Aeschylus Agamemnon 437

Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator)

For Ares, lord of strife,
Who doth the swaying scales of battle hold,
520
War's money-changer, giving dust for gold,
Sends back, to hearts that held them dear,
Scant ash of warriors, wept with many a tear,
Light to the hand, but heavy to the soul;
Yea, fills the light urn full
525
With what survived the flame—
Death's dusty measure of a hero's frame!
Alas! one cries, and yet alas again!
Our chief is gone, the hero of the spear,
And hath not left his peer!
530
Ah woe! another moans— my spouse is slain,
The death of honour, rolled in dust and blood,
Slain for a woman's sin, a false wife's shame!
Such muttered words of bitter mood
Rise against those who went forth to reclaim;
535
Yea, jealous wrath creeps on against th' Atrides' name.
And others, far beneath the Ilian wall,
Sleep their last sleep—the goodly chiefs and tall,
Couched in the foeman's land, whereon they gave
Their breath, and lords of Troy, each in his Trojan grave.
540

Agamemnon. Aeschylus. Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator). . .

Current edition Experimental

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) (English) (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 488-680 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 488-680 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 437 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 437 focus
ὁ χρυσαμοιβὸς δ' Ἄρης σωμάτων
καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς
πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
420
φίλοισι πέμπει βαρὺ
ψῆγμα δυςδάκρυτον, ἀν-
τήνορος σποδοῦ γεμί-
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 437 focus
Ὁ χρυσαμοιβὸς δ' Ἄρης σωμάτων
καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς
πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
φίλοισι πέμπει βαρὺ
440
ψῆγμα δυσδάκρυτον ἀν-
τήνορος σποδοῦ γεμί-
ζων
-ίξων
λέβητας τοὺς λέβ- εὐθέτου.
Στένουσι δ' εὖ λέγοντες ἄνδρα τὸν μὲν ὡς
μάχης ἴδρις, τὸν δ' ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ'
445
ἀλλοτρίας διαὶ διὰ γε διὰ γυναι-
κός. Τάδε σῖγα σιγᾷ τις βαύ-
ζει· φθονερὸν δ' ὑπ' ἄλγος ἕρ-
πει προδίκοις -σιν Ἀτρείδαις.
Οἱ δ' οἵδ' αὐτοῦ περὶ τεῖχος
450
θήκας Ἰλιάδος γᾶς
εὔμορφοι κατέχουσιν· ἐχ-
θρὰ
-ρῶς
δ' ἔχοντας ἔκρυψεν.
Ant. 3.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 437 focus
ὁ χρυσαμοιβὸς δὲ Ἄρης σωμάτων
445
καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς
πυρωθὲν ἐξ ᾿Ιλίου
φίλοισι πέμπει βαρύ
ψήγμα δυσδάκρυτον ἀν-
τήνορος σποδοῦ γεμί-
450
ζων λέβητας εὐθέτους.
στένουσι δ᾽ εὖ λέγοντες ἄν-
δρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις,
τὸν δ᾽ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ'
ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός,
455
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 437 focus
ὁ χρυσαμοιβὸς δ᾽ Ἄρης σωμάτων
καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχαι δορός
πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
440
φίλοισι πέμπει βαρὺ
ψῆγμα δυσδάκρυτον, ἀν-
τήνορος σποδοῦ γεμί-
ζων λέβητας εὐθέτου ς.
στένουσι δ᾽ εὖ λέγοντες ἄν-
445
δρα τὸν μὲν ὡς μάχας ἴδρις,
τὸν δ᾽ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ᾽ —
“ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός·
τάδε σῖγά τις βαΰζει,
φθονερὸν δ᾽ ὑπ᾽ ἄλγος ἕρπει
450
προδίκοις Ἀτρείδαις.
οἳ δ᾽ αὐτοῦ περὶ τεῖχος
θήκας Ἰλιάδος γᾶς
εὔμορφοι κατέχουσιν, ἐχ-
θρὰ δ’ ἔχοντας ἔκρυψεν.
455
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 437 focus
ὁ χρυσαμοιβὸς δ᾽ Ἄρης σωμάτων
435
καὶ ταλαντούχος ἐν μάχηι δορὸς
πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 488-680 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 437 focus
And Mars, that barters for gold their bodies, and that holds the balance in the tug of the spears, sends to their friends some fragment of scorched dust from Ilion, a thing of bitter tears, filling the vases with light 3 ashes instead of the man. And they sigh as they praise one as skilled in fight and another as having fallen gloriously amid the carnage, in behalf of another's wife. These things does many a one in silence mutter. And jealous vexation creeps upon the chieftain Atrida 1 . And others, fair of form, there around the walls, occupy tombs in the land of Ilion; and a foe-land shrouds them as its dwellers.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 437 focus
mais au lieu d'hommes, ce sont des urnes, de la cendre, qui rentrent dans chaque maison !
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 437 focus
Thus in the dire exchange of war
Does Mars the balance hold;
Helms are the ſcales, the beam a ſpear,
And blood is weigh’d for gold.
500
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 437 focus
Antistrofe III
495
Ed Ares, che coi morti i vivi permuta,
che la bilancia regge fra il cozzo delle cuspidi,
l'arsa ferale polvere
degli amici alle lagrime
da Troia manda: manda, invece d' uomini,
500
colmi i lebèti di mortale cenere.
Piangono e l'un che spento fu nella zuffa lodano,
l'altro che prode cadde nella mischia,
per la donna d'un altro.
Cosí mormora
505
talun sommessamente; e cruccio e biasimo
contro gli Atridi vindici
va serpendo nel popolo.
E intorno ai muri vinti, hanno altri fulgidi
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 437 focus
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 437 focus
Ihrem Volk
435
hinterließ sie Speereschäften,
405 Schilderünden, Schiffetakeln.
Ilios brachte sie
Untergang zur Morgengabe,
da sie schied vom Herd des Gatten
440
leichten Fußes,
furchtbar leichten Herzens.
Und der Seher Klage tönte laut.
410 Wehe, weh Königsschloß und Fürstenhaus.
Weh, die Frau floh mit fremdem Manne.
445
Ihr Verrat, nicht gescholten, nicht bestraft,
kaum geglaubt.
Durch der Liebe Zauber
415 wird sie übers Meer herüber
als Gespenst noch das Haus beherrschen.
450
Nicht tröstet der Gatte
sein darbendes Auge
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 437 focus
Der Schlachtengott, der um Gold Leichen tauscht,
415
Der des Siegs Wage trägt im Lanzenkampf,
Er sendet aus Ilion
Den thränenreich bittern Rest
Heißen Staubs an Mannes Statt
Heim den Freunden, füllt mit ihm
420
Schöngeschmückter Urnen Schooß.
Und jammernd rühmt das Volk die Todten,
Den als kampferfahrenen,
Den, daß er ruhmvoll auf der Wahlstatt
Für des Andern Weib gefallen.
425
Dies erweckt ein leises Murren,
Und im Finstern schleicht der Schmerz,
Grollt den Atridenfürsten.
Aber dort um die Mauern
Nuh'n in troischen Gräbern
430
Andre jugendlichschön, und fern
Deckt sie feindliche Erde. -
Dritte Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἐκδακρύειν
ἐνδακρύειν
Flor. Vict.
ἐκδακρύειν
Farn. quod non notavit Elmsleius. Id recepi. Euripides Or. v. 1122.
ὥςτ' ἐκδακρῦσαί γ', ἔνδοθεν κεχαρμένη.
Phoen. v. 1353.
ὥςτ᾽ ἐκδακρῦσαί γ', εἰ φρονοῦντ᾽ ἐτύγχανον.
In Orestis versu aliquot libri
ἐνδακρῦσαι
.
519

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἴστε
ἴστε
Flor.
ἦτε
Farn. Vict. Signum interrogandi praeter necessitatem huic versui apposuit Stanleius. Hinc Th. Bergkius in Diurnis antiq. a. 1835. p. 958.
ᾖστε
, afferens Sophoclis fr. 317. et alia. Vereor ne Bergkium rariorum formarum amor ab recta via abduxerit. Nam quis malit dicere suavis ergo huius morbi sciebatis vos compotes esse, quam eratis compotes? Mihi
ἦτε
a Triclinio profectum, vera autem scriptura esse videtur codicis Florentini, ut hoc dicat, scite vos compotes esse huius suavis morbi.
520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-332

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου. Libri
πῶς δὴ διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου;
Emendavit interpunctionem Schützius. Sic in Suppl. v. 276.
διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον.
Alia quaedam de multis v. apud Erfurdtium ad Soph. Oed. R. v. 1517.
521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-333

εὐπετῶς Libri
πεπλεγμένος
. Rectissime Tyrwhittus et Schützius
εὐπετῶς
. Non enim quomodo praeco intelligere superiora chori verba debeat dicendum est, sed quid sit cur exercitus prae gaudio lacrimari possit.
522

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-334

ἐκ φρενός με ἀναστένειν Libri
ἐκ φρενὸς ἀναστένειν
. Scaliger et Schützius
μ'
inseruerunt.
Ἐς
pro
ἐκ
de effectu dictum tetigi ad Soph. Ant. v. 292. Adde Eur. Andr. v. 588. Iph. T. v. 293. Vide etiam mox v. 528.
524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-335

στύγος στρατῷ Libri
στύγος στρατῷ
. Quod quum aperte non conveniat huic loco, Auratus
στρατοῦ
coniiciebat, quo nihil proficimus. Schützius, eiecto
στρατῷ
, legendum putabat
πολὺ στύγος
; Iacobsius in Animadv. ad Eurip. p. 195. non ineleganter
στρατῷ
in
φρούριον
mutandum esse censebat. Wellauerus
στρατῷ
interpretandum existimavit populo, ut in Soph. El. v. 739. Et sic ipse Aeschylus in Eum. v. 558. 678. 876. Vereor tamen ne id hic non satis aptum sit, ubi
στρατός
, ut modo v. 523. a civibus distinguitur. Confidenter posui
στύγος στρατῷ
, quod legitur infra v. 1267. et Choeph. v. 70. Aliud agenti librario ex v. 523. in mente haeserat
στρατός
. In eandem emendationem incidit Emperius in Diurn. antiq. a. 1835. p. 627.
525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-336

κοιράνων
τυράννων
Flor. Vict.
κοιράνων
Canterus, et habet id Farn. καὶ πῶς; Continuabatur
καὶ πῶς
cum sequentibus verbis. Non bene Klausenius
καί πως
. Stanleius recte signum interrogandi poni voluit post
καὶ πῶς
. Secuti sunt Schützius et Scholefieldius; non secuti Porsonus, Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus. Et tamen ineptum est quaeri quomodo absente rege aliquem timuerit civitas, quum magis, si praesente timeat, mirandum videatur: nisi putarunt ipsum regem esse qui timeretur. At id iterum ineptum est, quia sic laudari videretur conditio populi nulli parentis imperio.
Καὶ πῶς
mirandi significatum habet: v. infra v. 1269. Choeph. v. 526. 763.
527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-337

νῦν Libri et scholiastes
τοῦ νῦν
. Emendavit primus Scaliger. τὸν σὸν
τὸν σὸν
error Vict.
528

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-338

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν Libri
τὰ μέν τις εὖ λέξειεν
. Porsonus, ut Blomfieldius refert,
ἂν
reponi voluerat in praecedente versu, hoc modo,
ταῦτα δ᾽ ἂν πολλῷ χρόνῳ
. Sed postea edidit, ut Auratum secuti alii,
τὰ μέν τις ἂν λέξειεν
, quod non dubium videtur quin verum sit. Pro
ταῦτα
Auratus coniiciebat
τἄλλα
.
530

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-339

δυσαυλίας Primus post
δυσαυλίας
distinxit Stanleius.
533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-340

κακοστρώτους
κακοστρώτους
Flor. Vict.
κακοστρώτους
Canterus, et sic Farn.
Παρὰ τὰς
Aeschylus non dixit, ut scholiastes interpretatur,
παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν
, sed, ut Schutzius vidit, raras ad terram appellandi opportunitates. Nam quae sequuntur, hic de profectione classis ad Troiam, diu in Aulide retentae, sermonem esse docent.
σπαρνὰς
ex Euripidis Troad. v. 396. affert Antiatticista Bekkeri p. 99, 4. ubi Euripidis libri
ξένας
habent.
534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-341

οὐ κλαίοντες Libri
οὐ λαχόντες
. Quod Wellauerus verbis quae intelligi nequeunt interpretatus est,
qua parte diei non suspiravimus, quum illa nobis non acciderint?
Id esse voluit
nulla parte diei illa nobis non acciderunt
. Tum vero vertere debebat
qua parte diei non gementes, non sortiti illa eramus?
At id facilius, si quidem, ferri posset, si hoc ordine verba posita essent,
τί δ᾽ οὐ λαχόντες, οὐ στένοντες
. Optime Stanleius
οὐ κλαίοντες
. Aptissimum est enim verbum simile ut
στένοντες
, et id necessario praesentis: quare qui
οὐ καμόντες
coniecit Pauwius,
οὐ κάμνοντες
debebat. Schützius edidit facillima sane mutatione
οὗ λαχόντες
, quae a me ad Vigerum p. 770. non est recte explicata, quum
οὗ
ibi esse volebam, quod dici hic
ὅπου
debebat. Si ita scripsit Aeschylus,
οὗ
non ad
μέρος
referendum est: nam
λαγχάνειν
cum genitivo iunctum significat compotem fieri eius quod quis optat: sed pertinet ad
ἤματος
, nulla parte diei, qui nobis obtigisset, non gemebamus. Dubitari tamen potest an scripserit
τί δ᾽ οὐ στένοντες, εὖ λαχόντες, ἤματος μέρος;
qua parte diei, si bene cecidisset, non gementes? Sed tantopere se commendat
οὐ κλαίοντες
, ut omnium videatur esse veri simillimum. Apodosis deest, quae referatur ad
εἰ λέγοιμι
, ut in sermone familiari: i. e. vix finem invenirem.
535

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-342

τὰ δ' αὖ Interpungebatur virgula post
πρός
, credo quod
τά
pro
ἃ
acceptum erat. Mutavi eam interpunctionem: nam
τὰ δέ
, ut saepe, alia significat,
καί
autem iungendum cum
πλέον
.
536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-343

χέρσῳ At hic tantum legitur et non recte
ἐπὶ χέρσου
in chori carmine Choeph. v. 618. Nusquam ita Sophocles, neque Euripides. Et
χέρσον
ipse Aeschylus in Sept. c. Theb. v. 260. Itaque probanda videtur sententia Dindorfii, scribendum esse
χέρσῳ
.
537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-344

λειμώνιαι Pearsonus, Heathius aliique, quos secutus est Blomfieldius,
δὲ
pro
γὰρ
posuere: quos bene refutavit Wellauerus. Nam qui praecedit versus, parenthesis est. Deinde
λειμώνιαι
, cum accentu in penultima, Flor. Vict.
λειμώνιοι
Farn. Schützii coniecturam,
λειμῶνά τ'
, recepit Blomfieldius. Non inepte animadvertit Wellauerus, quibus
δρόσοι λειμώνιοι
a caelo stillantes offensui sint, eodem iure offendi debuisse verbo
καταψεκάζειν
, quod proprie non cadat in humorem prati. Neque perversa est oratio, si sic verba intelliguntur,
οὐρανοῦ δρόσοι καὶ ἀπὸ γῆς δρόσοι λειμώνιαι
. Sed tamen accentus in codice Flor. monet ut potius cum Schützio credamus
λειμῶνά τ'
scriptum fuisse, quod quum esset in
λειμώνιαι
mutatum, correxit accentum Triclinius.
538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-345

κατεψέκαζον Dindorfius
κατεψεκάζειν
scripsit ex Atticistarum sententia. V. Blomf. ad v. 1512.
539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-346

τρίχα Fuerunt qui
τρίχα
de vestibus dictum putarent. Simplicius est capillos ipsorum intelligere Graecorum, sicut in Aiace Sophoclis scriptum v. 1207,
κείμαι δ᾽ ἀμέριμνος οὕτως ἀεὶ πυκιναῖς δρόσοις τεγγόμενος κόμας, λυγρᾶς μνήματα Τροίας
. τιθέντες Masculinum
τιθέντες
ut defenderet, aliena attulit Wellauerus. Perplexe loquitur G. Bernhardy in Synt. p. 429. Indulserunt talia sibi poetae vel metri vel suavioris soni caussa. Nisi hic
σύμβολον
animo poetae est obversatum.
540

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.
1

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-291

τούς τ᾿ προσαυδῶ: vgl. Prom. 88 ὦ δῖος αἰθὴρ παμμήτόρ τε γῆ, καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ, Soph. Αi. 859 ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον κρῆναί τε ποταμοί θ᾽ οἶδε, καὶ τὰ Τρωικὰ πεδία προσαυδῶ, χαίρετ', ὦ τροφῆς ἐμοί. Hesych. ἀγώνιοι θεοί· οἱ τῶν ἀγώνων προεστῶτες. Diese Bedeutung pafst aber schwerlich Suppl. 195 πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν, 248, 335, 359. Andere verstehen die Götter der Versammlung ( ἀγών), die θεοὶ ἀγοραῖοι. Vgl. Schol. zu Hom. 2 1 παρὰ δὲ Βοιωτοῖς ἀγὼν ἡ ἀγορά ὅθεν καὶ ἀγωνίους θεοὺς Αἰσχύλος τοὺς ἀγοραίους. Wahrscheinlich aber sind, wie Suppl. 228 πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν zeigt, die zu einem θεῖος ἀγών (Hom. Η 298) vereinigten Götter zu verstehen, die eine ξυντέλεια ( Sept. 237 , Schol. τὸ κοινὸν ἄθροισμα τῶν θεῶν) bilden. τιμάορον: Schol. βοηθόν. Hesych. τιμήορος: τιμωρός, βοηθός.
2

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-292

σέβας, Gegenstand der Verehrung, wie Prom. 1125 u. a.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-293

Über den Heroenkultus, welcher der nachhomerischen Zeit angehört, vgl. Schömann gr. Alt. II³ S. 153 ff. Über den Einfluss auf glückliche Führung des Kriegs, welchen man den Heroen zuschrieb, vgl. ebd. S. 156.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-294

Das Wort θᾶκοι erinnert an Hom. β 14 ἔζετο (Telemachos) δ᾽ ἐν πατρὸς θώκω, εἶξαν δὲ γέροντες. 5* Hier aber hat man nicht an den Ehrensitz des Königs in der Volksversammlung zu denken, sondern an alte Steinbänke zu beiden Seiten des Palasteinganges nach Hom. γ 406 ἐκ δ᾽ ἐλθὼν (Nestor aus seinem Palaste) κατ᾿ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν, οἱ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων, λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν Νηλεὺς ἵζεσκεν κτέ. Wegen dieses Alters heiſsen sie σεμνοί. ἀντήλιοι: οἱ εἰς ἀνατολὴν ὁρῶντες Schol., οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ίδρυμένοι Hesych, die Götter, deren Standbilder oder Symbole vor den nach Osten gerichteten Eingängen der Paläste standen ( θυραῖοι), zu 90.

525-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-295

3
Man erklärt φαιδροῖσι τοῖσίδ᾽ ὄμμασιν „so heiteren Blicks, wie ihr jetzt seid", da die Götter gerade jetzt der Morgensonne zugekehrt im heitersten Glanze strahlen (Schneidewin) und κόσμῳ, κατὰ κόσμον, nach Gebühr. Aber wahrscheinlich ist V. 525 interpoliert (s. Anhang) und bedeutet κόσμῳ ,,mit festlichem Gepränge". – πολλῷ χρόνῳ (nach 1. Z.) wie χρόνῳ μακρῷ Soph. Εl. 1273, Krüger II 48, 2, 11.
4

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-296

φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων (22f.): die Allitteration wie Soph. Phil. 297 ἔφην᾽ ἄφαντον φῶς, den Ausdruck der Freude unterstützend.
5

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-297

Bei τοῖσδε wendet er sich zum Chore.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-298

Mit ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπ. wird δέξασθε κόσμῳ eindringlich wieder aufgenommen. "

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-299

Da kein Stein auf dem anderen geblieben" ist, so erscheint der Boden mit der Hacke umgearbeitet, und da die Atriden die Vollstrecker von Zeus' Willen gewesen (61 f.), so ist es die Hacke des Zeus, die den Boden umgegraben hat. Nachgeahmt von Soph. frg. 767 χρυσῇ μακέλλῃ (Blitz) Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ, welche Stelle Aristoph. Vö. 1240 ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψει Δίκη parodiert hat.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-300

Der gleiche Vers findet sich Pers. 813 . Man wollte ihn deshalb hier als nachträglichen Zusatz ausscheiden; aber er scheint passend als Ausdruck des Triumphs und des befriedigten Rachegefühls. Zugleich wird der Zuschauer an die Befürchtungen der Klytämestra 350 ff. erinnert.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-301

6
Vgl. 407 f. Πάρις οὐδὲ πόλις für οὔτε Πάρις οὔτε πόλις wie Cho. 293 , Pind. Pyth. VI 48, Simon. frg. 5, Soph. Phil. 771 , Aristoph. Vö. 694, Herod. IV 28 u. a. – συντελής, συνεισφέρων (Poll. VIII 156, Harpokr. unt. συντελεῖς), mitsteuernd, hier mitbüfsend.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-302

Vgl. 1528 f., Soph. Oed. T. 810 οὐ μὴν ἴσην γ᾽ ἔτισεν, ἀλλὰ συντόμως σκήπτρῳ τυπεὶς .. ὕπτιος ἐκκυλίνδεται.

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-303

ἁρπαγῆς – κλοπῆς, des Raubes von Schätzen und der Entführung der Helena, Hom. N 626 Τρῶες ὑπερφίαλοι . . οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες. Vgl. Aristoph. Plut. 372 μῶν οὐ κέν κέκλοφας, ἀλλ᾿ ἤρπακας;

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-304

τοῦ ῥυσίου, der fortgeschleppten Beute. Vgl. Suppl. 417 , 736, Soph. Oed. K. 858 und ῥυσιάζειν.
7