Aeschylus, Agamemnon, ed. Martin L. West, 772

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν δυσκάπνοις δώμασιν,

τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει

775

βίον· τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνωι

χερῶν παλιντρόποισ ιν

ὄμμασι λιποῦσ᾽ ὅσια προσέμολε,

δύναμιν οὐ σέβουσα πλού-

780

του παράσημον αἴνωι

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾶι.

Agamemnon. Aeschylus. ed. Martin L. West. Stutgardiae. 1990.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Current edition Experimental

Ἀγαμέμνων (OCR draft) (Greek) (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 782-974 focus

Χορός

ἄγε δή, βασιλεῦ, Τροίας πτολίπορθ᾽,¹

Ἀτρέως γένεθλον,

πῶς σε προσείπω; πῶς σε σεβίζω
785

μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας

καιρὸν χάριτος;

πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι

προτίουσι δίκην παραβάντες.

τῷ δυσπραγουντι δ᾽ ἐπιστενάχειν
790

πᾶς τις ἕτοιμος: δῆγμα² δὲ λύπης

οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προσικνεῖται:

καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς

ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι.

ὅστις δ᾽ ἀγαθὸς προβατογνώμων,
795

οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός,

τὰ δοκοῦντ᾽ εὔφρονος ἐκ διανοίας

ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι.

σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν

Ἑλένης ἕνεκ᾽, οὐ γάρ <σ᾽>³ ἐπικεύσω,
800

κάρτ᾽ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος,

οὐδ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων

†θράσος ἑκούσιον†⁴

ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων.

νῦν δ᾽ οὐκ ἀπ᾽ ἄκρας φρενὸς οὐδ᾽ ἀφίλως
805

εὔφρων πόλις⁵ εὖ τελέσασιν.

γνώσει δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος

τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως

πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν.

810

Ἀγαμέμνων

πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους
810

δίκη προσειπεῖν, τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους

νόστου δικαίων θ᾽ ὧν ἐπραξάμην πόλιν

Πριάμου: δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ

κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς⁶

εἰς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως
815

ψήφους ἔθεντο: τῷ δ᾽ ἐναντίῳ κύτει

ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ.

καπνῷ δ᾽ ἁλοῦσα νῦν ἔτ᾽ εὔσημος πόλις.

ἄτης θύελλαι ζῶσι: συνθνῄσκουσα δὲ

σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς.
820

τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν

τίνειν, ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους

ἐφραξάμεσθα⁷ καὶ γυναικὸς οὕνεκα

πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος,

ἵππου νεοσσός, ἀσπιδοστρόφος λεώς,
825

πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν:

ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων

ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ.

θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε:

τὰ δ᾽ ἐς τὸ σὸν φρόνημα, μέμνημαι κλύων,
830

καὶ φημὶ ταὐτὰ⁸ καὶ συνήγορόν μ᾽ ἔχεις.

παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε,

φίλον τὸν εὐτυχοῦντ᾽ ἄνευ φθόνου σέβειν.

δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος

ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον,
835

τοῖς τ᾽ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται

καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει.

εἰδὼς λέγοιμ᾽ ἄν, εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι,

ὁμιλίας κάτοπτρον, εἴδωλον σκιᾶς,

δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί.
840

μόνος δ᾽ Ὀδυσσεύς, ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει,

ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος:

εἴτ᾽ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι

λέγω. τὰ δ᾽ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς

κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει
845

βουλευσόμεσθα. καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον

ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον:

ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων,

ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως

πειρασόμεσθα πῆμ᾽ ἀποστρέψαι νόσου.⁹
850

νῦν δ᾽ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους

ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι,

οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν.

νίκη δ᾽ ἐπείπερ ἕσπετ᾽, ἐμπέδως μένοι.

855

Κλυταιμήστρα

ἄνδρες πολῖται, πρέσβος Ἀργείων τόδε,
855

οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους

λέξαι πρὸς ὑμᾶς: ἐν χρόνῳ δ᾽ ἀποφθίνει

τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν. οὐκ ἄλλων πάρα

μαθοῦσ᾽, ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον

τοσόνδ᾽ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.
860

τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα

ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν,

πολλὰς κλύουσαν κληδόνας¹⁰ παλιγκότους:

καὶ τὸν μὲν ἥκειν, τὸν δ᾽ ἐπεσφέρειν κακοῦ

κάκιον ἄλλο πῆμα, λάσκοντας δόμοις.
865

καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν

ἁνὴρ¹¹ ὅδ᾽, ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο

φάτις, τέτρηται¹² δικτύου πλέον¹³ λέγειν.

εἰ δ᾽ ἦν τεθνηκώς, ὡς ἐπλήθυον λόγοι,

τρισώματός τἂν¹⁴ Γηρυὼν ὁ δεύτερος
870

[πολλὴν ἄνωθεν, τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω,]¹⁵

χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν,¹⁶

ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι.

τοιῶνδ᾽ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων

πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης
875

ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης.¹⁷

ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδ᾽ οὐ παραστατεῖ,

ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων,¹⁸

ὡς χρῆν, Ὀρέστης: μηδὲ θαυμάσῃς τόδε.

τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος
880

Στρόφιος ὁ Φωκεύς, ἀμφίλεκτα πήματα

ἐμοὶ προφωνῶν, τόν θ᾽ ὑπ᾽ Ἰλίῳ σέθεν

κίνδυνον, εἴ τε δημόθρους ἀναρχία

βουλὴν καταρρίψειεν,¹⁹ ὥστε σύγγονον

βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον.
885

τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει.

887

ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι

πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδ᾽ ἔνι σταγών.

ἐν ὀψικοίτοις δ᾽ ὄμμασιν βλάβας ἔχω

τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας
890

ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δ᾽ ὀνείρασιν

λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην

ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη

ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.

νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτῳ φρενὶ
895

λέγοιμ᾽ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα,

σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς στέγης

στῦλον²⁰ ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,

καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ᾽ ἐλπίδα,

κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,
900

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος.

τερπνὸν δὲ τἀναγκαῖον ἐκφυγεῖν ἅπαν.

τοιοῖσδέ τοί νιν²¹ ἀξιῶ προσφθέγμασιν.

φθόνος δ᾽ ἀπέστω: πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ

ἠνειχόμεσθα. νῦν δέ μοι, φίλον κάρα,
905

ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆσδε, μὴ χαμαὶ τιθεὶς

τὸν σὸν πόδ᾽, ὦναξ, Ἰλίου πορθήτορα.

δμῳαί, τί μέλλεθ᾽, αἷς ἐπέσταλται τέλος

πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν;

εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος
910

ἐς δῶμ᾽ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη.

τὰ δ᾽ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη

θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα.

914

Ἀγαμέμνων

Λήδας γένεθλον, δωμάτων ἐμῶν φύλαξ,

ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ:
915

μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας: ἀλλ᾽ ἐναισίμως

αἰνεῖν, παρ᾽ ἄλλων χρὴ τόδ᾽ ἔρχεσθαι γέρας:

καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ

ἅβρυνε, μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην

χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί,
920

μηδ᾽ εἵμασι στρώσασ᾽ ἐπίφθονον πόρον

τίθει: θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών:

ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν

βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου.

λέγω κατ᾽ ἄνδρα, μὴ θεόν, σέβειν ἐμέ.
925

χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων

κληδὼν ἀυτεῖ: καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν

θεοῦ μέγιστον δῶρον. ὀλβίσαι δὲ χρὴ

βίον τελευτήσαντ᾽ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ.

εἰ πάντα δ᾽ ὣς πράσσοιμ᾽²² ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ.
930

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δ᾽ ἂν δοκεῖ²³ σοι Πρίαμος, εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν;
935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.²⁴

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς²⁵ ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.
940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ: κράτος μέντοι πάρες γ᾽²⁶ ἑκὼν ἐμοί.

944

Ἀγαμέμνων

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ᾽, ὑπαί τις ἀρβύλας

λύοι τάχος, πρόδουλον ἔμβασιν ποδός.
945

καὶ τοῖσδέ μ᾽ ἐμβαίνονθ᾽ ἁλουργέσιν θεῶν

μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος.

πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν²⁷ ποσὶν

φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θ᾽ ὑφάς.

τούτων²⁸ μὲν οὕτω: τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς
950

τήνδ᾽ ἐσκόμιζε: τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς

θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται.

ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ.

αὕτη²⁹ δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον

ἄνθος, στρατοῦ δώρημ᾽, ἐμοὶ ξυνέσπετο.
955

ἐπεὶ δ᾽ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε,

εἶμ᾽ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν.

Κλυταιμήστρα

ἔστιν θάλασσα, τίς δέ νιν κατασβέσει;

τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον³⁰

κηκῖδα παγκαίνιστον, εἱμάτων βαφάς.
960

οἶκος δ᾽ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς, ἄναξ,³¹

ἔχειν: πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος.

πολλῶν πατησμὸν δ᾽ εἱμάτων³² ἂν ηὐξάμην,

δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις,

ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ.³³
965

ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετ᾽ ἐς δόμους,

σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός.

καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν,

θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν:³⁴

ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπ᾽³⁵ ὄμφακος πικρᾶς
970

οἶνον, τότ᾽ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει,

ἀνδρὸς τελείου δῶμ᾽ ἐπιστρωφωμένου.

Ζεῦ, Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει:

μέλοι δέ τοι σοὶ τῶνπερ ἂν μέλλῃς τελεῖν.

975

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 782-974 focus

782

Χορός

ἄγε δή, βασιλεῦ, Τροίας πτολίπορθʼ,

Ἀτρέως γένεθλον,

πῶς σε προσείπω; πῶς σε σεβίζω
785

μήθʼ ὑπεράρας μήθʼ ὑποκάμψας

καιρὸν χάριτος;

πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι

προτίουσι δίκην παραβάντες.

τῷ δυσπραγοῦντι δʼ ἐπιστενάχειν
790

πᾶς τις ἕτοιμος· δῆγμα δὲ λύπης

οὐδὲν ἐφʼ ἧπαρ προσικνεῖται·

καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς

ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι.

ὅστις δʼ ἀγαθὸς προβατογνώμων,
795

οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός,

τὰ δοκοῦντʼ εὔφρονος ἐκ διανοίας

ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι.

σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν

Ἑλένης ἕνεκʼ, οὐ γάρ σʼ ἐπικεύσω,
800

κάρτʼ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος,

οὐδʼ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων

θράσος ἐκ θυσιῶν

ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων.

νῦν δʼ οὐκ ἀπʼ ἄκρας φρενὸς οὐδʼ ἀφίλως
805

εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν.

γνώσῃ δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος

τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν.

810

Ἀγαμέμνων

πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους
810

δίκη προσειπεῖν, τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους

νόστου δικαίων θʼ ὧν ἐπραξάμην πόλιν

Πριάμου· δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ

κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς

ἐς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως
815

ψήφους ἔθεντο· τῷ δʼ ἐναντίῳ κύτει

ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ.

καπνῷ δʼ ἁλοῦσα νῦν ἔτʼ εὔσημος πόλις.

ἄτης θύελλαι ζῶσι· συνθνῄσκουσα δὲ

σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς.
820

τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν

τίνειν, ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους

ἐφραξάμεσθα καὶ γυναικὸς οὕνεκα

πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος,

ἵππου νεοσσός, ἀσπιδηφόρος λεώς,
825

πήδημʼ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν·

ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων

ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ.

θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε·

τὰ δʼ ἐς τὸ σὸν φρόνημα, μέμνημαι κλύων,
830

καὶ φημὶ ταὐτὰ καὶ συνήγορόν μʼ ἔχεις.

παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε,

φίλον τὸν εὐτυχοῦντʼ ἄνευ φθόνου σέβειν.

δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος

ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον,
835

τοῖς τʼ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται

καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει.

εἰδὼς λέγοιμʼ ἄν, εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι

ὁμιλίας κάτοπτρον, εἴδωλον σκιᾶς

δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί.
840

μόνος δʼ Ὀδυσσεύς, ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει,

ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος·

εἴτʼ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι λέγω.

τὰ δʼ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς

κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει
845

βουλευσόμεσθα. καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον

ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον·

ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων,

ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως

πειρασόμεσθα πῆμʼ ἀποστρέψαι νόσου.
850

νῦν δʼ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους

ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι,

οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν.

νίκη δʼ ἐπείπερ ἕσπετʼ, ἐμπέδως μένοι.

855

Κλυταιμήστρα

ἄνδρες πολῖται, πρέσβος Ἀργείων τόδε,
855

οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους

λέξαι πρὸς ὑμᾶς· ἐν χρόνῳ δʼ ἀποφθίνει

τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν. οὐκ ἄλλων πάρα

μαθοῦσʼ, ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον

τοσόνδʼ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπʼ Ἰλίῳ.
860

τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα

ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν,

πολλὰς κλύουσαν κληδόνας παλιγκότους·

καὶ τὸν μὲν ἥκειν, τὸν δʼ ἐπεσφέρειν κακοῦ

κάκιον ἄλλο πῆμα, λάσκοντας δόμοις.
865

καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν

ἀνὴρ ὅδʼ, ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο

φάτις, τέτρηται δικτύου πλέον λέγειν.

εἰ δʼ ἦν τεθνηκώς, ὡς ἐπλήθυον λόγοι,

τρισώματός τἂν Γηρυὼν ὁ δεύτερος
870

πολλὴν ἄνωθεν, τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω,

χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν,

ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι.

τοιῶνδʼ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων

πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης
875

ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης.

ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδʼ οὐ παραστατεῖ,

ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων,

ὡς χρῆν, Ὀρέστης· μηδὲ θαυμάσῃς τόδε.

τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος
880

Στρόφιος ὁ Φωκεύς, ἀμφίλεκτα πήματα

ἐμοὶ προφωνῶν, τόν θʼ ὑπʼ Ἰλίῳ σέθεν

κίνδυνον, εἴ τε δημόθρους ἀναρχία

βουλὴν καταρρίψειεν, ὥστε σύγγονον

βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον.
885

τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει.

887

Κλυταιμήστρα

ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι

πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδʼ ἔνι σταγών.

ἐν ὀψικοίτοις δʼ ὄμμασιν βλάβας ἔχω

τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας
890

ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δʼ ὀνείρασιν

λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην

ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη

ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.

νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσʼ ἀπενθήτῳ φρενὶ
895

λέγοιμʼ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα,

σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς στέγης

στῦλον ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,

καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρʼ ἐλπίδα,

κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,
900

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος·

τερπνὸν δὲ τἀναγκαῖον ἐκφυγεῖν ἅπαν.

τοιοῖσδέ τοί νιν ἀξιῶ προσφθέγμασιν.

φθόνος δʼ ἀπέστω· πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ

ἠνειχόμεσθα. νῦν δέ μοι, φίλον κάρα,
905

ἔκβαινʼ ἀπήνης τῆσδε, μὴ χαμαὶ τιθεὶς

τὸν σὸν πόδʼ, ὦναξ, Ἰλίου πορθήτορα.

δμῳαί, τί μέλλεθʼ, αἷς ἐπέσταλται τέλος

πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν;

εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος
910

ἐς δῶμʼ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη.

τὰ δʼ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη

θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα.

914

Ἀγαμέμνων

Λήδας γένεθλον, δωμάτων ἐμῶν φύλαξ,

ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ·
915

μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας· ἀλλʼ ἐναισίμως

αἰνεῖν, παρʼ ἄλλων χρὴ τόδʼ ἔρχεσθαι γέρας·

καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ

ἅβρυνε, μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην

χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί,
920

μηδʼ εἵμασι στρώσασʼ ἐπίφθονον πόρον

τίθει· θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών·

ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν

βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου.

λέγω κατʼ ἄνδρα, μὴ θεόν, σέβειν ἐμέ.
925

χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων

κληδὼν ἀυτεῖ· καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν

θεοῦ μέγιστον δῶρον. ὀλβίσαι δὲ χρὴ

βίον τελευτήσαντʼ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ.

εἰ πάντα δʼ ὣς πράσσοιμʼ ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ.
930

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδʼ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντʼ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδʼ ἔρδειν τάδε.

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γʼ εὖ τόδʼ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δʼ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος, εἰ τάδʼ ἤνυσεν;
935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δʼ ἀφθόνητός γʼ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.
940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δʼ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ· κράτος μέντοι πάρες γʼ ἑκὼν ἐμοί.

944

Ἀγαμέμνων

ἀλλʼ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθʼ, ὑπαί τις ἀρβύλας

λύοι τάχος, πρόδουλον ἔμβασιν ποδός.
945

καὶ τοῖσδέ μʼ ἐμβαίνονθʼ ἁλουργέσιν θεῶν

μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος.

πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν ποσὶν

φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θʼ ὑφάς.

τούτων μὲν οὕτω· τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς
950

τήνδʼ ἐσκόμιζε· τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς

θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται.

ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ.

αὕτη δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον

ἄνθος, στρατοῦ δώρημʼ, ἐμοὶ ξυνέσπετο.
955

ἐπεὶ δʼ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε,

εἶμʼ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν.

Κλυταιμήστρα

ἔστιν θάλασσα, τίς δέ νιν κατασβέσει;

τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον

κηκῖδα παγκαίνιστον, εἱμάτων βαφάς.
960

οἶκος δʼ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς ἅλις

ἔχειν· πένεσθαι δʼ οὐκ ἐπίσταται δόμος.

πολλῶν πατησμὸν δʼ εἱμάτων ἂν ηὐξάμην,

δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις,

ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ.
965

ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετʼ ἐς δόμους,

σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός.

καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν,

θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν·

ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπʼ ὄμφακος πικρᾶς
970

οἶνον, τότʼ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει,

ἀνδρὸς τελείου δῶμʼ ἐπιστρωφωμένου.

Ζεῦ, Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει·

μέλοι δέ τοι σοὶ τῶν περ ἂν μέλλῃς τελεῖν.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 772 focus

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν δυσκάπνοις δώμασιν,

τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει βίον.

775

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν

παλιντρόποις

ὄμμασι λιποῦσ᾽, ὅσια προσέβαλε δύναμιν οὐ

σέβουσα πλούτου παράσημον αἴνῳ·

780

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 772 focus

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν

δυςκάπνοις δώμασιν,

τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει βίον.

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν

παλιντρόποις
745

ὄμμασι λιποῦσ᾽, ὅσια προςέμολε, δύναμιν οὐ

σέβουσα πλούτου παράσημον αἴνῳ·

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 772 focus

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 772 focus

δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν δυσκάπνοις δώμασιν,

¹²

τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει βίον.

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν

παλιντρόποις ὄμμασι λιποῦσ᾽ ὅσια προσέβα τοῦ

770

δύναμιν οὐ σέβουσα πλού-

του παράσημον αἴνῳ·

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 772 focus

ΧΟ.

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν δυσκάπνοις δώμασιν,

τὸν τ᾽ ἐναίσιμον τίει

βίον, τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἕσθλα σὺν πίνωι

χερῶν παλιντρόποισιν

ὄμμασι λιποῦσ᾽ ὅσια προσέβαλε, δύναμιν οὐ
775

σέβουσα πλούτου παράσημον αἴνωι·

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾶι. –

Translations (9)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 810-974 focus

AGAMEMNON.

First, indeed, Argos , and the gods, the local,
810

’T is right addressing — those with me the partners

In this return and right things done the city

Of Priamos: gods who, from no tongue hearing

The rights o’ the cause, for Ilion ’s fate man-slaught’rous

Into the bloody vase, not oscillating,
815

Put the vote-pebbles, while, o’ the rival vessel,

Hope rose up to the lip-edge: filled it was not.

By smoke the captured city is still conspicuous:

Até’s burnt offerings live: and, dying with them,

The ash sends forth the fulsome blasts of riches.
820

Of these things, to the gods grace many-mindful

’T is right I render, since both nets outrageous

We built them round with, and, for sake of woman,

It did the city to dust — the Argeian monster,

The horse’s nestling, the shield-bearing people
825

That made a leap, at setting of the Pleiads,

And, vaulting o’er the tower, the raw-flesh-feeding

Lion licked up his fill of blood tyrannic.

I to the gods indeed prolonged this preface;

But — as for thy thought, I remember hearing —
830

I say the same, and thou co-pleader hast me.

Since few of men this faculty is born with —

To honour, without grudge, their friend, successful.

For moody, on the heart, a poison seated

Its burthen doubles to who gained the sickness:
835

By his own griefs he is himself made heavy,

And out-of-door prosperity seeing groans at.

Knowing, I’d call (for well have I experienced)

Fellowship’s mirror, phantom of a shadow,

Those seeming to be mighty gracious to me:
840

While just Odusseus — he who sailed not willing —

When joined on, was to me the ready trace-horse.

This of him, whether dead or whether living,

I say. For other city-and-gods’ concernment —

Appointing common courts, in full assemblage
845

We will consult. And as for what holds seemly —

How it may lasting stay well, must be counselled:

While what has need of medicines Paionian

We, either burning or else cutting kindly,

Will make endeavour to turn pain from sickness.
850

And now into the domes and homes by altar

Going, I to the gods first raise the right-hand —

They who, far sending, back again have brought me.

And Victory, since she followed, fixed remain she!

855

KLUTAIMNESTRA.

Men, citizens, Argeians here, my worships!
855

I shall not shame me, consort-loving manners

To tell before you: for in time there dies off

The diffidence from people. Not from others

Learning, I of myself will tell the hard life

I bore so long as this man was ’neath Ilion .
860

First: for a woman, from the male divided,

To sit at home alone, is monstrous evil —

Hearing the many rumours back-revenging:

And for now This to come, now That bring after

Woe, and still worse woe, bawling in the household!
865

And truly, if so many wounds had chanced on

My husband here, as homeward used to dribble

Report, he’s pierced more than a net to speak of!

While, were he dying (as the words abounded)

A triple-bodied Geruon the Second,
870

Plenty above — for loads below I count not —

Of earth a three-share cloak he’d boast of taking,

Once only dying in each several figure!

Because of suchlike rumours back-revenging,

Many the halters from my neck, above head,
875

Others than I loosed — loosed from neck by main force!

From this cause, sure, the boy stands not beside me —

Possessor of our troth-plights, thine and mine too —

As ought Orestes: be not thou astonished!

For, him brings up our well-disposed guest-captive
880

Strophios the Phokian — ills that told on both sides

To me predicting — both of thee ’neath Ilion

The danger, and if anarchy’s mob-uproar

Should overthrow thy council; since ’t is born with

Mortals, — whoe’er has fallen, the more to kick him.
885

Such an excuse, I think, no cunning carries!

887

As for myself — why, of my wails the rushing

Fountains are dried up: not in them a drop more!

And in my late-to-bed eyes I have damage,

Bewailing what concerned thee, those torch-holdings
890

For ever unattended to. In dreams — why,

Beneath the light wing-beats o’ the gnat, I woke up

As he went buzzing — sorrows that concerned thee

Seeing, that filled more than their fellow-sleep-time.

Now, all this having suffered, from soul grief-free
895

I would style this man here the dog o’ the stables,

The saviour forestay of the ship, the high roof’s

Ground-prop, son sole-begotten to his father,

— Ay, land appearing to the sailors past hope,

Loveliest day to see after a tempest,
900

To the wayfaring-one athirst a well-spring,

— The joy, in short, of ’scaping all that ’s — fatal!

I judge him worth addresses such as these are

— Envy stand off! — for many those old evils

We underwent. And now, to me — dear headship! —
905

Dismount thou from this car, not earthward setting

The foot of thine, O king, that’s Ilion ’s spoiler!

Slave-maids, why tarry? — whose the task allotted

To strew the soil o’ the road with carpet-spreadings.

Immediately be purple-strewn the pathway,
910

So that to home unhoped may lead him — Justice!

As for the rest, care shall — by no sleep conquered —

Dispose things — justly (gods to aid!) appointed.

914

AGAMEMNON.

Offspring of Leda, of my household warder,

Suitably to my absence hast thou spoken,
915

For long the speech thou didst outstretch! But aptly

To praise — from others ought to go this favour.

And for the rest, —-not me, in woman’s fashion,

Mollify, nor — as mode of barbarous man is —

To me gape forth a groundward-falling clamour!
920

Nor, strewing it with garments, make my passage

Envied! Gods, sure, with these behoves we honour:

But, for a mortal on these varied beauties

To walk — to me, indeed, is nowise fear-free.

I say — as man, not god, to me do homage!
925

Apart from foot-mats both and varied vestures,

Renown is loud, and — not to lose one’s senses,

God’s greatest gift. Behoves we him call happy

Who has brought life to end in loved well-being.

If all things I might manage thus — brave man, I!
930

KLUTAIMNESTRA.

Come now, this say, nor feign a feeling to me!

AGAMEMNON.

With feeling, know indeed, I do not tamper!

KLUTAIMNESTRA

Vowed’st thou to the gods, in fear, to act thus?

AGAMEMNON.

If any, I well knew resolve I outspoke.

KLUTAIMNESTRA.

What think’st thou Priamos had done, thus victor?
935

AGAMEMNON.

On varied vests — I do think — he had passaged.

KLUTAIMNESTRA

Then, do not, struck with awe at human censure ....

AGAMEMNON.

Well, popular mob-outcry much avails too.

KLUTAIMNESTRA.

Ay, but the unenvied is not the much valued.

AGAMEMNON.

Sure, ’t is no woman’s part to long for battle.
940

KLUTAIMNESTRA.

Why, to the prosperous, even suits a beating.

AGAMEMNON.

What? thou this beating us in war dost prize too?

KLUTAIMNESTRA.

Persuade thee! power, for once, grant me — and willing!

944

AGAMEMNON.

But if this seem so to thee — shoes, let someone

Loose under, quick — foot’s serviceable carriage!
945

And me, on these sea-products walking, may no

Grudge from a distance, from the god’s eye, strike at!

For great shame were my strewment-spoiling — riches

Spoiling with feet, and silver-purchased textures!

Of these things, thus then. But this female-stranger
950

Tenderly take inside! Who conquers mildly

God, from afar, benignantly regardeth.

For, willing, no one wears a yoke that’s servile:

And she, of many valuables, outpicked

The flower, the army’s gift, myself has followed.
955

So, — since to hear thee, I am brought about thus, —

I go into the palace — purples treading.

KLUTAIMNESTRA.

There is the sea — and what man shall exhaust it? —

Feeding much purple’s worth-its-weight-in-silver

Dye, ever fresh and fresh, our garments’ tincture;
960

At home, such wealth, king, we begin — by gods’ help —

With having, and to lack, the household knows not.

Of many garments had I vowed a treading

(In oracles if fore-enjoined the household)

Of this dear soul the safe-return-price scheming!
965

For, root existing, foliage goes up houses,

O’erspreading shadow against Seirios dog-star;

And, thou returning to the hearth domestic,

Warmth, yea, in winter dost thou show returning.

And when, too, Zeus works, from the green-grape acrid,
970

Vine — then, already, cool in houses cometh —

The perfect man his home perambulating!

Zeus, Zeus Perfecter, these my prayers perfect thou!

Thy care be — yea — of things thou mayst make perfect!

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 772 focus

But Justice beams in smoky cottages and honours the holy life: and leaving, with averted eyes, gilded prosperity with impurity of hands, she is wont to draw nigh to holiness, not honouring the power of wealth when falsely stamped with praise, and she directs every thing towards the issue.

AGAMEMNON enters, accompanied by CASSANDRA, in a chariot.

CHORUS

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 772 focus

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 772 focus

But Juſtice bids her ray divine

870

E’en on the low-roof’d cottage ſhine;

And beams her glories on the life,

That knows not fraud, nor ruſſian ſtrife.

The gorgeous glare of gold, obtain’d

By foul polluted hands, diſdain’d

875

She leaves, and with averted eyes

To humbler, holier manſions flies;

And looking thro’ the times to come

Aſſigns each deed its righteous doom.

CHORUS.

CHORUS, AGAMEMNON. CHORUS.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 772 focus

Antistrofe IV

Ma Giustizia risplende anche tra fumide

mura, e onora il pio vivere.

CORO

4

E lo sguardo distoglie

dai tetti ove si lordano
885

le mani, e l'oro luce.

E verso il bene volgesi, né venera

il poter di dovizia

lodato contro il merito;

e tutto al fine adduce.
890

TERZO EPISODIO Fra alti clamori e squilli di trombe, su un carro di guerra, seguito da guerrieri e da prigionieri Troiani, fra i quali, su un altro carro, è Cassandra, entra Agamennone.

CORIFEO

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 772 focus

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 772 focus

ein grimmig reißend Tier.

Einst zog sie ein in Ilios, ein Lächeln spiegelklarer See,

740 ein Kleinod in des Friedens Schatz, ein weicher, tiefer Liebesblick,

745 ein Duft von Liebreiz, sinnberauschend.

Die Täuschung verflog, und das Ende der Lust
775

war bitter, ihr Kommen, ihr Bleiben ein Fluch.

Es gab ihr des Gastrechts rächender Gott

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 772 focus

While Right in smoky cribs shines clear as day,

And decks with weal his life, who walks the righteous way.

From gilded halls, that hands polluted raise,

Right turns away with proud averted eyes,
890

And of the wealth, men stamp amiss with praise,

Heedless, to poorer, holier temples hies,

And to Fate's goal guides all, in its appointed wise.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 772 focus

Doch Dike weilt strahlend auch unter rauchschwarzem Dach,

Ist gerechtem Lebenswandel hold.
735

Sie flieht des Saales goldnen Prunk, den frevler Hände Schmutz befleckt,

Abgewandt den Blick, und lenkt heil'gen Götterschwellen zu,

Nicht ehrend falschgleißende Macht des Reichthums:

Alles lenkt sie zum Ende.

(Agamemnon erscheint auf hohem Siegeswagen, neben ihm sitzend Kassandra: hinter ihnen Wagen mit gefangenen Troerinnen. Außerdem ein Gefolge von Herolden, Lanzenknechten u. s. f.)

Der Chorführer.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν

πέλοι δ᾽ οὖν

Rob. τούτοισιν

τούτοις

Flor. Vict. Sed

τούτοισιν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis

εὖ πρᾶξις

, ut dicitur v. 478.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι

. Sed

εὔπραξις

defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.

εὐθεράπευσις

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se

ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν

supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri

ἀπίην γαῖαν

, ex praepositione

ἀπό

dictam, et tragicorum

Ἀπίαν

, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.

Ἄπις

, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum

ὕδωρ

satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum

ἄγγελος

ἄγγελος φύλαξ

Farn.

φύλ.

Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς

ἐπιφωτός

error Aldinae.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος

ἄρσενου

ἀρσένου

Ald. Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν

εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν

error Aldinae. Inde

εὖ δ', εἴτε κεδνὸν

Turn.

σὺ δ' εἴτε κεδνὸν

codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in

εἴτε

littera e correctione

est. Aurati coniectura est

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν

, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit

εἴτε

. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν

ἐλπίσι

M. Bess.

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.

σιγῶντι

Flor. Farn.

σιγώσης

M. Ceteri

σιγώσῃ

. Correctoris mutatio est

σιγῶντι

, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.

γυν.

in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert

εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα

, comparans cum Soph. Trach. v. 95.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.

Nuntii

nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri

πεύσῃ

251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his

χο.

praefixum in Rob.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς

ἦ τορῶς

G. Ald.

254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.

τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας

, haec habet scholiastes,

Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”

Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.

ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον

255

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-167

φρονοῦντος

φρονούσης

Flor. Farn. Vict. quod correctoris est prava personarum distinctione moti. ὄμμα σοῦ Farn. Turn. Vict. et ante rasuram M.

ὄμμα σου

G. Ald. Rob. et nunc M.

256

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-168

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ Libri

τί γὰρ τὸ πιστόν ἐστιν τῶνδέ σοι τέκμαρ

, nisi quod

ἔστι νῦν

habet Ald.

τί δ᾽ ἂν

Auratus. Sentiebat enim vulgatam scripturam non congruere cum eo quod respondet Clytaemnestra. Eam ob caussam Abreschius

τὶ γὰρ τὸ πιστὸν

scribi volebat, quod esset

ecquod, quod certum sit, signum

. Optime Schutzius

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἐστὶ τῶνδέ σοι τέκμαρ ;

Tenuere tamen vulgatum Blomfieldius et Wellauerus, Schützium bene refutatum esse rati a Doederlino in Actis Monac. I. p. 40. Scilicet, ut huic, sic ipsi quoque in solam articuli cum

τίς

consociationem, de qua nemini dubium esse potest, intuentes, parum solliciti de sententia, ne caussam quidem perspexerunt, qua ad mutandam distinctionem vir egregius, qui se poetam legere, non construendi exercitia ante oculos habere sciret, fuerit adductus.

257

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.

ἔστιν τὶ δ᾽

ἔστι τί δ᾽

Bess.

ἔστιν τ' δ'

, omisso per errorem

, Ald. unde Turn.

ἐστὶ τάδ'

258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ

εὐπειθῇ

G. Ald. Ceteri

εὐπειθῆ

. Recte Blomfieldius

εὐπιθῆ

259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος

εὔπτερος

Turnebus. Ceteri omnes

ἄπτερος

. Scholiastes

ἰσόπτερος, κούφη

. Hesychius

ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα

. Idem

ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.

Idem

ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια

. Εtym. Μ. p. 133, 26.

ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν

. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.

ἀπτερέως

ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.

ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο

. Eodem significata

ἀπτέρως

dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.

ἀπτέρῳ τάχει

, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.

ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.

Εt p. 183, 24.

ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.

Hoc

πτερέως

quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est

ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως

. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius

ἀγαπτερέως

scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum

ἀπτερύσσεται

, quod Hesychius

πέτεται

interpretatur, et

ἀπτερύονται

apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam

αὖτ' ἐρύονται

αὖ πτερύωνται

scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit

ἀμπερύσσεται

ἀμπτερύονται

. Apud Atticorum tragicos sicubi

ἄπτερος

invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.

ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε

Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam

ἄπτερος φάτις

est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum

ἄπτερος μῦθος

dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,

ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως

de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.

261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.

262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος

καὶ πῶς

Farn.

καὶ τὶς

Rob. Ceteri

καὶ τίς

. Deinde

ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων

ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset

ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος

, G.

ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων

Ald.

ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων

ceteri. Stanleius

ἀγγέλλων

scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel

ἀγγελῶν

, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.

265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου

ἀπαγγέλου

G. et a pr. manu M.

ἀπ' ἀγγέλου

Μ. a sec. manu et ceteri.

ἀγγάρου

commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.

ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη

. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.

ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”

Eustathius p. 1854, 26.

παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.

Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.

267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον

ἑρμαῖον

G. Ald. Vict. et ut videtur M.

ἕρμαιον

Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.

Ἑρμαῖος

scribi nomen proprium.

Ἑρμαῖος λόφος

, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.

268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri

φανόν

. Porsonus

πανόν

ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.

πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι

. Ammonius p. 90.

φανός

comicorum,

πανός

tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,

τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π

, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse

πανός

, quo pro altera forma utantur tragici. Photius

πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ

. Idem

πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης

. Pollux X. 117.

πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”

269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri

ἄθωον

. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.

ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.

Videtur

ἄψυχος

ἄβουλος

scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.

270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε

ὑπερτελῆστε

sic M.

υπερτεληστε

sine accentu G.

ὑπερτελής τε

Ald. Turn.

ὑπερτελεῖς τε

Bess.

ὑπερθ' Ἑλλής τε

Rob.

ὑπεὶρ Ἑλλής τε

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον

. Deinde

πλέοντα

Ald. De verbo

πλέοντα

, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura

φωτίσαι

non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita

ὑπερτελὲς

infra v. 344. eademque metaphora

ὑπερτελὴς

apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,

ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη

. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur

ὑπερτελεῖ τε

. V. ad v. 272. 273.

271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς

ἰσχὺν

dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim

ἰσχύς

, quod scholiastes interpretatur

μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός

. Non opus est

ἰσχὺν

scribere: sed

πευκή

, quod libri habent, ad

ἰσχὺς

appositum languet. Id Schützius recte in

πεύκη

mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim

πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας

. Sed in

πρὸς ἡδονήν

, quod etiam Pearsono in

πρὸς ἐκδοχὴν

mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non

δέ

, sed

τέ

post

ὑπερτελής

scriptum esse. Nam

δέ

si legeretur, requireretur verbum pro nomine

πεύκη

, veluti

πηδᾷ

, ut in Ione Euripidis v. 1144.

ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον

. Nunc vero,

τέ

posito,

ἐξεδέξατο

etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim

πρὸς ἡδονὴν πεύκης

ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox

χρυσοφεγγές

Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ

παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς

G. Ald.

παραγγείλασα μακίστου σκοπάς

M. Bess. Flor. Farn. Rob.

παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς

Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere

Μάκιστος

videtur appellatus fuisse, si recte editum est

σκοπαῖς

. Blomfieldius

σκοποῖς

scripsit, vix dubium esse ratus quin

σκοπᾶς

ortum sit ex

σκοποῖς

. At

σκοποῖς

absonum foret, quia sic quod sequitur

ὃ δὲ

perperam dictum esset, quod, ubi

σκοπαῖς

legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si

σκοποῖς

praecessisset. Sed illud

σκοπᾶς

, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes

σκοπάς

habent, legitur. Solus H. Stephanus

σκοπᾶς

ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum

σκοπάς

exarare vellet. Scribendum vero

σκοπῷ

274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως

ἀφράσμων ὡς

Turn.

ἀφασμένως

Rob. Ceteri omnes

ἀφρασμόνως

, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.

275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque

ἀγγάρου

scribendum coniiceret.

πάρηκεν

male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset

οὔτι μέλλων

esse celeriter, neque

οὔτι

separari ab eo participio posse.

276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου

εὐρίππου

Bess.

277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου

μεσσαπίου

M. G. Rob.

μεσαπίου

Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.

μεταπίου

Ald. Scholiastes

Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας

. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.

ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου

. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι

φύλαξ

, pro

φύλαξι

error Rob. μολών

μολόν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.

μολών

Turn. Vict.

278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

οἵ τ᾽

Flor.

279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας

γαίας

Ald. Turn. Sed G. cum ceteris

γραίας

280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς

λαμπάδ'

λαμπὰ δ'

Ald. μαυρουμένη Deinde

οὐδέπω 'μαυρουμένη

Rob.

281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ

πεδίον ἀσωποῦ

Flor. Farn. Vict.

παιδίον ὠποῦ

M. G. Bess. Ald.

πεδίον ὠποῦ

Rob.

πεδίον Ὠρωποῦ

Turn.

282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν

φαιδρᾶς

G. Ald.

283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά

φρουρὰ

Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.

286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.

Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.

Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius

Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.

Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.

287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον

αἰγίπλακτον

Bess.

288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι

δὴ χαρίζεσθαι

Farn. Ceteri omnes

μὴ χαρίζεσθαι

. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem

μὴ χατίζεσθαι

, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura

θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι

, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret

χατίζεσθαι

passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic

θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός

, sed

πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται

, non desideratur. Hesychius

χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.

Idem

χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.

289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει

μέρει

Rob.

290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν

κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν

M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

κάτω πτρονοῦ περβάλλειν

Ald. ex quo Turn. fecit

κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν

. Canterus tacite emendavit

κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν

. Confirmat scholiastae interpretatio

τὸ κατόψιον

. Merito

κάτοπτον

ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud

κάτοπτρον

agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta

κάτοπτον πρῶνα

. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus

ὑπερβάλλειν

, et

καί

adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset

ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis

πρών

significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui

καί

, quod est ante

Σαρωνικοῦ

, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο

habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.

εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο

G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum

ὑπερβάλλων

adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο

recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit

καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam

σκήπτειν

ubi hoc in loco invenitur, idem atque

ἀφίκετο

sit,

εἶτα

cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est

εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς

ἀστυγείτονας σκοπὰς

ab alia manu altero

supra adscripto, M.

ἀστυγείτονας σκόπας

G. Turn.

ἀστυγείτονα σκόπας

ἀστὸ γείτονας σκοπὰς

Rob.

294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει

ἐς τόγε σκήπτει

M. G.

ἐς τόγε σκήπτει

Rob. Turn.

ἐπόγε σκήπτει

Ald.

ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει

Bess.

ἐς τόδε σκήπτει

Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit

λείπει πολλά

. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,

Hic videntur multa deesse

295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι

Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,

τοί μοι

, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse

τοιοίδε τοί μοι

297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον

Flor. Farn.

τοιοῦτοι

Bess.

τοιοῦτο

Victorius.

300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo

ΧΟ

. praefixum est, versui 305.

ΑΓΓ

. Tum versui 306.

ΚΛΥ

. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.

302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius

διανεκῶς

, quia Moeris p. 129.

διανεκεῖ λόγῳ

ut Atticum ex Platone attulit.

ὡς λέγοις

Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,

ὡς λέγεις

, habet Bess.

Ὡς λέγοις πάλιν

neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος

. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut

θέλοιμ᾽ ἄν

et ad

ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι

et ad

λέγοις πάλιν

referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius

ὡς λέγεις

304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte

βοῇ δ'

Auratus.

306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας

Canterus.

ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας

Flor. Farn. Vict.

ἀλείφατ' ἐκχέας

Bess. Pearsonus, Schutzius, alii

ἄλειφάς τ' ἐγχέας

, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia

ἄλειφα

Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.

307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri

οὐ φίλως

. Auratus adscripserat

διχοστατοῦντα οὐ φίλω

. Stanleius emendavit

οὐ φίλω

, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut

οὐ φίλω

languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra

οὐ φίλως διχοστατοῦντα

frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam

τέ

, quod post

ὄξος

est, non ad proxime sequens

δέ

, sed ad

καί

v. 309. refertur.

308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.

δὲ

post

ἑλόντων

scriptum erat, sed deletum est.

309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι

ἐστὶν

Flor.

310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν

σώμασι

Bess. πεπτωκότων

πεπτωκότων

Auratus.

311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri

παῖδες γερόντων

. Quod Stanleius protulit,

παῖδες, γέροντες

, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,

φυταλμίων παῖδες γερόντων

. In editione Stanleii aliisque virgula post

φυταλμίων

posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est

παῖδες

additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione

τεκόντων

restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.

προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.

313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

νυκτιβόαντος

Farn.

315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις

νήσεις

Flor. Vict.

νήστισι

Bess.

νήστεις

Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.

316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν

Farn. Vict.

οἰκήμασι

Bess. Flor.

319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν

νέμουσιν

Vict.

ναίουσιν

Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.

320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες

ἀπαλλαχθέντες

Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri

ὡς δυσδαίμονες

. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt

ὡς δ' εὐδαίμονες

. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse

ὡς δὲ δαίμονες

: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is

τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων

corrigens servavit

ὡς δυσδαίμονες

, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi

ὡς δ' ἀλήμονες

. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est

ὡς δ' ἀδείμονες

, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut

ἄμοχθον

apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua

δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων

, etiam

κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων

dicuntur.

321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri

εὔβουλοι

. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.

323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα

θεῶν τ' ἱδρύματα

Bess.

324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες

οὐκ ἄν γ' ἑλόντες

Flor. Farn. Vict.

οὐκ ἀνελόντες

Bess. Scripsi

οὐ τἂν ἑλόντες

. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde

αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν

Flor. Farn. Vict.

αὖθις ἂν θάνοιεν αν

Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

pro suo vendidit Stanleius recte scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius

αὖθις ἁλῷεν

, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est

ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν

, pro quo

ἁλεῖεν

scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque

ἁλεῖεν

Atticum,

ἁλοῖεν

Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,

βιώην, βίῳην, συγγνώην

, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare

αὖθις ἀνθαλοῖεν

servandum duxi.

325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον

solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde

ἐμπίπτει

Bess.

ἐμπίπτῃ

, sed

οι

supra adscripto, Flor.

ἐμπίπτοι

Farn.

ἐμπίπτῃ

Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.

326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον

πόθος

Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.

νόος

Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque

πόθον

, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde

ἃ

pro

τὰ

Bess. et

κέρδεσι

Bess. Flor. sed

κέρδεσιν

Farn. Vict.

327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον

κάμψαι

, superscripto ultimae litterae

, Flor.

329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος

Bess. Farn. Vict.

θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος

Flor. Porsonus

θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος

. Canterus scribendum coniiciebat

θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος

. Male Blomfieldius, servans

ἀναμπλάκητος

(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam

ἀμπλακεῖν

significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut

ἁμαρτάνειν

dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.

καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.

330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri

ἐγρήγορον

. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo

γεγονός

, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.

331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι

τύχῃ

Farn.

332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα

τοιαῦτά σοι

Farn. κλύεις Deinde

κλύοις

Flor. Farn. Vict.

κλύεις

scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.

333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri

τὴν ὄνησιν

. Meam emendationem,

τήνδ' ὄνησιν

, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.

335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro

εὐφρόνως

Spanhemius et Abreschius

εὔφρονος

scribi volebant. At

εὔφρων

tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum

εὖ θροεῖν

. Male putat Paleius

αὖ

αὖθις

mutandum esse propter

αὖθις

v. 302.

338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.

339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post

παναλώτου

interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.

340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν

τῶν μεγάλων

Farn. ex Triclinii imperitia.

341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui

μέγα δουλείας

eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse

δεκατόπυργον

opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.

345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post

γάγγαμον

, ut in appositione esset

ἄτης παναλώτου

. Mihi neque Stanleii ratio, neque si

δουλείας

pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit

μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας

. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt

πανάλοτον

. Pollux X. 132.

γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”

346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα

. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus

τείναντα

, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in

ὅπως ἄν

, quod visum est sine

ἄν

dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula

ἄν

III. 4. Nec si quis

ὅπως ἄν

hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est

ὑπέραστρον

. Frustra haec verba

ὑπὲρ ἄστρων

torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio

εἰς οὐρανὸν τοξεύειν

, de quo Zenobius III. 46.

ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων

, Suidas VI. 14.

ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων

, Apostolius VII. 74.

ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων

. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.

350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.

351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν

ἔχουσ'

Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,

ἔχουσιν

, inventum est in Farn. Ex Flor.

ἔχουσαν

affertur, sed mihi notatum est

ἔχουσιν

esse in eo codice, ita tamen ut

ιν

a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι

. Nec melius Boissonadus

εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι

352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι

Farn. Vict.

τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι

Flor.

353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri

ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν

. Meo monitu prius

ὡς

delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν

. Alioqui dixisset

ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν

. Vidit hoc etiam Franzius.

354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii

ἀξιοῦσθαι

, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.

φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο

. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.

355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri

πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον

. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.

ἐγγόνους

ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed

ad prius

supra adscriptum est. In Flor. ad

φλεόντων

supra adscriptum est

φλυαρούντων

. Stanleius

ἐγγόνοις ἀτόλμητον

scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit

πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων

, volens

ὢν

intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium

πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων

scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post

δικαίως

sic scribendum putans,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον

, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum

πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.

Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.

ἀτολμήτως

scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν

ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

Flor.

ὥστε κἀπαρκεῖν

Farn. Vict. Est id

καὶ ἀπαρκεῖν

, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.

363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura

λαχόντι

, hodie nemini ignotum est.

364

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-242

ἐκλακτίσαντι

ἐκλακτίσαντι μέγα Δίκας

, cum glossa

μεγάλως, ἀντὶ μιᾶς

, Farn.

λακτίσαντι μέγα Δίκας

Flor. Vict. Emendavit Canterus. Patet autem coniungendum esse

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου εἰς ἀφάνειαν

367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-243

NA Male haec a multis intellecta sunt. Urget, inquit, ut quis in perniciem ruat, audax suada, consultrix filia effrenata culpae. Nam semel admissa culpa suadet opus potentiamque ad tuendum conferre quod iniuria possidetur, subministratque ei rei consilia. Referuntur haec ad ea quae proxime praegressa sunt, diciturque suada

σόφρων

, quod

ἔπαλξιν πλούτου

quaerit.

369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-244

ἄτας Post

ἄτας

commate distinxit Victorius, quo

ἄτας

accusativus esset construereturque cum

βιᾶται

. Recte vero scholiastes pro genitivo accepit, quem necessario requirit

προβουλόπαις

370

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δέ

ἄκος δὲ παμμάταιον οὐκ ἐκρύφθη. πρέπει δὲ

Victorius. Correxit interpunctionem Schützius.

ὡς ἄκος δὲ

Farn.

πᾶν μάταιον

Meinekius ad Euphorionem p. 187. et coniecerat

πᾶν μάταιον

Musgravius. Recte fortasse.

371

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-246

φῶς Victorius distinxit

πρέπει δὲ φῶς, αἰνολαμπὲς σίνος

. Male Schutzius

φῶς

. Auratus

σέλας

pro

σίνος

. Ea scholiastae interpretatio est, quam rectius ad

φῶς

referas. Non dicit autem neque incendium Troiae neque ignes in montibus accensos, de quibus mirum est cogitare quemquam potuisse, sed hic sensus est, non in occulto manet, sed conspicua est lux triste lucens, noxa, i. e. in clara sed tristi luce conspicitur eventus mali facinoris.

372

374-376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-247

τριβοῖς

τε

deest in Flor. Idem et Farn. Vict.

τριβοῖσι

. Emendaverunt Pearsonus et Stanleius. Vereor autem ne non de lapide Lydio loquatur poeta, sed aes adulterinum dicat, quod usu tritum amisso falso splendore cognoscitur. In explicando verbo

δικαιωθείς

fraudem fecit interpretibus male posita in editionibus Vict. Cant. Stanl. virgula post

μελάναις

, quae, si opus, ponenda erat post

κέλευθος

. Hoc enim dicit, ater est, quum est aestimatus quanti sit.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-248

πτανὸν ὄρνιν Proverbium

τὰ πετόμενα διώκειν

illustravit in glossario Blomfieldius. Eius hic haec vis est, ut inania sperasse dicatur Paris, quum se bello victorem fore credidit.

πτανὸν ὄρνιν

Flor. Vict.

πτανόν τιν' ὄρνιν

ex mala Triclinii coniectura Farn. Emendatio debetur Schützio.

377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἄφερτον

ἄφερτον θεὶς

Flor.

378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐπίστροφον τῶνδε

Ἐπίστροφος τῶνδε

active dicit auctorem qui intulit urbi illud

ἄφερτον πρόςτριμμα

. Blomfieldius quum

τούτων

contra libros edidit, non cogitavit recte se habere syllabam ancipitem, diverso genere numeri sequente.

380

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἐς δόμον

Flor. Vict.

εἰς οἶκον

Farn. τὸν

τὸν

Flor. Vict.

τὸ

Farn. ut Canterus scribendum esse vidit.

383

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-252

τὴν ξενίαν

Farn.

384

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-253

κλοπαῖσι

, ut Stanleius scribendum vidit, Farn.

κλοπαῖς

Flor. Vict.

385

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-254

NA Non eleganter hic

τέ

positum est. Videtur Aeschylus scripsisse

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχίμους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς

387

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-255

λίθον Blomfieldio placuit

λίνον

scribere, etsi libri

λίθον

habent.

388

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-256

βέβακε

βέβηκεν

Farn. Vict. Blomfieldius cum Porsono

βέβακε

, quod est in Flor. Recte opinor. Nam hoc genus metri, quod ferebam in Elem. doctr. metr. p. 230. nec per se apte compositum nec firmatum idoneis exemplis est. Neque perite paragogicum adiecit Triclinius.

389

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-257

πολλὰ δ' ἔστενον

πολὺ δ᾽ ἀνέστενον

Flor.

πολὺ δ᾽ ἔστενον

Vict. Quod Pauwius coniecerat,

πολλὰ δ' ἔστενον

, inventum est in Farn.

390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-258

τάδ' Recte Blomfieldius cum Butlero

τάδ'

. Et iam in Aurati excerptis est

τάδ'

vel

τόνδ'

. Flor. Vict.

τόδ'

, idemque esse putandum est

τὸ δ'

, quod cum glossa

ἤγουν τὸ γεγονός

Farn. habet. Stanleius seu verius Auratus coniecerat

τόνδ᾽ ἐννέποντες δόμον προφῆται

. At frigidum illud

δόμον

recepit Blomfieldius. Nihil mutandum esse vel

στρατόμαντις

v. 118. potuerat ostendere.

391

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-259

τὰ δῶμα καὶ πρόμοι

Flor.

392

394-395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-260

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ' ἀφειμένων ἰδεῖν,

πάρεστι σιγᾶς ἄτιμος ἀλοίδορος ἅδιστος ἀφεμένων ἰδεῖν

Flor. Farn. et Vict. nisi quod is

σιγῶσ'

edidit. Auratus

σιγῶσ'

. Non adeo conclamatus hic locus est quam visum est criticis, non recte ille aut a me libro III. de metris p. 432. atque in interpretatione Humboldti, aut ab Orellio ad Isocr. p. 370. aut a Tafelio in programmate Tubingae a. 1828. edito tentatus. Omnium minime admitti potest, quod audacissima coniectura posuit Boissonadus,

πάρεστι σιγαῖς, ἄτιμος, ἀλοίδορος, ἅδιστος, αὖ σφε μένων ἰδεῖν

, quod significare vult blandissimus, illamque venturam adhuc exspectans. Scribendum erat

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ᾽ ἀφειμένων ἰδεῖν,

licet videre silentia sine honore, sine vituperatione turpissime desertorum. Ἀφειμένα sunt haec ipsa, quae turpiter missa fecit Helena, domum, torum, maritum. Eo significatu Euripides Or. v. 379.

κράτιστον εἰκῇ ταῦτ᾽ ἐᾶν ἀφειμένα.

Et Sophocles Ant. v. 1165.

καὶ νῦν ἀφεῖται πάντα.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-261

ὑπερποντίας

, ut Stanleius sive potius Auratus scribendum vidit, Farn.

ὑπὲρ ποντίας

Flor. Vict.

396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-262

ἄναξις Auratus

ἄναξις

, unde Stanleius malle se dixit

ἄνασσις

397

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-263

εὐμόρφων δέ

εὐμόρφων δὲ

Flor.

εὐμόρφων γὰρ

Farn. Vict. Aurati

δ'

έρsuum fecit Stanleius. Κολοσσοί sunt columnae in domo et fortasse etiam statuae, sed non Helenae.

398

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-264

ἀνδρί Aurato duce Stanleius coniecit

ἀνδρί

, male.

ἀνδρί

, quod Pauwius scribendum vidit, Flor.

τἀνδρί

Farn. Vict.

399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-265

ἀχηνίαις

Ἀχηνία

invenitur etiam in Choeph. v. 298. et in versu quem ex Aristophanis Amphiarao Suidas in hac voce habet, quae exempla cum grammaticorum adnotationibus, non omnibus tamen, attulit in glossario Blomfieldius. Falli eos qui ab

ἔχω

derivant, in quibus est Proclus in Bekkeri Anecd. p. 1163. cui restituit

ἀχηνίας

Meinekius ad Theocr. XVI. 33. ostendunt

ἠχῆνες

Hesychii et

ἠχάνω

, quod

ἠχαίνω

scribendum, Suidae. Hinc non est quod quis cum Emperio

ἀχηνίαι

prima syllaba longa dictum credat, pro quo ille non sublato, quod tollere volebat, mensurae vitio

ἀχηνίαις

scribendum esse coniiciebat. Koppiersius quod in Obs. phil. p. 67. sibi monstratum dixit oraculum apud Eusebium, in quo vox ista reponenda videretur, monstratum fuit a Valckenario, ut ex adnotatione ad Hesychii

ἀχηνίαι

manu eius adscripta colligo, ubi oraculum memoravit apud Eusebium Praep. eu. p. 215. ed. Col. v. 23. in

Ἀχαιαίς

, ut videtur, latere eam opinatus. Eleganter, sed iusto doctius Schützius

ὀμμάτων ἀχηνίας

de oculis statuarum hiantibus nec videntium speciem clare prae se ferentibus interpretabatur. Simplicius est dici adspectu Helenae deficiente omnem voluptatem cessare.

400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-266

Ἀφροδίτα

ἀφροδίτη

Flor.

401

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-267

πάρεισι δόκαι Libri

πάρεισι δόξαι

, praeter Flor. ex quo adnotatum habeo

πάρεστιν

. Non fecit hic Aeschylus dochmiacum, qualem putabat Wellauerus,

πάρεισιν δόξαι

. Apud Hesychium legitur

δόκαι, ἐνέδραι, παρατηρήσεις

, et

δόκην, δόκησιν, δοχήν

. Inde ad interpretationem Humboldti et in El. doctr. metr. p. 256. corrigebam

πάρεισι δόκαι

. Blomfieldius, cui haec vox aliud quam

δόκησιν

significare visa est, non videtur inspexisse quae Hesychii interpretes attulerunt. Arcadius p. 106, 14.

τὰ εἰς κη λαμβικὰ ἀσυνάλειπτα, εἰ μὲν τῷ ο παραλήγοιτο, ὀξύνεται ῥηματικὰ ὄντα, πλέκω πλοκή, δέκω δοκή, ἡ ὑπόνοια, πέκω ποκή, τὸ ἔριον. τὸ μέντοι κρόκη ἀπὸ τοῦ κρόκος.

Recte hic quidem de accentu, quum insidiae significantur. Videtur autem scripsisse

δοκή, δοχή, δόκη δὲ ἡ ὑπόνοια

. Nam quam adiecit interpretationem,

ἡ ὑπόνοια

, ea pertinet ad

δόκη

, quemadmodum apud Hesychium et Favorinum scriptum est, quae vox non a

δέχομαι

, sed a

δόκος

facta est, quo vocabulo, quod eundem significatum habet, usi sunt Xenophanes in verbis, quae multi veterum memoravere,

δόκος δ' ἐπὶ πᾶσι τέτυκται

(p. 61. Brandisii commentationum Eleaticarum partis I.) et Callimachus fr. 100. apud quem negligenter ex Eustathio p. 1627, 43. 1761, 34. editum est

τῷ γ' ἐμῷ δοκῶ

. Nam ipse Eustathius p. 1967, 25. monet

δόκος μέν, δόκησις καὶ ἀγχόνη· δοκὸς δέ, ὁ τῆς στέγης

. Apud Hesychium tamen legitur

δοκόν, τὴν ἀγχόνην

. Aliud eiusdem potestatis vocabulum est

δοκώ

, quo est Euripides usus. Cum Aeschyli verbis comparari potest

δόκημα νυκτερωπὸν ἐννύχων ὀνείρων

in Euripidis Herc. fur. v. 111.

403

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-268

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν Interpungebatur,

μάταν γὰρ εὐτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν, παραλλάξασα διὰ χερῶν, βέβακεν ὄψις

. Reisigius in comm. crit. ad Oed. Col. p. 375. coniiciebat

εὖ τά γ' ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν

. Wellauerus, ut

εὖτ᾽ ἄν

cum participio constructum defenderet, Lobeckium ad Soph. Ai. v. 882. me ad eiusdem fabulae v. 179. Seidlerum ad Eur. El. v. 533. auctores nominavit. Meam et Lobeckii adnotationem si attentius inspexisset, contrarium ibi doceri vidisset. Putabam ego quidem in adnotationibus ad Vigerum p. 832.

εἰ

cum participio construi, sed nec recte satis neque explicate de ea ratione ibi expositum est.

Εἰ

similesque particulas ita cum participio consociari, ut id participium pro verbo recto sit, negandum esse arbitror. Xenophontis locum Mem. Socr. II. 6, 25. recte interpretando removit Bornemannus. Platonis verba in Phaedro p. 260. D. quae Schaeferus in Seidleri ad Electram adnotatione adscripsit, iam sunt e codicibus emendata. Apud Pindarum Ol. II. 102. quod legitur,

εἰ δέ μιν ἔχων τις, οἶδεν τὸ μέλλον

, quum sententiae quoque perversitatem aliquam contineat, sic dictum esse, ut

εἰ

sit cum

οἶδεν

constructum, in adnotationibus monui: nisi quis putabit scripsisse Pindarum

εὖ δέ μιν ἔχων τις οἶδεν τὸ μέλλον

. Id vero recte fieri posse videtur, ut omisso verbi

ἐστί

participium cum

εἰ

coniungatur: quam rationem patet ibi modo posse admitti, ubi liceat pro simplice verbo participium cum verbo auxiliari ponere, id est ubi non facere quis aliquid, sed esse talis, qui faciat, dicatur. Hoc si verum est, recte scripsisse putabimus Euripidem in Electra

οὐκ ἔστιν, εἰ καὶ γῆν κασίγνητος μολών, κερκίδος ὅτῳ γνοίης ἂν ἐξύφασμα σῆς;

Idemque statuendum erit necessario de hoc Platonis loco in Phaedone p. 87. Β.

ἐμοὶ γὰρ δοκεῖ ὁμοίως λέγεσθαι ταῦτα, ὥσπερ ἄν τις περὶ ἀνθρώπου ὑφάντου πρεσβύτου ἀποθανόντος λέγοι τοῦτον τὸν λόγον, ὅτι οὐκ ἀπόλωλεν ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι που ἴσως, τεκμήριον δὲ παρέχοιτο τὸ ἱμάτιον ὃ ἐμπείχετο αὐτὸς ὑφηνάμενος, ὅτι ἔστι σῶν καὶ οὐκ ἀπόλωλε, καὶ εἴ τις ἀπιστῶν αὐτῷ, ἀνερωτῴη πότερον πολυχρονιώτερόν ἐστι τὸ γένος ἀνθρώπου ἢ ἱματίου ἐν χρείᾳ τε ὄντος καὶ φορουμένου, ἀποκριναμένου δέ τινος ὅτι πολὺ τὸ τοῦ ἀνθρώπου, οἴοιτο ἀποδεδείχθαι ὅτι παντὸς ἄρα μᾶλλον ὅ γε ἄνθρωπος σῶς ἐστίν, ἐπειδὴ τό γε ὀλιγοχρονιώτερον οὐκ ἀπόλωλε.

Quo in loco qui Heindorfio auctore contra libros omnes

ἀπιστοῖ

ediderunt, non videntur reputasse, si id scripsisset Plato, paullo post eum

ἀποκριναμένου δέ

sine

τινός

dicturum fuisse. Nunc, quum posuerit illud

τινός

, eo ostendit non interrogari illum incredulum, sed qui loquens fingitur, eum dicere quaero, si quis sit qui non credat quod dico, homone sit an vestis diuturnior. Mutata enim constructione dicit

ἀποκριναμένου δέ τινος

pro

ἀποκρίναιτο δέ τις

. Iam, ut ad Aeschyli versum redeam, nullus est in eo locus omisso

ἐστίν

: ex quo consequitur

εὖτ᾽ ἄν

non magis cum participio constructum esse quam construi potest cum

βέβακεν

. Itaque quum

ὁρᾶν

, pro quo

ὁρᾷ

dicendum erat, statim ex

δοκῶν

aptum sit, ne idem verbum repeteretur, omissum est

ὁρᾷ

. Plena enim oratio esset

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν ὁρᾷ

. Coniungendum est autem

μάταν

cum

βέβακεν

. Nam iucunda si quis videre sibi visus est, vanum abiit elapsum e manibus simulacrum, non rediturum posthac cum somno. Placuit haec ratio etiam Boissonado.

404

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-269

παραλλαγαῖσι Libri

παραλλάξασα

. Id per se non falsum est. Euripides Hipp. v. 934.

σοὶ γὰρ ἐκπλήσσουσί με λόγοι παραλλάσσοντες ἔξεδροι φρενῶν

. Hic tamen interpretis esse metrum docet, de quo ad strophae versum dictum est. Scribendum est

παραλλαγαῖσι

. χερῶν Deinde

χειρῶν

Flor.

405

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-270

πτεροῦσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ Libri

πτεροῖς ὀπαδοῖς

. Quod etsi explicari potest, ut sit

πτεροῖς οὐ μεθύστερον ὀπαδοῖς ὕπνου κελεύθοις

, tamen neque eleganter collocata sunt verba, neque eminet satis quae in voce

πτεροῖς

inest notio. Quod virum doctum coniecisse ait Stanleius,

πτερὸν ὀπαδόν

, male enotavit Aurati coniecturam,

πτερόεις ὀπαδός

, quem Blomfieldius, Vossio tribuens,

πτεροῦσσ' ὀπαδὸς

scribere voluisse putat. Ego quidem multo ante, quam ista mihi sive Aurati sive Vossii coniectura innotuerat,

πτεροῦσσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις

scribendum censui. His verbis finitur oratio vatum.

407

408-409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-271

ἐφ' ἑστίας Libri

ἐφ' ἑστίας

. Vossius, ut Blomfieldius refert, et Stanleius

ἐφεστίους

. Sic etiam Abreschius ad Sept. c. Theb. v. 73. p. 79. Id recepit Blomfieldius, sed cum Aurato male ut interpretationem uncis inclusit. Potuit hic

ἐφεστίους

scribi, et nescio an scripserit Aeschylus, quamquam non falsum est

ἐφ' ἑστίας

. Sed quid essent

οἴκοι ἐφέστιοι

neque Abreschius nec Blomfieldius vidit. Appellatur ita domus quae cuique sua et propria est. ἄχη | τάδ' ἐστί, καὶ τῶνδ' ὑπερβατώτερα· | τὰ δ' ἔστι Vulgatum

τὰ μὲν κατ' οίκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα

Halmius in Lect. Aesch. part. I. p. 26. recte vidit sic scribendum esse,

ἄχη· τὰ δ' ἔστι etc.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-272

ἀφ' Ἑλλανίδος γᾶς Libri

ἀφ' Ἑλλάδος αἴας

. Potuit Aeschylus scribere

ἀφ' Ἕλλανος αἴας

: v. ad Eur. Iph. Taur. v. 334. Puto tamen scripsisse eum

ἀφ᾽ Ἑλλανίδος γᾶς

410

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-273

τλησικάρδιος Libri

τλησικάρδιος

, qua voce recte usus est poeta in Prom. v. 159. Idem Pindaro est

τλησίφρων

. Hic explicatu difficilior est. Unde Vossius

πλησικάρδιος

, quod suum fecit Stanleius. Aptior scriptura in excerptis Aurati est,

τηξικάρδιος

. Atque glossa est in codice Farn.

τὴν καρδίαν τήκουσα

, quae etsi aperte ad

τλησικάρδιος

spectat, tamen dubitari potest sitne ab Aeschylo sic scriptum, an grammaticus, quod

πλησικάρδιος

non aptum videretur, ita coniecerit. Sed sicut

ταλαίφρων

saepe miserum significat, recte etiam

πένθεια

potuit

τλησικάρδios

dici.

411

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-274

δόμων Auratus

δόμοις

, quod in minore editione posuit Schutzius. Scholiastes haec sic explicat,

τῶν συνηγμένων ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἁπάντων ἑκάστου τοῖς οἴκοις ὀδυνηρὰ πένθησις διαπρέπει

. Non collegerim hinc legisse eum

συνορμένων

δόμοις

. In Farn. ad

δόμων

glossa

τῶν οἴκων

adscripta est.

412

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-275

οὓς μὲν γάρ τις

Porsonus. Libri

οὓς μὲν γάρ

, unde in Farn. interpretatio

ὁ δόμος

adscripta est. ἔπεμψεν Deinde

πέμψεν

Farn.

414

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-276

φωτῶν

ἀντὶ δὲ βροτῶν

Farn.

415

416-417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-277

εἰς ἑκάστου δόμους ἀφικνεῖται

εἰς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Vict.

τοὺς

omittit Flor.

πρὸς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Farn. Emendatum a me libro III. de metris p. 432. et a Porsono.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-278

βραχύ Schützii coniecturam,

βραχύ

, recepit Blomfieldius. Et est ea sane veri simillima.

421

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-279

γεμίζων

γεμίζων λέβητας εὐθέτου

Flor.

γεμίζων τοὺς λέβητας εὐθέτου

Farn. Vict.

εὐθέτους

Aurati emendatio est. Quod conieceram scribendum esse

γεμίζον

, ut

ψῆγμα σποδοῦ

coniungeretur, propterea improbavit Blomfieldius, quia hoc verbum non de re, quae aliquid impleret, diceretur. Recte fortasse: etsi non apparet cur vinum calicem non vino implere dicatur. Certe non opus est ut

γεμίζων

mutetur, modo post

δυςδάκρυτον

cum Blomfieldio virgula ponatur.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-280

διαί

διὰ

Flor. Vict.

γε διὰ

Farn.

διαὶ

a me de metris libro III. p. 348. deinde ab aliis restitutum est. Atque ita legitur in Crameri Anecd. Oxon. I. p. 119, 13.

καὶ ἐν Ἀγαμέμνονι “ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός,” ἀντὶ τοῦ ἕνεκα.

428

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-281

τὰ δέ Libri

τάδε

. At quaenam sunt illa? Male profecto Schutzius

et hoc ipsum multi sunt qui tacite mussitent

. Immo scribendum est

τὰ δέ

, quod iungendum praecedentibus,

τὸν μὲν λέγουσιν ὡς μάχης ἴδρις, τὸν δὲ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντα

τὰ δὲ σιγά τις βαΰζει

, alia tacite quis mussitat, non suscipiendum scilicet bellum fuisse propter mulierem adulteram. Flor.

σιγᾷ τίς

429

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-282

προδίκοις

Farn.

προδίκοισιν

Flor. Vict.

431

434-435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-283

εὔμορφοι

Flor. Vict.

εὐμόρφως

Farn. Plane otiosum ratus

εὔμορφοι

Blomfieldius scribendum putabat

εὐμόρφους

. Profecto, si, ut Schutzius, formosi interpretere, nescias quid de poeta statuas. Venustius Valckenarius in exemplo quod possideo adscripsit l.

εὔμοροι

. Id scribendum esset

εὔμοιροι

. Sed obstare videntur sequentia verba: neque enim felices praedicandi sunt qui non in patrio solo sunt sepulti. Non sollicitem ego quidem vulgatam scripturam. Nam

εὔμορφος

non semper proprie dicitur, sed refertur etiam ad alia quae laudabilia vel ornata sunt. In Choeph. v. 484.

ὦ Περσέφασσα, δὸς δέ γ' εὔμορφον κράτος

. Et in Cyclope Euripidis v.317.

τὰ δ᾽ ἄλλα κόμποι καὶ λόγων εὐμορφίαι

. Itaque intelligendum esse videtur decori. Paleius non combustos, sed integro corpore interpretatur, oppositos cineri combustorum, sententia bona, sed ut scribi debeat

ἄμορφοι

. ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν Deinde

ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν

Flor. Vict.

ἐχθρῶν δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν

Farn. Orellius ad Isocr. p. 371.

ἐχθρὰ δ᾽ ἔχθοντας ἔκρυψεν

. Melius Auratus aliique

ἑλόντας

. Sed recte se habet

ἔχοντας

, quod propter praegressum

κατέχουσι

dictum, etsi, ut vere animadvertit Blomfieldius, ad

θήκας

refertur, tamen sic est dictum, ut simul compotitos terrae illius significet.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-284

NA Libri

οὔτις

436

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-285

δημοκράντου

Porsonus. Libri

δημοκράτου

. Ambigua est sententia. Aut hoc dicit, decretae a populo imprecationi persolvit iracundus rumor debitum, h. e. punit auctores multarum caedium, aut hoc, iratus populi rumor persolvit debitam populi imprecationem. Hoc probem.

437

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-286

τί μοι

τί μου

Flor.

τι μου

Farn. Vict.

438

441-442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-287

ἀπόσκοποι

Flor. κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

κελαιναὶ δ᾽ οὖν Ἐριννύες

Far. Vict.

κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

Flor. quem recte secutus est Blomfieldius.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-288

παλιντυχεῖ

παλιντυχῆ

Flor. Vict.

παλιντυχῇ

, cum gl.

ἐναντίᾳ δυςτυχείᾳ

, Farn.

παλιντυχεῖ

Scaliger et in Excerptis Grotius, indeque alii.

444

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-289

ἀΐστοις Ambigue dicit

ἀΐστοις

, quamquam ipse de mortuis cogitans.

445

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὑπερκόπως Libri

ὑπερκότως

. Glossa codicis Farn.

ἤγουν τὸ λίαν, ἁπλῶς

. Grotius, Vossius, Pearsonus, Heathius

ὑπερκόπως

, quod recte recepit Blomfieldius, qui tamen eo progreditur, ut

ὑπερκότως

nullius auctoritatis vocem esse dicat. Eius parum firmam disputationem v. ad Sept. c. Theb. v. 387. Assentiri tamen videtur Aug. Matthiae ad Eur. Herc. fur. v. 1059. ubi cur convenientissimum

ὑπερκότως

, vocabulum recte compositum, damnandum sit, non magis perspicio, quam quomodo

πάχνας ὑπερκόπους

in Agam. v.789. praestet vulgato

ὑπερκότους

. Temere itidem damnatum

ὑπέροπτος

a metro praesidium habet in versibus Menandri apud Strabonem X. p. 452. Hic quidem, ubi de sola immodica felicitate sermo est, praeferendum erat

ὑπερκόπως

. Choeph. v. 129.

οἵ δ' ὑπερκόπως ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα

. Sept. c. Theb. v. 435.

πρὶν ἐμὸν ἐςθορεῖν δόμον, πωλικών θ' ἑδωλίων μὲ ὑπερκόπῳ δορί ποτ' ἐκλαπάξαι

447

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-291

ὄσσοις

Ὄσσοις

ita addit ut lumine oculorum et luce vitae privatos dicat: referuntur enim haec ad

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν

ἐν ἀΐστοις τελοῦντος

. Mira est Lobeckii coniectura in Aiacis ed. sec. p. 344.

βάλλεται γὰρ Ὄσσα Διόθεν κεραυνός

448

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-292

τὸ

Farn. Vict. Flor. quo etsi melius connecti sententiae videri possunt, tamen hoc in genere dicendi, quo praegressa sententia aliis verbis explicatur, omitti solet copula. ἀποκρύπτει Pro

ἀποκρύπτει

, quod libri habent, Blomfieldius scripsit

ἀποκρυφθῆναι

. Mihi quidem de industria Aeschylus ea forma usus esse videtur quae substantivi potius quam adiectivi speciem praeberet.

451

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-293

NA Invenustissime Valckenarius coniiciebat

ἐπαινέσαιμι

453

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-294

NA O. Müllerus in Notitiis litterariis Gottingensibus a. 1834. n.198. 199. non se videre ait quomodo hi versus epodus esse possint, quum epodi sit comprehendere summam eorum quae praegressa sint atque ita efficere ut iusto fine carmen lyricum ut totum quid absolvatur. Praeterea etiam numeros plane diversos esse. Itaque haec esse commatica, quae ita distinguit, 1. πυρὸς ν. 454. 2. τίς ὧδε ν. 458. 3. πιθανὸς ν. 464. Epodi notionem, quam sibi ipse finxit Müllerus, antiquis ignotam fuisse vel lyricorum carmina ostendunt. Res haec mere metrica et musica est. Et hanc quidem vere epodum esse praegressi carminis etiam ipsi docent numeri, qui ab initio iidem sunt cum praegressis numeris. Illa autem diversitas, qua pro argumento utitur Müllerus, etiam aliis in epodis est, quas certo nemo negare potest epodos esse. Sed commatica haec esse recte vidit, etsi nec distribuisse recte videtur, et rationem rei plane falsam est commentus. Putat enim, quia v. 573. multis in urbe locis sacra fieri atque ὀλολυγμὸν tolli Clytaemnestra iusserit, eum ολολυγμόν nunc ex propinquo audire chorum, eaque re tantopere commoveri. Immo contrarium in mente habuit Aeschylus. Laeto nuntio accepto facile omnium animi eriguntur ad gaudendum: sed mox, praesertim tali nuntio accepto qui facile fallere potuerit, alius atque alius dubitare incipiunt. Id in hac epodo egregie expressit poeta, quum praesertim veri simile esset suspicionem aliquam fraudis nasci, quia parum sincero animo esse Clytaemnestram novit chorus. Eam putandum est, dum epodus canitur, rursum ad aras accessisse, finita epodo autem reverti ad chorum. Canere autem videntur non tres, ut Müllerus,

χορηγὸν

in mente habens, putabat, sed quattuor, tacente

χορηγῷ

postea, coryphaeo.

454

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-295

πόλει

τῇ πόλει

Farn. Vict. Delevit articulum Porsonus, omissum etiam in Flor.

455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἐτήτυμος Libri

ἐτητύμως

. Aurati emendatio est

ἐτήτυμος

, ex libro Bigotiano a Blomfieldio recepta.

456

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-297

εἰ δ' ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος.

τίς οἶδεν· ἤ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος

Vict. et sic Farn. nisi quod post

οἶδεν

non interpunctum est.

ἤτοι

, sed ad priorem syllabam supra scripto

εἰ

, Flor. Idem

ἐστίν

habet. Stanleius scribendum coniecit

εἰ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος

. Schneidewinus ad Ibycum p. 213. male

εἴτε

. O. Müllerus

τίς οἶδεν, ἤτοι θεῖόν ἐστιν ἢ ψύθος

, neque oratione iusta, nec metro puris iambis incedente, ex quibus vix dubitari potest quin hic versus constiterit, nec sententia apta. Nimis enim rude convicium est

ψύθος

, si ita dicitur. Nihil nisi aut errorem aut divinitus falsam speciem commemorari decebat. Itaque scribendum erat

εἰ δ᾽ ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος.

verane, quis scit? nisi divina aliqua fraus est.

457

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-298

παραγγέλμασιν Libri

παραγγέλμασι

. Metro prospexit Porsonus.

459

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-299

καρδίαν

καρδίαν, ἔπειτ'

Flor.

460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-300

λόγον

λόγους

Flor. Vict. Quod Schützius et Wakefieldius in Silva crit. V. p. 83. reponendum viderunt,

λόγον

, exhibet Farn.

461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-301

γυναικὸς

ἐν γυναικὸς

libri. Recte

ἐν

delevit Porsonus. Blomfieldius, cui

γυναικὸς αἰχμά

hic et in Choeph. v. 620. indolem femineam, non imperium significare videbatur, merito notam subiit Wellaueri.

462

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-302

ὅρος Blomfieldius dubitabat an

ὄρος

scribendum esset. Sed tamen ipse memoravit v. 1113. quamquam id proprie intelligi potest,

πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας;

Verum hic

ὅρος

est decretum, referturque ad sacrificia Clytaemnestrae iussu per urbem instituta. Alio modo determinationem significat

ὅρος

in his Euripidis Phoen. v. 1263.

ἄκραν τε λαμπάδ', ἣ δυοῖν ὅρους ἔχει, νίκης τε σῆμα καὶ τὰ τῶν ἡσσωμένων.

464

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-303

γυναικογήρυκτον Quod Ursinus in Virgilio cum Graecis scriptoribus collato p. 343. posuit,

γυναικοκήρυκτον

, habent Flor. et Farn.

τὸ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν γυναικῶν

glossa in Farn.

γυναικογήρυκτον

ex coniectura Vict.

466

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-304

εἰσόμεσθα

εἰσόμεθα

Flor. Clytaemnestrae nomen huic versui praefixum in Flor. Farn. Vict. Recte Wellauerus, nesciens eandem Scaligeri fuisse sententiam, hanc choragi orationem esse iudicavit, quoniam per totam scenam non loqueretur Clytaemnestra, chorique esse soleret advenientes primo conspicere. Dicit haec coryphaeus medius stans inter quattuor illos quorum dicta epodus continet.

467

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-305

NA Cohaerent

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν

, somniorum ritu veniens ut oblectaret.

469

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-306

ψευσθείς Libri

ψευσθεὶς

. Emendavit Porsonus.

470

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-307

ἀμφίαλος Hesychius

ἀμφίαλος κόρη, ἡ νῆσος

. V. Soph. Ant. v. 429.

473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-308

οὔτε του

ὣς

Flor. Deinde libri

οὔτε σοι δαίων φλόγα

. Sed ineptum est

σοί

. Scribendum

οὔτε του

474

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-309

NA An de fumo ab Aeschylo dictum (fr. 426.) apertum est non posse ad hunc locum referri, quae Alberti suspicio erat ad Hesychium in v.

ἄχνη

475

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-310

προσθήκη

προσθήκει

Farn. In eodem ad

πέλοι

duae adscriptae glossae,

ἄν

, et

ὑπάρχει

478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-311

ὅστις τάδ' Chori nomen huic versui in Flor. Farn. Vict. praefixum, ut v. 467. Clytemnestrae, delevit Scaliger. Dicit haec chorus de Clytaemnestra cogitans. Rectius autem posita essent verba sic,

τάδ' ὅστις

479

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-312

NA Praeconis nomen, in Vict. omissum, apposuit Canterus. Habent illud Flor. Farn.

481

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-313

ᾔσθ' Libri

εἰσῆλθ' ἀνάριστος

, nisi quod

εἰσῆλθ'

, superscripto

ες

, Flor. Fuere qui ad puerile traiectionis auxilium confugerent, quos notavi Opusc. III. p. 105. Blomfieldius ex margine Askewiana recepit

εἰσῆλθ'

, in quo nihil est quod quis reprehendat, modo appareret unde

εἰσῆλθ'

in libros venisset. Apparet vero, si, cuius illud interpretatio est,

ᾔσθ'

scribitur. Non recordabatur huius loci vir egregius, cuius huius quoque formae investigationem debemus, P. Elmsleius in censura meae Euripidis Supplicum editionis ad v. 752. in Diario classico part. XVII. p. 51. seq. ubi Platoni in Euthyphr. p. 4. Β. reddendum monuit

ἐπεξῇσθα

. Vulgo ibi

ἐπεξίησθα

, codices fere

ἐπεξήεισθα

, ut

διῇσθα

in Timaeo p. 26. C. quod

διῄεισθα

scribendum esse videtur.

489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-314

καὶ παιώνιος

καὶ παγώνιος

Flor.

κἀπαγώνιος

Farn. Vict.

Κἀπαγώνιος

Auratus et Heathius putabant

καὶ ἐπαγώνιος

esse. Spanhemius ad Aristophanis Plutum v. 1161.

κἀναγώνιος

legi malebat. Dii

ἀγώνιοι

vel

ἐναγώνιοι

proprie sunt gubernatores certaminum, ut Mercurius apud Aristophanem: qui quoniam ideo potissimum invocantur, ut victoriam praebeant, Latine victores dici possunt. Sophocles Trach. v. 26.

τέλος δ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς

. Plato de leg. VI. p. 783. Α.

ἃ δὴ δεῖ τρία νοσήματα τρέποντα εἰς τὸ βέλτιστον παρὰ τὸ λεγόμενον ἥδιστον τρισὶ μὲν τοῖς μεγίστοις πειρᾶσθαι κατέχειν, φόβῳ καὶ νόμῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ· προςχρωμένους μέντοι Μούσαις τε καὶ ἀγωνίοισι θεοῖς, σβεννύντων τὴν αὔξην τε καὶ ἐπιρροήν

. Sed quid ista significatio ad hunc Aeschyli locum, in quo neque ut tribuat victoriam invocatur Apollo, neque ob tributam gratiae aguntur? Scholiastes

ἀπαγώνιος

intellexit, quod interpretatur

ἀπόμαχος

. Id si cum Blomfieldio probamus, hoc dicit praeco, nunc servator adesto et liberator a belli certaminibus. Verum in cod. Flor. scriptura

καὶ παγώνιος

nihil inesse videtur aliud quam quod Dobraeus Adv. II. p. 24. invenit,

καὶ παιώνιος

. In eandem emendationem incidit H. L. Ahrens. Qui proximo versu dicuntur

ἀγώνιοι θεοί

, illi sunt qui dederunt victoriam. Neque enim

ἀγοραίους

recte quis intellexerit, quos

ἀγωνίους

vocatos ab Aeschylo esse scholiastes Venetus ad Il. XXIV. 1. et Eustathius p. 1335, 58. tradunt, quorum adnotatio pertinere videtur ad Suppl. v. 175. 229.

490

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-315

Φίλον κήρυκα

dicit

ἐσθλὰ κηρυκεύσαντα

, ut in Suppl. ν. 208.

ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω

493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-316

NA Sui id Aeschylus aevi more, non antiquo illo Homeri fecit, ut heroes praeco invocet.

494

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἀντήλιον De hac vocabuli forma,

ἀντήλιος

, v. Lob. ad Αi. p. 356.

497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-318

εἴ που Libri

ἤπου

, cui in Farn. adscripta glossa

ὄντως, ἴσως

. Excerpta Aurati

εἴ που πάλαι, ἢ δώμασι ἢ φαιδροῖς ἰδόντες

. Hinc Stanleius

εἴ που

sumpsit, quod recentiores editores receperunt. πάλαι In Flor. in

πάλαι

priori vocali

superscriptum est. τοῖσιν ὄμμασιν

τοῖσιν ὄμμασιν

Farn.

498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-319

δέξαισθε

δέξασθε

Flor. Vict.

δέξαισθε

, cum gl.

ἄν

, Farn.

499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-320

ἡμῖν

ὑμῖν

Farn. Vict.

ἡμῖν

Flor.

500

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-321

δικηφόρῳ Praestat fortasse

τῇ δικηφόρῳ

. Aeschylus, ut opinor (v. de Niobe Opusc. III. p. 53.)

μῶρε, μῶρε, μὴ θεῶν κίνει φρένας, δείσασ' ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη,

apud Aristophanem Av. v. 1240. et ibidem apud scholiastam Sophocles

χρυσῇ μακέλλῃ Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ

503

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-322

NA Quod Salzmannus, qui a. 1822. Berolini Observationes in Agamemnonem edidit, existimabat, versum hunc ex Persis illatum esse, in quibus v. 813. legitur

βωμοὶ δ᾽ ἄΐστοι, δαιμόνων θ' ἱδρύματα,

etsi non inepte coniectum est, quoniam optime cohaerent

τῇ κατείργασται πέδον καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός

, tamen non eam habet veri similitudinem, ut sine librorum fide delendus esse versus videatur.

505

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-323

τοιῷδε Ex Flor. adnotatum habeo

τοιῷδε Τροίαν

507

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-324

ὀφλών Libri

ὄφλων

. Emendavit Blomfieldius.

512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-325

ῥύσιον Stanleium, qui utramque significationem

ῥυσίου

, et pretium redemptionis et pignus, hic aptam esse censet, non magis quam Schützium, qui praedam interpretatus est, intelligere me fateor. Molestiam fecit haec vox etiam aliis in locis Piersono ad Moer. p. 337. et Brunckio ad Oed. Col. v. 858. Hesychius

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια, λύτρα, λεηλασία

. Etym. M. p. 706, 41.

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια “ῥύσι' ἐλαυνόμενος” Ιλιάδος λ. (ν. 673.) ἀντὶ τοῦ ἐνέχυρα, τὰ ἀντὶ τινῶν ἑλκόμενα, ἅπερ ἀντὶ τῶν ἡρπασμένων ἁρπάζονται. λέγεται ῥύσια καὶ τὰ ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐτυχίας εὐχαριστήρια, παρὰ τὸ ῥύεσθαι, ὡς παρὰ Διονυσίῳ τῷ περιηγήτῃ (ν. 527.) “ῥύσια δ' Ἀπόλλωνι χοροὺς ἀνάγουσιν ἅπασαι.”

Eadem fere Eustathius ad Hom. p. 877, 35. et Favorinus. Conferri cum his potest scholiastes ad Il. XI. 673. et Suidas. Photius

ῥύσια, ἐνέχυρα· καὶ ῥυσιάζεσθαι, τὸ ἐνεχυριάζειν

. Zonaras p. 1622.

ῥύσια, λύτρα, ἐλευθερίας ἐνέχυρα

. Prae ceteris digna memoratu Eustathii adnotatio est ad Dionysii versum:

ὅτι αἱ Κυκλάδες ... χοροὺς ἀνάγουσι τῷ Ἀπόλλωνι, οὓς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν Ἰλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δὲ ποτὲ καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται. ὁ μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν εἴληφεν, ἅπερ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα

. Non satis explicate haec a grammaticis sunt tradita. Ρύσιον, ab

ῥύεσθαι

factum, proprie significat rem ademptam, quae vi vindicanda est atque ita salva praestanda. Ita Aeschylus in Suppl. v. 397.

καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.

Et v. 699.

ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες.

Sic apud Sophoclem Oed. Col. v. 858. Creon Oedipum una cum filiabus abstrahens dicit

καὶ μεῖζον ἆρα ῥύσιον πόλει τάχα θήσεις; ἐφάψομαι γὰρ οὐ ταύταιν μόναιν.

Eo modo etiam in Agamemnonis versu Helena a Paride rapta, a Graecis vindicata,

ῥύσιον

vocatur. Secunda significatio est pignoris, quod pro ea re, quae adempta est, capitur. Ita in Il. XI. 673.

ῥύσι' ἐλαυνόμενος

. Hinc tertius nascitur significatus, qui est satis dationis sive vindictae, quum pignus, si res ipsa restitui non potest, ad satis faciendum laeso adhibetur. Ita Sophocles in Phil. v. 959.

φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας.

Alia est quarta vocabuli potestas, ex primo deducta significatu, quo liberatio rei ex aliena potestate atque in integrum restitutio indicatur. Sic Io quum Iovis contactu Epapho gravida facta formam humanam recuperasset, eam formae restitutionem

ῥύσια

dixit Aeschylus in Suppl. v. 300.

Ἔπαφος, ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος.

Hinc denique quintus prodiit usus, quo quidquid pro salute fit intelligitur, eoque modo accipiendum hoc vocabulum est apud Dionysium periegetam.

513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-326

αὐτόχθον' Porsonus ut suspectum notavit

αὐτόχθονον

. Parum circumspecte Blomfieldius,

αὐτοχθόνοις

apud Lycophronem v. 714. male in quibusdam libris pro

αὐτοκτόνοις

legi observans, quum

αὐτόχθον' ὃν

edidit, duplici vitio auxit Aeschylum, altero languidissime inserti pronominis, altero vocis consulto a poeta declinatae. Nam

αὐτόχθων

quum significet eum qui ipsa in terra natus est, alia forma opus esse videbat poeta, si dicendus esset qui ipsa cum terra sua aliquid pateretur. Vidit hoc etiam Scholefieldius. Formam autem vocabuli defendit Lobeckius Paralip. p. 202. ἤρισεν Ad

ἤρισεν

in Flor. ab alia manu supra adscriptum

ἐθρίσει

. Scholiastes

ἔθρισεν, ἐθέρισεν, ἔκειρε. κοινῶς δὲ ἔθριξεν, ἀφεῖλεν, ἀφ' οὗ καὶ ἡ θρίξ. καὶ Εὐριπίδης (Or. v. 128.) “ἴδετε παρ' ἄκρας ὡς ἀπέθριξε τρίχας.”

514

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἁμαρτίαιν Libri

ἁμαρτία

, quod genuinum visum est Abreschio, quoniam etiam in Persis v.678. inveniatur. Et videatur fortasse

ἁμάρτημα, ἁμαρτία, ἁμάρτιον

eadem comparatione dictum esse ut

ἀμπλάκημα, ἀμπλακία, ἀμπλάκιον

, quo postremo usus est Pindarus Pyth. XI. 41. Sed Persarum versus a me et Blomfieldio emendatus est: hic quum aptissimus sit dualis, scribendum est

ἁμαρτίαιν

. Intelligit praeco peccata, quae modo dixerat,

ἁρπαγήν

κλοπήν

. Auctor fuit Aeschylo Homerus, quum aliis locis, tum Il. XIII. 626. ubi Menelaus de Troianis

οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ.

Id uberius narratum fuisse in carminibus Cypriis ex Proclo coniici potest. Non dixit autem Aeschylus

διπλῆν

, quia id ambiguum fuisset, utrum duae duorum peccatorum poenae, an magnitudine duplae essent intelligendae.

Ἁμαρτία

autem

τίνειν

, ut

ἀδικίας

apud Euripidem in Ione v. 447.

515

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-328

NA Quae chorus in hac

ὀλοιμωγῇ

loquitur, in libris tributa sunt Clytemnestrae. Animadvertit errorem Heathius. In his verbis

κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἀπὸ στρατοῦ

notanda est attractio, qua duae locutiones in unam confusae sunt,

κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἐν στρατῷ

κήρυξ ἀπὸ στρατοῦ

. V. ad Soph. Εl. ν. 135.

516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-329

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ' οὐκ ἀντερῶ. Farn. Vict. et scholiastes ad v. 528.

χαίρω. τεθνᾶναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς

. In Flor.

ἔτ'

omissum est.

Τεθνάναι

mediam syllabam et analogiae lege et usu correptam habet. Aristophanes Ran. ν. 1012.

τί παθεῖν φήσεις ἄξιος εἶναι; τεθνάναι· μὴ τοῦτον ἐρώτα,

Quamquam ibi scholiastes, ut de inusitata re,

βραχυκαταληκτεῖ δὲ ἐνταῦθα

. Legebatur quidem apud Theognidem v. 181.

τεθνᾶναι, φίλε Κύρνε, πενιχρῷ βέλτερον ἀνδρί,

sed quod vel sine codice reponi debebat reponendumque viderat Davisius ad Cic. Tusc. disp. I. 8.

τεθνάμεναι

, ex antiquissimo libro restitutum est. Simillimum est

βεβάναι

apud Euripidem Heracl. v. 610.

οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἀεὶ βεβάναι δόμον εὐτυχία.

Non sum nescius memorare grammaticos

τεθνᾶναι

. Thomas M. p. 355. ed. Ritsch.

ἀπὸ τοῦ θανῶ μέλλοντος ἕτερον ῥῆμα παράγωγον θανέω θανῶ, καὶ θνῶ κατὰ συγκοπήν, ἐξ οὗ θνήσω, τέθνηκα, τέθνημαι, ἐτέθνην, τεθνείς, τεθνείην καὶ τροπῇ Δωρικῇ τοῦ ε εἰς ἃ τεθναίην. ἀπὸ δὲ τοῦ ἐτέθνην, ἐτέθνης, ἐτέθνη, τεθνῆναι, καὶ Δωρικῶς τεθνάκαι

(id quidem videtur

τεθνάναι

scribendum fuisse, sed tamen

τεθνάναι

legitur etiam apud Favorinum, qui eadem habet in v.

θανέω

εἰσὶ δὲ οἳ λέγουσι ταῦτα καὶ οὕτως· ἀπὸ τοῦ θανέω θανῶ καὶ θνῶ, θνῆμι, ὁ δεύτερος αόριστος ἔθνην, ἡ μετοχὴ ὁ θνάς, καὶ κατὰ ἀναδίπλωσιν τεθνάς, τεθνάντος, τεθνάναι, καὶ τεθναίην τὸ εὐκτικόν.

Non dissimilia leguntur apud Favorinum in v.

θνήσκω

τεθνάναι

et in Hortis Adonidis p. 159. aversa sive ed. Dind. p. 417, 4. tum in Appendice Etymologici Gudiani p. 637, 4. Sed magna in his opinionum perversitas est, quum aoristum

ἔθνην

vel etiam

ἐτέθνην

assumpserunt. Diversissima miscuit is qui Draconis Stratonicensis nomen mentitur p. 39, 12. qui quum ostendisset infinitivos praesentis verborum in

μι

exeuntium brevi penultima, aoristorum autem longa esse, sic pergit,

καὶ τῆς μὲν πέμπτης τὸ σημᾶναι καὶ τὸ ὑφᾶναι καὶ τεθνῆναι καὶ διαδρᾶναι καὶ φῦναι, ὡς μαρτυρεῖ τὸ θεῖναι καὶ δοῦναι. καὶ ταῦτα γὰρ ἀορίστου ὄντα ἐμφανέστατα μακρὰν ἔχει

. Nec fidem habeo isti homini p. 108, 24. dicenti

τὰ δὲ εἰς αναι, ὡς τὸ τεθνάναι, ἐσθ᾽ ὅτε ὑπὸ ποιητῶν Ἀττικῶν ἐκτείνει το α

. Magis etiam mira traduntur in Hortis Adonidis p. 186.

τεθνάναι κανόνισον· ἔστι ῥῆμα πρωτότυπον θείνω τὸ τύπτω, ὁ μέλλων θενῶ, καὶ κατὰ μετάθεσιν τοῦ ν θνέω θνῶ· μεταποιεῖται γὰρ εἰς περισπωμένην σημασίαν ὁ μέλλων, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ· οὗ ὁ μέλλων θνήσω, ἀφ' οὗ ἀνῆσις. ὥσπερ γὰρ ἀπὸ τοῦ θεῶ θα τίθημι, οὕτω καὶ ἀπὸ θνέω θνῶ τέθνημι, ὁ μέλλων θνήσω, ὡς στήσω. ὁ παρακείμενος τέθνακα, ὡς ἕστακα. τὸ ἀπαρέμφατον τεθνακέναι καὶ κατὰ μετάθεσιν τεθνάναι. διὸ καὶ περισπᾶται. τὸ γὰρ α καὶ ε εἰς α μακρόν κιρνᾶται, πᾶσα φύσει μακρὰ πρὸ βραχείας ληκτικῆς ἐν ἑνὶ μέρει λόγου οὖσα καὶ ἐφ' ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν τόνον περισπᾶται· ἐπεὶ τὸ ἐν τοῖς ἀπαρεμφάτοις δίφθογγον βραχύ ἐστιν. οὕτω δὲ γίνεται καὶ τὸ ἑστᾶναι οὐ κατὰ συγκοπὴν τῆς κε συλλαβῆς ἀπὸ τοῦ ἑστακέναι, οὐ γὰρ ἐφίησι

(legitur

ἀφίησι

)

τὸ τεθνεώς καὶ ἑστώς· ὀξύνεται δὲ μόνον τὸ ἑστώς καὶ τεθνεώς· οὐκ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, ἀλλ' ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ἡ κρᾶσις ἐγένετο· τὰ μὲν γὰρ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, οἷον Πηλέϊ Πηλεῖ· τὰ δὲ ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ὀξύνονται, ἑσταώς ἑστώς, βεβαώς βεβώς, τεθνεώς τεθνώς· τὰ δὲ ἐκ δύο βαρειῶν πάλιν βαρύνονται

(sic pro

βραχειῶν

βραχύνονται

scribendum),

οἷον Δημοσθένεϊ Δημοσθένει, ποίεε ποίει. τὸ δὲ ἑστᾶναι καὶ τεθνᾶναι οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν. εἴποι γὰρ ἄν τις ὅτι καὶ ἐκεῖνα ἐκ βαρείας

(legitur

βραχείας

)

καὶ ὀξείας συνεκράθησαν, καὶ ὤφειλον πάλιν ὀξύνεσθαι· ἀλλ' ἐπειδὴ ἡ παραλήγουσα φύσει μακρὰ ἐγένετο, ἡ δὲ λήγουσα βραχεῖα ἐστι, νικᾷ μᾶλλον περισπᾶσθαι κατὰ τὸν κάνονα τὸν λέγοντα, πᾶσα φύσει μακρὰ ποὺ βραχείας ληκτικῆς, ὡς ἔμαθες. ἀλλ᾽ οὕτω μὲν τὸ τεθνάναι κανονίζεται δευτέρας ὂν συζυγίας τῶν εἰς μι, ὡς εἴπομεν

. Apertum est commenta haec esse recentiorum grammaticorum, qui quod

τεθνάναι

ἑστάναι

ut vulgus male pronuntiarent, syllabam putabant longam esse. Quo magis miror quod Buttmannus in Gramm. vol. II. p. 14. in similem ut grammatici, quos non consuluit, sententiam incidit, Göttlingius autem in Doctrina accentus edita a. 1835. p. 93. poetis productionem concessit. Aeschylum ut

τεθνᾶναι

dixisse credam non adducor. Potest scripsisse videri

χαίρω τε, τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀστερῶ θεοῖς.

Rectius tamen, adhibita codicis Florentini scriptura transpositisque verbis, scribetur

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἀντερῶ.

Veri enim simile est Triclinium, cui

τεθνᾶναι

videretur dici debere, haec mutavisse. Ad sententiam apte comparavit Butlerus Od. VII. 224.

ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.

517

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἐκδακρύειν

ἐνδακρύειν

Flor. Vict.

ἐκδακρύειν

Farn. quod non notavit Elmsleius. Id recepi. Euripides Or. v. 1122.

ὥςτ' ἐκδακρῦσαί γ', ἔνδοθεν κεχαρμένη.

Phoen. v. 1353.

ὥςτ᾽ ἐκδακρῦσαί γ', εἰ φρονοῦντ᾽ ἐτύγχανον.

In Orestis versu aliquot libri

ἐνδακρῦσαι

519

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἴστε

Flor.

ἦτε

Farn. Vict. Signum interrogandi praeter necessitatem huic versui apposuit Stanleius. Hinc Th. Bergkius in Diurnis antiq. a. 1835. p. 958.

ᾖστε

, afferens Sophoclis fr. 317. et alia. Vereor ne Bergkium rariorum formarum amor ab recta via abduxerit. Nam quis malit dicere suavis ergo huius morbi sciebatis vos compotes esse, quam eratis compotes? Mihi

ἦτε

a Triclinio profectum, vera autem scriptura esse videtur codicis Florentini, ut hoc dicat, scite vos compotes esse huius suavis morbi.

520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-332

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου. Libri

πῶς δὴ διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου;

Emendavit interpunctionem Schützius. Sic in Suppl. v. 276.

διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον.

Alia quaedam de multis v. apud Erfurdtium ad Soph. Oed. R. v. 1517.

521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-333

εὐπετῶς Libri

πεπλεγμένος

. Rectissime Tyrwhittus et Schützius

εὐπετῶς

. Non enim quomodo praeco intelligere superiora chori verba debeat dicendum est, sed quid sit cur exercitus prae gaudio lacrimari possit.

522

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-334

ἐκ φρενός με ἀναστένειν Libri

ἐκ φρενὸς ἀναστένειν

. Scaliger et Schützius

μ'

inseruerunt.

Ἐς

pro

ἐκ

de effectu dictum tetigi ad Soph. Ant. v. 292. Adde Eur. Andr. v. 588. Iph. T. v. 293. Vide etiam mox v. 528.

524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-335

στύγος στρατῷ Libri

στύγος στρατῷ

. Quod quum aperte non conveniat huic loco, Auratus

στρατοῦ

coniiciebat, quo nihil proficimus. Schützius, eiecto

στρατῷ

, legendum putabat

πολὺ στύγος

; Iacobsius in Animadv. ad Eurip. p. 195. non ineleganter

στρατῷ

φρούριον

mutandum esse censebat. Wellauerus

στρατῷ

interpretandum existimavit populo, ut in Soph. El. v. 739. Et sic ipse Aeschylus in Eum. v. 558. 678. 876. Vereor tamen ne id hic non satis aptum sit, ubi

στρατός

, ut modo v. 523. a civibus distinguitur. Confidenter posui

στύγος στρατῷ

, quod legitur infra v. 1267. et Choeph. v. 70. Aliud agenti librario ex v. 523. in mente haeserat

στρατός

. In eandem emendationem incidit Emperius in Diurn. antiq. a. 1835. p. 627.

525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-336

κοιράνων

τυράννων

Flor. Vict.

κοιράνων

Canterus, et habet id Farn. καὶ πῶς; Continuabatur

καὶ πῶς

cum sequentibus verbis. Non bene Klausenius

καί πως

. Stanleius recte signum interrogandi poni voluit post

καὶ πῶς

. Secuti sunt Schützius et Scholefieldius; non secuti Porsonus, Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus. Et tamen ineptum est quaeri quomodo absente rege aliquem timuerit civitas, quum magis, si praesente timeat, mirandum videatur: nisi putarunt ipsum regem esse qui timeretur. At id iterum ineptum est, quia sic laudari videretur conditio populi nulli parentis imperio.

Καὶ πῶς

mirandi significatum habet: v. infra v. 1269. Choeph. v. 526. 763.

527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-337

νῦν Libri et scholiastes

τοῦ νῦν

. Emendavit primus Scaliger. τὸν σὸν

τὸν σὸν

error Vict.

528

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-338

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν Libri

τὰ μέν τις εὖ λέξειεν

. Porsonus, ut Blomfieldius refert,

ἂν

reponi voluerat in praecedente versu, hoc modo,

ταῦτα δ᾽ ἂν πολλῷ χρόνῳ

. Sed postea edidit, ut Auratum secuti alii,

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν

, quod non dubium videtur quin verum sit. Pro

ταῦτα

Auratus coniiciebat

τἄλλα

530

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-339

δυσαυλίας Primus post

δυσαυλίας

distinxit Stanleius.

533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-340

κακοστρώτους

Flor. Vict.

κακοστρώτους

Canterus, et sic Farn.

Παρὰ τὰς

Aeschylus non dixit, ut scholiastes interpretatur,

παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν

, sed, ut Schutzius vidit, raras ad terram appellandi opportunitates. Nam quae sequuntur, hic de profectione classis ad Troiam, diu in Aulide retentae, sermonem esse docent.

σπαρνὰς

ex Euripidis Troad. v. 396. affert Antiatticista Bekkeri p. 99, 4. ubi Euripidis libri

ξένας

habent.

534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-341

οὐ κλαίοντες Libri

οὐ λαχόντες

. Quod Wellauerus verbis quae intelligi nequeunt interpretatus est,

qua parte diei non suspiravimus, quum illa nobis non acciderint?

Id esse voluit

nulla parte diei illa nobis non acciderunt

. Tum vero vertere debebat

qua parte diei non gementes, non sortiti illa eramus?

At id facilius, si quidem, ferri posset, si hoc ordine verba posita essent,

τί δ᾽ οὐ λαχόντες, οὐ στένοντες

. Optime Stanleius

οὐ κλαίοντες

. Aptissimum est enim verbum simile ut

στένοντες

, et id necessario praesentis: quare qui

οὐ καμόντες

coniecit Pauwius,

οὐ κάμνοντες

debebat. Schützius edidit facillima sane mutatione

οὗ λαχόντες

, quae a me ad Vigerum p. 770. non est recte explicata, quum

οὗ

ibi esse volebam, quod dici hic

ὅπου

debebat. Si ita scripsit Aeschylus,

οὗ

non ad

μέρος

referendum est: nam

λαγχάνειν

cum genitivo iunctum significat compotem fieri eius quod quis optat: sed pertinet ad

ἤματος

, nulla parte diei, qui nobis obtigisset, non gemebamus. Dubitari tamen potest an scripserit

τί δ᾽ οὐ στένοντες, εὖ λαχόντες, ἤματος μέρος;

qua parte diei, si bene cecidisset, non gementes? Sed tantopere se commendat

οὐ κλαίοντες

, ut omnium videatur esse veri simillimum. Apodosis deest, quae referatur ad

εἰ λέγοιμι

, ut in sermone familiari: i. e. vix finem invenirem.

535

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-342

τὰ δ' αὖ Interpungebatur virgula post

πρός

, credo quod

τά

pro

ἃ

acceptum erat. Mutavi eam interpunctionem: nam

τὰ δέ

, ut saepe, alia significat,

καί

autem iungendum cum

πλέον

536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-343

χέρσῳ At hic tantum legitur et non recte

ἐπὶ χέρσου

in chori carmine Choeph. v. 618. Nusquam ita Sophocles, neque Euripides. Et

χέρσον

ipse Aeschylus in Sept. c. Theb. v. 260. Itaque probanda videtur sententia Dindorfii, scribendum esse

χέρσῳ

537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-344

λειμώνιαι Pearsonus, Heathius aliique, quos secutus est Blomfieldius,

δὲ

pro

γὰρ

posuere: quos bene refutavit Wellauerus. Nam qui praecedit versus, parenthesis est. Deinde

λειμώνιαι

, cum accentu in penultima, Flor. Vict.

λειμώνιοι

Farn. Schützii coniecturam,

λειμῶνά τ'

, recepit Blomfieldius. Non inepte animadvertit Wellauerus, quibus

δρόσοι λειμώνιοι

a caelo stillantes offensui sint, eodem iure offendi debuisse verbo

καταψεκάζειν

, quod proprie non cadat in humorem prati. Neque perversa est oratio, si sic verba intelliguntur,

οὐρανοῦ δρόσοι καὶ ἀπὸ γῆς δρόσοι λειμώνιαι

. Sed tamen accentus in codice Flor. monet ut potius cum Schützio credamus

λειμῶνά τ'

scriptum fuisse, quod quum esset in

λειμώνιαι

mutatum, correxit accentum Triclinius.

538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-345

κατεψέκαζον Dindorfius

κατεψεκάζειν

scripsit ex Atticistarum sententia. V. Blomf. ad v. 1512.

539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-346

τρίχα Fuerunt qui

τρίχα

de vestibus dictum putarent. Simplicius est capillos ipsorum intelligere Graecorum, sicut in Aiace Sophoclis scriptum v. 1207,

κείμαι δ᾽ ἀμέριμνος οὕτως ἀεὶ πυκιναῖς δρόσοις τεγγόμενος κόμας, λυγρᾶς μνήματα Τροίας

. τιθέντες Masculinum

τιθέντες

ut defenderet, aliena attulit Wellauerus. Perplexe loquitur G. Bernhardy in Synt. p. 429. Indulserunt talia sibi poetae vel metri vel suavioris soni caussa. Nisi hic

σύμβολον

animo poetae est obversatum.

540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-347

λέγοι

λέγει

Farn.

541

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-348

μεσημβριναῖς κοίταις Pessime Abreschius, quem sequitur Blomfieldius,

μεσημβρινὰς κοίτας

de meridiana quiete Graecorum intellexit. Ventorum intermissiones meridianas dici vidit Stanleius.

543

546-547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-349

τοῖς μὲν τεθνηκόσιν τὸ μήποτ' αὖθις ἀναστῆναι μέλειν παροίχεται. Sententia propter brevitatem paullo obscurior. Hoc dicit, praeterierunt illa mortuis, ut non amplius querantur, et, ne si daretur quidem, in vitam redire velint. Bene defendit hoc adversus Blomfieldium, qui

τὸ μηδὲ μέλειν παροίχεται

construendum putabat, Elberlingius in Observationibus in locos quosdam Agamemnonis. αὖθις Non opus est ut cum Aurato

αὐτοῖς

pro

αὖθις

scribatur.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἐν ψήφῳ λέγω

Ἐν ψήφῳ λέγειν

est enumerare, Rhesi scriptor v. 309.

στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾽ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.

548

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-351

ἀλγεῖν

Ἀλγεῖν

cum genitivo constructum ut in Euripidis Hec. v. 1256.

ἀλγεῖς; τί δ᾽ ἡμᾶς παιδὸς οὐκ ἀλγεῖν δοκεῖς;

παλίγκοτον De vocabulo

παλίγκοτος

copiose disseruit Elberlingius.

549

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-352

συμφοραῖς Libri

συμφοραῖς

. Mirum est Blomfieldio

ξυμφοράς

scribendum videri, qui in Monkii adnotationibus ad Eur. Hipp. v. 112. ubi accusativos restituendos censet etiam apud Diphilum Athenaei IV. p. 157. A.

οὗτος ἱερὸς ἀνθίας, ὃς πολλὰ χαίρειν ταῖς κίχλαις ἤδη λέγει,

attulerit Rufini verba in Anthol. VII. 136.

Ρουφίνος τῇ μῇ γλυκερωτάτῃ ἐλπίδι πολλὰ χαίρειν.

Ut haec re eodem redeant, at dicendi modo differunt, mala valere iubenda censeo, et malis aequum censeo valeatis dicere. Non intellexit poetam scholiastes, cuius haec est adnotatio,

ἐπὶ τῇ ἀποβολῇ τῶν ἀπολλυμένων δεῖ τὸν ζῶντα ἀλγεῖν, καὶ πάλιν ἐπὶ ταῖς εὐποτμίαις χαίρειν.

550

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-353

ποτωμένοις Blomfieldius quum

ποτώμενοι

legendum putabat, non attendit ad id quod hoc loco dicendum erat. Non gloriae pars est quod mare terramque superarunt, sed felix sors eorum qui non ceciderunt in bello. Itaque nos, inquit, qui per mare per terras incolumes reversi sumus, gloriari aequum est quod tandem capta urbe diis spolia suspendimus. Lachmanno tamen hic versus ante praecedentem collocandus esse videtur, ut coniungantur haec,

νικῶσι ποτωμένοις

554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-354

Τροίαν

Τροίᾳ

Flor. Vict. Porsonus

Τροίαν

restituit, et sic Farn.

555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-355

θεῶν Male Valckenarius ad Phoen. v. 88.

θεοῖς

scribi volebat. Aptius est dici quibus dedicentur spolia, quam quorum templis affigantur. Cohaerent autem

θεοῖς τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα

556

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-356

ἀρχαῖον Porsoni coniecturam,

Ἀργείοις

, non debebat recipere Blomfieldius.

Ἀρχαῖος

enim ad ea quoque transfertur, quae diuturna sunt atque inviolata manent, sive sancta velis dicere. Sic Sophocles Oed. C. v. 1632.

πίστιν ἀρχαίαν

fidem dixit quae firma maneat, olim antiqua futura. Petro Campero ad Euripidis Electram p. 183. praeco se quasi inter posteros sistere visus est. Non dixisset id, si attendisset ad illa,

ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει

557

558-560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-357

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ' ἐκπράξασα. Interpungebatur

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας, εὐλογεῖν πόλιν, καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ᾽ ἐκπράξασα

, quasi haec esset sententia, haec vos audientes et urbem et duces laudare oportet. At sic non recte

πόλιν

poeta dixisset, quum deberet

στρατόν

. Iungenda sunt

κλύοντας πόλιν

, i. e.

κλύουσαν τὴν πόλιν χρὴ εὐλογεῖν καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ τὸν Δία

. Quae quum sic dicenda essent, usitata familiari sermoni negligentia, quam consectatur poeta in humilioribus conditionis hominibus, mutata constructione dixit

καὶ χάρις τιμήσεται Διός

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-358

τάδ' Editiones quaedam recentiores

τόδ'

. Sed Flor. Farn. Vict.

τάδ'

560

563-564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-359

NA Hoc dicit, singula accuratius exquirere maxime Clytaemnestram decet, eamque me simul ditare his, i. e. me participem fieri sinere narrationis illius.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-360

ἀνωλόλυξα μὲν Divisim scriptum

ἀνωλόλυξα μὲν

debetur Stephano. Flor. Farn.

ἀνωλολύξαμεν

. Glossa in Farn.

ἤγουν ἐπαιανίσαμεν

. Scriptor Christi patientis v. 70.

ἀνηλάλαξα πως πάλαι χαρᾶς ὕπο

565

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-361

φρυκτωρῶν

ἐνίπτων

Flor. Libri

φρυκτωρῶν διά

. Pravum accentum

φρυκτωρῶν

emendavit Schutzius.

568

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-362

πλακτὸς

Farn. Scriptor Christi patientis v. 74.

λόγοις δὲ τοῦδ᾽ εὔπλαγκτος οὖσ᾽ ἐφαινόμην, πεισθεῖσα τῷ φέροντι θέσκελον φάτιν.

Hinc in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum (Opusc. II. p. 84.) conieci alterum quoque versum ex hoc Aeschyli loco sumptum esse. A qua sententia non dimoveor eo quod Blomfieldio scriptor iste

πίστις ἄπιστος

manifesto e v. 569. sumpsisse videtur. Nam id eo minus manifestum est, quod tragici saepissime in brevi spatio eadem verba iterant, et versus iste aliquanto melior est quam ut ab ipso illo homine factum esse credam. Accedit quod aptissime haec addere videtur Clytaemnestra. Augent enim vim et vigorem sententiae, quae haec est, stulta videbar esse, quae fidem haberem mirabilia nuntianti, et tamen non minus creduli, qui me vituperabant, sacra cum laetis acclamationibus faciebant.

Θέσκελος

quod non alibi, quod sciam, apud tragicos invenitur, neminem, praesertim in Aeschylo, morabitur. Constat autem ea voce admirabilia et incredibilia significari. V. II. III. 130. XXIII. 107. Od. XI. 373. 609.

571

572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-363

οὖν Recte commate interpunctum est post

οὖν

in editionibus Vict. et Cant. Male Stanleius,

οὖν

singularem esse ratus, coli signum posuit: quod secuti sunt alii. Totum hunc versum habet scriptor Christi patientis v. 78.

572

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-364

ὀλολυγμὸν

, et

super secundo

, Flor. Christi patientis scriptor

ἀλαλαγμόν

legisse videtur, quum scripserit v. 79.

ψυχῆς τ' ἔπεμπον ἀλαλαγμὸν ἐκ μέσης

573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-365

ἐν δόμοις

ἐνθέων

Vict. Ab Aurato accepit Stanleius

ἐν δόμων

, quod est in Flor. Farn. Virgulam, quae post

δόμοις

posita erat, post

εὐφημοῦντες

recte posuit Schützius, languide tamen inserens

θ'

post

ἐνθέων

. Editio Glasguensis a. 1795. quae falso tribuebatur Porsono,

εὐφημοῦντες ἐνθέων

, contra Porsoni de trimetro praecepta.

574

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-366

κοιμῶντες Scriptor Christi patientis v. 81.

λιγνὺν φέρουσά τ' εὐώδη φλόγα

, ut videatur

φέροντες

legisse. Libri

κοιμῶντες

, ad quod in Farn. glossa adscripta est

πραΰνοντες ἐπὶ τῷ ὀπτῆσαι ἢ θυμιᾶσαι

. Mirum est placere quibusdam potuisse Butleri commentum, intelligenda haec esse de laetis acclamationibus in fine sacrorum. Quis enim adeo perversus sit, ut, gratulatos ob laetum nuntium dicere volens, finem gratulandi quam initium factum dicere malit? Legrandius male

κοσμοῦντες

. Melius, sed audacius, Casaubonus

καίοντες

. Si

κοιμῶντες

genuinum est, versum excidisse credam, quo contineretur iniectis libis et suffimentis. Aliter enim

κοιμᾶν

simpliciter exstinguere ignem significat. Phrynichus Bekkeri p. 46, 26.

κατακοιμίζειν τὸν λύχνον, ἀντὶ τοῦ σβεννύναι

. Auctores Suidas in v.

κοιμίσαι

Nicophronem in Pandora, Athenaeus XV. p. 701. F. et Pollux VII. 178. Phrynichum in

Μονοτρόπῳ

nominant. Si nihil deest, scripsisse Aeschylum putem

κοιῶντες

. Hesychius

κοιᾶται, ἱερᾶται

. Idem

κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο

Εἰ κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα. οἳ δέ, κόης

. Item

καιόλης, ὁ ἱερεύς

, quod habet etiam Moschopulus περὶ σχεδῶν p. 5. et mendose scriptum Theognostus in Crameri Anecd. Ox. II. p. 21, 25. Ex hoc verbo vel eius radice ductum esse videtur

θυοσκόος

, de quo supra dictum ad v. 87.

575

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-367

NA Non dicit

σπεύσω δέξασθαι ὅπως ἄριστα

, sed

ὅπως σπεύσω δέξασθαι ἄριστα

. V. Porsonum ad Hec. v. 398.

578

580-582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-368

τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι; Interpungebatur in editionibus veteribus

τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον, δρακεῖν ἀπὸ στρατείας ἄνδρα, σώσαντος Θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;

Coniungenda esse

ἥδιον δρακεῖν

apertum est, videruntque plerique. Neque

ἄνδρι

legendum, quod Blomfieldius edidit, sed corrigenda erat interpunctio,

τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;

Sic etiam Matthiae ad Eur. Alc. v. 899. nisi quod is

ἄνδρα

omissum censet. At pro eo

τούτου

additum est, quod ipsum omitti potuit, ut in Alcestide,

τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μεῖζον, ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;

V. quae ibi adnotavi ad v. 890. Sic patet nihil caussae esse cur cum Schützio aliisque scribatur

πύλας τ᾽ ἀνοίξαι

. Quod autem dicit

ἀπὸ στρατείας

, intelligendum est revertentem ab expeditione, ut Eum. v. 621.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-369

εὕροι Schützius coniecit

ἔνδον νεύοι

. Magnopere falsi sunt Blomfieldius et Wellauerus, quum

εὕροι

utinam inveniat sunt interpretati, quo sententia paene ridicula evadit. Recte Matthiae in Miscellaneis philologicis vol. II. p. 54. orationis obliquae optativum esse vidit.

584

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-370

πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν

Πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν

ambigue dicit Clytaemnestra, de Agamemnone cogitans.

586

589-590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-371

οὐδ' οἶδα Non dixit Blomfieldius cur cum Schützio

οὐκ οἶδα

ediderit. Aperte verum est

οὐδ' οἶδα

. Sed in Christo patiente v. 64. legitur

οὐκ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς

. Et iterum v. 521.

οὐκ οἶδα τέρψιν

. Expressit autem Aeschylus mores hominum improborum, qui quibus vitiis laborant, iis se maxime immunes iactare solent. Ita hic Clytaemnestra, adultera, pudicam se esse praedicat, quumque necem marito meditetur, a caedis crudelitate abhorrere.

Χαλκοῦ βαφάς

de caede dictas esse vel illud in Aiace v. 95. ostendere potuerat,

ἔβαψας ἔγχος εὖ πρὸς Ἀργείων στρατῷ.

Sed ipse etiam Aeschylus ita locutus est in Prom. v. 866.

δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος.

Et Choeph. v. 1005.

μαρτυρεῖ δέ μοι φᾶρος τόδ᾽, ὡς ἔβαψεν Αἰγίσθου ξίφος.

Non tamen, ut Wellauero visum est, quod vulneratus sanguine tingatur, sed quod ferrum immergitur in corpus. Miraculosa placuerunt Welckero in Appendice Trilogiae p. 42. seq. quem perturbarunt Blomfieldii Elmsleiique dubitationes, de tingendo aere cogitantium.

591-592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-372

NA Hi duo versus in libris praeconi tributi sunt. At nec decet praeconem respondere, nec potuit ille

τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος

dicere, sed dicere debuit

τοιόσδε κόμπος

, nec iustus finis factus erat orationi Clytaemnestrae. Itaque huic hos versus dedi.

Γεραιὰν

se vocare potuit mulier, etiam si non esset superba, ut Oedipus Sophoclis in Colono.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-373

λόγους Scholiastes

οὕτως εἶπεν ἀκριβέσι λόγοις καὶ ἐξηγητικοῖς ὥστε σε μαθεῖν

. Quem Blomfieldius

λόγοις

legisse putans, id reposuit. Falli eum intellexit Wellauerus, non ille tamen hunc locum recte explicans, in quo interpretando alia via aberravit G. Bernhardy Synt. p. 128. τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν Hoc dicit chorus, sic haec tibi speciose rem exposuit, cognoscenti per veraces scilicet interpretes. Patet autem ironice chorum reprehendere Clytemnestram de se ipsam edentem testimonium.

Τοροὶ ἑρμηνεῖς

sunt qui rem aperte et perspicue explicant. Sic infra v. 1021.

ἑρμηνέως ἔοικεν ἡ ξένη τοροῦ δεῖσθαι

. Dicit autem haec chorus ita ut non audiat Clytaemnestra, quae iam de scena abit. Campero ad Eur. El. p. 212. scribendum videbatur

τοροῖσί γ' ἑρμηνεῦσιν

594

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-374

εἰ νόστιμός τε Libri

εἰ νόστιμός γε

. At non si quidem veniet dicit chorus, sed veniatne. Quare

εἰ νόστιμός τε

scripsi.

596

598-599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-375

ἐς τὸν πολὺν Male in editionibus Vict. et Cant. virgula post

ψευδῆ

distinctum. Non narrem, inquit, falsa bona, quibus diu fruantur amici. Proprie ad id, i. e. eo consilio ut diuturnus ex iis fructus sit. Libri

ἐς τὸν πολύν

. Blomfieldio

εἰς

dare placuit. Patet errasse eos, qui

ἐς οὐ πολύν

scribendum putarunt, Auratum, Casaubonum, Pearsonum.

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-376

τύχοις In Flor. Farn. Vict. Cant. hoc et sequentia chori disticha Clytaemnestrae tributa sunt. Emendavit Stanleius.

τἀληθῆ τύχης

Flor.

τἀληθῆ τύχῃς

Vict.

τἀληθῆ τύχῃ

Farn. Auratus

μὴ ἀληθῆ

. Schützius

κἀληθῆ τύχοις

. Optativum etiam Porsonus restituit. Verum est, quod Wellauerus vidit, ad

τύχοις

repetendum esse

εἰπών

, hoc modo,

πῶς δῆτ᾽ ἄν, εἰπὼν κεδνά, τἀληθῆ εἰπὼν τύχοις;

600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-377

γένοιτ' ἄν Libri

γίνεται

601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-378

ἀνήρ Libri

ἀνήρ

. Scribendum

ἀνήρ

. Ἀχαιικὸς Deinde

Ἀχαϊκοῦ

Vict. Sed

Ἀχαικοῦ

Flor. Farn. De dissensu grammaticorum dixit Blomfieldius, parum sibi constans, quum

Ἀχαϊκός

Homeri ad exemplum dixisse Aeschylum putat, alibi autem

κάειν, κλάειν, ἀετός

tuetur.

602

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-379

ἄχθος Ad

ἄχθος

glossa

βάρος

adscripta in Farn. Casaubonus et Pearsonus coniecerunt

κοινὸν ἔχθος

605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-380

ταγούς

τοξότας

Flor.

606

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἡ τιμὴ θεῶν χωρὶς ἐστι Scholiastes

ἤγουν ταῦτα λέγοντες ἀτιμάζομεν τοὺς θεούς

. Male. Laborarunt interpretes in his verbis propterea quod

ἡ τιμὴ θεῶν

pro

ἡ θεῶν τιμή

dictum putarunt. At ea soloeca constructio foret. Sententia haec est,

ἡ τιμὴ χωρὶς θεῶν ἐστί

, praemium sine diis est, i. e. praemium accipit malorum in re laeta nuntius tale cui non favent dii.

615

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-382

NA Frustra Blomfieldius malebat

τυχόν

. Hoc dicit, quum afflictus nuntiatur exercitus, unum civitati vulnus est, quod ea res communis est atque ad omnes pertinet cives.

618

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἐξαγισθέντας

scholiastes interpretatur

ἐξορισθέντας

. Hesychius

ἐξάγιστον, τὸ οὐ δεόντως εἰςενεχθὲν εἰς ἱερόν, ἢ τὸ ἀκάθαρτον

. Et

ἐξάγιστα, πάντα τὰ ἱερὰ καὶ ἀφωσιωμένα, ἃ οὐχ οἷόν τε ἐκκομίζεσθαι τῶν ἱερῶν. ἔνιοι δὲ ἁγνὰ ἀπέδοσαν

. Sophocles Oed. C. ν. 1526.

ἃ δ᾽ ἐξάγιστα μηδὲ κινεῖται λόγῳ

, piacularia. Vix alibi

ἐξαγίζειν

exstat. Intelligendi videntur consecrati, devoti duplici Martis flagello.

619

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-384

διπλῇ μάστιγι

Διπλῆ μάστιξ

quum proprie duplex flagellum significet, quali utebantur, ut vel ex Aiace Sophoclis v. 242. constat, translata hic est ad duplex malum, ut in Choeph. v. 370. et, quo minus dubitari quid significetur possit,

δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα

additum.

620

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-385

ξυνωρίδα Post

ξυνωρίδα

punctum erat positum. Correxit interpunctionem Pauwius.

621

622. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-386

σεσαγμένον Libri

σεσαγμένων

. Schützii emendationem,

σεσαγμένον

, receperunt Porsonus et qui secuti sunt editores. Hoc praeferendum sit, an

σεσαγμένῳ

, dubitari potest. Sic supra v. 462.

γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι.

Euripides Hipp. ν. 115.

φρονοῦντες οὕτως ὡς πρέπει δούλοις λέγειν.

622

623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-387

παιᾶνα τόνδ' Ἐρινύων Libri

παιᾶνα τόνδ᾽ ἐριννύων

. Male Stanleius coniecit

τῶν

. Fallitur cum aliis Blomfieldius ad

τόνδε

intelligens

ἄγγελον

, quod nullo pacto fieri potest.

Παιῶνα τόνδε

recte iunxit Wellauerus.

623

626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-388

NA Abrumpitur oratio. Proprie enim dicendum erat

οὐ χρή με κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμίξαι

626

627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-389

χειμῶν' Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν Libri

χειμῶν' Ἀχαιῶν οὐκ ἀμήνιτον θεοῖς

. Quod Blomfieldius in glossario dicit, usitatiorem constructionem fuisse

χειμῶν' Ἀχαιοῖς, οὐκ ἀμήνιτον θεῶν

, id ego diu est quum ponendum censui, sed vacuum vitio quod interpungendo intulit Blomfieldius. Neque enim

Ἀχαιοῖς

cum

χειμῶνα

coniungendum est, sed pendet ab

ἀμήνιτον

. Plutarchus de genio Socratis p. 578. Α.

ἀλλ᾽ οὐδὲ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον

. Dictum est

ἀμήνιτον θεῶν

ut apud Sophoclem Trach. v. 691.

ἀλαμπὲς ἡλίου

627

631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-390

ὠρώρει Recte libri

ὠρώρει

. Nihili est, de quo disputatum videas,

ὠρόρει

. Nam

ὤρορε

Homericum aoristus est. Ceterum displicent haec verba,

ἐν νυκτί

, in principio posita, tamquam si primaria essent. At non possunt esse primaria: nam etsi per noctem atrocius factum est malum, tamen non nox, sed tempestas classem afflixit. Quare videtur aut non suo loco positus esse hic versus, ut collocandus sit post v. 635. ubi cohaereant

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι — ἐν νυκτί· δυςκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά

, aut interpungendum certe, servato loco quo versus nunc legitur, post

ἐν νυκτί

631

632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-391

ἀλλήλαις

ἀλλήλαισι

Farn.

ἀλλήλησι

Flor. Vict. Θρῄκιαι Deinde

Θρήσσαι

Flor. Vict.

632

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-392

ἤρειπον

, cum glossis

κατέβαλλον, συνέκρουον

, Farn. κεροτυπούμεναι Deinde libri

ῥοθίοις

. Quod Wassius ad Thuc. II. 84. posuerat,

κεροτυπούμεναι

, firmavit Porsonus in praefatione ad Hec. p. VIII.

633

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-393

τυφῶ σὺν ζάλῃ Editiones veteres

χειμῶνι, τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ

. Et

τυφῶ

etiam Flor. Farn. Blomfieldius

τυφῷ

scripsit idque ad

χειμῶνι

adiunxit, quod fieri nullo modo potest. Recte veteres editiones, nec Wellauerus H. Vossio duce in Curis Aeschyleis p. 22. genitivum

τυφῶ

cum

χειμῶνι

debebat consociare, qui pertinet ad

ζάλῃ

634

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-394

κακοστρόβῳ Libri

ποιμένος κακοῦ στρόβῳ

. Schutzius quum

ποιμένος κακῷ στρόβῳ

coniecisset, qua coniectura melior est Aurati

ποιμένων κακῷ στρόβῳ

, revocavit postea antiquam scripturam auctore Heinrichio in Observationibus in veteres auctores p. 33. ut

ποιμένος κακοῦ

per appositionem ad

τυφῶ

referretur; id quod suaserat Heinrichius, quoniam in Suppl. v. 737. procellae

ναῶν ποιμένες

dicerentur. At Supplicum versum negligentius inspexit, in quo de gubernatoribus navium sermo est. Aptius afferretur, quod apud Lycophronem v. 1018. duo antiquissimi codices praebent,

βαρὺ πρηστῆρι ποιμαίνων ἅλα

. Sed ibi cum ceteris libris recte videtur Bachmannus

κυμαίνων

edidisse. Assensi sunt Schützio Blomfieldius et Wellauerus, quibus contradixit Boissonadus. Sensisse eum credo tolli appositionem substantivo ad nomen appositum adiecto. Nam perdurum esset

τυφῶ στρόβῳ

iungi. Sed de gubernatoribus non est cogitandum, quorum in tanta tempestate si culpa commemoraretur, minueretur magnitudo et atrocitas periculi. Omnino hic procella

ποιμήν

appellatur: sed qui id viderunt, non perspexerunt qua conditione appositioni locus esset. Scribendum erat

κακοστρόβου

. Nec librorum scriptura aliud quam hoc ipsum esse videtur: natam enim puto librariorum errore, quum ad

κακοστρόβῳ

veram scripturam

ου

superscriptam videntes, uti ea nesciverunt.

635

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-395

ἀνθοῦν Scriptor de barbarismo, quem Valckenarius cum Ammonio edidit, p. 197. hunc versum ut exemplum ἀκυρολογίας affert. Scriptum ibi erat

Αἰγαῖον

. Hemsterhusius ad Luciani Nigrinum c. 16. p. 55. mortuorum cruore rubens mare vel spumans dici putabat: cum qua interpretatione conferri potest Bergleri adnotatio ad Alciphr. I. 1. Nihil tam artificiosis commentis indigemus. Florere dicitur quod abundat aliqua re. In hymno Homerico in Apoll. v. 135. 139.

χρυσῷ δ' ἄρα Δῆλος ἅπασα ἤνθησ᾽, ὡς ὅτε τε οὔρεον οὔρεος ἀνθέον ὕλῃ.

Legitur ibi

οὔρεος ὕλῃ

, quod Lobeckius quum ad Phryn. v. 283. seq.

οὔρεον ὕλῃ

scribi iussit, tantum non penitus persanavit. Vide eundem ad Aiacem p. 332.

637

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-396

ναυτικοῖς τ' ἐρειπίοις Libri

ναυτικῶν τ᾽ ἐρειπίων

, nisi quod Flor. Farn.

ἐριπίων

. Genitivos hos cum verbo

ἀνθοῦν

constructos esse putarunt Matthiae in Misc. philol. vol. II. p. 6. et Lobeckius ad Ai. p. 332. Ferri id posset, nisi praegressum esset

ἀνδρῶν Ἀχαιῶν

, quod postulat ut alteri quoque genitivi ad

νεκροῖς

referantur. Quare verum est quod ante Schützium Aurato in mentem venerat,

ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις

638

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-397

ναῦν τε Auratus et Casaubonus

νεώς τ'

. Alii

νεῶν τ'

. ἀκήρατον σκάφος Quod ad sententiam attinet, recte fortasse Schützius

ἀκήρατον

cum

ναῦν

coniunxit, intellecto

κατά

, quam ellipsin illo tempore nemo suspectam habebat. Etiam Lobeckius in Paralip. p. 263.

ἀκήρατον

ναῦν

refert. Quamquam res eodem redit, si ad

ναῦν

apposita sunt

ἀκήρατον σκάφος

, ut dicat nos navemque, illaesum alveum. Utrovis enim modo significat alveum navis integrum servatum esse, etsi malo, antennis, remis confractis.

639

640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-398

ἐξῃτήσατο

ἤτοι τις

Flor.

ἐξηγήσατο

Farn. Vict. Schützius

ἐξηγήσατο

. Cui quae Blomfieldius obiicit, verbum illud a tragicis hoc significatu non usurpari, praetereaque ea emendatione sententiam debilitari atque enervari, quod nulla sit oppositio inter duo verba, quae insit vulgatis aliquis deus (fatis) nos suffuratus est vel impetrando servavit: in iis non multum veri est.

Ἐξηγεῖσθαι

est ducem se praebuit. Et ita Sophocles Oed. Col. v. 1520.

χῶρον μὲν αὐτὸς αὐτὸν ἐξηγήσομαι ἄθικτος ἡγητῆρος.

Et v. 1587.

ὡς μὲν γὰρ ἐνθένδ᾽ εἶρπε, καὶ σύ που παρὼν ἔξοισθ', ὑφηγητῆρος οὐδενὸς φίλων, ἀλλ' αὐτὸς ἡμῖν πᾶσιν ἐξηγούμενος.

Nam ex

ἡμᾶς

ναῦν

apud Aeschylum dativos ad hoc verbum repetendos esse non est quod moneam. Deinde opponi sane sibi potuerunt

ἐξέκλεψεν

ἐξηγήσατο

. Nam aut subducere deus navem ex procella potuit miraculo aliquo, ut Paridem Venus II. III. 380.

τὸν δ' ἐξήρπαξ' Ἀφροδίτη, ῥεῖα μάλ', ὥστε θεός

, et Hectorem Apollo, quod iisdem verbis dictum XX. 443. idemque similiter Agenorem XXI. 597. aut potuit sine miraculo adiuvare navem gubernantes, ut vincere undarum ventorumque impetum contingeret. Contra quid est impetrando servare? A fatis scilicet. At haec Blomfieldius intulit, non memoravit Aeschylus. Wellaueri interpretatio, deus aliquis aut dolo aut precibus effecit ut servaremur, paene ridicula est. Quem enim precetur deus maiorem deo? Sic quoque ad fatum nusquam memoratum reiiceremur, idque exoratum, quamvis natura sua inexorabile sit: aliter enim ne esset quidem fatum. Et cur tandem addidisset Aeschylus

οἴακος θιγών

, in quae verba interpretes isti ne oculos quidem coniecisse videntur? Sed Schützii tamen illud

ἢ ἐξηγήσατο

hoc habet incommodi, quod

ἐξ

aliter in

ἐξηγήσατο

quam in

ἐξέκλεψεν

dictum est. Itaque recte mihi videor scripsisse

ἐξῃρήσατο

. V. Lob. ad Phryn. p. 718. Id verbum recte in

ᾑρέθη

mutatum est in Demosthenis or. fun. §. 31. p. 1399, 2. Sed firmum stare videtur in Aristophanis Thesm. v. 760.

τίς τὴν ἀγαπητὴν παῖδα σοῦ ἐξῃρήσατο;

Quod si forma ista vulgaris sermonis fuit, optime convenit praeconi. Iustissima autem sic est verborum apud Aeschylum oppositio.

640

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-399

ναυστελοῦσ' Quod libri habent,

ναῦν θέλουσ'

, in eo nihil est quod magnopere reprehendatur, tuitusque est Abreschius. Canteri tamen coniectura,

νῦν στελοῦσ'

, a Porsono recepta est. Recte intellexit Blomfieldius requiri praesens: quare

ναυστελοῦσ'

edidit, quae Casauboni coniectura est, valde illa quidem probabilis.

642

643. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-400

ὅρμῳ Butlerus coniecit

ἀγκύραις

. Heathius, miro modo

ἐν ὅρμῳ

κύματος

iungens, navium in ancoris stationem intellexit. At ea aperte ab

ὅρμος

distinguitur in Suppl. v. 734.

οὔτοι ταχεῖα ναυτικοῦ στρατοῦ στολή, οὐδ᾽ ὅρμος, οὐδὲ πεισμάτων σωτήρια ἐς γῆν ἐνεγκεῖν· κοὐδ᾽ ἐν ἀγκυρουχίαις θαρσοῦσι ναῶν ποιμένες παραυτίκα.

Hoc dicit poeta, ut neque in portu fluctibus iactaretur navis, quo impediretur exscensio in terram, retroque in mare navis reiiceretur, neque in saxa et scopulos illideretur.

643

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-401

ἀναπνέων Inutilis Valckenarii coniectura est

ἀμπνέων

649

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-402

ταῦτ' ἔχειν δοξάζομεν Libri

ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν

, recte. Schützius

ἡμεῖς δ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν

, et

ταὔτ'

ex Stanleii coniectura etiam Blomfieldius.

651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-403

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,

εἰ γὰρ οὖν

, quam suffuratus est Stanleius, recepit Blomfieldius. Male. Non, ut Wellauerus putat, cur fausta cupienda et exspectanda sint, caussa additur, sed potius, quoniam praeco, quum optat, sperare se indicat, addit cur speret.

652

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-404

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,

εἰ γοῦν

, suam fecit Stanleius. Recepit eam Boissonadus, sublata in fine praecedentis versus plena distinctione, et plene interpungens post

ἐξαναλῶσαι γένος

, quo tollitur concinnitas. Vossius

εἰ γοῦν

, non male. Blomfieldius

εἰ γάρ

. Nihil mutandum est.

Εἰ δ' οὖν

est si igitur. τις

τίς ἀκτὶς

Flor.

654

655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-405

ζῶντα καὶ βλέποντα Libri

καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα

. Toupius Emend. III. p. 557. ex eo quod apud Hesychium legitur,

χλωρόν τε καὶ βλέποντα

(male scriptum

βλέπων

ἀντὶ τοῦ ζῶντα

, scribendum censuit

χλωρόν τε καὶ βλέποντα

, mea quidem sententia verissime. Sed Blomfieldio ridiculum videtur

χλωρόν

, iuvenem. Quid vero, ut ridicule interpretaretur, eum impulit? Valentem intelligi poeta voluit.

655

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-406

οἶδ'

τίς αὐτὸν

Flor.

657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-407

κλύων

Flor. ut Vict. sed ab eadem manu

ει

supra scripto.

κλύειν

Farn. cum glossa

ἀκούειν

658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-408

ὠνόμαζεν Si recte legitur

ὠνόμαζεν

, intelligendum putem ita ut sit coepit nominare. Sed dubitari potest an

ὠνόμασεν

scripserit Aeschylus. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 418. 1072.

φερεγγύῳ

dixit Aeschylus Suppl. v. 38. Infra v. 751. verum fortasse est

σεβίζω

, quod Flor. praebet.

659

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-409

προνοίαισι Libri

προνοίας

. Emendavit Pauwius. Hoc dicitur, an aliquis, quem non videmus, fatis destinatorum praescius linguam opportune regens?

661

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-410

NA Hunc versum non logaoedicum esse, qui sequuntur Anacreontei videntur arguere. Quare, ut concinni sint inter se concordantes numeri, prima syllaba recidenda esse videtur, ut sola per se constet:

τίς ποτ' ὠνόμαζεν ὧδ' ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως

664

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-411

ἑλέναυς Libri

ἑλένας

. Id Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. Dorice pro

Ἑλένης

dictum esse putavit. Scholiastae ineptae explicationi,

ὁ ἑλὼν καὶ καθελὼν τὸν τῆς Ἑλένης ἄνδρα Ἀλέξανδρον, καὶ τὴν πόλιν αὐτοῦ

, Scaliger haec adscripsit,

“si Agamemnon est ἑλανδρος τῆς Ἑλένης, non tamen propterea Ελένη dicta fuerit ἀπὸ τοῦ ἑλεῖν.”

Schneidewinus ad Ibycum p. 146.

ἑλέπτολις

. Quod graviter vituperat Lobeckius Paralip. p. 228. defendens

ἑλένας

, sed ut non satisfaciat. Recte

ἑλέναυς

Blomfieldius et Elmsleius ad Bacch. v. 508. ubi aliquot similia ex tragicis exempla congessit. Ceterum et numerorum concinnitas, et quae in recitando tribuenda singulis verbis vis est, monstrat non posse hunc cum sequente versu in unum coniungi numerum, sed in

ἑλέπτολις

ultimam syllabam ancipitis lege pro longa esse.

666

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-412

ἁβροτίμων In Farn. ad

ἁβροτίμων

adscripta est interpretatio

τῶν λίαν τιμίων

. Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. scripsit

ἁβρόπινον

, quod Porsonus et Blomfieldius receperunt. Usus est hac voce Lycophron v. 863. quem ab Aeschylo eam sumpsisse Blomfieldius coniicit ex eo quod paullo ante ad v. 855. a Tzetza dictum est

γίνωσκε, ὦ Λυκόφρων, ὅτι τινὰς μὲν λέξεις ἀπὸ Αἰσχύλου κλέπτεις

. At id ad

εὐμαρίδας

spectat. Interpretem codicis Farnesiani aliquis

ἁβροτίμων

legisse suspicetur. Ego quidem etsi aptissimum esse

ἁβρόπινον

fateor, tamen audacius compositam vocem eo minus spreverim, quod simili

ἁβρόπηχυν

Euripides usus est in Iph. Taur. v. 1147.

667

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-413

προκαλυμμάτων Quid

προκαλύμματα

sint declaratur Pollucis verbis III. 37.

τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός

. ἔπλευσε Scriptum

ἔπλευσεν

in libris est.

668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-414

γίγαντος Bene Wakefieldius in Silva crit. I. p. 41. huc rettulit Hesychii adnotationem

γίγαντος, μεγάλου, ἰσχυροῦ, ὑπερφυοῦς

669

671-672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-415

πλάταν ἄφαντον κελσάντων Libri

πλάταν ἄφαντον κελσάντων

. Ad

πλάταν

in Farn. adscriptum

τὴν κώπην

. Canterus

πλάτας

coniecit, Heathius

πλατῶν

. Et potuit profecto

ἴχνος πλατῶν ἄφαντον

coniungi, quum

πλάται

numero plurali etiam unam navem interdum significent, ut in Iph. Taur. v. 1140. 1358. Deinde

κέλσαντες

Blomfieldio teste Auratus, quem Spanhemius

κέλσαντάς

coniecisse scribit, et Musgravius. Recepit hoc Porsonus: sed quum ita interpunxerit,

κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος, πλάταν ἄφαντον κέλσαντες Σιμόεντος ἀκτὰς ἐπ' ἀξιφύλλους

, pervertit sententiam. Non enim persequentium, sed eorum quos persequebantur navis

ἄφαντος

erat dicenda. Id animadvertens, ut videtur, Blomfieldius, in ceteris sequens Porsonum,

κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον

scripsit. Nihil mutandum esse vidit Wellauerus. Paris enim et Helena sunt de quibus dictum est

κελσάντων πλάταν ἄφαντον ἐπ᾽ ἀκτὰς Σιμόεντος

, quorum

κατ᾽ ἴχνος

sunt (nam omissum est

ᾔεσαν

) illi qui eos persequuntur armati. ἀκτὰς

ἀκτᾶς

Flor.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἐπ' ἀξιφύλλους Mirum est quod Porsonus et servavit

ἐπ' ἀξιφύλλους

, quod in Flor. Vict. est, et ne dubitationis quidem notam apposuit. In Farn. paullo emendatius scriptum, Elmsleio teste,

εἰς ἀξιφύλλους

, et additum

συνίζησις

. Sed

εἰς

pro

ἐπ'

esse scriptum non adnotavit Bekkerus.

673

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-417

τελεσσίφρων

, ut Arnaldus scribendum vidit, Farn.

τελεσίφρων

Flor. Vict.

676

677-678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-418

ἀτίμωσιν

ἤλασε τραπέζας ἀτίμως, ἵν᾽ ὑστέρῳ χρόνῳ

Flor. Vict.

ἤλασε τραπέζας ἀτίμως ὑστέρῳ χρόνῳ

, adiectis glossis

ἐπέφερε

ἕνεκα

, Farn.

ἤλασεν

Porsonus. Cantero

ἀτίμωσιν

debetur.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-419

τίνοντας Quod libri habent,

τίοντας

, quum visum esset honorantes significare, non mirum est de scriptura dubitatum esse. Male vero Blomfieldius

τοίας

, Schützii coniecturam, recepit, id ut esset punientis. Id Graece diceretur

τισομένου

. Intelligendum est luentes. Hoc autem vereor ne Aeschylus non dixerit insolenter

τίοντας

, sed

τίνοντας

. ἐκφάτως Adverbium

ἐκφάτως

Blomfieldio idem quod

ἀφάτως

esse videbatur. Invenitur

ἔκφατος

apud Maximum v. 451.

ἢ διχόμηνον ἄγοι σέλας ἔκφατον

. Sed non ut

ἐκνόμως

atque alia huic similia

ἐκφάτως

dici potuit. Magis crediderim supra modum dicendum significare, sicut in malam partem

ἐκτόπως

dictum est a Manethone III. 331.

681

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-420

ἐπέπρεπεν

, cum glossa

ἥρμοζεν

, Farn.

ἐπέρρεπεν

Flor. Recte

ἐπέπρεπεν

Vict. Hoc verbo supra v. 236. activo, hic neutrali poeta usus est. Nescio autem an scribendum sit

ὑμέναιον οἷς τότ' ἐπέρρεπεν γαμβροῖσι θεῖναι

, luentes laudem nuptialem, quibus tum hoc incubuit ut hymenaeum sponsis canerent.

682

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-421

γέρων Auratus

γεραιόν

. Apte Stanleius comparavit Horatii Carm. I. 15, 18. et regnum Priami vetus.

685

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-422

παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα Libri

παμπρόσθη πολύθρηνον

. Posteriorem vocem Schützius aliquando censuit in

πολύδακρυν

mutandam esse, quoniam apud Hesychium scriptum est

πολύδακρυ, πολύθρηνον

. Ad priorem emendandam quae allata sunt, ut inepta et aperte falsa omittam, sensum certe praebent

παμπενθῆ

Aurati et

παμπηδὴν

Schützii. In Opusc. IV. p. 337. hanc protuli emendationem,

κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον πάμπορθ', ἢ πολύθρηνον αἰῶνα

. Melior tamen est et, ut puto, vera Seidleri emendatio,

κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον, παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα

688

689-690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-423

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀνατλᾶσα Libri

αἰῶν' ἀμφὶ πολίταν

. Genitivum

πολιτῶν

Auratus, Scaliger, alii restituerunt. Deinde

μέλεον

Flor. ex correctione pro ante scripto

μέλαιον

. Meam emendationem Humboldtus expressit,

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀναπλᾶσα

. Non norat

ἀμφί

scholiastes, qui haec adscripsit,

αἰῶνα πολύθρηνον καὶ μέλεον αἷμα ἀνατλᾶσα

693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-424

αὖθ'

οὕτως ἄΐστος

Flor. Vict. sed in Flor. ad ultimam

οὕτως

vocabuli syllabam

ος

supra adscriptum est, habetque

οὕτως

Farn. Id Auratus coniectura assecutus erat. Non est illa tamen, ut ex metro cognoscitur, vera scriptura, sed

αὖθ'

. Id et sic et

αὖθ'

esse videtur scriptum, ut alii

οὗτος

, alii

οὕτως

interpretandi caussa apponerent.

693

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-425

ἔχων Libri

ἔχων

. In Farn. glossae adscriptae

πρόσεχε, προσεῖχεν

. Casauboni Pearsonique coniecturam

ἔχων

a Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio receptam videas quod ea forma in Persis v. 658. inveniatur. At nec veri simile est hic tam exili forma dicendi usum esse poetam, et quid tandem reprehendat quis in librorum scriptura, quum a neutrali significatu non raro dicatur? Supra v. 176.

Ἀχαϊκὸς λεώς, Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόθοις ἐν Αὐλίδος τόποις.

697

698. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-426

νεότροφον

νεοτρόφον

Flor.

698

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-427

τοκέων

τοκήων

Flor. Vict.

τοκέων

recte Farn.

702

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-428

χάριν τροφᾶς γὰρ

χάριν γὰρ τροφᾶς

Flor. Vict.

χάριν γὰρ τροφεῦσιν

Farn. quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius, quia, si v. 693.

οὕτως

legitur, metra exaequantur. Corrupit hunc locum Wellauerus, quum

ἔθος τὸ πρόσθε τοκήων

scripsit, quod ipsi sensus poscere est visus. Altero in versu ex Pearsoni Heathiique sententia

χάριν τροφᾶς γὰρ

posuit. Hoc ego quoque probandum censui, qui

τροφεῦσι

Triclinii coniecturam esse credam, numeros quidem eosdem praebentem quos servatum in stropha

οὕτως

habet, sed eos, si quid video, non satis concinnos.

703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἀρχαῖς

ἄταις

Farn. Vict.

ἄτας

Flor. In Farn. adscripta interpretatio

ἤγουν πολέμοις

. Fuerunt qui

ἄγραισιν

aut

σὺν ἄταις

scribendum esse putarent. Quod ego in El. doctr. metr. p. 326. proposueram,

ἄγαν

, receperunt Blomfieldius aliique, sed non explicuerunt. Patet autem non esse dictam eam vocem ut v. 126. ubi invidiam atque indignationem significat, sed eandem vim habere atque

ἄγος

. Proprie enim stuporem significat admiratione ortum, quae quum rei malae atque infandae magnitudine excitatur, coniuncta est cum indignatione atque aversione animi. Inde

ἄγη

etiam de ipsa re, quae eos sensus excitat, dictum esse videri potest. Sic in Choeph. v. 820.

ἔνδοθεν φοινίαν ἄγαν τιθείς

, nam ibi quoque male legitur

ἄταν

. Sed fateor id et mirum videri nec satis aptum huic loco. Quare non dubito quin ab

ἄγη

diversum fuerit

ἄτη

, factum ab

ἅζω

, quod significaret consecrationem, sacrificium. Nam

ἅζεσθαι

est sibi sacrum reddere, ut, si

ἅζειν

activum umquam in usu fuit, id consecrare alii aliquid esse debuerit. Conspirat autem

ἁγνός

, quod consecratum proprie significavit. Simul ex hac duarum vocum confusione explicari potest interpretationis apud grammaticos fluctuatio.

704

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-430

κακὸν ἦθος

κακὸν δ' ἦθος

Flor. Vict. Particulam, quam Pauwius vidit delendam esse, omittit Farn.

707

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-431

προσεθρέφθη Libri

προσεθράφη

. Heathius

πρὸς ἐτράφη

, qui videtur scribere voluisse

προσεθρέφθη

, quod reposuit Porsonus.

710

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-432

παράυτα

πάραυτα δ' ἐλθεῖν

Flor.

παραυτὰ δ᾽ οὖν ἐλθεῖν

Farn. Vict. Et

οὖν

quidem atque in antistrophico versu

τοῖς

iam ante cognitam Flor. codicis scripturam a me deleta erant. In

πάραυτα

hunc accentum tenui, quo hodie quoque Graecos uti testatus est Coraes in dissertatione Prodromo bibliothecae Graecae praemissa p. 50. Hesychius

πάραυτα, παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα

. Vitiosam eam prosodiam putabat Dorvillius ad Char. p. 311 (388).

711

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-433

ἀκασκαῖον μὲν Libri

ἀκασκαῖον ἄγαλμα

. Post

ἄγαλμα

distinctionem addidit Stanleius. Porsonus

ἀκασκαῖον δ'

edidit: quem omnes secuti sunt. Porsonus enim si praesul soloecismum facit, quis non redamtruet olli?

Δὲ

non habet locum nisi aut verbo vel novo addito vel repetito priore, aut rebus quae per

μὲν

δὲ

distinguuntur sibi oppositis, ut paullo post v. 730. de quo genere dixit Boeckhius ad Pindari Pyth. XI. 1. Itaque in Aiace v. 624. scribendum est

ἢ που παλαιᾷ μὲν ἔντροφος ἡμέρᾳ λευκῷ τε γήραι μάτηρ νιν ὅταν νοσοῦντα φρενομόρως ἀκούσῃ,

quamvis libri omnes

δὲ

habeant. Eodem modo Aeschyli versus corrigendus erat. Illud

μὲν — τε

vel

μὲν — καὶ

frequens est apud Pindarum.

Ἀκασκαῖον

explicandum ex Hesychio,

ἄκασκα, ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως

. Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 371, 1.

ἄκασκα, ἥσυχα, βραδέα

(legitur

φαρδέα

). Κρατῖνος Νόμοις.

ἢ πρεσβύται πάνυ γηραλέοι, σκήπτροισιν ἄκασκα προβῶντες.

Eustathius p. 665, 29.

τὸ δὲ ἀκήν, περὶ οὗ ἀλλαχοῦ εἴρηται, εὕρηται λεγόμενον καὶ ἀκασκᾶ. Αἴλιος δὲ Διονύσιος καὶ χρῆσιν παράγει Κρατίνου ταύτην “σκηπτροῖσιν ἀκασκᾶ προβιβῶντα.”

713

716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-434

παρακλίνασ'

παρακλίνουσ'

Farn. Vict. Coli signo post hanc vocem interpungunt Vict. Cant. Auratus

παρακινοῦσ᾽ ἐπέκρανεν

, si recte notavit Spanhemius. Certe viderat Auratus verbum hoc cum sequentibus coniungendum esse, quod monuerunt deinde etiam alii, non illi tamen rem apertissimam persuadentes Porsono Blomfieldioque. In Flor. scriptum est

παρακλίνασ'

, idque propter codicis auctoritatem praetuli. Dictum id est neutraliter, declinans, i. e. a pristina via decedens.

716

717-721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-435

γάμου πικρὰς τελευτάς, δύσεδρος καὶ δυσόμιλος πέλει ξυνέταις Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.

πικράς

Farn. Vict.

πικροῦ

, sed

ας

supra scripto, Flor. Idem liber

τελευτᾶς

, sed circumflexo in gravem mutato. Obscuram atque ambiguam reddiderunt horum versuum interpretationem qui sic interpunxerunt,

γάμου πικρὰς τελευτάς, δύςεδρος καὶ δυςόμιλος, συμένα Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφοκλαυτὸς Ἐριννύς

. In Vict. Cant. nulla post

τελευτὰς

δυςόμιλος

interpunctio est. Haec posterior si omittitur, Helena dicitur

δύςεδρος καὶ δυςόμιλος συμένα Πριαμίδαισι

, postremis autem verbis significatur eam Iovis missu pro Furia esse. Rectius videtur virgula interpungi post

τελευτάς

, cetera autem omnia sine interpunctione continuari, Helena ut dicatur tamquam Furia

δύςεδρος καὶ δυςόμιλος

ab Iove missa Priamidis venisse. Ipsumque eo ducit

συμένα

, verbum convenientissimum Furiae, quas magnis et rapidis gressibus ruere constat.

719. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-436

Πριαμίδαισι

πριαμίδαισιν

Bekkero teste Farn.

πριαμίδαισι

Flor. Vict.

719

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-437

Ἐρινύς

ἐρινὺς

Flor.

ἐριννύς

Farn. Vict.

721

722. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-438

ἐν βροτοῖς

Flor.

ἐν τοῖς βροτοῖς

Farn. Vict. Patet Triclinium voluisse trimetrum facere.

722

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-439

ὀϊζὺν Libri

ὀϊζύν

. Correxit Pauwius.

726

728. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-440

τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον Libri

τὸ γὰρ δυσσεβὲς ἔργον

. Emendarunt Pauwius et Heathius.

728

729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-441

μετὰ

libri. Male Auratus

τέκνα

coniiciebat. Satius erat per anastrophen indicare

μετὰ

esse post.

729

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-442

γάρ Recte libri

γάρ

. Malam Aurati aliorumque coniecturam

δ᾽ ἄρ᾽

Porsonus aliique receperunt, non animum advertentes ad usum eum quo

γάρ

in sententia parenthetice inserta dicitur: nam illud quidem non dubium est, iustae domus prosperam sortem esse. Ac

δ᾽ ἄρ᾽

ne potuit quidem dici.

731

736-737. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-443

τόθ' ἢ τόθ', ἕως ἂν ἐς τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφά.

τότ' ἢ τόθ᾽ ὅταν τὸ κύριον μόλῃ νεαρὰ φάους. κότον

Flor. Farn. et omissa post

φάους

interpunctione Vict. Improbabilia multa de his versibus prolata sunt, neque nunc probo quae ipse olim proposui.

Κότον

explicatio esse videtur, adscripta ad

δαίμονα τὸν ἄμαχον

. Aeschylum autem scripsisse puto

τότ᾽ ἢ τότ᾽, ἔςτ᾽ ἂν ἐπὶ τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφᾷ.

738-740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-444

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον, θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομέναν τοκεῦσιν.

δαίμονά τε τὸν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομένων τοκεῦσιν

Vict. Sic etiam Flor. nisi quod

μελάθροις

τοκεῦσι

habet. In Farn.

μελάθροισιν εἰ τοκεῦσιν

scriptum est, omissum autem

ἄμαχον

, quod Triclinius expulit, atque ad

ἀπόλεμον

adscripta glossa

τὸν ἄμαχον, ἀντὶ μιᾶς

. Scribendum esse

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον

, dixi in adnotationibus ad Humboldti interpretationem. Quod additur

θράσος ἄτας

idem est quod

θρασεῖα Ἄτη

, neque opus est ut

εἰδομέναν

cum Casaubono et Heathio in

εἰδομένας

muletur, neque ut cum Aurato

μέλαιναν ἄταν

scribatur.

742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-445

δώμασι

δώμασιν

Farn.

δώμασι

Flor. Vict.

742

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-446

ἔδεθλα

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἐσθλὰ

Flor. Vict.

τὰ χρυσόπαστ᾽ ἐσθλὰ

Farn. Praeclare Auratus

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα

, quod suum fecit Stanleius. Recepit Schützius, non etiam alii, quamquam evidentissime verum. Usus ea voce Callimachus h. Apoll. v. 71. qui ibidem v. 61. et in hymno Deli v. 228.

ἐδέθλιον

dixit.

744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-447

παλιντρόποις

, quod Flor. Vict. habent, Elmsleius etiam ex Farn. attulit, Bekkerus autem

παλίντροπο

, eumque verum vidisse puto. Volebat enim Triclinius haec verba,

παλίντροπ᾽ ὄμμασι

, respondere illis,

νεαρὰ φάους κότον

. Non potest autem dubitari quin verum sit

παλιντρόποις

745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-448

προσέμολε Libri

προσέβα τοῦ

. Articulus iste huc ex sequente versu venisse videtur, quum supra scriptus esset ad

πλούτου

. Pro

προσέβα

in adnotationibus ad Humboldti interpretationem scribendum esse conieci

προσέβαλε

, quo verbo attendendi reputandique significatu usus est Sophocles in Trach. v. 580.

χιτῶνα τόνδ᾽ ἔβαψα, προςβαλοῦσ᾽ ὅσα ζῶν κεῖνος εἶπε

, et iterum v. 844.

τὰ μὲν οὔτι προσέβαλε

. Sed et artificiosius quaesitum et non satis aptum huic loco, qui simplicius ideoque gravius verbum desiderat,

προςβάλλειν

est. Scribendum potius erat

προςέμολε

746

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-449

πᾶν δ' ἐπὶ τέρμα νωμᾷ Libri

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ

. Duplicem Stanleius explicationem proposuit, omnia dirigit ad finem, et omnium rerum exitum dirigit et disponit. Prior interpretatio vel propter ambiguitatem admitti non potest, dicique hoc sensu debuit

πάντα

. Altera non congruit cum verbis, nisi voluit omnem exitum intelligi. Nec placet tmesis. Aperte

πᾶν τέρμα

coniungendum,

ἐπὶ

autem, quod sine nomine positum retractionem accentus requirit, dictum est ita ut referatur ad utrosque qui ante sunt commemorati. Nam quum chorus, a communi opinione dissentiens, recte factis prospera, male factis funesta gigni ostendat, Iustitiam, quae humilis casae probitati faveat, opulentae autem domus impuras manus aversetur, omnem attribuere ait exitum, i. e. bonum et malum, ut quisque sit meritus. Haec omnia etsi chorus cogitatione malorum, quibus Troiani raptum Helenae luerunt, commotus dicit, tamen simul referuntur ad metum, quo ab ipso in orchestram accessu plenum se esse prodit, ne Iphigeniae immolatio alicuius tristis eventus caussa exsistat. Hinc intelligitur cur sic, ut mox facit, Agamemnonem alloquatur.

748

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-450

πολύπρακτος Libri

πολίπρακτος

. Recte Blomfieldius formam Homeri usu stabilitam posuit.

749

751. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-451

σεβίσω

Farn. Vict. Doricam formam

σεβίζω

Flor. habet, nescio an recte. Usitatior certe est in deliberatione de eo quod agendum sit aoristi coniunctivus. Quamquam aliquando etiam praesenti utuntur,

τί δρῶ; τί δρῶμεν; τί λέγω;

et similia dicentes.

751

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-452

τοῦ δοκεῖν εἶναι

Τὸ δοκεῖν

ita significare

esse videri

monui ad Vigerum adn. 20. Philemo apud Stobaeum IX. 22.

ἀλλ' ὅςτις ἄδολον γνησίαν τ' ἔχων φύσιν, εἶναι δίκαιος κοὺ δοκεῖν εἶναι θέλει.

753

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-453

παραβάντες

Flor. Vict.

παραβαίνοντες

Farn. Triclinius enim male saeviit in huius carminis paroemiacos.

754

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-454

τῷ δυσπραγοῦντί τ' Hunc et quattuor sequentes versus affert Stobaeus CXII. 12. apud quem, ut in Aeschyli libris,

τῷ δυσπραγοῦντι δ'

est scriptum. At id, quoniam quae sequuntur explicandis per duo opposita praegressis inserviunt,

τῷ δυσπραγοῦντί τ'

erat scribendum. Sic infra v. 803.

755

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-455

δάκος

ὀδύνη

Flor. Vict.

δάκος

Farn. ut apud Stobaeum legitur, quod Stephano probatum primus recepit Canterus. In codicibus Stobaei A. B. nihil amplius scriptum legitur quam

τῷ δυσπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστεναχεῖν πᾶς τις ἕτοιμος

, omissis reliquis.

756

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-456

προσικνεῖται Farn. ex Triclinii iudicio

προσεικνεῖται

757

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-457

καὶ ξυγχαίρουσιν

Flor. Farn. Vict. Apud Stobaeum

καὶ νυκτὶ δὲ χαίρουσιν

. Id ego quum deleto

καὶ

probassem, Blomfieldius ea correctione locum penitus enervari pronuntiavit: nam manifesto coniungi homines qui ridentibus adrideant et flentibus adfleant, qui parati sint

τῷ δυςπραγοῦντι ἐπιστενάχειν καὶ τῷ χαίροντι ξυγχαίρειν

. De sententia loci recte iudicavit: verum non debebat eam enervari illa lectione dicere, auget enim priorem partem sententiae, sed privari altera parte, nisi quis eam excidisse statueret. Id vero facere debebam. Moverat enim me et scriptura Stobaei, et quod

ἀγέλαστα πρόςωπα βιάζεσθαι

potius fingere vultum ad ostendendam coactam tristitiam, quam tristem vultum cogere ut laetus appareat significare videretur.

Νυκτὶ ὁμοιοπρεπεῖς

autem defendi poterat Homerico

νυκτὶ ἐοικώς

. Aliud vero, quod maxime debebat, non reprehendit Blomfieldius. Nam si

νυκτὶ δὲ χαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς

legitur, verbum principale

χαίρουσιν

positu suo male obscuratur, quod isto si loco poneretur, praecedere debebat

ἔνδον

vel

κρύβδα

, quod probe sentiens Humboldtus vertit quasi ita scriptum esset. Ob eam caussam repudiavi ego quidem iam dudum istam coniecturam rediique ad Aeschyli librorum lectionem, sed aliter quam Blomfieldius. Primo ipsa loci ratio ostendit, omnium maxime necessarium esse, ut memorentur qui gaudere se aliorum rebus bene gestis simulant. Nam rege et sospite et victore reverso gaudere quum Clytaemnestram, tum chorum par erat, qui quod non tanta quanta exspectari poterat laetitia exsultat, hac excusatione utitur: idque sic facit ut simul, quoniam non vacuus metu est propter reginam, quam et scit et modo vidit non sincero animo laetari, moneat regem ne fidat simulato gaudio. Quae autem dicit de simulatione, ea apertum est male nexa esse cum praegressis, si legitur

τῷ δυςπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστενάχειν πᾶς τις ἕτοιμος

. Nam quod aiunt

δέ

pro

γάρ

poni, quum per se vanum sit, tum falsum esse apparet ex diverso genere probandi. Nam

γάρ

simpliciter rationem reddit,

δέ

autem vel repetenda eadem re vel nova addenda modo graviter asseverat, modo leviter comprobat, non etiam explicat et dividit praegressa. Ex quo patet hic

τῷ δυσπραγοῦντί τ'

dicendum fuisse, tantoque magis, quod ei respondet mox

καί

. Deinde etsi quem hiatum facit

βιαζόμενοι

defendi fortasse possit propter aliquam pausam in dicendo factam, tamen non esse ab Aeschylo admissum dubitari non potest. Amat Aeschylus brevia anapaestorum systemata, et quum etiam saepius quam necesse sit utatur paroemiaco, quis sibi persuadeat adhibitum esse in media sententia,

οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προςικνεῖται,

non esse autem adhibitum, ubi maxime debebat, in fine totius sententiae? Quin egregie confirmat omissi paroemiaci suspicionem universa descriptio carminis huius anapaestici, quae non temere ut casus ferebat, sed quadam ratione proodica facta esse videtur, ut primum systema, quod est versuum sex, duo sibi respondentia trium versuum systemata exciperent, quarto systemati autem, quod quattuor versuum est, duo subiicerentur systematum paria, utrumque ex duobus systematis constans duum et trium versuum cum dimidiato, hac forma, 6. 3. 3. 4. 2. 3½. 2. 3½. Quam ob caussam in carminis fine dimidiati istius versus omissionem, etsi ad sententiam nihil deest, notandam signis putavi. Quod si deest aliquid post

βιαζόμενοι

, illud incertum manet, utrum

ξυγχαίρουσιν

participium sit constructum cum

ὁμοιοπρεπεῖς

, an sit verbum,

ὁμοιοπρεπεῖς

autem dictum pro

ὁμοίως

, i. e. pari, ut qui dolere se cum dolentibus videri volunt, simulatione, quae Elberlingii sententia est. Si tertiae personae est

ξυγχαίρουσιν

, suspicari licet excidisse

δυσαρεσκόμενοι

γελάσαντι

. Certe

δυσαρεσκόμενοι

apud Hesychium, et fortasse etiam

δυσαρεσκομένην

, non minus Aeschylea esse credam quam

δυςτετίμηται

in Septem c. Thebas v. 1031.

758

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-458

ἀγέλαστα πρόσωπα Grammaticus in Bekkeri Anecdotis p. 336, 29.

ἀγέλας πόνων Εὐριπίδης εἶπεν, ἀνδρῶν δὲ ἀγέλας Πλάτων, ἀγέλαστα δὲ πρόςωπα Αἰσχύλος.

Postrema verba ex alio articulo irrepsisse coniicias: sed videtur grammaticus legisse

ἀγέλας τὰ πρόςωπα

, uti scriptum est in Stobaei editione Trincavelliana,

τὰ πρόςωπα τῆς ἀγέλης

dixisse Aeschylum ratus, quod ille mox memorat

προβατογνώμονα

759

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-459

NA De omisso versu paroemiaco v. ad v. 758.

760

761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-460

προβατογνώμων

Flor. Etym. M. p. 236, 49.

γνώμων, ὁ ἰδοὺς τῶν ἀλόγων ζώων, ἔνθεν καὶ προβατογνώμων εἴρηται, ἀπὸ τοῦ τὸν χρόνον διαγιγνώσκεσθαι

. Mire scholiastes

ἤγουν ἁπλοῦς καὶ ἄκακος τὴν γνώμην

761

764. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-461

ὑδαρεῖ ... φιλότητι

Ὑδαρεῖ φιλότητα

Schutzius de benevolentia humore ex oculis stillante prodita dictum putabat, non ille quidem recte, sed tamen ut, qui aliter senserunt, ostendere debuerint, quomodo

ὑδαρὴς φιλότης

hic ita dici potuerit de parum sincera amicitia, ut verbi usus postulat, a P. Victorio Var. Lect. I. 13. Aristotelis verbis in Polit. II. S. (4. p. 27, 19. Bekk.) confirmatus,

ἐν δὲ τῇ πόλει τὴν φιλίαν ἀναγκαῖον ὑδαρῆ γίνεσθαι διὰ κοινωνίαν τὴν τοιαύτην

. Exspectes enim propter

τὰ δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας

contrarium, oculos, qui videantur sinceram prodere amicitiam, quae tamen non sit talis, aut omissis

δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας

simpliciter

τὰ ὑδαρεῖ σαίνοντα φιλότητι

. Quare sic statuendum est, in recitando hanc vocem

ὑδαρεῖ

brevi ante et post pausa facta a ceteris verbis separari, ut non ad

δοκοῦντα εὐφρόνως ἐκ διανοίας

referatur, sed ipse quid de ea sentiat chorus indicet. Attii memorantur Agamemnonidae, quae fabula, si quid ex nomine divinari licet, vel idem argumentum quod Aeschyli Choephori et Sophoclis Electra habuit, vel totius Aeschyleae trilogiae quaedam epitome fuit. In ea apud Nonium in v. componere p. 260. non dissimilis sententia his versibus dicta est,

multi, animus quorum atroci vinctus malitia est, composita dicta e pectore evolvunt suo, quae quum componas dicta factis discrepant.

Comparari etiam licet Plautum in Colace apud Frontonem Ep. ad M. Caesarem II. 9.

qui data fide firmata fidentem fefellerint subdoli subsentatores, regi qui sunt prorumi, qui aliter regi dictis dicunt, aliter in animis habent.

Editum est

in animo

764

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-462

οὐκ ἐπικεύσω Libri

οὐ γὰρ ἐπικεύσω

. Vitii signo notavit Porsonus. Musgravius et Butlerus

τ'

inseruerunt, quos secutus est Wellauerus. Quod Pauwio auctore posuit Blomfieldius,

οὐ γὰρ ἐπικρύψω

, non scripsisset Aeschylus; multo minus

οὐ τἆρ᾽ ἐπικεύσω

, quod idem aliquando se coniecisse ait. Hic quoque versus paroemiacus in acatalectum mutatus est. Aeschylum enim non dubito scripsisse

οὐκ ἐπικεύσω

766

767-768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-463

ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος οὐδ' εὖ Elmsleius ad Med. v. 102. sine iusta caussa scribendum censebat

κάρτ' ἀπόμουσός τ᾽ ἦσθα γεγραμμένος, οὔτ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων

. Peior etiam coniectura Blomfieldii in glossario putantis legendum esse

ἀπομούσων

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-464

θάρσος ἑκούσιον

Θράσος ἑκούσιον

Flor. Vict.

θάρσος ἑκούσιον

Farn. Deinde Farn. ex inepta Triclinii mutatione

ἀνδράσιν εὖ θνήσκουσι κομίζων

. Canteri coniecturam,

θράσος ἀκούσιον

, Schützius, Porsonus, Blomfieldius, alii receperunt. Sed Blomfieldius vix satis se intelligere ait, quid sit

ἀκούσιον

, quod vertant ad mortem destinatis. Non tam in hoc verbo, quam in

κομίζων

caussa est dubitandi. Nam quod crediderunt interpretes, fortitudinem involuntariam allatam viris ab Agamemnone esse dici, id vereor ne non sit Graece dictum, si additam animis illam fortitudinem intelligunt. Aliud enim

κομίζειν

est, quod significat apportare vel adducere ad aliquem ita ut quod affertur vel adducitur prope illum statuatur, aliud

φέρειν

, quod latius patet atque sic dicitur ut res allata etiam inseri ei ad quem affertur significari possit. Quod si posset hoc sensu dici

κομίζειν

, sententia bona esset, si

θράσος ἀκούσιον

legitur. Recte vero Boissonadus recepit

θάρσος ἑκούσιον

. Hoc ita explicandum est, vehens (ad Troiam) spontaneam audaciam mori volentibus viris. Id acerbe dictum de mortifera expeditione.

772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-465

πόνος

εὔφρων τὶς πόνος εὖ τελέσασιν

Farn. Vict.

τις

, quod a Triclinio additum esse apparet, non est in Flor. In

πόνος εὖ τελέσασι

libri conspirant. Bothii coniecturam,

πόνων

, in quam etiam Auratus inciderat, receptam olim ab Schützio, deinde reiectam, Blomfieldius et Boissonadus admiserunt. Interpretatur Blomfieldius hodie vero ex alta mente et vere benevolus videris, quum iam laborem feliciter perfecerint. Pessima vero ista mutatio est, qua dictio poetica in pedestrem eamque non expeditiorem, sed impeditiorem convertitur. Nam sic

εὔφρων

de Agamemnone dictum esset, quod perversum est in novo systemate, si

ἐστί

suppletur, perversiusque, si refertur ad

γεγραμμένος

. Nam et nomen sibi suum et verbum proprium poscit novum systema. Quare intelligendum quidem

ἐστί

, sed servandum etiam

πόνος

Εὖ τελέσασιν

autem est per eos qui perfecerunt, sive

πόνος

sive

πόνων

legas. Est autem

πόνος εὐφρων

acceptus.

772

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-466

γνώσῃ Libri

γνώσῃ

773

775. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-467

NA De omisso monometro dictum ad v. 758. Poterat dici

σοῦ ἀφεστῶτος

775

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-468

μεταίτιος

Μεταίτιος

dixit, ut saepe solent, pro simplici

αἴτιος

. Luculentum exstat exemplum in Soph. Trach. v. 1234.

ἡ μοι μητρὶ μὲν θανεῖν μόνη μεταίτιος, σοί τ' αὖθις ὡς ἔχεις ἔχειν.

778

780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-469

ἀπὸ γλώσσης De formula

ἀπὸ γλώσσης

vide Suidam in v.

ἀποστοματίζειν

et Abreschium ad hunc Aeschyli versum. Non de caussidicis cogitandum est, sed de eo quod verbis tantum dicitur, non re est, ut

οὐκ ἀπὸ γλώσσης

sit non obiter ac negligenter. Opponitur enim

ἀπὸ γλώσσης

fere ei quod de scripto recitatur.

780

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-470

ἀνδροθνῆτας Porsonus quum dubitationis signum ad

ἀνδροθνῆτας

appinxisset, non dubitavit Blomfieldius

ἀνδροκμῆτας

reponere, quod eam vocem amet Aeschylus. Quasi non potuerit alia voce eaque fortiore uti.

Ψήφους ἔθεντο Ἰλίου φθοράς

pro

ἐψηφίσαντο Ἰλίου φθοράς

dictum esse hodie neminem fugit.

781

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

⁴

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

⁵

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).

⁶

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"

⁷

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-150

ἁγνᾷ αὐδᾷ, vgl. Suppl. 704 ἁγνῶν ἐκ στομάτων. – ἀταύρωτος, Schol. ἄζευκτος, παρθενική. Vgl. Aristoph. Lys. 217 οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

⁸

Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

⁹

Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

¹⁰

D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

¹¹

οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

¹²

Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.

¹³

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.

¹⁴

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

¹⁵

ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -

¹⁶

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

¹⁷

ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.

¹⁸

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

¹⁹

γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

²⁰

ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .

²¹

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

²²

ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.

²³

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

²⁴

εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.

²⁵

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.

²⁶

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

²⁷

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

²⁸

ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls

²⁹

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.

³⁰

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

³¹

ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.

³²

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

³³

Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

³⁴

„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.

367-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-216

Die Anapäste des Chorführers schliefsen das Epeisodion mit dem versprochenen (329, 365) Dankgebete ab.

368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-217

κτεάτειρα, für uns.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-218

στεγανὸν (deckend, von allen Seiten umfassend) δίκτυον: diese Form der anapästischen Dipodie CUN-GO ist selten. Vgl. 788, Eum. 307 , Suppl. 5 .

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-219

ὑπερτελέσαι, darüber hinwegspringen. Vgl. έκπηδήματος 1375.

372-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-220

δουλείας, weil sie im Netz gefangen sind. ἄτην πανάλωτον ist nähere Bestimmung zu μέγα δ. γάγγαμον: das groſse Fanggarn der Gefangenschaft wird zu einem alle erfassenden Verderben. Hom. Ε 487 μή πως, ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου, ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε.

³⁵

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-221

³⁶

Hom. N 624 Ζηνός.. μῆνιν ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-222

ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρῳ τείνοντα (dem πράξαντα untergeordnet) π. τόξον darf nicht in dem Sinne genommen werden, als habe Zeus in eigener Person den Paris vernichtet, sondern steht nur bildlich etwa für ὑστερόποινον (58). Cho. 381 Ζεῦ Ζεῦ, κάτωθεν ἰάλλων ὑστερόποινον ἄταν κτέ. Zeus wartete den rechten Augenblick ab (vgl. Soph. Phil. 195 καὶ νῦν ἃ πονεῖ, nämlich Philoktetes, δίχα κηδεμόνων οὐκ ἔσθ᾽ ὡς οὐ θεῶν του μελέτῃ τοῦ μὴ πρότερον τόνδ᾽ ἐπὶ Τροία τεῖναι τὰ θεῶν ἀμάχητα βέλη, πρὶν ὅδ᾽ ἐξήκοι χρόνος, ᾧ λέγεται χρῆναί σφ᾽ ὑπὸ τῶνδε δαμῆναι. Der Bogen des Philoktet hat den Paris erlegt) und sein Pfeil traf sicher, nicht ins Blaue. ὅπως, wie. – ὑπὲρ ἄστρων nach dem sprichwörtlichen εἰς οὐρανὸν τοξεύειν, welches gesagt wird ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων (Zenob. III 46). Ein bildlicher Ausdruck, der nicht weiter ausgedeutet werden darf.

³⁷

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-223

ἠλίθιον proleptisch. Gewöhnlich ist der vorletzte Fufs des Parömiakos ein reiner Anapäst; wie hier, steht dafür ein Spondeus auch Suppl. 8 ψήφῳ πόλεως γνωσθείσαι.

379-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-224

³⁸

erstes Stasimon. Die rhythmischen Ephymnien, bestehend in der dreimaligen Wiederkehr des gleichen Versmafses am Schlusse der drei Strophen und Antistrophen, lassen vermuten, daſs die drei Strophenpaare von den drei στοίχοι des Chors, die Ephymnien von dem Gesamtchore vorgetragen wurden. Eine ähnliche Form hat das Segensgebet Suppl. 638 ff. Die sittlichen Erwägungen, welche der Fall Trojas in Bezug auf die Besiegten und die Sieger erweckt (zu 413), werden mit, dafs Zeus getroffen, darf man wohl sagen" das Vorhergehende angeschlossen. an

³⁹

380-381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-225

⁴⁰

„So viel lässt sich jeden- falls feststellen: es ist ihm (dem Alexandros) ergangen entsprechend seinen Thaten." Der Grundsatz göttlicher Gerechtigkeit εἰ δείν᾽ ἔδρασας, δεινὰ καὶ παθεῖν σὲ δεὶ (Soph. frg. 11) hat sich an ihm erfüllt. Vgl. παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ 1563, δράσαντι παθεῖν τριγέρων μύθος τάδε φωνεί Cho. 312 . τὶς (gar mancher, vgl. 456): Man braucht nicht anzunehmen, dafs der Dichter an eine bestimmte Persönlichkeit gedacht habe.

⁴¹

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-226

( οὐκ) ἀξιοῦσθαι d. i. es vertrage sich nicht mit der Würde der Gottheit. μέλειν persönlich wie Soph. El. 342, Eur. Herc. 773 θεοὶ τῶν ἀδίκων μέλουσι καὶ τῶν ὁσίων ἐπάειν.

383-384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-227

⁴²

ἀθίκτων: Soph. Oed. T. 891 τῶν ἀθίκτων ἕξεται ματάζων. Das Heilige, das nicht angetastet werden darf, sind die sittlichen Grundsätze, die,,ungeschriebenen Gesetze" ( Soph. Ant. 454 ). γάνος, Schmuck (584) wie Cho. 634 θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄγει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἶχεται γάνος. Dieses steht zu πατοὶτο in scharfem Gegensatz: Der Schmuck, der in Ehren gehalten werden sollte, wird mit Füfsen getreten.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-228

⁴³

„Vielmehr ist offenbar geworden, dafs der Rachegeist (" Αρης, vgl. μέλας Ἄρης 1512) rasch wahrnimmt die Sünden solcher, die über Gebühr hoffärtig sind, wenn das Haus allzusehr über das eben richtige Mafs hinaus von Fülle des Reichtums strotzt." Über den relat. Gen. ἀτολμήτων Krüg. Sprachl. II § 47, 26, 6. ἀτόλμητος auch Pind. Isthm. VII 11 ἀτόλματον Ἑλλάδι μόχθον (Schol. ἀνυπομόνητος): ἀτόλμητα wie ἄτλητα 417 sind Dinge, die man nicht wagen, nicht über sich bringen soll, also frevelhafte Wagnisse wie die Entführung der Helena (417 die ehebrecherische Flucht der Helena). ὑπέρφευ· ὑπεράγαν Hesych. – ὑπὲρ τὸ βέλτιστον wie παρὰ τὸ βέλτιστον Plat. Phaedr. p. 233 A, Plut. Gracch. c. 8.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-229

Nur nebenbei (wie Eur. Iph. T. 419 über das mäfsige Streben nach Reichtum) wird eine Bemerkung über das richtige Mafs des Reichtums angefügt: „es soll so viel sein, dafs es ohne wehe zu thun (d. h. ohne harte Not fühlen zu lassen) genügt dem der richtigen Verstand hat." Vgl. ἀπημάντῳ σθένει (mit einer Gewalt die nicht wehe thut) Suppl. 584 . εὖ πραπίδων λαχόντι wie εὖ πρ. ἔχοντι.

⁴⁴

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-230

,, Keine Schutzwehr giebt es für den Mann, der in der Übersättigung des Reichtums (wenn es ihm zu wohl ist) den hohen Altar des Rechts in das Nichtvorhandensein wegstöfst d. h. für sich nicht vorhanden sein läfst. πρὸς κόρον wie πρὸς βίαν Eum. 5, πρὸς ἀνάγκαν Pers. 572 , οὐ κατ᾿ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν Prom. 228 , πρὸς τὸ βίαιον Αg. 135. Δίκας βωμός wie Eum. 542 .

396-397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-231

Ausführung von οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις: „es bemächtigt sich dessen, der kein Rechtsgefühl hat, die Überredung (Verführung), welche ausgeht von der ihn beratenden leidenschaftlichen Verblendung (die Sophistik der Leidenschaft)." Vgl. 233. So führt auch Sophokles Ant. 615 ff. aus, wie der das Recht nicht achtende Mensch sich durch seine rücksichtslose Begehrlichkeit selbst ins Verderben stürzt: σοφίᾳ γὰρ ἔκ του κλεινὸν ἔπος πέφανται, τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-232

⁴⁵

Ist dann der Schaden ( σίνος) gestiftet, das Verbrechen verübt, so giebt es keine Heilung und kein Verbergen. Es verbreitet sich vielmehr der Ruf des Verbrechers, ein schrecklicher Ruf; wie eine schlechte Münze durch Berührung und Anstofsen schwarz wird, so schwindet bei ihm der äufsere Glanz und er zeigt sich in seiner häfslichen Blöfse; es wird über ihn das Urteil gesprochen, dafs er einem Knaben gleicht, der nach dem flüchtigen Vogel hascht; aber auch auf den Staat fällt seine Schande; sein Flehen hört kein Gott und nimmt ein Mensch sich seiner an, so reifst er diesen mit ins Verderben. Zu οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δε vgl. Sept. 274 μέλει, φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ. ἐκρύφθη ist sog. gnomischer Aorist.

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-233

κακοῦ χαλκοῦ: vgl. Soph. frg. 742, λάμπει γὰρ ἐν χρείαισιν ὥσπερ εὐγενὴς (andere Lesart εὐπρεπὴς) χαλκός. κων.

⁴⁶

403-404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-234

δικαιωθεὶς ἐπεὶ διώκει für das unverständliche δικαιωθεὶς διώSprichwörtlich τὰ πετόμενα διώκειν Plat. Euthyphr. p. 4 A, vgl. Hom. P 75 ἀκίχητα διώκων, Apostol. XII 100 ὄρνις ζητεῖς, ἀνέμους θηρεύεις· ἐπὶ τῶν μάτην κοπιώντων.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-235

πρόστριμμα, der mitgeteilte Makel. Über den Aor. ἐνθείς κα 958. Zum Gedanken vgl. Hes.. W. u. Τ. 240 πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα, Eur. Hek. 640 κοινὸν δ᾽ ἐξ ἰδίας ἀνοίας (des Paris) κακὸν τᾷ Σιμουντίδι γᾷ ὀλέθριον ἔμολε.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-236

⁴⁷

λιτᾶν κτέ., vgl. Eum. 561 καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεί τε δίνα· γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ κτέ.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-237

⁴⁸

τοῦδ᾽ ἐπίστροφον (sich kümmernd) nach Hom. a 177 ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων. Vgl. Hesych. ἐπίστροφος· ἐπιστροφὴν ποιούμενος καὶ φροντίζων, ἐπιμελητής. Der Schlechte zieht diejenigen die ihm gesellt sind mit ins Verderben, wie es Sept. 586 ἐν παντὶ πράγει δ᾽ ἔσθ᾽ ὁμιλίας κακῆς κάκιον οὐδέν κτέ. ausgeführt wird. So mufsten die Trojaner mit Paris zu Grunde gehen, da sie sich seiner annahmen und sich zu Genossen seiner Frevelthat machten. Vgl. 537.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-238

ξενίαν τράπεζαν: vgl. Hom. Ν 626 οἱ μεν κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μάψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ, Archil. frg. 96 Bgk. ὅρκον δ᾽ ἐνοσφίσθης μέγαν, ἅλας τε καὶ τράπεζαν.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-239

Mit dem Gedanken des zweiten Strophenpaares ,,damals nach der Entführung der Helena war Jammer im Hause des Menelaos, nunmehr ist Jammer in jedem Hause Griechenlands" geht der Chor über auf die unseligen Folgen des Krieges für Hellas. Der allgemeine Unwille des Volkes flucht der verderblichen und um eines Weibes willen viel Blut der Bürger vergiefsenden Ruhmsucht der Führer, der Fluch aber weckt die Rachegeister. Die Trojaner frevelten in der Üppigkeit des Reichtums, die Atriden fehlten in ihrem rücksichtslosen Ehrgeize. In beiderlei Hinsicht ist das rechte Maſs, die rechte Mitte ( παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν Cho. 532 ) das Wünschenswerte: 389 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν κτέ. κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον κτέ.

⁴⁹

413-414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-240

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχί μους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς: vgl. 977 ναυβάτας στρατός, Pers. 107 ἱππιοχάρμας κλόνους, Eur. Herakl. 699 ὁπλίτην κόσμον, 800 ὁπλίτην στρατόν, 84 νησιώτην βίον.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-241

ἀντίφερνον, ἀντὶ φερνῆς, vgl. ἀντήνωρ 450. Eur. Androm. 103 Ἰλίῳ αἰπεινᾶ Πάρις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾽ εὐναίαν εἰς θαλάμους ῾Ελέναν.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-242

διὰ πυλᾶν, des Atridenpalastes.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-243

⁵⁰

τόδ': zu 215. δόμων προφῆται sind (nach der Erklärung von Bamberger Philol. VII S. 151 und H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 520) Leute welche die Verhältnisse des Hauses kennen und deuten. Diesen wird die Schilderung der Vorgänge im Inneren des Palastes, die der Chor nicht kennen kann, in den Mund gelegt.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-244

Wie unter λέχος das jetzt verlassene Ehebett des Menelaos und der Helena zu verstehen ist, so bezeichnet στίβοι φιλάνορες das frühere ξυνελθεῖν τὸ λέχος ( Soph. Ai. 491 ) von Seite der Helena.

421-422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-245

⁵¹

,, Man kann das verschmähte (und doch) nicht schmähende Stillschweigen der in schmerzlichsten Gefühlen einsam für sich Dasitzenden sehen.“ ἀτίμους ἀλοιδόρους νοη der Person des Schweigenden übertragen. ἀφημένων (von Menelaos, der Plural generell) wie Hom. O 106 ὃ δ᾽ ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει οὐδ᾽ ὄθεται.

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-246

φάσμα δόξει ἀνάσσειν: das Fut. von δόξει bezieht sich auf φάσμα: den (stumm und regungslos dasitzenden) Herrscher des Hauses wird man nicht für einen machtvollen Herrscher ( ἶφι ἀνάσσειν), sondern für ein Schattenbild halten.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-247

κολοσσών, Bildsäulen. Vgl. Herod. II 130, Theokr. 22, 47.

427-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-248

ἀχηνίαις: ἀπορίαις Schol., vgl. Cho. 300 χρημάτων ἀχηνία, Aristoph. frg. 91 νόσῳ βιασθεὶς ἢ φίλων ἀχηνία. Weil seine Augen die schöne Helena nicht mehr sehen, ist ihm alle Liebeslust verschwunden.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-249

⁵²

πειθήμονες aktiv (,, überredend") wie Tryphiod. 455.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-250

Umsonst dürfte einer nach schönen Traumbildern greifen: er wacht auf und entschwunden ist, was er in der Hand zu haben glaubte. Hom. Ψ 99 ὠρέξατο χερσὶ φίλησιν οὐδ᾽ ἔλαβεν (Achilleus das Schattenbild des Patroklos, welches ihm im Traume erschienen), X 199 ὡς δ᾽ ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν. Das Asyndeton bei der Erklärung. - διὰ χερῶν gehört τα παραλλάξασα. – οὐ μεθύστερον (illico) wird erläutert durch πτεροῖς κελεύθων (die Fittiche des Traumes begleiten die Pfade des Schlafes d. i. mit dem Schlafe entschwindet auch der Traum).

⁵³

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-251

⁵⁴

οἴκους ἐφεστίους wie 842, Sept. 73 δόμους ἐφεστίους von dem Inneren des Hauses.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-252

καὶ ὑπερβατώτερα τῶνδε.

437-438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-253

⁵⁵

Durchweg ist bei denen, welche von hellenischen Landen zusammen aufgebrochen sind, herzverzehrende Trauer des Hauses eines jeden sichtbar d.h. in jedem Hause derer die nach Troja gezogen sind sieht man die Zeichen tiefer Trauer. ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ merken die Schol. gewöhnlich in solchen Fällen (z. B. Cho. 238 ) an, wo die Erklärung in Form einer neuen Angabe gebracht wird. Ἕλλανος αἴας wie 1253 Ἕλληνα φάτιν, Eur. Iph. Τ. 341 Ἕλληνος ἐκ γῆς, 495 πατρίδος Ἕλληνος. πένθεια τηξικάρδιος in Gegensatz zu den Sehnsuchtsschmerzen. Hom. τ 263 μηδέ τι θυμὸν τῆκε, πόσιν γοόωσα, Eur. frg. 900 τήκω τάλαιναν καρδίαν ὀρρωδία, Cic. Tusc. IV § 36 tabificae mentis perturbationes.

⁵⁶

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-254

⁵⁷

χρίμπτεται (Hesych. χρίμπτεται· προσεγγίζει) πρὸς ἡπαρ wie ἐφ᾿ ἡπαρ προσικνείται 783, χωρεί πρὸς ἦπαρ γενναία δύη Soph. Ai. 938 .

⁵⁸

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-255

τεύχη νοn Aschenkrügen wie τεῦχος Soph. El. 1120.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-256

⁵⁹

Ares macht Wechselgeschäfte mit Körpern und die Wage haltend nicht am Wechseltische ( τράπεζα), sondern im Lanzenkampfe giebt er den Lieben für die Körper nicht Goldstaub ( ψήγμα mit oder ohne χρυσοῦ, χρυσίου, vgl. Herod. 1 93 τοῦ ἐκ τοῦ Τμώλου καταφερομένου ψήγματος), sondern Staub der vom Scheiterbaufen gewonnen ist ( πυρωθέν wie στρατωθέν 139). Vgl. zu 82. – ἐν μάχη δορός wie Eur. Kykl. 5 γηγενή μάχην δορός. Doch s. Anhang. πέμπει: Hom. Η 333 κατακήομεν αὐτοὺς ( νεκρούς) τυτθὸν ἀποπρὸ νεῶν, ὡς κ᾽ ὀστέα παισὶ ἕκαστος οἰκαδ᾽ ἄγῃ, ὅτ᾽ ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαίαν. – βαρύ: wenn auch nur Staub, doch eine schwere Last (von Leid), vgl. Eur. Suppl. 1152 φέρω ἐκ πυρᾶς πατρὸς μέλη, βάρος μὲν οὐκ ἀβριθὲς ἀλγέων υπ ύπερ. ἀντήνωρ, vg!. ἀντίφερνος 415, Soph. E Ι. 1158 ἀντὶ φιλτάτης μορφῆς σποδόν τε καὶ σκιὰν ἀνωφελή.

⁶⁰

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-257

λέβης vom Aschenkruge auch Cho. 682 , Soph. El. 1401 . εὐθέτους, εὐβαστάκτους nach dem Schol. zu Sept. 629 γρ. εὔθετον, ἵν᾿ ἡ εὐβάστακτον· θείναι γὰρ τὸ ἀναλαβεῖν λέγουσιν Αττικοί. Die Aschen- krüge sind leicht zu handhaben, also klein. Vgl. Soph. El. 757 ἐν βραχεῖ χαλκῷ μέγιστον σῶμα δειλαίας σποδοῦ, Eur. Suppl. 1130 σποδοῦ τε πλῆθος ὀλίγον ἀντὶ σωμάτων εὐδοκίμων δή ποτ᾽ ἐν Μυκήναις.

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-258

ἴδρις scil. ἦν.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-259

τάδε bezieht sich nur auf die Worte ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός. Vgl. auch τάδε 1333.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-260

φθονερὸν ἄλγος ὑφέρπει πρ. A. d. i. unbemerkt bemächtigt sich ihres Herzens das schmerzliche Gefühl der Mifsgunst gegen die Atriden als die Führer des Rachezugs.

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-261

Andere aber ruhen an Ort und Stelle in voller Gestalt (d. h. nicht zu Staub verbrannt), als Feinde in feindlicher Erde. Wie schlimm das ist, zeigt die Freude des Herolds 510 ff. über das Glück, daſs er nunmehr ein Grab in der Heimat finden kann. -

463-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-262

⁶¹

Bedenklich ist die grollende Rede der Bürger. Der betreffende zahlt damit die Schuld eines Volksfluches. D. i. in den grollenden Reden äufsert sich der Fluch des Volkes, dessen man sich schuldig gemacht hat. Das Subjekt zu τίνει ergiebt sich wie 71 aus dem Zusammenhang, indem derjenige, welcher den Groll der Bürger erregt hat, vorsch webt. Ζα δημόκραντος ἀρά vgl. φήμη δημόθρους 929, δημοθρόους ἀράς 1409, δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς 1616 u. Prom. 943 πατρὸς δ᾽ ἀρὰ Κρόνου τότ᾽ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται.

⁶²

465-466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-263

νυκτηρεφές τι, caliginosi aliquid. Eine Vorahnung des Schicksals des Agamemnon.

468-469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-264

ἄσκοποι, 1579. Der Gen. wegen des steretischen a, Krüger II 47, 26, 9. - κελαιναί (die finsteren, furchtbaren) wie Sept. 964 μέλαιν᾿ ᾿Ερινύς, hier nicht von dem äufseren Aussehen (zu Eum. 52 ).

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-265

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου: τριβᾷ βίου von der (kürzeren oder längeren) Dauer des Lebens, bis der Umschlag von Glück in Unglück ( παλιντυχεῖ) plötzlich eintritt. Vgl. Soph. frg. 14 ὅταν δὲ δαίμων ἀνδρὸς εὐτυχοῦς τὸ πρὶν πλάστιγγ᾽ ἐρείσῃ τοῦ βίου παλίντροπον, τὰ πολλὰ φροῦδα καὶ καλῶς εἰρημένα.

472-473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-266

ἐν δ' ἀλκά, ein beigeordneter Satz für einen untergeordneten Gedanken: „Die Erinyen stürzen ihn von der Höhe seines Glücks in die Dunkelheit, wo er verschollen, vergessen und machtlos ist." Vgl. 1536 ψεκὰς δὲ λήγει, Suppl. 659 βαρὺς δ᾽ ἐφίζει, Pers. 146 χρεία δὲ προσήκει.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-267

⁶³

δὲ: zu 437. – ὄρογκοι wird von Hesych. mit ὀρῶν λόφοι erklärt. Über den lokalen Dativ Krüger II 46, 2, 4. Vgl. Eur. Phoen. 1534 σκότον ὄμμασι σοῖσι βαλών. Ζu dem Gedanken vgl. Herod. VII 10 φιλέει γὰρ ὁ θεὸς τὰ ὑπερέχοντα πάντα κολούειν, Hor. carm. II 10, 11 feriuntque summos fulgura montes.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-268

κρίνω, ich entscheide mich für, wie Suppl. 401 κρίνε σέβας τὸ πρὸς θεῶν, Xenoph. Hell. 1 7, 34 τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτολέμου.

479-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-269

,möge ich nicht mein Leben sehen als einer u. s. w." d. h. möge ich es nicht erleben, daſs ich von anderen vergewaltigt bin.

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.

⁶⁴

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-271

⁶⁵

τοι mit Bezug auf 285.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-272

φρενῶν κεκομμένος wie νόου βεβλαμμένος ἐσθλοῦ Theogn. 223.

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-273

πυρωθέντα bildlich (vgl. Soph. Αi. 478 ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται), aber mit Bezug auf die Art der wirkenden Ursache wie Prom. 376 κεραυνός αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων, 386 τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης. – καμεῖν von dem Gefühle schmerzlicher Enttäuschung. Über den epexegetischen Infinitiv nach ὧδε vgl. Krüger I 57, 10, 9. Daher der Acc. πυρωθέντα nach dem Sinne παιδνόν ἐστι πυρωθέντα καμεῖν.

⁶⁶

489-490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-274

Man merkt, daſs ein Weib den Ton angiebt. Denn es ist eines Weibes Art, eine unsichere Freudenbotschaft vor erbrachtem Beweise als Wahrheit hinzunehmen und dafür Dank zuzugestehen. Vgl. Tac. ann. XIV 4 facili feminarum credulitate ad gaudia. Mit αἰχμᾷ vgl. Cho. 628 .

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-275

⁶⁷

In seiner Leichtgläubigkeit greift weibliches Verlangen weiter, schnell Rat und Mittel wissend; aber ebenso schnell vergeht der vom Weibe verkündete Preis d. i. was das Weib wünscht, das glaubt es gerne und ein kleines Anzeichen macht es gleich zur ganzen Wahrheit, indem es, wo der Mann Bedenken und Zweifel findet, sich alles nach Wunsch zurechtlegt. Darum folgt der stolzen Verkündung die Enttäuschung auf dem Fufse nach. ἔρος wie Soph. El. 197 und ἔρον Eur. Hipp. 337, 449 u. sonst. ἐπινέμεται ist von dem Weitergrasen der Weidetiere hergenommen. Vgl. προνέμεται Soph. El. 1384. Sarkastisch ist der Gleichklang ταχύπορος – ταχύμορον (der schnelle πόρος führt zum schnellen μόρος). - γυναικογήρυτον κλέος nimmt Bezug auf die glänzende und stolze Beschreibung der Feuerpost.

⁶⁸

494-495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-276

Emperius wollte die Worte φαεσφόρων πυρός als unnötig weglassen. Aber der Chorführer nimmt den Mund voll, um das yu ναικογήρυτον κλέος zu persiflieren.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-277

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν, somniorum ritu veniens ut oblectaret (Hermann). φῶς ἐφ. φρένος: die Allitteration deutet wie Sept. 648 φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν das Windige und Flatterhafte an. Hesych. ἐφήλωσεν: ἠπάτησεν.

⁶⁹

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-278

κατάσκιον ἐλαίας, weil er Siegesbotschaft bringt. Vgl. Soph. Oed. Τ. 82 ἀλλ᾽ εἰκάσαι μέν, ἡδὺς ( βαίνει)· οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδ᾽ εἶρπε παγκάρπου δάφνης.

⁷⁰

499-500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-279

κάσις ξύνουρος, der nebenanliegende Bruder, der Zwillingsbruder. Vgl. Sept. 481 λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν. – διψία κόνις wie Soph. Ant. 246 . Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-280

Die Eile, mit welcher der Bote herankommt, läfst vermuten, dafs er eine Neuigkeit zu vermelden hat. Vgl. Sept. ὅ τοι κατόπτης, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, στρατοῦ πευθώ τιν᾿ ἡμῖν, ὦ φίλαι, νέαν φέρει σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν, Prom. 975 πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν. Dieser Gedanke wird hier in Gegensatz zu der stummen Feuerpost gebracht, welche dem Chore unzuverlässig erscheint. Der vertrauliche dat. eth. σοί hebt den Ausdruck der Geringschätzung der Feuermeldung.

⁷¹

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-281

καπνῷ, ironisch, zur Bezeichnung des Nichtigen, da doch nicht mit dem Rauche, sondern mit der Flamme das Zeichen gegeben wird. Vgl. das sprichwörtliche καπνοῦ σκιά Soph. Ant. 1170.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-282

τὸ χαίρειν, das sich freuen sollen. μᾶλλον ἐκβάξει, deutlicher heraussagen d. h. die gute Nachricht durch Rede ( λέγων, nicht ἄναυδος) sicherer machen.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-283

τὴν ἁμαρτίαν φρενῶν καρποῖτο wie καρποῦσθαι χθόνα, er möge die Früchte der Verkehrtheit seines Sinnes für sich allein geniefsen (,, der ernte selber seines Herzens Sündenfrucht" Keck). Zu dem ironischen Ausdruck vgl. Hom. Ζ 352 τούτῳ δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ᾽ ἄρ᾽ ὀπίσσω ἔσσονται· τῷ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀίω, Ο 16 οὐ μὴν οἶδ᾽ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς πρώτη ἐπαύρηαι.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-284

⁷²

Der Herold, welcher von der Küste herkommt (498), tritt links auf. Schol. τινὲς μέμφονται τῷ ποιητῇ, ὅτι αὐθημερὸν ἐκ Τροίας ποιεῖ τοὺς Ἕλληνας ἥκοντας. Für die Vorgänge aufserhalb der Bühne gilt nur eine ideale Zeit. Vgl. Einl. S. 23.

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-285

ῥαγεισῶν: ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀγκυρῶν. Schol. Aristoph. Ri. 1244 λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾿ ἧς ὀχούμεθα, Eur. Hel. 277 ἄγκυρα δ᾽ ἤ μου τὰς τύχας ὤχει μόνη, πόσιν ποθ᾽ ἤξειν κτέ.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-286

ηὔχουν, ich wagte zu hoffen. Vgl. zu Prom. 715 und Eum. 564 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-287

Cho. 290 κρατῆρος μέρος μετασχεῖν.

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-288

⁷³

D. i. und du als höchster Herr des Landes Zeus und du der Gott von Pytho. Vgl. Pers. 652 ᾿Αϊδωνεὺς ἀναπομπὸς ἀνείης, Soph. Αί. 861 ὦ πατρῶον ἑστίας βάθρον κλειναί τ᾿ ᾿Αθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος, Krüger I 45, 2, 8.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-289

μηκέτ' unter dem Einflufs des Imperat. χαῖρε (der du nicht mehr schleuderst). Vgl. 897. Man wird hierbei besonders an Hom. A 44 ff. erinnert.

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-290

παιώνιος: d. i. „da du παιήων ( παιάν) heifst, so mache deinen Beinamen wahr", eine gewöhnliche Art der Bitte. Vgl. 964, Eum. 90 Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι, Sept. 8 , 125, 131. Anders 1065. ..

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-291

τούς τ᾿ προσαυδῶ: vgl. Prom. 88 ὦ δῖος αἰθὴρ παμμήτόρ τε γῆ, καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ, Soph. Αi. 859 ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον κρῆναί τε ποταμοί θ᾽ οἶδε, καὶ τὰ Τρωικὰ πεδία προσαυδῶ, χαίρετ', ὦ τροφῆς ἐμοί. Hesych. ἀγώνιοι θεοί· οἱ τῶν ἀγώνων προεστῶτες. Diese Bedeutung pafst aber schwerlich Suppl. 195 πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν, 248, 335, 359. Andere verstehen die Götter der Versammlung ( ἀγών), die θεοὶ ἀγοραῖοι. Vgl. Schol. zu Hom. 2 1 παρὰ δὲ Βοιωτοῖς ἀγὼν ἡ ἀγορά ὅθεν καὶ ἀγωνίους θεοὺς Αἰσχύλος τοὺς ἀγοραίους. Wahrscheinlich aber sind, wie Suppl. 228 πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν zeigt, die zu einem θεῖος ἀγών (Hom. Η 298) vereinigten Götter zu verstehen, die eine ξυντέλεια ( Sept. 237 , Schol. τὸ κοινὸν ἄθροισμα τῶν θεῶν) bilden. τιμάορον: Schol. βοηθόν. Hesych. τιμήορος: τιμωρός, βοηθός.

⁷⁴

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-292

σέβας, Gegenstand der Verehrung, wie Prom. 1125 u. a.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-293

Über den Heroenkultus, welcher der nachhomerischen Zeit angehört, vgl. Schömann gr. Alt. II³ S. 153 ff. Über den Einfluss auf glückliche Führung des Kriegs, welchen man den Heroen zuschrieb, vgl. ebd. S. 156.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-294

Das Wort θᾶκοι erinnert an Hom. β 14 ἔζετο (Telemachos) δ᾽ ἐν πατρὸς θώκω, εἶξαν δὲ γέροντες. 5* Hier aber hat man nicht an den Ehrensitz des Königs in der Volksversammlung zu denken, sondern an alte Steinbänke zu beiden Seiten des Palasteinganges nach Hom. γ 406 ἐκ δ᾽ ἐλθὼν (Nestor aus seinem Palaste) κατ᾿ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν, οἱ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων, λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν Νηλεὺς ἵζεσκεν κτέ. Wegen dieses Alters heiſsen sie σεμνοί. ἀντήλιοι: οἱ εἰς ἀνατολὴν ὁρῶντες Schol., οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ίδρυμένοι Hesych, die Götter, deren Standbilder oder Symbole vor den nach Osten gerichteten Eingängen der Paläste standen ( θυραῖοι), zu 90.

525-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-295

⁷⁵

Man erklärt φαιδροῖσι τοῖσίδ᾽ ὄμμασιν „so heiteren Blicks, wie ihr jetzt seid", da die Götter gerade jetzt der Morgensonne zugekehrt im heitersten Glanze strahlen (Schneidewin) und κόσμῳ, κατὰ κόσμον, nach Gebühr. Aber wahrscheinlich ist V. 525 interpoliert (s. Anhang) und bedeutet κόσμῳ ,,mit festlichem Gepränge". – πολλῷ χρόνῳ (nach 1. Z.) wie χρόνῳ μακρῷ Soph. Εl. 1273, Krüger II 48, 2, 11.

⁷⁶

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-296

φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων (22f.): die Allitteration wie Soph. Phil. 297 ἔφην᾽ ἄφαντον φῶς, den Ausdruck der Freude unterstützend.

⁷⁷

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-297

Bei τοῖσδε wendet er sich zum Chore.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-298

Mit ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπ. wird δέξασθε κόσμῳ eindringlich wieder aufgenommen. "

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-299

Da kein Stein auf dem anderen geblieben" ist, so erscheint der Boden mit der Hacke umgearbeitet, und da die Atriden die Vollstrecker von Zeus' Willen gewesen (61 f.), so ist es die Hacke des Zeus, die den Boden umgegraben hat. Nachgeahmt von Soph. frg. 767 χρυσῇ μακέλλῃ (Blitz) Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ, welche Stelle Aristoph. Vö. 1240 ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψει Δίκη parodiert hat.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-300

Der gleiche Vers findet sich Pers. 813 . Man wollte ihn deshalb hier als nachträglichen Zusatz ausscheiden; aber er scheint passend als Ausdruck des Triumphs und des befriedigten Rachegefühls. Zugleich wird der Zuschauer an die Befürchtungen der Klytämestra 350 ff. erinnert.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-301

⁷⁸

Vgl. 407 f. Πάρις οὐδὲ πόλις für οὔτε Πάρις οὔτε πόλις wie Cho. 293 , Pind. Pyth. VI 48, Simon. frg. 5, Soph. Phil. 771 , Aristoph. Vö. 694, Herod. IV 28 u. a. – συντελής, συνεισφέρων (Poll. VIII 156, Harpokr. unt. συντελεῖς), mitsteuernd, hier mitbüfsend.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-302

Vgl. 1528 f., Soph. Oed. T. 810 οὐ μὴν ἴσην γ᾽ ἔτισεν, ἀλλὰ συντόμως σκήπτρῳ τυπεὶς .. ὕπτιος ἐκκυλίνδεται.

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-303

ἁρπαγῆς – κλοπῆς, des Raubes von Schätzen und der Entführung der Helena, Hom. N 626 Τρῶες ὑπερφίαλοι . . οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες. Vgl. Aristoph. Plut. 372 μῶν οὐ κέν κέκλοφας, ἀλλ᾿ ἤρπακας;

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-304

τοῦ ῥυσίου, der fortgeschleppten Beute. Vgl. Suppl. 417 , 736, Soph. Oed. K. 858 und ῥυσιάζειν.

⁷⁹

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-305

αὐτόχθονον, αὐτῇ χθονί, wie αὐτότοκον 142. Über Über die Bild Bildung des Wortes vgl. Lobeck Paralip. 1202. ἐθέρισεν, ἔκειρε Schol., Pers. 923 ἀνδρῶν, οὓς νῦν δαίμων ἐπέκειρεν.

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-306

ἁμάρτια, τὸν μισθὸν τῆς ἁμαρτίας Schol., Sündenlohn. Vgl. εὐαγγέλια, σωτήρια, ἰατρεῖα, ζωάγρια, θρεπτήρια, τροφεία (Poll. VI 186), besonders in Verbindung mit τίνειν.

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-307

τῶν ἀπὸ στρατοῦ für τῶν ἐν στρατῷ nach der Vorstellung, dafs der Bote vom Heere herkommt. Vgl. Cho. 505 , Sept. 40 ἥκω σαφῆ τἀκεῖθεν ἐκ στρατοῦ φέρων, Krüger I § 50, 8, 10.

544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-308

⁸⁰

χαίρω γε d. i. das χαίρειν gilt bei mir im eigentlichen Sinne, IOK. τεvgl. Eur. Hek. 426 ΠΟΛΥΞ. χαῖρ᾽, ὦ τεκοῦσα, χαῖρε Κασάνδρα τέ μοι. ΕΚΑΒ. χαίρουσιν ἄλλοι, μητρὶ δ᾽ οὐκ ἔστιν τόδε, Phoen. 618 ΠΟΛΥΝ. μῆτερ, ἀλλά μοι σὺ χαῖρε. χαρτὰ γοῦν πάσχω, τέκνον. θνάναι ist der Bedeutung nach von θανεῖν (555) nicht verschieden wie öfters. Zum Gedanken vgl. Hom. η 224 ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.

⁸¹

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-309

⁸²

Vgl. Eur. Hek. 246 ὥστ᾽ ἐνθανεῖν γε σοῖς πέπλοισι χεῖρ᾽ ἐμήν.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-310

⁸³

τερπνῆς steht prädikativ: eure Liebe (euer Heimweh) war ein süfses Weh, insofern die Liebe mit Gegenliebe erwidert wurde (549). ἦστε ist die ältere Form, die auch Aristoph. Ekkl. 1086, Frie. 821 handschriftlich bezeugt ist.

⁸⁴

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-311

πῶς δή; (wie so denn? wie meinst du das?), vgl. πῶς δή; δίδαξον Eum. 434, 604, ähnlich ebd. 201.- Vgl. Suppl. 295 διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον; Soph. Ai. 270 πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας; οὐ κάτοιδ᾽ ὅπως λέγεις in einer der vorliegenden ähnlich gehaltenen Ausführung.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-312

ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός wie Cho. 157 . Vgl. Pers. 117 μελαγχίτων φρήν, Suppl. 793 κελαινόχρως καρδία und das Homerische φρένες ἀμφιμέλαιναι ( Α 103). ..

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-313

⁸⁵

χθονί ist unsichere Ergän- (zum Liegen) bietend, vgl. Hesych. zung.

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-314

καὶ πῶς; zu 1309.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-315

⁸⁶

νῦν d. i. nachdem ich weiſs, dafs Agamemnon wieder kommt. -- τὸ σὸν (,,um mit dir zu reden", mit Bezug auf 544) wie τὸ λεγόμενον, τὸ τῆς παροιμίας. Ebenso Plat. Soph. 233 Β τὸ σὸν δὴ τοῦτο, σχολῇ ποτ᾽ ἂν κτἑ.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-316

Ja, in Frieden kann man sein Auge schliefsen; denn Ende gut, alles gut. Das andere was sich in der langen Zeit zugetragen hat, wecktgemischte Empfindungen.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-317

ἐπίμομφα scil. λέξειεν.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-318

δι᾿ αἰῶνος, διὰ βίου wie Cho. 26 , Eum. 566 . Vgl. Sept. 205 ἐμὸν κατ᾿ αἰῶνα ( ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ βίου Schol.).

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-319

δυσαυλία, das unwirtliche Lagern unter freiem Himmel. Vgl. Ant. 356 δυσαύλων πάγων ἐναίθρεια. Das Wort δυσαυλία findet sich noch bei Philon I p. 195, 18 χαμευνίαις καὶ δυσαυλίαις.

561-562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-320

⁸⁷

σπαρνάς, spärlichen Raum σπαρνάς· σπανίους, ἀραιάς, διεσπαρμένας. παρίξεις, παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν Schol., die sog. πάροδοι (Athen. p. 203 F, Poll. 1 88), Gänge über das Verdeck hin neben den Ruderern. - κακοστρώτους, die eine κακή στρωμνή boten, wo man schlecht gebettet war. τί που μέρος; da könnte man ja wohl den ganzen Tag fort klagen. Vgl. Pers. 432 κακῶν δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν εἰ δέκ᾽ ἤματα στοιχαγοροίην, οὐκ ἂν ἐκπλήσαιμί σοι.

⁸⁸

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-321

χέρσῳ, ἐν χέρσῳ. πλέον. προσῆν scil. ἡμῖν. .. καὶ zu

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-322

Der Regen ( δρόσοι) vom Himmel und der Wiesentau von der Erde netzte uns, der Reif setzte uns zu und bewirkte peinigenden Schaden von Hautausschlägen. καταψεκάζειν (besprengen) auch Plut. Alex. 35 und Geopon. V 39, 2. - ἔτρυχον ist willkürliche Ergänzung. Vgl. den Anhang. ἔνθηρον νοη juckenden Geschwüren auch Soph. Phil. 697 ἐνθήρου ποδός.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-323

⁸⁹

Infolge der Windstille um die Mittagszeit hält auch das Meer seinen Mittagsschlaf.

571-572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-324

⁹⁰

Der Herold bricht die Schilderung der Mühsale ab mit,, wozu das Klagen?"

⁹¹

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-325

τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν: der Gegensatz folgt 578 nach einer Zwischenbemerkung in anderer Wendung. "

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-326

Vorüber ist für die Toten sogar die Sorge für das Auferstehen", derber Volkshumor für „sie sind tot und stehen nicht wieder auf". Vgl. Soph. Oed. T. 942 , Trach. 874 . Die Negation pleonastisch nach παροίχεται wie nach ἀπομνύναι υ. α.

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-327

τοὺς ἀναλωθέντας, τοὺς ἀπολωλότας. ἐν ψήφῳ (Rechenstein, calculus, Aristoph. Wesp. 656 λόγισαι φαύλως, μὴ ψήφοις, ἀλλ᾽ ἀπὸ χειρός) λέγειν unser „an den Fingern herzählen“. Eur. Rhes. 309 στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾿ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.

⁹²

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-328

⁹³

ἄλγους παλιγκότου von dem immer wieder hervorbrechenden Schmerze.

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-329

D. i. erst recht bleibe ich bei meinem τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; und auch der Gedanke an die Toten kann mir die Freude nicht stören. „Der Lebende hat recht". χαίρειν καταξιῶ statt des gewöhnlichen χαίρειν κελεύω.

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-330

ἀντιρρέπει: vgl. Pers. 440 τοῖσδε καὶ δὲς ἀντισηκῶσαι ῥοπῇ.

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-331

τῷδ᾽ ἡλίου φάει, hac solis luce, hodie.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-332

⁹⁴

κομπάσαι ποτώμενα rühmend verkünden was bestimmt ist über Land und Meer sich zu verbreiten. Vgl. Soph. Ai. 292 ὃ δ᾽ εἶπε πρός με βαί᾽, ἀεὶ δ᾽ ὑμνούμενα· „ γύναι, γυναιξὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει", Pind. Nem. VI 55 πέταται δ᾽ ἐπί τε χθόνα καὶ διὰ θαλάσσας τηλόθεν ὄνυμ᾽ αὐτῶν, Theogn. 237 σοὶ μὲν ἐγὼ πτέρ᾽ ἔδωκα (durch meinen Gesang), σὺν οἷς ἐπ᾿ ἀπείρονα πόντον πωτήσῃ καὶ γῆν πᾶσαν κτέ.

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-333

δή ποτ᾿ ἐπασσάλευσαν· wie man sich bei Briefen in die Zeit des Empfängers versetzt, so wird hier wie bei einer Weihinschrift ( Ζ. Β. μυριάσιν ποτὲ τῇδε τριηκοσίαις ἐμάχοντο) das angegeben, was dem späteren Beschauer zur Erklärung gesagt wird. ἑλόντες στόλος: zu 199. Vgl. Hom. H 82 τεύχεα συλήσας οἴσω προτὶ Ἴλιον ἱρὴν καὶ κρεμόω προτὶ νηὸν ᾿Απόλλωνος ἑκάτοιο, Sept. 263 θήσω λάφυρα, δαΐων δ᾽ ἐσθήματα στέψω πρὸ ναῶν δουρίπηχθ᾽ ἁγνοῖς δόμοις(wenn so dort zu schreiben ist), Eur. Rhes. 180 θεοίσιν αὐτὰ ( τὰ λάφυρα) πασσάλευε πρὸς δόμοις, Ελ. 7 ὑψηλῶν δ᾽ ἐπὶ ναῶν τέθεικε σκῦλα πλείστα βαρβάρων.

⁹⁵

585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-334

τοιαῦτα κλύοντας d. i. wenn solches die Nachwelt vernimmt.

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-335

τιμήσεται passivisch wie ἄξῃ 1632.

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-336

⁹⁶

πάντ᾽ ἔχεις λόγον: vgl. 1405 τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει, Cho. 519 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Eum. 713 εἴρηται λόγος, Sept. 211 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Soph. Ai. 480 πάντ᾿ ἀκήκοας λόγον, Ant. 402 πάντ᾽ ἐπίστασαι, Phil. 241 οἶσθα δὴ τὸ πᾶν, 620 ἤκουσας, ὦ παὶ, πάντα, 1240 εὖ νῦν ἐπίστω πάντ᾽ ἀκηκοὼς λόγον, Eur. Or. 1203 εἴρηται λόγος und das latein. dixi, das hebräische Amen.

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-337

Da ich durch mündliche Mitteilung (in Gegensatz zu den stummen Feuersignalen, 501) eines Besseren belehrt bin, widerstrebe ich nicht (halte ich meinen Unglauben nicht fest). Vgl. Eur. Herc. 1235 εὖ δράσας δέ σ᾽ οὐκ ἀναίνομαι. Krüger II § 56, 7, 4.

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-338

⁹⁷

Um gute Lehren anzunehmen, sind Greise immer jung genug. Die Sentenz erinnert an das Solonische γηράσκω δ᾽ αἰεὶ πολλὰ διδασκόμενος, vgl. Aesch. frg. 292 και λὸν δὲ καὶ γέροντα μανθάνειν σοφά.

590-591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-339

D. i. zunächst geht diese Mitteilung das Herrscherhaus an, doch darf sie auch mich mitbeglücken. Mit καὶ Κλυταιμήστρα kündigt der Chorführer die auftretende Kl. an. Vgl. 268.

⁹⁸

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-340

⁹⁹

ἀνωλόλυξα, wie der Wächter (28) es forderte. - μὲν entspricht dem Gedanken: „zwar wurde ich in meinem festen Glauben an die erste Meldung des Sieges durch spöttische Aufserungen irre gemacht ( πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην); aber doch brachte ich Dankesopfer (599). Und nun kommt die Bestätigung, die ich jetzt nicht weiter zu hören brauche (603)“.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-341

Zu der Stellung von Ἰλίου vgl. Eum. 9 , Soph. Oed. K. 1399 οἴμοι κελεύθου τῆς τ᾽ ἐμῆς δυσπραξίας.

595-596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-342

φρυκτωρῶν . . δοκεῖς; 80 der Chor 485 ff., wie 597 sich auf 489 ff. bezieht. Der Chor vertritt die Bürgerschaft und solche Reden einzelner Bürger konnten der Königin zugetragen werden.

597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-343

γυναικός ἐστι μετεωρίζεσθαι Schol. -

598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-344

Über die Quantität von τοιοῦτος zu 1255. Über πλαγκτός (irre gemacht) als Fem. s. Krüger II 22, 2, 2 und vgl. πορευτοῦ 299, δακρυτός Cho. 235 , στυγητός Prom. 617 .

599-600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-345

¹⁰⁰

ἔθυοv ist die erste Person. γυναικεῖοι νόμοι, Frauenweisen. ὀλολυγμόν: zu 28.

¹⁰¹

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-346

κοιμῶντες: die Opferflamme beschwichtigend, wenn sie unruhig und gleichsam zürnend ( ὀργάς 71) brannte. Vgl. μαλακαῖς παρηγορίαις 95.

¹⁰²

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-347

Der Dichter vermeidet eine Wiederholung des Gesagten. τὰ μάσσω wie öfter τὰ πλείονα ( ίστορεῖν Soph. Oed. Κ. 36, ἐρέσθαι Phil. 576 ), nicht „das weitere was noch zu sagen ist", sondern „die (überhaupt mögliche) ausführlichere Angabe".

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-348

ὅπως wie 610, Cho. 731 , Suppl. 474 , beim Superlativ dichterisch für ὡς oder ὅτι. Wegen des Tribrachys im dritten Fufse zu Cho. 567 .

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-349

φέγγος, Tag, bei τούτου mehr im Sinne von „Glück".

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-350

ἀπὸ στρατείας ist abhängig νοη σώσαντος.

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-351

ἀνοίξαι: der Inf. tritt epexegetisch zu τούτου. Vgl. Eur. Alk. 879 τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μείζον ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;

609-610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-352

ταῦτα, nur folgendes. ἥκειν, er möge kommen. σμιον, willkommen. ἐρά-

¹⁰³

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-353

¹⁰⁴

Das oblique Verhältnis der Rede wird verlassen.

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-354

Vgl. ὥσπερ οὖν Cho. 95 . κύνα wie 887.

¹⁰⁵

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-355

σημαντήριον: die Räume, wo die Schätze verwahrt sind, versiegelt der König bei seiner Abreise. Herod. II 121 ὡς δὲ τυχεῖν τὸν βασιλέα ἀνοίξαντα τὸ οἴκημα, θωμάσαι ἰδόντα τῶν χρημάτων καταδέα τὰ ἀγγήια, οὐκ ἔχειν δὲ ὅντινα ἐπαιτιᾶται, τῶν τε σημάντρων ἐόντων σόων καὶ τοῦ οἰκήματος κεκλημένου. Auch Sophokles verlegt Trach. 614 den Gebrauch des Siegels in die heroische Zeit.

616-617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-356

ἄλλου πρὸς ἀνδρός gehört mehr zu τέρψιν als zu ἐπ. φάτιν: Genuſs von Seite eines anderen Mannes und infolge dessen üble Nachrede. Mit χαλκοῦ βαφάς (Eisenfärberei) giebt Klyt. ein sog. ἀδύνατον: Wolle, nicht Eisen kommt zum Färber.

¹⁰⁶

618-619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-357

Vgl. den Schluſs 360. Klytämestra ab in den Palast zu dem 605 f. angegebenen Zwecke (sie läfst Purpurteppiche herrichten, 899 f.).

620-621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-358

μανθάνοντι .. λόγων, für dich, der es aufzufassen und zu merken hat (um es zu melden) so wie sich's für deutliche Ausleger von Gedanken schickt. Der Chorführer will sagen: „Du kannst zufrieden sein; denn du bist nicht in Zweifel, was du zu melden hast. Durch Deutlichkeit hat sich ihre Rede ausgezeichnet (durch Wahrheit weniger)."

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-359

¹⁰⁷

ἥκει, diesseit des Meeres angekommen ist. κράτος wie 111 δίθρονον κράτος.

¹⁰⁸

625-626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-360

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι ohne ἄν wie Prom. 307 οὐκ ἔστιν ὅτῳ μείζονα μοῖραν νείμαιμ᾽ ἢ σοί, Cho. 172 οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν, Soph. Oed. Κ. 1172 καὶ τίς ποτ᾽ ἔστιν, ὃν γ᾽ ἐγὼ ψέξαιμί τι; Eur. Alk. 52 ἔστ᾽ οὖν ὅπως ῎Αλκηστις εἰς γῆρας μόλοι, Aristoph. Wesp. 471 ἔσθ᾽ ὅπως ἄνευ μάχης λόγους ἔλθοιμεν ἀλλήλοισι; Hom. X ἐς 348 ὡς οὐκ ἔσθ᾽ ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι, Krüger II 54, 3, 8. καλὰ φίλοισι καρποῦσθαι ἐς τ. π. χ., geeignet für Freunde auf die Dauer sich daran zu erfreuen. Vgl. Soph. Ant. 1194 τί γάρ σε μαλθάσσοιμ᾽ ἂν ὧν ἐς ὕστερον ψεῦσται φανούμεθ᾽; ὀρθὸν ἁλήθει᾿ ἀεί, frg. 59 ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔρπει ψεῦδος εἰς γῆρας χρόνου, Eur. frg. 1023 πότερα θέλεις σοι μαλθακὰ ψευδῆ λέγω ἢ σκλήρ᾽ ἀληθῆ;

¹⁰⁹

627-628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-361

πῶς ἄv mit Opt. als Ausdruck des Wunsches öfter bei Sophokles und besonders Euripides. Ebenso τίς ἂν μόλοι 1449 wie Soph. El. 1103 τίς οὖν ἂν ὑμῶν τοῖς ἔσω φράσειεν ἄν u. a. – τάληθὴ ( εἰπὼν) τύχοις. – Mit σχισθέντα τάδε bestätigt der Chorführer die Worte des Herolds οὐκ ἔσθ᾽ χρόνον.

¹¹⁰

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-362

Ist er vielleicht unvermerkt vor Troja zurückgeblieben oder hat vielmehr ein Sturm ihn von dem Heere fortgerissen? Äschylos schliefst sich Homer y 276 f. an. Vgl. darüber und über den Sturm bei der Heimkehr Einl. S. 2 u. 5.

¹¹¹

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-363

Vgl. 1193 und Ζα ἄκρος 1122 γνώμων ἄκρος.

635-636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-364

Zu φάτις ( μῦθος, λόγος) τινός Krüger § 47, 7, 6.

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-365

τρέφοντος: vgl. Soph. Oed. Τ. 1417 τὴν γοῦν πάντα βόσκουσαν φλόγα αἰδεῖσθ᾽ ἄνακτος Ηλίου.

639-640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-366

D. i. „ja wie hat sich der durch Götterzorn (vgl. 354 f.) verhängte Sturm von Anfang bis Ende zugetragen?" γάρ weist zurück auf 633 f. (du sagst, meine Vermutung sei zutreffend, weil u. s. w.).

641. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-367

Vgl. Eur. Phoen. 1217 αἰαῖ· τί μ᾿ οὐκ εἴασας ἐξ εὐαγγέλου φήμης ἀπελθεῖν, ἀλλὰ μηνῦσαι κακά; Ovid. fast. I 72 nunc dicenda bona sunt bona verba die.

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-368

χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν, geschieden ist die Ehre der oberen Götter (von der Verehrung der Wesen der Unterwelt). Der Tag des Sieges gehört den oberen Göttern, den Göttern des Lichtes und Lebens. Die Meldung von Tod und Verderben ist ein Erinyensang (650), fällt den Göttern der Nacht und der Unterwelt zu. Vgl. Eum. 366 Ζεὺς δ᾽ αἱμοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ὡς ἀπηξιώσατο, 348 ff. Zu ἡ τιμὴ ( τῶν) θεῶν vgl. ( τῆς) λαμπάδος τὸ σύμβολον 8.

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-369

ἀπευκτά, abominanda. πήματα πτωσίμου στρατοῦ (Untergang des Heeres).

645-646. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-370

¹¹²

Unheil für den Staat und für die Einzelnen. ἕλκος (vgl. Solon frg. 4, 17 τοῦτ᾽ ἤδη πάσῃ πόλει ἔρχεται ἕλκος ἄφυκτον) ἕν ist Apposition zu πήματα πτ. στρατοῦ und τὸ δούλιον ζυγόν (vgl. 1225, Pers. 51 , Sept. 75 , 458, 778) tritt als nähere Bestimmung zu ἕλκος ἕv: eine einzige Wunde, die dem ganzen Staatswesen Tod bringt, da mit der Knechtschaft die πόλις aufhört zu sein. πολλοῖς δὲ ( ἕλκος): für die vielen Einzelnen besteht aber die Wunde darin, daſs Männer vieler Häuser ihre Weihe empfangen haben durch des Ares Doppelgeifsel. ἐξαγίζειν erhält die Bedeutung der Todesweihe durch διπλῇ μάστιγι τὴν Ἄρης φιλεῖ, wie Ant. 1081 καθήγισαν von der Grabesweihe gesagt ist. Vgl. auch die Worte des Θάνατος Eur. Alk. 75 ἱερὸς γὰρ οὗτος τῶν κατὰ χθονὸς θεῶν ὅτου τόδ᾽ ἔγχος ἁγνίσῃ τρίχα.

647-648. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-371

διπλή μάστιξ, die geschwungene Geifsel, der in der Mitte gefafste Riemen. Vgl. Soph. Ai. 242 παίει λιγυρᾷ μάστιγι διπλῇ, Cho. 374 διπλῆς .. μαράγνης δοῦπος. – δίλογχον ξυνωρίδα, der Acc. schliefst sich an τὴν φιλεῖ an, Die Doppelgeifsel des Ares, das Verderben, welches wie ein Krieger zwei Lanzen trägt, das blutige Paar ist (nicht Feuer und Schwert, sondern) Krieg und Pest nach Hom. Α 61 εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμος τε δαμᾶ καὶ λοιμὸς ᾿Αχαιούς. So heifst Soph. Oed. T. 190 die Pest Ἄρης ἄχαλκος ἀσπίδων.

¹¹³

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-372

σεσαγμένον ( ἄγγελόν τινα) mit Gen. nach Analogie von πεπληρωμένον wie Ξέρξα .. " Αιδου σάκτορι Περσᾶν Pers. 926 . Ζα σεσαγμένον vgl. φόρτον ἀγγέλλων κακῶν Eur. Iph. T. 1306.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-373

παιᾶνα Ερινύων, einen Päan, der kein wahrer Päan (Gesang des Heiles und der Freude) ist (,, Höllengeister-Lobgesang" Keck). Vgl. Eur. Tro. 578 τί παιᾶν᾽ ἐμὸν στενάζεις und zu Cho. 151 .

¹¹⁴

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-374

Für das bei ἥκοντα vorschwebende οὐ πρέπει συμμίξαι tritt eine lebhaftere Wendung ein. Vgl. 959, 970, 996, Cho. 518 , 787, 1057, Eum. 95 , 100, 480, Sept. 668 ἀνδροῖν δ᾽ ὁμαίμοιν θάνατος ὧδ᾽ αὐτοκτόνος, οὐκ ἔστι γῆρας τοῦδε τοῦ μιάσματος, Suppl. 770 ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντες ὀργάς χρὴ φυλάσσεσθαι κράτος, auch Hom. O 267 ὃ δ᾽ ἀγλαΐηφι πεποιθώς, ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει μετὰ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων. κεδνὰ τοῖς κακοῖσι könnte man τοῖς - Für κεδνοῖς κακά erwarten. Aber Ähnliches findet sich öfter im Griechischen und Lateinischen, z. B. Soph. Ant. 516 εἰ τοί σφε τιμᾶς ἐξ ἴσου τῷ δυσσεβεῖ, Cic. de off. II 14, 48 si vero inest in oratione mixta modestiae gravitas für mixta gravitati modestia (vgl. F. W. Schmidt Krit. Studien zu den griech. Dram. I S. 38 ff.).

¹¹⁵

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-375

¹¹⁶

Αχαιοῖς νοη dem Begriff μηνίειν in οὐκ ἀμ. θεῶν abhängig, der nicht ohne Göttergroll gegen die Achäer war. Vgl. Plut. Mor. p. 578 A οὐδ᾽ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον. Der Gen. wie bei ἀλαμπὲς ἡλίου Soph. Trach. 691 , vgl. zu 468.

655-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-376

ξυνώμοσαν; vgl. Eum. 127 ὕπνος πόνος τε, κύριοι συνωμόται. ὄντες ἔχθιστοι: Ovid fast. IV 787 cunctarum contraria semina rerum sunt duo discordes, ignis et unda, dei. - τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην, besiegelten ihren Bund.

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-377

ἐν νυκτὶ wird als nachträgliche Bestimmung gegeben (in der Nacht war's). Vgl. 248. δυσκύμαντα κακά, schlimmen Wogendrangs Unheil.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-378

κεροτυπούμεναι: μεταφορὰ ἀπὸ τῶν ταύρων Schol. Vgl. Pers. 418 ἐμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντο und das Homerische νεῶν ὀρθοκραιράων ( Σ 3, Schol. κατὰ πρύμναν καὶ πρῶραν ἀνατεταμένων). zu τυ-

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-379

χειμών τυφῶ (Gen. φώς), der von einem Wirbelwind erzeugte Sturm. Vgl. κύματα παντοίων ἀνέμων Hom. Β 397. σὺν und ἐv bei den Dichtern öfter, wo - die Prosa den dat. instrum. setzt. ζάλη ὀμβρόκτυπος, hagelprasselndes Unwetter.

¹¹⁷

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-380

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι d. i. „sie versanken". - Der Sturm trieb die Schiffe vor sich her, „wie wenn der Wolf die Herde scheucht".

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-381

ἀνθοῦν, „prangend, sich färbend", wir,,besät". Vgl. Prom. 23 χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος, Soph. frg. 462 b πρῶτον μὲν ὄψει λευκὸν ἀνθοῦντα στάχυν, Eur. Iph. T. 300 ὥσθ᾽ αἱματηρὸν πέλαγος ἐξανθεὶν ἁλός.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-382

¹¹⁸

γὲ μὲν δή wie 878, 1212, Eum. 422 (uns nun ja wohl). unversehrt am Rumpfe (nicht am Takelwerk).

667-668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-383

¹¹⁹

uns hat jemand wie man's nehmen will mit List den Wogenprall meidend oder mit kräftiger Hand uns führend hinausgebracht; irgend ein Gott muſs es gewesen sein; denn es war mehr als Menschenwerk". Doch vgl. den Anhang.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-384

σωτήρ als Femin. wie Soph. Ο. Τ. 81 ἐν τύχῃ γέ τῳ σωτῆρι κ. ὅ. Vgl. καρανιστῆρες δίκαι Eum. 186 , βρωτῆρας αἰχμάς ebd. 806, θέλκτορι Πειθοί Suppl. 1051 .

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-385

ἐν ἁρμῷ, in compagibus scil. laxis. Vgl. Verg. Aen. I 122 laxis laterum compagibus omnes accipiunt inimicum imbrem rimisque fatiscunt.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-386

(selbst) am hellen Tage dem Glücke noch nicht trauend. λευκόν ἦμαρ wie Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-387

,,wir gaben uns der Erinnerung an das neue Leid hin und liefsen die Not des Heeres und die einzelnen Momente, wie es übel zugerichtet wurde, an uns im Geiste vorüberziehen". Daher das Präs. σποδουμένου. Ζυ ἐβουκολοῦμεν vgl. Suppl. 940 ἀβουκόλητον τοῦτ᾽ ἐμῷ φρονήματι, Hesych. βουκολήσομεν· μεριμνήσομεν.

677. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-388

λέγουσιν ὡς ὀλωλότας, sie sprechen von uns als von Verlorenen. Vgl. zu 1366 und Soph. El. 882 ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῶν ( λέγω). τί μήν: zu 14.

¹²⁰

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-389

ταῦτα, τὸ ὀλωλέναι, τὸν ὄλεθρον.

679-680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-390

Der Bestätigung der Worte ,,wir halten jene für tot", welche der Herold giebt mit „denn von Menelaos jedenfalls mufst du annehmen, dafs er zuerst und am meisten gelitten hat (vgl. 629)" schickt er den Wunsch γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα voraus, der die geringe Hoffnung des Mannes verrät.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-391

Wenn er aber immerhin irgendwo noch lebt durch besondere Gnade des Zeus, dann besteht ja wohl noch irgend eine Hoffnung auf seine Wiederkehr." So schliefst der Herold mit einem guten Wort und tritt ab. ἱστορεῖ: zu Eum. Hesych. χλωρόν τε καὶ βλέποντα· ἀντὶ τοῦ ζῶντα, vivum et vigentem. 458.

¹²¹

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-392

Nun hast du ja wohl die Wahrheit, die du verlangt hast (627 f.), damit aber auch die Trauer.

686-773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-393

zweites Stasimon. Helena, die gefeierte liebliche Braut, hat sich den Trojanern in einen unseligen Geist des Fluches verwandelt, wie sich aus jenem zahmen und sanft spielenden Löwenjungen mit den Jahren eine blutgierige Bestie entwickelte. Der Frevel ist gebüfst. Ja der Frevel erscheint als der Grund ihres Untergangs, nicht der Wohlstand, und falsch ist, was man in dieser Beziehung vom Neide der Gottheit fabelt. Nur hatte der Wohlstand den Übermut im Gefolge (vgl. 387 f.) und dieser verblendet den Sinn. Diese Verführung zum Übermute fehlt in der Hütte der Armut, wo deshalb die Gerechtigkeit wohnt (vgl. Eur. frg. 441 ὕβριν τε τίκτει πλοῦτος, οὐ φειδώ βίου). So trägt an dem Sturze der hohen Häuser die Gottlosigkeit des Sinnes, nicht das hohe Glück die Schuld. Das Chorlied singt der Gesamtchor.

¹²²

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-394

ὠνόμαζεν: das Imperf. eigentlich von der Wiederholung wie Eur. Suppl. 1218 ὃν ὠνόμαζε Διομήδην πατήρ, Kykl. 692 ὅπερ μ᾿ ὁ φύσας ὠνόμαζ᾽ Ὀδυσσέα, wenn auch die Wiederholung hier weniger in Betracht kommt. ..

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-395

μή τις, doch nicht wer, am Ende jemand. – προνοίαισι κτέ. welcher in der Voraussicht des vom Schicksal Bestimmten seine Zunge so lenkte, daſs sie das Rechte traf. ἐν τύχᾳ wie τυγχάνειν in τί νιν καλοῦσα τύχοιμ᾽ ἄν; 1231. Vgl. ἐν αἴσᾳ Suppl. 554 . Unsere Stelle ahmt Euripides nach Phoen. 636 ἀληθῶς δ᾽ ὄνομα Πολυνείκην πατὴρ ἔθετό σοι θεία προνοία νεικέων ἐπώνυμον. Solche etymologische Ausdeutung der Namen wie hier Ἑλένα ἑλέναυς findet sich öfter bei Aschylos, unten 1064 " Απολλον ἀπόλλων ἐμός, Prom. 85 , Sept. 523 , 645, 814 u. a. nach dem Vorgange Homers: οὔ νύ τ᾽ Ὀδυσσεὺς χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο, Ζεῦ;

691. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-396

δορίγαμβρος, eine Braut um die mit Waffen gestritten wird. Auf den Krieg gegen Troja bezieht sich auch ἀμφινεικῆ.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-397

¹²³

πρεπόντως κτἑ. ihrem Namen ganz entsprechend ( κάρτ᾽ ἐπωνύμως) ist sie als Vernichterin von Schiffen, Mannen, Städten (Troja) u. s. w.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-398

¹²⁴

προκαλυμμάτων von den Vorhängen am lectus genialis (vgl. Poll. ΙΙΙ 37 τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός), also ἐκ τῶν πρ. 8. v. a. aus dem θάλαμος.

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-399

Hesych. γίγαντος· μεγάλου, ἰσχυροῦ.

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-400

κυναγοί, insofern sie die Fährte verfolgen, aber nicht Jäger gewöhnlicher Art, sondern φεράσπιδες. Ζα 82. - Aus ἔπλευσεν ist ἔπλευσαν zu ergänzen. Die Jäger holen sie nicht ein; die Spur ihrer Ruder ist verschwunden und das Pärchen ist bereits gelandet. - Vgl. Eur. Tro. 1002 ἐπεὶ δὲ Τροίαν ἦλθες ᾿Αργεῖοί τέ σου κατ᾽ ἴχνος.

700-701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-401

ἐπ᾿ ἀκτάς wie Eum. 10 . δι᾽ ἔριν αἱμ. gehört zu ἀεξιφύλλους: dem durch Blut gedüngten Boden wird üppiges Wachstum entspriefsen. Vgl. Hor. carm. II 1, 29 quis non Latino sanguine pinguior campus.

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-402

κῆδος ὀρθώνυμον d.h. das κῆδος (Verschwägerung) war recht eigentlich ein κῆδος (Trauer). Vgl. Eur. Androm. 103 Ἰλίω αἰπεινᾶ τραΠάρις οὐ ις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾿ εὐναίαν εἰς θαλάμους Ἑλέναν.

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-403

μῆνις, der Götter. πέζας wird näher bestimmt ( ξενίαν τράπεζαν 411, κοινῆς τραπέζης Eur. Hek. 793) durch ξυνεστίου Διός, des Zeus, welcher das Zusammensein an Einem Herde schützt ( Ζεὺς ξένιος). ὑστέρῳ χρόνῳ: τα 58.

¹²⁵

707-708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-404

πρασσομένα, eintreibend von, rächend an. τίοντας νοn festlichem Gesange wie παιᾶνα ἐτίμα 258. τίοντας für τοὺς τίοντας wie Pers. 248 δεινά τοι λέγεις κιόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι. Vgl. zu 1394. – ἐκφάτως, nachdrücklich, aufserordentlich (andere, mit lauter Stimme" nach dem Homerischen ἔκφασθαι ἔπος).

¹²⁶

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-405

ἐπιρρέπειν intransitiv wie 1026. SO

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-406

Sie lernt den Hymnos um, dafs daraus ein Klagegesang ( πολύθρηνον) wird, und bejammert wohl hinterdrein das Leben ihrer Bürger ( μεταστένει που τὸν αἰῶνα κτέ.), nachdem sie ein unglückliches Blutbad über sich hat ergehen lassen. Mit πόλις γεραιά vgl. Hor. carm. I 15, 8 regnum Priami vetus. Πάριν τὸν (der Artikel wie häufig bei καλεῖν, ἀποκαλεῖν) αἰνόλεκτρον, πάμπροσθ᾽ (von allem Anfang an, vgl. πάμπρωτος) αἰνόπαριν: Hom. Γ 39 Δύσπαρι, dazu Schol. καὶ ᾿Αλκμάν φησιν Δύσπαρις, Αἰνόπαρις, κακὸν Ἑλλάδι βωτιανείρη", Eur. Hel. 1120 Πάρις αἰνόγαμος, Hek. 945 Ἰδαϊόν τε βούταν αἰνόπαριν. -

¹²⁷

718. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-407

Zu der ganzen Erzählung vgl. Martial II 75. λέοντος ἶνιν: vgl. Aristoph. Frö. 1431 οὐ χρὴ λέοντος σκύμνον ἐν πόλει τρέφειν.

719-720. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-408

ἀγάλακτα φιλομάστων, als Milchbruder der Säuglinge (seiner Herde). Vgl. Hesych. ἀγάλαξ· ὁμότιτθος, Etym. Μ. ΙΙΙ 42 ἀγάλακτες οἱ ἀδελφοὶ παρὰ τὸ α σημαῖνον τὸ ὁμοῦ· ὁμογάλακτές τινες ὄντες, Suid. ἀγάλακτες· ὅμαιμοι, ἀδελφοί. βούτας ἀνήρ, wie es in den Fabeln heifst: ποιμήν τις εὗρε νεόγονον λύκου σκύμνον u. dgl.

¹²⁸

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-409

προτελείοις: τα 65.

722-723. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-410

freundlich und zuthunlich gegen Jung und Alt.

¹²⁹

724. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-411

πολέα (oft), die ionische Form, ist 1454 und Pers. 272 hergestellt; aufserdem findet sich πολεῖ Suppl. 753 . Plut. περὶ ἀόργησίας c. 14 ἡμεῖς ἀγριαίνοντα τιθασεύομεν ζῷα καὶ πραΰνομεν, λυκιδεῖς καὶ σκύμνους λεόντων ἐν ταῖς ἀγκάλαις περιφέροντες.

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-412

¹³⁰

ποτὶ χεῖρα σαίνοντα, wedelnd indem er nach der Hand hinblickt, in welcher der Mann das Futter hält, nach Art des Hundes.

728-729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-413

χρονισθείς, älter geworden. ἦθος τὸ πρὸς τοκέων, die angeborene Art. Vgl. Pind. O1. X 20 τὸ γὰρ ἐμφυὲς οὔτ᾽ αἴθων ἀλώπηξ οὔτ᾽ ἐρίβρομοι λέοντες διαλλάξαιντο ἦθος.

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-414

¹³¹

μηλοφόνοισιν ἀυταῖς d. i. im Morden schreiender Lämmer. Vgl. βλαχαὶ αἱματόεσσαι τῶν ἐπιμαστιδίων Sept. 335 .

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-415

ἀκέλευστος d. i. er wartet nicht mehr auf die fütternde Hand.

735. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-416

σίνος πολυκτόνον: vgl. Eum. 268 μητροφόνου δύας, 281 μητροκτόνον μίασμα, Pers. 656 πολεμοφθόροισιν ἄταις, auch Eum. 283 καθαρμοῖς χοιροκτόνοις, Ag. 1513 πάχνα κουροβόρῳ, und zu Eur. Bakch. 139.

736. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-417

ἱερεύς als Opferschlächter, aber ein Priester nicht des Segens, sondern des Verderbens. Vgl. zu 1234.

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-418

πάραυτα erklärt Hesych. mit παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα (vgl. Eur. frg. 1064, 5 παραυτὰ δ᾽ ἡσθεὶς ὕστερον στένει διπλᾶ); aber die Bedeutug, die der Zusammenhang hier fordert „gleich dem, ebenso", entspricht auch dem ursprünglichen Sinne von παρ᾿ αὐτά. ἐλθεῖν φρόνημα μὲν für φρόνημα μὲν ἐλθεῖν oder ἐλθεῖν μὲν φρόνημα. – Was Helena sann, war heitere Meeresruhe (glich heiterer Meeresruhe).

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-419

Ein sanftstrahlendes Kleinod des Reichtums. Prom. 482 ἵππους, ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς. Hesych. ἄκασκα· ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως.

741-742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-420

ὀμμάτων βέλος, ein Geschofs, das die Augen trifft, aber nicht wehe thut ( μαλθακόν). Vgl. 251. Umgekehrt heifst sie eine Blume der Liebe, die nicht erquickt, sondern dem Herzen Schmerzen (der Sehnsucht) verursacht.

743. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-421

παρακλίνασα, sich nach der Seite biegend, von der geschilderten Erscheinung abweichend. Vgl. Soph. Oed. T. 1191 τίς ἀνὴρ πλέον τᾶς εὐδαιμονίας φέρει ἢ τοσοῦτον ὅσον δοκεῖν καὶ δόξαντ᾽ ἀκοκλίναι.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-422

Zu der Stellung von δὲ vgl. 1319, Eum. 534 ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δέ, 623 βουλῇ πιφαύσκω δέ, Sept. 1015 ἄτιμον εἶναι δέ. γάμου πικρὰς τελευτάς erinnert an das Homerische πάντες κ᾿ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε ( α 266), vgl. Eur. Med. 399 πικροὺς δ᾽ ἐγώ σφιν καὶ λυγροὺς θήσω γάμους, 1388 πικρὰς τελευτὰς τῶν ἐμῶν γάμων ἰδών.

¹³²

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-423

νυμφόκλαυτος, eine Thränenbraut. Ερινύς, wie Helena Verg. Aen. II 573 Troiae et patriae communis Erinys heifst.

¹³³

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-424

παλαίφατος γέρων λόγος, in alter Zeit geäufsert besteht ein durch das Alter geheiligtes Wort. Vgl. τριγέρων μύθος Cho. 313 , fragm. 317 ὡς λέγει γέρον γράμμα, Soph. Trach. 1 λόγος μὲν ἔστ᾿ ἀρn χαῖος ἀνθρώπων φανείς, Eur. frg. 25 φεῦ φεῦ, παλαιὸς αἶνος ὡς καλῶς ἔχει.

¹³⁴

750. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-425

Der Gedanke „dafs groſser Wohlstand Unglück erzeuge" ist in zwei Sätze auseinander gelegt. Ähnlich nachher 756f., Pers. 103 θεόθεν γὰρ κατὰ μοῖρ᾽ ἐκράτησεν τὸ παλαιόν, ἐπέσκηψε δὲ Πέρσαις πολέμους πυργοδαΐκτους διέπειν. - γένει τη βλαστάνειν, erspriefse dem Geschlechte.

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-426

δίχα ἄλλων μονόφρων d. i. ich habe meine besondere Meinung, die abweicht von der Meinung der anderen.

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-427

Zum Gedanken vgl. Eum.536 ff.

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-428

μετατίκτειν wie μεταστένειν 713.

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-429

σφέτερος von Einem wie Pers. 903 . Krüger II 51, 1, 14.

758-759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-430

γάρ: von der gottlosen That gilt das; denn des rechtlichen Hauses Los ist immer mit schönen Kindern gesegnet. Die folgende Strophe bezeichnet die bösen Kinder (Folgen) der Gottlosigkeit, die ὕβρις ( δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως Eum. a. Ο.) und den ἀλάστωρ, die Antistrophe die Kinder der Rechtlichkeit: nicht der ἀλάστωρ, sondern die Δίκη wohnt im Hause und führt alles zum Ziele ( ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος ebd.). Zu καλλίπαις πότμος vgl. εὐάνδροισι συμφοραῖς Eum. 1032 .

760-761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-431

ὕβρις μὲν Δίκα δὲ 767. νεάζουσαν, νεαράν. ἐν κακοῖς βροτῶν δ, ν. α. ἐν κακοῖς βροτοῖς.

¹³⁵

762-763. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-432

τότε ἢ τότε, früher oder später. ὅτε μόλῃ für ὅταν μόλῃ wie εὔτε πτόλις δαμασθῇ Sept. 325 , εἰ κρανθῇ Suppl. 96 . Vgl. zu Eum. 211 und Krüger I 54, 17, 3. Häufig findet sich dieser Gebrauch des Konjunktivs ohne ἄv bei Sophokles. τὸ κύριον φάος τόκου: vgl. Pind. Ο1. VI 32 κυρίῳ δ᾽ ἐν μηνί, Οppian. Kyn. III 156 ὥρην πρὶν τοκετοῖο μολεῖν, πρὶν κύριον ἡμαρ. Alter Frevelmut gebiert neuen Frevelmut, wenn die Stunde der Geburt kommt. Vgl. 1469 ff.

764-765. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-433

δαίμονος ἐτῶν (der Angehörigen) wie δαίμονα γέννης 1478, ξύνοικον ἀλάστορα Suppl. 420 . δαίμονος θράσος ἄτας ist Apposition zu ὕβριν. „Die von dem Dämon des Geschlechts (dem Alastor) ausgehende unbezwingliche, unbesiegliche, gottlose Verwegenheit schwarzer Mordgier im Hause" ist der ἔρως αἱματολοιχός, welcher 1479 als das Werk des δαίμων γέννης bezeichnet wird, die θυμοπληθὴς δορίμαργος ἄτα Sept. 674 . Vgl. Berch die Bedeutung der Ate bei Aschylus. Frankfurt a. M. 1876. S. 37. μελαίνας μελάθροισιν, Paronomasie.

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-434

εἰδομέναν bezieht sich auf - νεάζουσαν ὕβριν: der neue Frevelmut ist darin (nämlich in dem θράσος ἄτας) ein echtes Kind des alten ( σφετέρᾳ εἰκότα γέννᾳ 757). Vgl. zu 277.

767. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-435

δύσκαπνος, rauchgeschwärzt, rufsig.

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-436

Von den golddurchwirkten Sitzen, wo unreine Hände (von Frevlern) sind, wendet Dike ihre Augen ab und weg ist sie forteilend zu reiner Stätte ( ὅσια ἔδεθλα). πίνος χερῶν, Gegensatz καθαραί χείρες Eum. 313 . προσέσυτο wie ἐπέσυτο Eur. Hel. 1162, Phoen. 1065.

771-772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-437

Die Macht des Reichtums, die durch den Preis der Menschen falsch gestempelt ist, achtet Dike nicht. Die Macht des Reichtums ist eine falsche Münze, scheinbar nach der Verehrung der Menschen zu schliefsen von hohem Werte, in Wirklichkeit wertlos. Hesych. παράσημον· ἀδόκιμον, κίβδηλον. ἀπὸ τούτου καὶ τῶν νομισμάτων τὰ κί βδηλα παράσημα λέγεται.

¹³⁶

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-438

Der Satz, alles leitet Dike zum Ziele" bildet bedeutungsvoll den Schlufs unmittelbar vor dem Auftreten des Agamemnon und erhält in Bezug auf diesen seine Ausführung im nächsten Chorgesang.

774-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-439

drittes Epeisodion. 6* Der siegreiche Agamemnon erscheint auf einem Wagen. Zur Seite sitzt ihm Kasandra, als Seherin gekennzeichuet durch weifses Gewand, den χιτών ὀρθοστάδιος (Poll. IV 18, 119), über dem sie ein Netz von Wollenfäden ἄγρηνον (Poll. IV 18, 116, Hesych. u. d. W.) trägt (1269), dann durch Scepter und den mit Wolle umwickelten Lorbeerkranz, der um den Hals auf die Brust herabhängt (1264, Hom. A 15 und Schol. zu Aristoph. Plut. 39, vgl. Wieseler Zeitschr. f. d. Altertumsw. 1848 S. 108 f.). Über Purpurteppiche, die Klytämestra hinbreiten läfst, schreitet Agamemnon später in den Palast. So wird der tragische Eindruck durch den Kontrast des Glanzes und Glückes gesteigert. Die Anapäste recitiert der Chorführer.

777-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-440

καιρὸν χάριτος μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας, das rechte Mafs der Huldigung nicht überschreitend und nicht dahinter zurückbleibend. ὑποκάμπτειν eigentlich vor Erreichung des Ziels in der Rennbahn umbiegen". Der Akk. καιρόν ist zunächst von ὑπεράρας regiert. Vgl. Eur. Iph. A. 977 πῶς ἄν σ᾽ ἐπαινέσαιμι μὴ λίαν λόγοις μηδ᾽ ἐνδεῶς τοὐδ᾽ ἀπολέσαιμι τὴν χάριν.

779-780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-441

πολλοί, die heuchlerischen Schmeichler. τὸ δοκεῖν εἶναι προτίουσι scil. τοῦ ἀληθῶς εἶναι. Vgl. Sept. 579 οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει.

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-442

¹³⁷

Explikatives Asyndeton wie 827.

782-783. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-443

Juven. III 101 flet si lacrimas conspexit amici nec dolet.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Κλυταιμήστρα καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;

Ἀγαμέμνων εἴπερ τις, εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα τί δ᾽ ἂν δοκεῖ 23 σοι Πρίαμος, εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν; 935

Ἀγαμέμνων ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ. 24

Κλυταιμήστρα μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς 25 ψόγον.

Ἀγαμέμνων φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης. 940

Κλυταιμήστρα τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα πιθοῦ: κράτος μέντοι πάρες γ᾽ 26 ἑκὼν ἐμοί. 944

Κλυταιμήστρα καὶ μὴν τόδʼ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντʼ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδʼ ἔρδειν τάδε.

Ἀγαμέμνων εἴπερ τις, εἰδώς γʼ εὖ τόδʼ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα τί δʼ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος, εἰ τάδʼ ἤνυσεν; 935

Ἀγαμέμνων ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.

Κλυταιμήστρα μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον.

Ἀγαμέμνων φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα ὁ δʼ ἀφθόνητός γʼ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης. 940

Κλυταιμήστρα τοῖς δʼ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα πιθοῦ· κράτος μέντοι πάρες γʼ ἑκὼν ἐμοί.

KLUTAIMNESTRA. Come now, this say, nor feign a feeling to me!

AGAMEMNON. With feeling, know indeed, I do not tamper!

KLUTAIMNESTRA Vowed’st thou to the gods, in fear, to act thus?

AGAMEMNON. If any, I well knew resolve I outspoke.

KLUTAIMNESTRA. What think’st thou Priamos had done, thus victor? 935

AGAMEMNON. On varied vests — I do think — he had passaged.

KLUTAIMNESTRA Then, do not, struck with awe at human censure ....

AGAMEMNON. Well, popular mob-outcry much avails too.

KLUTAIMNESTRA. Ay, but the unenvied is not the much valued.

AGAMEMNON. Sure, ’t is no woman’s part to long for battle. 940

KLUTAIMNESTRA. Why, to the prosperous, even suits a beating.

AGAMEMNON. What? thou this beating us in war dost prize too?

KLUTAIMNESTRA. Persuade thee! power, for once, grant me — and willing!

CHORUS

CHORUS, AGAMEMNON. CHORUS.

CORO 4 E lo sguardo distoglie dai tetti ove si lordano 885 le mani, e l'oro luce. E verso il bene volgesi, né venera il poter di dovizia lodato contro il merito; e tutto al fine adduce. 890

CORIFEO

Der Chorführer.

Commentary

Stable identifiers

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδ᾽ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντ᾽ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γ᾽ εὖ τόδ᾽ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δ᾽ ἂν δοκεῖ²³ σοι Πρίαμος, εἰ τάδ᾽ ἤνυσεν;
935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.²⁴

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς²⁵ ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δ᾽ ἀφθόνητός γ᾽ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.
940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δ᾽ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ: κράτος μέντοι πάρες γ᾽²⁶ ἑκὼν ἐμοί.

944

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδʼ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντʼ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδʼ ἔρδειν τάδε.

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γʼ εὖ τόδʼ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δʼ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος, εἰ τάδʼ ἤνυσεν;
935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δʼ ἀφθόνητός γʼ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.
940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δʼ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ· κράτος μέντοι πάρες γʼ ἑκὼν ἐμοί.

KLUTAIMNESTRA.

Come now, this say, nor feign a feeling to me!

AGAMEMNON.

With feeling, know indeed, I do not tamper!

KLUTAIMNESTRA

Vowed’st thou to the gods, in fear, to act thus?

AGAMEMNON.

If any, I well knew resolve I outspoke.

KLUTAIMNESTRA.

What think’st thou Priamos had done, thus victor?
935

AGAMEMNON.

On varied vests — I do think — he had passaged.

KLUTAIMNESTRA

Then, do not, struck with awe at human censure ....

AGAMEMNON.

Well, popular mob-outcry much avails too.

KLUTAIMNESTRA.

Ay, but the unenvied is not the much valued.

AGAMEMNON.

Sure, ’t is no woman’s part to long for battle.
940

KLUTAIMNESTRA.

Why, to the prosperous, even suits a beating.

AGAMEMNON.

What? thou this beating us in war dost prize too?

KLUTAIMNESTRA.

Persuade thee! power, for once, grant me — and willing!

CORO

4

E lo sguardo distoglie

dai tetti ove si lordano
885

le mani, e l'oro luce.

E verso il bene volgesi, né venera

il poter di dovizia

lodato contro il merito;

e tutto al fine adduce.
890