Libation Bearers. Aeschylus. ed. Gottfried Hermann. Lipsiae. 1852.
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (8)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 652-782 focus
Ὀρέστης
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
1
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω: ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα
2
δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν: εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμηστρα
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ: πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήριος
5
670
στρωμνή, δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων:
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
6
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
7
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς: πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ:
“ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν᾽, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.”
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
691
Κλυταιμνήστρα
οἲ ʼγώ, κατ᾽ ἄκρας εἶπας
8
ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων
9
ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—
νῦν δ᾽ ἥπερ
10
ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.
11
Ὀρέστης
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι: τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δυσσεβείας <δ᾽
12
> ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
Κλυταιμνήστρα
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίων
13
σέθεν,
οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ
16
τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα
17
τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
719
Χορός
εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾽ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον:
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
18
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν
19
[καὶ τὸν νύχιον
20
] τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
730
ἔοικεν ἁνὴρ
21
ὁ ξένος τεύχειν κακόν:
730
τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;
λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;
Τροφος
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις
22
καλεῖν
ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ᾽ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας
†θέτο σκυθρωπῶν
23
ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ,
24
δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740
φήμης ὕφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος
25
εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ:
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἠνεσχόμην.
26
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά:
φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750
κἀκ
27
νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ
τλάσῃ:—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός:
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ
28
λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει: νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
γναφεὺς τροφεύς
29
τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί:
30
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω
31
δ᾽ ἐπ᾽ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
32
765
766
Χορός
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
Τροφός
ἦ πῶς;
33
λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
Χορός
εἰ
34
ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
Τροφός
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
Χορός
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει:
770
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ
35
φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται
36
λόγος.
Τροφός
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
Χορός
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
Τροφός
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
Χορός
οὔπω: κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
Τροφός
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
Χορός
ἄγγελλ᾽
37
ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ
38
πέρι.
780
Τροφός
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
783
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 653-782 focus
Ὀρέστης
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλʼ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδʼ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξενʼ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δʼ, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμʼ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δʼ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δʼ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμνήστρα
ξένοι, λέγοιτʼ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖά περ δόμοισι τοῖσδʼ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνή, δικαίων τʼ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δʼ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδʼ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δʼ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρʼ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτʼ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξένʼ, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτʼ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτʼ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτʼ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτʼ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δʼ εἰκὸς εἰδέναι.
690
691
Κλυταιμνήστρα
οἲ ʼγώ, κατʼ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
ὡς πόλλʼ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης—ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—
νῦν δʼ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.
Ὀρέστης
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδʼ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δυσσεβείας
δʼ ἦν ἐμοὶ τόδʼ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
Κλυταιμνήστρα
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδʼ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δʼ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδʼ ἀγγελῶν.
ἀλλʼ ἔσθʼ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγʼ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
719
Χορός
εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπʼ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνιʼ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δʼ Ἑρμῆν
καὶ τὸν νύχιον τοῖσδʼ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
730
Χορός
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730
τροφὸν δʼ Ὀρέστου τήνδʼ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;
λύπη δʼ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;
Τροφός
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστʼ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπʼ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας
θετοσκυθρωπῶν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσʼ ἐπʼ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740
φήμης ὕφʼ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτʼ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαινʼ ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδʼ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντʼ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλʼ οὔτι πω τοιόνδε πῆμʼ ἀνεσχόμην·
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δʼ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750
κἀκʼ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρʼ ἀνωφέλητʼ ἐμοὶ
τλάσῃ·—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτʼ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δʼ, οἴομαι,
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
γναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσʼ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί·
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω δʼ ἐπʼ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
765
766
Χορός
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
Τροφός
ἦ πῶς; λέγʼ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
Χορός
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
Τροφός
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
Χορός
μή νυν σὺ ταῦτʼ ἄγγελλε δεσπότου στύγει·
770
ἀλλʼ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθʼ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
Τροφός
ἀλλʼ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
Χορός
ἀλλʼ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
Τροφός
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
Χορός
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
Τροφός
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
Χορός
ἄγγελλʼ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
780
Τροφός
ἀλλʼ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 653 focus
ΟΡ.
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν ἐστὶν, Αἰγίσθου βίαν.
ΟΙΚΕΤΗΣ.
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινὸν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ.
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποϊάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήρια.
670
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδὸν,
Στρόφιος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν, εἰς ῎Αργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπὲ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, ἐς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 653 focus
Ὀρέστης
παῖ, παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
640
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αἰγίσθου βίᾳ.
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὓςπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
645
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεςφόρος,
γυνὴ στέγαρχος· ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον.
650
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχαισιν οὐκ ἐπαργέμους
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα, κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμνήστρα
ξένοι, λέγοιτ' ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖςδ᾽ ἐπεικότα,
655
καὶ θερμὰ λουτρά, καὶ πόνων θελκτηρία
στρωμνή, δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
Κλυταιμνήστρα
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
660
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σάγῃ
ἐς Ἄργος, ὥςπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στρόφιος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
665
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν', εἰς Ἄργος κίεις,
πρὸς τοὺς τεκόντας, πανδίκως μεμνημένος,
τεθνεῶτ' Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
670
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προςήκουσιν λέγων,
675
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 653 focus
ΟΡ.
Παῖ, παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον·
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ' αὖθις, ἐν δόμοις ;
τρίτον τόδ' ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν' ἐστὶν Αἰγίσθου διαί,
ΟΙΚΕΤΗΣ
Εἶέν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος ; πόθεν ;
ΟΡ.
Ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους·
τάχυνε δ', ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ' ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ' ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων —
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
γυνή
τ' ἄπαρχος
ταπαρχος
τόπ- — ἄνδρα
δ'
τ' εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνήρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
Ξένοι, λέγοιτ' ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ' ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρά, καὶ πόνων
θελκτηρία
θελκτήρια·
670
στρωμνή, δικαίων τ' ὀμμάτων παρουσία·
εἰ δ' ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ' ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
Ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ' αὐτόφορτον
οἰκείᾳ
οἰκίαι σαγῇ
675
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
[ΟΡ.]
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ' ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ' εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
« Ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν', εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ' Ὀρέστην
εἰπέ
εἶπε, μηδαμῶς λάθῃ·
εἴτ᾿ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾿ οὖν μέτοικον, ἐς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν·
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου. »
Τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον· εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ' εἰκὸς εἰδέναι.
690
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 653 focus
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
650
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΟΙ.
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
655
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ΚΛ.
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
665
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήριος
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλεώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
670
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
CHOEPHOROE.
ΚΛ.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 653 focus
ΟΡ.
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον ὦ παῖ; παῖ μάλ’ αὖ· τίς ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ’ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν’ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΠΥΛΩΡΟΣ
εἶεν· ἀκούω. ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ’, ὡς καὶ νυχτὸς ἅρμ’ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ’ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόχοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
γυνὴ †ταπαρχος† — ἄνδρα δ’ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχηισιν οὖσ’ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
1
2
3
4
5
6
7
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
ξένοι, λέγοιτ’ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ’ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνή, δικαίων τ’ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ’ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ’ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων.
στείχοντα δ’ αὐτόφορτον οἰκείαι σαγῆι
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ’ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ’ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδὸν,
Στροφίος ὁ Φωκεὺς (πεύθομαι γὰρ ἐν λόγωι),
“ἐπείπερ ἄλλως ὦ ξέν’ εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίχως μεμνημένος
τεθνεῶτ’ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθηι.
εἴτ’ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ’ οὖν μέτοικον εἰς τὸ πᾶν αἰεὶ ξένον
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.”
τοσαῦτ’ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων,
οὐκ οἶδα· τὸν τεκόντα δ’ εἰκὸς εἰδέναι.
690
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 653 focus
ΟΡΕΣΤΗΣ
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ παῖ μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
Testimonia
Actio
Apparatus Criticus
δήιοισιν δήιοις corr. Arnaldus δημόθεν δὴ ποθει et i supra e1 correxi βροτοῖς βροτῶν correxi οὐτᾶι σοῦται corr. Hermann explicat et νύσσει et ὁρμᾶι τομήν τὸ μὴ glossam correxi et sustuli πέδοι πέδον corr. Hermann παρεκβάντας παρεκβάντες corr. O. Müller οὐ θεμιστῶς (645) ἀθεμίστως Δίκας (646) δίκης προχαλκεύει (647) προσχαλ. corr. Herm. δόμοις (650) δωμάτων ἐπεισφέρει δὲ τοῖς οἴκοις τέκνον παλαιῶν αἱμάτων τίνειν (649) διμασε (651) τείνει corr. Lachmann 1
ΟΡ.
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΟΙΚΕΤΗΣ
εἶἑν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους·
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
†γυνὴ τάπαρχος, ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχηισιν οὖσ᾽ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνήρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
ξένοι λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γάρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείαι σαγῆι
675
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγωι·
„ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν᾽, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ορέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθηι·
(τὸν δ᾽ εἰ) κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
Apparatus Criticus
ὥρα ὡραι μεθιέναι corr. Dindorf τελεσφόρος τελεσφόρους †γυνὴ τάπαρχος παρχος ν. 1. sententiae convenienter Kirchhoff γυναῖκ᾽ ἀπαρκές δ᾽ τ’ δ’ Turn. λέσχηισιν λεχθεῖσιν corr. Emperius οὖσ᾽ οὐκ corr. Bothe θελκτηρία θελκτήρια; 2 οἰκείαι οἰκίαι πόδα πόδας corr. Dindorf (τὸν δ᾽ εἰ) εἴτ᾿ οὖν κομ. e proximo versu male repetitis apta substitui
ΟΡ.
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὐ κεκλαυμένου.“
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων,
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 652-781 focus
Orestes
Boy! Boy! Hear my knocking at the outer door! Who is inside? Boy! Boy! I say again, who is at home?
Again for the third time I call for some one to come out of the house, if by Aegisthus’ will it offers welcome to strangers.
655
Servant
Yes, yes, I hear. Of what land is the stranger, and whence?
Orestes
Announce me to the masters of the house, for it is in fact to them that I come bearing news.
And hurry, since the chariot of night is speeding on with darkness, and it is time for wayfarers to drop anchor in some house friendly to all guests. Tell some one to come forth who has authority over the house, the mistress in charge. But the master would be more fitting,
660
for then no delicacy in speaking makes words obscure: man speaks boldly to man and reveals his meaning without reserve.
The Servant withdraws. Clytaemestra appears at the door with a maid-servant in attendance
665
Clytaemestra
Strangers, you have only to declare your need, for we have everything that suits this house: warm baths, beds to charm away fatigue,
and the presence of honest faces. But if there is another matter requiring graver counsel, that is the concern of men, and we will communicate with them.
670
Orestes
I am a stranger, a Daulian of the Phocians. As I was on my way, carrying my pack on business of my own to
Argos
,
just as I ended my journey here,
1
a man, a stranger to me as I to him, fell in with me, and inquired about my destination and told me his. He was Strophius, a Phocian (for as we talked I learned his name), and he said to me,
675
Stranger, since in any case you are bound for
Argos
, keep my message in mind most faithfully and tell his parents Orestes is dead, and by no means let it escape you. Whether his friends decide to bring him home or to bury him in the land of his sojourn, a foreigner utterly forever,
680
convey their wishes back to me. In the meantime a bronze urn contains the ashes of a man rightly lamented. This much I tell you as I heard it. Whether by any chance I am speaking to those with whom the question rests and whose concern it is,
685
I do not know. But his parent should know the truth.
690
691
Clytaemestra
Oh no! Your story spells our utter undoing. O curse that haunts this house, so hard to wrestle down: how far forward you look! Even what was laid well out of harm’s way you bring down with your well-aimed shafts from far off,
and you strip me of those I love, utterly wretched as I am. And now Orestes: he was indeed prudent in keeping his foot out of the mire of destruction, but now mark down as having abandoned us what was once the one hope in our house of a cure for its fine revelry.
2
695
Orestes
As for me, I am sure that with hosts so prosperous I would rather have been made known and welcomed for favorable news. For where is goodwill greater than from guest to host? Yet to my mind it would have been irreverent
700
not to fulfill for friends a charge like this when I was bound by promise and hospitality pledged to me.
705
Clytaemestra
Rest assured you will receive no less a reward than you deserve nor be the less welcome to this house: someone else might just as well have brought your message.
But it is the hour when strangers who have been travelling on a long day’s journey should have their proper entertainment.
To an attendant Conduct him to the rooms where the men are hospitably lodged, him and his attendants here and his fellow-traveller, and let them be tended to there as is proper in our house.
710
I command you to do this as you shall be held to strict account. Meantime we will communicate this matter to the master of the house, and since we have no lack of friends we will confer on this occurrence.
715
719
Chorus
Ah, loyal handmaidens of the house,
low long will it be before we display the power that lies in our mouths to do Orestes service?
O hallowed earth, and hallowed barrow raised high that now lies on the royal form of the commander of the fleet,
720
now hear me, now lend me aid! Now is the hour for Persuasion with her guile to join forces with him, and for Hermes of the nether world, who works in stealth, to direct this encounter of the deadly sword.
Enter Orestes’ Nurse
725
730
O hallowed earth, and hallowed barrow raised high that now lies on the royal form of the commander of the fleet,
Our stranger, I think, is working mischief: for over there I see Orestes’ nurse all in tears. Cilissa
3
! Where are you going? Why as you set foot in the palace gate do you have a grief as an unhired companion?
730
Nurse
My mistress commands me to summon Aegisthus for the strangers
in all haste, so that he may come and learn more clearly, from man to man, these tidings that have just arrived. Indeed, before the servants, behind eyes that feigned grief she hid her laughter over what has occurred fortunately for her.
735
But the news so plainly told by the strangers means utter ruin for this house. I expect that when he hears it he will rejoice in his heart to know the story. Miserable woman that I am! How the old unbearable troubles of every sort
740
that occurred in this house of Atreus have always made my heart ache within my breast! But never yet have I endured a blow like this. For all the other troubles I bore patiently, but my beloved Orestes, on whom I spent my soul,
745
whom I took from his mother at birth and nursed, and the many and troublesome tasks, fruitless for all my enduring them, when his loud and urgent cries broke my rest.... For one must nurse the senseless thing like a dumb beast, of course one must, by following its humor.
750
For while it is still a baby in swaddling clothes, it has no speech at all, whether hunger moves it, or thirst perhaps, or the call of need: children’s young insides work their own relief. I would anticipate these needs. Yet many a time, I think, having to wash the child’s linen because of my own errors,
755
laundress and nurse had the same function. It was I who, with these two handicrafts, received Orestes for his father. And now, wretch that I am, I hear that he is dead. But I am on my way to fetch the man who wrought destruction on
760
our house, and he will be glad enough to hear this news.
765
766
Chorus
Then arrayed how does she tell him to come?
Nurse
Arrayed how? Say it again so that I may catch your meaning better.
Chorus
With his guards or perhaps unattended?
Nurse
She tells him to come with his retinue of spearmen.
Chorus
Well, do not give this message to our loathed master, but with all haste and with a cheerful heart tell him to come himself, alone, so that he may be told without alarm. For in the mouth of a messenger a crooked message is made straight.
4
770
Nurse
What! Are you gladdened at heart by the present news?
Chorus
Why not, if Zeus at last may cause our ill wind to change?
775
Nurse
But how can that be? Orestes, the hope of our house, is gone.
Chorus
Not yet; he would be a poor prophet who would so interpret.
Nurse
What are you saying? Do you know something beyond what has been told?
Chorus
Go, deliver your message! Do what you are asked to do!
The gods take care of what they take care of.
780
Nurse
Well, I will go and do your bidding. With the gods’ blessing may everything turn out for the best!
Exit
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 653 focus
DOMESTIC
Well, well—I hear you. What countryman is the stranger? whence comes he
3
?
ORESTES
Bear word to the masters of the mansion, unto whom I am come and am bringing news; and be quick, since also night's dusky car is speeding on, and 'tis time for wayfarers to let go their anchor in houses that welcome all strangers. Let there come forth some lady-mistress of the house, that hath power: but it were more decorous that a man should [come to us], for that bashfulness does not in the course of conversation make words obscure: man is wont to speak with confidence to man, and expresses his thoughts with certainty.
CLYTEMNESTRA
Guests, say whatsoever is necessary; for there are at hand things such as beseem this dwelling of ours, both warm baths
4
, and the couch that soothes fatigues, and the presence of benignant eyes. But if ye are bound to transact any other business that requires somewhat of consultation, this is the concern of men, to whom we will communicate it.
ORESTES
I am a stranger of Daulis, come from the Phocians; and as I was journeying to Argos, self freighted with my own baggage, just as I set forth hither on foot, a stranger who met me said to me a stranger, after having particularly inquired and clearly explained to me my road, Strophius the Phocian,—for I ascertain his name in course of conversation:—“Since on other business, stranger, thou art going to Argos, tell his parents that Orestes is dead, strictly remembering it, let it by no means be forgotten; whether the determination of his friends shall prevail to convey him away, or whether to bury him in the land of his sojourn, altogether estranged for ever, bring back with thee their commands on this subject; for now the sides of a brazen urn conceal the ashes of the man who hath been duly bewailed." Thus much I tell thee as I heard it. And whether I am speaking to the heads of the family and to his relations I know not, but it is proper that his parents know it.
ELECTRA
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 653 focus
ORESTE.
Oreste et Pylade rentrent par la gauche et se dirigent vers le palais. Ils sont suivis d'un ou deux serviteurs qui portent leurs bagages.
Esclave, esclave, entends frapper aux portes de la cour. N'y a-t-il personne au palais? Esclave, esclave,
encore un coup! Voilà trois fois que j'appelle: que quel- qu'un sorte enfin, si la maison, sous Égisthe, pratique l'hospitalité.
La porte s'ouvre.
encore un coup! Voilà trois fois que j'appelle: que quel- qu'un sorte enfin, si la maison, sous Égisthe, pratique l'hospitalité.
L'ESCLAVE.
Voilà! j'écoute. De quel pays est l'étran- ger? d'où vient-il ?
ORESTE.
Répète ces mots à ceux qui commandent ici
et pour qui je viens porteur de nouvelles — mais hâte-toi, car le char ténébreux de la nuit se hâte aussi, et l'heure est venue pour le voyageur de laisser tomber l'ancre dans les logis ouverts à l'étranger — « Qu'un des maîtres de la maison daigne donc venir, une femme ayant autorité ici
ou plutôt un homme; car alors nulle gêne au cours de l'entretien n'obscurcit les propos : l'homme avec l'homme parle sans crainte et tient un clair langage. »
Clytemnestre sort du palais.
et pour qui je viens porteur de nouvelles — mais hâte-toi, car le char ténébreux de la nuit se hâte aussi, et l'heure est venue pour le voyageur de laisser tomber l'ancre dans les logis ouverts à l'étranger — « Qu'un des maîtres de la maison daigne donc venir, une femme ayant autorité ici
ou plutôt un homme; car alors nulle gêne au cours de l'entretien n'obscurcit les propos : l'homme avec l'homme parle sans crainte et tient un clair langage. »
CLYTEMNESTRE.
Étrangers, dites ce qu'il vous faut. Vous trouverez dans ce palais ce qu'on est en droit d'y
attendre: un bain chaud, un lit qui endormira vos fatigues, et l'accueil d'un regard loyal. Si vous venez pour chose sérieuse, c'est l'affaire des hommes, à qui nous en référe- rons.
attendre: un bain chaud, un lit qui endormira vos fatigues, et l'accueil d'un regard loyal. Si vous venez pour chose sérieuse, c'est l'affaire des hommes, à qui nous en référe- rons.
ORESTE.
Étranger, je viens de Daulis, en Phocide.
Mais, comme je faisais route vers Argos, chargé de mon
LES CHOÉPHORES
Mais, comme je faisais route vers Argos, chargé de mon
[ORESTE]
bagage
2
, dans l'équipage même où je débarque ici
3
, soudain, sans me connaître et sans m'être connu, un homme m'aborde, et, après m'avoir parlé de son voyage, questionné sur le mien, voici ce que me dit Strophios de Phocide — j'appris
son nom en causant — « Puisque aussi bien tu vas à Ar- gos, étranger, sans faute, songe à dire aux parents d'Oreste qu'il n'est plus; ne l'oublie pas, de grâce. L'avis prévaudra- t-il parmi les siens de le ramener auprès d'eux ? ou au con- traire de l'enterrer chez nous, étranger devenu notre hôte
à tout jamais ? rapporte-moi leurs ordres. A cette heure, les flancs d'une urne d'airain enferment ses cendres pleurées comme il convient. » Je t'ai répété tout ce qu'il m'a dit
4
. Parlé-je à des parents qualifiés pour m'entendre ? je l'i-
gnore, mais qui lui a donné le jour, sans doute, ne l'ignore pas
5
.
son nom en causant — « Puisque aussi bien tu vas à Ar- gos, étranger, sans faute, songe à dire aux parents d'Oreste qu'il n'est plus; ne l'oublie pas, de grâce. L'avis prévaudra- t-il parmi les siens de le ramener auprès d'eux ? ou au con- traire de l'enterrer chez nous, étranger devenu notre hôte
à tout jamais ? rapporte-moi leurs ordres. A cette heure, les flancs d'une urne d'airain enferment ses cendres pleurées comme il convient. » Je t'ai répété tout ce qu'il m'a dit 4 . Parlé-je à des parents qualifiés pour m'entendre ? je l'i-
gnore, mais qui lui a donné le jour, sans doute, ne l'ignore pas 5 .
CLYTEMNESTRE.
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 653 focus
SERVANT.
Forbear, I hear, Who art thou, and from whence?
ORESTES.
Go tell the lords of this fair house, to them
I come, charg’d with ſtrange tidings:
735
haſte;
For now the ſable chariot of the night
Rolls on apace; and the dark hour exhorts
The way-ſpent traveller to repoſe beneath
The hoſpitable roof.
740
Call forth the matron,
That has the charge of these domestic cares;
More decent, if a man; for modesty
There checks the falt'ring tongue, but to a man
More confident a man ſpeaks free and open.
745
CLYTEMNESTRA, ORESTES, PYLADES, ELECTRA, CHORUS. CLYTEMNESTRA.
Speak, ſtrangers, what your wants
x
; here ſhall you find
All that becomes an house like this; warm baths
Refreshment of your toils, the well-ſpread couch
Inviting ſoft repoſe, and over all
CLYTEMNESTRA.
An eye regarding justice. If your buſineſs
750
Be of more serious import, aſking counsel,
The province this of men; we will inform them.
ORESTES.
A Phocian am I, from the town of Daulis
y
.
Occasions of my own call’d me to Argos,
Nor aſk’d a better dreſs, than this coarse garb
755
Familiar to me:
onwards as I travel’d
I met a man unknown, myself to him
Unknown; he courteous queſtion’d me how far
I journey’d, and inform’d me of my way,
760
Strophius of Phocis, so I chanc'd to learn;
“Stranger, ſays he, ſince buſineſs of thy own
“Leads thee to Argos, let me charge thy honour
“To tell his parents that the young Oreſtes
“Is dead.
765
Forget it not. Whether his friends
“With ſolemn obſequies will fetch him hence,
“Or in eternal reſt our friendly earth
“Shall lay him in her hoſpitable bosom,
“Bring back their pleasure;
770
for the brazen urn
“Now holds the ashes of the honour'd youth,
“Whom we lament.”
This, faithful to my charge,
Have I deliver’d; if to kindred ears,
775
And those, whoſe pow’r is ſovereign here, I know not.
But it is meet his parent knew the event.
ELECTRA.
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 653 focus
SERVO
Ho sentito! Chi sei? Donde giungi, ospite?
ORESTE
La mia venuta ai tuoi signori annunzia,
e che novelle ad essi reco. Sbrígati:
ché della notte il tenebroso carro
530
s'affretta in cielo, e tempo è già che l'àncora
i vïatori in tetti ospiti gittino.
Venga qualcuno della casa, o donna
che vi presieda, o meglio un uom: ché allora,
nel discorso, il pudor cieche non rende
535
le parole; ma l'uom con l'uomo parla
liberamente, e chiaro il tutto esprime.
Dalla reggia esce
CLITENNESTRA
Ospiti, dite che vi occorre. Tutto
che a simil reggia si conviene, è pronto:
e caldi bagni, e letti che ristorino
540
dalla fatica, e sorridenti visi.
Se poi si chiede maggior cosa, è compito
d'uomini; ed io ne li farò partecipi.
ORESTE
Straniero io son, della focese Daulide;
e venivo, recando il mio fardello,
545
ad Argo. Or, come il piede alla via mossi,
in un uom m'imbattei: non m'era noto,
né gli ero noto. Ei la sua via mi disse,
e mi chiese la mia. Parlando, seppi
ch'era Strofio focense. « O forestiere,
550
giacché, mi disse, ad Argo vai, la morte
d'Oreste, annuncia ai genitori. Fa'
di non dimenticarlo. O sia che bramino
i cari suoi di riaverlo in patria,
o che meteco ed ospite in eterno
555
resti qui seppellito. E tu riportami
gli ordini loro. Intanto il cavo fianco
del lebète di bronzo accoglie il cenere
dell'uomo tanto lagrimato ».
Questo
560
mi disse, e questo dico. Ora non so
se ai signori parlai, se ai suoi parenti;
ma tutto al padre riferire è d'uopo.
CLITENNESTRA
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 653 focus
Puer.
Esto, audio. cuias es hoſpes? unde?
Ore.
Nuncis illis dominis domus,
610
Ore.
Ad quos uenio, fero noua uerba.
Festina uerò nam currus noctis impellitur
Tenebroſus. uide uerò mercatores diſcedere
Anchoram in ædibus recipientibus hoſpites.
Exeat aliqua domorum gubernatrix
615
Mulier, præfects, uirum uerò meliorem exire iubeat.
Pudore affectus enim in dictis non obſcura
Verba facit. dixit confidens uir
Ad uirum ſignificauitq; manifestum fignum.
Cl.
Hospites diceretis ſi oportet, adſunt enim
620
Quædam domi in his ædibus conceſsa
Et calida lauacra, & laborum oblectamenta,
Lectus, iustorumq; oculorum libertas.
Si aliud agere oportet conſultorum
Virorum, hoc est opus, quibus participamus.
625
Ore.
Hospes enim ſum Dauliensis ex Phocēſibus.
Euntem cum mercibus proprio ſcuto
Argos quemadmodum hunc adduxi pedes,
Ignotus ad ignotum dixit conijciens uir,
Narrans & manifestans uiam,
630
Strophius Phocensis, interroga enim in uerbis,
Poſtquam aliter o hoſpes Argos uadis,
Ad parentes iuſtè memorans,
Mortuam Oreſtem dic, nequaquam obliuifcaris.
Deinde igitur uenire opinio uincet amicos.
635
Deinde colonum omnino ſemper hoſpitem
Sepelire, mandata hæc fer rurſus.
Ore.
Nunc uerò lebetis ænei latera
Sinere occultauit uiri bene plorati.
Hæc audiens dixi, ſiue ſum
640
Dominis & conuenientibus dicens.
Non noui parentem meritò scire oportet.
Ele.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 653 focus
Pförtner.
Ja doch, ich höre. Wer ist da? Wo kommt ihr her?
Orestes.
Geh' mich zu melden bei der Herrschaft, denn zu ihr
bin ich gekommen, neue Zeitung bring' ich ihr,
660
beeile dich. Auf schwarzen Rossen naht die Nacht,
Zeit wird es, daſs der Wandrer zur Herberge sich,
zum Hafen wende, wo er Anker werfen kann.
Pförtner ab.
Doch jemand, der endgiltigen Bescheid erteilt,
muſs kommen, Hausfrau oder schicklicher der Herr.
665
Denn dunkel wird die Botschaft, wenn sie Zartgefühl
verschleiert. Mann zu Manne redet rund heraus
und giebt mit off'nem Worte deutlichen Bericht.
Klytaimestra tritt mit stattlichem Gefolge von Dienern und Dienerinnen vor das Thor.
Klytaimestra.
Sagt eure Wünsche. Was von unserm Haus ein Gast
erwarten darf, steht zu Befehl. Ein warmes Bad,
Klytaimestra.
670
ein Lager, das den wegemüden Leib erquickt,
und ehrbar aufmerksamer Diener Gegenwart.
Doch so ihr weiter ernsteres Geschäft betreibt,
ist es der Männer Sache: denen leg' ich's vor.
Orestes.
Ich bin zu Haus in Daulis, fern im Phokerland,
675
und machte mich mit eigener Geschäfte Last
befrachtet auf die Fahrt nach Argos. Unterwegs
traf mich ein Mann; wir kannten beid' einander nicht;
doch als wir gegenseitig unser Ziel erfragt,
sprach Strophios der Phoker (also nannt' er sich
680
in dem Gespräche): 'Wenn du doch nach Argos ziehst,
so bring', ein treuer Bote, von Orestes' Tod
die Nachricht seinen Eltern. Bitte, denke dran.
Und wie sie sich entscheiden, ob sie ihn zurück
verlangen, ob für ewig ihn ein fremdes Grab
685
aufnehmen soll, darüber bring' mir Weisung heim.
Jetzt halten wir nach feierlichem Totenfest
in eh'rnem Krug des Jünglings Asche wohlverwahrt'.
Das war mir aufgetragen, das hab' ich bestellt;
ob an die Angehörigen und Zuständigen,
690
das weiſs ich nicht. Die Eltern wissen es gewiſs.
Klytaimestra.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 653 focus
What ho! slave, ho! I smite the palace gate
In vain, it seems; what ho, attend within,—
Once more, attend; come forth and ope the halls,
730
If yet Ægisthus holds them hospitable.
Slave (from within).
Anon, anon! [
Opens the door.
Speak, from what land art thou, and sent from whom?
Orestes.
Go, tell to them who rule the palace-halls,
Since 'tis to them I come with tidings new—
735
(Delay not—Night's dark car is speeding on,
And time is now for wayfarers to cast
Anchor in haven, wheresoe'er a house
Doth welcome strangers)—that there now come forth
Some one who holds authority within—
740
The queen, or, if some man, more seemly were it;
For when man standeth face to face with man,
No stammering modesty confounds their speech,
But each to each doth tell his meaning clear.
[
Enter Clytemnestra.
Clytemnestra.
Speak on, strangers: have ye need of aught?
745
Here is whate'er beseems a house like this—
Warm bath and bed, tired Nature's soft restorer,
And courteous eyes to greet you; and if aught
Of graver import needeth act as well,
That, as man's charge, I to a man will tell.
750
Orestes.
A Daulian man am I, from Phocis bound;
And as with mine own travel-scrip self-laden
I went toward Argos, parting hitherward
With travelling foot, there did encounter me
One whom I knew not and who knew not me,
755
But asked my purposed way nor hid his own,
And, as we talked together, told his name—
Strophius of Phocis; then he said, "Good sir,
Since in all case thou art to Argos bound,
Forget not this my message, heed it well,
760
Tell to his own,
Orestes is no more.
And—whatsoe'er his kinsfolk shall resolve,
Whether to bear his dust unto his home,
Or lay him here, in death as erst in life
Exiled for aye, a child of banishment—
765
Bring me their hest, upon thy backward road;
For now in brazen compass of an urn
His ashes lie, their dues of weeping paid."
So much I heard, and so much tell to thee,
Not knowing if I speak unto his kin
770
Who rule his home; but well, I deem, it were,
Such news should earliest reach a parent's ear.
Clytemnestra.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 653 focus
Zum drittenmale rus' ich: kommt einmal heraus,
650
Wenn nicht Aegisthos mürrisch uns das Haus verschließt!
Ein Diener.
(An der Pforte.)
Ja doch, ich höre! Wer, o Fremdling, und woher?
Orestes.
Freund, melde bei des Hauses hohen Herrn mich an,
Bei welchen ich mit neuen Kunden angelangt.
Doch schnell! In dunklem Wagen eilt die Nacht heran;
655
Zeit ist es, daß der müde Wandersmann im Port
Der offnen Herberg' Anker wirft, um auszuruh'n.
Es komme Jemand, der Gewalt im Hause hat, -
Die Frau des Hauses; doch der Mann kommt schicklicher!
Dann führt ja nicht verlegne, scheue Scham das Wort,
660
Und macht es dunkel; dreister spricht der Mann zum Mann,
Und deutlich, ohn' Umschweise, legt er Zeugniß ab.
(Der Diener ab. Bald darauf erscheint Klhtämnestra mit Begleitung.)
Klytämnestra.
Sagt, Freunde, wenn ihr Etwas wünscht; hier steht bereit,
Was irgend solchem Hause nur geziemen mag:
Ein warmes Bad, ein Lager, das die müde Kraft
665
Verjüngt, und biedrer Augen treubesorgte Hut.
Doch wenn ihr Andres wünschet, was Bedacht verlangt,
Das ist der Männer Sorge; die befragen wir.
Orestes.
Aus Phokis' Lande komm' ich her, ein Daulier.
Als ich, mit eignem Bündel nur beschwert, den Pfad
670
Herging nach Argos, wie du hier mich kommen siehst,
Gesellte sich ein Fremder mir, dem Fremden, zu,
- Der Phoker Strophios, im Gespräch erfuhr ich das, -
Forscht meinen Weg aus, nennt den seinen mir und spricht:
„Da doch dein Gang, o Fremdling, dich nach Argos führt,
675
So meld' Orestes' Aeltern, doch vergiß es nicht,
Den Tod Orestens: daß es dir ja nicht entfällt!
Ob dann die Seinen wollen, daß er heimgebracht,
Ob, daß er auswärts, wie verbannt auf immerdar,
Bestattet werde, dessen bring' uns Kunde zu.
680
Denn jetzt bewahrt ein erzgetriebner Aschenkrug
Des vielbeweinten Mannes Staub in seinem Schooß."
Was ich vernommen, sagt' ich. Ob ich's aber auch
Den Rechten sage, denen es zu hören ziemt,
Nicht weiß ich's; hören muß es wohl, wer ihn gezeugt.
685
Klytämnestra.
Commentary
Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus
643.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-415
Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus
643-644.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-342