτων.

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς ἰξίονος.

Χορὸς Εὐμενίδων

λέγεις, ἐγὼ δὲ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρα τῇδ' ὁμιλήσω πάλιν,
650

Ἀπόλλων

ἀλλ' ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις,

θεοῖς ἄτιμος εἶ σὺ, νικήσω δ' ἐγὼ,

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιαῦτ' ἔδρασας καὶ φέρητος ἐν δόμοις,

μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ' εὐεργετεῖν.
655

Ἀπόλλων

ἄλλως τε πάντως χ’ ὡς τε δεόμενος τύχοι;

Χορὸς Εὐμενίδων

σύ τοι παλαιὰς δαίμονας καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς,

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ’ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος.

ἐμῇ ὂν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσι βαρὺ,
660

Χορὸς Εὐμενίδων

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβύτιν νέος

δίκης γενέσθαι τῆσδ’ ἐπήκοος μένω.

ὡς ἀμφίβολος ἔσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ’ ἔργον λοισθίαν κρῖναι δίκην.

ψῆφον δ’ ὀρέστῃ τήνδ’ ἐγὼ προσθήσομαι.
665

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἣ μ’ ἐγείνατο.

τό δ’ ἄρσεν αἰνῶ πάντα πλὴν γάμου τυχεῖν.

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ’ εἰμὶ τοῦ πατρός.

ὕτω γυναικὸς καὶ προτιμήσω μόρον,

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
670

νικᾷ δ’ ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκ βάλλεθ’ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν, τοῦτ’ ἐπέσταλται τέλος.

Ὀρέστης

ὦ φοῖβ’ ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὦ νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ’ ὁρᾷς τάδε;
675

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ’ ἢ φάος βλέπειν.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πομπάζετ’ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων ξένοι.

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ’ ἀπούσης, πῆμα γίνεται μέγα.
680

βαλοῦσά τ’ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ’ ἐκ πέφευγεν αἵματος δίκην.

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων,

Ὀρέστης

ὦ παλλάς. ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον, σύτοι
685

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Ὀρέστης

κατωίκισάς με, καί τις ἑλλήνων ἐρεῖ.

ἀργεῖος ἀνὴρ, αὖθις ἔντε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, παλλάδος, καὶ λοξίου,

ἕκατι. καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος. ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον,
690

σώζει με μητρὸς, τάς δε συνδίκους ὁρῶν,

ἐγὼ δὲ χώρα τῇ δε καὶ τῷ σῷ στρατῷ,

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον.

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους.

μήτοι τίν' ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
695

ἐλθόντ' ἐποίσειν εὖ κεκοσμένον δόρυ,

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε,

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα.

ἀμηχάνοις πράξομεν δυσπραξίαις.

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρ' ὄρνιθας πόρους,
700

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος.

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν παλλάδος.

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ.

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμὲν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε καὶ σὺ, καὶ πολισσοῦχος λεώς.
705

πάλαισμ' ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις.

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι παλαιοὺς νόμους,

καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ' ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος.
710

ἐν γᾷ τᾷδε φεῦ. ἰὸ ἰὸ ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν χθονία φόρον ἐκ δὲ τοῦ,

λειχὴν, ἄφυλλος, ἄτεκνος. ἰὼ δίκα, πέδον

ἐπέσυμος.

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρα βαλεῖν.
715

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 94

Χορὸς Εὐμενίδων

στενάξω. τί ῥέξω. γένωμαι δύσοιστα.

πολίταις ἔπαθον. ἰὼ μεγάλατοι

κόραι δυστυχεῖς. νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε, μὴ βαρυτόνοος φέρειν,

οὐ γὰρ νενίκασθ' ἀλλ' ἰσόψηφος δίκη.
720

ἐξῆλθ' ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.

ἀλλ' ἐκ διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ' ὁ θήσας, αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ' ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δ' ἴτε τῇδε γῇ βαρὺν κότον
725

σκήψασθε. μὴ θυμᾶσθε, μὴ δ' ἀκαρπίαν

τεύξητ' ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα.

βρώτηρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους,

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι,

ἕδρας τε, καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς,
730

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ' ἐσχάραις,

ἕξειν ὑπ' ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χειρῶν εἵλεσθέ μου,

ἐγὼ δ' ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος.
735

ἐν γᾷ τᾷδε φεῦ. ἰὸ ἰὸ ἀντιπαθῆ

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν, χθονία φόρον, ἐκ δὲ τοῦ,

λειχὴν ἄφυλλος. ἄτεκνος. ἰὼ δίκα πέδον

ἐπεσσύμενος.

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρα βαλεῖν.
740

στενάξω τί ῥέξω. γένωμαι δύσοιστος.

πολίταις ἔπαθον. ἰὼ μεγάλατοι. κόραι δυστυχεῖς.

νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ' ἄτιμοι, μή δ' ὑπερθύμως ἄγαν,

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.
745

Ἀθηνᾶ

κἀγὼ πέποιθα ζηνὶ, καὶ τί δεῖ λέγειν.

καὶ κλῇδας οἶδα δωμάτων μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος

ἀλλ’ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ. σὺ δ’ εὐπειθὴς ἐμοί.

γλώσσης ματαίας μὴ’κβάλῃς ἐπὶ χθόνα
750

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμαρς κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος.

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοὶ,

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ’ ἐτ’ ἀκροθίνια

θύη. πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους.
755

Ἀθηνᾶ / Χορὸς Εὐμενίδων

ἔχουσ’ ἐς αἰεὶ τόνδ’ ἐπαινέσεις λόγον.

Χορὸς Εὐμενίδων

χο ἐμὲ παθεῖν τάδε φεῦ. ἐμὲ παλαιόφρονα κατά

γᾶν οἰκεῖν.

ἀτίετον φεῦ μῖσος. πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οῖ οῖ, δᾶ φεῦ. τίς μ’ ὑποδύεται.
760

πλευρὰς ὀδύνα. θυμὸν ἄϊε μᾶτερ

νύξ, ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαμαίων,

θεῶν δυσπάλαμοι. παρ’ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Ἀθηνᾶ

ἀθη ὀργὰς ξυνοίσω σοι, πρεσβυτέρα γὰρ εἶ,

καί τοι μὲν σὺ γάρ τ’ ἐμοῦ σοφωτέρα,
765

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς,

ὑμᾶς δ’ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα,

γῆς τῆσδ’ ἐρασθήσεσθε. προνέπω τάδε.

οὑπιρρέων γάρ τι μιώτερος χρόνος,

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν
770

ἕδραν ἔχουσα· πρὸς δόμοις ἐρεχθέως

τεύξῃ· παρ’ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων·

ὅσην παρ’ ἄλλων οὔποτ’ ἂν σχέθοις βροτῶν,

σὺ δ’ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς,

μήδ’ αἱματηρὰς θηγάνουσ’ ἀσλάγχνων βλάβας·
775

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 95

Ἀθηνᾶ

νέων ἀόινας ἐμμανῆς θυμώμασιν.

μὴ δ᾽ ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,

ἐν τοῖς ἐμοῖσιν αὐτοῖσιν ἱδρύσῃ κέαρ.

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἑλλήνυς θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,
780

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι, πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην,

χώραν μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.
785

Χορὸς Εὐμενίδων

ἐμὲ παθεῖν τάδε φεῦ ἐμὲ παλαιόφρονα κατα τ᾽

γᾶν οἰκεῖν.

ἀτίετον φεῦ μῖσος.

πνέω τοι μένος, ἅπαντά τε κότον.

οῖ οῖ δᾶ φεῦ. τίς μ᾽ ὑποδύεται.
790

πλευρὰς ὀδύνα, θυμὸν, ἄϊε μᾶτερ

νὺξ, ἀπὸ με τιμᾶν δαμίαν θεῶν δυσπάλαμοι

Χορὸς Εὐμενίδων / Ἀθηνᾶ

παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. ἤτοι καματοῖσι λέ-

Ἀθηνᾶ

γοισα τἀγαθὰ

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ,
795

θεὸς παλαιὰ, καὶ πολισσοῦχον βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν. τᾶσδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνὸν ἔστι σοι πειθοῦς σέβας,

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα, καὶ θελκτήριον·

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν, εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,
800

οὔτ᾽ ἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει.

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τε, ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῇδ᾽ ἀμοίρῳ χθονὸς

εἶναι δικαίως εἰς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄνασσ᾽ ἀθάνα τίνα με φῂς ἔχειν ἕδραν.
805

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Ἀθηνᾶ

πάσης ἀπήμον’ ὀϊζύος. σὺ δ’ οὖν σύ,

Χορὸς Εὐμενίδων

καὶ δὴ δέδεγμαι, τίς δέ μοι τιμὴ μένει.

Ἀθηνᾶ

ὡς μήτ’ τιν’ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

Χορὸς Εὐμενίδων

σὺ τότ’ πράξεις, ὥς τε μεσθένειν τόσον;

Ἀθηνᾶ

τῷ γὰρ σέβον τι συμφορὰς ὀρθώσομεν.
810

Χορὸς Εὐμενίδων

καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσῃ χρόνου;

Ἀθηνᾶ

ἔξεστιν γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ,

Χορὸς Εὐμενίδων

θέλξειν μ’ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου,

Ἀθηνᾶ

τοιγὰρ κατὰ χθόν’ οὖσ’ ἐπικτήσῃ φίλους,

Χορὸς Εὐμενίδων

τί οὖν μ’ ἄνωγας τῇδ’ ἐφυμνῆσαι χθονί.
815

Ἀθηνᾶ

ὁ ποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα.

καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου,

ἐξ ὐρανοῦ οὐρανοῦ τε κἀνέμων ἀήματα.

εὐηλίως πνέοντ’ ἐπιστάζειν χθόνα,

καρπόν τε γαίας καὶ βροτῶν ἐπίρρυτον.
820

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντας μὴ κάμνειν χρόνῳ,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν,

τῶν δυσεβούντων δ’ ἐκφορωτέρα πέλοις.

στέργω γὰρ ἀνδρὸς φυτυποιμένου δίκην.

τὸ τῶν δικαίων τῶν δ’ ἀπένθητον γένος.
825

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιαῦτασ ἔστοι. τῶν ἀρειφάτων δ’ ἐγὼ

Ἀθηνᾶ

πρεπτῶν ἀγόνων, οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τὴν ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 640 focus

ΧΟ.

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειας, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανή λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾿ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμὸς, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΧΟ.

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾿ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι,

ἔπειτ᾽ ἐν῎Αργει δώματ' οἰκήσει πατρός?

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις?
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται?

ΑΠ.

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεὺς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἶσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ' ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διὸς,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

[ἐγὼ δὲ, Παλλὰς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεὰ,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.]

Αθ.

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.
675

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ?

ΧΟ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Αθ.

κλύοιτ' ἂν ἤδη θεσμὸν, Ἀττικὸς λεὼς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

κερδῶν ἄθικτὸν τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.
685

[ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

ἀεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ ῎Αρειον τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἑδραν

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν
690

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε·

῎Αρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ ῎Αρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας

ἀστῶν φόβος τε συγγενὴς τὸ μἀδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾿ εὐφρόνην ὁμῶς,
695

αὐτῶν πολιτῶν μὴ πικραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,
700

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν?]

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,
705

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

ταύτην μὲν ἐξέτειν ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

ΑΠ.

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰν διανομὴν καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Αθ.

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἢ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ' ῎Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται?

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶς τάδε?
745

ΟΡ.

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

ΧΟ.

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Αθ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

ὦ Παλλὰς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

γαίας πατρώας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρώοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σώζει με μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνου

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾿ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονός
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεὼς
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιούς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
780

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
785

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρα βαλεῖ.

στενάζω; τί ῥέξω; γελῶμαι πολίταις.

δύσοισθ᾽ ἅπαθον.
790

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δὲ τῇ γῇ τῇδε μὴ βαρὺν κότον
800

σκήψησθε, μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ᾽, ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις

ἕξειν ὑπ᾿ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
810

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
815

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρα βαλεῖ.

στενάζω; τί ῥέξω; γελῶμαι πολίταις.

δύσοισθ᾽ ἅπαθον.
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.
825

κἀγὼ πέποιθα Ζηνὶ, καὶ τί δεῖ λέγειν;

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπιθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ᾿κβάλῃς ἐπὶ χθόνα
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους
835

ἔχουσ᾽ ἐς ἀεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
840

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευρὰς αὖ δύα;

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ᾽ ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν
845

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

καὶ τῷ μὲν εἶ σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
855

τεύξει παρ᾿ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσην παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασι,
860

μήτ᾽ ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς "Αρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,
870

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶς οἰκεῖν,

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευρὰς αὖ δύα;
875

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.
880

Αθ.

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθὰ,

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν ἢ κότον τιν ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

ΧΟ.

ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν?

Αθ.

πάσης ἀπήμου οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει?

Αθ.

ὡς μή τιν οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

ΧΟ.

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον?

Αθ.

τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσει χρόνου?

Αθ.

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν μ᾽ ἔοικας καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

Αθ.

τοιγὰρ κατὰ χθόν οὖσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

ΧΟ.

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί?

Αθ.

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,

καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου

ἐξ οὐρανοῦ τε κἀνέμων ἀήματα
905

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.
910

στέργω γὰρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τὴνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν
915

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 640 focus

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,
635

πέδας μὲν ἂν λύσειεν· ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ
640

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω

στρέφων τίθησιν οὐδέν, ἀσμένῳ μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδῳ,

ἔπειτ' ἐν Ἄργει δώματ' οἰκήσει πατρός;
645

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προςδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένη τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·
650

τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἣ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ' ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,
655

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ', ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,
660

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.
665

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούςδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;
670

Χορός

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽· ἐν δὲ καρδίᾳ,

ψῆφον φέροντες, ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ' ἂν ἤδη θεσμόν, ἀστικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγείῳ στρατῷ
675

ἀεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ', Ἀμαζόνων ἕδραν,

σκηνάς θ', ὅτ᾽ ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ' ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε·
680

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ' Ἄρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας

ἀστῶν φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τ' ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ 'πικαινούντων νόμους
685

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρῳ δ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔ ποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.

τὸ μὴ δ᾽ ἄναρχον μηδὲ δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.
690

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας,

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ' ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.
695

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ
700

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην,

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς
705

ταρβεῖν κελεύω, μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις,

μαντεῖα δ᾽ οὐκ ἔθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προςτροπαῖς Ἰξίονος;
710

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτα δράσας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις
715

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.
720

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ', οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος,

ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβύτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆςδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.
725

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προςθήσομαι.

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἡ μ' ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.
730

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον,

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.
735

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα, μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ', ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,
740

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην.

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.
745

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἀνὴρ αὖθις, ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου
750

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σώζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον
755

ὁρκωμοτήσας, νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε,

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα
760

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυςπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ
765

καὐτοί γ᾽ ἂν ἡμεῖς εἶμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε· καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεὼς

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Χοροῦ ἡ Α

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους
770

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

Χοροῦ ἡ Β

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα, βαρύκοτος

ἐν γῇ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν τὸν ἀντιπεν-

θῆ μεθεῖσα καρδίας
775

σταλαγμὸν χθόνιον ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,

Χοροῦ ἡ Γ

ὦ δίκα, δίκα,

πέδον ἐπισύμενος

Χοροῦ ἡ Β

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.

Χοροῦ ἡ Δ

στενάζω;
780

Χοροῦ ἡ Ε

τί ῥέξω;

Χοροῦ ἡ ζ

γελῶμαι πολίταις.

Χοροῦ ἡ Ζ

δύςοισθ' ἄπαθον.

Χοροῦ ἡ Η

ἰὼ μεγάλα τοι

κόραι δυςτυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ', ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη

ἐξῆλθε ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.
785

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ' ὁ φήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δέ τοι γῇ τῇδε μὴ βαρὺν κότον

σκήψητ', μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν
790

τεύχητ᾽, ἀφεῖσαι δαιόνων σταλαγμάτων

βρωτῆρας αἰχμάς, σπερμάτων ἀνημέρους.

Ἀθηνᾶ

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι,

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκους χθονὸς

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾿ ἐσχάραις,
795

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

Χοροῦ ἡ Α

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

Χοροῦ ἡ θ

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα, βαρύκοτος

ἐν γῇ τῇδε, φεῦ,
800

ἰὸν τὸν ἀντιπεν-

θῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθόνιον ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,

Χοροῦ ἡ Ι

ὦ δίκα, δίκα,

πέδον ἐπισύμενος
805

Χοροῦ ἡ θ

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.

Χοροῦ ἡ ΙΑ

στενάζω;

Χοροῦ ἡ ΙΒ

τί ῥέξω;

Χοροῦ ἡ ΙΓ

γελῶμαι πολίταις.

Χοροῦ ἡ ΙΔ

δύςοισθ' ἄπαθον.

Χοροῦ ἡ ΙΕ

ἰὼ μεγάλα τοι

κόραι δυςτυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν
810

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύςκηλον χθόνα.

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπιθὴς ἐμοὶ
815

γλώσσης ματαίας μὴ 'κβάλῃς ἐπὶ χθόνα

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆςδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια
820

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους

ἔχουσ᾽ ἐς ἀεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

Χοροῦ ἡ Α

ἐμὲ παθεῖν τάδε,

Χοροῦ ἡ Β

φεῦ.

Χοροῦ ἡ Α

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν
825

ἀτίετον μῖσος.

Χοροῦ ἡ Γ

πνέω τοι μένος.

Χοροῦ ἡ Δ

φεῦ.

Χοροῦ ἡ Γ

ἅπαντά τε κότον.

Χοροῦ ἡ Ε

οἰοῖ, δᾶ.

Χοροῦ ἡ ς

φεῦ, φεῦ.

Χοροῦ ἡ Ζ

τίς μ' ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς;
830

Χοροῦ ἡ Η

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν ἀμᾶν θεῶν

δυςπάλαμοι παρ' οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Ἀθηνᾶ

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

⁴
835

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆςδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προὐννέπω τάδε.

ὁ ἐπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖςδε. καὶ σὺ τιμίαν
840

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως

τεύξει παρ' ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων

ὅσην παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς
845

μήθ' αἱματηρὰς θηγάνας σπλάγχνων βλάβας

νέων ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,

μηδ᾽ ἐκλέγουσα ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.
850

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην
855

χώρας μετασχεῖν τῆςδε θεοφιλεστάτης.

⁵

Χοροῦ ἡ Α

ἐμὲ παθεῖν τάδε,

Χοροῦ ἡ θ

φεῦ.

Χοροῦ ἡ Α

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν,

ἀτίετον μῖσος.
860

Χοροῦ ἡ Ι

πνέω τοι μένος

Χοροῦ ἡ ΙΑ

φεῦ.

Χοροῦ ἡ Ι

ἅπαντά τε κότον.

Χοροῦ ἡ ΙΒ

οἰοῖ, δᾶ.

Χοροῦ ἡ ΙΓ

φεῦ, φεῦ.

Χοροῦ ἡ ΙΔ

τίς μ' ὑποδύεται, τίς ὀδύνα πλευράς;

Χοροῦ ἡ ΙΕ

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ
865

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν ἀμᾶν θεῶν

δυςπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Ἀθηνᾶ

οὔτοι καμοῦμαι σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν
870

ἄτιμος ἔρρειν, τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὐτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει
875

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

Χορός

ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φῂς ἔχειν ἕδραν;

Ἀθηνᾶ

πάσης ἀπήμον' οἰζύος· δέχου δὲ σύ.
880

Χορός

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

Ἀθηνᾶ

ὡς μή τιν' οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

Χορός

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον;

Ἀθηνᾶ

τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

Χορός

καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσει χρόνου;
885

Ἀθηνᾶ

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

Χορός

θέλξειν μ᾽ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.

Ἀθηνᾶ

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

Χορός

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

Ἀθηνᾶ

ὁποῖα νείκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,
890

καὶ ταῦτα γῆθεν, ἔκ τε ποντίας δρόσου,

ἐξ οὐρανοῦ τε, κἀνέμων ἀήματα,

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον,

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ,
895

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυςσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ
900

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 640 focus

ΧΟ.

Πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·

αὐτὸς δ' ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον·

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις ;

Ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

Ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,
640

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ' ἄκος

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δ' ἐπειδὰν αἱμ' ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ' ἀνάστασις·

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ
645

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ' ἄνω τε καὶ κάτω

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

ΧΟ.

Πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ' ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι πέδω(ι),

ἔπειτ' ἐν Ἄργει δώματ' οἰκήσει πατρός ;
655

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις ;

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων -τό- προσδέξεται ;

ΑΠ.

Καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ' ὡς ὀρθῶς ἐρῶ·

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου -μένη (-μένη, VTr) τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·
660

τίκτει δ' ὁ θρώσκων, ἡ δ' ἅπερ ξένῳ ξένη

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

Τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου·

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ' ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι, παῖς Ὀλυμπίου Διός,
665

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

Ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ' ὡς ἐπίσταμαι

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ' ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,
670

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου

καὶ τόνδ' ἐπικτήσαις σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ' αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Αθ.

Ἤδη κελεύω τούσδ' ἀπὸ γνώμης φέρειν
675

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων ;

ΧΟ.

Ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος·

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ.

Τί γάρ ; πρὸς ὑμῶν τί γὰρ πρὸς ὑμῶν ; πῶς τιθεῖσ' ἄμομφος ὦ ;

(ΑΠ.) (ΧΟ.)

Ἠκούσαθ' ὧν ὡς ἠκούσατ', ἐν δὲ καρδίᾳ
680

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε -σθαι, ξένοι.

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

Αθ.

Κλύοιτ' ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες κρίναντες αἵματος χυτοῦ.

Ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως αἰγέωι στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν δ᾽ ἑκάστων -στω(ι) τοῦτο βουλευτήριον·

πάγον δ' Ἄρειον τόνδ' Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ', ὅτ' ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ' τὴν ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ' ἔθυον, ἔνθεν ἔστ' ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ' Ἄρειος — ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τ' τόδ' ἦμαρ καὶ κατ' εὐφρόνην ὁμῶς ὅμως,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ 'πικαινούντων 'πικαινόντων ('πιβ- Tr) νόμους·

κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ' ὕδωρ ¹

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ' εὑρήσεις ποτόν·
695

τὸ μήτ' ἄναρχον μήτε μηδὲ (μὴ δὲ Μ) δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν·

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν ;

Τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ' ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει

οὔτ' ἐν Σκύθησιν -θαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις·

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς ἐγρήγορον (cf. Ag. 346) φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

Ταύτην μὲν ἐξέτειν' ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[Αθ.]

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους αἰδουμένοις αἱρουμένοις τὸν ὅρκον. Εἴρηται λόγος.
710

ΧΟ.

Καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ' ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

Κἄγωγε Κἀγώ τε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ' ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ.

Ἀλλ' αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ' οὐκέθ' ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων μένων.

ΑΠ.

Ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος ;

ΧΟ.

Λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ' ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

Ἀλλ' ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ' ἐγώ.

ΧΟ.

Τοιαῦτ' ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

Οὔκουν οὐκοῦν δίκαιον τὸν σέβοντ' εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι ;

ΧΟ.

Σύ τοι παλαιὰς διανομὰς δαίμονας καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

Σύ τοι τάχ' οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

Ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβύτιν -βύτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ' ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος -βολος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Αθ.

Ἐμὸν τόδ' ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ' Ὀρέστῃ τήνδ' ἐγὼ προσθήσομαι·
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ' ἐγείνατο,

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΟΡ.]

τὸ δ' ἄρσεν αἰνῶ πάντα — πλὴν γάμου τυχεῖν —

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ' εἰμὶ τοῦ πατρός·

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

Νικᾷ δ' Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

Ἐκβάλλεθ' ὡς τάχιστα τευχέων πάλους

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ' ἐπέσταλται τέλος.

ΟΡ.

Ὦ Φοῖβ' Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται ;

ΧΟ.

Ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε ;
745

(ΟΡ.)

Νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ', ἢ φάος βλέπειν.

(ΧΟ.)

Ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

(ΑΠ.)

Πεμπάζετ' ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει·

γνώμης δ' ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τ' οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία. ²

Αθ.

Ἀνὴρ ὅδ' ὅ γ' ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

Ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ·

« Ἀργεῖος ἀνὴρ ἀνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι » — καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου τρίτον

Σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σῴζει με μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν·

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν' ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονός
765

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΟΡ.]

ἐλθόντ' ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

Αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι παραβ- προβ- νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι -νοις πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ -μέλοι πόνος·

ὀρθουμένων -μένοις δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

Καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεὼς
775

παλαισμ' ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

ΧΟ.

Ἰὼ θεοὶ νεώτεροι,

παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

780

Ἐγὼ δ' ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος,

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπεν-

θῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθονὶ ἄφορον χθονιαφόρον — ἐκ δὲ τοῦ

785

λειχὴν λιχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος, ὦ ἰὼ Δίκα (Δίκα) Δίκα,

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ βαλεῖν.

Στενάζω στενάξω· τί ῥέξω ;

γένωμαι δυσοίστα πολίταις· γένωμαι· δύσοιστα πολίταις ἔπαθον

790

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

ἔπαθον, ἰώ, μεγάλα, (το)τοῖ τοι,

κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

Ἐμοὶ πίθεσθε πείθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν·

οὐ γὰρ νενίκησθ', ἀλλ' ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ' ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν·

ἀλλ' ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ' ὁ χρήσας ὁ θήσας ὀρθήσας forsan M1 αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν

ὡς ταῦτ' Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

Ὑμεῖς δ' ἐμεῖτε δὲ τε τῇδε γῇ βαρὺν κότον· κότον
800

σκέψασθε σκήψησθε, μὴ θυμοῦσθε, μηδ' ἀκαρπίαν

τεύξητ' ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα στενάγματα,

βρωτῆρας ἄχνας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους·

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκους -δίκου χθονός,
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ' ἐσχάραις,

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

ΧΟ.

Ἰὼ θεοὶ νεώτεροι,

παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου·

810

ἐγὼ δ' ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γῇ τᾷδε, φεῦ, ³

ἰὸν ἰὸν ἀντιπεν-

θῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθονὶ

815

ἄφορον — ἐκ δὲ τοῦ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος, ὦ Δίκα (Δίκα),

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.

Στενάζω· τί ῥέξω ;
820

γένωμαι δυσοίστα πολίταις·

ἔπαθον, ἰώ, μεγάλα, (το)τοῖ,

κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

Οὐκ ἔστ' ἄτιμοι, μηδ' ὑπερθύμως ἄγαν
825

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.

Κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν ;

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος δωμάτων μόνη θεῶν

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ' οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπιθὴς -πειθὴς ἐμοί
830

γλώσσης ματαίας μὴ 'κβάλῃς ἔπη χθονί ἐπὶ χθόνα

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς·

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδε τἀκροθίνια τῆσδέτ' ἀκρ- (sc. τῆσδ᾽ ἔτ' ?),
835

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους,

ἔχουσ' ἐς αἰεὶ τόνδ' ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

Ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε κατὰ γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος·

840

πνέω τοι μένος

ἅπαντά τε κότον

οἰοῖ οἱ οἱ οἳ οἳ δᾶ, φεῦ·

τίς μ' ὑποδύεται πλευράς, ( τίς) ὀδύνα

θυμόν ; ἄϊε θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

845

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν -μῶν δαναιᾶν δαμαίαν ωμαίων δαμέαν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ' οὐδὲν ἦραν δόλοι δόλω(ι).

Αθ.

Ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ·

καίτοι σὺ μέν γε μὲν σὺ γε μὴν σὺ κάρτ' ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς·
850

ὑμεῖς δ' ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ' ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε·

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε, καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ερεχθέως
855

τεύξῃ παρ' ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων

ὅσ᾽ ἂν ὅσην παρ᾿ ἄλλων οὔποτ' ἂν σχέθοις βροτῶν.

Σὺ δ' ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθ' αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἀοίνους ἐμμανεῖς θυμώμασιν,
860

μήτ' μηδ' ἐκζέουσ' ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη ἱδρύσῃ κάρα (κάρη Μ1)

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν·

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών

ἐν ᾧ τίς ἐστι ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ' ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

Τοιαῦθ' ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην,

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟ.

Ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

870

ἐμὲ παλαιόφρονα κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος ⁴·

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

πνέω τοι μένος

ἅπαντά τε κότον

οἰοῖ οἱ οἱ οἳ οἳ δᾶ, φεῦ
875

τίς μ' ὑποδύεται πλευράς, ( τίς) ὀδύνα

θυμόν ; ἄϊε θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ' οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

Οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,
880

ὡς μήποτ' εἴπῃς πρὸς νεωτέρας νεοτέρους (sic) ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ' ἀπόξενος πέδου·

ἀλλ' εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι ἔστι σοι Πειθοῦς σέβας,

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,
885

σὺ δ' οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὔ τἂν οὔτ᾽ ἂν δικαίως τῇδ' ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν' ἢ κότον τιν' ἢ βλάβην στρατῷ·

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ τῆδε γ᾽ ἀμοίρου (-ρῳ Tr) χθονὸς

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.
890

ΧΟ.

Ἄνασσ' ᾿Αθάνα, τίνα με φῂς ἕξειν ἔχειν ἕδραν ;

Αθ.

Πάσης ἀπήμον' οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

Καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει ;

Αθ.

Ὡς μή τιν' οἶκον εὐθενεῖν εὐσθενεῖν ἄνευ σέθεν.

ΧΟ.

Σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον ;
895

Αθ.

Τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

Καί μοι πρόπαντος προπαντὸς πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσῃ χρόνου ;

Αθ.

Ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν μ' ἔοικας καὶ μεθίσταμαι -ίστασθαι κότου.

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

Αθ.

Τοιγὰρ κατὰ χθόν' οὖσ' ἐπικτήσῃ φίλους.
900

ΧΟ.

Τί οὖν μ' ἄνωγας τῇδ' ἐφυμνῆσαι χθονί ;

Αθ.

Ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,

καὶ πάντα ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου

ἐξ οὐρανοῦ τε τἀνέμων κἀν- ἀήματα

εὐηλίως πνέοντ' ἐπιστείχειν χθόνα·
905

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν βροτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα -ντας εὐστενοῦντα (εὐσθε-) μὴ κάμνειν χρόνῳ,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν·

τῶν δυσσεβούντων δ' om. ἐκφορωτέρα πέλοις·

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος φιτυποιμένος (φῖ- Μ) δίκην,
910

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος. ⁵

Τοιαῦτα σοὔστι· τῶν ἀρειφάτων δ' ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ μὴ

τήνδ' ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν. ⁶

ΧΟ.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 640 focus

ΧΟ.

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον, τῷ σῷ λόγῳ
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις,

ἅπαξ θανόντος οὔτις ἐστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός· τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν, οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΧΟ.

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς, ὅρα

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδῳ,

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ' οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται ;

ΑΠ.

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου

τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660
¹

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ' ἄνευ μητρός πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ', ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου,
670

καὶ τόνδ' ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Αθ.

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων ;
675

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

ΑΠ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Αθ.

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

ἀεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ' Ἄρειον τόνδ', Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

²

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ' ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ' Ἄρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ 'δικεῖν

σχήσει τό τ' ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽πικαινούντων νόμους.

κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ' ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γάρ, δεδοικὼς μηδέν, ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας,
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ' ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὐδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν ὀρθοῦσθαι δὲ χρή,

καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνῶναι δίκην,

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ' ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω, μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

³

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκ ἔθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

ΑΠ.

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος ;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δέ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης,

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ᾽, οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος,

ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Αθ.

ἐμὸν τόδ' ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην

ψῆφον δ' Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ' ἐγείνατο·

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον,
740

νικᾷ δ' Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ' ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

⁴

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται ;

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

ΟΡ.

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ', ἢ φάος βλέπειν.

ΧΟ.

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ 'δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Αθ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με, καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις, ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

Σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σώζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν' ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονός,
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

⁵

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

στρ. α΄.

καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
780

ἐν γᾷ τἇδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν

χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
785

ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος,

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ·

στενάζω; τί ῥέξω;

γελῶμαι· δύσοιστα

πολίταις ἔπαθον·
790

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν

οὐ γὰρ νενίκησθ', ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

⁶

ὑμεῖς δὲ μὴ θυμοῦσθε, μηδὲ τῇδε γῇ
800

βαρὺν κότον σκήψητε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ', ἀφεῖσαι † δαιμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους·

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾿ ἐσχάραις

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

ἀντ. α΄.

καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἁ τάλαινα βαρύκοτος
810

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ

μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν

χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος ἄτεκνος
815

ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος,

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ·

στενάζω; τί ῥέξω;

γελῶμαι· δύσοιστα

πολίταις ἔπαθον
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ' ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.
825

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν ;

⁷

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπειθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ἐκβάλῃς ἔπη χθονὶ
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί.

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια,

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους,
835

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

στρ.

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶς οἰκεῖν

φεῦ, ἀτίετον μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
840

οἰοῖ, δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται τίς ὀδύνα πλευράς ;

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τι-

μᾶν δαναιᾶν θεῶν
845

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

ὀργὰς ξυνοίσω σοι γεραιτέρα γὰρ εἶ.

καὶ τῷ μὲν εἶ σὺ κάρτ᾿ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

⁸

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προὐννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε· καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
855

τεύξει παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων

ὅσων παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθ' αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,
860

μηδ', ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ·

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην,

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἀντ.

870

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶς οἰκεῖν

φεῦ, ἀτίετον μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἰοῖ, δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται τίς ὀδύνα πλευράς ;
875

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ ἀπὸ γάρ με τι-

μᾶν δαναιᾶν θεῶν

⁹

δυσπάλαμοι παρ' οὐδὲν ἦραν δόλοι.
880

Αθ.

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά·

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὐτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

ΧΟ.

ἄνασσ' Ἀθάνα, τίνα με φῂς ἔχειν ἕδραν;

Αθ.

πάσης ἀπήμον οἰζύος δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

Αθ.

ὡς μή τιν' οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

ΧΟ.

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον ;

Αθ.

τῷ γὰρ σέβοντι ξυμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσει χρόνου;

Αθ.

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν μ' ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

Αθ.

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

ΧΟ.

τί οὖν μ' ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

Αθ.

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα·

καὶ ταῦτα γῆθεν, ἔκ τε ποντίας δρόσου,

ἐξ οὐρανοῦ τε· κἀνέμων ἀήματα
905

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα

¹⁰

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.
910

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.
915

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 640 focus

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ,

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸

τῷδε τῶιδε τῷ τὸν τὸν τοῦ τιμαλφούμενον τιμαλφούμενον τιμαλφουμένων ἀπὸ στρατείας ἀποστρατείασ νιν νιν μιν ἀμείνον ἀμείνον (i. e. ἄμεινον et ἀμείνον”) ⁹ δροίτῃ δροίτη περεσκήνωσεν περἐσκήνωσεν παρεσκήνωσεν ¹⁰ δηχθῇ δηχθῆ, facto priore η ex ει ἔδησε ἔδησε (η in ras.)

40 AESCHYLI

ΧΟ.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;
645

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις
650

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὗμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΧΟ.

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·
655

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι,

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ' οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

ΑΠ.

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.
660

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·

τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἣ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη

ἔσωσεν ἔρνος, οἶσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.
665

¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵

πέδας πέδασ factum ex παῖδασ λύσειεν λύσειας πέδαι . . λυθεῖεν ἐποίησεν ἐποίησε ἄνω τε ἄνω τε ἄνω οὐδὲν ἀσθμαίνων οὐδὲν ἀσθμαίνων οὐδ᾽ ἐν ἀσθμαίνω πέδοι πέδοι πέδωι χέρνιψ χέρνιψ' προσδέξεται προσδέξεται προσδέξαιτε θρώσκων θρώσκων ¹⁶¹⁷

EVMENIDES. 41

ΑΠ.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι
670

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου,

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι
675

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Αθ.

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος·

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.
680

Αθ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

ΑΠ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.

Αθ.

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.
685

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

¹⁸¹⁹²⁰²¹²²²³²⁴

²⁵ χρόνου χρόνον²⁶ τὰ πιστὰ τὰ πιστὰ τ᾽ ἄπιστα ²⁷ ΑΠ. ΑΠ. chori nota praefixa in M. αἰδεῖσθε αἰδεῖσθαι ²⁸ Αἰγέως Αιγέως αἰγέωι

42 AESCHYLI

Αθ.

αἰεὶ δ᾽ ἑκάστων τοῦτο βουλευτήριον·

πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ' Ἀμαζόνων ἕδραν

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν
690

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ᾽ Ἄρειος. ἐν δὲ τῷ σέβας

ἀστῶν, φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τόδ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,
695

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ἐπικαινόντων νόμους.

κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,
700

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας,

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει
705

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ

²⁹³⁰³¹³²³³³⁴

ἀσυνδέκαστον ἀσυνδέκαστον³⁵ Ἄρειον Ἄρειον ab hoc loco alienum iudicavit Ἀμαζόνων ἀμαζόνων (ω correctum ex a ut videtur) πόλιν πόλει τόδ᾽ τό τ'³⁶ ὁμῶς ὅμωσ ἐπικαινόντων 'πικαινούντων 'πιχραινόντων νόμους νόμουσ ὅμουσ μήτε μήτε μὴδὲ σέβειν σέβειν σέθεν³⁷ Σκύθαισιν Σκύθαισιν σκύθηισιν εὑδόντων εὑδόντων ενδότων, ν inseruit

EVMENIDES. 43

Αθ.

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾿ ἐμοῖς παραίνεσιν
710

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν. ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.
715

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

ΑΠ.

ἢ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων
720

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.
725

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔχουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας
730

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ' οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.

³⁸³⁹⁴⁰

αἰδουμένους αἰδουμένους αἰδουμένοισ κἄγωγε κἄγωγε κάγώγε κἀγὼ τε νέμων νέμων μένων ⁴¹ ⁴² οὔχουν οὐκοῦν πάντως πάντωσ (ωσ in ras.) χὤτε χ᾽ ὦτε διανομὰς διανομὰς δαίμονασ ἐχθροῖσιν ἐχθροῖσι

44 AESCHYLI

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,
735

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Αθ.

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ' Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ' ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,
740

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους
745

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;

ΟΡ.

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ', ἢ φάος βλέπειν.

ΧΟ.

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.
750

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

⁴³⁴⁴⁴⁵⁴⁶⁴⁷⁴⁸⁴⁹

νέος νέουσ (fuerat νέοισ) ἀμφίβουλος ἀμφίβουλος ἀμφίβολοσ ⁵⁰ ⁵¹ νῦν ναῦ (non νῦν) τιμὰς νέμειν τιμὰς ἔχειν ΑΠ. ΑΠ. paragraphus praefixa in M.

EVMENIDES. 45

ΑΠ.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Αθ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·
755

ἴσον γάρ ἐστι ταρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

γαίας πατρώας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἀνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν
760

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σώζει με μητρός τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ
765

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστηρῆ χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε
770

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις

⁵²⁵³⁵⁴⁵⁵⁵⁶⁵⁷⁵⁸

γίγνεται γίνεται βαλοῦσά παροῦσα ὅδ᾽ ὅδ' ὅγ' σώσασα σώσασα σώσα γαίας γαίας καὶ γῆσ ἀνὴρ ἀνὴρ σώζει σώζει τιν᾽ τίν' παρβαίνουσι παρεβαίνουσι eraso α ⁵⁹ ἀμηχάνοισι ἀμηχάνοισι ἀμηχάνοισ

46 AESCHYLI

ΟΡ.

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος
775

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεὼς

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.
780

ΧΟ.

1

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γῇ τῇδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ
785

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν

χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.
790

στενάζω; τί ῥέξω;

γένωμαι δυσοίστα

⁶⁰⁶¹⁶²⁶³⁶⁴⁶⁵⁶⁶⁶⁷⁶⁸

ἀεὶ αἰεὶ κἀκ xax in erasis M vel potius m. εἵλεσθέ εἵλεσθέν ⁶⁹ χθονὶ xθονιαφόρον λειχὴν λιχὴν βαλεῖ βαλεῖ βαλεῖν δυσοίστα δυσοίστα δύσοιστα (γένωμαι· δύσοιστα πολίταις· ἔπαθον)

EVMENIDES. 47

ΧΟ.

πολίταις; ἔπαθον

ἰὼ μεγάλα τοι

κόραι δυστυχεῖς
795

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυτόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ', ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,
800

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δέ τε τῇδε γῇ βαρὺν κότον

σκήψητε, μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ᾽ ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα,
805

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾿ ἐσχάραις

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.
810

ΧΟ.

1

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

⁷⁰⁷¹⁷²⁷³

ἔπαθον delet πίθεσθε πίθεσθε πείθεσθε θ᾽ ὁ θ᾽ ὁ (θ in rasura, fuerat δ') χρήσας ὁ χρήσας διθήσασ, correctum ut videtur ex ὀρθήσασ ⁷⁴ σκήψητε σκήψητε σκήψησθε σταλάγματα πλευμόνων vel λαιμάτων⁷⁵ ⁷⁶

48 AESCHYLI

ΧΟ.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γῇ τῇδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ
815

μεθεῖσα καρδίας σταλαγμὸν

χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,

ἰὼ δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ.
820

στενάζω; τί ῥέξω;

γένωμαι δυσοίστα

πολίταις; ἔπαθον,

ἰὼ μεγάλα τοι

κόραι δυστυχεῖς
825

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκολον χθόνα.

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;

καὶ κλῇδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν
830

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπιθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ἐκβάλῃς ἐπὶ χθόνα

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,
835

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια

⁷⁷⁷⁸⁷⁹⁸⁰⁸¹⁸²

ἀντιπενθῆ ἀντιπαθῆ ἐπισύμενος ἐπεσσύμενοσ ἔπαθον ἔπαθον (θ in ras.) στήσητε κτίσητε δώματος δώματος δωμάτων μὴ ἐκβάλῃς μήκβάλησ μηκβάλλησ ἐπὶ χθόνα ἔπη χθονι τῆσδ᾽ ἔτ᾽ τῆσδέτ'

EVMENIDES. 49

Αθ.

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

2

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,
840

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἱ οἱ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται
845

πλευρὰς ὀδύνα;

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ. ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.
850

καίτοι μὲν σὺ κάρτ᾿ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος
855

⁸³⁸⁴⁸⁵⁸⁶⁸⁷⁸⁸⁸⁹⁹⁰⁹¹

τέλους τέλος τέλος, o inseruit κατά τε γᾶν οἰκεῖν κατὰ γᾶν γᾶς οἰκεῖν vel potius γᾶν οἰχνεῖν⁹² ⁹³ ὑποδύεται ὑπόδεται, sed 877 ὑποδύεται. τίς ὀδύνα πλευρὰς τίς ὀδύνα πλευράς τιμᾶν δαναιᾶν τιμᾶν δαναιᾶν τιμῶν δαμαίχων (α αν superscr. m) ⁹⁴ δόλοι δόλοι δόλω, οι superscr. καίτοι μὲν καὶ τῷ μὲν εἶ σὺ⁹⁵ προυννέπω προυνέπω προυνέπω, v inseruit

ΑθΗΝΑ

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ερεχθέως

τεύξῃ παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσην παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς
860

μήθ' αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,

μήτ' ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.
865

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην
870

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟΡΟΣ
antistr. 2.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
875

οἱ οἱ δᾶ, φεῦ.

⁹⁶⁹⁷⁹⁸⁹⁹¹⁰⁰

στόλων στόλον στόλων ὅσην ὅσων ab hoc loco alieni videntur. αἱματηράς αἱματηρα αἱματηράς ἀοίνοις ἀοίνοις ἀοίνουσ (accentu super a eraso) μήτ' μήτ' ἐκζέουσ' μηδ' ἐμοῖς ἐμοῖς ἐμοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη ἱδρύσῃς Ἄρη ἱδρύσῃς χάρη (mut. in χάρα) τις ἔσται τίσ ἐστι a inseruit

ΧΟΡΟΣ

τίς μ᾽ ὑποδύεται

πλευρὰς ὀδύνα;

θυμὸν ἄιε, μᾶτερ

Νύξ. ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιῶν θεῶν
880

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

ΑθΗΝΑ

οὗτοι καμοῦμαι σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.
885

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὔ τἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῷ.
890

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένη.

ΧΟΡΟΣ

ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, τίνα με φὴς ἕξειν ἕδραν;

ΑθΗΝΑ

πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟΡΟΣ

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;
895

ΑθΗΝΑ

ὡς μή τιν᾽ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

ΧΟΡΟΣ

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον;

¹⁰¹¹⁰²

τιμᾶν τιμᾶν δαμίαν δόλοι δόλω οι superscr. Post 886 lacunam statuit Butler (numero 13 desunt duo versus). μείλιγμα μείλιγμα μαλθακτήριον θέλεις θέλησ ει superscr. οὔ τἂν οὔ τἂν οὔτ᾽ ἂν τιν᾽ τίν τῆσδε γαμόρῳ τῆσδε γαμόρῳ τῆδεγ᾽ ἀμοίρου τίνα τί τίνα ἕξειν ἕξειν ἔχειν ἀπήμον᾽ ἀπημων corr. in ἀπήμον 899 sq. 902 sq. paragraphi praefixae in M. εὐθενεῖν εὐθενεῖν εὐσθενεῖν

ΑθΗΝΑ

τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟΡΟΣ

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσῃ χρόνου;

ΑθΗΝΑ

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.
900

ΧΟΡΟΣ

θέλξειν μ᾿ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.

ΑθΗΝΑ

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσῃ φίλους.

ΧΟΡΟΣ

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

ΑθΗΝΑ

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα·

καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου
905

ἐξ οὐρανοῦ τε κἀνέμων πνεύματα

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.
910

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ
915

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

ΧΟΡΟΣ
str. 1.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 640 focus

ΧΟ.

πατρὸς προτιμᾶι Ζεὺς μόρον τῶι σῶι λόγωι·
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον·

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσηι κόνις

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹

ΑΠ.

ἅπαξ θανόντος, οὔτίς ἐστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπωιδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΧΟ.

πῶς †γὰρ τὸ φεύγειν† τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

ΑΠ.

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένη τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·

τίκτει δ᾽ ὁ θρώισκων, ἣ δ᾽ ἅπερ ξένωι ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψηι θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου·

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

⟨οὐ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .⟩

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος ⟨αὐτὸς ἀντέλλει⟩ θεός·

⟨ἄνευ δὲ πατρὸς⟩ οὔτις ἂν τέκοι ⟨γυνή⟩.

¹²¹³¹⁴¹⁵¹⁶¹⁷¹⁸¹⁹²⁰²¹²²²³

ΑΠ.

ἐγὼ δὲ, Παλλάς, τἄλλά θ' ὡς ἐπίσταμαι

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι,

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Αθ.

ἤδη κελεύ⟨σ⟩ω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος,

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

ΑΠ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽· ἐν δὲ καρδίαι

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ξένοι.
680

Αθ.

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῶι

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον·

πάγον δ᾽ †Ἀρειον† τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

²⁴²⁵²⁶²⁷²⁸²⁹³⁰³¹³²³³

Αθ.

σκηνάς θ’, ὅτ᾽ ἦλθον θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλει νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθέν ἐστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ᾽ Ἄρειος· ἐν δὲ τῶι σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τόδ᾽, ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ †’πικαινόντων† νόμους

κακαῖς ἐπιρροῆσι· βορβόρωι δ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν·

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθησιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

³⁴³⁵³⁶³⁷³⁸³⁹⁴⁰⁴¹⁴²⁴³

Αθ.

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν’ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρή

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονός

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ’ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ’ οὐκέθ’ ἁγνὰ μαντεύσηι νέμων.

ΑΠ.

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώραι τῆιδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ’ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

⁴⁴⁴⁵⁴⁶⁴⁷⁴⁸

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνωι παρηπάφησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῆι τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζηι με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Αθ.

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστηι τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτίς ἐστιν ἣ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα (πλὴν γάμου τυχεῖν)

ἅπαντι θυμῶι, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός·

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον·
740

νικᾶι δ᾽ Ὀρέστης κἂν ἰσόψηφον κριθῆι.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶις τάδε;
745

⟨ΟΡ.⟩

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

⟨ΧΟ.⟩

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

⁴⁹⁵⁰⁵¹⁵²⁵³⁵⁴⁵⁵

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων ξένοι,

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

†βαλοῦσά τ’ οἶκον† ψῆφος ὥρθωσεν μία.

Αθ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους·

καὶ γῆς πατρώιας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴικισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ

“Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις, ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρώιοις”, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

Σωτῆρος, ὃς πατρῶιον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σώιζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώραι τῆιδε καὶ τῶι σῶι στρατῶι

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν’ ἄρη δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ’ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δορί.

⁵⁶⁵⁷⁵⁸⁵⁹⁶⁰

ΟΡ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι φάρξομεν δυσπραξίαις

ὁδούς, ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέληι πόνος·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχωι δορί

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἴλεσθέ μου·

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος,

780

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας,

σταλαγμὸν χθόνι⟨ον⟩ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

⁶¹⁶²⁶³⁶⁴⁶⁵

λειχὴν ἄφυλλος ἄτεκνος, ὦ Δίκα ⟨Δίκα⟩,
785

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώραι βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω;

γελῶμαι· †δύσοιστα

πολίταις ἔπαθον
790

ἰὼ μεγάλατοι†

κόραι δυστυχεῖς

Νυχτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν·

οὐ γὰρ νενίκησθ’, ἀλλ᾽ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐχ ἀτιμίαι σέθεν,

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ’ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δὲ ⟨μή⟩τε τῆιδε γῆι βαρὺν κότον
800

σκήψητε, μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ᾽ ἀφεῖσαι πλευμόνων σταλάγματα,

⁶⁶⁶⁷⁶⁸⁶⁹⁷⁰⁷¹⁷²⁷³⁷⁴⁷⁵⁷⁶

Αθ.

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου·

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος,

810

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας,

σταλαγμὸν χθόνι⟨ον⟩ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος ἄτεκνος, ὦ Δίκα ⟨Δίκα⟩,

815

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλῖδας ἐν χώραι βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω;

γελῶμαι· †δύσοιστα

πολίταις ἔπαθον

820

ἰὼ μεγάλατοι†

κόραι δυστυχεῖς

Νυχτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Αθ.

οὐκ ἔστ’ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν κτίσητε δύσκηλον χθόνα.
825

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;

⁷⁷⁷⁸⁷⁹⁸⁰⁸¹

Αθ.

καὶ κλῆιδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν

ἐν ὧι κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπειθὴς ἐμοί

γλώσσης ματαίας μὴ ’κβάληις ἔπη χθονί
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδε τἀκροθίνια,

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους,
835

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά ⟨τε⟩ γᾶν οἰκεῖν

⟨ἵν’⟩ ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος

840

ἅπαντά τε κότον.

οἰοῖ δᾶ φεῦ·

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα;

⁸²⁸³⁸⁴⁸⁵⁸⁶⁸⁷⁸⁸⁸⁹

⟨ . . . ⟩ ἄϊε μᾶτερ Νύξ·

ἀπό με γὰρ τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν
845

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

†καίτοι μὲν σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,†

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα
850

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε, προυννέπω τάδε·

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε, καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως

τεύξηι παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων
855

†ὅσην† παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάληις

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,

μηδ᾽ ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων
860

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσηις Ἄρη

⁹⁰⁹¹⁹²⁹³⁹⁴

Αθ.

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ὧι τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαί σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

870

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

⟨ἵν’⟩ ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος

ἅπαντά τε κότον.

οἰοῖ δᾶ φεῦ·

875

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα;

⟨ . . . ⟩ ἄϊε μᾶτερ Νύξ·

ἀπό με γὰρ τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Αθ.

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπηις πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

⁹⁵⁹⁶⁹⁷

Αθ.

οὔ τἂν δικαίως τῆιδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾽ ἢ κότον τιν᾽ ἢ βλάβην στρατῶι·

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρωι χθονὸς
890

εἶναι δικαίως εἰς τὸ πᾶν τιμωμένηι.

ΧΟ.

ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φὴις ἔχειν ἕδραν;

Αθ.

πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

καὶ δὴ δέδεγμαι — τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

Αθ.

ὡς μή τιν᾽ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

ΧΟ.

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστ’ ἐμὲ σθένειν τόσον;

Αθ.

τῶι γὰρ σέβοντι ξυμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσηι χρόνου;

Αθ.

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν με ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

Αθ.

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσηι φίλους.

ΧΟ.

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῆιδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

Αθ.

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,

καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου

ἐξ οὐρανοῦ τε· κἀνέμων ἀήματα
905

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνωι·

⁹⁸⁹⁹¹⁰⁰¹⁰¹¹⁰²¹⁰³¹⁰⁴

Αθ.

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δ᾽ εὐσεβούντων ἐκφορωτέρα πέλοις·
910

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ’ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτά σοὔστι· τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.
915

ΧΟ.

Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 640 focus

ΧΟ.

πατρὸς προτιμᾶι Ζεὺς μόρον τῶι σῶι λόγωι,
640

αὐτὸς $\delta^{3}$ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς $\delta^{3}$ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

ΑΠ.

ὦ παντομισή κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανή λυτήριος·

ἀνδρὸς $\delta^{3}$ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσηι κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπωιδὰς οὐκ ἐποίησεν πατήρ

οὑμός, τὰ $\delta^{3}$ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν, οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

ΧΟ.

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

ΑΠ.

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

Apparatus Criticus

στρατείας στρατιᾶς μιν †δροίτη δροίτηι¹ περεσκήνωσεν παρεσκήνησεν sed περεσκ. etiam μὲn² ³ ἀνασπάσηι ἀνασπάσει τε om τίθησιν τίθησι κ'⁴ ἀσθμαίνων ἀσθμαίνω φεύγειn⁵ πέδοι πέδω προσδέξεται προσδέξαιτε.

ΑΠ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένη τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·

τίκτει δ᾽ ὁ θρώισκων, ἢ δ᾽ ἅπερ ξένωι ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἶσι μὴ βλάψηι θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου,
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον θεά

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι,

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

ΑΘ.

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος·

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

ΑΘ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

ΑΠ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίαι

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ξένοι.
680

ΑΘ.

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμὸν ᾿Αττικὸς λεώς

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῶι

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ', ᾿Αμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τῆιδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Apparatus Criticus

κεκλημένη κεκλημένου⁶ ⁷ τούσδ᾽ τάσδ' ἠκούσαθ᾽ ὡς ή.⁸ Αἰγέως Αἰγέωι τοῦτο δ᾽ ἑκάστων δ᾽ ἑκάστω corr. Canter ⁹ τῆιδ᾽ τήνδ' τήν corr. Kirchhoff

ΑΘ.

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ᾿ Ἄρειος. ἐν δὲ τῶι σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾿ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ πικραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι. βορβόρωι δ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας,
700

ἔρυμα [τε] χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει

οὔτ᾽ ἐν Σκύθηισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν. ὀρθοῦσθαι δὲ χρή

καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονός

Σύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διός

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Testim.:

689 Et. Gud. p. 190 de Stef. "Ἄρειος πάγος .... ἢ ὥς φησιν Αἰσ. ὅτι αἱ ᾿Αμαζόνες ἐπὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐστρατεύσαντο ῎Αρει θύουσαι (῎Αρεως οὖσαι corr. de Stefani)

694 Diogenian. III 55 Zenob. II 76 (e Diog. interpol.) Suid. βορβοροτάραξις· “βορβόρωι ὕδωρ - ποτόν” ἐπὶ τῶν τὰ κάλλιστα μιγνύντων αἰσχίστοις.

Actio:

711-730 iudices surgunt, ad urnas accedunt, calculum suum quisque ita in alteram utram iaciunt, ut distingui nequeat.

Apparatus Criticus

τό τόδ'¹⁰ πικραινόντων -βαιν. corr. Valckenaer.¹¹ δ᾽ θ' μήτ᾽ μηδέ σέβειν σέβειν σέθεν [τε]¹² οὔτις οὔποτ᾿ Σκύθηισιν Σκύθαισιν ἐγρηγορὸς ἐγρήγορον αἰδουμένους αἰδουμένοις αἰρουμένοις corr. Canter κἄγωγε κἀγώ τε

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσηι νέμων.

ΑΠ.

ἢ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ιξίονος;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώραι τῆιδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνωι παρηπάφησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῆι τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζηι με πρεσβύτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

ΑΘ.

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ορέστηι τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἡ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῶι, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾶι δ᾽ Ορέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῆι.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶις τάδε;
745

ΟΡ.

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾿ ἢ φάος βλέπειν.

Actio:

740 Minerva calculum in urnam absolventem iacit.

Testim.:

723 Schol. A ad Eur. Alc. 12 Μοίρας δολώσας· Αἰσχ. Εὐμ. τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις ..... (sp. vac.) ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς. οὕτω παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας (φθίνας cod.) οἴνωι παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Apparatus Criticus

νέμων μένων τι τις σφήλεται πρωτοκτόνοισι πρ-νοις προστροπαῖς προ- τροπαῖς θεάς δαίμονας¹³ παρηπάφησας παρηπάτησας corr. Davies ἀμφίβουλος ἀμφίβολος ἀμφίβουλος ὅσοις ἴσοις ἀγχόνης ναῦ ἀγχ. ¹⁴

ΧΟ.

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων ξένοι

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

ΑΘ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΟΡ.

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

γαίας πατρώιας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατώικισάς με· καί τις Ελλήνων ἐρεῖ,

„᾿Αργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν
775

οἰκεῖ πατρώιοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος“· ὃς πατρῶιον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σώιζει με μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώραι τῆιδε καὶ τῶι σῶι στρατῶι

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾿ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονός
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέληι πόνος·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχωι δορί

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Testim.:

752 Nonius 326, 28 Ennius Eum. dico vicisse Orestem; vos ab hoc facessite.

Actio:

748-751 ministri urnis excussis calculos in abacis disponunt; deferunt abacos ad deam, quae utrumque iudicio monstrat.

Apparatus Criticus

¹⁵ γίγνεται γίνεται βαλοῦσά¹⁶ ὅδ᾽ ὅγ' γαίας καὶ γᾶς¹⁷ ἁνὴρ ἀνὴρ τρίτου τρίτον σωτῆρος“· ὃς ὃν παρβαίνουσι¹⁸ παραβ. ἀμηχάνοισι ἀμηχάνοις παρόρνιθας προβ. μεταμέληι μεταμέλοι ὀρθουμένων ὀρθουμένοις αἰεὶ ἀεί

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι

παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἶλεσθέ μου.
780

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας,

σταλαγμὸν χθονί

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ
785

λειχὴn ἄφυλλος ἄτεκνος, ὦ δίκα (δίκα),

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώραι βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω; γελῶμαι πολίταις.

δύσοισθ᾽ ἅπαθον·
790

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς. –

ΑΘ.

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίαι σέθεν.
795

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δ᾽ ἐμεῖτε τῆιδε γῆι βαρὺν κότον;

σκέψασθε, μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν
800

τεύξητ᾽ ἀφεῖσαι πλευμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

Actio:

778 Orestes exit; Apollo antea evanuerat.

Numeri:

778-92 = 808-23 dochmiis adspersi sunt iambi 778. 80. 81. 85. 87, 88 trimeter bacchiacus, 83 2 dochm. (prior anaclast.) + iamb. clausula 2. choriamb.

Apparatus Criticus

¹⁹ ²⁰ ἀντιπενθῆ ἀντιπαθῆ καρδίας καρδία λειχὴn λιχήν ἰώ suppl. ἐπισύμενος έπεσσυμένος βαλεῖ βαλεῖν στενάζω στενάξω γελῶμαι γένωμαι δύσοισθ᾽ ἅπαθον δύσοιστα πολίταις ἔπαθον²¹ πίθεσθε πείθεσθε θ᾽ δ' χρήσας ὀρθήσας ὁ θήσας corr. Turn. δ᾽ ἐμεῖτε δ᾽ ἐμεῖτε δέ τε σκέψασθε σκήψησθε πλευμόνων δαιμόνων στενάγματα βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων²²

ΑΘ.

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονός

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις
805

ἕξειν, ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

ΧΟ.

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι

παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.
810

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθονί

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ
815

λειχὴν ἄφυλλος ἄτεκνος, ὦ δίκα (δίκα),

πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώραι βαλεῖ.

στενάζω· τί ῥέξω; γελῶμαι πολίταις.

δύσοισθ᾽ ἅπαθον.
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς. –

ΑΘ.

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν κτίσητε δύσκηλον χθόνα.

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;
825

καὶ κλῆιδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν

ἐν ὧι κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπιθὴς ἐμοί

γλώσσης ματαίας μὴ ᾿κβάληις ἔπη, χθονί

καρπὸν φέροντα, πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.
830

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί

Πολιάδι χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους

Apparatus Criticus

²³ ²⁴ κτίσητε στήσητε δώματος δωμάτων ἐν ὧι οἷς εὐπιθὴς εὐπειθὴς ᾿κβάληις... χθονί -βάλλης ἐπὶ χθόνα ²⁵ κελαινοῦ καὶ κῦμα Πολιάδι χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾽ ἀκροθίνια πολλῆς δὲ χ. ... δέ τ᾿ ἀκρ.²⁶ τέλους τέλος

ΑΘ.

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε,

φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.
840

πνέω τοι μένος

ἅπαντά τε κότον.

οἱ οἱ δᾶ, φεῦ.

τίς $\mu^{3}$ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα

θυμὸν (ἀμύσσουσ᾽;) ἄιε μᾶτερ
845

Νύξ. ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν (νέων) θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

ΑΘ.

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἰ.

καὶ πολλὰ μὲν σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προὐννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ερεχθέως
855

τεύξηι παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσην παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάληις

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχχν βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,
860

Numeri:

837-46 = 870-80 dochmii. intericitur 838 exclamatio, 839 duo cretici cf. Sept. 206. deinde complures pedes anapaestorum aut dispondei formam obferunt. ante ultimum dimetrum tetrameter bacchiacus sicut in priore stropha 788.

Apparatus Criticus

τε τε habet om²⁷ ὑποδύεται... πλευρὰς ὀδύνα ὑπόδεται ὀδύναι πλευρᾶς legit (ἀμύσσουσ᾽;)²⁸ τιμᾶν δαναιᾶν τιμῶν δαμαίων (et .a. suprascr.) δαμίαν δαμέαν corr. L. Dindorf²⁹ δόλοι δόλοι δόλω δόλον καὶ καίτοι μὲn καίτοι γε μήν corr. Weil.³⁰ ἐλθοῦσαι ἐλθοῦσα στόλων στόλον ³¹ θηγάνας θηγάνων θηγγάνων ἀοίνοις ἀοίνους

ΑΘ.

μήτ᾽ ἐξέδουσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσηις Ἄρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ὧι τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν εὖ πάσχουσαν εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ΧΟ.

ἐμὲ παθεῖν τάδε,
870

φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος

ἅπαντά τε κότον.
875

οἱ οἱ δᾶ, φεῦ.

τίς $\mu^{7}$ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα

θυμὸν (ἀμύσσουσ᾽;) ἄιε μᾶτερ

Νύξ. ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν (νέων) θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. =
880

ΑΘ.

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπηις πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὔ τἂν δικαίως τῆιδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾿ ἢ κότον τιν᾿ ἢ βλάβην στρατῶι.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρωι χθονός
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένηι.

ΧΟ.

ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, τίνα με φὴς ἕξειν ἕδραν;

Apparatus Criticus

ἐξέδουσ᾽ ἐξελοῦσ᾽ legit Σ (ἀναπτερώσασα)³² ἐμοῖς... ἱδρύσηις Ἄρη ἐμοῖσιν ἱδρήσηι κάρα (κάρη Μ1) ³³ ἔσται ἐστι καμοῦμαί καλοῦμαι θέλεις θέληις ἐπιρρέποις ἐπιρρέπειν γαμόρωι τῆιδε γ᾽ ἀμοίρου (ἀμοίρῳ Tr) corr. Dobree ἕξειν ἔχειν

ΑΘ.

πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

ΑΘ.

ὡς μή τιν᾿ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

ΧΟ.

σὺ τοῦτο πράξεις ὥστε με σθένειν τόσον;

ΑΘ.

τῶι γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσηι χρόνου;

ΑΘ.

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν $\mu^{>}$ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

ΑΘ.

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσηι φίλους.

ΧΟ.

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῆιδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

ΑΘ.

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,

καὶ ταῦτα· γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου

ἐξ οὐρανοῦ τε κἀνέμων ἀήματα
905

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνωι,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.
910

στέργω γὰρ ἀνδρὸς φιτυποιμένος δίκην

τὸ τῶν δικαίων τοῖσδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγώ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.
915

Testim.:

904 Cicero Tusc. I 68 adfert sine nomine poetae huc relata ab Hermanno; nimirum canticum quoque amplificandae Minervae orationi adhibuit Ennius

caelum nitescere, arbores frondescere,

vites laetificae pampinis pubescere,

rami bacarum ubertate incurvescere,

segetes largiri fruges, florere omnia,

fontes scatere, herbis prata convestirier.

Numeri:

916-25 = 938-47 trochaei simplices, subinde in cretici aut molossi speciem concisi; versus paenultimus utrum dimeter (molossi duo) an trimeter (tres spondei) sit, dici nequit.

Apparatus Criticus

ἀπήμον᾽ ἀπήμων εὐθενεῖν εὐσθενεῖν μεθίσταμαι μεθίστασθαι ³⁴ ³⁵ βοτῶν βροτῶν εὐθενοῦντα εὐθενοῦντας εὐστενοῦντα (-σθεν. Tr corr.) δ᾽ d' om ³⁶ τοῖσδ᾽ τῶνδε³⁷ πρεπτῶν... οὐκ τρεπτῶν οὐ om

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 640 focus

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον, τῷ σῷ λόγῳ·
610

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομιση κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,
615

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανή λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾿ ἀνασπάσῃ κόνις,

ἅπαξ θανόντος οὔτις ἐστ᾿ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὐμός· τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾿ ἄνω τε καὶ κάτω
620

στρέφων τίθησιν, οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς, ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδῳ,

ἔπειτ᾿ ἐν ῎Αργει δώματ᾿ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
625

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεὺς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου·

τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
630

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου·

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διὸς,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
635

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δὲ, Παλλὰς, τἄλλα θ᾽, ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου,
640

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεὰ,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.
645

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος·

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὣ;

Χορός

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
650

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμὸν, ᾿Αττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

ἀεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ', ᾿Αμαζόνων ἕδραν
655

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

῎Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα πάγος τ᾿ ῎Αρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας
660

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾿ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ἐπικαινούντων νόμους.

κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
665

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ, δεδοικὼς μηδὲν, ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας,
670

· ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἂν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
675

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾿ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ,

καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνώναι δίκην,

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω, μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
685

μαντεῖα δ᾽ οὐκ ἔθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει μένων.

Ἀπόλλων

ἢ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ιξίονος ;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης,

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
690

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
695

ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἶνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽, οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος,

ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
700

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβύτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ορέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
705

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἡ μ᾽ ἐγείνατο·

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον,
710

νικᾷ δ᾽ Ορέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ ῎Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
715

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
720

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρώας ἐστερημένον σύ τοι
725

κατῴκισάς με, καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

᾿Αργεῖος ἀνὴρ αὖθις, ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρώοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

Σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
730

σώζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾿ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
735

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
740

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δὲ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
745

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιούς νόμους

καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἶλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ὁ τάλαινα βαρύκοτος
750

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας,

σταλαγμὸν χθονὶ

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ λιχὴν ἄφυλλος,

ἄτεκνος, ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος,
755

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ·

στενάζω; τί ῥέξω; γένωμαι

δυσοίστα πολίταις ἅπαθον;

ἰω, μεγάλα τοι, κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.
760

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν·

οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν.

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ φήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,
765

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δέ τοι γῇ τῇδε μὴ βαρὺν κότον

σκήψητε, [μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύχητ᾽,] ἀφεῖσαι + δαιμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους·
770

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾿ ἐσχάραις

ἕξειν, ὑπ᾿ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιούς νόμους
775

καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἶλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ὁ τάλαινα βαρύκοτος

ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας,

σταλαγμὸν χθονὶ
780

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ λιχὴν ἄφυλλος,

ἄτεκνος, ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος,

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ·

στενάζω; τί ῥέξω; γένωμαι

δυσοίστα πολίταις ἅπαθον;
785

ἰὼ, μεγάλα τοι, κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.

κἀγὼ πέποιθα Ζηνὶ, καὶ τί δεῖ λέγειν ;
790

καὶ κλῇδας οἶδα δωμάτων μόνη θεῶν,

ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπειθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ἐκβάλῃς ἐπὶ χθόνα

καρπὸν, φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς.
795

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί.

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾿ ἀκροθίνια,

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους,

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.
800

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

Χορός

οἱ οἱ, δᾶ, φεῦ.
805

†τίς μ᾿ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα;

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν

δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.
810

Ἀθηνᾶ

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

[καίτοι γε μὴν σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,]

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προὐννέπω τάδε.
815

Χορός

ὁὐπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε· καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως

τεύξει παρ᾿ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων

ὅσων παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.
820

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας

νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασι·

μηδ᾽, ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς "Αρη
825

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρὼν

ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ·
830

εὐ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην,

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.
835

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἱ οἱ, δᾶ, φεῦ.

†τίς μ᾿ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα;

θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν
840

δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Ἀθηνᾶ

οὗτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά·

ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν
845

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὐτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει
850

μῆνίν τιν᾿ ἢ κότον τιν' ἢ βλάβην στρατῷ.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ.

Χορός

ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν ;

Ἀθηνᾶ

πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ.
855

Χορός

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

Ἀθηνᾶ

ὡς μή τιν' οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

Χορός

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον ;

Ἀθηνᾶ

τῷ γὰρ σέβοντι ξυμφορὰς ὀρθώσομεν.

Χορός

καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσει χρόνου;
860

Ἀθηνᾶ

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

Χορός

θέλξειν μ᾽ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου.

Ἀθηνᾶ

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὐσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

Χορός

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

Ἀθηνᾶ

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα·
865

Χορός

καὶ ταῦτα γῆθεν, ἔκ τε ποντίας δρόσου,

ἐξ οὐρανοῦ τε· κἀνέμων ἀήματα

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ,
870

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.

στέργω γὰρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ
875

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 640 focus

πατρὸς προτιμᾶι Ζεὺς μόρον τῶι σῶι λόγωι·
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισή κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειας, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανή λυτήριος·

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσηι κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπωιδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

Χορός

πῶς τἀποφεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι,

ἔπειτ᾽ ἐν Ἀργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρώισκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένωι ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἶσι μὴ βλάψηι θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δὲ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽, ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύσω τοῦσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος·

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίαι

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῶι

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ ἄρ᾽ ἕξει τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλει νεοπτόλει

τῆνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε·

"Αρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ ῎Ἄρειος· ἐν δὲ τῶι σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε συγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει κατ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾿ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾿πιχραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρωι δ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἂν οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθηισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὑπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τῆνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσηι νέμων.

Ἀπόλλων

ἢ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾶι τῆιδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὔτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνωι παρηπάφησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῆι τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζηι με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην·

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστηι τῆνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἢ μ᾿ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῶι, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾶι δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῆι.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶις τάδε;
745

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Ὀρέστης

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΒ. πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

μολοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

γαίας πατρώιας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατώικισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Αργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρώιοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῶιον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σώιζει με μητρὸς τᾶσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾶι τῆιδε καὶ τῶι σῶι στρατῶι

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾿ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέληι πόνος

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις·

ὀρθουμένων δὲ καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τῆνδε συμμάχωι δορὶ

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσόμεθ᾽ εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εϊλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος
780

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθονί

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
785

ἰὼ Δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾶι βαλεῖ,

(στενάζω· τί ῥέξω; γένωμαι;) δύσοισθ᾽ (ἆς)

πολίταις ἔπαθον.
790

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν.

οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη
795

ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾶι σέθεν.

ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν,

αὐτός θ᾽ ὁ χρήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν,

ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν.

ὑμεῖς δὲ τῆι γῆι τῆιδε μὴ θυμοῦσθε, μὴ
800

βαρὺν κότον σκήψητε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν

τεύξητ᾽, ἀφεῖσαι δαιμόνων σταλάγματα,

βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους.

ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι

ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς
805

λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾽ ἐσχάραις

ἕξειν ὑπ᾽ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας.

Χορός

ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιοὺς νόμους

καθιππάσασθε κἀκ χερῶν εἵλεσθέ μου.

ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ἡ τάλαινα βαρύκοτος
810

ἐν γᾶι τᾶιδε, φεῦ,

ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας

σταλαγμὸν χθονί

ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ

λειχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος,
815

ἰὼ Δίκα, πέδον ἐπισύμενος

βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾶι βαλεῖ,

(στενάζω· τί ῥέξω; γένωμαι;) δύσοισθ᾽ (ἆς)

πολίταις ἔπαθον.
820

ἰὼ μεγάλα τοι κόραι δυστυχεῖς

Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν

θεαὶ βροτῶν κτίσητε δύσκηλον χθόνα.
825

κἀγὼ πέποιθα Ζηνί, καὶ τί δεῖ λέγειν;

καὶ κλῆιδας οἶδα δώματος μόνη θεῶν,

ἐν ὧι κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος·

ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπειθὴς ἐμοὶ

γλώσσης ματαίας μὴ ᾿κβαλοῦσ᾽ ἔπη, χθονὶ
830

καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς,

κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος,

ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί·

πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾿ ἀκροθίνια

θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους
835

ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον.

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶς οἰχνεῖν

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
840

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευράς, (τίς) ὀδύνα

θυμόν; ἄϊε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

Ἀθηνᾶ

ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.

καὶ τῶι μὲν εἶ σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,

φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
850

ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα

γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε.

οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος

ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν

ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
855

τεύξηι παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων,

ὅσην παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.

σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάληις

μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας σπλάγχνων βλάβας

νέων ἀοίνοις ἐμμανέσι θυμώμασιν,
860

μήτ᾽ ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων

ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσηις "Αρη

ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.

θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,

ἐν ὧι τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
865

ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.

τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,

εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην

χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

Χορός

ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ,
870

ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶς οἰχνεῖν,

ἀτίετον, φεῦ, μύσος.

πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.

οἰοῖ δᾶ, φεῦ.

τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευράς, (τίς) ὀδύνα
875

θυμόν; ἄἱε, μᾶτερ

Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν

δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.
880

Ἀθηνᾶ

οὔτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά,

ὡς μήποτ᾽ εἴπηις πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ

θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν

ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου.

ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας,
885

γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον,

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν,

οὐ τἂν δικαίως τῆιδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει

μῆνίν τιν᾿ ἢ κότον τιν᾿ ἢ βλάβην στρατῶι.

ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρωι χθονός
890

εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένηι.

Χορός

ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φὴις ἕξειν ἕδραν;

Ἀθηνᾶ

πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

Χορός

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει;

Ἀθηνᾶ

ὡς μή τιν᾿ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

Χορός

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον;

Ἀθηνᾶ

τῶι γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

Χορός

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσηι χρόνου;

Ἀθηνᾶ

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

Χορός

θέλξειν μ᾽ ἔοικας καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

Ἀθηνᾶ

τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὖσ᾽ ἐπικτήσηι φίλους.

Χορός

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῆιδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί;

Ἀθηνᾶ

ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα,

καὶ ταῦτα γῆθεν ἔκ τε ποντίας δρόσου,

ἐξ οὐρανοῦ τε τἀνέμων ἀήματα
905

εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα·

καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον

ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνωι,

καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν.

τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις.
910

στέργω γάρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην,

τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος.

τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ

πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τῆνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.
915

Χορός

Translations (10)

Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 778-890 focus

Chorus

Younger gods, you have ridden down the ancient laws and have taken them from my hands!¹

And I—dishonored, unhappy, deeply angry—on this land, alas, I will release venom from my heart, venom in return for my grief, drops that the land cannot endure. From it,
780

a blight that destroys leaves, destroys children—a just return—speeding over the plain, will cast infection on the land to ruin mortals. I groan aloud. What shall I do? I am mocked by the people.
785

What I have suffered is unbearable. Ah, cruel indeed are the wrongs of the daughters of Night, mourning over dishonor!
790

793

Athena

Be persuaded by me not to bear it with heavy lament.

For you have not been defeated; the trial resulted fairly in an equal vote, without disgrace to you; but clear testimony from Zeus was present, and he himself who spoke the oracle himself gave witness that Orestes should not suffer harm for his deed.
795

Do not be angry, do not hurl your heavy rage on this land, or cause barrenness, letting loose drops whose savage spirit will devour the seed. For I promise you most sacredly that you will have
800

a cavernous sanctuary in a righteous land, where you will sit on shining thrones at your hearths, worshipped with honor by my citizens here.
805

808

Chorus

Younger gods, you have ridden down the ancient laws and have taken them from my hands!

And I—dishonored, unhappy, deeply angry—on this land, alas, I will release venom from my heart, venom in return for my grief, drops that the land cannot endure. From it a blight
810

that destroys leaves, destroys children—a just return—speeding over the plain, will cast infection on the land to ruin mortals. I groan aloud. What shall I do? I am mocked by the people.
815

What I have suffered is unbearable. Ah, cruel indeed are the wrongs of the daughters of Night, mourning over dishonor!
820

823

Athena

You are not dishonored; so, although you are goddesses, do not, in excessive rage,

blight past all cure a land of mortals. I also rely on Zeus—what need is there to mention that?—and I alone of the gods know the keys to the house where his thunderbolt is sealed. But there is no need of that. So yield to my persuasion
825

and do not hurl the words of a reckless tongue against the land, that all things bearing fruit will not prosper. Calm the black wave’s bitter anger, since you will receive proud honors and will live with me. And when you have the first-fruits of this great land forever,
830

offerings on behalf of children and of marriage rites, you will praise my counsel.
835

837

Chorus

For me to suffer this, alas! For me, with ancient wisdom, to live beneath the earth, alas, without honor, unclean!

I am breathing fury and utter rage. Oh, oh, the shame of it! What anguish steals into my breast! Hear my anger, mother
840

Night; for the deceptions of the gods, hard to fight, have deprived me of my ancient honors, bringing me to nothing.
845

848

Athena

I will endure your anger, for you are older, and in that respect you are surely wiser than I;

yet Zeus has given me, too, no mean understanding. But as for you, if you go to a foreign land, you will come to love this land—I forewarn you. For time, flowing on, will bring greater honor to these citizens. And you,
850

having a seat of honor at the house of Erechtheus, will obtain from hosts of men and women more than you could ever win from other mortals. So do not cast on my realm keen incentives to bloodshed, harmful to young hearts,
855

maddening them with a fury not of wine; and do not, as if taking the heart out of fighting cocks, plant in my people the spirit of tribal war and boldness against each other. Let their war be with foreign enemies, and without stint for one
860

in whom there will be a terrible passion for glory; but I say there will be no battling of birds within the home. It is possible for you to choose such things from me: bestowing good, receiving good, well honored in this land that is most beloved to the gods.
865

870

Chorus

For me to suffer this, alas! For me, with ancient wisdom, to live beneath the earth, alas, without honor, unclean! I am breathing fury and utter rage. Oh, oh the shame of it!
870

What anguish steals into my breast! Hear my anger, mother Night; for the deceptions of the gods, hard to fight, have deprived me of my ancient honors, bringing me to nothing.
875

881

Athena

No, I will not grow tired of telling you about these good things, so you will never be able to say that you, an ancient goddess, were cast out, dishonored and banished, from this land by me, a younger goddess, and by the mortal guardians of my city.

But if you give holy reverence to Persuasion, the sweetness and charm of my tongue, then you might remain. But if you are not willing to stay, then surely it would be unjust for you to inflict on this city any wrath or rage or harm to the people.
885

For it is possible for you to have a share of the land justly, with full honors.
890

The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 640 focus

Jove by your account respects the death of a father; but he himself bound his aged father Saturn . How do you say that these things are not contrary to those ? But I call you as witnesses to hear these things.

APOLLO

O all-hated monsters, abhorred by the gods, from fetters, indeed, (there is a cure for this) even many a liberating device might have released him 2

. But when the dust has drunk up the blood of a man once dead, there is no raising it up. For these things my father has not made a charm; but he appoints all other things turning them up and down, in no wise panting in his strength.

CHORUS

But see how you [defend] this man contrary to justice, that he may escape. Having poured out on the plain the kindred blood of his mother, shall he then inhabit the house of his father in Argos? using which of the public altars? and what layer of his tribe shall receive him?

APOLLO

This, too, will I declare, and learn how rightly I speak. She is not the mother who is called the parent of the child, but nurse of the newly-sown offspring 3

. But the male is the generative source, and she like a stranger preserves the plant for a stranger, for those whom the god may not have injured. But I will shew you a proof of these words: a father might be without a mother; the daughter of Olympian Jove is close at hand as a witness, not 1

nourished in the darkness of the womb, but such a plant as no goddess could have produced. But I, Pallas, both in other things, as far as I am able, will make your state and people great, and I sent this man as an inmate of your abodes, that he might be faithful for ever. And may you possess him as an ally, O goddess, and his descendants; and may these things remain eternally, that posterity observe the covenant of these.

MINERVA

Now I bid these according to their opinion pass a just sentence, as enough has been said.

CHORUS

By us now, indeed, every shaft has been shot; and I wait to hear how the contest will be determined.

MINERVA

For why? how giving sentence shall I be unblamed by you?

CHORUS

You have heard what you have heard, but passing a vote with your heart, revere, O strangers, your oath.

MINERVA

You Attic people now hear the law, judging the first cause of the shedding of blood and moreover this court of judges shall remain hereafter for ever to the people of Ægeus. But for 2

this hill of Mars, the seat and tents of the Amazons, when they came waging war through hatred of Theseus, and then built towers opposite to this new lofty-towered city 3

; and they sacrificed to Mars, whence the rock derives its name, and the hill of Mars—in this [hill], then, the reverence of the citizens, and its ally, fear shall restrain them from acting unjustly, both by day and by night alike, if the citizens themselves do not tamper with 4

the laws. But by an evil influx and by mild polluting the clear water, never wilt thou find a draught. I counsel my citizens with regard 1

to venerate neither anarchy nor tyranny; and not to cast all fear out of the city. For who of mortals, that fears nothing, is just? Awed justly therefore by such an object of reverence, you would have both a defence of your country and safeguard of your city, such as no men possess. Neither among the Scythians nor in the realms of Pelops have I appointed this court. Untouched 2

by gain, venerable, quick to vengeance, a watchful guard over those who sleep 3

. This exhortation, in deed, I have extended for my citizens in regard to the future. But it behoves you to rise, and give your votes, and determine the cause reverencing the oath. My say is said.

CHORUS

And yet I counsel you by no means to dishonour this dire band of [the infernal] region.

APOLLO

And I, for my part, bid you fear both my oracles and those of Jove, nor to render them fruitless.

CHORUS

But you regard matters of bloodshed, not having been allotted such office; and no longer remaining here will you utter pure oracles.

APOLLO

Was my father, too, in any way mistaken in his counsels in the supplication of Ixion, for the first slaughter?

CHORUS

Say on: but I, not having obtained my justice, will heavily again haunt this land.

APOLLO

But both among the young and the old gods you are unhonoured: but I shall prevail.

CHORUS

Such things you did also in the house of Pheres 4

, and persuaded the Fates to make mortals free from death.

APOLLO

Is it not just to do good to him who reveres you, especially when he may chance to be in need of it?

CHORUS

You indeed having overcome the old deities, deceived with wine, the ancient goddesses.

APOLLO

You indeed presently, not having the end of your cause, shall vomit your poison, by no means hurtful to your enemies.

CHORUS

Since you, a youth, are riding down me in years, I will remain auditor of this cause, as being doubtful whether I should be enraged at the city.

MINERVA

This is my business, that I last determine the cause; but I will add this 1

, my vote, in favour of Orestes: for there is no mother who produced me. But I praise the male in all things, save in obtaining marriage, with all my soul; and I am entirely on my father's side. Thus I will not set higher price on the fate of a woman who slew her husband, the lord of the house. But Orestes prevails, even if he be judged with equal votes. Cast out the lots from the vessel as quickly as possible, you to whom of the judges this office has been assigned.

ORESTES

O Phœbus Apollo, how will the contest be determined?

CHORUS

O black Night, mother, dost thou behold these things?

ORESTES

Now is it for me the moment of the noose, or to see the light.

CHORUS

But for us to perish, or to extend our honours rather.

APOLLO

Count rightly the casting out of the votes, strangers, reverencing justice in the division; for from one suffrage being absent arises great calamity, and one vote cast in, raises up an house.

MINERVA

This man has escaped the doom of blood: for the number of the votes is equal.

ORESTES

O Pallas, O thou who hast preserved my house, and me deprived of my native land, you in truth have restored me to my home; and one of the Greeks will say the man again is 2

an Argive, and dwells among his paternal possessions," by the will of Pallas and of Loxias and of the third preserver Jove who rules all things, who paying respect to my father's fate preserves me beholding these defenders of the cause of my mother. But I to this country and to your people hereafter, for all time however long having made an oath, now depart home, that no helmsman of the land having come hither shall bear against you the well-prepared spear. For we ourselves being then in the tomb, to those who violate my present oaths, will, by calamities not to be avoided, render ing their march full of dismay and evil omens, cause them to repent of their toil. But to those who assist and honour ever this city of Pallas with confederate spear, to them we will be kindly disposed. And farewell both thou [O goddess], and the people who inhabit the city, may you possess a contest not to be avoided by your enemies, both the source of safety and of victory with the spear.

CHORUS

O youthful gods, you have ridden down the ancient laws, and have snatched [him] from my hands. But I dis honoured, miserable, inflamed with rage, in this land, ah, ah! will pour forth, in return for my sorrow, a drop from my heart on the ground causing sterility, and from it a venom destroying leaves and children (

O Justice

!) rushing on the plain, shall cast mortal-destroying stains in the country. Shall I groan? what shall I do? what will become of me? I have suffered things intolerable to the citizens . Ah! most wretched in truth are the daughters of Night grieving for their disgrace.

MINERVA

Be persuaded by me, so as not to bear it hardly: for you have not been conquered, but the cause in truth fell out with equal votes, not for your disgrace. Besides clear testi monies from Jove were present, and he who gave the oracle, he himself bore witness, that Orestes having done these things should not suffer ill. But do not you let fall your heavy wrath on this land, be not enraged, nor cause sterility, sending forth drops from your lungs, dire darts consuming the seed. For I most justly promise to you, that you, seated at the shining hearths, shall possess temples and shrines in a just land, honoured by these citizens.

CHORUS

O youthful gods, you have trampled on the ancient laws, and have snatched [him] from my hands. But I dis honoured, miserable, inflamed with rage, in this land, ah, ah will pour forth, in return for my sorrow, a drop from my heart on the ground causing sterility, and from it a venom destroy ing leaves and children (

O Justice

!) rushing on the plain, shall cast mortal-destroying stains in the country. Shall I groan? what shall I do? what will become of me? I have suffered things intolerable to the citizens. Ah! most wretched in truth are the daughters of Night grieving for their disgrace.

MINERVA

You are not dishonoured, nor, through your excessive wrath, do you goddesses make the land of mortals incurable. I too have trust in Jove,—and what need to say any thing of that? And I alone of gods know the keys of the abodes in which the thunder is sealed up: but there is no need of this. But persuaded by me, do not cast forth upon the ground the fruit of a froward tongue, causing all things to turn out ill. Lull the bitter rage of the black billow, as venerated and a dweller with me: and hereafter having for ever the first-fruits of the sacrifices of this ample realm, for children and the rites of marriage, you will praise these my words.

CHORUS

That I should have suffered these things! alas! that I wretched should dwell on earth! alas! a dishonourable pollu tion! Therefore I breathe forth my rage, and all my wrath. Oh! oh! Earth! alas! what anguish pierces my sides! hear my rage, mother Night! for the crafty wiles of the gods have deprived me of my public honours as if of no account.

MINERVA

I will bear with your passion; for you are older; and certainly indeed you are much more wise than I: but to me too Jove has given no small share of wisdom. But you having come into a land of strangers will be loved by this country: I foretell these things: for time as it rolls on will be more fraught with honour to these citizens. And you shall possess a seat at the abode of Erectheus, honoured by men and by the train of women, such as you never could obtain from other mortals. But do not you in my realms cast either bloody whetstones, a destruction to the entrails of youths, rendering them frantic with rage not excited by wine; nor rousing them like the heart of cocks, among my citizens plant Mars both civil and bold against each other. Let there be a foreign war, not a present broil with difficulty, in which there shall be a violent love of glory; but I mention not the fight of the domestic bird. It is allowed you to choose such things from me, doing well, receiving well, well honoured, to share this god-loved country.

CHORUS

MINERVA

By no means shall I be tired of speaking what is good for you; that you may never say, that you an ancient goddess, did through me a younger, and through men that dwell in cities, depart dishonoured, inhospitably driven from this land. But if indeed the reverence of Persuasion is holy in your eyes, the soothing and winning power of my tongue, you then would remain: but if you are unwilling to remain, neither justly would you bring upon this city any vengeance or anger, or hurt upon the people. For it is in your ehoiee to be a sharer of this land with me at least, duly honoured for ever.

CHORUS

Queen Minerva, what seat do you say that I shall possess ?

MINERVA

One free from all misery: and do thou accept it.

CHORUS

Grant I accept it, but what honour then awaits me ?

MINERVA

That no house shall be prosperous without you.

CHORUS

Will you bring this to pass, so that I shall have so great power ?

MINERVA

[Yes.] For we will render events fortunate to him that reveres you.

CHORUS

And will you warrant this to me for all time ?

MINERVA

Yes; for it is unlawful for me to say, what I will not perform.

CHORUS

You seem to soothe me, and I depart from my rage.

MINERVA

Therefore being in this land you shall possess friends.

CHORUS

What then do you bid me wish to this land?

MINERVA

Such things as regard good victory 1

, and these from the earth, and from the dews of the sea, and from heaven, and the gales of the winds blowing with elear sunshine to come upon this land; and that the fruit of the earth and of flocks flowing plenteously abounding to the citizens fail not with time, and that there be safety of mortal seed. But may you be more inclined to root out the impious: for I cherish free from calamity, like a gardener, this race of just men here. Such be thy care. But with respect to illustrious warlike contests, I will not endure not to honour this city with vic tory among mortals.

CHORUS

LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 640 focus

ce que j'ai dit, afin d'éveiller le courroux des hommes ici chargés de décider en cette cause.

LE CORYPHÉE.

Si l'on t'écoute, Zeus a grand souci du père. Mais lui-même enchaîna son vieux père Cronos Comment accordes-tu ceci avec cela? (Aux juges.) Vous, je vous adjure, prêtez bien l'oreille.

APOLLON.

Monstres haïs de la nature entière, exé-
crables aux dieux, des entraves, Zeus sait les délier ¹! Il y a remède à cela; bien des moyens existent de s'en dégager. Mais lorsque la poussière a bu le sang d'un homme, s'il est mort, il n'est plus pour lui de résurrection ². Mon père
contre ce mal n'a point créé de charmes, lui qui boule- verse le monde sans s'essoufler à la peine!

LES EUMÉNIDES

LE CORYPHÉE.

Vois donc de quelle façon tu soutiens son innocence ! C'est le sang de sa mère, celui qui coule en ses veines, qu'il a répandu sur le sol : et il habiterait
Argos, le palais paternel ! A quels autels publics sacrifie- rait-il donc ? quelle phratrie lui permettrait d'user de son eau lustrale ?

APOLLON.

Écoute encore ma réponse, et vois la jus- tesse de mon argument. Ce n'est pas la mère qui enfante celui qu'on nomme son enfant : elle n'est que la nourrice du germe en elle semé. Celui qui enfante, c'est l'homme qui la
féconde; elle, comme une étrangère, sauvegarde la jeune pousse — quand du moins les dieux n'y portent point atteinte. Et de cela je te donnerai pour preuve qu'on peut être père sans l'aide d'une mère. En voici près de nous un garant,
fille de Zeus Olympien et qui n'a point été nourrie dans la nuit du sein maternel : quelle déesse pourtant saurait pro- duire un pareil rejeton ? Pour moi, Pallas, ma sagesse saura par ailleurs faire grands ton peuple et ta ville; mais j'ai dès cette heure conduit ce suppliant au foyer de ton
temple, pour qu'éternellement il te soit fidèle, que tu aies des alliés, déesse, en lui et en ses fils, et qu'à jamais même fidélité te soit gardée encore par les fils de ses fils.

Athéna s'adresse aux Érinyes.

ATHÉNA.

Puis-je

inviter maintenant ces juges à por-
ter dans l'urne, suivant leur conscience, un suffrage équi- table ? Avez-vous tout dit ?

LE CORYPHÉE.

Notre carquois à nous maintenant est vidé. J'attends l'arrêt qui doit terminer le débat.

Athéna se tourne vers Apollon et Oreste.

ATHÉNA.

Et vous ? que dois-je faire pour prévenir vos blâmes ?

APOLLON.
(Aux juges.)

Vous avez entendu ce que
vous avez entendu. En portant vos suffrages, gardez bien en vos cœurs le respect du serment, étrangers.

LES EUMÉNIDES

ATHÉNA.

Ecoutez maintenant ce qu'ici j'établis, citoyens d'Athènes, appelés les premiers à connaître du sang versé. Jusque dans l'avenir le peuple d'Égée conser- vera, toujours renouvelé, ce Conseil de juges. Sur ce
mont d'Arès, où les Amazones jadis s'établirent et plan- tèrent leurs tentes, aux jours où elles firent, en haine de Thésée ³, campagne contre Athènes en face de sa cita- delle alors elles dressèrent les remparts élevés d'une autre citadelle; elles y sacrifiaient à Arès, et le rocher, le mont
en ont gardé le nom d'Arès sur ce mont, dis-je, désor- mais le Respect et la Crainte, sa sœur, jour et nuit égale- ment, retiendront les citoyens loin du crime, à moins qu'ils n'aillent eux-mêmes encore bouleverser leurs lois : qui trouble une source claire d'afflux impurs et de fange n'y
trouvera plus à boire. Ni anarchie ni despotisme, c'est la règle qu'à ma ville je conseille d'observer avec respect. Que toute crainte surtout ne soit pas chassée par elle hors de ses murailles; s'il n'a rien à redouter, quel mortel fait ce
qu'il doit ⁴ ? Si vous révérez, vous, comme vous devez, ce pouvoir auguste, vous aurez en lui un rempart tutélaire de votre pays et de votre ville tel qu'aucun peuple n'en possède ni en Scythie ni sur le sol de Pélops ⁵. Incorruptible,
vénérable, inflexible, tel est le Conseil qu'ici j'institue, pour garder, toujours en éveil, la cité endormie. Voilà les avis que j'ai voulu en termes exprès donner à mes citoyens pour les jours à venir. Maintenant vous devez vous

LES EUMÉNIDES

[ATHÉNA]

lever, porter votre suffrage et trancher le litige en

res- pectant votre serment. J'ai dit.

Les juges se lèvent et se dirigent vers les urnes.

LE CORYPHÉE.

Prenez garde ! ma présence sera lourde à ce pays : je vous le conseille, n'en méprisez pas la menace.

APOLLON.

Et moi, je vous dis : mes oracles sont ceux de Zeus; craignez d'en détruire le fruit.

LE CORYPHÉE.

Les causes de sang ne sont point de ton lot : pourquoi les prends-tu à cœur ? Tu n'auras plus la bouche pure pour dispenser tes oracles.

APOLLON.

Mon père alors s'est trompé en ses calculs, le jour où Ixion, le premier meurtrier, vint à lui en suppliant ?

LE CORYPHÉE.

C'est toi qui l'as dit ⁶ ! — Mais, moi, si
je n'ai pas gain de cause, ce pays en retour sentira le poids de ma présence ici.

APOLLON.

Dieux nouveaux ou dieux anciens, nul ne t'honore : c'est moi qui triompherai !

LE CORYPHÉE.

C'est ainsi que tu en agis déjà dans le palais de Phérès ⁷ : tu persuadas les Parques de rendre immortels des humains.

APOLLON.

N'est-il pas naturel d'obliger qui vous honore, surtout à l'heure où il en a besoin ?

LE CORYPHÉE.

C'est toi qui déchiras l'antique par- tage et usas du vin pour tromper d'antiques déesses.

APOLLON.

C'est toi qui, bientôt, frustrée de l'arrêt
attendu, ne cracheras plus qu'impuissant venin sur tes ennemis.

LE CORYPHÉE.

Tu te plais à écraser, jeune dieu, notre vieillesse : soit ! j'attends d'ouïr l'arrêt et retiens jusque-là mon courroux contre ce pays.

ATHÉNA.

C'est à moi qu'il appartient de prononcer la dernière. Je joindrai mon suffrage à ceux qui vont à

LES EUMÉNIDES

[ORESTE]

Oreste. Je n'ai point eu de mère pour me mettre au monde. Mon cœur toujours — jusqu'à l'hymen du moins — est tout acquis à l'homme : sans réserve je suis pour le père. Dès lors je n'aurai pas d'égard particulier pour la mort
d'une femme qui avait tué l'époux gardien de son foyer. (Elle met son suffrage dans l'urne.) Pour qu'Oreste soit vainqueur, il suffira que les voix se partagent. Faites vite tomber les suffrages des urnes,

juges à qui est commis ce
soin.

ORESTE.

O Phoibos Apollon, que sera la sentence ?

LE CORYPHÉE.

O sombre Nuit, ma mère, vois-tu ce qui se passe ?

ORESTE.

Me faudra-t-il me pendre ou voir encore le jour ?

LE CORYPHÉE.

Devrons-nous disparaître ou garder nos honneurs ?

APOLLON.

Comptez exactement les suffrages qui tombent, étrangers; en les triant, veillez à éviter la fraude.
Un suffrage qui manque provoque un désastre, comme une voix de plus relève une maison.

Les juges chargés du dépouillement présentent à Athéna les tableaux sur lesquels ils ont classé les suffrages.

ATHÉNA.

Cet homme est absous du crime de meurtre : le nombre des voix des deux parts est égal.

ORESTE.

O Pallas, toi qui viens de sauver ma maison,
j'avais perdu jusqu'au sol de mes pères, et tu me l'as rendu. Et l'on dira dans la Grèce : « Le voici de nouveau citoyen d'Argos et maître de son patrimoine, grâce à Pallas et grâce à Loxias » — et grâce à l'arbitre suprême, au
dieu Sauveur ⁸, qui, ayant égard au meurtre paternel et voyant celles-ci plaider pour ma mère, m'accorde le salut. Mais à ce pays, à ton peuple, pour l'avenir et la durée sans fin des jours, voici, moi, le serment que je fais, au moment
de rentrer dans ma demeure : Jamais un roi placé au gou-

LES EUMÉNIDES

[ORESTE]

vernail d'Argos ne portera en ces lieux des armes vouées au triomphe. Moi-même alors du fond de mon tombeau ⁹, à ce transgresseur de la foi qu'ici je te jure, par d'irrémé-
diables revers, décourageant sa marche et plaçant sur sa route des présages de deuil, je me chargerai de faire regretter son entreprise. Mais, en revanche, si mes serments sont observés, si mon pays à la cité de Pallas ne cesse de rendre l'hommage de ses armes alliées, alors je lui serai clément.
Adieu donc ! adieu, Pallas, adieu, peuple d'Athènes, puissent tes attaques, irrésistibles à tes ennemis, sauver ta ville et glorifier tes armes!

Il sort. Apollon a déjà disparu. Animé.

LE CHOEUR.

Ah!

jeunes dieux, vous piétinez les lois antiques, et vous m'arrachez ce que j'ai en mains. Soit!
l'infortunée qu'on humilie fera sentir à cette terre — ah! malheur! — ce que pèse son courroux. Mon venin, mon venin, cruellement me vengera. Chaque goutte qui en coulera de mon cœur coûtera cher à cette ville : une lèpre en sortira,
mortelle à la feuille, mortelle à l'enfant, qui, s'abattant sur votre sol — Vengeance! Vengeance! — infligera à ce pays plus d'une plaie meurtrière ¹⁰. — Mais je gémis! com-
ment agir plutôt ? Soyons lourdes à cette cité. Ah! elles

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

ont, hélas! subi un terrible affront, les tristes filles de la Nuit, cruellement humiliées!

ATHÉNA.

Écoutez-moi :

épargnez-vous de lourds san-
glots. Vous n'êtes pas des vaincues : un arrêt indécis, seul, est sorti de l'urne, pour satisfaire la vérité, non pour vous humilier. D'éclatants témoignages étaient là, émanés de Zeus ¹¹, et celui-là même nous les apportait, qui avait prédit à Oreste que de tels actes n'encouraient nul châti-
ment. Vous voulez, sur ce pays, cracher un pesant cour- roux : réfléchissez, ne vous emportez pas; ne rendez pas ce sol stérile, en laissant dégoutter de vos lèvres divines une écume sauvage, rongeuse de tous germes. Moi, je vous
offre sans réserve le séjour, l'asile qui vous conviennent en ce pays et où, sur le trône de vos autels luisants ¹², vous siégerez environnées du respect de ces citoyens.

Même mouvement.

LE CHOEUR.

Ah! jeunes dieux, vous piétinez les lois antiques, et vous m'arrachez ce que j'ai en mains. Soit!
l'infortunée qu'on humilie fera sentir à cette terre — ah! malheur! — ce que pèse son courroux. Mon venin, mon venin, cruellement, me vengera. Chaque goutte qui en coulera de mon cœur coûtera cher à cette ville : une lèpre en sor-

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

tira, mortelle à la feuille, mortelle à l'enfant, qui, s'abattant sur votre sol — Vengeance! Vengeance! — infligera à ce pays plus d'une plaie meurtrière. Mais je gémis! com-
ment agir plutôt ? Soyons lourdes à cette cité. Ah! elles ont, hélas! subi un terrible affront, les tristes filles de la Nuit, cruellement humiliées!

ATHÉNA.

Vous n'êtes point

humiliées; dans l'excès de
votre colère, ne vous en prenez pas, déesses, à des hommes; ne rendez pas la terre sourde à leurs appels. Moi, je m'assure en Zeus, et — faut-il le dire? — seule entre les dieux, je sais ouvrir la chambre où la foudre dort scellée ¹³. Mais ici point n'en est besoin. Va, crois-moi; que ta
bouche furieuse ne lance pas sur ce sol des mots dont le seul fruit serait pour tout la mort! Endors la fougue amère de ce noir flux de haine; reçois ta part d'honneurs et viens vivre avec moi. En ce vaste pays, désormais toutes les prémices, offrandes de naissance et offrandes d'hymen, te seront réservées, et tu ne cesseras de louer
mon conseil. ¹⁴

Agité.

LE CHŒUR.

Moi, subir ce sort, moi, l'antique déesse! Moi, habiter ce pays en être impur et méprisé, ah!... Non,
je ne respire que colère et vengeance. Las! Terre et Ciel! ah! quelle souffrance, quelle souffrance entre donc dans mon cœur! Entends-moi, ô Nuit, ma mère : mes antiques hon-

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

neurs, des dieux aux ruses méchantes me les ont ravis et réduits à rien.

ATHÉNA.

A tes colères je veux être

indulgente, car tu as l'âge pour toi. Mais, si tu en sais plus que moi sans
doute, à moi aussi Zeus a donné quelque sagesse. Si vous allez dans une autre contrée, vous regretterez ce pays. Écoutez mon oracle : le flot montant des jours fera grandir la gloire de ma ville, et toi, fixée sur son sol glorieux, à
côté de la demeure d'Érechtée ¹⁵, tu verras des cortèges d'hommes et de femmes t'offrir ce qu'aucun autre peuple ne te saurait donner. Mais, de ton côté, en ces lieux que j'aime, ne pousse pas ces aiguillons sanglants qui ravagent
les jeunes poitrines, et, sans vin, les enivrent de folles fureurs. Ne va pas, comme on fait pour les coqs, attiser la colère au cœur de mes citoyens et mettre en eux cette soif de meurtre qui lance frères contre frères, en leur soufflant mutuelle audace. Vienne la guerre étrangère,
toujours à la portée de ceux qu'anime un fervent désir de vraie gloire : mais fi des combats entre oiseaux de la volière! Voilà donc ce qu'il t'est loisible de tenir ici

de ma main : bénédictions à répandre, bénédictions à recevoir, bénie et adorée du pays pieux entre tous dont tu deviendras citoyenne. ¹⁶

Même mouvement.

LE CHŒUR.

Moi, subir ce sort, moi, l'antique déesse! Moi, habiter ce pays en être impur et méprisé, ah!... Non, je

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

ne respire que colère et vengeance. Las! Terre et Ciel! ah!
quelle souffrance, quelle souffrance entre donc dans mon cœur! Entends-moi, ô Nuit, ma mère : mes antiques hon-
neurs, des dieux aux ruses méchantes me les ont ravis et réduits à rien.

ATHÉNA.

Non, je ne me lasserai pas

de te dire ton intérêt, de peur que tu n'ailles prétendre que ma jeune divinité et les hommes de cette ville ont chassé sans honneur et banni de ce sol une antique déesse. Si tu sais
respecter la Persuasion sainte, qui donne à ma parole sa magique douceur, va, tu resteras ici. Mais, si tu t'y refuses, vraiment tu serais inique en laissant tomber sur ce pays dépit, courroux ou vengeance qui seraient cruels à mon
peuple, alors qu'il t'est permis de jouir sans conteste du droit de bourgeoisie au milieu d'une cité qui à jamais t'honorera.

LE CORYPHÉE.

Souveraine Athéna, que sera mon séjour ?

ATHÉNA.

Exempt de toute peine : accepte-le, crois-moi.

LE CORYPHÉE.

Mettons que je l'accepte : quels hon- neurs m'y attendent?

ATHÉNA.

Sans toi, nulle maison ne pourra prospérer ¹⁷.

LE CORYPHÉE.

Tu sauras m'assurer une telle puis- sance?

ATHÉNA.

Je ne protégerai que qui t'honorera.

LE CORYPHÉE.

Et cet engagement vaut pour l'éternité.

ATHÉNA.

Qui me force à promettre, si je ne puis tenir?

LE CORYPHÉE.

Tu charmes mon courroux : je renonce à ma haine.

LES EUMÉNIDES

ATHÉNA.

Alors tu vas ici te faire des fidèles.

LE CORYPHÉE.

Quels vœux m'ordonnes-tu de chanter sur ta ville?

ATHÉNA.

Ceux qui appelleront un triomphe sans tache ¹⁸. Et d'abord que toutes les brises qui se lèvent de la
terre, de l'onde marine ou du ciel, viennent aux rayons d'un soleil propice, souffler sur ce pays! Que la riche fécondité du sol et des troupeaux jamais ne se lasse de rendre ma cité prospère! Que la semence humaine y soit
aussi protégée! Les impies, en revanche, sarcle-les sans scrupule; j'aime à voir, comme un bon jardinier, le Juste croître à l'abri de cette ivraie. Voilà les vœux qui te regardent. Pour les nobles luttes guerrières, c'est moi qui
veillerai à ce que toujours elles fassent honneur à ma cité, triomphante parmi les hommes!

Décidé.

LE CHŒUR.

Oui,

The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 640 focus

So Jove, it ſeems, reſpects the father's fate;

Yet on his father he cou'd bind the chain,

The hoary Saturn: that his deed gainſays

Thy words: I pray you mark the poor evaſion.

710

APOLLO.

Deteſted hags, th' abhorrence of the Gods!

He cou'd unbind theſe chains, and the releaſe

Has a medicinal pow'r. But when the blood,

That iſſues from the ſlain, ſinks in the duſt,

It never riſes more.
715

For this my fire

No remedy admits, in all beſides

With ſovereign pow'r or ruins or reſtores.

CHORUS.

See with what ill-judg'd zeal thy arguments

Labour t' abſolve him! Shall the wretch, whoſe
720

hand

Spilt on the earth the kindred blood that flow'd

Within his mother's veins, return to Argos

Lord of his father's houſe?

Before what altar,
725

Sacred to public off'rings, ſhall he bend?

What friendly laver ſhall admit his hands?

APOLLO.

This too ſhall I explain; and mark me well,

If reaſon guides my words. The mother's power

Produces not the offspring, ill call'd hers.
730

No: 'tis the father, that to her commits

The infant plant; ſhe but the nutrient ſoil

That gives the ſtranger growth, if fav'ring Heav'n

Denies it not to flouriſh: this I urge b

In proof, a father may aſſert that name
735

Without a mother's aid: an inſtance fits

Minerva, daughter of Olympian Jove;

Not the ſlow produce of nine darkling months,

"But form'd at once in all her perfect bloom:

Such from no pregnant Goddeſs ever ſprung.
740

Thy ſtate, thy people, Pallas, be it mine

T' exalt to glory, and what elſe of greatneſs

I know to give. This ſuppliant to thy ſhrine

I ſent, aſſuring his eternal faith;

Thy votary he, and his deſcendants thine,
745

From fire to ſon thro' all ſucceeding ages.

MINERVA.

The pleas are urg'd: theſe now I charge to give

Sentence, with ſtrict regard to truth and juſtice.

CHORUS.

We have diſcharg'd our ſhafts: and now I wait

To hear what ſentence ſhall adjudge this cauſe.
750

MINERVA.

What, am I never to eſcape your cenſure?

CHORUS.

CHORUS.

Give what you've heard due weight; and with pure hearts

Pronouncing ſentence reverence your high oath.

MINERVA.

Ye citizens of Athens, now attend,

Whiſlt this great council in a cauſe of blood
755

Firſt give their judgment.

But thro' future ages

This aweful court ſhall to the hoſts of Ægeus

With uncorrupted ſanctity remain.

Here on this Mount of Mars the Amazons
760

Of old encamp'd, when their embattled troops

March'd againſt Theſeus, and in glitt'ring arms

Breath'd vengeance; here their new-aſpiring tow'rs

Raiſ'd high their rampir'd heads to ſtorm his tow'rs;

And here their hallow'd altars roſe to Mars:
765

Hence its illuſtrious name the cliff retains,

The Mount of Mars. d

In this the ſolemn ſlate

Of this majeſtic city, and the awe d

That riſes thence ſhall be an holy guard
770

Againſt injuſtice, ſhall protect the laws

Pure and unfullied from th' oppreſſive pow'r

Of innovation, and th' adulterate ſtain

Of foreign mixture: Shou'd thy hand pollute

The liquid fount with mud, where wilt thou find
775

The grateful draught?

Let not my citizens

Riot in lawleſs anarchy, nor wear

The chain of tyrant pow'r, nor from their ſtate

Looſe all the curb of rigor: this remov'd,
780

What mortal man, uncheck'd with ſenſe of fear,

Wou'd reverence juſtice?

Let the majeſty,

That here reſides, impreſs your ſouls with awe,

Your country has a fence, your town a guard,
785

Such as no nation knows; not thoſe that dwell

In Scythia, e

or the cultur'd realms of Pelops,

This court, ſuperior to th' alluring glare

Of peſtilent gold, this court, that claims your awe

Severely juſt, I conſtitute your guard,
790

Watchful to ſhield your country and its peace:

Theſe my commands to ev'ry future age

Have I extended. Now behoves you, judges,

Give teſt of your integrity; bring forth

The ſhells; with ſtricteſt juſtice give your ſuffrage,
795

And reverence your high oath. This is my

charge.

CHORUS.

Nor of their honours rob this train, whoſe pow'r

Is dreadful in the drear abodes below,

APOLLO.

And be my oracles, the voice of Jove,
800

Rever'd, nor ſeek to move their firm decree.

CHORUS.

Beyond thy charge protecting deeds of blood,

Nor reverend are thy oracles, nor pure,

APOLLO.

Think of the expiation, which of old

Ixion made for blood: wilt thou arraign
805

My father's councils there? Or ſlept his wiſdom?

CHORUS.

Thou ſay'ſt it: but if juſtice fails me here,

This land ſhall feel the terrors of my vengeance.

APOLLO.

Unhonour'd thou by ev'ry pow'r of Heav'n,

Or young, or old, to triumph here is mine.
810

CHORUS.

Such in the houſe of Pheres f

were thy deeds,

When, won by thy alluring voice, the Fates

On mortal man confer'd immortal honours.

APOLLO.

To aid, to grace the pious, when their pray'rs

Rightly invoke our influence, is juſt.
815

CHORUS.

What, haſt thou cruſh'd the pow'r of ancient Fate,

And wou'dſt thou now delude our honour'd age?

APOLLO.

Soon ſhall thy malice, baffled in this cauſe,

Shed its black venom harmleſs to thy foes.

CHORUS.

Since thy proud youth inſults my hoary years,
820

I wait th' event in ſilence, and ſuſpend

The fury of my vengeance on this city.

MINERVA.

Laſt to give ſuffrage in this cauſe is mine:

In favour of Oreſtes ſhall I add

My vote: for as no mother gave me birth,
825

My grace in all things, ſave the nuptial rites,

Attends the male, as from my fire I drew

The vigour of my ſoul. No woman's fate

Stain'd with her husband's blood, whom nature

form'd
830

Lord of his houſe, finds partial preference here.

Oreſtes, if the number of the votes

Be equal, is abſolv'd.

Now from the urn

Let thoſe among the Judges, to whoſe honour
835

This office is aſſign'd, draw forth the lots.

ORESTES.

O Phœbus, what th' event that waits this cauſe!

CHORUS.

O Night, dark mother, thro' thy ſable gloom

Seeſt thou theſe things? Now on the doubtful

edge
840

Of black deſpair I ſtand, or joyful light,

Driv'n out with infamy, or grac'd with honours.

APOLLO.

APOLLO.

Now, ſtrangers, count the lots with righteous

heed,

And with impartial juſtice ſever them.
845

One ſhell miſplac'd haply brings ruin, one

May raiſe again a deſolated houſe.

MINERVA.

He is abſolv'd, free from the doom of blood,

For equal are the numbers of the ſhells.

ORESTES.

O thou, whoſe tutelary pow'r preſerv'd
850

The honours of my houſe, thou, Goddeſs, thou

Haſt to his country and his native rites

Reſtor'd this exile; and each Greek ſhall ſay,

This Argive to his father's throne returns,

So Pallas wills, and Phœbus, and the God
855

All-pow'rful to protect: my father's death

He mark'd ſevere, and looks indignant down

On thoſe that patronize my mother's cauſe.

Firſt to this country, and to this thy people

Thro' time's eternal courſe I pledge my faith,
860

And bind it with an oath: now to my houſe

I bend my ſteps: never may chieftain thence

Advance againſt this land with ported ſpear.

If any ſhall hereafter violate

My oath now made, tho' then theſe mould'ring
865

bones

Reſt in the ſilent tomb, my ſhade ſhall raiſe

Invincible diſtreſs, diſaſters, toils,

To thwart them, and obſtruct their lawleſs march,

Till in diſmay repentant they abhor
870

Their enterprize.

But to the ſocial pow'rs,

That reverence this thy ſtate, and lift the lance

In its defence, benevolent ſhall be

My gentler influence.
875

Hail, Goddeſs; Hail

Ye guardians of the city: be your walls

Impregnable, and in the ſhock of war

May conqueſt grace the ſpear that aids your cauſe!

CHORUS.

I burſt with rage. With cruel pride.

880

Theſe youthful Gods my flighted age deride.

And, the old laws diſdaining to obey,

Rend from my hands my prey.

Tortur'd with grief's corroding ſmart,

And taught diſgrace and ſcorn to know,

885

Diſtilling from my anguiſh'd heart

The peſtilential drop ſhall flow:

Where'er it falls, nor fruit around,

Nor leaf ſhall grace the blaſted ground;

Thro' the ſick air its baleful dews

890

A cauſtic venom ſhall diffuſe;

And breathing on this hated race

With deep rough ſcars the beauteous form

deface.

Vainly ſhall I heave my ſighs,

895

Or bid my angry vengeance riſe?

To inſults, which my boſom rend,

Vulgar ſpirits ſcorn to bend:

And ſhall thy daughters, aweful Night, in vain

Of their diſgrace complain?

900

MINERVA.

Let my entreaties move you; bear not this

With ſuch deep anger; for no conqueſt here

Wounds your inſulted honour:

from the urn

The lots came equal, ſo diſpos'd by truth,
905

To thee no inſult off'ring;

and from Jove

Flow'd ſplendid ſigns: he gave the oracle,

He added his high teſt, that for the deed

Oreſtes ſhou'd not ſuffer.
910

Breath not then

Your heavy vengeance on this land; reſtrain

Your indignation; o'er theſe ſick'ning fields

Drop not your peſtilential dews, nor blaſt

Their glitt'ring verdure, and their ſpringing ſeeds.
915

And here I pledge my faith, this grateful land

Shall willingly receive you, raiſe your ſeats

High at their blazing hearths, and, with deep awe

Impreſt, pay reverend honours to your pow'r.

CHORUS.

I burſt with rage. With cruel pride

920

Theſe youthful Gods my flighted age deride;

And, the old laws diſdaining to obey,

Rend from my hands my prey.

Tortur'd with grief's corroding ſmart,

And taught diſgrace and ſcorn to know,

925

Diſtilling from my anguiſh'd heart

The peſtilential drop ſhall flow;

Where'er it falls, nor fruit around

Nor leaf ſhall grace the blaſted ground;

Thro' the ſick air its baleful dews

930

A cauſtic venom ſhall diffuſe;

And breathing on this hated race

With deep rough ſcars the beauteous form deface.

Vainly ſhall I heave my ſighs,

Or bid my angry vengeance riſe?

935

To inſults, which my boſom rend,

Vulgar ſpirits ſcorn to bend;

And ſhall thy daughters, aweful Night, in vain

Of their diſgrace complain?

MINERVA.

No, you are not diſgraced; nor let your wrath,

940

Immortal as you are, to mortal man

Spread deſolation o'er the earth.

I too

Prevail with Jove. And wherefore ſhou'd I ſay

Of all the Gods I only know the keys g

945

That ope thoſe ſolid doors, within whoſe vaults

His thunders ſleep? Of theſe there is no need.

By me perſuaded let thy haſty tongue

Forbear thoſe threats, from which no fruit can

flow,
950

But ruin to the earth:

compoſe that rage,

Whoſe ſwelling tide o'erflows all bounds, with me

In the ſame manſion, and with equal honours

Rever'd, enjoying thro' theſe ample realms
955

The prime oblations, victims doom'd to bleed

For bleſſings on the birth, or nuptial hour,

That thou ſhalt thank me for this friendly counſel.

CHORUS.

Shall I brook this? Shall I then deign

In this curs'd land to ſpend my ſlighted age,

960

And my loft honours mourn in vain?

No: be each vengeful thought inflam'd with rage.

Ah me, the keen, the mad'ning ſmart!

Deep, deep it cuts, it rends my heart.

Hear, aweful night, my raving paſſion hear!
965

Theſe Gods, with a malignant ſmile,

Ah me! my baffled pow'r beguile,

And from my brows the public honours tear.

MINERVA.

Thine anger will I bear with, for thy years

Are more than mine, thy wiſdom more; tho' Jove

970

Hath with no niggard grace on me beſtow'd

A prudent ſenſe.

You yet are ſtrangers here;

But I foreſee, when once your feats are fix'd,

Theſe ſcenes will be delightful, and the flow
975

Of future years to the inhabitants

Roll more abundant honours.

Where Erechtheus

Raiſ'd high his regal ſtructures, thou ſhalt hold

Thy reſidence, receiving from the men,
980

And from the train of females, ſuch high honours

As mortals never paid thee.

Caſt not then

On theſe my realms the peſtilent bane, that fires

Beyond the rage of wine the frantic youth
985

To wild enfanguin'd ſlaughter:

in their hearts

Pour not the fury of the creſted cock

Exciting diſcord, broils, and civil war.

To foreign wars, when dangers threaten nigh,
990

Let glory lead their arms: domeſtic ſtrife

Is hateful to my ſoul:

bethink thee well,

Thou haſt thy choice, by courteſy to win

Returns of courteſy, and reverenc'd high
995

To ſhare this country grateful to the Gods.

CHORUS.

Shall I brook this? Shall I then deign

In this curs'd land to ſpend my ſlighted age,

And my loſt honours mourn in vain?

No: be each vengeful thought inflam'd with
1000

rage.

Ah me, the keen, the mad'ning ſmart!

Deep, deep it cuts, it rends my heart.

Hear, aweful night, my raving paſſion hear!

Theſe Gods, with a malignant ſmile,
1005

Ah me! my baffled pow'r beguile,

And from my brows the public honours tear.

MINERVA.

I will not yet ſurceaſe to ſpeak thee fair;

And never with juſt cauſe ſhalt thou complain

That with inhoſpitable pride my youth,

1010

And the rude race of mortals dwelling here,

Drove thee, an ancient Goddeſs, with diſgrace

An outcaſt from this land.

If yet the pow'r

Of mild perſuaſion, dropping from my lips
1015

In words of ſweet and ſoothing courteſy,

Hath not loft all its virtue, thou wilt ſtay:

If thou diſdain to ſtay, yet not with juſtice

Canſt thou with wrath or vengeance load this town,

Nor on its people ſhed thy baneful dews.
1020

'Tis in thy choice to bleſs this land, and fix

With everlaſting honours here thy ſeat.

CHORUS.

What ſeat, ſay royal virgin, ſhall be mine?

MINERVA.

Where miſery never comes. Aſſent, accept it,

CHORUS.

I do aſſent. What honour now awaits me?
1025

MINERVA.

That, without thee, no houſe ſhall riſe to glory.

CHORUS.

Wilt thou do this, advance my honour thus?

MINERVA.

Him, that reveres thee, ſhall my pow'r protect.

CHORUS.

And ſhall thy word ſtand unimpair'd by time?

MINERVA.

It is not mine to violate my faith.
1030

CHORUS.

Thy words have almoſt ſooth'd me to a calm,

And the high ſtorm of anger dies away.

MINERVA.

The charms of friendſhip here ſhalt thou enjoy.

CHORUS.

Say, with what ſtrains ſhall I ſalute this land?

MINERVA. MINERVA.

Such as, allied to conqueſt, from the earth,
1035

From the rich dews of ocean, from the ſky

Soft-temper'd with the genial ſun, may wake

Ambroſial gales diffuſing o'er this earth

Luxuriance to its fruits, and to its flocks

Prolific vigor, to its peopled towns
1040

Th' unfading glow of health. Be this thy charge;

Mine, in the glorious toils of war to grace

Their fame-ennobled arms with victory.

HORUS.

Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 640 focus

Ma tu sei vivo, e lei Morte fa libera.

640

ORESTE

Perché, mentre vivea, non l'inseguisti ?

CORIFEA

Non era, l'uom che uccise, consanguineo.

ORESTE

E consanguineo di mia madre io sono?

CORIFEA

O tristo, il sangue ch'é piú tuo, repudî:

di tua madre, che in grembo ha te cresciuto.
645

ORESTE

Tu siimi teste, e tu dimostra, Apollo,

se a buon diritto uccisi. Uccisa l'ho,

non io lo nego. Ma se giusto fu,

versare il sangue, o ingiusto, a tuo giudizio

ora tu dimmi, ch'io lo dica a questi.
650

APOLLO

Il giusto a voi favellerò, d'Atene

giuría suprema. Io, che profeta sono,

non mentirò. Dal mio trono fatidico,

né di città, né d'uomo, né di femmina

nulla io non dissi mai, che Giove Olimpio
655

nol m'imponesse. Ed or, persuadetevi

quanto fu l'atto di costui legittimo,

ed al voler del padre mio chinatevi :

ché piú di Giove nessun giuro vale.

CORIFEA

T'esortò Giove, che ad Oreste dessi
660

tal responso, tu dici? In nessun conto

tener la madre, e vendicare il padre ?

APOLLO

Ugual cosa non è, morire un uomo

nobile, che lo scettro ebbe da Giove,

e per man d'una donna, e non di freccia
665

saettata da lungi, d'una Amazzone,

ma, come udrete, o Dea Pàllade, e giudici,

che dar dovrete in questa causa il voto.

Come dal campo egli tornò, compiuta

felicemente la gran gesta, quella,
670

con dolci motti accoltolo, mentr'egli

scendea nel bagno, gli stese d'attorno

un manto; e stretto nel funereo laccio

di screziato peplo, lo colpí.

Del glorioso eroe tal fu la sorte,
675

del condottiere delle navi; ed anche

vi parlai della donna: il cuore, io penso

s'indignerà di voi, prescelti giudici.

CORIFEA

Giove, tu dici, ha piú riguardo ai padri ?

Ed egli in lacci il vecchio Crono avvinse.

680

Ché non esponi il fatto a questi giudici?

A udirlo, o testimonî, io vi sollecito.

APOLLO

Mostri a tutti esecrandi, odio dei Numi,

si può sciogliere un laccio, esiston farmachi

di questo male, ed assai vie di scampo.
685

Ma poi che spento è un uomo, e n'ha la polvere

bevuto il sangue, mai piú non risurge.

Trovare incanto a ciò, non lo potrebbe

il padre mio, che tutto ordina e tutto

in cielo e in terra, senza ansimo, volge.
690

CORIFEA

Vuoi che costui venga assoluto? Pensa!

Versato il sangue ha della madre: come

del padre, in Argo, abiterà la casa?

A quali altari pubblici potrà

far sacrifizî? Qual tribú vorrà
695

partecipar con lui l'acqua lustrale?

APOLLO

Anche questo dirò: se a dritto, intendilo!

A quel che figlio noi diciam, la madre

genitrice non è: bensí nutrice

del nuovo germe: genitore è quegli
700

che il germe espresse. Come ospite l'ospite,

se non lo strugge un Nume, essa lo porta.

E dei miei detti dar prova ti posso.

Aver puoi padre senza madre: è presso

a noi la figlia dell'Olimpio Giove,
705

a farne prova, che non fu cresciuta

entro l'oscuro viscere; ma quale

Dea, generar saprebbe un tal rampollo ?

O Palla, ed io, per quanto posso, grande

la tua città, la tua gente farò;
710

e mandai questo alla tua casa supplice,

che per sempre fedele egli ti fosse,

ed alleato, o Diva, egli e i suoi posteri;

e sacri ognora questi patti restino.

ATENA

Bastino i detti. Or voi, giusto, sí come
715

coscienza vi spinge, il voto date.

CORIFEA

Tutte scagliate abbiam le nostre frecce:

della causa il giudizio ora attendiamo.

APOLLO

Avete udito: nel dar voto, o giudici,

il giuramento in cuor sacro vi sia.
720

ATENA

Or la mia legge udite, Attiche genti,

voi prime elette a giudicare questa

causa di sangue. Al popolo d'Egeo

anche i venturi dí, questo consesso

darà sentenza, qui dove le Amazzoni

725

posero campo e tende, allorché l'odio

contro Teseo le spinse a guerra, ed esse,

di fronte alla città, questa munirono

di torri eccelsa rocca, ed immolarono

vittime ad Are: onde la rupe ancora

730

d'Arëopàgo ha nome. Esso il rispetto

ed il timore ai cittadini in cuore

indurrà, che non mai, né dí, né notte,

violino giustizia, e che le leggi,

d'Atene i cittadini mai non mutino:

735

ché, se di fango e umor' fracidi, l'onda

limpida inquini, ber piú non la puoi.

Vita consiglio ai cittadini miei

né senza freno, né servil: né lungi

dalla città si scacci ogni timore:

740

qual uom giusto sarà, se nulla teme?

Voi temetelo dunque e rispettatelo:

esso schermo dell'Attica sarà,

e salute d'Atene; e alcun degli uomini

il simile non ha, né fra gli Sciti,

745

né di Pelope il suol: tale consesso,

venerando severo incorruttibile

della terra d'Atene propugnacolo,

vigile su chi dorme, io stabilisco.

Questo ammonisco ai cittadini miei

750

che sia per l'avvenire. Adesso alzatevi,

prendete i voti, ed ossequenti al giuro,

equa sentenza pronunciate. Ho detto.

CORIFEA

Ed io t'esorto che d'onor non frodi

questa dura d'Atene ospite schiera.
755

APOLLO

Di temere io t'impongo i miei responsi

che son di Giove, e non li renda sterili.

EUMENIDI

D'omicidî t'impacci: a te non spetta:

né l'oracolo tuo sarà piú sacro.

APOLLO

Anche mio padre mal si consigliò,
760

che d'Issíone udí le prime preci?

CORIFEA

Anche in Fere, per te, le Parche un giorno

vita perenne diedero ai mortali.

APOLLO

Giusto non è far bene a chi ti venera,

massime allor ch'ei di soccorso indige?
765

CORIFEA

Le antiche leggi da te son distrutte :

le antiche Dee di loro epule privi.

APOLLO

Presto, sconfitta nella causa, innocuo

vomirai sui nemici il tuo veleno.

CORIFEA

Tu cianci! Ove io la causa perda, infesta
770

a questo suol sarà la torma nostra.

APOLLO

Fra i Numi antichi, fra i novelli Numi,

tu vai priva d'onore: io vincerò.

CORIFEA

Giovine Iddio, tu me conculchi annosa:

ma se infierire contro Atene io debba
775

non so che fine abbia la causa attendo.

ATENA

È la mia volta: a me l'ultimo voto.

In favore d'Oreste io lo darò.

Madre non ho che generata m'abbia;

e il costume virile, approvo, tranne
780

che stringer nozze, con gran cuore, in tutto.

Figlia son di mio padre: e a cuor la sorte

mai d'una donna non avrò, che uccise

lo sposo suo, custode della casa.

Anche se i voti siano pari, Oreste
785

vince la causa. O voi, giudici, cui

l'ufficio spetta, rovesciate l'urne.

ORESTE

O Febo Apollo, quale sarà l'esito ?

CORIFEA

Notte, mia negra madre, a noi riguarda !

ORESTE

Questo è il punto: esser perso o veder luce!
790

CORIFEA

E per noi, bando avere, o nuovi onori.

ATENA

Attentamente computate i voti,

ospiti e lunge ogni ingiustizia vada.

Un voto meno, e un gran cordoglio segue:

un voto piú, risorge una progenie.
795

ATENA

Assoluto quest'uomo è nella causa:

ché ugual risulta il numero dei voti.

ORESTE

O Palla, o tu che la mia stirpe hai salva,

tu la mia casa rendi a me, che privo

ero di patria. Ed or diranno gli Elleni :
800

« Un uomo d'Argo, le paterne mura

abita ancora, pel favor di Pallade

e di Febo e di quei che tutto domina,

di Giove ». Ei tutelò del padre mio

la sorte, e volle me salvo, e neglesse
805

queste, a vendetta di mia madre sorte.

Ed ora, io parto, e alla mia casa torno,

a questa terra e al popol tuo giurando

che mai, pei mille e mille anni venturi

uomo alcun che la mia terra governi
810

qui condurrà guerresco ordin di lance.

Ché io, dal fondo della tomba mia,

chi questo giuro mio trasgredirà,

colpirò con sciagura immedicabile,

e ogni via di sgomento, ed ogni tramite
815

gli sbarrerò di tristi augurî, ond'egli

dovrà desister dall'impresa. E dove

il mio giuro rispettino, ed a questa

città d'Atene aiuto in guerra prestino,

sarò benigno ai cittadini miei.
820

A te salute e al popolo d'Atene.

LAMENTAZIONE 1

CORO

Ahi, nuovi Iddei, sotto i pie' calpestate

le antiche leggi! Di man le mie prede

voi mi strappate! Ma, spoglia d'onore,

io sciagurata, nell'aspra mia doglia,

825

stillerò lo sterminio

sopra questo terreno,

dal furore dell'anima

sprizzando atro veleno.

Da questo una serpigine

830

che greggi strugga ed erba,

su le zolle spargendosi,

di letifere macchie la terra coprirà.

Che faccio? Verso lagrime?

Sarò con questi cittadini acerba ?

835

O della Notte misere

figlie, nessuno, onor prestato v'ha.

ATENA

Credete a me non v'affliggete troppo.

Vinte non foste: il numero dei voti

fu pari e spregio a te non vien. Ma v'erano
840

segni ben chiari del voler di Giove;

e quegli stesso che il responso diede,

giunse a prestar la fede sua, che Oreste

compier dovea lo scempio, e andare immune.

Non vi crucciate dunque, e il fiero sdegno
845

non infliggete a questo suolo, e sterile

non lo rendete, non struggete i germi

col morso edace dell'infeste bave.

Ed io con certa fede a voi prometto

che in questa terra di giustizia avrete

850

riposte sedi, e onor dai cittadini,

presso l'are sedendo, in troni fulgidi.

CORO

Ahi, nuovi Iddei, sotto i pie' calpestate

le antiche leggi! Di man le mie prede

voi mi strappate! Ma, spoglia d'onore,
855

io, sciagurata, nell'aspra mia doglia.

stillerò lo sterminio

sopra questo terreno,

dal furore dell'anima

sprizzando atro veleno.
860

Da questo una serpigine

che greggi strugga ed erba,

su le zolle spargendosi,

di letifere macchie la terra coprirà.

Che faccio? Verso lagrime?
865

Sarò con questi cittadini acerba ?

O della Notte misere

figlie, nessuno, onor prestato v'ha.

ATENA

Prive d'onor non siete, e non vi piaccia,

per troppo d'ira, questo suolo rendere

870

sterile, o Dive. Anch'io — dirlo che giova ?

posso in Giove fidare: io sola so

del ricetto le chiavi ove la folgore

è sigillata. Ma per che, la folgore ?

Ben t'indurrai per le parole mie

875

a non scagliare con impronta lingua

su questa terra il maleficio, e tutti

farne abortire i frutti. In cuor sopisci

l'impeto amaro della negra furia,

e delle cose e degli onor partecipe

880

con me sarai: di questa terra grande

offerte le primizie a te saranno

per gli sponsali, e quando nascon pargoli:

onde il consiglio mio loderai sempre.

CORO

Questo da me si tollera,

885

da me vetusta Diva! E, ahimè, di questa

terra, impunita la sozzura resta !

Spirerò la mia furia, la mia collera.

Ahimè, ahimè, sciagura,

quale tortura

890

penetra il fianco mio!

O Madre notte, il mio furore ascolta.

Gli onori a me dovuti, antica Diva,

invincibile frode or me ne priva.

ATENA

Le furie tue sopporterò: ché annosa
895

piú sei di me: piú accorta anche tu sei:

ma senno acuto Giove anche a me diede.

Se ad altre terre, ad altre genti andrete,

brama vi pungerà, ve lo predíco,

di questo suol: ché ai cittadini miei
900

maggior gloria addurranno i dí venturi.

E tu, vivendo in onorata sede,

d'Erettèo presso la dimora, offerte

avrai da turbe d'uomini e di femmine,

quali niun'altra gente a te farebbe.
905

E su la terra mia tu non gittare

i sanguinei pungigli, onde si struggono

i cuori giovanili in una furia

d'ebbrezza senza vino; e non accendere

come galli pugnaci i cittadini,
910

non annidarvi la guerra civile,

la promiscua strage. E non s'appressi,

resti la guerra oltre le porte, ed ivi

terribile di gloria amore avvampi.

Queste le offerte ch'io ti faccio. Beni

915

largire e averne, onori aver, partecipe

di questo sacro suol diletto ai Numi.

CORO

Questo da me si tollera,

da me, vetusta Diva! E, ahimè, di questa

terra, impunita la sozzura resta!
920

Spirerò la mia furia, la mia collera.

Ahimè, ahimè, sciagura,

quale tortura

pènetra il fianco mio!

O madre Notte, il mio furore ascolta.
925

Gli onori a me dovuti, antica Diva,

invincibile frode or me ne priva.

ATENA

Mai stanca mi farà parlarti il bene:

dir non potrai che tu, vetusta Diva,

spregiata da me giovine, e dal mio

930

popolo, vai da questo suolo in bando.

Ma, se pur tu la Dea Suada veneri,

che dal mio labbro col suo miel ti molce,

resta fra noi. Ché se restar non vuoi,

giusto non è che l'ira tua su Atene

935

piombi, né il danno od il furor sul popolo:

ch'esser tu puoi di questo suol partecipe

direttamente, e onore aver perenne.

CORIFEA

Qual sede, o Atena, dici tu che avrei ?

ATENA

D'ogni cordoglio immune: or dunque accettala.
940

CORIFEA

L'accetterò. Ma quali onor' mi serbi?

ATENA

Che senza te nessuna casa prosperi.

CORIFEA

Questo farai? Che tal potere io m'abbia ?

ATENA

La fortuna daremo a chi te veneri.

CORIFEA

Per sempre? E te ne fai mallevadrice?
945

ATENA

Cosa non posso dir ch'io non la compia.

CORIFEA

Molcir mi sento, e il furor mio depongo!

ATENA

Qui rimanendo, amici acquisterai !

CORIFEA

Quali inni vuoi per questo suol ch'io levi?

ATENA

Tali che araldi sian di fausta sorte!
950

Dalla terra essa giunga, e dalla rorida

acqua del mar, dal cielo: e spirino aliti

di venti su la terra, e il sole sfolgori.

E che le zolle il frutto e de le greggi

rigogli e abbondi; e non la fiacchi il tempo;
955

e la progenie dei mortali, prosperi.

E si disperda dei malvagi il germe :

ch'io, come saggio agricoltore, illese

le progenie dei giusti sol desidero.

Queste saranno le tue cure. Ed io
960

questa città vittrice, ognor fra gli uomini

chiara farò nelle guerresche prove.

ULTIMO CANTO INTORNO ALL'ARA 1

CORO

Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 640 focus

Patris ueneratur Iupiter fatum, tuo ſermone

605

Ipſe ligauit patrem ſenem Saturnum.

Quomodo hæc his non contrario dicis?

Vos uerò audire hoc ego testificor.

Ap.

O omnino inuiſæ belluæ odium deorum,

Has quidem pedicas ſoluite, hoc & remedium,
610

Et ualde magna machina ſolutoria.

Viri postquam ſanguinem hauſit puluis

Semel mortui, nulla est reſurrectio.

Horum incantationes non fecit pater

Meus, alia uerò omnia ſuſq; deq;
615

Vertens facit nihil anhelo furore.

Cho.

Vide quomodo iudices fugere hunc.

Matris ſanguinem propinquum effundens humi

Deinde Argis paternas inhabitabit ædes?

Quibus utens popularibus aris?
620

Quænam purgatio contubernalium ſuſcipiet?

Ap.

Illud quoq; dicam, & intellige quàm rectè dicam.

Non est mater nominati pueri

Parens, nutrix uerò fœtus recenter ſati.

Parit uerò uterum ferens, hæc uera hoſpita hoſpiti
625

Seruauit ramum, quibus ne noceat deus.

Signum tibi huius ſermonis ostendam.

Pater eſse potest ſine matre.

Testis adest puella Iouis Olympij,

Neq; in tenebris uteri nutrita.
630

Sed talem ramum nullus pariet deus.

Ego uerò Pallas aliaq; ut ſcio,

Tuam urbem, & exercitum faciam magnum.

Et hunc miſi tuarum domorum contubernalem,

Vt fidelis sit in omni tempore.
635

Et hunc adipiſceris ſocium dea,

Et hos deinde, & hæc uerò ſemper custodiet.

Amare hæc fidelia hos fatos oportet.

Mi.

Iam iubeo hos pro ſententia ferre

Calculum iuſtum, tanquam fatis dictorum.

640

Cho.

In nos omne iaculum immittitur.

Specta uerò ut audia quomodo certamen decernetur.

Mi.

Quid enim, à nobis quo facies irreprehenſa ero?

Cho.

Audiuiſtis, audiuistis, in corde uerò

Suffragium ferentes, iuſiurandū reueremini hoſpites.
645

Mi.

Audiat iam legem populus Atticus.

Primò decernite pœnas ſanguinis ſuſi.

Erit reliquum Aegio exercitui,

Semper hoc cuiq; conciliabulum.

Pagum Areum Amazonum ſedem,
650

Scenasq;, quando uenerunt Theſei contra inuidiam

Bellum gerere & urbem nouam urbem,

Hanc excelfiturrim eleuarunt tunc.

Marti uerò ſacrificarunt, inde est denominata

Petra Pagus Arius, in hoc uerò cultus
655

Ciuium, metusq; conſanguineus non iniuria afficere,

Obtinebit, hoc die & ſimul ſecundum prudentiam

Horum ciuium non contemnentium leges.

Malis fluctibus & luto aquam

Limpidam inquinans nunquam inuenies potum.
660

Neq; liberum, neq; ſubditum

Ciuibus comprimentibus conſulo te eſse.

Et non omnem grauitatem eijcere ex urbe.

Quis ueritus nihil iuſtus est mortalium?

Talem iure cultum timentes,
665

Præsidiumq; regionis & urbis ſalutem

Habebit, qualia nullus hominum habet.

Neq; apud Scythas neq; in locis Pelopis.

Lucrum illibatum hoc conciliabulum,

Reuerendum, animosum, pro dormientibus
670

Cuſtodiam uigilantis terræ conſtituo.

Hanc meis porrexi admonitionem

Ciuibus in posterum. dirigere uerò oportet,

Calculumq; eligere, & cauſam disce:rnere,

Verentibus iuſiurandum, dictus est ſermo.
675

Cho.

Attamen hunc cœtum terræ

Conſultor ſum nequaquam ignominia afficere.

Ap.

Et ego oracula mea & Iouis

Timere iubeo, neq; ſterilia condere.

Cho.

Sed ſanguinolenta facta non aſſecutus colis.
680

Vaticinationes non amplius castas uaticinaberis manens.

Ap.

Certè pater fallitur conſilijs,

Primis cædibus Ixionibus.

Cho.

Dicis. ego non aſsecuta iuſticiam

Cum atroci regione conuerſabor rurſum.
685

Ap.

Sed cum iuuenibus & ſenibus

Dijs honoris expers eris, ego uerò uincam.

Cho.

Talia patraſti & Pheretus in ædibus.

Moiras ſecisti iugulari.

Ap.

Nempe iuſtum colentem beneficijs afficere,
690

Aliis tanquam indigens eſset.

Cho.

Tu antiquas dæmonas corrupiſti,

Vino fefelliſti antiquas deas.

Ap.

Tu uerò non fortè habens cauſæ finem,

Mihi ſtilum nihil grauem inimicis.
695

Cho.

Postquam equitat iuuenis contra me uetulam,

Expecto ſubditum eſse iuſticiæ,

Tanqnam ambigua exiſtens iraſcor urbi.

Mi.

Meum opus eſt ultimam in cauſam iudicare.

Suffragium hoc ego Oreſti proponam.
700

Mater enim non illa eſt quæ me genuit.

Marem laudo ubique præterquam ſi ducat uxorem

Omni animo admodum ſum patris.

Sic præfero mulieris mortem,

Virum interficientis domorum ſpeculatorem.
705

Vincit Oreſtes & ſi iudicata ſint eſse æqualia ſuffragia,

Eijciant citò ex urnis ſortes,

Quibuſcunq; iudicum commiſſus & finis iſte.

Cho.

O nox nigra mater uides ſanè hæc,

Ore.

Nunc mihi laquei finis, aut lucem uidere.
710

Cho.

Nobis eiſcere, aut primos honores distribuere.

Ap.

Mittite eiectiones rectè ſuffragiorum ò hoſpites.

Non enim iniusticia afficere cultores in diuiſione licet.

Sententia abſente detrimentum fit magnum,

Iaciens ſuffragium unum domum direxit.
715

Mi.

Vir iste effugit cauſam ſanguinis,

Aequalis est sortis numeratio.

Or.

O Pallas, ò ſeruatrix mearum ædium,

Et terra paterna priuati, tu

Conſtituſti me, & aliquis Græcorum dicet
720

Argiuus uir rurſus in rebus

Habitat paternis Palladis Loxiæq;

Gratia, & omnia perficientis tertij

Seruatoris qui reueritus est paternum fatum

Seruat me matris has patronas uidens.
725

Ego huic regioni & tuo exercitui

In reliquum omne tempus plenam

Iurans in fœdere sanciendō, nunc abeo domum,

Ne aliquem uirum gubernatorem terræ

Venientem emittat ornata hasta.
730

Nos ipſi exiſtentes in ſepulchris tunc,

His nunc mea iuramenta tranſgredientibus,

Impotentibus agemus malis actionibus,

Vias ignauas & ab auibus meatus

Ponentes, tanquam illis curæ sit labor.
735

Dirigentibus uerò hanc urbem Palladis

Honorantibus ipſam ſemper ſocia hasta,

Ipſis nos ſumus propitij.

Vale & tu & patronus populus,

Certamen inuitabile aduerſarijs habes,
740

Salutemq; uictori ſuam hasta.

Cho.

O dij iuuenes antiquas leges

Euertiſtis, & ex manibus cepiſtis me.

Ego uerò ignominioſa ſum miſera iracunda,

In hac terra, heu heu heu, luctuoſam
745

Mittens cordis lachrymam, heu.

Terræ intolerabile, Lichen ſine ſolijs carens liberis heu

Heu cauſa campum impellens,

Mortalium interfectrices maculas in regionem iactabit.

Lugeo. quid faciam? ſiam. intoleranda
750

A ciuibus paſsa ſum, heu admodum

Puellæ infelices noctis ignominioſæ.

Mi.

Mihi confidite non grauiter ferre.

Non enim uiciſtis, ſed cauſa æqualia habet ſuffragia,

Exiuit uerè, tu non ignominia affecta es,

755

Sed ex Ioue maniſesta testimonia aderant,

Ipſeq; uolens ipſe erat testis,

Vt Oreſtes hæc faciens non haberet detrimentum.

Vos uerò huic terræ ne grauem iram

Proijcite, ne iraſcamini, neq; infrugiferam

760

Faciatis, dimittite dæmonum guttas,

Mortales potestates ſeminis feras.

Ego uerò uobis omnino iuſtè polliceor,

Sedes & latebras iuſtæ terræ.

In pinguibus focis ſedentes
765

Eſse à ciuibus iſtis honoratas.

Cho.

O dij iuuenes antiquas leges

Euertiſtis, & ex manibus cepiſtis me,

Ego uerò ignominioſa miſera iracunda

In hac terra, heu, heu, heu luctuosam

770

Emittens cordis guttam, terræ intolerabilem, ex qua

Lichen ſolijs carens & liberis.

Heu cauſa campum impellens,

Mortalium interfectrices maculas in regionem iactabit.

Lugeo, quid faciam, ſiam, intoleranda
775

A ciuibus paſsa ſum, ò admodum

Puellæ infelices noctis ignominioſæ.

Mi.

Non estis inhonorate, neq; ſuperbè admodum

Dea mortalium statuetis maculatam terram.

At ego confiſa ſum Ioui, & quid oportet dicere.
780

Et clauſtra noui domorum ſola dearum

In quo fulmen eſt ſignatum.

Sed illius nihil oportet. tu uerò à me persuasa

Ne ſtultam linguam proijcias in terram,

Fructum ferentem, omnia non pulchrè agentes.
785

Sopor fluctus nigri, amarus furor,

Tanqnam grauis & cohabitator ſim mihi.

Multæ huius regionis primitiæ frugum

Sacrificabit, ante liberos & nuptias finem

Habens, ſemper hunc laudabis ſermonem.
790

Cho.

Me pati hæc, heu me uerſuta in terra habitare

Spretum odium heu, efflo furorem & omnem iram.

Heu, heu terra, heu quis mihi ſubit

Latera dolor, animum ſpira mater

Nox, nam me ab honoribus domatam

795

Deorum fraudulenti cœperunt dolo præter cauſam.

Mi.

Iras tibi conferam, nam ſenior es,

Tu & ſapientior me multò es,

Sapere mihi quoq; dedit Iupiter non malè.

Vos uerò in exteram terram uenientes
800

Terram hanc ut ametis prædico uobis.

Nam ſequens tempus præſtantius

Erit ciuibus his, & tu precioſam

Sedem habens in domo Erechthei,

Aſsequeris à uiris & mulieribus uestes,
805

Tantum ab alijs nunquam obtinebis mortalibus.

Tu uerò in his meis locis ne proijce,

Neq; ſanguinolentas cotes, uiſcerum detrimenta

Iuuenum, inſanas ira uino carente.

Neq; euertens cor tanquam Alectores
810

Meis ipſis ciuibus condas puellæ

Inteſtinamq; ad Græcos audaciam,

Externum ſit bellum, non uix præſens,

In quo aliquis erit amor gloriæ dignus.

Domeſticæ uerò auis non dico pugnam.
815

Talia tibi eligere licet ex me,

Benefacientem, bene affectam, bene honoratam,

Regionis huius dijs charæ participem eſse.

Cho.

Hæc pati me, heu heu me uerſuta ſub terra habitare

Inhonoratam, heu heu odium

820

Spiro furorem omnino, & iram.

Heu heu terra, heu quis mihi ſubit

Latera dolor, animum ſpira mater

Nox, nam me ab honoribus domatam, deorum fraudulenti

Cæperunt dolo præter cauſam.

825

Mi.

Non defatigabor tibi dicens quæ bona ſunt,

Vt ne tandem dicas ad iuniores me

Dea antiqua patrona mortalium,

Ignominioſa perit inhoſpitalis huius ſoli.

Sed ſi tibi cultus perſuaſionis caſtus est,
830

Meæ linguæ placamen, & oblectamentum.

Tu uerò ſi manſeris, ſiue nolueris manere,

Neq; iuſtè inijcias urbi

Iram aliquam, aut indignatione tandem, aut detrimenti

Licet tibi ab hac integræ terræ & exercitui
835

Eſse iuſtè omnino honorata.

Cho.

Regina Minerua quam habere me ais ſedem?

Mi.

Omnis ærumnæ incolumem, ſuſcipe uerò.

Cho.

At iam ſuſcepi, quis nam me honor expectabit?

Mi.

Vt nulla domus ſine te ualeat.
840

Cho.

Tu hoc facies ut tantum poſsim.

Mi.

Nam colenti calamitates dirigemus.

Cho.

Et mihi ante omnia promiſsionem temporis facies.

Mi.

Non licet uerò mihi dicere quæ non perficio.

Cho.

Demulgere me uisa es, at expellor ira.
845

Mi.

In terra exiſtens adipiſceris amicos.

Cho.

Quid igitur iuſsiſti me?

Mi.

Qualis non malè uictoriæ ſpeculatrix

Et ex terra, ex marino rore

Ex cælo & uentorum flatus
850

Apricè ſpirantes peragrare terram

Fruges terræ & mortalium irigatas

Ciuibus exuberantes ne laborent ultra tempus.

Et mortalium ſeminum ſalutem

Impijs concitatior eris.
855

Amo enim uiri agricolæ iuſticiam

Genus horum illugubre est iuſtorum.

Hæc te ipſi ego uerò bellicoſorum urbem

Phantasmatum certaminum non ſuſcipiam, quod non

Vrbanam inter mortales honorat urbem.
860

Cho.

Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 640 focus

Zeus schätzt den Tod des Vaters höher, wie du sagst.

Doch seinen eignen Vater Kronos hat er selbst

gefesselt. Darin ist ein offner Widerspruch.

Ihr habt's gehört, ihr Richter, Zeugen seid ihr mir.

Apollon.

645 Ihr schnödes, gottverhafstes, scheuſsliches Gezücht.

Die Bande kann er lösen. Nicht auf ewig ist

verschlossen der Versöhnung und Erlösung Weg.

Doch wenn des Menschen Lebensblut einmal der Staub

gesogen hat, so steht der Tote nimmer auf.

650 Dafür hat auch mein Vater keines Zaubers Kraft

erfunden; alles andre schafft er leichter Hand,

erhebend, stürzend, stellend an den alten Platz.

Chorführer.

Dann sieh, wie den Orestes du befreien willst:

vergossen hat er seiner eig'nen Mutter Blut,

soll er in Argos wohnen, seinem Vaterhaus?

655 Steht dort ein Altar, wo er opfern dürfte? Kann

Weihwasser je ihm bieten seiner Sippen Kreis?

Apollon.

Auch das kann ich erklären, merke wie genau.

Erzeugerin des Kindes ist die Mutter nicht,

wie man es glaubt, nur Nährerin des jungen Keims.

660 Erzeugen kann allein der Vater: sie bewahrt

gleichsam ein anvertrautes Pfand und giebt es heil

dem Eigner wieder, wenn es nicht ein Gott zerstört.

Ich lief're den Beweis dir. Ohne Mutter kann

ein Vater zeugen: sieh die Tochter hier des Zeus,

664 des Himmelsherrn; da steht sie, wie ans Licht sie trat,

nicht als ein Kindlein, das die Mutterbrust begehrt,

665 nicht in des Mutterschofses Dunkel ausgereift,

ein Sprofs, vollkommen, wie kein Gott ihn zeugen kann.

Ich weiſs, Athena, deinem Staat und deinem Volk

werd' ich zu vielen grofsen Dingen hilfreich sein;

so hab' auch diesen ich nach deinem Land geführt,

670 dafs er dir treu ergeben würd' auf alle Zeit,

und du zum Bund'sgenossen, Pallas, ihn gewönnst

und seinen Nachwuchs, daſs in Unverbrüchlichkeit

noch bei den spätsten Enkeln gölte dieser Bund.

Athena
zu den Klägern.

Habt ihr genug gesprochen? Darf die Richter ich

675 abstimmen lassen ehrlich und gewissenhaft?

Chorführerin.

Verschossen hab' ich meine Pfeile; ich bin bereit

und harre nur zu hören, wie das Urteil fällt.

Athena
zu den Verklagten.

Und ihr? Ich weiſs nicht, ob ihr euch zufrieden gebt.

Apollon.

Gesagt ist, was zu sagen war. Ihr Richter, gebt

680 die Stimmen ab, doch denkt an euren Eid dabei.

Athena
sich erhebend.

Vernimm denn meine Stiftung, Volk von Attika.

Heut sollt ihr richten über ein vergoss'nes Blut

zum ersten Male; doch es wird auch fürderhin

im Theseusstaate dieser Richterrat bestehn.

685 Den Areshügel kennt ihr. Sitz und Lagerplatz

war er den Amazonen, als ihr Heereszug

bis hierher Theseus voller Wut verfolgend drang.

Sie bauten damals gegenüber meiner Burg

dort eine hohe Burg sich, und sie opferten

690 dem Ares. Davon nennet Hügel man und Stein

nach Ares heut noch. Walten soll von dort der Rat

und taglang, nachtlang allem ungesetzlichen

Gebahren wehren, weckend in der Bürger Brust

Ehrfurcht und Schauder, der der Ehrfurcht Bruder ist.

Es dürfen nur die Bürger die Verfassung nicht

695 durch üblen Zusatz trüben. Wer dem klaren Born

Kotwasser zuführt, findet nimmer reinen Trunk.

Ich rate meinen Bürgern: hütet ehrfurchtsvoll

vor Zügellosigkeit euch wie vor Sklavensinn,

und tilgt nicht alles aus dem Staat, was Schauder weckt.

Vor nichts mehr scheut sich, wer das Schaudern ganz

verlernt.

700 So wahrt denn meine Stiftung in ehrfürcht'ger Scheu,

dann habt für euer ganzes Land ihr einen Hort,

wie keines Volkes Staat ihn, auch der Dorer nicht,

auch des Hyperboreers Unschuld nicht besitzt.

So sei denn dieser Rat geschaffen. Eigennutz

berührt ihn nicht; Erbarmen kennt er, kennt zugleich

705 der Ahndung Schärfe. Friedlich schlummern mag das

Land,

so lange schützend über ihm sein Auge wacht.

Lang' hab' ich diese Mahnung an mein Volk gedehnt;

sie galt der Zukunft. Jetzt erhebt ihr euch, ergreift

ein jeder seinen Stimmstein, gebt das Urteil ab

für oder wider, eingedenk der Eidespflicht,

710 die ihr gelobtet. Alles hab' ich nun gesagt.

Die Richter treten einzeln an den Tisch, nehmen einen Stein, gehen an die Urnen und werfen ihn je in eine derselben; man kann nicht bemerken, in welche.

Chorführerin.

Ich rat' euch, tretet unsrer Würde nicht zu nah,

wir können eurem Lande leicht gefährlich sein.

Apollon.

Ich aber heiſs' euch meinen Spruch, den Spruch des

Zeus

bedenken, nicht ihm rauben der Erfüllung Frucht.

Chorführerin.

715 Du mischst dich in Bluthändel unberufen ein.

Wahrsagen wirst du künftig von entweihtem Thron.

Apollon.

Ging auch des Vaters Weisheit fehl, als er die Hand

Ixions sühnte, die das erste Blut vergofs?

Chorführerin.

Du sagst es. Wenn ich nicht mein Recht bekomme, fällt

720 Heimsuchung meiner Strafe schwer auf dieses Land.

Apollon.

Nein, deine Würde gilt bei allen Göttern nichts,

den jungen und den alten. Siegen werden wir.

Chorführerin.

So triebst du's bei Admetos mit den Schicksalsfrau'n,

vom Tod zu lösen einen Menschen zwangst du sie.

Apollon.

725 Dem frommen Freunde beizustehn ist Recht und

Pflicht,

zu jeder Stunde, vollends wenn die Not ihn drängt.

Chorführerin.

Du warst es, der der alten Ordnung Gang gestört,

mit Wein die Urgewalten überlistet hat.

Apollon.

Du bist's, die abgewiesen, wenn das Urteil fällt,

730 ohnmächt'gen Geifer wider ihre Gegner speit.

Chorführerin.

Mit Füssen treten will dein junger Übermut

die Greisin? Warten will ich, was das Urteil bringt,

noch schwankend, ob ich diesem Lande zürnen muſs.

Die Richter haben nun abgestimmt und ihre Plätze wieder eingenommen.

Athena.

Nun ist's an mir; die letzte Stimme geb' ich ab,

735 und zu Orestes' Gunsten werf' ich diesen Stein.

Ich habe keine Mutter; mich gebar kein Weib.

Nur nicht als Gatte, sonst in allem hat der Mann

mein ganzes Herz: des Vaters bin ich durch und durch.

Drum hat für mich der Tod des Weibes, die den Mann

740 erschlug, den Herrn des Hauses, minderes Gewicht.

Und auch der Stimmen Gleichheit macht Orestes frei.

Athena.

Nun rasch, ihr Richter, welchen dieser Auftrag ward,

die Stimmen schüttet aus den beiden Urnen aus.

Zwei Richter schütten die Urnen aus und sondern die Stimmsteine je auf einem Brett.

Orestes.

Wie wird das Urteil lauten, Phoibos, lichter Herr?

Chorführerin.

745 Urmutter, schaust du die Entscheidung, schwarze

Nacht?

Orestes.

Jetzt gilt es; Leben oder Henkerstod für mich.

Chorführerin.

Für uns Zerstörung oder Fortbestand des Rechts.

Apollon.

Sorgfältig zählt die Steine, die der Urne Schofs

entrollen, ihr Athener, und die Sonderung

vollziehet treu und ehrlich. Groſses Unheil kann

750 durch Unbedacht entstehen: einer Stimme Fall

entscheidet über eines ganzen Hauses Glück.

Die Richter überreichen Athena die Bretter; man sieht, dass auf beiden gleichviel Steine liegen.

Athena.

Der Schuld des Mordes ist der Angeklagte quitt.

Ergeben hat sich eine gleiche Stimmenzahl.

Orestes.

Athena, mein und meines Hauses Retterin,

755 hab' Dank, du führst mich in das Vaterland zurück,

das ich verloren hatte. Durch ganz Hellas fliegt

die Kunde 'Bürger ist Orestes wiederum

von Argos, in des Vatererbes Vollbesitz.

Athena und Apollon haben das erwirkt

760 und drittens er, der dritt' und letzt und beste stets,

Zeus der allmächt'ge Retter'. Rettung schuf er mir,

weil ihn des Vaters Mord erbarmte, weil er sah,

dafs Höllenbrut für meiner Mutter Sache stritt.

Ich aber will, bevor ich in mein Vaterland

aufbreche, diesem Land erst und dem Pallasvolk

geloben für die Zukunft, für die Ewigkeit:

765 wer immer meines Argos Steuer lenken wird,

zum Heereszuge soll er seine Mannen nie

wider Athen aufbieten. Ruh' ich auch im Grab,

769 dazwischen tret' ich hemmend und verhindernd ein.

768 Denn wer das Bündnis, das ich heut beschwöre, bricht,

770 dem wirk' ich üblen Angang, werf' ihm in den Sinn

Unlust zum Werke. Reuvoll giebt er bald es auf.

Doch wird der Eid gehalten, üben treulich sie

dem Volk Athenas immerdar die Bundespflicht,

so lohnt es ihnen gnädig meiner Seele Macht.

775 Heil ruf ich scheidend, dir und deinem Volke Heil,

bleib' euch die Ringkunst, die den Gegner sicher

greift,

und euer Staat wird blühen, siegen euer Heer.

Ab zur Seite; Apollon ist während der Rede verschwunden.

Chor.

780

Weh, ihr habt es zertreten,

es meinen Händen entwunden,

mein altes Recht,

ihr jungen Götter.

Ehrlos bin ich, doch Gift,

785 wehe, zum Lohn für die Schande,

Gift auf das Land,

meinem Herzen entquellend

das zeugt auf dem Boden

wuchernde Flechte.

Kein Blatt mehr sprieſst,

kein Same keimt,

kein Weib gebiert.

Rache, Rache!

Dann kommt die Pest

und frifst das Volk.

Oh, oh,

790 ohnmächtig klag' ich.

Lachen dürfen sie meiner.

Ich kann's nicht verwinden.

Wehe, die Tochter der Nacht

klagt ihr verlorenes Recht,

verworfen und ehrlos.

Athena.

Ich bitt' euch, nehmet nicht mit Groll das Urteil hin.

795 Ihr habt ja nicht verloren, Stimmengleichheit nur

hat sich ergeben, ohne Falsch, und nicht um euch

zu kränken, sondern weil der Schluſs des Zeus

ganz klar bezeugt war: Zeugnis gab derselbe Gott,

der dem Orestes selber die Straflosigkeit

geweissagt hatte für die That, zu der er trieb.

800 Und ihr wollt Zornesgeifer spei'n auf dieses Land?

Bedenkt euch; laſst das Wüten. Das unmilde Naſs,

das Miſswachs zeugend jedes Samens Keimen tilgt,

müſst ihr verhalten, eurer Galle Bitternis.

Ich biet' euch treu und ehrlich Sitz und Unterschlupf

805 im Schofse meines Landes. Meine Bürgerschaft

schmückt euch des vollsten Opfertisches Ehrenmahl.

Chor.

810

Weh, ihr habt es zertreten,

es meinen Händen entwunden,

mein altes Recht,

ihr jungen Götter.

Ehrlos bin ich, doch Gift,

wehe, zum Lohn für die Schande,

Gift auf das Land,

meinem Herzen entquellend

815 das zeugt auf dem Boden

wuchernde Flechte.

Kein Blatt mehr sprieſst,

kein Same keimt,

kein Weib gebiert.

Rache, Rache!

820 Dann kommt die Pest

und frifst das Volk.

Oh, oh,

ohnmächtig klag' ich.

Lachen dürfen sie meiner.

Ich kann's nicht verwinden.

Wehe, die Tochter der Nacht

klagt ihr verlorenes Recht,

verworfen und ehrlos.

Athena.

Ihr seid nicht ehrlos. Euer wilder Götterzorn

825 darf nicht den Frieden trüben dieser Menschenstadt.

Auch ich hab' einen Beistand, Zeus. Ich mag davon

nicht reden, doch als einz'ge der Olympischen

weiſs zur Rüstkammer ich den Schlüssel, wo verwahrt

die Donnerkeile liegen. Doch ich habe sie

nicht nötig. Fügsam meiner Mahnung wirst du nicht

830 haſskranken Mundes Geifer spritzen, dessen Frucht

Unsegen ist für alle. Glätte nur den Schwall

hochwogender Erregung. Reich an Ehren sollst

du neben mir, der Landesherrin dieser Burg,

den Sitz erhalten, all' die Opfer, die das Volk

835 für seinen Nachwuchs darbringt und sein Eheglück,

in Ewigkeit genieſsend, so du auf mich hörst.

Chor.

Mir das!

Ha, mir,

mir, der alten,

Griech. Tragödien. II. 19

840 der Macht der Urzeit!

Drunten ins Dunkel ducken

soll ich mich, ehrlos Scheusal.

Wut schnaub' ich, wehe,

Grimm und Groll.

845 Oh, oh, oh, oh!

Was wollen die Schmerzen?

Die Flamme der Wut

verbrennt mir das Herz.

Mutter, vernimm mich,

Mutter Nacht:

mein Recht,

mein Urrecht haben die Ränke

der jungen Götter verworfen,

vernichtet.

Athena.

Dein Schelten trag' ich als der ält'ren dir nicht nach.

Du bist gewiſs in vielem auch die Weisere,

850 allein auch mir hat manches Wissen Zeus gegönnt,

und wendet ihr euch einem andern Volke zu,

ich sag's voraus, so kommt euch Sehnsucht nach Athen.

Denn in der Zukunft liegt des Ruhmes bester Teil

für meine Bürger. Wenn ihr euren Ehrensitz

855 nah bei Erechtheus' Hause habt, erhaltet ihr

von Männern und von Frauen was euch nirgendwo,

von keinem andern Menschenvolk geboten wird.

Den gift'gen Samen streuet nicht auf meine Flur,

der in der Jugend Busen keimend schweren Dunst

860 des Rausches zeugt, nicht Weines, sondern Blutes

Rausch.

Erhitzet nicht, wie man den Hahn zum Kampfe reizt,

die Herzen, daſs in meinem Staate nicht die Lust

an trotz'gem Hader und an Bürgerkrieg erwächst.

Der Krieg nach aufsen komme: der entbrennt von

selbst,

865 in ihm bethät'ge sich die heiſse Sucht nach Ruhm:

auf eig'nem Hofe gilt der Kampf des Hahnes nichts.

Das also ist mein Angebot, so's euch genehm,

Wohlthaten übend und empfangend, wohl geehrt,

Anteil zu haben an der frommsten Stadt, Athen.

Chor.

870

Mir das!

Ha, mir,

mir, der alten,

der Macht der Urzeit!

Drunten ins Dunkel ducken

875 soll ich mich, ehrlos Scheusal.

Wut schnaub' ich, wehe,

Grimm und Groll.

Oh, oh, oh, oh!

Was wollen die Schmerzen?

Die Flamme der Wut

880 verbrennt mir das Herz.

Mutter, vernimm mich,

Mutter Nacht:

mein Recht,

mein Urrecht haben die Ränke

der jungen Götter verworfen,

vernichtet.

Athena.

Zum Guten dir zu reden lass' ich nimmer ab.

Du sollst nicht sagen, du, die alte Göttin, seist

von mir, der jüng'ren, und dem Volke meiner Stadt

in Schanden trotz dem Gastrecht aus dem Land gejagt.

885 Wenn du Empfindung für die Macht der Peitho hast,

der guten Worte sanfte Herrin, die zu dir

beschwichtigend, versöhnend spricht durch meinen

Mund,

dann wirst du bleiben; aber wenn du scheiden willst,

19*

so wär' es Unrecht, Hafs und Groll und Schädigung

des Volks zu werfen auf mein Land. Es steht dir frei

890 ein Platz auf unserm Boden und, wie du verdienst,

der höchsten Ehren Vollgenuſs in Ewigkeit.

Chor.

Herrin Athena, welche Wohnung bietest du?

Athena.

Wo nichts des Friedens Stille stört. So nimm sie an.

Chor.

Gesetzt ich thu' es, welcher Ehren walt' ich dort?

Athena.

895 Das Blühen jedes Hauses steht bei deiner Gunst.

Chor.

So hohe Macht und Würde kannst du mir verleih'n?

Athena.

Nur wer dir huldigt, soll in meinem Schutze ruh'n.

Chor.

Für alle Zeiten leistest du mir auch Gewähr?

Athena.

Athena kann nicht sagen, was sie nicht erfüllt.

Chor.

900 Ich glaube, du gewinnst mich, und mein Zorn erlischt.

Athena.

So bleibe bei uns: Freundschaft wird dir hier zu Teil.

Chor.

Was soll ich Segen singend deinem Volk erfleh'n?

Athena.

Was eines reinen Sieges Feierstimmung wünscht.

Das ist: daſs von der Erden und dem Meeresnaſs,

905 vom Himmel und den Winden über das Gefild

hinziehen möge linder, sonnenwarmer Hauch;

der Felder und der Herden Frucht zu keiner Frist

versage, wachsend und gedeihend meinem Volk,

und auch der Menschensame krank' und dorre nicht.

910 Gottlose nur vertreibe lieber aus dem Land;

denn wie der Schäfer seine Herde wünsch' ich mir

mein Volk vor dieser räud'gen Ansteckung bewahrt.

So viel von dir: im Krieg, in Ares' stolzem Spiel,

da steh' ich selber dafür ein, daſs mein Athen

915 durch seine Bürger sieghaft vor der Welt besteht.

Chor.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 640 focus

Zeus, as thou sayest, holds a father's death

As first of crimes,—yet he of his own act

Cast into chains his father, Cronos old,—
740

How suits that deed with that which now ye tell?

O ye who judge, I bid ye mark my words!

Apollo.

O monsters loathed of all, O scorn of gods,

He that hath bound may loose: a cure there is,

Yea, many a plan that can unbind the chain.
745

But when the thirsty dust sucks up man's blood

Once shed in death, he shall arise no more.

No chant nor charm for this my Sire hath wrought.

All else there is, he moulds and shifts at will,

Not scant of strength nor breath, whate'er he do.
750

Chorus.

Think yet, for what acquittal thou dost plead:

He who hath shed a mother's kindred blood,

Shall he in Argos dwell, where dwelt his sire?

How shall he stand before the city's shrines,

How share the clansmen's holy lustral bowl?
755

Apollo.

This too I answer; mark a soothfast word.

Not the true parent is the woman's womb

That bears the child; she doth but nurse the seed

New-sown: the male is parent; she for him,

As stranger for a stranger, hoards the germ
760

Of life, unless the god its promise blight.

And proof hereof before you will I set.

Birth may from fathers, without mothers, be:

See at your side a witness of the same,

Athena, daughter of Olympian Zeus,
765

Never within the darkness of the womb

Fostered nor fashioned, but a bud more bright

Than any goddess in her breast might bear.

And I, O Pallas, howsoe'er I may,

Henceforth will glorify thy town, thy clan,
770

And for this end have sent my suppliant here

Unto thy shrine; that he from this time forth

Be loyal unto thee for evermore,

O goddess-queen, and thou unto thy side

Mayst win and hold him faithful, and his line,
775

And that for aye this pledge and troth remain

To children's children of Athenian seed.

Athena.

Enough is said; I bid the judges now

With pure intent deliver just award.

Chorus.

We too have shot our every shaft of speech,
780

And now abide to hear the doom of law.

Athena (to the Chorus).

Say, how ordaining shall I 'scape your blame?

Chorus.

I spake, ye heard; enough. stranger men,

Heed well your oath as ye decide the cause.

Athena.

O men of Athens, ye who first do judge
785

The law of bloodshed, hear me now ordain,

Here to all time for Ægeus' Attic host¹

Shall stand this council-court of judges sworn,

Here the tribunal, set on Ares' Hill

Where camped of old the tented Amazons,
790

What time in hate of Theseus they assailed

Athens, and set against her citadel

A counterwork of new sky-pointing towers,

And there to Ares held their sacrifice,

Where now the rock hath name, even Ares' Hill.
795

And hence shall Reverence and her kinsman Fear

Pass to each free man's heart, by day and night

Enjoining, Thou shalt do no unjust thing;

So long as law stands as it stood of old

Unmarred by civic change. Look you, the spring
800

Is pure; but foul it once with influx vile

And muddy clay, and none can drink thereof.

Therefore, O citizens, I bid ye bow

In awe to this command, Let no man live

Uncurbed by law nor curbed by tyranny;
805

Nor banish ye the monarchy of Awe

Beyond the walls; untouched by fear divine,

No man doth justice in the world of men.

Therefore in purity and holy dread

Stand and revere; so shall ye have and hold
810

A saving bulwark of the state and land,

Such as no man hath ever elsewhere known,

Nor in far Scythia, nor in Pelops' realm.

Thus I ordain it now, a council-court

Pure and unsullied by the lust of gain,
815

Sacred and swift to vengeance, wakeful ever

To champion men who sleep, the country's guard.

Thus have I spoken, thus to mine own clan

Commended it for ever. Ye who judge,

Arise take each his vote, mete out the right,
820

Your oath revering. Lo, my word is said.

[ The twelve judges come forward, one by one, to the urns of decision; the first votes; as each of the others follows, the Chorus and Apollo speak alternately.

Chorus.

I rede ye well, beware! nor put to shame,

In aught, this grievous company of hell.

Apollo.

I too would warn you, fear mine oracles—

From Zeus they are,—nor make them void of fruit.
825

Chorus.

Presumptuous is thy claim, blood-guilt to judge,

And false henceforth thine oracles shall be.

Apollo.

Failed then the counsels of my sire, when turned

Ixion, first of slayers, to his side?

Chorus.

These are but words; but I, if justice fail me,
830

Will haunt this land in grim and deadly deed.

Apollo.

Scorn of the younger and the elder gods

Art thou: 'tis I that shall prevail anon.

Chorus.

Thus didst thou too of old in Pheres' halls,

O'erreaching Fate to make a mortal deathless.
835

Apollo.

Was it not well, my worshipper to aid,

Then most of all when hardest was the need?

Chorus.

I say thou didst annul the lots of life,

Cheating with wine the deities of eld.

Apollo.

I say thou shalt anon, thy pleadings foiled,
840

Spit venom vainly on thine enemies.

Chorus.

Since this young god o'errides mine ancient right

I tarry but to claim your law, not knowing

If wrath of mine shall blast your state or spare.

Athena.

Mine is the right to add the final vote,
845

And I award it to Orestes' cause.

For me no mother bore within her womb,

And, save for wedlock evermore eschewed,

I vouch myself the champion of the man,

Not of the woman, yea, with all my soul,—
850

In heart, as birth, a father's child alone.

Thus will I not too heinously regard

A woman's death who did her husband slay,

The guardian of her home; and if the votes

Equal do fall, Orestes shall prevail.
855

Ye of the judges who are named thereto,

Swiftly shake forth the lots from either urn.

[ Two judges come forward, one to each urn.

Orestes.

O bright Apollo, what shall be the end?

Chorus.

O Night, dark mother mine, dost mark these things?

Orestes.

Now shall my doom be life, or strangling cords.
860

Chorus.

And mine, lost honour or a wider sway.

Apollo.

O stranger judges, sum aright the count

Of votes cast forth, and, parting them, take heed

Ye err not in decision. The default

Of one vote only bringeth ruin deep,
865

One, cast aright, may stablish house and home.

Athena.

Behold, this man is free from guilt of blood,

For half the votes condemn him, half set free!

Orestes.

O Pallas, light and safety of my home,

Thou, thou hast given me back to dwell once more
870

In that my fatherland, amerced of which

I wandered; now shall Grecian lips say this,

The man is Argive once again, and dwells

Again within his fathers' wealthy hall,

By Pallas saved, by Loxias, and by Him,
875

The great third saviour, Zeus omnipotent—

Who thus in pity for my father's fate

Doth pluck me from my doom, beholding these,

Confederates of my mother. Lo, I pass

To mine own land, but proffering this vow
880

To thine and to thy people: Nevermore,

Thro' all the manifold years of Time to be,

Shall any chieftain of mine Argive land

Bear hitherward his spears for fight arrayed.

For we, though lapped in earth we then shall lie,
885

By thwart adversities will work our will

On them who shall transgress this oath of mine,

Paths of despair and journeyings ill-starred

For them ordaining, till their task they rue.

But if this oath be rightly kept, to them
890

Will we the dead be full of grace, the while

With loyal league they honour Pallas' town.

And now farewell, thou and thy city's folk—

Firm be thine arms' grasp, closing with thy foes,

And, strong to save, bring victory to thy spear.
895
[ Exit Orestes, with Apollo.

Chorus.

Woe on you, younger gods! the ancient right

Ye have o'erridden, rent it from my hands.

I am dishonoured of you, thrust to scorn!

But heavily my wrath

Shall on this land fling forth the drops that blast and burn,
900

Venom of vengeance, that shall work such scathe

As I have suffered; where that dew shall fall,

Shall leafless blight arise,

Wasting Earth's offspring,—Justice, hear my call!—

And thorough all the land in deadly wise
905

Shall scatter venom, to exude again

In pestilence on men.

What cry avails me now, what deed of blood,

Unto this land what dark despite?

Alack, alack, forlorn
910

Are we, a bitter injury have borne,

Alack, O sisters, O dishonoured brood

Of mother Night!

Athena.

Nay, bow ye to my words, chafe not nor moan:

Ye are not worsted nor disgraced; behold,
915

With balanced vote the cause had issue fair,

Nor in the end did aught dishonour thee.

But thus the will of Zeus shone clearly forth,

And his own prophet-god avouched the same,

Orestes slew: his slaying is atoned.
920

Therefore I pray you, not upon this land

Shoot forth the dart of vengeance; be appeased,

Nor blast the land with blight, nor loose thereon

Drops of eternal venom, direful darts

Wasting and marring nature's seed of growth.
925

For I, the queen of Athens' sacred right,

Do pledge to you a holy sanctuary

Deep in the heart of this my land, made just

By your indwelling presence, while ye sit

Hard by your sacred shrines that gleam with oil
930

Of sacrifice, and by this folk adored.

Chorus.

Woe on you, younger gods! the ancient right

Ye have o'erridden, rent it from my hands.

I am dishonoured of you, thrust to scorn!

But heavily my wrath
935

Shall on his land fling forth the drops that blast and burn,

Venom of vengeance, that shall work such scathe

As I have suffered; where that dew shall fall,

Shall leafless blight arise,

Wasting Earth's offspring,—Justice, hear my call!—
940

And thorough all the land in deadly wise

Shall scatter venom, to exude again

In pestilence on men.

What cry avails me now, what deed of blood,

Unto this land, what dark despite?
945

Alack, alack, forlorn

Are we, a bitter injury have borne,

Alack, O sisters, O dishonoured brood

Of mother Night!

Athena.

Dishonoured are ye not; turn not, I pray,
950

As goddesses your swelling wrath on men,

Nor make the friendly earth despiteful to them.

I too have Zeus for champion—tis enough—

I only of all goddesses do know

To ope the chamber where his thunderbolts
955

Lie stored and sealed; but here is no such need.

Nay, be appeased, nor cast upon the ground

The malice of thy tongue, to blast the world;

Calm thou thy bitter wrath's black inward surge,

For high shall be thine honour, set beside me
960

For ever in this land, whose fertile lap

Shall pour its teeming firstfruits unto you,

Gifts for fair childbirth and for wedlock's crown:

Thus honoured, praise my spoken pledge for aye.

Chorus.

I, I dishonoured in this earth to dwell,—
965

Ancient of days and wisdom! I breathe forth

Poison and breath of frenzied ire. O Earth,

Woe, woe for thee, for me!

From side to side what pains be these that thrill?

Hearken, O mother Night, my wrath, mine agony!
970

Whom from mine ancient rights the gods have thrust,

And brought me to the dust—

Woe, woe is me!—with craft invincible.

Athena.

Older art thou than I, and I will bear

With this thy fury. Know, although thou be
975

More wise in ancient wisdom, yet have I

From Zeus no scanted measure of the same.

Wherefore take heed unto this prophecy—

If to another land of alien men

Ye go, too late shall ye feel longing deep
980

For mine. The rolling tides of time bring round

A day of brighter glory for this town;

And thou, enshrined in honour by the halls

Where dwelt Erechtheus, shalt a worship win

From men and from the train of womankind,
985

Greater than any tribe elsewhere shall pay.

Cast thou not therefore on this soil of mine

Whetstones that sharpen souls to bloodshedding,

The burning goads of youthful hearts, made hot

With frenzy of the spirit, not of wine.
990

Nor pluck as 'twere the heart from cocks that strive,

To set it in the breast of citizens

Of mine, a war-god's spirit, keen for fight,

Made stern against their country and their kin.

The man who grievously doth lust for fame,
995

War, full, immitigable, let him wage

Against the stranger; but of kindred birds

I hold the challenge hateful. Such the boon

I proffer thee—within this land of lands,

Most loved of gods, with me to show and share
1000

Fair mercy, gratitude and grace as fair.

Chorus.

I, I dishonoured in this earth to dwell,—

Ancient of days and wisdom! I breathe forth

Poison and breath of frenzied ire. O Earth,

Woe, woe for thee, for me!
1005

From side to side what pains be these that thrill?

Hearken, O mother Night, my wrath, mine agony!

Whom from mine ancient rights the gods have thrust,

And brought me to the dust—

Woe, woe is me!—with craft invincible.
1010

Athena.

I will not weary of soft words to thee,

That never mayst thou say, Behold me spurned,

An elder by a younger deity,

And from this land rejected and forlorn,

Unhonoured by the men who dwell therein.
1015

But, if Persuasion's grace be sacred to thee,

Soft in the soothing accents of my tongue,

Tarry, I pray thee; yet, if go thou wilt,

Not rightfully wilt thou on this my town

Sway down the scale that beareth wrath and teen
1020

Or wasting plague upon this folk. 'Tis thine,

If so thou wilt, inheritress to be

Of this my land, its utmost grace to win.

Chorus.

O queen, what refuge dost thou promise me?

Athena.

Refuge untouched by bale: take thou my boon.
1025

Chorus.

What, if I take it, shall mine honour be?

Athena.

No house shall prosper without grace of thine.

Chorus.

Canst thou achieve and grant such power to me?

Athena.

Yea, for my hand shall bless thy worshippers.

Chorus.

And wilt thou pledge me this for time eterne?
1030

Athena.

Yea: none can bid me pledge beyond my power.

Chorus.

Lo, I desist from wrath, appeased by thee.

Athena.

Then in the land's heart shalt thou win thee friends.

Chorus.

What chant dost bid me raise, to greet the land?

Athena.

Such as aspires towards a victory
1035

Unrued by any: chants from breast of earth,

From wave, from sky; and let the wild winds' breath

Pass with soft sunlight o'er the lap of land,—

Strong wax the fruits of earth, fair teem the kine,

Unfailing, for my town's prosperity,
1040

And constant be the growth of mortal seed.

But more and more root out the impious,

For as a gardener fosters what he sows,

So foster I this race, whom righteousness

Doth fend from sorrow. Such the proffered boon.
1045

But I, if wars must be, and their loud clash

And carnage, for my town, will ne'er endure

That aught but victory shall crown her fame.

Chorus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 640 focus

Du sagtest, schwerer achte Zeus des Vaters Mord;
610

Doch band er selbst den greisen Vater Kronos einst.

Steht das mit deiner Rede nicht im Widerspruch?

Darauf zu hören, ruf' ich euch als Zeugen auf.

Apollon.

Ihr allverhafte Gräuelbrut, der Götter Graun!

Die Bande kann man lösen; da gibt's Hülfe noch,
615

Gar manches Mittel bietet sich zur Lösung an.

Doch wenn vergoff'nes Menschenblut die Erde trank,

Des Einmal hingestorbnen harrt kein Aufersteh'n.

Hiergegen hat mein Vater keinen Zauberspruch

Erschaffen, er, der Alles sonst hinauf hinab
620

Umschwingt im Wirbel, dessen Odem nicht erlischt.

Die Chorführerin.

Erwäge, wie du kämpfend ihn von Schuld befreist.

Der seiner Mutter blutsverwandtes Blut vergof,

Er soll in Argos wohnen, und im Vaterhaus?

Zu welchen Volksaltären darf er opfernd nah'n?
625

Bei welchem Festmahl seines Stamms empfängt man ihn?

Apollon.

Auch das verkünd' ich; höre, denn ich rede wahr.

Die Mutter ist dem Kinde, das sie Mutter nennt,

Nicht Quell des Lebens, sondern hegt den jungen Keim.

Der Vater zeugt ihn; sie bewahrt den Sproß, ein Pfand
630

Bom Freund die Freundin, wenn ein Gott ihn nicht verlegt.

Ein sichres Zeugniß geb' ich dir für dieses Wort.

Auch ohne Mutter kann man Vater sein: es steht

Als Zeuge Zeus', des Allerhöchsten, Tochter hier,

Die nicht erwuchs in dunklen Mutterschooßes Nacht,
635

Gleichwohl ein Sproß, wie keine Gottheit ihn gebiert.

Ich aber, Pallas, werde sonst, soviel ich kann,

Den Ruhm erhöhen deiner Stadt und deines Volks,

Und sandte darum diesen auch an deinen Herd,

Damit er dir sich eigen geb' auf immerdar,
640

Und du zum Kampfgenossen ihn und sein Geschlecht

Gewinnst, o Göttin, und es gelte für und für,

Daß ihre Kindeskinder treu zum Bunde steh'n!

Athene.

Und nun gebiet' ich, Richter, fällt nach eurem Sinn

Gerechtes Urtheil; denn gesprochen ist genug.
645

Die Chorführerin.

Wir drückten alle Pfeile schon vom Bogen ab;

Ich harre nun zu hören, wie gerichtet wird.

Athene.

Wie soll ich's fügen, tadellos vor euch zu sein?

Die Chorführerin.

Ihr hörtet, was ihr hörtet; nach des Herzens Sinn

Fällt nun das Urtheil, eurem Eid, o Freunde, treu.
650

Athene.

Nunmehr vernehmt die Sayung, Männer Attika's,

Die ihr zuerst hier richtet um vergoßnes Blut!

Es soll in Aegeus' Volke dieser hohe Rath

Der Richter auch zukünftig allezeit besteh'n,

Hier auf des Ares Hügel, einst dem Lagerort
655

Der Amazonen, als, dem Theseus gram, ihr Heer

Zum Kampf heranzog und den hochgethürmten Bau

Der jungen Burg entgegenthürmte seiner Stadt,

Und Ares Opfer brachte, daß davon der Fels

Und Hügel Ares' Hügel heißt. Hier waltend soll
660

Des Volkes Ehrfurcht und die Scheu, verschwistert ihr,

Dem Frevel wehren, nächtlich und am lichten Tag,

Wenn nicht die Bürger mein Gesek selbst ändern einst.

Wer klare Wasserbäche durch unlautern Schlamms

Zufluß verunreint, findet nie den frischen Trunk.
665

Den Bürgern rath' ich, keines Herrschers Machtgebot.

Noch frecher Willkühr zugewandt und hold zu sein,

Noch Alles auszuweisen, was Ehrfurcht gebeut.

Wo wäre, der Nichts fürchtet, je des Rechtes Freund?

Verehrt ihr solches Heiligthum mit rechtem Sinn,
670

Ein festes Bollwerk eurem Land gewinnt ihr dann,

Ein sichres Heil des Staates, wie kein Sterblicher,

Nicht bei den Skythen, noch in Pelops' Landen, hat.

Den hohen Rath denn, ungerührt von Goldesglanz,

Ehrwürdig, strengen Sinnes, über Schlummernden
675

Wachsam, des Laudes treue Hut, verordn' ich so.

Das ist die Weisung, die für alle Zeiten ich

Zurufe meinem Volke. Nun erhebet euch,

Nehmt euren Stimmstein, und entscheidet diesen Streit,

Getreu dem Eidschwur. Alles habt ihr nun gehört.
680
(Während des folgenden Wechselgespräches nehmen die Richter die Stimm- steine vom Altar, und werfen sie in die Urne.)

Die Chorführerin.

Doch will ich rathen, uns, den unheildrohenden

Genossen eures Landes, ja kein Leid zu thun.

Apollon.

Und ich gebiet' euch, meinen Ausspruch und des Zeus'

Ausspruch zu scheuen, daß er nicht fruchtlos verhallt.

Die Chorführerin.
(Zu Apollon.)

Ganz unberufen übst du hier ein blutig Amt;
685

Unrein, verweilst du länger, ist dein Spruch hinfort.

Apollon.

So fehlte wohl mein Vater auch in seinem Rath,

Als er Ixions ersten Mord entsündigte?

Die Chorführerin.

Du sagst es. Ich, erlang' ich nicht mein volles Recht,

Mit schwerem Unheil kehr' ich einst in's Land zurück.
690

Apollon.

Doch weder bei den jüngern noch den älteren

Gottheiten ehrt man deine Macht; mein wird der Sieg.

Die Chorführerin.

In Pheres' Hause thatest du das Gleiche, zwangst

Den Schicksalsmächten Leben ab für Sterbliche.

Apollon.

Wär's nicht gerecht, dem Götterfreunde wohlzuthun,
695

Vor Allem wenn er schwerbedrängt um Hülfe fleht?

Die Chorführerin.

Du stürztest, traun, der alten Urgottheiten Macht,

Du hast mit Wein die greisen Götterfraun berückt.

Apollon.

Bald wirst du wahrlich, wenn du nicht im Streite siegst,

Den Geifer sprudeln, der die Feinde nicht verlegt.
700

Die Chorführerin.

Da du, so jung, mich Greisin höhnend niedertrittst,

So harr' ich, bis die Richter ihren Spruch gefällt,

Noch zweifelnd, ob ich grollen soll den Bürgern hier.

Athene.

Mir liegt die Schlußentscheidung ob in diesem Streit,

Und für Orestes leg' ich diesen Stein hinzu.
705
(Sie nimmt einen Stimmstein, den sie in der Hand behält.)

Denn keine Mutter wurde mir, die mich gebar;

Den Männern bin ich zugewandt mit Herz und Sinn,

Nur nicht zur Ehe; denn im Vater leb' ich nur.

Drum acht' ich minder sträflich auch des Weibes Mord,

Das ihn, den Mann, erschlagen, der dem Haus gebot.
710

Es siegt Orestes, ständen auch die Stimmen gleich.

So schüttet aus der Urne flugs die Loose nun,

Ihr Richter, denen dieses Amt geboten ist!

(Die Steine werden aus der Urne geschüttet und gezählt.)

Orestes.

O Fürst Apollon, welches Ziel gewinnt der Kampf?

Die Chorführerin.

O schwarze Nacht, o meine Mutter, siehst du das?
715

Orestes.

Nun Tod von Henkershänden oder Leben mir!

Die Chorführerin.

Und uns Vernichtung oder Ehre fürderhin!

Apollon.

Zählt doch genau der ausgeworfnen Steine Zahl,

Und scheuet Unrecht, Freunde, bei der Sonderung.

Das Fehlen Einer Stimme bringt ein großes Leid;
720

Hervorgeschüttelt rettet oft Ein Stein das Haus.

Athene.

Schuldlos erkannt ist dieser Mann im Blutgericht;

Denn gleich von beiden Seiten ist der Loose Zahl.

(Sie legt ihren Stimmstein zu den freisprechenden. Apollon entfernt sich unbemerkt.)

Orestes.

O Pallas, o, du meines Hauses Retterin!

Du hast der Heimaterde mich Vertriebenen
725

Zurückgegeben, und in Hellas heißt es nun:

„Argeier ist er wiederum, der Mann, und wohnt

Im Vatererbe, wie's Athene's Huld gefügt

Und Phöbos' und des dritten allvollendenden

Erretters," der, von meines Vaters Loos gerührt,
730

Mich rettet vor der Mutter Rechtsanwälten hier!

Ich kehre nun in meiner Ahnen Haus zurück,

Und schwöre diesem Lande noch und deinem Volk

Für aller Zukunft unermeßlich ferne Zeit:

Nie soll ein Mann, der meines Landes Steuer führt,
735

Mit blankem Speere feindlich zieh'n in dieses Land!

Denn ich, in Grabes Schooße dann, will jenen selbst,

Der meinen Eid mißachtet, den ich eben schwur,

Mit schwerem Unheil strafen, dem er nicht entrinnt;

Unmuth und Zeichen böser Art bereit' ich ihm
740

Auf allen Pfaden, daß des Kampfs ihn reuen soll!

Doch wird der Schwur gehalten, wird Athene's Stadt

Von ihnen stets mit bundestreuem Speer geehrt,

So werd' ich ihnen doppelt hold und gnädig sein.

Nun fahre wohl, o Göttin, sammt dem Volk der Stadt:
745

Den Feinden unentrinnbar steht im Sturm der Schlacht,

Die Freunde schirmend, eurem Speer zum Siegesruhm!

(Orestes geht ab.)

Chor
Chorgesang.

Geschlecht der neuen Götter, ha! Du tratst altes Recht

Tollkühn mit Füßen, und entwand'st es meiner Hand.

Und ich, beschimpft, ich Arme, schütte zornentbrannt
750

Auf dies Land, o Graun!

Schütte rachglühend hier Gift hinab aus meiner Brust;

Es strömt hin in's Land, vertilgt alle Saat;

Die Flur, o Rache!

Umſpinnt dürres Moos, von Laub nackt und Frucht,
755

Und streut des Todes Flecken durch die Gau'n umher.

Wir klagen? Was thun wir? Es höhnt uns das Volk aus.

Uns traf herbes Leid, o Graun! schweres Weh,

Der Nacht Töchter, uns, die schmachvoll gekränkten.

Athene.

Folgt meinem Rath, ertragt es ohne schweren Groll!
760

Nicht überwunden seid ihr: gleiche Stimmenzahl

Entschied gerecht den Handel, ohne Schmach für euch.

Ein leuchtend Zeugniß sandte ja Zeus selbst an uns,

Und der die That geboten, er bezeugte selbst,

Nicht büßen dürf' Orestes, der die That gethan.
765

So schüttet ihr auch eures Grolles Schwere nicht

Auf dieses Land aus, zürnet nicht, tilgt nicht die Frucht

Der Felder, Gifthauch strömend aus ergrimmter Brust,

Der grausam, scharfer Schneide gleich, die Saaten frißt.

Denn ich gelob' euch heilig, daß ein Tempel euch,
770

Ein Heiligthum an rechter Stätte werden soll,

Wo ihr an Opferherden thront in Strahlenglanz,

Von dieses Landes Bürgern hochverherrlichet.

Chor
Chorgesang.

Geschlecht der neuen Götter, ha! Du tratst altes Recht

Tollkühn mit Füßen, und entwand'st es meiner Hand.
775

Und ich, beschimpft, ich Arme, schütte zornentbrannt

Auf dies Land, o Graun!

Schütte rachglühend hier Gift hinab aus meiner Brust;

Es strömt hin in's Land, vertilgt alle Saat;

Die Flur, o Nache!
780

Umspinnt dürres Moos, von Laub nackt und Frucht,

Und streut des Todes Flecken durch die Gau'n umher.

Wir klagen? Was thun wir? Es höhnt uns das Volk aus.

Uns traf herbes Leid, o Graun! schweres Weh,

Der Nacht Töchter, uns, die schmachvoll gekränkten.
785

Athene.

Niemand beschimpft euch; nicht in schwerem Grimme denn,

Göttinnen, schafft der Menschen Land zur Wildniß um!

Auf Zeus vertrau' ich - was bedarf's der Rede noch? -

Nur ich von allen Göttern weiß die Schlüssel ja

Zum Hause, wo sein Wetterstrahl verschlossen ruht.
790

Doch dessen braucht's nicht; folge du nur meinem Rath,

Und frevlen Mundes böse Saat, aus welcher nur

Unheil emporkeimt, streue nicht auf dieses Land.

Der schwarzen Woge bittern Zorn besänftige,

Du, die bei mir in hohen Ehren thronen soll!
795

Einst, wenn du dieses weiten Landes Erstlinge

Als Opfer um der Kinder, um der Ehen Glück

Empfängst auf immer, lobst du mich für diesen Rath.

Chor
Chorgesang.

Weh! Daß mich solches traf!

Daß ich Urgewalt, beschimpft, allverhaßt,
800

Unter die Erde muß!

Von Zorn wallt die Brust, von Grimm ohne Maß.

Ach, ach! Weh, weh!

Ha, welch wilder Schmerz mir die Seele durchbohrt!

Vernimm, Mutter Nacht,

Den Groll! Göttertrug, unüberwindlich, hat
805

Das uralte Recht um Nichts uns geraubt.

Athene.

Den Zorn vergeb' ich dir; die ältre bist du ja,

Wiewohl du darum keineswegs die klügre bist.

Auch mir verlieh Kronion nicht unweisen Sinn.

Ihr aber werdet, ziehet ihr in fremdes Land,
810

Nach diesem Land euch sehnen, das verkünd' ich euch.

Denn stets an Ehren reicher wird die Folgezeit

Für meine Bürger werden; wenn du deinen Sik

Einnahmst, Erechtheus' Hause nah, wohl wirst du dann

Von Männern hochgefeiert und von Frauen sein,
815

Wie du von andern Menschen nie gefeiert wirst.

Drum wirf in meine Gauen nicht den blutigen

Weystein des Haders, der das Jünglingsherz bethört,

Aufregt zu trunkner Raserei die Nüchternen.

Entflamme nicht, wie grimmer Hähne Sinn, zur Wuth
820

Der Bürger Herzen, daß der Schlachtengott sie nicht

Im eignen Stammland unter sich zum Kampf empört.

Auswärts entbrenne, nicht am eignen Herd, der Krieg,

Wo Lust nach Heldenruhme groß sich offenbart;

Nach Hahnenkämpfen auf dem Hof verlang' ich nicht.
825

So schöne Gaben winken euch aus meiner Hand,

Wohlthuend, Wohlthat nehmend, wohl geschmückt mit Ruhm,

Antheil zu haben an dem gottgeliebten Land.

Chor
Chorgesang.

Weh! Daß mich solches traf!

Daß ich Urgewalt, beschimpft, allverhaßt,
830

Unter die Erde muß!

Von Zorn wallt die Brust, von Grimm ohne Maß.

Ach, ach! Weh, weh!

Ha, welch wilder Schmerz mir die Seele durchbohrt!

Vernimm, Mutter Nacht,

Den Groll! Göttertrug, unüberwindlich, hat
835

Das uralte Recht um Nichts uns geraubt.

Athene.

Nicht müde werd' ich, rathe dir zum Heile nur;

Nie sollst du sagen, du, die greise Göttin, seist

Von mir, der jüngern, und dem Volke meiner Stadt

Ungastlich schmachvoll weggejagt aus diesem Land.
840

Nein, wenn dir Peitho's hehre Macht als heilig gilt

In meines Mundes Schmeichelton und Zauberlaut,

So bleibst du hier im Lande: doch, verschmähst du dies,

Dann wär' es Unrecht, wolltest du auf diese Stadt

Groll oder Unmuth wälzen und ihr Leides thun.
845

Dir steht ja frei, dich reichen Grundbesiyes hier

Zu freu'n, nach Würden hochverehrt in alle Zeit.

Die Chorführerin.

Athene, Herrin, welchen Siz bestimmst du mir?

Athene.

Der frei von allem Jammer ist. Du nimm ihn an.

Die Chorführerin.

Gesezt, ich nähm' ihn: was für Ehre bleibt mir dann?
850

Athene.

Nie soll ein Haus der Menschen ohne dich gedeih'n.

Die Chorführerin.

Du willst zu solcher Höhe mich der Macht erhöh'n?

Athene.

Dem, der dir huldigt, bauen wir des Glückes Haus.

Die Chorführerin.

Und bist du dessen Bürge mir für alle Zeit?

Athene.

Ich kann ja nicht verheißen, was sich nicht erfüllt.
855

Die Chorführerin.

Dein Wort erweicht mich, glaub' ich, und mein Groll entflieht.

Athene.

So wirbst du manche Freunde wohl im Lande dir.

Die Chorführerin.

Was aber soll ich segnend diesem Land erfleh'n?

Athene.

Daß Alles, was zum Ziele schönen Sieges führt,

Ihm werde, was die Erde, was des Meeres Thau
860

Gebiert und was der Himmel; daß Windhauche frisch

Im Sonnenglanze segnend durch die Fluren zieh'n;

Daß meines Volkes Heerden und Gefilde rings

In reicher Fülle wohlgedeih'n ohn' Unterlaß,

Und süßer Hoffnung Saaten blüh'n im Mutterschooß.
865

Die Frevler aber schaffe schonungslos hinaus.

Denn gleich dem treuen Gärtner mag ich's gerne seh'n,

Wenn, unversehrt von diesen, blüht der Guten Stamm.

Das sei denn deines Amtes! Ich will unverrückt

In Ares' glorreichkühnem Streit mit Siegesruhm
870

Vor allen Menschen diese Stadt verherrlichen!

Erster Halbchor.
Erste Strophe.

English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

883. πολισσούχοι , see note on 1. 775.

887. σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν , dramatic [if I persuade you], 'well then, abide.' [The dé in apodosis is originally Epic usage, common in the Poets: so Ag. 1061 εἰ δὲ μὴ δέχει λόγον, σὺ δ᾽ ἀντὶ φωνῆς, κ.τ.λ.]

890. γαμόρῳ: . Doric form for γεώμορος.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-664-1 καμοῦμαι:

καλοῦμαι

Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-665-1 πολισσούχων:

πολισσοῦχον

error Ald. Inde

πολισσούχος

Turn.

mvp-comment-666-1 NA: Ita haec construenda sunt,

εἰ πειθοῦς γλώσσης ἐμῆς ἁγνὸν σέβας ἐστί σοι μείλιγμα καὶ θελκτήριον

mvp-comment-667-1 μένοις:

μένεις

, supra adscripto

οις

, G.

mvp-comment-668-1 θέλεις:

θέλεις

Aug. G. Ven. Flor. Ald. Rob. Τurn.

θέλης

, supra adscripto

ει

, Μ.

θέλς

Farn.

mvp-comment-669-1 οὐτἂν:

οὐτὴν

Wellauerus. Libri

οὔτ᾽ ἄν

mvp-comment-670-1 ἐπιρρέποις:

ἐπιρρέποις

Μ. Aug. Rob. Turn.

ἐπιρρέπεις

G. Ald.

ἐπιρρέπειν

Ven. Flor. Farn.

πόλοι

Rob.

mvp-comment-671-1 κότον τιν᾽:

κότον τε ἢ

G. Ald. sed in G.

τε

τo

factum est.

κότον πότ'

inde fecit Turn. Ceteri recte

κότον τίν'

vel

κότον τιν'

mvp-comment-672-1 τῆσδε γαμόρῳ:

τῆσδε γαμόρῳ

recte Dobraeus.

τῇδέ γ'

(vel

τῆδε γ'

)

ἀμοίρου

M. Par. Aug. G. Ven. Flor.

τῇδε δ᾽ ἀμοίρου

Rob.

τῇδε γ' ἀμοίρῳ

Farn.

τῇδέ γ' εὐμοίρου

Turn.

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus

mvp-comment-265-1 ἁγνόν] Perhaps ἁγνῆς, ‘if you have any respect for holy Persuasion, or for the eloquence of the Virgin- Goddess.

mvp-comment-266-1 τίνα κ.τ.λ.] There is a pause for deliberation. The nature of the new abode, its privileges, and the guaranty for their endurance, are points of inquiry before the final acceptance.

Selected scholia accompanying Blass's Eumenides (OCR draft) (The mixed Greek, Latin, and German scholia register printed with Friedrich Blass's 1907 edition, aligned to O. L. Smith's later recensional editions.) focus

mvp-comment-314-1 τὸ ἑξῆς, πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ καὶ πολισσούχων βροτῶν θεὸς παλαιὰ ἄτιμος ἔρρειν.

mvp-comment-315-1 εἰ πείθηι τῶι μειλίγματι τῆς ἐμῆς γλώσσης, παράμεινον καὶ τῶν καταλεχθέντων ἀγαθῶν μεταλάμβανε· εἰ δὲ μὴ πείθηι, ἴσθι μὴ βλάψουσα πόλιν.

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-428-1 Wecklein 1888, p. 306

mvp-comment-428-2 Kommos, Aussöhnung der gekränkten und tief ergrimmten Erinyen durch die begütigenden Worte der Athena. Der Chor singt zwei Strophen, die er als Antistrophen wiederholt. Jeder Strophe und Antistrophe folgen 13 Verse der Athena, wornach die Partie mit 12 Versen Stichomythie und 12 Versen einer ῥῆσις der Athena abgeschlossen wird. Vgl. zu Ag. 1435 .

mvp-comment-467-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-467-2 λέγουσα ταγαθά d. i. begütigend.

mvp-comment-468-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-468-2 πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ καὶ πολισσούχων βροτῶν (s. v. a. ἀστῶν) bei ἔρρειν, weil dieses passive Bedeutung hat. Vgl. auch zu οἰχνεῖν ἀτίετον 841 f. ἀπόξενος πέδου wie Ag. 1281 , Cho. 1040 , aber dort ,,aus diesem Lande verbannt in die Fremde", hier ,,von diesem Lande ungastlich weggewiesen."

mvp-comment-469-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-469-2 Vgl. frg. 134 D. σέβας δὲ μηρῶν ἁγνὸν οὐκ ἐπῃδέσω, Soph. Oed. T. 830 ὦ θεῶν ἁγνὸν σέβας, Phil. 1289

ἁγνὸν Ζηνὸς ὑψίστου σέβας

, Eur. Kykl. 580

τὸ πᾶν τε δαιμόνων ἁγνὸν σέβας

. Nach diesem V. ist, wie Butler bemerkt hat, eine Lücke; zur Zahl 13 fehlen zwei Verse. Der Gedanke ist:,,so dürfte meiner Zunge erweichende Besänftigung hinreichend sein dich zu überreden."

mvp-comment-470-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-470-2 σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν: diese Worte führen nur zu dem neuen Gedanken über; es könnte auch heifsen: μάλιστα μὲν οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ κτἑ. Den Imperativ wie er 226 σὺ δ᾽ οὖν δίωκε, Eur Herc. 726 σὺ δ᾽ οὖν ἔθ᾽· ἔρχῃ δ᾽ οἱ χρεών, Rhes. 868 σὺ δ᾽ οὖν νόμιζε ταῦτ᾽, ἐπείπερ σοι δοκεῖ steht, vertritt hier der Potentialis.

mvp-comment-470-3 ¹

mvp-comment-471-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-471-2 ἐπιρρέποις: zu Ag. 261 . Während πόλει zu ἐπιρρέποις gehört, steht croata in engerer Verbindung mit μῆνιν .. βλάβην.

mvp-comment-471-3 ²

mvp-comment-472-1 Wecklein 1888, p. 312

mvp-comment-472-2 δικαίως d. i. vollberechtigte Besitzerin zu sein. - Für τιμωμένῃ hat es vielleicht ursprünglich - παμένῃ (d. i. κεκτημένῃ τὴν χθόνα) geheifsen.

Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus

πολισσούχοι , see note on l. 775

mvp-sidgwick-408-1-1 The soothing and spell of my tongue is in apposition to the Majesty of Persuasion, Πειθοῦς σέβας. The whole sentence is in the imaginative grandiloquent style, and simply means if I can persuade you.

σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν , dramatic [if I persuade you], well then, abide. [The dé in apodosis is originally Epic usage, common in the Poets: so Ag. 1061

εἰ δὲ μὴ δέχει λόγον, σὺ δ᾽ ἀντὶ φωνῆς, κ.τ.λ.

]

γαμόρῳ: . Doric form for γεώμορος.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ' ἀπὸ γνώμης φέρειν. ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων, 605

Χορὸς Εὐμενίδων ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ' ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται,

Ἀθηνᾶ τί γὰρ πρὸς ὑμῶν, πῶς τιθεῖσ' ἄμορφος ὦ,

Χορὸς Εὐμενίδων ἤκουσα θ' ὧν ἤκουσα τ'· ἐν δὲ καρδίᾳ

Ἀπόλλων ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ξένοι. 610

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Χορὸς Εὐμενίδων καὶ μὴν βαρεῖαν, τήν δ' ὁμιλίαν χθονὸς, ξύμβουλος εἰμὶ, μὴ δαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἀγώ τε χρησμοὺς, τοὺς ἐμούς τε, καὶ διὸς, ταρβεῖν κελεύω, μηδ' ἀκαρπώτους κτίσαι,

Χορὸς Εὐμενίδων ἀλλ' αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις. 645 μαντεῖα δ' οὐκ ἔθ' ἁγνὰ μαντεύσῃ μένων

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατὴρ τισφάλλεται βουλευμάτων. πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς ἰξίονος.

Χορὸς Εὐμενίδων λέγεις, ἐγὼ δὲ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρα τῇδ' ὁμιλήσω πάλιν, 650

Ἀπόλλων ἀλλ' ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις, θεοῖς ἄτιμος εἶ σὺ, νικήσω δ' ἐγὼ,

Χορὸς Εὐμενίδων τοιαῦτ' ἔδρασας καὶ φέρητος ἐν δόμοις, μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ' εὐεργετεῖν. 655

Ἀπόλλων ἄλλως τε πάντως χ’ ὡς τε δεόμενος τύχοι;

Χορὸς Εὐμενίδων σύ τοι παλαιὰς δαίμονας καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς,

Ἀπόλλων σύ τοι τάχ’ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος. ἐμῇ ὂν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσι βαρὺ, 660

Χορὸς Εὐμενίδων ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβύτιν νέος δίκης γενέσθαι τῆσδ’ ἐπήκοος μένω. ὡς ἀμφίβολος ἔσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης ὦ φοῖβ’ ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Χορὸς Εὐμενίδων ὦ νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ’ ὁρᾷς τάδε; 675

Ὀρέστης νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ’ ἢ φάος βλέπειν.

Χορὸς Εὐμενίδων ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ’ ἐκ πέφευγεν αἵματος δίκην. ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων,

Ὀρέστης ὦ παλλάς. ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους, καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον, σύτοι 685

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Χορὸς Εὐμενίδων στενάξω. τί ῥέξω. γένωμαι δύσοιστα. πολίταις ἔπαθον. ἰὼ μεγάλατοι κόραι δυστυχεῖς. νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ οὐκ ἔστ' ἄτιμοι, μή δ' ὑπερθύμως ἄγαν, θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα. 745

Ἀθηνᾶ / Χορὸς Εὐμενίδων ἔχουσ’ ἐς αἰεὶ τόνδ’ ἐπαινέσεις λόγον.

Χορὸς Εὐμενίδων / Ἀθηνᾶ παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. ἤτοι καματοῖσι λέ-

Χορὸς Εὐμενίδων ἄνασσ᾽ ἀθάνα τίνα με φῂς ἔχειν ἕδραν. 805

ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Ἀθηνᾶ πάσης ἀπήμον’ ὀϊζύος. σὺ δ’ οὖν σύ,

Χορὸς Εὐμενίδων καὶ δὴ δέδεγμαι, τίς δέ μοι τιμὴ μένει.

Ἀθηνᾶ ὡς μήτ’ τιν’ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

Χορὸς Εὐμενίδων σὺ τότ’ πράξεις, ὥς τε μεσθένειν τόσον;

Ἀθηνᾶ τῷ γὰρ σέβον τι συμφορὰς ὀρθώσομεν. 810

Χορὸς Εὐμενίδων καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσῃ χρόνου;

Ἀθηνᾶ ἔξεστιν γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ,

Χορὸς Εὐμενίδων θέλξειν μ’ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου,

Ἀθηνᾶ τοιγὰρ κατὰ χθόν’ οὖσ’ ἐπικτήσῃ φίλους,

Χορὸς Εὐμενίδων τί οὖν μ’ ἄνωγας τῇδ’ ἐφυμνῆσαι χθονί. 815

Χορὸς Εὐμενίδων τοιαῦτασ ἔστοι. τῶν ἀρειφάτων δ’ ἐγὼ

Ἀθηνᾶ πρεπτῶν ἀγόνων, οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ τὴν ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

Αθ. ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων. 675

ΧΟ. ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ. τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ?

ΧΟ. ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι. 680

ΧΟ. καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ. κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ. ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

ΑΠ. ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

ΧΟ. λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. 720

ΑΠ. ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ. τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις· Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ. οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, 725 ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ. σύ τοι παλαιὰν διανομὴν καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ. σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν. 730

ΧΟ. ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

ΟΡ. ὦ Φοῖβ' ῎Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται?

ΧΟ. ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶς τάδε? 745

ΟΡ. νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

ΧΟ. ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΠ. πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι, τὸ μἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει. γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα, 750 βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Αθ. ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην· ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΧΟ. ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν?

Αθ. πάσης ἀπήμου οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ. καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει?

Αθ. ὡς μή τιν οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν. 895

ΧΟ. σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον?

Αθ. τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ. καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσει χρόνου?

Αθ. ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ. θέλξειν μ᾽ ἔοικας καὶ μεθίσταμαι κότου. 900

Αθ. τοιγὰρ κατὰ χθόν οὖσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

ΧΟ. τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί?

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούςδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ' ἀπὸ γνώμης φέρειν.

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων,
605

Χορὸς Εὐμενίδων

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ' ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται,

Ἀθηνᾶ

τί γὰρ πρὸς ὑμῶν, πῶς τιθεῖσ' ἄμορφος ὦ,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἤκουσα θ' ὧν ἤκουσα τ'· ἐν δὲ καρδίᾳ

Ἀπόλλων

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε ξένοι.
610

Χορὸς Εὐμενίδων

καὶ μὴν βαρεῖαν, τήν δ' ὁμιλίαν χθονὸς,

ξύμβουλος εἰμὶ, μὴ δαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἀγώ τε χρησμοὺς, τοὺς ἐμούς τε, καὶ διὸς,

ταρβεῖν κελεύω, μηδ' ἀκαρπώτους κτίσαι,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις.
645

μαντεῖα δ' οὐκ ἔθ' ἁγνὰ μαντεύσῃ μένων

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατὴρ τισφάλλεται βουλευμάτων.

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς ἰξίονος.

Χορὸς Εὐμενίδων

λέγεις, ἐγὼ δὲ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρα τῇδ' ὁμιλήσω πάλιν,
650

Ἀπόλλων

ἀλλ' ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις,

θεοῖς ἄτιμος εἶ σὺ, νικήσω δ' ἐγὼ,

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιαῦτ' ἔδρασας καὶ φέρητος ἐν δόμοις,

μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ' εὐεργετεῖν.
655

Ἀπόλλων

ἄλλως τε πάντως χ’ ὡς τε δεόμενος τύχοι;

Χορὸς Εὐμενίδων

σύ τοι παλαιὰς δαίμονας καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς,

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ’ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος.

ἐμῇ ὂν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσι βαρὺ,
660

Χορὸς Εὐμενίδων

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβύτιν νέος

δίκης γενέσθαι τῆσδ’ ἐπήκοος μένω.

ὡς ἀμφίβολος ἔσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης

ὦ φοῖβ’ ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὦ νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ’ ὁρᾷς τάδε;
675

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ’ ἢ φάος βλέπειν.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ’ ἐκ πέφευγεν αἵματος δίκην.

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων,

Ὀρέστης

ὦ παλλάς. ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους,

καὶ γῆς πατρῴας ἐστερημένον, σύτοι
685

Χορὸς Εὐμενίδων

στενάξω. τί ῥέξω. γένωμαι δύσοιστα.

πολίταις ἔπαθον. ἰὼ μεγάλατοι

κόραι δυστυχεῖς. νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς.

Ἀθηνᾶ

οὐκ ἔστ' ἄτιμοι, μή δ' ὑπερθύμως ἄγαν,

θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα.
745

Ἀθηνᾶ / Χορὸς Εὐμενίδων

ἔχουσ’ ἐς αἰεὶ τόνδ’ ἐπαινέσεις λόγον.

Χορὸς Εὐμενίδων / Ἀθηνᾶ

παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. ἤτοι καματοῖσι λέ-

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄνασσ᾽ ἀθάνα τίνα με φῂς ἔχειν ἕδραν.
805

Ἀθηνᾶ

πάσης ἀπήμον’ ὀϊζύος. σὺ δ’ οὖν σύ,

Χορὸς Εὐμενίδων

καὶ δὴ δέδεγμαι, τίς δέ μοι τιμὴ μένει.

Ἀθηνᾶ

ὡς μήτ’ τιν’ οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.

Χορὸς Εὐμενίδων

σὺ τότ’ πράξεις, ὥς τε μεσθένειν τόσον;

Ἀθηνᾶ

τῷ γὰρ σέβον τι συμφορὰς ὀρθώσομεν.
810

Χορὸς Εὐμενίδων

καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσῃ χρόνου;

Ἀθηνᾶ

ἔξεστιν γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ,

Χορὸς Εὐμενίδων

θέλξειν μ’ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου,

Ἀθηνᾶ

τοιγὰρ κατὰ χθόν’ οὖσ’ ἐπικτήσῃ φίλους,

Χορὸς Εὐμενίδων

τί οὖν μ’ ἄνωγας τῇδ’ ἐφυμνῆσαι χθονί.
815

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιαῦτασ ἔστοι. τῶν ἀρειφάτων δ’ ἐγὼ

Ἀθηνᾶ

πρεπτῶν ἀγόνων, οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ

τὴν ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν.

Αθ.

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.
675

ΧΟ.

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Αθ.

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ?

ΧΟ.

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

ΧΟ.

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

ΑΠ.

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

ΑΠ.

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

ΧΟ.

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

ΑΠ.

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ.

ΧΟ.

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

ΑΠ.

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι;

ΧΟ.

σύ τοι παλαιὰν διανομὴν καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

ΑΠ.

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

ΧΟ.

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

ΟΡ.

ὦ Φοῖβ' ῎Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται?

ΧΟ.

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾶς τάδε?
745

ΟΡ.

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

ΧΟ.

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

ΑΠ.

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Αθ.

ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

ΧΟ.

ἄνασσ᾽ Ἀθάνα, τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν?

Αθ.

πάσης ἀπήμου οἰζύος· δέχου δὲ σύ.

ΧΟ.

καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει?

Αθ.

ὡς μή τιν οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν.
895

ΧΟ.

σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον?

Αθ.

τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν.

ΧΟ.

καί μοι πρόπαντος ἐγγύην θήσει χρόνου?

Αθ.

ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ.

ΧΟ.

θέλξειν μ᾽ ἔοικας καὶ μεθίσταμαι κότου.
900

Αθ.

τοιγὰρ κατὰ χθόν οὖσ᾽ ἐπικτήσει φίλους.

ΧΟ.

τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί?

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούςδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων.

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;
670

Χορός

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽· ἐν δὲ καρδίᾳ,

ψῆφον φέροντες, ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς
705

ταρβεῖν κελεύω, μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ' οὐ λαχὼν σέβεις,

μαντεῖα δ᾽ οὐκ ἔθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προςτροπαῖς Ἰξίονος;
710