Aeschylus Agamemnon 887

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

Erlauchte Väter unsrer Stadt, ich will die Scheu
bezwingen und, ihr würd'gen Herrn, vor euch gesteh'n,
wie Lieb' und Sehnsucht nach dem Gatten mich be-
herrscht.
890
Denn Zeit bricht alle Rücksicht, und so sprech'
ich's aus,
wie schwer das Leben diese lange Zeit, da er
860 vor Ilios verweilte, mir geworden ist.
Schon gar so lange von dem Manne fern zu Haus
895
862 einsam zu sitzen wird der Frau zu schlimmer Qual.
Und dann die Unheilsboten —
ist der eine da,
865 bringt gleich der andre noch viel schlimm're Kunde
nach.
900
Und wenn die Wunden alle, welche das Gerücht
uns zu beschreiben wußte, wirklich unser Herr
empfangen hätte, müßte jetzt mehr Löcher als
ein Netz sein Körper zeigen, und wenn er so oft
gestorben wär' als tot gesagt, er könnte traun
905
870 dreileibig wie Geryones gewesen sein,
872 und würd' in jeglicher Gestalt doch einmal tot
längst unter'm Rasen liegen, seines Anspruchs quitt
auf dreimal sechs Schuh Erde.
Zur Verzweiflung trieb
910
mich oft mit ewig neuen Schrecken das Gerücht.
875 Und oftmals mußten fremde Hände meinen Hals,
den schon die Schlinge schnürte, mit Gewalt befrei'n.

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Sponsored by University of Leipzig.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 975-1033 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 975-1033 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 887 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 887 focus
ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι
πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδ᾽ ἔνι σταγών.
855
ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω,
τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας
ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δ᾽ ὀνείρασιν
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 887 focus
Ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι
πηγαὶ κατεσβήκασιν καθεστήκασιν s.l., οὐδ' ἔνι σταγών·
ἐν ὀψικοίτοις δ' ὄμμασιν βλάβας κλά- ἔχω
τὰς ἀμφί σοι ἀμφὶ σοὶ (item in 893) κλαίουσα λαμπτηρουχίας
890
ἀτημελήτους αἰέν· ἐν δ' ὀνείρασιν
λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην
ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη
ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.
Νῦν, ταῦτα πάντα τλᾶσ', ἀπενθήτῳ φρενὶ
895
λέγοιμ' ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα,
σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς ὑψιλῆς στέγης
στῦλον στύλον στόλον ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,
καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα,
κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,
900
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 887 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 887 focus
ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι
πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδ᾽ ἔνι σταγών·
ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω
τὰς ἀμφὶ σοὶ κλαίουσα λαμπτηρουχίας
890
ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δ᾽ ὀνείρασιν
λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην
ῥιπῆισι θωύσσοντος, ἀμφὶ σοὶ πάθη
ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.
νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτωι φρενί
895
λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα τόνδε, τῶν σταθμῶν κύνα,
σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς στέγης
στῦλον ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,
καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ᾽ ἐλπίδα,
κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,
900
ὁδοιπόρωι διψῶντι πηγαῖον ῥέος·
τερπνὸν δὲ τἀναγκαῖον ἐκφυγεῖν ἅπαν.
τοιοῖσδέ τοί νιν ἀξιῶ προσφθέγγμασιν,
φθόνος δ᾽ ἀπέστω· πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακά
ἠνειχόμεσθα. νῦν δέ μοι φίλον κάρα
905
ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε, μὴ χαμαὶ τιθείς
τὸν σὸν πόδ᾽ ὦναξ Ἰλίου πορθήτορα.
δμωιαί, τί μέλλεθ᾽, αἷς ἐπέσταλται τέλος
πέδον κελεύθου στορνύναι πετάσμασιν;
εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος,
910
εἰς δῶμ᾽ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται Δίκη.
τὰ δ᾽ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνωι νικωμένη
θήσει δικαίως ξὺν θεοῖς †εἱμαρμένα†.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 887 focus
ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι
πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδ᾽ ἔνι σταγών.
ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω
τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας
890
ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δ᾽ ὀνείρασιν
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 810-974 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 887 focus
In me, indeed, the gushing fountains of my weeping have been exhausted, not even a drop is left. I bear too marrings of mine eyes, late closed in slumber, bewailing the lamp kept burning for thy sake ever unheeded 2 : and in my dreams I was awakened by the light flitting of the buzzing gnat, seeing more sufferings befall thee 3 than could possibly have happened during my time of sleep 4 .—Now having endured all these horrors, I will, with a soul not sorrowful, call this my husband, a watch-dog of the folds, a saving mainstay of the ship, a foundation pillar of the lofty roof, an only child to parent, a land that hath appeared to mariners beyond their hopes, a day most fair to look upon after tempest, a gushing rill to a thirsty wayfarer 5 . And delightful 'tis to have escaped from all constraint. With such salutations then, as these, do I honour him. But be envy far away ; for many are the previous ills we have endured. And now I pray thee beloved one, step forth from out this car, not planting on the bare ground, my liege, thy foot that trod down Ilion. Maidens, why do ye delay, on whom hath been imposed the charge of strewing the surface of the way with tapestry? Let a purple-strawn path be made forthwith, that Justice may usher him into his unlooked-for home 1 . And for the rest my care, not overcome by slumbering, shall by favour of the gods order aright what hath been decreed.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 887 focus
Pour moi, j'ai vu se tarir les flots jaillissants de mes pleurs ; je n'ai plus une larme. J'ai brûlé mes
yeux au cours des longues veilles où je pleurais sur toi, dans l'obstiné silence des signaux enflammés. Et, dans mes songes, le vol léger et harcelant du moucheron m'éveillait, les yeux encore pleins des maux que j'avais vus t'assaillir,
plus nombreux que les minutes de mon rêve 1 . Après tant de peines, l'âme enfin libre d'angoisses, je puis bien appeler cet homme le chien de l'étable, le câble sauveur du navire, la colonne soutien de la haute toiture, le fils seul enfant de son père — et aussi la terre inespérée apparue
au matelot, la lumière si douce après la tempête, la source 2
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 887 focus
Such care dwells not with fraud. At thy return
The gushing fountains of my tears are dried,
1000
Save that my eyes are weak with midnight watchings,
Straining, thro’ tears, if haply they might ſee
Thy ſignal fires, that claim’d my fix’d attention.
If they were clos’d in ſleep, a ſilly fly
Wou’d, with its ſlightest murm’rings, make me ſtart,
1005
And wake me to more fears.
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 887 focus
Inaridite in me son le precipiti
fonti del pianto, e piú stilla non v'è.
Nelle insonni pupille impresso ho il danno:
ch'io piangevo per te, sempre aspettando
del fuoco il nunzio, e non giungea.
1030
Dai lievi
sogni, il susurro e il battito dell' ali
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 887 focus
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 887 focus
For me, long since the gushing fount of tears
Is wept away; no drop is left to shed.
Dim are the eyes that ever watched till dawn,
1030
Weeping the bale-fires, piled for thy return,
Night after night unkindled. If I slept,
Each sound—the tiny humming of a gnat,
Roused me again, again, from fitful dreams
Wherein I felt thee smitten, saw thee slain,
1035
Thrice for each moment of mine hour of sleep.
All this I bore, and now, released from woe,
I hail my lord as watch-dog of a fold,
As saving stay-rope of a storm-tossed ship,
As column stout that holds the roof aloft,
1040
As only child unto a sire bereaved,
As land beheld, past hope, by crews forlorn,
As sunshine fair when tempest's wrath is past,
As gushing spring to thirsty wayfarer.
So sweet it is to 'scape the press of pain.
1045
With such salute I bid my husband hail!
Nor heaven be wroth therewith! for long and hard
I bore that ire of old.
Sweet lord, step forth,
Step from thy car, I pray—nay, not on earth
1050
Plant the proud foot, king, that trod down Troy!
Women! why tarry ye, whose task it is
To spread your monarch's path with tapestry?
Swift, swift, with purple strew his passage fair,
That justice lead him to a home, at last,
1055
He scarcely looked to see.
For what remains,
Zeal unsubdued by sleep shall nerve my hand
To work as right and as the gods command.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 887 focus
Mir aber ging der Thränen ewigrinnender
845
Brunnquell versiegen, daß darin kein Tropfe blieb.
Mein spätentschlummernd Auge schmerzt erloschen halb
Von Weinen, weil du meine Feuerwachen stets
Vergeblich harren ließest. Lag ich träumend dann,
So weckte mich der Mücke leiser Flügelschlag,
850
Die summend schwirrte, wann ich mehr Gefahr um dich
Sah, als die Zeit umfaßte, da ich schlummerte.
Nun, weil ich dieses Alles trug, nun darf ich wohl
Mit frohem Sinn dich grüßen als des Hauses Hort,
Des Schiffes rettend Ankertau, der hohen Burg
855
Grundfesten Pfeiler, greisen Vaters einzig Kind,
Dem Wandersmann, der dürstet, frische Quellenflut,
Des stillen Tages Heitre nach Gewittersturm,
Ein Land, den Schiffern wider Hoffen aufgetaucht!
Süß ist es, allem Ungemach entfloh'n zu sein.
860
Drum acht' ich solcher Grüße dich, o König, werth.
Sei nur die Mißgunst ferne! Noth ja trugen wir
Zuvor genug schon. (Sie steigt einige Stufen der Bühnentreppe hinab.) Steige nun, geliebtes Haupt,
Herab vom Wagen, doch zur Erde setze nicht
Den Fuß, o König, der die Troerburg zertrat!
865
Was säumt ihr, Jungfrau'n, denen aufgegeben ward,
Die Decken auszubreiten auf des Pfades Grund?
Schnell glänze rings von Purpur überdeckt die Bahn,
Daß Dike wider Hoffen ihn einführt in's Haus!
Das Andre fügt mein Eifer, den kein Schlaf bezwingt,
870
Gerecht mit Götterhülfe, wie's ihr Rath verhängt.
(Die Dienerinnen breiten Purpurteppiche über die Bühne bis an den Palast.)

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

859-860. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-508

NA Quum tribus haec modis construi possint, uno
ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην, λεπταῖς ῥιπαῖσι θωύσσοντος
, altero
λεπταῖς ῥιπαῖσιν ἐξηγειρόμην ὑπαὶ κώνωπος θωύσσοντος
, tertio
ὑπαὶ λεπταῖς ῥιπαῖσι κώνωπος θωύσσοντος ἐξηγειρόμην
, haec postrema ratio magis quam ceterae dictioni poeticae convenit.

862. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-509

νῦν, ταῦτα πάντα τλᾶσ', ἀπενθήτω φρενὶ Legebatur
νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτω φρενί, λέγοιμ᾽ ἂν etc.
Illud
ἀπενθήτῳ φρενί
miro modo significare volunt animo dolori non succumbente. Mira est etiam P. Camperi ad Eur. El. p. 213. interpretatio, pectore doloribus clauso. Infelix coniectura Schneidewini in thesi VIII. dissertationi de Diana Phacelitide adiecta,
νῦν ταῦτα πάντα πλᾶσα παντλήτῳ φρενί
. Recte vero Elberlingius intellexit distinguendum sic esse,
νῦν, ταῦτα πάντα τλᾶσ', ἀπενθήτω φρενὶ λέγοιμ' ἂν etc.
Quoniam se nunc tandem omni sollicitudine liberatam quasi ex intimo animo dicere videri cupit,
νῦν
sine copula in principio dicti huius positum est, ut supra praeco dixit v. 486.
νῦν χαῖρε μὲν χθών
.
862

863. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-510

βουστάθμων In Vict. Cant. haec sic interpuncta sunt
λέγοιμ' ἂν ἄνδρα τόνδε, τῶν σταθμῶν κύνα, σωτῆρα ναός, πρότονον ὑψηλῆς στέγης, στῦλον ποδήρη, etc.
Quomodo interpungenda essent vidit in adnotatione Canterus itemque Gatakerus Adv. misc. II. 20. p. 383. Sed tamen duobus vitiis affectus est hic Shakespearianae ubertati comparandus locus. Non scripsit enim Aeschylus
τὸν σταθμῶν
, quod poetica dictio non patiebatur cum articulo dici, sed
βουστάθμων
, quo vocabulo Euripides usus est in Helena. De altero vitio dicam ad v. 866.
863

864. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-511

NA Ne quis forte velit
σταθμῶν
sive potius
βουστάθμων κύνα σωτῆρα
iungere, ut hominem stabulorum custodem
σταθμῶν οὐρῆα
Homerus dixit Od. XVII, 187. 223. reputandum est per se patere
κύνα βουστάθμων
eum esse qui tueatur stabula,
ναὸς πρότονον
autem, nisi explicate dicatur servandae navi inservire, non habere adiunctam utilitatis eminentiorem significationem. De
προτόνοις
videndus Seidlerus ad Eur. Iph. T. v. 1104. ὑψηλῆς
ὑψιλῆς
Farn.
864

865. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-512

στῦλον
στύλον
Flor.
στῦλον
Farn. Vict. pravo accentu.
865

866-868. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-513

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος, γαληνὸν ἦμαρ εἰςιδεῖν ἐκ χείματος, καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα. Libri
καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα, κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος, ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος.
In Farn. scriptum
παρ' ἐλπίδα
. Sed errore factum esse puto ut ex eo codice adnotaretur
καὶ γῆς φανεῖσαν
, quum tacuerit Bekkerus, neque Elmsleius nisi consensum codicis cum editionibus indicare voluisse videtur. Nam Porsonus dubitationis notam ad
φανεῖσαν
apposuerat: unde Blomfieldius abiecto inutili
καὶ
vel
γῆν ἐκφανεῖσαν
vel
γαῖαν φανεῖσαν
scribendum existimabat. Mihi quidem non tam videtur in his verbis aliquid vitii esse, quam in ordine rerum, quae nec satis apte coniunctae sunt, et ita ut in medio cursu abrumpatur potius oratio quam iustum producatur ad finem. Itaque mutato ordine versuum sic poetam scripsisse arbitror,
ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος, γαληνὸν ἦμαρ εἰςιδεῖν ἐκ χείματος, καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα.
Nam
κάλλιστον ἦμαρ
non scripsisse videtur Aeschylus. Friget enim nomen superlativum, multoque deterius est positivo, ubi non idonea de caussa positum est. Quare
γαληνὸν
quae scripsi, ut in notissimo illo Euripidis Or. v. 279.
ἐκ κυμάτων γὰρ αὖθις αὖ γαλήν' ὁρῶ.
Hunc versum,
ὁδοιπόρῳ — ῥέος
, Suidas affert in v.
πλέκος
.

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-514

τερπνὸν δ' ἀπαλλαχθῆναι παντὸς ἐκ πόνου Insiticium hunc versum iudicavit Blomfieldius, certe frigidiusculum sonare. Schützius eum in editione minore post eum qui sequitur collocavit, quod id ordo sententiarum postularet. Non recte obiicit Wellauerus, suo versum loco positum esse in libris, quia caussam contineat, quare istis appellationibus usa sit mulier. Nam caussa etiam post recte affertur. Rectius dixisset non fuisse
φθόνος δ᾽ ἀπέστω
a
τοιοῖςδε προςφθέγμασιν
divellendum. Servandus vero versus eo quo in libris est loco. Refertur enim ad illa v. 862.
ἀπενθήτῳ φρενὶ λέγοιμ᾽ ἄν
.
869

870. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-515

τοιοῖςδε τοί νυν Libri
τοιοῖςδε τοίνυν
. Schützii emendationem,
τοιοῖςδε τοί νυν
, Porsonus aliique receperunt.
870

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-516

νῦν δέ μοι Librorum scriptura,
νῦν δ' ἐμοὶ φίλον κάρα
, demum a Scholefieldio emendata est.
872

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-517

ποίας
ποίας
, ut Scaliger aliique scribendum viderunt, Farn.
ποίας
Flor. Vict. Valckenario ad Phoen. v. 1518. more suo suspicanti
πρόπαντος
a poeta scriptum esse, nemo exstitit qui obsequeretur: arrisisse tamen illud videtur Blomfieldio.
874

875. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-518

τέλος Pro
τέλος
, quod Flor. Vict. habent, in Farn. est
τάδε
, quod nescio an praeferendum sit. Videri enim possunt oculi describentis ad verba
τάδε
et
τέλος
aberrasse, quae duos continuos versus terminant 900. 901.
875

876. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-519

στόρνυτε Elmsleius ad Eur. Med. v. 1209. dubitabat an praestaret
στορνύναι
.
876

877-878. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-520

NA In editionibus veteribus hi duo versus sine ulla interpunctione procedunt. In Farn. plene distinctum post
εἵλετο
. Recte post
πόρος
comma ponitur, cetera autem coniunguntur.

886. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-521

βαρβάρου
βαρβάρου
, sed
ο
supra scripto, Flor.
886

887. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-522

βόγμα
βόαμα
Flor. Vict. sed in Flor.
γ
supra scriptum.
βόγμα
Farn.
887

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-523

κάλλεσιν
κάλλεσιν
cum
ν
libri habent. Suidas in v.
Κάλαϊς
,
καὶ καλάϊνον χρῶμα. Αἰσχύλος, ἐν ποικίλοις χρώμασι
. Idem
κάλλη, τὰ πορφυρᾶ ἱμάτια. καὶ κέραμος καλάϊνος. Αἰσχύλος, ἐν ποικίλοις κάλλοις
. Etym. M. p. 486, 48. totum versum affert,
γὰρ
pro
δὲ
exhibens. Plura de
κάλλεσιν
Fritzschius in comm. de Socrate p. 201.
890

897. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-524

εἰ πάντα δ' ὡς πράσσοιμεν Consentit Farn. cum Flor. Vict. in
εἰ πάντα δ' ὡς πράσσοιμ' ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ
, nec verum est quod Wellauerus dicit,
ἄνευ θαρσοῦς
Blomfieldium ex eo codice recepisse. Immo ea ipsius est Blomfieldii infelicissima coniectura. Scribendum vero erat
εἰ πάντα δ᾽ ὡς πράσσοιμεν, εὐθαρσὴς ἐγώ.
Eandem emendationem fecit Dindorfius.
897

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-525

διαφερόντως Porsonus in Adv. p. 158. coniecerat
διαφέρουσ' ἐμοί
. Bene factum, quod Blomfieldius librorum scripturam defendit, modo ne tamen verum putasset
διαφέρουσα
, quod
θιγοῦσα
cum participio ad eum plerumque qui compellatus est referatur. Cuiusmodi argumentum quam nullam vim habeat apertum est. Tum autem, ut consentaneum est, non desunt exempla quae non sunt in illis plerisque, ut in Philocteta v. 253.
ὡς μηδὲν εἰδότ᾽ ἴσθι μὲ ὧν ἀνιστορεῖς.
899

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-526

δείσασαν Libri
ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ' ἔρδειν τάδε;
quod interpretantur
vovistine diis metuens sic facturum te ista?
Blomfieldius, quod
ἂν
huic sententiae non convenit, signo interrogationis deleto, hanc putat sententiam esse, vovisses haec ita facere, si aliquid metuisses. Haec non repugnant quidem legibus grammaticis, sed perversa laborant collocatione verborum. Oportebat enim, si hoc vellet Clytaemnestra, dici
δείσας ἂν ηὔξω ὧδ' ἔρδειν τάδε
. Vulgatum imperitissime eo tuitus est Wellauerus, quod
ἂν
ad infinitivum sit referendum: ex quo patet eum
ἂν
cum infinitivo ita pro infinitivo futuri poni existimasse, ut id ubique et sine discrimine fieri possit. Iohannes Auratus, qui omnes Aeschyli interpretes iudicio et recti sensu superavit, pro
δείσας
scribi
δήσας
volebat, non ille hic quidem verum assecutus, sed tamen coniiciens quod aptissimam praeberet sententiam. Scribendum erat
ηὔξω θεοῖς δείσασαν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;
900

901. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-527

τέλος
Τέλος
sic dictum ut sit pro decreto. Similiter in Suppl. ν. 587.
ποῖ κεκύρωται τέλος
, et v. 605.
Ζεὺς δὲ κράνοιεν τέλος
.
901

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-528

δοκεῖς Libri
δοκῶ
. Emendavit Stanleius.
902

903. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-529

δοκεῖ Hic quoque
δοκῶ
Flor. Vict.
δοκεῖς
Stanleius, et ita Farn.
903

904. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-530

αἰδοῖ
αἰδοῖς
Flor. Vict.
αἴδοι
Farn. Restituerat coniunctivum primus Auratus, receperuntque editores novissimi praeter Wellauerum, nescientem quibus conditionibus interrumpi possit oratio.
904

906. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-531

NA Male in Vict. Cant. interrogationis nota apposita.
906

909. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-532

ἦ καὶ σὺ ... δήριος τίεις; Libri
ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;
Auratus
τῆσδε
. Ionica genitivi forma offensus Bothius
δήριος
dedit. Ac diserte Suidas
δῆρις δήριος δῆριν δῆριν
. Semel, quod sciam, praeter hunc versum in superstitibus tragoediis invenitur
δῆρις
, in Suppl. Aeschyli v. 397.
καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.
Butlerus inepte
ἀδήριτος
coniecit, ut id esset animo obstinato et insuperabili. Erat quum putarem adiectivum hic latere,
δηριτὴς
(nam
δηριτὴς
finxit Etym. M. p. 248, 31.) vel
δηριτικός
, quod esset rixabunda. Dicuntur autem talia masculina forma, ut in Choeph. v. 233.
ἄζωστος
τριβή
. Id expressit vertendo Humboldtus. Sed scribendum potius est
ἢ οὐ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος (vel δήρεως) τίεις;
Intellexit hoc etiam Franzius, nisi quod is
οὐ
scripsit.
909

910. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-533

μέντοι Blomfieldii, qui
μέν τοι
divisim scripsit, permira adnotatio est, “vulgo
μέντοι
. Vid. Hermann. Elem. Doctr. Metric. p. 111." Ibi ego exempla attuli versuum quorum singuli vel pedes vel dipodiae singulis vocibus constant. Itaque ut ex eo numero hunc versum eximeret, divisit voculas non separandas. Nam
μέντοι
, tamen, precantis est. Ceterum, si quis non rectis numeris hunc versum incedere putabit, monendus erit ut recte recitet, neve negligat pausam quam fieri iubet interpunctio.
910

912. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-534

πρόδουλον Invenustissime a quibusdam positum est
πρόδουλος
. Librorum scripturam, male intellectam a Stanleio, recte interpretatus est Schützius. Calcei quasi servi pedum dicuntur. Similiter in Prometheo soluto (fr. 205.)
ἵππων ὄνων τ᾽ ὀχεῖα καὶ ταύρων γονὰς δοὺς ἀντίδουλα καὶ πόνων ἐκδέκτορα.
De consuetudine soleas ponendi, ne stragulis labes afferretur, dixit Gatakerus Adv. misc. II. 19. p. 376.
912

913. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-535

καὶ τοῖσδέ μ'
σὺν τοῖς δέ μ'
inde a Cantero edebatur.
σὺν τοῖς δέ μ'
Vict.
σὺν ταῖςδέ μ'
Farn.
σὺν ταῖςδε
Heathius. Recepi ex Flor.
καὶ τοῖςδέ μ'
. Neutro
τοῖςδε
ἁλουργέσιν
usus est poeta, nec dixit
ἁλουργίσιν
, ut qui de stragulis, non de vestibus loqueretur. De colore isto videndus Arnaldus Animadv. crit. c. 35. p. 234. seqq. de forma vocabuli Lobeckius ad Phryn. p. 185. ἐμβαίνονθ' ἁλουργέσιν
ἐμβαίνοντ᾽ ἀλουργέσιν
Flor. Farn.
ἐμβαίνονθ' ἁλουργέσιν
Vict.
913

914. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-536

βάλοι Recte libri
βάλοι
, quod ab nemine correctum miratus Blomfieldius, sublata plena interpunctione post
ἔμβασιν ποδός
, edidit
βάλῃ
, comparans Eur. El. v. 900.
αἰσχύνομαι μέν, βούλομαι δ᾽ εἰπεῖν ὅμως, νεκροὺς ὑβρίζειν, μή μέ τις φθόνῳ βάλῃ,
ubi probat Tyrwhitti coniecturam
φθόνος
. Licebit vicissim mirari, non solum quod quid esset diversitatis inter hos locos non viderit Blomfieldius, sed etiam quod sententiam intulerit ineptam: quamquam etiam ab aliis haec non recte intellecta sunt. Nam quid est hoc, exuite mihi calceos, ne me deorum invidia in his purpuris incedentem adspiciat? Num si nudis pedibus incedit, minus invident dii? Immo purpuras erat deprecatus, ne superbire videretur: sed ubi cedit Clytaemnestrae, purpuris parcens soleas exuit, incessurus autem per eas optat ne deorum concitet invidiam. Accedit quod aliquid spatii inter haec disticha interiectum fuit, dum solutae essent soleae.
914

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

774-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-439

drittes Epeisodion. 6* Der siegreiche Agamemnon erscheint auf einem Wagen. Zur Seite sitzt ihm Kasandra, als Seherin gekennzeichuet durch weifses Gewand, den χιτών ὀρθοστάδιος (Poll. IV 18, 119), über dem sie ein Netz von Wollenfäden ἄγρηνον (Poll. IV 18, 116, Hesych. u. d. W.) trägt (1269), dann durch Scepter und den mit Wolle umwickelten Lorbeerkranz, der um den Hals auf die Brust herabhängt (1264, Hom. A 15 und Schol. zu Aristoph. Plut. 39, vgl. Wieseler Zeitschr. f. d. Altertumsw. 1848 S. 108 f.). Über Purpurteppiche, die Klytämestra hinbreiten läfst, schreitet Agamemnon später in den Palast. So wird der tragische Eindruck durch den Kontrast des Glanzes und Glückes gesteigert. Die Anapäste recitiert der Chorführer.

860. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-488

ὡς ἐπλήθυον, wie häufig die Reden waren d. i. so oft, als die Rede ging.

861. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-489

„Dann könnte er traun als ein zweiter Geryon mit drei Leibern eines grofsen Erdenmantels der als Decke diente denn von dem (unendlich grofsen) unten sehe ich ab, eines dreifachen sich rühmen." Die schwülstige Redeweise kennzeichnet die unlautere Gesinnung der Klytämestra. Mit χλαίναν vgl. Hom. Г 57 λάινον ἔσσο χιτῶνα vom Steinigungstode und Theogn. 429 καὶ κεῖσθαι πολλὴν γαῖαν ἐφεσσάμενον. Von der Erde, die unter dem Toten liegt, ebenso Sept. 931 ὑπὸ δὲ σώματι γᾶς πλοῦτος ἄβυσσος ἔσται.

866-867. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-490

1
τεράμνων: vgl. Eur. Hipp. 768 τεράμνων ἀπὸ νυμφιδίων κρεμαστὸν ἅψεται ἀμφὶ βρόχον λευκᾶ καθαρμόζουσα δείρα, Phoen. 333 ἀνῆξε μὲν ξίφους ἐπ᾿ αὐτόχειρά τε σφαγὰν ὑπὲρ τέραμνά τ᾿ ἀγχόνας. Ζα ἐμῆς δέρης ἀνημμένης vgl. noch Eur. Hel. 136 βρόχῳ γ᾽ ἅψασαν εὐγενῆ δέρην, Hipp. 802. ἄλλοι πρὸς βίαν, nur andere gegen meinen Willen. Zu
2

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-491

Das Unterpfand unseres Ehebündnisses. Vgl. Eum. 214 .

871. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-492

Die Sage, nach der Orestes bei der Ermordung Agamemnons beiseite geschafft wird, ist geändert, damit am Schlusse (1646, 1667) auf den in der Ferne weilenden Rächer hingewiesen werden kann. Im zweiten Stück der Trilogie mufs ja auch Orestes bereits erwachsen sein. Vgl. auch Einl. S. 21.

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-493

Στρόφιος ὁ Φωκεύς wie Cho. 675 . ἀμφίλεκτα erklären einige,,dubia, ambigua"; nach dem Folgenden aber mufs es ,, doppelseitige" bedeuten. Vgl. γόος ἀμφιλαφής Cho. 330 von der Klage, die von den beiden Geschwistern ausgeht.

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-494

δημόθρους ἀναρχία, lärmender Volksaufstand.

875-876. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-495

3
βουλὴν καταρράψειεν, gegen das Leben des Orestes schlimme Ränkeschmiede. Vgl. ῥαφεύς 1604, Eum. 26 , Hom. π 379 οἱ φόνον αἰπὺν ἐράπτομεν, 421 Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε ῥάπτεις. – ὥστε, wie. τὸν πεσόντα bezieht sich auf Agamemnon. Zum Gedanken vgl. Soph. Ai. 989 τοῖς σθένουσί τοι φιλοῦσι πάντες κειμένοις ἐπεγγελᾶν, 1348 οὐ γὰρ θανόντι καὶ προσεμβῆναί σε χρή.

877. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-496

Diese meine Rechtfertigung ist frei von jedem Hintergedanken. Qui s'excuse, s'accuse, was auch für das Folgende gilt.

879. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-497

κατεσβήκασιν, exaruerunt.

880. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-498

D. i. ich wachte bis in die späte Nacht, da ich in jeder Nacht auf das Feuerzeichen wartete, und die Nachtwachen und die Thränen darüber, dafs die Interesse für dich vorbereiteten Feuer nicht beachtet (nicht angezündet) wurden, haben den Glanz meiner Augen trübe gemacht. aus

883. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-499

ὑπαὶ κώνωπος λεπταῖς ῥιπαῖσι θωύσσοντος. Für die Verbindung ὑπαὶ ῥιπαῖσι könnte man von Aschylos nur etwa Sept. 915 ἐτελεύτασαν ὑπ᾿ ἀλλαλοφόνοις χερσίν anführen.

885. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-500

πλείω τοῦ χρόνου, mehr als in der Zeit, während deren ich schlief, geschehen konnten. Die Traumbilder ziehen in so rascher Folge vorüber, dafs für die Wirklichkeit der Erscheinungen die Zeit des Schlafes viel zu kurz wäre. Mit ὁ ξυνεύδων χρόνος, die während des Schlafes vergehende Zeit, vgl. Soph. Oed. K. 7 ὁ χρόνος ξυνών (die Zeit meines Lebens), Oed. Τ. 1082 οἱ συγγενεῖς μῆνες.
4

886-887. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-501

Ζα ἀπενθήτῳ φρενί giebt der Zwischensatz die Erklärung: das ausgestandene Leid verwandelt sich in Freude.

888. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-502

στῦλον ποδήρη, die Säule mit festem Fufse, welche das hohe Dach des Hauses trägt. Vgl. Pind. frg. 65, 5 Bgk. ἀδαμαντοπέδιλοι κίονες.

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-503

Mit καί wird, wenn nicht nach Blomfields Vermutung γαῖαν für καὶ γῆν zu setzen ist, wie Eum. 758 die Handschrift καὶ γῆς für γαίας bietet, eine neue Reihe von Bildern angeknüpft, welche unverhoffte Erlösung aus grofser Not angeben, während die vorhergehenden Erhaltung und Sicherheit vor Gefahr ausdrücken. Vgl. Eur. Androm. 891 ὦ ναυτίλοισι χείματος λιμὴν φανείς, Plat. Phileb. p. 29 A καθορῶμέν που καὶ γῆν, καθάπερ οἱ χειμαζόμενοί φασιν.

891. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-504

ήμαρ κάλλιστον εἰσιδεῖν. Vgl. λευκὸν ἦμαρ 673.

892. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-505

,,Dem durstgequälten Wandrer frischen Sprudelquell" (Keck). Vgl. Catull 68, 58 rivos muscoso prosilit e lapide lasso in sudore levamen. dulce viatori
5

894. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-506

ἀξιῶ προσφθέγμασιν, vgl. Eur. Or. 1210 καλοῖσιν ὑμεναίοισιν ἀξιουμένη.

895. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-507

γὰρ: das Übermaſs meines Glückes, das sich in meiner Begrüfsung ausgesprochen hat, darf keinen Neid erwecken, da ich es durch viele Leiden mir wohl verdient habe.

896. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-508

φίλον κάρα: vgl. Hom. 287 Τεῦκρε, φίλη κεφαλή, Hor. carm. I 24, 1 desiderio tam cari capitis.
6

898. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-509

πόδα πορθήτορα affektierter als etwa πόδα παρθένιον, ἀπίστῳ βραχίονι Eur. Iph. T. 130, 796.

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-510

τέλος, Amt, Aufgabe.

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-511

Diese Erfindung des Dichters steigert den Gegensatz des Scheins und der Wirklichkeit und damit die tragische Wirkung der Katastrophe.
7

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-512

Zweideutig wie das Folgende: damit er in das unverhoffte d. i. ganz anders, als er erwartet, geschmückte Haus geführt werde wie sich's gebührt damit die Vergeltung (des vergossenen Blutes der Iphigenie) ihu in das unverhoffte Haus (des Hades) geleite.

904. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-513

8
θήσει ἄρμενα, wird es passend, recht machen.
9

905. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-514

In sequentibus poeta prudentissime effecit, ut Agamemnon, dum honores ab uxore sibi oblatos anxie deprecatur, quasi praesagire impendentem sibi mortem videatur (Schütz).

906. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-515

„Longa tua oratio longae absentiae meae consentanea." Inest in hac comparatione aliquid iocosae comitatis (Klausen).

907-908. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-516

ὅτι τὸ αἰνεῖσθαι δηλονότι μὴ παρὰ τῶν οἰκείων ἢ παρ᾽ ἑαυτοῦ πρέπει ἔρχεσθαι. Schol. τόδε weist wie in Prosa τοῦτο ( ταῦτα) nachdrücklich auf den Infin. zurück.

909-910. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-517

γυναικὸς ἐν τρόποις 8. v. a. ὡς γυναῖκα, dagegen βαρβάρου φωτὸς δίκην δ. ν. α. ὡς βάρβαρος. Das προσκυνεῖν war dem freien Griechen widerwärtig. Vgl. Eur. Or. 1507 προσκυνῶ σ᾽, ἄναξ, νόμοισι βαρβάροισι προσπίτνων.

911. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-518

χαμαιπετές (zu Boden geworfen, von dem Boden auf) von der Person übertragen. Damit ,,lehnt er die 897f. zu ihm auf dem Wagen emporgerichtete demütige Ansprache ab: der Schauspieler mufs dabei sich beugend und fast zu Boden bückend gedacht werden" (Schneidewin). Mit βόαμα προσχάνῃς vgl. τὰ δεινὰ ῥήματα .. χανεῖν Soph. Ai. 1226 f. , Accius Arm. iud. frg. XI vereor plus quam fas est captivum hiscere.
10

913. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-519

τιμαλφεῖν: zu Eum. 15 .