Aeschylus Agamemnon 772

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

ein grimmig reißend Tier.
Einst zog sie ein in Ilios, ein Lächeln spiegelklarer See,
740 ein Kleinod in des Friedens Schatz, ein weicher, tiefer Liebesblick,
745 ein Duft von Liebreiz, sinnberauschend.
Die Täuschung verflog, und das Ende der Lust
775
war bitter, ihr Kommen, ihr Bleiben ein Fluch.
Es gab ihr des Gastrechts rächender Gott

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Sponsored by University of Leipzig.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 782-974 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 782-974 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 772 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 772 focus
Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν
δυςκάπνοις δώμασιν,
τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει βίον.
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν
παλιντρόποις
745
ὄμμασι λιποῦσ᾽, ὅσια προςέμολε, δύναμιν οὐ
σέβουσα πλούτου παράσημον αἴνῳ·
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 772 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 772 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 772 focus
Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν δυσκάπνοις δώμασιν,
τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει
775
βίον· τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνωι
χερῶν παλιντρόποισ ιν
ὄμμασι λιποῦσ᾽ ὅσια προσέμολε,
δύναμιν οὐ σέβουσα πλού-
780
του παράσημον αἴνωι
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾶι.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 772 focus
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 810-974 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 772 focus
But Justice beams in smoky cottages and honours the holy life: and leaving, with averted eyes, gilded prosperity with impurity of hands, she is wont to draw nigh to holiness, not honouring the power of wealth when falsely stamped with praise, and she directs every thing towards the issue.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 772 focus
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 772 focus
But Juſtice bids her ray divine
870
E’en on the low-roof’d cottage ſhine;
And beams her glories on the life,
That knows not fraud, nor ruſſian ſtrife.
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 772 focus
Antistrofe IV
Ma Giustizia risplende anche tra fumide
mura, e onora il pio vivere.
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 772 focus
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 772 focus
While Right in smoky cribs shines clear as day,
And decks with weal his life, who walks the righteous way.
From gilded halls, that hands polluted raise,
Right turns away with proud averted eyes,
890
And of the wealth, men stamp amiss with praise,
Heedless, to poorer, holier temples hies,
And to Fate's goal guides all, in its appointed wise.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 772 focus
Doch Dike weilt strahlend auch unter rauchschwarzem Dach,
Ist gerechtem Lebenswandel hold.
735
Sie flieht des Saales goldnen Prunk, den frevler Hände Schmutz befleckt,
Abgewandt den Blick, und lenkt heil'gen Götterschwellen zu,
Nicht ehrend falschgleißende Macht des Reichthums:
Alles lenkt sie zum Ende.
(Agamemnon erscheint auf hohem Siegeswagen, neben ihm sitzend Kassandra: hinter ihnen Wagen mit gefangenen Troerinnen. Außerdem ein Gefolge von Herolden, Lanzenknechten u. s. f.)

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

738-740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-444

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον, θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομέναν τοκεῦσιν.
δαίμονά τε τὸν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομένων τοκεῦσιν
Vict. Sic etiam Flor. nisi quod
μελάθροις
et
τοκεῦσι
habet. In Farn.
μελάθροισιν εἰ τοκεῦσιν
scriptum est, omissum autem
ἄμαχον
, quod Triclinius expulit, atque ad
ἀπόλεμον
adscripta glossa
τὸν ἄμαχον, ἀντὶ μιᾶς
. Scribendum esse
δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον
, dixi in adnotationibus ad Humboldti interpretationem. Quod additur
θράσος ἄτας
idem est quod
θρασεῖα Ἄτη
, neque opus est ut
εἰδομέναν
cum Casaubono et Heathio in
εἰδομένας
muletur, neque ut cum Aurato
μέλαιναν ἄταν
scribatur.

742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-445

δώμασι
δώμασιν
Farn.
δώμασι
Flor. Vict.
742

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-446

ἔδεθλα
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἐσθλὰ
Flor. Vict.
τὰ χρυσόπαστ᾽ ἐσθλὰ
Farn. Praeclare Auratus
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα
, quod suum fecit Stanleius. Recepit Schützius, non etiam alii, quamquam evidentissime verum. Usus ea voce Callimachus h. Apoll. v. 71. qui ibidem v. 61. et in hymno Deli v. 228.
ἐδέθλιον
dixit.
744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-447

παλιντρόποις
παλιντρόποις
, quod Flor. Vict. habent, Elmsleius etiam ex Farn. attulit, Bekkerus autem
παλίντροπο
, eumque verum vidisse puto. Volebat enim Triclinius haec verba,
παλίντροπ᾽ ὄμμασι
, respondere illis,
νεαρὰ φάους κότον
. Non potest autem dubitari quin verum sit
παλιντρόποις
.
745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-448

προσέμολε Libri
προσέβα τοῦ
. Articulus iste huc ex sequente versu venisse videtur, quum supra scriptus esset ad
πλούτου
. Pro
προσέβα
in adnotationibus ad Humboldti interpretationem scribendum esse conieci
προσέβαλε
, quo verbo attendendi reputandique significatu usus est Sophocles in Trach. v. 580.
χιτῶνα τόνδ᾽ ἔβαψα, προςβαλοῦσ᾽ ὅσα ζῶν κεῖνος εἶπε
, et iterum v. 844.
τὰ μὲν οὔτι προσέβαλε
. Sed et artificiosius quaesitum et non satis aptum huic loco, qui simplicius ideoque gravius verbum desiderat,
προςβάλλειν
est. Scribendum potius erat
προςέμολε
.
746

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-449

πᾶν δ' ἐπὶ τέρμα νωμᾷ Libri
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ
. Duplicem Stanleius explicationem proposuit, omnia dirigit ad finem, et omnium rerum exitum dirigit et disponit. Prior interpretatio vel propter ambiguitatem admitti non potest, dicique hoc sensu debuit
πάντα
. Altera non congruit cum verbis, nisi voluit omnem exitum intelligi. Nec placet tmesis. Aperte
πᾶν τέρμα
coniungendum,
ἐπὶ
autem, quod sine nomine positum retractionem accentus requirit, dictum est ita ut referatur ad utrosque qui ante sunt commemorati. Nam quum chorus, a communi opinione dissentiens, recte factis prospera, male factis funesta gigni ostendat, Iustitiam, quae humilis casae probitati faveat, opulentae autem domus impuras manus aversetur, omnem attribuere ait exitum, i. e. bonum et malum, ut quisque sit meritus. Haec omnia etsi chorus cogitatione malorum, quibus Troiani raptum Helenae luerunt, commotus dicit, tamen simul referuntur ad metum, quo ab ipso in orchestram accessu plenum se esse prodit, ne Iphigeniae immolatio alicuius tristis eventus caussa exsistat. Hinc intelligitur cur sic, ut mox facit, Agamemnonem alloquatur.
748

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-450

πολύπρακτος Libri
πολίπρακτος
. Recte Blomfieldius formam Homeri usu stabilitam posuit.
749

751. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-451

σεβίσω
σεβίσω
Farn. Vict. Doricam formam
σεβίζω
Flor. habet, nescio an recte. Usitatior certe est in deliberatione de eo quod agendum sit aoristi coniunctivus. Quamquam aliquando etiam praesenti utuntur,
τί δρῶ; τί δρῶμεν; τί λέγω;
et similia dicentes.
751

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-452

τοῦ δοκεῖν εἶναι
Τὸ δοκεῖν
ita significare
esse videri
monui ad Vigerum adn. 20. Philemo apud Stobaeum IX. 22.
ἀλλ' ὅςτις ἄδολον γνησίαν τ' ἔχων φύσιν, εἶναι δίκαιος κοὺ δοκεῖν εἶναι θέλει.
753

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-453

παραβάντες
παραβάντες
Flor. Vict.
παραβαίνοντες
Farn. Triclinius enim male saeviit in huius carminis paroemiacos.
754

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-454

τῷ δυσπραγοῦντί τ' Hunc et quattuor sequentes versus affert Stobaeus CXII. 12. apud quem, ut in Aeschyli libris,
τῷ δυσπραγοῦντι δ'
est scriptum. At id, quoniam quae sequuntur explicandis per duo opposita praegressis inserviunt,
τῷ δυσπραγοῦντί τ'
erat scribendum. Sic infra v. 803.
755

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-455

δάκος
ὀδύνη
Flor. Vict.
δάκος
Farn. ut apud Stobaeum legitur, quod Stephano probatum primus recepit Canterus. In codicibus Stobaei A. B. nihil amplius scriptum legitur quam
τῷ δυσπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστεναχεῖν πᾶς τις ἕτοιμος
, omissis reliquis.
756

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-456

προσικνεῖται Farn. ex Triclinii iudicio
προσεικνεῖται
.
757

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-457

καὶ ξυγχαίρουσιν
καὶ ξυγχαίρουσιν
Flor. Farn. Vict. Apud Stobaeum
καὶ νυκτὶ δὲ χαίρουσιν
. Id ego quum deleto
καὶ
probassem, Blomfieldius ea correctione locum penitus enervari pronuntiavit: nam manifesto coniungi homines qui ridentibus adrideant et flentibus adfleant, qui parati sint
τῷ δυςπραγοῦντι ἐπιστενάχειν καὶ τῷ χαίροντι ξυγχαίρειν
. De sententia loci recte iudicavit: verum non debebat eam enervari illa lectione dicere, auget enim priorem partem sententiae, sed privari altera parte, nisi quis eam excidisse statueret. Id vero facere debebam. Moverat enim me et scriptura Stobaei, et quod
ἀγέλαστα πρόςωπα βιάζεσθαι
potius fingere vultum ad ostendendam coactam tristitiam, quam tristem vultum cogere ut laetus appareat significare videretur.
Νυκτὶ ὁμοιοπρεπεῖς
autem defendi poterat Homerico
νυκτὶ ἐοικώς
. Aliud vero, quod maxime debebat, non reprehendit Blomfieldius. Nam si
νυκτὶ δὲ χαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς
legitur, verbum principale
χαίρουσιν
positu suo male obscuratur, quod isto si loco poneretur, praecedere debebat
ἔνδον
vel
κρύβδα
, quod probe sentiens Humboldtus vertit quasi ita scriptum esset. Ob eam caussam repudiavi ego quidem iam dudum istam coniecturam rediique ad Aeschyli librorum lectionem, sed aliter quam Blomfieldius. Primo ipsa loci ratio ostendit, omnium maxime necessarium esse, ut memorentur qui gaudere se aliorum rebus bene gestis simulant. Nam rege et sospite et victore reverso gaudere quum Clytaemnestram, tum chorum par erat, qui quod non tanta quanta exspectari poterat laetitia exsultat, hac excusatione utitur: idque sic facit ut simul, quoniam non vacuus metu est propter reginam, quam et scit et modo vidit non sincero animo laetari, moneat regem ne fidat simulato gaudio. Quae autem dicit de simulatione, ea apertum est male nexa esse cum praegressis, si legitur
τῷ δυςπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστενάχειν πᾶς τις ἕτοιμος
. Nam quod aiunt
δέ
pro
γάρ
poni, quum per se vanum sit, tum falsum esse apparet ex diverso genere probandi. Nam
γάρ
simpliciter rationem reddit,
δέ
autem vel repetenda eadem re vel nova addenda modo graviter asseverat, modo leviter comprobat, non etiam explicat et dividit praegressa. Ex quo patet hic
τῷ δυσπραγοῦντί τ'
dicendum fuisse, tantoque magis, quod ei respondet mox
καί
. Deinde etsi quem hiatum facit
βιαζόμενοι
defendi fortasse possit propter aliquam pausam in dicendo factam, tamen non esse ab Aeschylo admissum dubitari non potest. Amat Aeschylus brevia anapaestorum systemata, et quum etiam saepius quam necesse sit utatur paroemiaco, quis sibi persuadeat adhibitum esse in media sententia,
οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προςικνεῖται,
non esse autem adhibitum, ubi maxime debebat, in fine totius sententiae? Quin egregie confirmat omissi paroemiaci suspicionem universa descriptio carminis huius anapaestici, quae non temere ut casus ferebat, sed quadam ratione proodica facta esse videtur, ut primum systema, quod est versuum sex, duo sibi respondentia trium versuum systemata exciperent, quarto systemati autem, quod quattuor versuum est, duo subiicerentur systematum paria, utrumque ex duobus systematis constans duum et trium versuum cum dimidiato, hac forma, 6. 3. 3. 4. 2. 3½. 2. 3½. Quam ob caussam in carminis fine dimidiati istius versus omissionem, etsi ad sententiam nihil deest, notandam signis putavi. Quod si deest aliquid post
βιαζόμενοι
, illud incertum manet, utrum
ξυγχαίρουσιν
participium sit constructum cum
ὁμοιοπρεπεῖς
, an sit verbum,
ὁμοιοπρεπεῖς
autem dictum pro
ὁμοίως
, i. e. pari, ut qui dolere se cum dolentibus videri volunt, simulatione, quae Elberlingii sententia est. Si tertiae personae est
ξυγχαίρουσιν
, suspicari licet excidisse
δυσαρεσκόμενοι
γελάσαντι
. Certe
δυσαρεσκόμενοι
apud Hesychium, et fortasse etiam
δυσαρεσκομένην
, non minus Aeschylea esse credam quam
δυςτετίμηται
in Septem c. Thebas v. 1031.
758

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-458

ἀγέλαστα πρόσωπα Grammaticus in Bekkeri Anecdotis p. 336, 29.
ἀγέλας πόνων Εὐριπίδης εἶπεν, ἀνδρῶν δὲ ἀγέλας Πλάτων, ἀγέλαστα δὲ πρόςωπα Αἰσχύλος.
Postrema verba ex alio articulo irrepsisse coniicias: sed videtur grammaticus legisse
ἀγέλας τὰ πρόςωπα
, uti scriptum est in Stobaei editione Trincavelliana,
τὰ πρόςωπα τῆς ἀγέλης
dixisse Aeschylum ratus, quod ille mox memorat
προβατογνώμονα
.
759

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-459

NA De omisso versu paroemiaco v. ad v. 758.
760

761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-460

προβατογνώμων
προβατογνώμων
Flor. Etym. M. p. 236, 49.
γνώμων, ὁ ἰδοὺς τῶν ἀλόγων ζώων, ἔνθεν καὶ προβατογνώμων εἴρηται, ἀπὸ τοῦ τὸν χρόνον διαγιγνώσκεσθαι
. Mire scholiastes
ἤγουν ἁπλοῦς καὶ ἄκακος τὴν γνώμην
.
761

764. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-461

ὑδαρεῖ ... φιλότητι
Ὑδαρεῖ φιλότητα
Schutzius de benevolentia humore ex oculis stillante prodita dictum putabat, non ille quidem recte, sed tamen ut, qui aliter senserunt, ostendere debuerint, quomodo
ὑδαρὴς φιλότης
hic ita dici potuerit de parum sincera amicitia, ut verbi usus postulat, a P. Victorio Var. Lect. I. 13. Aristotelis verbis in Polit. II. S. (4. p. 27, 19. Bekk.) confirmatus,
ἐν δὲ τῇ πόλει τὴν φιλίαν ἀναγκαῖον ὑδαρῆ γίνεσθαι διὰ κοινωνίαν τὴν τοιαύτην
. Exspectes enim propter
τὰ δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας
contrarium, oculos, qui videantur sinceram prodere amicitiam, quae tamen non sit talis, aut omissis
δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας
simpliciter
τὰ ὑδαρεῖ σαίνοντα φιλότητι
. Quare sic statuendum est, in recitando hanc vocem
ὑδαρεῖ
brevi ante et post pausa facta a ceteris verbis separari, ut non ad
δοκοῦντα εὐφρόνως ἐκ διανοίας
referatur, sed ipse quid de ea sentiat chorus indicet. Attii memorantur Agamemnonidae, quae fabula, si quid ex nomine divinari licet, vel idem argumentum quod Aeschyli Choephori et Sophoclis Electra habuit, vel totius Aeschyleae trilogiae quaedam epitome fuit. In ea apud Nonium in v. componere p. 260. non dissimilis sententia his versibus dicta est,
multi, animus quorum atroci vinctus malitia est, composita dicta e pectore evolvunt suo, quae quum componas dicta factis discrepant.
Comparari etiam licet Plautum in Colace apud Frontonem Ep. ad M. Caesarem II. 9.
qui data fide firmata fidentem fefellerint subdoli subsentatores, regi qui sunt prorumi, qui aliter regi dictis dicunt, aliter in animis habent.
Editum est
in animo
.
764

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-462

οὐκ ἐπικεύσω Libri
οὐ γὰρ ἐπικεύσω
. Vitii signo notavit Porsonus. Musgravius et Butlerus
τ'
inseruerunt, quos secutus est Wellauerus. Quod Pauwio auctore posuit Blomfieldius,
οὐ γὰρ ἐπικρύψω
, non scripsisset Aeschylus; multo minus
οὐ τἆρ᾽ ἐπικεύσω
, quod idem aliquando se coniecisse ait. Hic quoque versus paroemiacus in acatalectum mutatus est. Aeschylum enim non dubito scripsisse
οὐκ ἐπικεύσω
.
766

767-768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-463

ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος οὐδ' εὖ Elmsleius ad Med. v. 102. sine iusta caussa scribendum censebat
κάρτ' ἀπόμουσός τ᾽ ἦσθα γεγραμμένος, οὔτ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων
. Peior etiam coniectura Blomfieldii in glossario putantis legendum esse
ἀπομούσων
.

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-464

θάρσος ἑκούσιον
Θράσος ἑκούσιον
Flor. Vict.
θάρσος ἑκούσιον
Farn. Deinde Farn. ex inepta Triclinii mutatione
ἀνδράσιν εὖ θνήσκουσι κομίζων
. Canteri coniecturam,
θράσος ἀκούσιον
, Schützius, Porsonus, Blomfieldius, alii receperunt. Sed Blomfieldius vix satis se intelligere ait, quid sit
ἀκούσιον
, quod vertant ad mortem destinatis. Non tam in hoc verbo, quam in
κομίζων
caussa est dubitandi. Nam quod crediderunt interpretes, fortitudinem involuntariam allatam viris ab Agamemnone esse dici, id vereor ne non sit Graece dictum, si additam animis illam fortitudinem intelligunt. Aliud enim
κομίζειν
est, quod significat apportare vel adducere ad aliquem ita ut quod affertur vel adducitur prope illum statuatur, aliud
φέρειν
, quod latius patet atque sic dicitur ut res allata etiam inseri ei ad quem affertur significari possit. Quod si posset hoc sensu dici
κομίζειν
, sententia bona esset, si
θράσος ἀκούσιον
legitur. Recte vero Boissonadus recepit
θάρσος ἑκούσιον
. Hoc ita explicandum est, vehens (ad Troiam) spontaneam audaciam mori volentibus viris. Id acerbe dictum de mortifera expeditione.

772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-465

πόνος
εὔφρων τὶς πόνος εὖ τελέσασιν
Farn. Vict.
τις
, quod a Triclinio additum esse apparet, non est in Flor. In
πόνος εὖ τελέσασι
libri conspirant. Bothii coniecturam,
πόνων
, in quam etiam Auratus inciderat, receptam olim ab Schützio, deinde reiectam, Blomfieldius et Boissonadus admiserunt. Interpretatur Blomfieldius hodie vero ex alta mente et vere benevolus videris, quum iam laborem feliciter perfecerint. Pessima vero ista mutatio est, qua dictio poetica in pedestrem eamque non expeditiorem, sed impeditiorem convertitur. Nam sic
εὔφρων
de Agamemnone dictum esset, quod perversum est in novo systemate, si
ἐστί
suppletur, perversiusque, si refertur ad
γεγραμμένος
. Nam et nomen sibi suum et verbum proprium poscit novum systema. Quare intelligendum quidem
ἐστί
, sed servandum etiam
πόνος
.
Εὖ τελέσασιν
autem est per eos qui perfecerunt, sive
πόνος
sive
πόνων
legas. Est autem
πόνος εὐφρων
acceptus.
772

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-466

γνώσῃ Libri
γνώσῃ
.
773

775. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-467

NA De omisso monometro dictum ad v. 758. Poterat dici
σοῦ ἀφεστῶτος
.
775

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-468

μεταίτιος
Μεταίτιος
dixit, ut saepe solent, pro simplici
αἴτιος
. Luculentum exstat exemplum in Soph. Trach. v. 1234.
ἡ μοι μητρὶ μὲν θανεῖν μόνη μεταίτιος, σοί τ' αὖθις ὡς ἔχεις ἔχειν.
778

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

686-773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-393

zweites Stasimon. Helena, die gefeierte liebliche Braut, hat sich den Trojanern in einen unseligen Geist des Fluches verwandelt, wie sich aus jenem zahmen und sanft spielenden Löwenjungen mit den Jahren eine blutgierige Bestie entwickelte. Der Frevel ist gebüfst. Ja der Frevel erscheint als der Grund ihres Untergangs, nicht der Wohlstand, und falsch ist, was man in dieser Beziehung vom Neide der Gottheit fabelt. Nur hatte der Wohlstand den Übermut im Gefolge (vgl. 387 f.) und dieser verblendet den Sinn. Diese Verführung zum Übermute fehlt in der Hütte der Armut, wo deshalb die Gerechtigkeit wohnt (vgl. Eur. frg. 441 ὕβριν τε τίκτει πλοῦτος, οὐ φειδώ βίου). So trägt an dem Sturze der hohen Häuser die Gottlosigkeit des Sinnes, nicht das hohe Glück die Schuld. Das Chorlied singt der Gesamtchor.
1

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-419

Ein sanftstrahlendes Kleinod des Reichtums. Prom. 482 ἵππους, ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς. Hesych. ἄκασκα· ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως.

741-742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-420

ὀμμάτων βέλος, ein Geschofs, das die Augen trifft, aber nicht wehe thut ( μαλθακόν). Vgl. 251. Umgekehrt heifst sie eine Blume der Liebe, die nicht erquickt, sondern dem Herzen Schmerzen (der Sehnsucht) verursacht.

743. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-421

παρακλίνασα, sich nach der Seite biegend, von der geschilderten Erscheinung abweichend. Vgl. Soph. Oed. T. 1191 τίς ἀνὴρ πλέον τᾶς εὐδαιμονίας φέρει ἢ τοσοῦτον ὅσον δοκεῖν καὶ δόξαντ᾽ ἀκοκλίναι.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-422

Zu der Stellung von δὲ vgl. 1319, Eum. 534 ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δέ, 623 βουλῇ πιφαύσκω δέ, Sept. 1015 ἄτιμον εἶναι δέ. γάμου πικρὰς τελευτάς erinnert an das Homerische πάντες κ᾿ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε ( α 266), vgl. Eur. Med. 399 πικροὺς δ᾽ ἐγώ σφιν καὶ λυγροὺς θήσω γάμους, 1388 πικρὰς τελευτὰς τῶν ἐμῶν γάμων ἰδών.
2

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-423

νυμφόκλαυτος, eine Thränenbraut. Ερινύς, wie Helena Verg. Aen. II 573 Troiae et patriae communis Erinys heifst.
3

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-424

παλαίφατος γέρων λόγος, in alter Zeit geäufsert besteht ein durch das Alter geheiligtes Wort. Vgl. τριγέρων μύθος Cho. 313 , fragm. 317 ὡς λέγει γέρον γράμμα, Soph. Trach. 1 λόγος μὲν ἔστ᾿ ἀρn χαῖος ἀνθρώπων φανείς, Eur. frg. 25 φεῦ φεῦ, παλαιὸς αἶνος ὡς καλῶς ἔχει.
4

750. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-425

Der Gedanke „dafs groſser Wohlstand Unglück erzeuge" ist in zwei Sätze auseinander gelegt. Ähnlich nachher 756f., Pers. 103 θεόθεν γὰρ κατὰ μοῖρ᾽ ἐκράτησεν τὸ παλαιόν, ἐπέσκηψε δὲ Πέρσαις πολέμους πυργοδαΐκτους διέπειν. - γένει τη βλαστάνειν, erspriefse dem Geschlechte.

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-426

δίχα ἄλλων μονόφρων d. i. ich habe meine besondere Meinung, die abweicht von der Meinung der anderen.

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-427

Zum Gedanken vgl. Eum.536 ff.

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-428

μετατίκτειν wie μεταστένειν 713.

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-429

σφέτερος von Einem wie Pers. 903 . Krüger II 51, 1, 14.

758-759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-430

γάρ: von der gottlosen That gilt das; denn des rechtlichen Hauses Los ist immer mit schönen Kindern gesegnet. Die folgende Strophe bezeichnet die bösen Kinder (Folgen) der Gottlosigkeit, die ὕβρις ( δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως Eum. a. Ο.) und den ἀλάστωρ, die Antistrophe die Kinder der Rechtlichkeit: nicht der ἀλάστωρ, sondern die Δίκη wohnt im Hause und führt alles zum Ziele ( ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος ebd.). Zu καλλίπαις πότμος vgl. εὐάνδροισι συμφοραῖς Eum. 1032 .

760-761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-431

ὕβρις μὲν Δίκα δὲ 767. νεάζουσαν, νεαράν. ἐν κακοῖς βροτῶν δ, ν. α. ἐν κακοῖς βροτοῖς.
5

762-763. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-432

τότε ἢ τότε, früher oder später. ὅτε μόλῃ für ὅταν μόλῃ wie εὔτε πτόλις δαμασθῇ Sept. 325 , εἰ κρανθῇ Suppl. 96 . Vgl. zu Eum. 211 und Krüger I 54, 17, 3. Häufig findet sich dieser Gebrauch des Konjunktivs ohne ἄv bei Sophokles. τὸ κύριον φάος τόκου: vgl. Pind. Ο1. VI 32 κυρίῳ δ᾽ ἐν μηνί, Οppian. Kyn. III 156 ὥρην πρὶν τοκετοῖο μολεῖν, πρὶν κύριον ἡμαρ. Alter Frevelmut gebiert neuen Frevelmut, wenn die Stunde der Geburt kommt. Vgl. 1469 ff.

764-765. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-433

δαίμονος ἐτῶν (der Angehörigen) wie δαίμονα γέννης 1478, ξύνοικον ἀλάστορα Suppl. 420 . δαίμονος θράσος ἄτας ist Apposition zu ὕβριν. „Die von dem Dämon des Geschlechts (dem Alastor) ausgehende unbezwingliche, unbesiegliche, gottlose Verwegenheit schwarzer Mordgier im Hause" ist der ἔρως αἱματολοιχός, welcher 1479 als das Werk des δαίμων γέννης bezeichnet wird, die θυμοπληθὴς δορίμαργος ἄτα Sept. 674 . Vgl. Berch die Bedeutung der Ate bei Aschylus. Frankfurt a. M. 1876. S. 37. μελαίνας μελάθροισιν, Paronomasie.

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-434

εἰδομέναν bezieht sich auf - νεάζουσαν ὕβριν: der neue Frevelmut ist darin (nämlich in dem θράσος ἄτας) ein echtes Kind des alten ( σφετέρᾳ εἰκότα γέννᾳ 757). Vgl. zu 277.

767. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-435

δύσκαπνος, rauchgeschwärzt, rufsig.

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-436

Von den golddurchwirkten Sitzen, wo unreine Hände (von Frevlern) sind, wendet Dike ihre Augen ab und weg ist sie forteilend zu reiner Stätte ( ὅσια ἔδεθλα). πίνος χερῶν, Gegensatz καθαραί χείρες Eum. 313 . προσέσυτο wie ἐπέσυτο Eur. Hel. 1162, Phoen. 1065.

771-772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-437

Die Macht des Reichtums, die durch den Preis der Menschen falsch gestempelt ist, achtet Dike nicht. Die Macht des Reichtums ist eine falsche Münze, scheinbar nach der Verehrung der Menschen zu schliefsen von hohem Werte, in Wirklichkeit wertlos. Hesych. παράσημον· ἀδόκιμον, κίβδηλον. ἀπὸ τούτου καὶ τῶν νομισμάτων τὰ κί βδηλα παράσημα λέγεται.
6

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-438

Der Satz, alles leitet Dike zum Ziele" bildet bedeutungsvoll den Schlufs unmittelbar vor dem Auftreten des Agamemnon und erhält in Bezug auf diesen seine Ausführung im nächsten Chorgesang.

774-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-439

drittes Epeisodion. 6* Der siegreiche Agamemnon erscheint auf einem Wagen. Zur Seite sitzt ihm Kasandra, als Seherin gekennzeichuet durch weifses Gewand, den χιτών ὀρθοστάδιος (Poll. IV 18, 119), über dem sie ein Netz von Wollenfäden ἄγρηνον (Poll. IV 18, 116, Hesych. u. d. W.) trägt (1269), dann durch Scepter und den mit Wolle umwickelten Lorbeerkranz, der um den Hals auf die Brust herabhängt (1264, Hom. A 15 und Schol. zu Aristoph. Plut. 39, vgl. Wieseler Zeitschr. f. d. Altertumsw. 1848 S. 108 f.). Über Purpurteppiche, die Klytämestra hinbreiten läfst, schreitet Agamemnon später in den Palast. So wird der tragische Eindruck durch den Kontrast des Glanzes und Glückes gesteigert. Die Anapäste recitiert der Chorführer.

777-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-440

καιρὸν χάριτος μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας, das rechte Mafs der Huldigung nicht überschreitend und nicht dahinter zurückbleibend. ὑποκάμπτειν eigentlich vor Erreichung des Ziels in der Rennbahn umbiegen". Der Akk. καιρόν ist zunächst von ὑπεράρας regiert. Vgl. Eur. Iph. A. 977 πῶς ἄν σ᾽ ἐπαινέσαιμι μὴ λίαν λόγοις μηδ᾽ ἐνδεῶς τοὐδ᾽ ἀπολέσαιμι τὴν χάριν.