Aeschylus Agamemnon 488-680

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Ἀγαμέμνων (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (7)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 488-680 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 488 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 488 focus
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων,
οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 488 focus
Τάχ' εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων
485
φρυκτωρίας -ριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
εἴτ' οὖν ἀληθεῖς εἴτ' ὀνειράτων δίκην
τερπνὸν τόδ' ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν -σε φρένας·
κήρυκ' ἀπ' ἀκτῆς τόνδ' ὁρῶ κατάσκιον
Τοιόσδ' ὁ κόμπος, τῆς <δ'> om. ἀληθείας γέμων
οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 488 focus
κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.
νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι.
ἀεὶ γὰρ ἡβᾷ τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν.
δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρα μέλειν
590
εἰκὸς μάλιστα, σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.
εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ
γλώσσῃ μιαίνειν· χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.
ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ' ἄγγελος πόλει
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 488 focus
— τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων
φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490
εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην
τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας·
κήρυχ᾽ ἀπ’ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσχιον
κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις
πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495
ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτέ σοι δαίων φλόγα
ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῶι πυρός,
ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων —
τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον.
εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι·
500
χὤστις τάδ᾽ ἄλλως τῆιδ᾽ ἐπεύχεται πόληι,
αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.
κήρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.
νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι·
αἰεὶ γὰρ ἡβᾶι τοῖς γέρουσιν εὐμαθεῖν.
δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστραι μέλειν
585
εἰκὸς μάλιστα, ξὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος, τῆς ἀληθείας γέμων,
οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίαι λακεῖν.
εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλωι
γλώσσηι μιαίνειν’ χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.
ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ᾽ ἄγγελος πόληι
σμοιῶι προσώπωι πτωσίμου στρατοῦ φέρηι,
πόληι μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν,
640
πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων
ἄνδρας διπλῆι μάστιγι, τὴν Ἄρης φιλεῖ,
δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα,
τοιῶνδε μέν τοι πημάτων σεσαγμένον
πρέπει λέγειν παιῶνα τόνδ᾽ Ἐρινύων·
645
σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον
ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν,
πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμείξω, λέγων
χειμῶν᾽ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν;
ξυνώμοσαν γάρ, ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν,
650
πῦρ καὶ θάλασσα, καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην
᾿φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν.
ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά·
ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλησι θρήικιαι πνοαί
πρηστῆρι τυφῶι ξὺν ζάληι τ᾽ ὀμβροκτύπωι
ἤρεικον· αἱ δὲ κεροτυπούμεναι βίαι
655
ὤιχοντ᾽ ἄφαντοι ποιμένος κακοῦ στρόβωι.
ἐπεὶ δ᾽ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος,
ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς
ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις.
660
ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τ᾽ ἀκήρατον σκάφος
ἤτοί τις ἐξέκλεψεν ἢ᾽ ξηιτήσατο
θεός τις, οὐκ ἄνθρωπος, οἴακος θιγών,
Τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσ᾽ ἐφέζετο,
ὡς μήτ᾽ ἐν ὅρμωι κύματος ζάλην ἔχειν
665
μήτ᾽ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα.
ἔπειτα δ᾽ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες,
λευκὸν κατ᾽ ἦμαρ, οὐ πεποιθότες τύχηι,
ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος
στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου.
670
καὶ νῦν ἐκείνων τ᾽ εἴ τίς ἐστιν ἐμπνέων,
λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας, τί μή ν;
ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταὔτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα· Μενέλεων γὰρ οὖν
πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν.
675
εἰ δ᾽ οὖν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ
χλωρόν τε καὶ βλέποντα μηχαναῖς Διός
οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος,
ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλυών.
680
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 488 focus
τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων
φρυκτωρίας τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς, εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην
490
τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας·
κήρυκ᾽ ἀπ᾿ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον
κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις
πηλοῦ ξύνουρος, διψία κόνις τάδε,
ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὗτος, οὐ δαίων φλόγα
495
ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῶι πυρός,
ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων·
τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον·
εὐ γὰρ πρὸς εὐ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.
ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῆιδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,
500
αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος· τῆς δ᾽ ἀληθείας γέμων
οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίαι λακεῖν.
Translations (9)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 488-680 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 488 focus
Quickly shall we know concerning the successions of the light-bearing lamps, of the beacon-lights and the fire, whether they were true, or whether this delightful light hath come, and, after the manner of dreams, mocked our minds. I see this herald here, coming from the shore, o'ershadowed with boughs of olive; and the thirsty dust, kin-sister of mud, of the same yoke, bears witness to me of this, that neither voiceless, nor by the smoke of fire, lighting up for you a flame of mountain-wood, he will make signals. But he will either proclaim our joy to you more fully—for the tidings that are otherwise, I deprecate-for oh! may a good sequel come to the good things that have appeared.
Joy to thee, Herald of the host of the Argives.
I do not deny that I am overcome by thy tidings; for to the aged there is ever youth enough to learn 5 . 'Tis natural that these things most of all concern the house and Clytaemnestra, and that they at the same time make me rich.
Such a boast as this, fraught with truth 1 , is not unseemly for a high-born dame to utter.
It is not seemly to sully with a tongue of evil tidings an auspicious day. The honour of the gods is distinct 1 . But when a messenger with doleful countenance brings to a city sufferings of a defeated army to be deprecated,—that one public wound has befallen the state and that many men out of many families have been devoted 2 to the double scourge which Mars loves,—a doubly-speared calamity, a gory yoke.—well in good truth does it befit one that is laden with such sufferings to utter this hymn of the Furies; but a glad messenger of saved fortunes coming to a city that is exulting in prosperity,—how shall I dash good news with ill, while I tell of the tempest that fell upon the Greeks, not free from heaven's wrath? For fire and sea, of old most deadly foes, conspired together, and proved their faithful plight, destroying the hapless armament of the Greeks. And in the night, dire terrors of the waves were aroused. For Thracian blasts dashed the ships one against the other; and they, violently struck by the beaks of other vessels through the whirlwind's rage, along with rain-lashed surge, disappeared under the whirling steerage of an evil shepherd 3 . But when the brilliant light of the sun arose, we behold the Aegaean deep blossoming with the corpses of Grecian men and wrecks of vessels. For us, indeed, and our vessel undamaged in her hull, some god stole us away or begged us off 4 seizing our helm. And Saviour Fortune took her seat, managing our vessel, so that we neither encountered the swell of waves at our anchorage, nor dashed on the rocky strand. And having escaped a watery grave, in a white-dawning day, not crediting our fortune, we beguiled in anxious thoughts the recent mishap of our host worn out, and evilly crushed in ruin. And now, if any of them is still breathing, they talk of us as perished,—why should they not?—we too fancy that they have met the same fate 1 . But be it as best it may. For Menelaus, therefore, expect that he will arrive first and above all; for if any ray of the sun knows that he lives and sees, through the plans of Jove that hath not yet willed to utterly destroy the race, there is some hope that he will come again to his home. Having heard thus much, know that thou hast heard the truth 2 .
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 488 focus
à d'étranges messages de feu, quitte à souffrir, déçu, quand changeront les choses ?
Il est bien du gouvernement d'une femme d'applaudir à ses vœux plus qu'à la réalité. Trop crédule en son désir la femme va très vite au delà des faits ; mais très vite aussi périssent les nouvelles qu'a proclamées sa voix.
que la peine est restée au-dessous du crime. Convaincu de rapt
et de vol 4 , il a vu lui échapper son butin, et il a entraîné sous la faux destructrice la maison paternelle et sa patrie entière : les Priamides ont deux fois payé leurs fautes.
dit.
Si l'éloge paraît orgueilleux, il est trop plein de vérité pour choquer sur des lèvres de noble femme.
fut l'issue.
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 488 focus
Whether theſe fires, that with ſucceſſive ſignals
555
Blaze thro’ the night, be true, or like a dream
Play with a ſweet deluſion on the ſoul,
Soon ſhall we know.
An herald from the ſhore
I ſee; branches of olive ſhade his brows.
560
That cloud of duſt, rais’d by his ſpeed, aſſures me
That neither ſpeechless, nor enkindling flames
Along the mountains, will he ſignify
His meſſage; but his tongue ſhall greet our ears
With words of joy: far from my ſoul the thought
565
Of other, than confirm these fav’ring ſignals.
Joy to thee, herald of the Argive hoſt f .
Thy words convince me; all my doubts are vaniſh’d:
But fcrupulous inquiry grows with age.
670
On Clytemneſtra and her houſe this charge,
Bleſſing e’en me with the rich joy, devolves.
This high boaſt, lady, ſanctified by truth,
Is not unseemly in thy princely rank.
It is not meet, with inauſpicious tongue l
730
Spreading ill tidings, to profane a day
Sacred to feſtal joy: the Gods require
Their pure rites undisturbed.
When with a brow
Witneſs of woe, the meſſenger relates
735
Unwelcome news, defeats, and ſlaughter’d armies,
The wound with general grief affects the ſtate;
And with particular and private ſorrow
Full many’ an houſe, for many that have fall’n
Victims to Mars, who to his bloody car
740
Delights to yoke his terrors, ſword and ſpear.
A pæan to the Furies wou’d become
The bearer of ſuch pond’rous heap of ills.
My tidings are of conqueſt and ſucceſs
Diffuſing joy: with these glad ſounds how mix
745
Diſtreſs, and ſpeak of ſtorms, and angry Gods?—
The pow’rs, before most hoſtile, now conſpir’d,
Fire and the ſea, in ruin reconcil’d:
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 488 focus
Presto sapremo se veraci furono
545
le fiaccole onde a noi venne la luce,
e i segnali di fiamma, e le vicende
di fuoco; oppur se ci deluse, come
sogno, la vampa che qui lieta giunse.
Veggo un araldo dalla spiaggia muovere,
550
di rami d'oleastro ombrato il viso.
L'annunzia a me la polvere, sorella
sitibonda, finitima del fango.
Egli non già senza favella, né
bruciando face di montana selva,
555
nunzio darà col fuoco e con la fiamma;
bensí parlando ci dirà... che il cuore
s' allegri altra notizia udir non voglio.
Fausta conferma aggiungasi ai segnacoli
fausti chi ad Argo fa diverso augurio,
560
del suo malo pensier colga mal frutto.
Salute, o araldo degli Achei guerrieri !
610
Le tue parole m' han convinto, sappilo:
vivo sempre nei vecchi è il desiderio
d'accertare gli eventi.
665
Entro la reggia,
a Clitennestra, piú che ad altri, deve
star questo a cuore. E insieme io gioirò.
Sui labbri a nobil femmina, tal vanto
705
congiunto a verità, turpe non sembra!
Clitennestra entra.
Macchiar con voce di funesti eventi
un fausto giorno non si deve: è dissono
a ciò l'onor dovuto ai Numi.
730
Quando
con volto esoso un messaggero reca
nefande ambasce di cadute schiere,
piaga comune al popol tutto, e Marte
da molte case spinge a branchi gli uomini
735
al sacrificio, con la doppia sferza
sanguinea coppia e duplice sciagura
chi di tai doglie giunge colmo, intoni
tale all' Erinni un lugubre peana.
Ma quando giunge ad annunziar che prosperi
740
furon gli eventi, e la città s' allegra,
a che dovrò mescer fortuna e guai,
e narrar che tempesta gli Achei colse,
non senza ira dei Numi?
A patto vennero,
745
nimicissimi in prima, il fuoco e l' acqua,
e provaron la lor fede, struggendo
le schiere degli Achei miseri.
A notte
con estuar di flutti il mal s'aderse:
750
venti da Troia l' una contro l'altra
spezzavano le navi.
Esse, cozzando
coi corni, a forza, tra furor di turbini
e di procelle, e strepito di pioggia,
755
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 488 focus
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 488 focus
den, wie im Gemetzel
heldenhaft er stritt,
für das Weib fallend eines andern.
490
Leise murrt man so,
450 Bitterkeit und Groll
schleicht sich wider die Atreiden ein.
weggeblasen wie der Wind.
vor allen, die da leben. Paris und sein Volk
kann keiner Tat sich rühmen, die sie nicht gebüßt.
„Schuldig des Raubs und der Entführung" hieß der
585
Spruch.
535 Der Raub ist ihnen abgejagt, das Vaterhaus,
das ganze Land in sein Verderben mit gestürzt:
Priams Geschlecht hat doppelt seine Schuld gezahlt.
zog Ungeziefer zeugend in die Kleider ein.
Und wollt' ich reden von dem Winter, wie der Schnee
des Ida ihn herabschickt, unerträglich, daß
615
die Vögel tot vom Himmel fallen, von dem Druck
565 der Schwüle, wenn das Meer in Mittagsruh' gebannt
daliegt und schlummert, ohne Wellen, ohne Wind —
was sollen diese Klagen? Alle Not ist aus.
Aus für die Toten, denn sie schlafen tief und fest
620
569 und sind für das Erwachen aller Sorgen quitt:
572 sie haben wahrlich sich zu freuen vollsten Grund.
Für uns, die aus dem Heer von Argos übrig sind,
wird überwogen alles Leid von dem Gewinn.
auf diese Freude, wenn sie uns auch mitbeglückt.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 488 focus
Soon shall we know whereof the bale-fires tell,
580
The beacons, kindled with transmitted flame;
Whether, as well I deem, their tale is true,
Or whether like some dream delusive came
The welcome blaze but to befool our soul.
For lo! I see a herald from the shore
585
Draw hither, shadowed with the olive-wreath—
And thirsty dust, twin-brother of the clay,
Speaks plain of travel far and truthful news—
No dumb surmise, nor tongue of flame in smoke,
Fitfully kindled from the mountain pyre;
590
But plainlier shall his voice say All is well,
Or—but away forebodings adverse now,
And on fair promise fair fulfilment come!
And whoso for the state prays otherwise,
Himself reap harvest of his ill desire!
595
Hail, herald of the Greeks, new-come from war.
Thy words o'erbear my doubt: for news of good,
690
The ear of age hath ever youth enow:
But those within and Clytemnestra's self
Would fain hear all; glad thou their ears and mine.
'Tis fairly said: thus speaks a noble dame,
725
Nor speaks amiss, when truth informs the boast.
[ Exit Clytemnestra.
Nay, ill it were to mar with sorrow's tale
The day of blissful news. The gods demand
Thanksgiving sundered from solicitude.
750
If one as herald came with rueful face
To say, The curse has fallen, and the host
Gone down to death; and one wide wound has reached
The city's heart, and out of many homes
Many are cast and consecrate to death,
755
Beneath the double scourge, that Ares loves,
The bloody pair, the fire and sword of doom—
If such sore burden weighed upon my tongue,
'Twere fit to speak such words as gladden fiends.
But—coming as he comes who bringeth news
760
Of safe return from toil, and issues fair,
To men rejoicing in a weal restored—
Dare I to dash good words with ill, and say
How the gods' anger smote the Greeks in storm?
For fire and sea, that erst held bitter feud,
765
Now swore conspiracy and pledged their faith,
Wasting the Argives worn with toil and war.
Night and great horror of the rising wave
Came o'er us, and the blasts that blow from Thrace
Clashed ship with ship, and some with plunging prow
770
Thro' scudding drifts of spray and raving storm
Vanished, as strays by some ill shepherd driven.
And when at length the sun rose bright, we saw
Th' Ægæan sea-field flecked with flowers of death,
Corpses of Grecian men and shattered hulls.
775
For us indeed, some god, as well I deem,
No human power, laid hand upon our helm,
Snatched us or prayed us from the powers of air,
And brought our bark thro' all, unharmed in hull:
And saving Fortune sat and steered us fair,
780
So that no surge should gulf us deep in brine, 2
Nor grind our keel upon a rocky shore.
So 'scaped we death that lurks beneath the sea,
But, under day's white light, mistrustful all
Of fortune's smile, we sat and brooded deep,
785
Shepherds forlorn of thoughts that wandered wild,
O'er this new woe; for smitten was our host
And lost as ashes scattered from the pyre.
Of whom if any draw his life-breath yet,
Be well assured, he deems of us as dead,
790
As we of him no other fate forebode.
But heaven save all! If Menelaus live,
He will not tarry but will surely come:
Therefore if anywhere the high sun's ray
Descries him upon earth, preserved by Zeus,
795
Who wills not yet to wipe his race away,
Hope still there is that homeward he may wend.
Enough—thou hast the truth unto the end.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 488 focus
Bald wird sich's kundthun, ob die nachtdurchstrahlenden
Leuchtwarten, ob der Flammensäule wechselnd Licht
465
Wahrheit verkündet, oder ob der frohe Strahl,
Nach Traumesart erscheinend, uns den Sinn berückt.
Schon naht ein Herold vom Gestade dort heran,
Delzweig' um Stirn und Schläfe; wirbelnd auch bezeugt
Des Kothes Zwillingsbruder mir, der durst'ge Staub,
470
Nicht als ein stummer Bote, nicht auf Bergen Glut
Entflammend bring' er Kunde nur durch Feuerrauch.
Nein, mehr enthüllend, mehrt er uns die Freude noch
Das Gegentheil zu sagen, bebt mein Mund zurück.
Zum Heile, das erschienen, komme neues Heil!
475
Wer andre Loose dieser Stadt zu wünschen wagt,
Der ärnte selbst die Früchte seines Frevelsinns!
(Ein Herold eilt herbei.)
Herold von Argos' Heere, Heil und Freude dir!
Besiegt von deiner Rede, zweifl' ich länger nicht.
Genau zu forschen, treibt es ja die Greise stets.
Das Haus und Klytämnestra muß dein Wort indeß
560
Am meisten kümmern, doch zugleich auch mich erfreu'n.
(Klytämnestra kommt zurück.)
Ein solcher Selbstruhm, lautrer Wahrheit Born entströmt,
Geziemt sich wohl aus eines edeln Weibes Mund.
(Klytämnestra geht ab.)
Man soll mit Trauerkunde nicht den frohen Tag
Entweihen: Fluch von Göttern ist der Lohn dafür.
Denn wenn ein Bote grauses Leid heimbringt der Stadt,
Mit düsterm Antlig meldend vom gefall'nen Heer,
Von Einer Wunde, welche traf das ganze Volk,
615
Und vielen Wunden, da der Männer manche dort
Aus manchem Haus des Ares Zwillingsgeißel trieb,
Zweischneidig Unheil, blutbeladnes Mörderpaar, -
Ja wenn mit solchen Leides Last ein Bote kommt,
Dem ziemt es, anzustimmen Eumenidensang.
620
Doch wer, ein Freudenbote segensreicher That,
Zur Stadt zurückkehrt, die sich hohen Glückes freut -
Wie meng' ich Trüb und Heitres, wenn ich schildern soll
Den Sturm, den Argos' Volke Götterzorn gesandt?
Denn sie, die grimmsten Feinde sonst, verschwuren sich,
625
Meerflut und Feuer, und bewährten ihren Bund,
Graunvoll vertilgend Argos' unglückselig Heer.
Bei Nacht in Sturm aufwogend drang die Noth heran.
Denn Bark' an Barke schleudert' allzermalmender
Orkan aus Thrake; sie, von Sturmes Wuth gepeitscht,
630
Von wilder Wetter Ungestüm und Regensturz,
Verschwanden spurlos in der treibenden Winde Tanz.
Doch als der Sonne helles Licht ausstrahlt' im Glanz,
Da seh'n wir ringsum Hellas' Meer von Leichen blüh'n
Achäischer Männer und zerschellter Schiffe Wrack.
635
Uns aber sammt des Schiffes unversehrtem Kiel
Entriß dem Abgrund offen oder ingeheim
Ein Gott, das Ruder fassend, nicht ein Sterblicher.
Als Retterin saß Tyche gnadenreich am Bord,
Daß uns im Port der Wogen wildentbrannte Wuth
640
Nicht hemmte, noch an's Felsenuser strandend warf.
Nachdem wir so der Wellen Todesnacht entfloh'n,
Vertrau'n wir auch am hellen Tag dem Glücke nicht,
Im Herzen tief bewegend all das neue Leid
Des schwerbedrängten, jammervoll zerstäubten Heers.
645
Und wenn von ihnen Einer noch im Lichte lebt,
So nennt er uns als Todte: könnt' es anders sein?
Wir aber wähnen, ihnen sei's also gescheh'n.
O wend' es sich zum Besten! Doch Menelaos kommt,
Vertraue fest, zuvörderst und vor Allen heim.
650
Denn wenn ein Strahl der Sonne niederblickt auf ihn,
Ihn leben sieht und walten, nach Kronions Rath,
Der auszutilgen sein Geschlecht noch immer säumt,
So bleibt ja Hoffnung, daß er wiederkehrt dereinst.
Dies hörend wisse, daß du Wahrheit nur gehört.
655
(Geht ab.)

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-313

ᾔσθ' Libri
εἰσῆλθ' ἀνάριστος
, nisi quod
εἰσῆλθ'
, superscripto
ες
, Flor. Fuere qui ad puerile traiectionis auxilium confugerent, quos notavi Opusc. III. p. 105. Blomfieldius ex margine Askewiana recepit
εἰσῆλθ'
, in quo nihil est quod quis reprehendat, modo appareret unde
εἰσῆλθ'
in libros venisset. Apparet vero, si, cuius illud interpretatio est,
ᾔσθ'
scribitur. Non recordabatur huius loci vir egregius, cuius huius quoque formae investigationem debemus, P. Elmsleius in censura meae Euripidis Supplicum editionis ad v. 752. in Diario classico part. XVII. p. 51. seq. ubi Platoni in Euthyphr. p. 4. Β. reddendum monuit
ἐπεξῇσθα
. Vulgo ibi
ἐπεξίησθα
, codices fere
ἐπεξήεισθα
, ut
διῇσθα
in Timaeo p. 26. C. quod
διῄεισθα
scribendum esse videtur.
489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-314

καὶ παιώνιος
καὶ παγώνιος
Flor.
κἀπαγώνιος
Farn. Vict.
Κἀπαγώνιος
Auratus et Heathius putabant
καὶ ἐπαγώνιος
esse. Spanhemius ad Aristophanis Plutum v. 1161.
κἀναγώνιος
legi malebat. Dii
ἀγώνιοι
vel
ἐναγώνιοι
proprie sunt gubernatores certaminum, ut Mercurius apud Aristophanem: qui quoniam ideo potissimum invocantur, ut victoriam praebeant, Latine victores dici possunt. Sophocles Trach. v. 26.
τέλος δ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς
. Plato de leg. VI. p. 783. Α.
ἃ δὴ δεῖ τρία νοσήματα τρέποντα εἰς τὸ βέλτιστον παρὰ τὸ λεγόμενον ἥδιστον τρισὶ μὲν τοῖς μεγίστοις πειρᾶσθαι κατέχειν, φόβῳ καὶ νόμῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ· προςχρωμένους μέντοι Μούσαις τε καὶ ἀγωνίοισι θεοῖς, σβεννύντων τὴν αὔξην τε καὶ ἐπιρροήν
. Sed quid ista significatio ad hunc Aeschyli locum, in quo neque ut tribuat victoriam invocatur Apollo, neque ob tributam gratiae aguntur? Scholiastes
ἀπαγώνιος
intellexit, quod interpretatur
ἀπόμαχος
. Id si cum Blomfieldio probamus, hoc dicit praeco, nunc servator adesto et liberator a belli certaminibus. Verum in cod. Flor. scriptura
καὶ παγώνιος
nihil inesse videtur aliud quam quod Dobraeus Adv. II. p. 24. invenit,
καὶ παιώνιος
. In eandem emendationem incidit H. L. Ahrens. Qui proximo versu dicuntur
ἀγώνιοι θεοί
, illi sunt qui dederunt victoriam. Neque enim
ἀγοραίους
recte quis intellexerit, quos
ἀγωνίους
vocatos ab Aeschylo esse scholiastes Venetus ad Il. XXIV. 1. et Eustathius p. 1335, 58. tradunt, quorum adnotatio pertinere videtur ad Suppl. v. 175. 229.
490

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-315

NA
Φίλον κήρυκα
dicit
ἐσθλὰ κηρυκεύσαντα
, ut in Suppl. ν. 208.
ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω
.
493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-316

NA Sui id Aeschylus aevi more, non antiquo illo Homeri fecit, ut heroes praeco invocet.
494

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἀντήλιον De hac vocabuli forma,
ἀντήλιος
, v. Lob. ad Αi. p. 356.
497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-318

εἴ που Libri
ἤπου
, cui in Farn. adscripta glossa
ὄντως, ἴσως
. Excerpta Aurati
εἴ που πάλαι, ἢ δώμασι ἢ φαιδροῖς ἰδόντες
. Hinc Stanleius
εἴ που
sumpsit, quod recentiores editores receperunt. πάλαι In Flor. in
πάλαι
priori vocali
υ
superscriptum est. τοῖσιν ὄμμασιν
τοῖσιν ὄμμασιν
Farn.
498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-319

δέξαισθε
δέξασθε
Flor. Vict.
δέξαισθε
, cum gl.
ἄν
, Farn.
499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-320

ἡμῖν
ὑμῖν
Farn. Vict.
ἡμῖν
Flor.
500

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-321

δικηφόρῳ Praestat fortasse
τῇ δικηφόρῳ
. Aeschylus, ut opinor (v. de Niobe Opusc. III. p. 53.)
μῶρε, μῶρε, μὴ θεῶν κίνει φρένας, δείσασ' ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη,
apud Aristophanem Av. v. 1240. et ibidem apud scholiastam Sophocles
χρυσῇ μακέλλῃ Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ
.
503

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-322

NA Quod Salzmannus, qui a. 1822. Berolini Observationes in Agamemnonem edidit, existimabat, versum hunc ex Persis illatum esse, in quibus v. 813. legitur
βωμοὶ δ᾽ ἄΐστοι, δαιμόνων θ' ἱδρύματα,
etsi non inepte coniectum est, quoniam optime cohaerent
τῇ κατείργασται πέδον καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός
, tamen non eam habet veri similitudinem, ut sine librorum fide delendus esse versus videatur.
505

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-323

τοιῷδε Ex Flor. adnotatum habeo
τοιῷδε Τροίαν
.
507

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-324

ὀφλών Libri
ὄφλων
. Emendavit Blomfieldius.
512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-325

ῥύσιον Stanleium, qui utramque significationem
ῥυσίου
, et pretium redemptionis et pignus, hic aptam esse censet, non magis quam Schützium, qui praedam interpretatus est, intelligere me fateor. Molestiam fecit haec vox etiam aliis in locis Piersono ad Moer. p. 337. et Brunckio ad Oed. Col. v. 858. Hesychius
ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια, λύτρα, λεηλασία
. Etym. M. p. 706, 41.
ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια “ῥύσι' ἐλαυνόμενος” Ιλιάδος λ. (ν. 673.) ἀντὶ τοῦ ἐνέχυρα, τὰ ἀντὶ τινῶν ἑλκόμενα, ἅπερ ἀντὶ τῶν ἡρπασμένων ἁρπάζονται. λέγεται ῥύσια καὶ τὰ ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐτυχίας εὐχαριστήρια, παρὰ τὸ ῥύεσθαι, ὡς παρὰ Διονυσίῳ τῷ περιηγήτῃ (ν. 527.) “ῥύσια δ' Ἀπόλλωνι χοροὺς ἀνάγουσιν ἅπασαι.”
Eadem fere Eustathius ad Hom. p. 877, 35. et Favorinus. Conferri cum his potest scholiastes ad Il. XI. 673. et Suidas. Photius
ῥύσια, ἐνέχυρα· καὶ ῥυσιάζεσθαι, τὸ ἐνεχυριάζειν
. Zonaras p. 1622.
ῥύσια, λύτρα, ἐλευθερίας ἐνέχυρα
. Prae ceteris digna memoratu Eustathii adnotatio est ad Dionysii versum:
ὅτι αἱ Κυκλάδες ... χοροὺς ἀνάγουσι τῷ Ἀπόλλωνι, οὓς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν Ἰλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δὲ ποτὲ καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται. ὁ μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν εἴληφεν, ἅπερ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα
. Non satis explicate haec a grammaticis sunt tradita. Ρύσιον, ab
ῥύεσθαι
factum, proprie significat rem ademptam, quae vi vindicanda est atque ita salva praestanda. Ita Aeschylus in Suppl. v. 397.
καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.
Et v. 699.
ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες.
Sic apud Sophoclem Oed. Col. v. 858. Creon Oedipum una cum filiabus abstrahens dicit
καὶ μεῖζον ἆρα ῥύσιον πόλει τάχα θήσεις; ἐφάψομαι γὰρ οὐ ταύταιν μόναιν.
Eo modo etiam in Agamemnonis versu Helena a Paride rapta, a Graecis vindicata,
ῥύσιον
vocatur. Secunda significatio est pignoris, quod pro ea re, quae adempta est, capitur. Ita in Il. XI. 673.
ῥύσι' ἐλαυνόμενος
. Hinc tertius nascitur significatus, qui est satis dationis sive vindictae, quum pignus, si res ipsa restitui non potest, ad satis faciendum laeso adhibetur. Ita Sophocles in Phil. v. 959.
φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας.
Alia est quarta vocabuli potestas, ex primo deducta significatu, quo liberatio rei ex aliena potestate atque in integrum restitutio indicatur. Sic Io quum Iovis contactu Epapho gravida facta formam humanam recuperasset, eam formae restitutionem
ῥύσια
dixit Aeschylus in Suppl. v. 300.
Ἔπαφος, ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος.
Hinc denique quintus prodiit usus, quo quidquid pro salute fit intelligitur, eoque modo accipiendum hoc vocabulum est apud Dionysium periegetam.
513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-326

αὐτόχθον' Porsonus ut suspectum notavit
αὐτόχθονον
. Parum circumspecte Blomfieldius,
αὐτοχθόνοις
apud Lycophronem v. 714. male in quibusdam libris pro
αὐτοκτόνοις
legi observans, quum
αὐτόχθον' ὃν
edidit, duplici vitio auxit Aeschylum, altero languidissime inserti pronominis, altero vocis consulto a poeta declinatae. Nam
αὐτόχθων
quum significet eum qui ipsa in terra natus est, alia forma opus esse videbat poeta, si dicendus esset qui ipsa cum terra sua aliquid pateretur. Vidit hoc etiam Scholefieldius. Formam autem vocabuli defendit Lobeckius Paralip. p. 202. ἤρισεν Ad
ἤρισεν
in Flor. ab alia manu supra adscriptum
ἐθρίσει
. Scholiastes
ἔθρισεν, ἐθέρισεν, ἔκειρε. κοινῶς δὲ ἔθριξεν, ἀφεῖλεν, ἀφ' οὗ καὶ ἡ θρίξ. καὶ Εὐριπίδης (Or. v. 128.) “ἴδετε παρ' ἄκρας ὡς ἀπέθριξε τρίχας.”
514

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἁμαρτίαιν Libri
ἁμαρτία
, quod genuinum visum est Abreschio, quoniam etiam in Persis v.678. inveniatur. Et videatur fortasse
ἁμάρτημα, ἁμαρτία, ἁμάρτιον
eadem comparatione dictum esse ut
ἀμπλάκημα, ἀμπλακία, ἀμπλάκιον
, quo postremo usus est Pindarus Pyth. XI. 41. Sed Persarum versus a me et Blomfieldio emendatus est: hic quum aptissimus sit dualis, scribendum est
ἁμαρτίαιν
. Intelligit praeco peccata, quae modo dixerat,
ἁρπαγήν
et
κλοπήν
. Auctor fuit Aeschylo Homerus, quum aliis locis, tum Il. XIII. 626. ubi Menelaus de Troianis
οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ.
Id uberius narratum fuisse in carminibus Cypriis ex Proclo coniici potest. Non dixit autem Aeschylus
διπλῆν
, quia id ambiguum fuisset, utrum duae duorum peccatorum poenae, an magnitudine duplae essent intelligendae.
Ἁμαρτία
autem
τίνειν
, ut
ἀδικίας
apud Euripidem in Ione v. 447.
515

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-328

NA Quae chorus in hac
ὀλοιμωγῇ
loquitur, in libris tributa sunt Clytemnestrae. Animadvertit errorem Heathius. In his verbis
κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἀπὸ στρατοῦ
notanda est attractio, qua duae locutiones in unam confusae sunt,
κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἐν στρατῷ
et
κήρυξ ἀπὸ στρατοῦ
. V. ad Soph. Εl. ν. 135.
516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-329

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ' οὐκ ἀντερῶ. Farn. Vict. et scholiastes ad v. 528.
χαίρω. τεθνᾶναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς
. In Flor.
ἔτ'
omissum est.
Τεθνάναι
mediam syllabam et analogiae lege et usu correptam habet. Aristophanes Ran. ν. 1012.
τί παθεῖν φήσεις ἄξιος εἶναι; τεθνάναι· μὴ τοῦτον ἐρώτα,
Quamquam ibi scholiastes, ut de inusitata re,
βραχυκαταληκτεῖ δὲ ἐνταῦθα
. Legebatur quidem apud Theognidem v. 181.
τεθνᾶναι, φίλε Κύρνε, πενιχρῷ βέλτερον ἀνδρί,
sed quod vel sine codice reponi debebat reponendumque viderat Davisius ad Cic. Tusc. disp. I. 8.
τεθνάμεναι
, ex antiquissimo libro restitutum est. Simillimum est
βεβάναι
apud Euripidem Heracl. v. 610.
οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἀεὶ βεβάναι δόμον εὐτυχία.
Non sum nescius memorare grammaticos
τεθνᾶναι
. Thomas M. p. 355. ed. Ritsch.
ἀπὸ τοῦ θανῶ μέλλοντος ἕτερον ῥῆμα παράγωγον θανέω θανῶ, καὶ θνῶ κατὰ συγκοπήν, ἐξ οὗ θνήσω, τέθνηκα, τέθνημαι, ἐτέθνην, τεθνείς, τεθνείην καὶ τροπῇ Δωρικῇ τοῦ ε εἰς ἃ τεθναίην. ἀπὸ δὲ τοῦ ἐτέθνην, ἐτέθνης, ἐτέθνη, τεθνῆναι, καὶ Δωρικῶς τεθνάκαι
(id quidem videtur
τεθνάναι
scribendum fuisse, sed tamen
τεθνάναι
legitur etiam apud Favorinum, qui eadem habet in v.
θανέω
).
εἰσὶ δὲ οἳ λέγουσι ταῦτα καὶ οὕτως· ἀπὸ τοῦ θανέω θανῶ καὶ θνῶ, θνῆμι, ὁ δεύτερος αόριστος ἔθνην, ἡ μετοχὴ ὁ θνάς, καὶ κατὰ ἀναδίπλωσιν τεθνάς, τεθνάντος, τεθνάναι, καὶ τεθναίην τὸ εὐκτικόν.
Non dissimilia leguntur apud Favorinum in v.
θνήσκω
et
τεθνάναι
et in Hortis Adonidis p. 159. aversa sive ed. Dind. p. 417, 4. tum in Appendice Etymologici Gudiani p. 637, 4. Sed magna in his opinionum perversitas est, quum aoristum
ἔθνην
vel etiam
ἐτέθνην
assumpserunt. Diversissima miscuit is qui Draconis Stratonicensis nomen mentitur p. 39, 12. qui quum ostendisset infinitivos praesentis verborum in
μι
exeuntium brevi penultima, aoristorum autem longa esse, sic pergit,
καὶ τῆς μὲν πέμπτης τὸ σημᾶναι καὶ τὸ ὑφᾶναι καὶ τεθνῆναι καὶ διαδρᾶναι καὶ φῦναι, ὡς μαρτυρεῖ τὸ θεῖναι καὶ δοῦναι. καὶ ταῦτα γὰρ ἀορίστου ὄντα ἐμφανέστατα μακρὰν ἔχει
. Nec fidem habeo isti homini p. 108, 24. dicenti
τὰ δὲ εἰς αναι, ὡς τὸ τεθνάναι, ἐσθ᾽ ὅτε ὑπὸ ποιητῶν Ἀττικῶν ἐκτείνει το α
. Magis etiam mira traduntur in Hortis Adonidis p. 186.
τεθνάναι κανόνισον· ἔστι ῥῆμα πρωτότυπον θείνω τὸ τύπτω, ὁ μέλλων θενῶ, καὶ κατὰ μετάθεσιν τοῦ ν θνέω θνῶ· μεταποιεῖται γὰρ εἰς περισπωμένην σημασίαν ὁ μέλλων, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ· οὗ ὁ μέλλων θνήσω, ἀφ' οὗ ἀνῆσις. ὥσπερ γὰρ ἀπὸ τοῦ θεῶ θα τίθημι, οὕτω καὶ ἀπὸ θνέω θνῶ τέθνημι, ὁ μέλλων θνήσω, ὡς στήσω. ὁ παρακείμενος τέθνακα, ὡς ἕστακα. τὸ ἀπαρέμφατον τεθνακέναι καὶ κατὰ μετάθεσιν τεθνάναι. διὸ καὶ περισπᾶται. τὸ γὰρ α καὶ ε εἰς α μακρόν κιρνᾶται, πᾶσα φύσει μακρὰ πρὸ βραχείας ληκτικῆς ἐν ἑνὶ μέρει λόγου οὖσα καὶ ἐφ' ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν τόνον περισπᾶται· ἐπεὶ τὸ ἐν τοῖς ἀπαρεμφάτοις δίφθογγον βραχύ ἐστιν. οὕτω δὲ γίνεται καὶ τὸ ἑστᾶναι οὐ κατὰ συγκοπὴν τῆς κε συλλαβῆς ἀπὸ τοῦ ἑστακέναι, οὐ γὰρ ἐφίησι
(legitur
ἀφίησι
)
τὸ τεθνεώς καὶ ἑστώς· ὀξύνεται δὲ μόνον τὸ ἑστώς καὶ τεθνεώς· οὐκ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, ἀλλ' ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ἡ κρᾶσις ἐγένετο· τὰ μὲν γὰρ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, οἷον Πηλέϊ Πηλεῖ· τὰ δὲ ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ὀξύνονται, ἑσταώς ἑστώς, βεβαώς βεβώς, τεθνεώς τεθνώς· τὰ δὲ ἐκ δύο βαρειῶν πάλιν βαρύνονται
(sic pro
βραχειῶν
et
βραχύνονται
scribendum),
οἷον Δημοσθένεϊ Δημοσθένει, ποίεε ποίει. τὸ δὲ ἑστᾶναι καὶ τεθνᾶναι οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν. εἴποι γὰρ ἄν τις ὅτι καὶ ἐκεῖνα ἐκ βαρείας
(legitur
βραχείας
)
καὶ ὀξείας συνεκράθησαν, καὶ ὤφειλον πάλιν ὀξύνεσθαι· ἀλλ' ἐπειδὴ ἡ παραλήγουσα φύσει μακρὰ ἐγένετο, ἡ δὲ λήγουσα βραχεῖα ἐστι, νικᾷ μᾶλλον περισπᾶσθαι κατὰ τὸν κάνονα τὸν λέγοντα, πᾶσα φύσει μακρὰ ποὺ βραχείας ληκτικῆς, ὡς ἔμαθες. ἀλλ᾽ οὕτω μὲν τὸ τεθνάναι κανονίζεται δευτέρας ὂν συζυγίας τῶν εἰς μι, ὡς εἴπομεν
. Apertum est commenta haec esse recentiorum grammaticorum, qui quod
τεθνάναι
et
ἑστάναι
ut vulgus male pronuntiarent, syllabam putabant longam esse. Quo magis miror quod Buttmannus in Gramm. vol. II. p. 14. in similem ut grammatici, quos non consuluit, sententiam incidit, Göttlingius autem in Doctrina accentus edita a. 1835. p. 93. poetis productionem concessit. Aeschylum ut
τεθνᾶναι
dixisse credam non adducor. Potest scripsisse videri
χαίρω τε, τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀστερῶ θεοῖς.
Rectius tamen, adhibita codicis Florentini scriptura transpositisque verbis, scribetur
χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἀντερῶ.
Veri enim simile est Triclinium, cui
τεθνᾶναι
videretur dici debere, haec mutavisse. Ad sententiam apte comparavit Butlerus Od. VII. 224.
ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
517

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἐκδακρύειν
ἐνδακρύειν
Flor. Vict.
ἐκδακρύειν
Farn. quod non notavit Elmsleius. Id recepi. Euripides Or. v. 1122.
ὥςτ' ἐκδακρῦσαί γ', ἔνδοθεν κεχαρμένη.
Phoen. v. 1353.
ὥςτ᾽ ἐκδακρῦσαί γ', εἰ φρονοῦντ᾽ ἐτύγχανον.
In Orestis versu aliquot libri
ἐνδακρῦσαι
.
519

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἴστε
ἴστε
Flor.
ἦτε
Farn. Vict. Signum interrogandi praeter necessitatem huic versui apposuit Stanleius. Hinc Th. Bergkius in Diurnis antiq. a. 1835. p. 958.
ᾖστε
, afferens Sophoclis fr. 317. et alia. Vereor ne Bergkium rariorum formarum amor ab recta via abduxerit. Nam quis malit dicere suavis ergo huius morbi sciebatis vos compotes esse, quam eratis compotes? Mihi
ἦτε
a Triclinio profectum, vera autem scriptura esse videtur codicis Florentini, ut hoc dicat, scite vos compotes esse huius suavis morbi.
520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-332

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου. Libri
πῶς δὴ διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου;
Emendavit interpunctionem Schützius. Sic in Suppl. v. 276.
διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον.
Alia quaedam de multis v. apud Erfurdtium ad Soph. Oed. R. v. 1517.
521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-333

εὐπετῶς Libri
πεπλεγμένος
. Rectissime Tyrwhittus et Schützius
εὐπετῶς
. Non enim quomodo praeco intelligere superiora chori verba debeat dicendum est, sed quid sit cur exercitus prae gaudio lacrimari possit.
522

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-334

ἐκ φρενός με ἀναστένειν Libri
ἐκ φρενὸς ἀναστένειν
. Scaliger et Schützius
μ'
inseruerunt.
Ἐς
pro
ἐκ
de effectu dictum tetigi ad Soph. Ant. v. 292. Adde Eur. Andr. v. 588. Iph. T. v. 293. Vide etiam mox v. 528.
524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-335

στύγος στρατῷ Libri
στύγος στρατῷ
. Quod quum aperte non conveniat huic loco, Auratus
στρατοῦ
coniiciebat, quo nihil proficimus. Schützius, eiecto
στρατῷ
, legendum putabat
πολὺ στύγος
; Iacobsius in Animadv. ad Eurip. p. 195. non ineleganter
στρατῷ
in
φρούριον
mutandum esse censebat. Wellauerus
στρατῷ
interpretandum existimavit populo, ut in Soph. El. v. 739. Et sic ipse Aeschylus in Eum. v. 558. 678. 876. Vereor tamen ne id hic non satis aptum sit, ubi
στρατός
, ut modo v. 523. a civibus distinguitur. Confidenter posui
στύγος στρατῷ
, quod legitur infra v. 1267. et Choeph. v. 70. Aliud agenti librario ex v. 523. in mente haeserat
στρατός
. In eandem emendationem incidit Emperius in Diurn. antiq. a. 1835. p. 627.
525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-336

κοιράνων
τυράννων
Flor. Vict.
κοιράνων
Canterus, et habet id Farn. καὶ πῶς; Continuabatur
καὶ πῶς
cum sequentibus verbis. Non bene Klausenius
καί πως
. Stanleius recte signum interrogandi poni voluit post
καὶ πῶς
. Secuti sunt Schützius et Scholefieldius; non secuti Porsonus, Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus. Et tamen ineptum est quaeri quomodo absente rege aliquem timuerit civitas, quum magis, si praesente timeat, mirandum videatur: nisi putarunt ipsum regem esse qui timeretur. At id iterum ineptum est, quia sic laudari videretur conditio populi nulli parentis imperio.
Καὶ πῶς
mirandi significatum habet: v. infra v. 1269. Choeph. v. 526. 763.
527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-337

νῦν Libri et scholiastes
τοῦ νῦν
. Emendavit primus Scaliger. τὸν σὸν
τὸν σὸν
error Vict.
528

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-338

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν Libri
τὰ μέν τις εὖ λέξειεν
. Porsonus, ut Blomfieldius refert,
ἂν
reponi voluerat in praecedente versu, hoc modo,
ταῦτα δ᾽ ἂν πολλῷ χρόνῳ
. Sed postea edidit, ut Auratum secuti alii,
τὰ μέν τις ἂν λέξειεν
, quod non dubium videtur quin verum sit. Pro
ταῦτα
Auratus coniiciebat
τἄλλα
.
530

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-339

δυσαυλίας Primus post
δυσαυλίας
distinxit Stanleius.
533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-340

κακοστρώτους
κακοστρώτους
Flor. Vict.
κακοστρώτους
Canterus, et sic Farn.
Παρὰ τὰς
Aeschylus non dixit, ut scholiastes interpretatur,
παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν
, sed, ut Schutzius vidit, raras ad terram appellandi opportunitates. Nam quae sequuntur, hic de profectione classis ad Troiam, diu in Aulide retentae, sermonem esse docent.
σπαρνὰς
ex Euripidis Troad. v. 396. affert Antiatticista Bekkeri p. 99, 4. ubi Euripidis libri
ξένας
habent.
534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-341

οὐ κλαίοντες Libri
οὐ λαχόντες
. Quod Wellauerus verbis quae intelligi nequeunt interpretatus est,
qua parte diei non suspiravimus, quum illa nobis non acciderint?
Id esse voluit
nulla parte diei illa nobis non acciderunt
. Tum vero vertere debebat
qua parte diei non gementes, non sortiti illa eramus?
At id facilius, si quidem, ferri posset, si hoc ordine verba posita essent,
τί δ᾽ οὐ λαχόντες, οὐ στένοντες
. Optime Stanleius
οὐ κλαίοντες
. Aptissimum est enim verbum simile ut
στένοντες
, et id necessario praesentis: quare qui
οὐ καμόντες
coniecit Pauwius,
οὐ κάμνοντες
debebat. Schützius edidit facillima sane mutatione
οὗ λαχόντες
, quae a me ad Vigerum p. 770. non est recte explicata, quum
οὗ
ibi esse volebam, quod dici hic
ὅπου
debebat. Si ita scripsit Aeschylus,
οὗ
non ad
μέρος
referendum est: nam
λαγχάνειν
cum genitivo iunctum significat compotem fieri eius quod quis optat: sed pertinet ad
ἤματος
, nulla parte diei, qui nobis obtigisset, non gemebamus. Dubitari tamen potest an scripserit
τί δ᾽ οὐ στένοντες, εὖ λαχόντες, ἤματος μέρος;
qua parte diei, si bene cecidisset, non gementes? Sed tantopere se commendat
οὐ κλαίοντες
, ut omnium videatur esse veri simillimum. Apodosis deest, quae referatur ad
εἰ λέγοιμι
, ut in sermone familiari: i. e. vix finem invenirem.
535

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-342

τὰ δ' αὖ Interpungebatur virgula post
πρός
, credo quod
τά
pro
ἃ
acceptum erat. Mutavi eam interpunctionem: nam
τὰ δέ
, ut saepe, alia significat,
καί
autem iungendum cum
πλέον
.
536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-343

χέρσῳ At hic tantum legitur et non recte
ἐπὶ χέρσου
in chori carmine Choeph. v. 618. Nusquam ita Sophocles, neque Euripides. Et
χέρσον
ipse Aeschylus in Sept. c. Theb. v. 260. Itaque probanda videtur sententia Dindorfii, scribendum esse
χέρσῳ
.
537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-344

λειμώνιαι Pearsonus, Heathius aliique, quos secutus est Blomfieldius,
δὲ
pro
γὰρ
posuere: quos bene refutavit Wellauerus. Nam qui praecedit versus, parenthesis est. Deinde
λειμώνιαι
, cum accentu in penultima, Flor. Vict.
λειμώνιοι
Farn. Schützii coniecturam,
λειμῶνά τ'
, recepit Blomfieldius. Non inepte animadvertit Wellauerus, quibus
δρόσοι λειμώνιοι
a caelo stillantes offensui sint, eodem iure offendi debuisse verbo
καταψεκάζειν
, quod proprie non cadat in humorem prati. Neque perversa est oratio, si sic verba intelliguntur,
οὐρανοῦ δρόσοι καὶ ἀπὸ γῆς δρόσοι λειμώνιαι
. Sed tamen accentus in codice Flor. monet ut potius cum Schützio credamus
λειμῶνά τ'
scriptum fuisse, quod quum esset in
λειμώνιαι
mutatum, correxit accentum Triclinius.
538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-345

κατεψέκαζον Dindorfius
κατεψεκάζειν
scripsit ex Atticistarum sententia. V. Blomf. ad v. 1512.
539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-346

τρίχα Fuerunt qui
τρίχα
de vestibus dictum putarent. Simplicius est capillos ipsorum intelligere Graecorum, sicut in Aiace Sophoclis scriptum v. 1207,
κείμαι δ᾽ ἀμέριμνος οὕτως ἀεὶ πυκιναῖς δρόσοις τεγγόμενος κόμας, λυγρᾶς μνήματα Τροίας
. τιθέντες Masculinum
τιθέντες
ut defenderet, aliena attulit Wellauerus. Perplexe loquitur G. Bernhardy in Synt. p. 429. Indulserunt talia sibi poetae vel metri vel suavioris soni caussa. Nisi hic
σύμβολον
animo poetae est obversatum.
540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-347

λέγοι
λέγει
Farn.
541

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-348

μεσημβριναῖς κοίταις Pessime Abreschius, quem sequitur Blomfieldius,
μεσημβρινὰς κοίτας
de meridiana quiete Graecorum intellexit. Ventorum intermissiones meridianas dici vidit Stanleius.
543

546-547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-349

τοῖς μὲν τεθνηκόσιν τὸ μήποτ' αὖθις ἀναστῆναι μέλειν παροίχεται. Sententia propter brevitatem paullo obscurior. Hoc dicit, praeterierunt illa mortuis, ut non amplius querantur, et, ne si daretur quidem, in vitam redire velint. Bene defendit hoc adversus Blomfieldium, qui
τὸ μηδὲ μέλειν παροίχεται
construendum putabat, Elberlingius in Observationibus in locos quosdam Agamemnonis. αὖθις Non opus est ut cum Aurato
αὐτοῖς
pro
αὖθις
scribatur.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἐν ψήφῳ λέγω
Ἐν ψήφῳ λέγειν
est enumerare, Rhesi scriptor v. 309.
στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾽ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.
548

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-351

ἀλγεῖν
Ἀλγεῖν
cum genitivo constructum ut in Euripidis Hec. v. 1256.
ἀλγεῖς; τί δ᾽ ἡμᾶς παιδὸς οὐκ ἀλγεῖν δοκεῖς;
παλίγκοτον De vocabulo
παλίγκοτος
copiose disseruit Elberlingius.
549

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-352

συμφοραῖς Libri
συμφοραῖς
. Mirum est Blomfieldio
ξυμφοράς
scribendum videri, qui in Monkii adnotationibus ad Eur. Hipp. v. 112. ubi accusativos restituendos censet etiam apud Diphilum Athenaei IV. p. 157. A.
οὗτος ἱερὸς ἀνθίας, ὃς πολλὰ χαίρειν ταῖς κίχλαις ἤδη λέγει,
attulerit Rufini verba in Anthol. VII. 136.
Ρουφίνος τῇ μῇ γλυκερωτάτῃ ἐλπίδι πολλὰ χαίρειν.
Ut haec re eodem redeant, at dicendi modo differunt, mala valere iubenda censeo, et malis aequum censeo valeatis dicere. Non intellexit poetam scholiastes, cuius haec est adnotatio,
ἐπὶ τῇ ἀποβολῇ τῶν ἀπολλυμένων δεῖ τὸν ζῶντα ἀλγεῖν, καὶ πάλιν ἐπὶ ταῖς εὐποτμίαις χαίρειν.
550

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-353

ποτωμένοις Blomfieldius quum
ποτώμενοι
legendum putabat, non attendit ad id quod hoc loco dicendum erat. Non gloriae pars est quod mare terramque superarunt, sed felix sors eorum qui non ceciderunt in bello. Itaque nos, inquit, qui per mare per terras incolumes reversi sumus, gloriari aequum est quod tandem capta urbe diis spolia suspendimus. Lachmanno tamen hic versus ante praecedentem collocandus esse videtur, ut coniungantur haec,
νικῶσι ποτωμένοις
.
554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-354

Τροίαν
Τροίᾳ
Flor. Vict. Porsonus
Τροίαν
restituit, et sic Farn.
555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-355

θεῶν Male Valckenarius ad Phoen. v. 88.
θεοῖς
scribi volebat. Aptius est dici quibus dedicentur spolia, quam quorum templis affigantur. Cohaerent autem
θεοῖς τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα
.
556

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-356

ἀρχαῖον Porsoni coniecturam,
Ἀργείοις
, non debebat recipere Blomfieldius.
Ἀρχαῖος
enim ad ea quoque transfertur, quae diuturna sunt atque inviolata manent, sive sancta velis dicere. Sic Sophocles Oed. C. v. 1632.
πίστιν ἀρχαίαν
fidem dixit quae firma maneat, olim antiqua futura. Petro Campero ad Euripidis Electram p. 183. praeco se quasi inter posteros sistere visus est. Non dixisset id, si attendisset ad illa,
ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει
.
557

558-560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-357

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ' ἐκπράξασα. Interpungebatur
τοιαῦτα χρὴ κλύοντας, εὐλογεῖν πόλιν, καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ᾽ ἐκπράξασα
, quasi haec esset sententia, haec vos audientes et urbem et duces laudare oportet. At sic non recte
πόλιν
poeta dixisset, quum deberet
στρατόν
. Iungenda sunt
κλύοντας πόλιν
, i. e.
κλύουσαν τὴν πόλιν χρὴ εὐλογεῖν καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ τὸν Δία
. Quae quum sic dicenda essent, usitata familiari sermoni negligentia, quam consectatur poeta in humilioribus conditionis hominibus, mutata constructione dixit
καὶ χάρις τιμήσεται Διός
.

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-358

τάδ' Editiones quaedam recentiores
τόδ'
. Sed Flor. Farn. Vict.
τάδ'
.
560

563-564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-359

NA Hoc dicit, singula accuratius exquirere maxime Clytaemnestram decet, eamque me simul ditare his, i. e. me participem fieri sinere narrationis illius.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-360

ἀνωλόλυξα μὲν Divisim scriptum
ἀνωλόλυξα μὲν
debetur Stephano. Flor. Farn.
ἀνωλολύξαμεν
. Glossa in Farn.
ἤγουν ἐπαιανίσαμεν
. Scriptor Christi patientis v. 70.
ἀνηλάλαξα πως πάλαι χαρᾶς ὕπο
.
565

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-361

φρυκτωρῶν
ἐνίπτων
Flor. Libri
φρυκτωρῶν διά
. Pravum accentum
φρυκτωρῶν
emendavit Schutzius.
568

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-362

NA
πλακτὸς
Farn. Scriptor Christi patientis v. 74.
λόγοις δὲ τοῦδ᾽ εὔπλαγκτος οὖσ᾽ ἐφαινόμην, πεισθεῖσα τῷ φέροντι θέσκελον φάτιν.
Hinc in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum (Opusc. II. p. 84.) conieci alterum quoque versum ex hoc Aeschyli loco sumptum esse. A qua sententia non dimoveor eo quod Blomfieldio scriptor iste
πίστις ἄπιστος
manifesto e v. 569. sumpsisse videtur. Nam id eo minus manifestum est, quod tragici saepissime in brevi spatio eadem verba iterant, et versus iste aliquanto melior est quam ut ab ipso illo homine factum esse credam. Accedit quod aptissime haec addere videtur Clytaemnestra. Augent enim vim et vigorem sententiae, quae haec est, stulta videbar esse, quae fidem haberem mirabilia nuntianti, et tamen non minus creduli, qui me vituperabant, sacra cum laetis acclamationibus faciebant.
Θέσκελος
quod non alibi, quod sciam, apud tragicos invenitur, neminem, praesertim in Aeschylo, morabitur. Constat autem ea voce admirabilia et incredibilia significari. V. II. III. 130. XXIII. 107. Od. XI. 373. 609.
571

572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-363

οὖν Recte commate interpunctum est post
οὖν
in editionibus Vict. et Cant. Male Stanleius,
οὖν
singularem esse ratus, coli signum posuit: quod secuti sunt alii. Totum hunc versum habet scriptor Christi patientis v. 78.
572

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-364

ὀλολυγμὸν
ὀλολυγμὸν
, et
α
super secundo
ο
, Flor. Christi patientis scriptor
ἀλαλαγμόν
legisse videtur, quum scripserit v. 79.
ψυχῆς τ' ἔπεμπον ἀλαλαγμὸν ἐκ μέσης
.
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-365

ἐν δόμοις
ἐνθέων
Vict. Ab Aurato accepit Stanleius
ἐν δόμων
, quod est in Flor. Farn. Virgulam, quae post
δόμοις
posita erat, post
εὐφημοῦντες
recte posuit Schützius, languide tamen inserens
θ'
post
ἐνθέων
. Editio Glasguensis a. 1795. quae falso tribuebatur Porsono,
εὐφημοῦντες ἐνθέων
, contra Porsoni de trimetro praecepta.
574

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-366

κοιμῶντες Scriptor Christi patientis v. 81.
λιγνὺν φέρουσά τ' εὐώδη φλόγα
, ut videatur
φέροντες
legisse. Libri
κοιμῶντες
, ad quod in Farn. glossa adscripta est
πραΰνοντες ἐπὶ τῷ ὀπτῆσαι ἢ θυμιᾶσαι
. Mirum est placere quibusdam potuisse Butleri commentum, intelligenda haec esse de laetis acclamationibus in fine sacrorum. Quis enim adeo perversus sit, ut, gratulatos ob laetum nuntium dicere volens, finem gratulandi quam initium factum dicere malit? Legrandius male
κοσμοῦντες
. Melius, sed audacius, Casaubonus
καίοντες
. Si
κοιμῶντες
genuinum est, versum excidisse credam, quo contineretur iniectis libis et suffimentis. Aliter enim
κοιμᾶν
simpliciter exstinguere ignem significat. Phrynichus Bekkeri p. 46, 26.
κατακοιμίζειν τὸν λύχνον, ἀντὶ τοῦ σβεννύναι
. Auctores Suidas in v.
κοιμίσαι
Nicophronem in Pandora, Athenaeus XV. p. 701. F. et Pollux VII. 178. Phrynichum in
Μονοτρόπῳ
nominant. Si nihil deest, scripsisse Aeschylum putem
κοιῶντες
. Hesychius
κοιᾶται, ἱερᾶται
. Idem
κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο
.
Εἰ κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα. οἳ δέ, κόης
. Item
καιόλης, ὁ ἱερεύς
, quod habet etiam Moschopulus περὶ σχεδῶν p. 5. et mendose scriptum Theognostus in Crameri Anecd. Ox. II. p. 21, 25. Ex hoc verbo vel eius radice ductum esse videtur
θυοσκόος
, de quo supra dictum ad v. 87.
575

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-367

NA Non dicit
σπεύσω δέξασθαι ὅπως ἄριστα
, sed
ὅπως σπεύσω δέξασθαι ἄριστα
. V. Porsonum ad Hec. v. 398.
578

580-582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-368

τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι; Interpungebatur in editionibus veteribus
τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον, δρακεῖν ἀπὸ στρατείας ἄνδρα, σώσαντος Θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;
Coniungenda esse
ἥδιον δρακεῖν
apertum est, videruntque plerique. Neque
ἄνδρι
legendum, quod Blomfieldius edidit, sed corrigenda erat interpunctio,
τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;
Sic etiam Matthiae ad Eur. Alc. v. 899. nisi quod is
ἄνδρα
omissum censet. At pro eo
τούτου
additum est, quod ipsum omitti potuit, ut in Alcestide,
τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μεῖζον, ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;
V. quae ibi adnotavi ad v. 890. Sic patet nihil caussae esse cur cum Schützio aliisque scribatur
πύλας τ᾽ ἀνοίξαι
. Quod autem dicit
ἀπὸ στρατείας
, intelligendum est revertentem ab expeditione, ut Eum. v. 621.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-369

εὕροι Schützius coniecit
ἔνδον νεύοι
. Magnopere falsi sunt Blomfieldius et Wellauerus, quum
εὕροι
utinam inveniat sunt interpretati, quo sententia paene ridicula evadit. Recte Matthiae in Miscellaneis philologicis vol. II. p. 54. orationis obliquae optativum esse vidit.
584

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-370

πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν
Πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν
ambigue dicit Clytaemnestra, de Agamemnone cogitans.
586

589-590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-371

οὐδ' οἶδα Non dixit Blomfieldius cur cum Schützio
οὐκ οἶδα
ediderit. Aperte verum est
οὐδ' οἶδα
. Sed in Christo patiente v. 64. legitur
οὐκ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς
. Et iterum v. 521.
οὐκ οἶδα τέρψιν
. Expressit autem Aeschylus mores hominum improborum, qui quibus vitiis laborant, iis se maxime immunes iactare solent. Ita hic Clytaemnestra, adultera, pudicam se esse praedicat, quumque necem marito meditetur, a caedis crudelitate abhorrere.
Χαλκοῦ βαφάς
de caede dictas esse vel illud in Aiace v. 95. ostendere potuerat,
ἔβαψας ἔγχος εὖ πρὸς Ἀργείων στρατῷ.
Sed ipse etiam Aeschylus ita locutus est in Prom. v. 866.
δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος.
Et Choeph. v. 1005.
μαρτυρεῖ δέ μοι φᾶρος τόδ᾽, ὡς ἔβαψεν Αἰγίσθου ξίφος.
Non tamen, ut Wellauero visum est, quod vulneratus sanguine tingatur, sed quod ferrum immergitur in corpus. Miraculosa placuerunt Welckero in Appendice Trilogiae p. 42. seq. quem perturbarunt Blomfieldii Elmsleiique dubitationes, de tingendo aere cogitantium.

591-592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-372

NA Hi duo versus in libris praeconi tributi sunt. At nec decet praeconem respondere, nec potuit ille
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος
dicere, sed dicere debuit
τοιόσδε κόμπος
, nec iustus finis factus erat orationi Clytaemnestrae. Itaque huic hos versus dedi.
Γεραιὰν
se vocare potuit mulier, etiam si non esset superba, ut Oedipus Sophoclis in Colono.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-373

λόγους Scholiastes
οὕτως εἶπεν ἀκριβέσι λόγοις καὶ ἐξηγητικοῖς ὥστε σε μαθεῖν
. Quem Blomfieldius
λόγοις
legisse putans, id reposuit. Falli eum intellexit Wellauerus, non ille tamen hunc locum recte explicans, in quo interpretando alia via aberravit G. Bernhardy Synt. p. 128. τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν Hoc dicit chorus, sic haec tibi speciose rem exposuit, cognoscenti per veraces scilicet interpretes. Patet autem ironice chorum reprehendere Clytemnestram de se ipsam edentem testimonium.
Τοροὶ ἑρμηνεῖς
sunt qui rem aperte et perspicue explicant. Sic infra v. 1021.
ἑρμηνέως ἔοικεν ἡ ξένη τοροῦ δεῖσθαι
. Dicit autem haec chorus ita ut non audiat Clytaemnestra, quae iam de scena abit. Campero ad Eur. El. p. 212. scribendum videbatur
τοροῖσί γ' ἑρμηνεῦσιν
.
594

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-374

εἰ νόστιμός τε Libri
εἰ νόστιμός γε
. At non si quidem veniet dicit chorus, sed veniatne. Quare
εἰ νόστιμός τε
scripsi.
596

598-599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-375

ἐς τὸν πολὺν Male in editionibus Vict. et Cant. virgula post
ψευδῆ
distinctum. Non narrem, inquit, falsa bona, quibus diu fruantur amici. Proprie ad id, i. e. eo consilio ut diuturnus ex iis fructus sit. Libri
ἐς τὸν πολύν
. Blomfieldio
εἰς
dare placuit. Patet errasse eos, qui
ἐς οὐ πολύν
scribendum putarunt, Auratum, Casaubonum, Pearsonum.

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-376

τύχοις In Flor. Farn. Vict. Cant. hoc et sequentia chori disticha Clytaemnestrae tributa sunt. Emendavit Stanleius.
τἀληθῆ τύχης
Flor.
τἀληθῆ τύχῃς
Vict.
τἀληθῆ τύχῃ
Farn. Auratus
μὴ ἀληθῆ
. Schützius
κἀληθῆ τύχοις
. Optativum etiam Porsonus restituit. Verum est, quod Wellauerus vidit, ad
τύχοις
repetendum esse
εἰπών
, hoc modo,
πῶς δῆτ᾽ ἄν, εἰπὼν κεδνά, τἀληθῆ εἰπὼν τύχοις;
600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-377

γένοιτ' ἄν Libri
γίνεται
.
601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-378

ἀνήρ Libri
ἀνήρ
. Scribendum
ἀνήρ
. Ἀχαιικὸς Deinde
Ἀχαϊκοῦ
Vict. Sed
Ἀχαικοῦ
Flor. Farn. De dissensu grammaticorum dixit Blomfieldius, parum sibi constans, quum
Ἀχαϊκός
Homeri ad exemplum dixisse Aeschylum putat, alibi autem
κάειν, κλάειν, ἀετός
tuetur.
602

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-379

ἄχθος Ad
ἄχθος
glossa
βάρος
adscripta in Farn. Casaubonus et Pearsonus coniecerunt
κοινὸν ἔχθος
.
605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-380

ταγούς
τοξότας
Flor.
606

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἡ τιμὴ θεῶν χωρὶς ἐστι Scholiastes
ἤγουν ταῦτα λέγοντες ἀτιμάζομεν τοὺς θεούς
. Male. Laborarunt interpretes in his verbis propterea quod
ἡ τιμὴ θεῶν
pro
ἡ θεῶν τιμή
dictum putarunt. At ea soloeca constructio foret. Sententia haec est,
ἡ τιμὴ χωρὶς θεῶν ἐστί
, praemium sine diis est, i. e. praemium accipit malorum in re laeta nuntius tale cui non favent dii.
615

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-382

NA Frustra Blomfieldius malebat
τυχόν
. Hoc dicit, quum afflictus nuntiatur exercitus, unum civitati vulnus est, quod ea res communis est atque ad omnes pertinet cives.
618

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἐξαγισθέντας
ἐξαγισθέντας
scholiastes interpretatur
ἐξορισθέντας
. Hesychius
ἐξάγιστον, τὸ οὐ δεόντως εἰςενεχθὲν εἰς ἱερόν, ἢ τὸ ἀκάθαρτον
. Et
ἐξάγιστα, πάντα τὰ ἱερὰ καὶ ἀφωσιωμένα, ἃ οὐχ οἷόν τε ἐκκομίζεσθαι τῶν ἱερῶν. ἔνιοι δὲ ἁγνὰ ἀπέδοσαν
. Sophocles Oed. C. ν. 1526.
ἃ δ᾽ ἐξάγιστα μηδὲ κινεῖται λόγῳ
, piacularia. Vix alibi
ἐξαγίζειν
exstat. Intelligendi videntur consecrati, devoti duplici Martis flagello.
619

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-384

διπλῇ μάστιγι
Διπλῆ μάστιξ
quum proprie duplex flagellum significet, quali utebantur, ut vel ex Aiace Sophoclis v. 242. constat, translata hic est ad duplex malum, ut in Choeph. v. 370. et, quo minus dubitari quid significetur possit,
δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα
additum.
620

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-385

ξυνωρίδα Post
ξυνωρίδα
punctum erat positum. Correxit interpunctionem Pauwius.
621

622. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-386

σεσαγμένον Libri
σεσαγμένων
. Schützii emendationem,
σεσαγμένον
, receperunt Porsonus et qui secuti sunt editores. Hoc praeferendum sit, an
σεσαγμένῳ
, dubitari potest. Sic supra v. 462.
γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι.
Euripides Hipp. ν. 115.
φρονοῦντες οὕτως ὡς πρέπει δούλοις λέγειν.
622

623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-387

παιᾶνα τόνδ' Ἐρινύων Libri
παιᾶνα τόνδ᾽ ἐριννύων
. Male Stanleius coniecit
τῶν
. Fallitur cum aliis Blomfieldius ad
τόνδε
intelligens
ἄγγελον
, quod nullo pacto fieri potest.
Παιῶνα τόνδε
recte iunxit Wellauerus.
623

626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-388

NA Abrumpitur oratio. Proprie enim dicendum erat
οὐ χρή με κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμίξαι
.
626

627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-389

χειμῶν' Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν Libri
χειμῶν' Ἀχαιῶν οὐκ ἀμήνιτον θεοῖς
. Quod Blomfieldius in glossario dicit, usitatiorem constructionem fuisse
χειμῶν' Ἀχαιοῖς, οὐκ ἀμήνιτον θεῶν
, id ego diu est quum ponendum censui, sed vacuum vitio quod interpungendo intulit Blomfieldius. Neque enim
Ἀχαιοῖς
cum
χειμῶνα
coniungendum est, sed pendet ab
ἀμήνιτον
. Plutarchus de genio Socratis p. 578. Α.
ἀλλ᾽ οὐδὲ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον
. Dictum est
ἀμήνιτον θεῶν
ut apud Sophoclem Trach. v. 691.
ἀλαμπὲς ἡλίου
.
627

631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-390

ὠρώρει Recte libri
ὠρώρει
. Nihili est, de quo disputatum videas,
ὠρόρει
. Nam
ὤρορε
Homericum aoristus est. Ceterum displicent haec verba,
ἐν νυκτί
, in principio posita, tamquam si primaria essent. At non possunt esse primaria: nam etsi per noctem atrocius factum est malum, tamen non nox, sed tempestas classem afflixit. Quare videtur aut non suo loco positus esse hic versus, ut collocandus sit post v. 635. ubi cohaereant
ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι — ἐν νυκτί· δυςκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά
, aut interpungendum certe, servato loco quo versus nunc legitur, post
ἐν νυκτί
.
631

632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-391

ἀλλήλαις
ἀλλήλαισι
Farn.
ἀλλήλησι
Flor. Vict. Θρῄκιαι Deinde
Θρήσσαι
Flor. Vict.
632

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-392

ἤρειπον
ἤρειπον
, cum glossis
κατέβαλλον, συνέκρουον
, Farn. κεροτυπούμεναι Deinde libri
ῥοθίοις
. Quod Wassius ad Thuc. II. 84. posuerat,
κεροτυπούμεναι
, firmavit Porsonus in praefatione ad Hec. p. VIII.
633

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-393

τυφῶ σὺν ζάλῃ Editiones veteres
χειμῶνι, τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ
. Et
τυφῶ
etiam Flor. Farn. Blomfieldius
τυφῷ
scripsit idque ad
χειμῶνι
adiunxit, quod fieri nullo modo potest. Recte veteres editiones, nec Wellauerus H. Vossio duce in Curis Aeschyleis p. 22. genitivum
τυφῶ
cum
χειμῶνι
debebat consociare, qui pertinet ad
ζάλῃ
.
634

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-394

κακοστρόβῳ Libri
ποιμένος κακοῦ στρόβῳ
. Schutzius quum
ποιμένος κακῷ στρόβῳ
coniecisset, qua coniectura melior est Aurati
ποιμένων κακῷ στρόβῳ
, revocavit postea antiquam scripturam auctore Heinrichio in Observationibus in veteres auctores p. 33. ut
ποιμένος κακοῦ
per appositionem ad
τυφῶ
referretur; id quod suaserat Heinrichius, quoniam in Suppl. v. 737. procellae
ναῶν ποιμένες
dicerentur. At Supplicum versum negligentius inspexit, in quo de gubernatoribus navium sermo est. Aptius afferretur, quod apud Lycophronem v. 1018. duo antiquissimi codices praebent,
βαρὺ πρηστῆρι ποιμαίνων ἅλα
. Sed ibi cum ceteris libris recte videtur Bachmannus
κυμαίνων
edidisse. Assensi sunt Schützio Blomfieldius et Wellauerus, quibus contradixit Boissonadus. Sensisse eum credo tolli appositionem substantivo ad nomen appositum adiecto. Nam perdurum esset
τυφῶ στρόβῳ
iungi. Sed de gubernatoribus non est cogitandum, quorum in tanta tempestate si culpa commemoraretur, minueretur magnitudo et atrocitas periculi. Omnino hic procella
ποιμήν
appellatur: sed qui id viderunt, non perspexerunt qua conditione appositioni locus esset. Scribendum erat
κακοστρόβου
. Nec librorum scriptura aliud quam hoc ipsum esse videtur: natam enim puto librariorum errore, quum ad
κακοστρόβῳ
veram scripturam
ου
superscriptam videntes, uti ea nesciverunt.
635

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-395

ἀνθοῦν Scriptor de barbarismo, quem Valckenarius cum Ammonio edidit, p. 197. hunc versum ut exemplum ἀκυρολογίας affert. Scriptum ibi erat
Αἰγαῖον
. Hemsterhusius ad Luciani Nigrinum c. 16. p. 55. mortuorum cruore rubens mare vel spumans dici putabat: cum qua interpretatione conferri potest Bergleri adnotatio ad Alciphr. I. 1. Nihil tam artificiosis commentis indigemus. Florere dicitur quod abundat aliqua re. In hymno Homerico in Apoll. v. 135. 139.
χρυσῷ δ' ἄρα Δῆλος ἅπασα ἤνθησ᾽, ὡς ὅτε τε οὔρεον οὔρεος ἀνθέον ὕλῃ.
Legitur ibi
οὔρεος ὕλῃ
, quod Lobeckius quum ad Phryn. v. 283. seq.
οὔρεον ὕλῃ
scribi iussit, tantum non penitus persanavit. Vide eundem ad Aiacem p. 332.
637

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-396

ναυτικοῖς τ' ἐρειπίοις Libri
ναυτικῶν τ᾽ ἐρειπίων
, nisi quod Flor. Farn.
ἐριπίων
. Genitivos hos cum verbo
ἀνθοῦν
constructos esse putarunt Matthiae in Misc. philol. vol. II. p. 6. et Lobeckius ad Ai. p. 332. Ferri id posset, nisi praegressum esset
ἀνδρῶν Ἀχαιῶν
, quod postulat ut alteri quoque genitivi ad
νεκροῖς
referantur. Quare verum est quod ante Schützium Aurato in mentem venerat,
ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις
.
638

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-397

ναῦν τε Auratus et Casaubonus
νεώς τ'
. Alii
νεῶν τ'
. ἀκήρατον σκάφος Quod ad sententiam attinet, recte fortasse Schützius
ἀκήρατον
cum
ναῦν
coniunxit, intellecto
κατά
, quam ellipsin illo tempore nemo suspectam habebat. Etiam Lobeckius in Paralip. p. 263.
ἀκήρατον
ad
ναῦν
refert. Quamquam res eodem redit, si ad
ναῦν
apposita sunt
ἀκήρατον σκάφος
, ut dicat nos navemque, illaesum alveum. Utrovis enim modo significat alveum navis integrum servatum esse, etsi malo, antennis, remis confractis.
639

640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-398

ἐξῃτήσατο
ἤτοι τις
Flor.
ἐξηγήσατο
Farn. Vict. Schützius
ἐξηγήσατο
. Cui quae Blomfieldius obiicit, verbum illud a tragicis hoc significatu non usurpari, praetereaque ea emendatione sententiam debilitari atque enervari, quod nulla sit oppositio inter duo verba, quae insit vulgatis aliquis deus (fatis) nos suffuratus est vel impetrando servavit: in iis non multum veri est.
Ἐξηγεῖσθαι
est ducem se praebuit. Et ita Sophocles Oed. Col. v. 1520.
χῶρον μὲν αὐτὸς αὐτὸν ἐξηγήσομαι ἄθικτος ἡγητῆρος.
Et v. 1587.
ὡς μὲν γὰρ ἐνθένδ᾽ εἶρπε, καὶ σύ που παρὼν ἔξοισθ', ὑφηγητῆρος οὐδενὸς φίλων, ἀλλ' αὐτὸς ἡμῖν πᾶσιν ἐξηγούμενος.
Nam ex
ἡμᾶς
et
ναῦν
apud Aeschylum dativos ad hoc verbum repetendos esse non est quod moneam. Deinde opponi sane sibi potuerunt
ἐξέκλεψεν
et
ἐξηγήσατο
. Nam aut subducere deus navem ex procella potuit miraculo aliquo, ut Paridem Venus II. III. 380.
τὸν δ' ἐξήρπαξ' Ἀφροδίτη, ῥεῖα μάλ', ὥστε θεός
, et Hectorem Apollo, quod iisdem verbis dictum XX. 443. idemque similiter Agenorem XXI. 597. aut potuit sine miraculo adiuvare navem gubernantes, ut vincere undarum ventorumque impetum contingeret. Contra quid est impetrando servare? A fatis scilicet. At haec Blomfieldius intulit, non memoravit Aeschylus. Wellaueri interpretatio, deus aliquis aut dolo aut precibus effecit ut servaremur, paene ridicula est. Quem enim precetur deus maiorem deo? Sic quoque ad fatum nusquam memoratum reiiceremur, idque exoratum, quamvis natura sua inexorabile sit: aliter enim ne esset quidem fatum. Et cur tandem addidisset Aeschylus
οἴακος θιγών
, in quae verba interpretes isti ne oculos quidem coniecisse videntur? Sed Schützii tamen illud
ἢ ἐξηγήσατο
hoc habet incommodi, quod
ἐξ
aliter in
ἐξηγήσατο
quam in
ἐξέκλεψεν
dictum est. Itaque recte mihi videor scripsisse
ἐξῃρήσατο
. V. Lob. ad Phryn. p. 718. Id verbum recte in
ᾑρέθη
mutatum est in Demosthenis or. fun. §. 31. p. 1399, 2. Sed firmum stare videtur in Aristophanis Thesm. v. 760.
τίς τὴν ἀγαπητὴν παῖδα σοῦ ἐξῃρήσατο;
Quod si forma ista vulgaris sermonis fuit, optime convenit praeconi. Iustissima autem sic est verborum apud Aeschylum oppositio.
640

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-399

ναυστελοῦσ' Quod libri habent,
ναῦν θέλουσ'
, in eo nihil est quod magnopere reprehendatur, tuitusque est Abreschius. Canteri tamen coniectura,
νῦν στελοῦσ'
, a Porsono recepta est. Recte intellexit Blomfieldius requiri praesens: quare
ναυστελοῦσ'
edidit, quae Casauboni coniectura est, valde illa quidem probabilis.
642

643. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-400

ὅρμῳ Butlerus coniecit
ἀγκύραις
. Heathius, miro modo
ἐν ὅρμῳ
κύματος
iungens, navium in ancoris stationem intellexit. At ea aperte ab
ὅρμος
distinguitur in Suppl. v. 734.
οὔτοι ταχεῖα ναυτικοῦ στρατοῦ στολή, οὐδ᾽ ὅρμος, οὐδὲ πεισμάτων σωτήρια ἐς γῆν ἐνεγκεῖν· κοὐδ᾽ ἐν ἀγκυρουχίαις θαρσοῦσι ναῶν ποιμένες παραυτίκα.
Hoc dicit poeta, ut neque in portu fluctibus iactaretur navis, quo impediretur exscensio in terram, retroque in mare navis reiiceretur, neque in saxa et scopulos illideretur.
643

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-401

ἀναπνέων Inutilis Valckenarii coniectura est
ἀμπνέων
.
649

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-402

ταῦτ' ἔχειν δοξάζομεν Libri
ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν
, recte. Schützius
ἡμεῖς δ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν
, et
ταὔτ'
ex Stanleii coniectura etiam Blomfieldius.
651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-403

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,
εἰ γὰρ οὖν
, quam suffuratus est Stanleius, recepit Blomfieldius. Male. Non, ut Wellauerus putat, cur fausta cupienda et exspectanda sint, caussa additur, sed potius, quoniam praeco, quum optat, sperare se indicat, addit cur speret.
652

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-404

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,
εἰ γοῦν
, suam fecit Stanleius. Recepit eam Boissonadus, sublata in fine praecedentis versus plena distinctione, et plene interpungens post
ἐξαναλῶσαι γένος
, quo tollitur concinnitas. Vossius
εἰ γοῦν
, non male. Blomfieldius
εἰ γάρ
. Nihil mutandum est.
Εἰ δ' οὖν
est si igitur. τις
τίς ἀκτὶς
Flor.
654

655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-405

ζῶντα καὶ βλέποντα Libri
καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα
. Toupius Emend. III. p. 557. ex eo quod apud Hesychium legitur,
χλωρόν τε καὶ βλέποντα
(male scriptum
βλέπων
),
ἀντὶ τοῦ ζῶντα
, scribendum censuit
χλωρόν τε καὶ βλέποντα
, mea quidem sententia verissime. Sed Blomfieldio ridiculum videtur
χλωρόν
, iuvenem. Quid vero, ut ridicule interpretaretur, eum impulit? Valentem intelligi poeta voluit.
655

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-406

οἶδ'
τίς αὐτὸν
Flor.
657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-407

κλύων
κλύων
Flor. ut Vict. sed ab eadem manu
ει
supra scripto.
κλύειν
Farn. cum glossa
ἀκούειν
.
658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-408

ὠνόμαζεν Si recte legitur
ὠνόμαζεν
, intelligendum putem ita ut sit coepit nominare. Sed dubitari potest an
ὠνόμασεν
scripserit Aeschylus. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 418. 1072.
φερεγγύῳ
dixit Aeschylus Suppl. v. 38. Infra v. 751. verum fortasse est
σεβίζω
, quod Flor. praebet.
659

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-409

προνοίαισι Libri
προνοίας
. Emendavit Pauwius. Hoc dicitur, an aliquis, quem non videmus, fatis destinatorum praescius linguam opportune regens?
661

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-410

NA Hunc versum non logaoedicum esse, qui sequuntur Anacreontei videntur arguere. Quare, ut concinni sint inter se concordantes numeri, prima syllaba recidenda esse videtur, ut sola per se constet:
τίς ποτ' ὠνόμαζεν ὧδ' ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως
.
664

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-411

ἑλέναυς Libri
ἑλένας
. Id Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. Dorice pro
Ἑλένης
dictum esse putavit. Scholiastae ineptae explicationi,
ὁ ἑλὼν καὶ καθελὼν τὸν τῆς Ἑλένης ἄνδρα Ἀλέξανδρον, καὶ τὴν πόλιν αὐτοῦ
, Scaliger haec adscripsit,
“si Agamemnon est ἑλανδρος τῆς Ἑλένης, non tamen propterea Ελένη dicta fuerit ἀπὸ τοῦ ἑλεῖν.”
Schneidewinus ad Ibycum p. 146.
ἑλέπτολις
. Quod graviter vituperat Lobeckius Paralip. p. 228. defendens
ἑλένας
, sed ut non satisfaciat. Recte
ἑλέναυς
Blomfieldius et Elmsleius ad Bacch. v. 508. ubi aliquot similia ex tragicis exempla congessit. Ceterum et numerorum concinnitas, et quae in recitando tribuenda singulis verbis vis est, monstrat non posse hunc cum sequente versu in unum coniungi numerum, sed in
ἑλέπτολις
ultimam syllabam ancipitis lege pro longa esse.
666

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-412

ἁβροτίμων In Farn. ad
ἁβροτίμων
adscripta est interpretatio
τῶν λίαν τιμίων
. Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. scripsit
ἁβρόπινον
, quod Porsonus et Blomfieldius receperunt. Usus est hac voce Lycophron v. 863. quem ab Aeschylo eam sumpsisse Blomfieldius coniicit ex eo quod paullo ante ad v. 855. a Tzetza dictum est
γίνωσκε, ὦ Λυκόφρων, ὅτι τινὰς μὲν λέξεις ἀπὸ Αἰσχύλου κλέπτεις
. At id ad
εὐμαρίδας
spectat. Interpretem codicis Farnesiani aliquis
ἁβροτίμων
legisse suspicetur. Ego quidem etsi aptissimum esse
ἁβρόπινον
fateor, tamen audacius compositam vocem eo minus spreverim, quod simili
ἁβρόπηχυν
Euripides usus est in Iph. Taur. v. 1147.
667

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-413

προκαλυμμάτων Quid
προκαλύμματα
sint declaratur Pollucis verbis III. 37.
τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός
. ἔπλευσε Scriptum
ἔπλευσεν
in libris est.
668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-414

γίγαντος Bene Wakefieldius in Silva crit. I. p. 41. huc rettulit Hesychii adnotationem
γίγαντος, μεγάλου, ἰσχυροῦ, ὑπερφυοῦς
.
669

671-672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-415

πλάταν ἄφαντον κελσάντων Libri
πλάταν ἄφαντον κελσάντων
. Ad
πλάταν
in Farn. adscriptum
τὴν κώπην
. Canterus
πλάτας
coniecit, Heathius
πλατῶν
. Et potuit profecto
ἴχνος πλατῶν ἄφαντον
coniungi, quum
πλάται
numero plurali etiam unam navem interdum significent, ut in Iph. Taur. v. 1140. 1358. Deinde
κέλσαντες
Blomfieldio teste Auratus, quem Spanhemius
κέλσαντάς
coniecisse scribit, et Musgravius. Recepit hoc Porsonus: sed quum ita interpunxerit,
κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος, πλάταν ἄφαντον κέλσαντες Σιμόεντος ἀκτὰς ἐπ' ἀξιφύλλους
, pervertit sententiam. Non enim persequentium, sed eorum quos persequebantur navis
ἄφαντος
erat dicenda. Id animadvertens, ut videtur, Blomfieldius, in ceteris sequens Porsonum,
κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον
scripsit. Nihil mutandum esse vidit Wellauerus. Paris enim et Helena sunt de quibus dictum est
κελσάντων πλάταν ἄφαντον ἐπ᾽ ἀκτὰς Σιμόεντος
, quorum
κατ᾽ ἴχνος
sunt (nam omissum est
ᾔεσαν
) illi qui eos persequuntur armati. ἀκτὰς
ἀκτᾶς
Flor.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἐπ' ἀξιφύλλους Mirum est quod Porsonus et servavit
ἐπ' ἀξιφύλλους
, quod in Flor. Vict. est, et ne dubitationis quidem notam apposuit. In Farn. paullo emendatius scriptum, Elmsleio teste,
εἰς ἀξιφύλλους
, et additum
συνίζησις
. Sed
εἰς
pro
ἐπ'
esse scriptum non adnotavit Bekkerus.
673

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-417

τελεσσίφρων
τελεσσίφρων
, ut Arnaldus scribendum vidit, Farn.
τελεσίφρων
Flor. Vict.
676

677-678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-418

ἀτίμωσιν
ἤλασε τραπέζας ἀτίμως, ἵν᾽ ὑστέρῳ χρόνῳ
Flor. Vict.
ἤλασε τραπέζας ἀτίμως ὑστέρῳ χρόνῳ
, adiectis glossis
ἐπέφερε
et
ἕνεκα
, Farn.
ἤλασεν
Porsonus. Cantero
ἀτίμωσιν
debetur.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.
1

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-273

πυρωθέντα bildlich (vgl. Soph. Αi. 478 ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται), aber mit Bezug auf die Art der wirkenden Ursache wie Prom. 376 κεραυνός αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων, 386 τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης. – καμεῖν von dem Gefühle schmerzlicher Enttäuschung. Über den epexegetischen Infinitiv nach ὧδε vgl. Krüger I 57, 10, 9. Daher der Acc. πυρωθέντα nach dem Sinne παιδνόν ἐστι πυρωθέντα καμεῖν.
2

489-490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-274

Man merkt, daſs ein Weib den Ton angiebt. Denn es ist eines Weibes Art, eine unsichere Freudenbotschaft vor erbrachtem Beweise als Wahrheit hinzunehmen und dafür Dank zuzugestehen. Vgl. Tac. ann. XIV 4 facili feminarum credulitate ad gaudia. Mit αἰχμᾷ vgl. Cho. 628 .

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-275

3
In seiner Leichtgläubigkeit greift weibliches Verlangen weiter, schnell Rat und Mittel wissend; aber ebenso schnell vergeht der vom Weibe verkündete Preis d. i. was das Weib wünscht, das glaubt es gerne und ein kleines Anzeichen macht es gleich zur ganzen Wahrheit, indem es, wo der Mann Bedenken und Zweifel findet, sich alles nach Wunsch zurechtlegt. Darum folgt der stolzen Verkündung die Enttäuschung auf dem Fufse nach. ἔρος wie Soph. El. 197 und ἔρον Eur. Hipp. 337, 449 u. sonst. ἐπινέμεται ist von dem Weitergrasen der Weidetiere hergenommen. Vgl. προνέμεται Soph. El. 1384. Sarkastisch ist der Gleichklang ταχύπορος – ταχύμορον (der schnelle πόρος führt zum schnellen μόρος). - γυναικογήρυτον κλέος nimmt Bezug auf die glänzende und stolze Beschreibung der Feuerpost.
4

494-495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-276

Emperius wollte die Worte φαεσφόρων πυρός als unnötig weglassen. Aber der Chorführer nimmt den Mund voll, um das yu ναικογήρυτον κλέος zu persiflieren.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-277

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν, somniorum ritu veniens ut oblectaret (Hermann). φῶς ἐφ. φρένος: die Allitteration deutet wie Sept. 648 φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν das Windige und Flatterhafte an. Hesych. ἐφήλωσεν: ἠπάτησεν.
5

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-278

κατάσκιον ἐλαίας, weil er Siegesbotschaft bringt. Vgl. Soph. Oed. Τ. 82 ἀλλ᾽ εἰκάσαι μέν, ἡδὺς ( βαίνει)· οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδ᾽ εἶρπε παγκάρπου δάφνης.
6

499-500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-279

κάσις ξύνουρος, der nebenanliegende Bruder, der Zwillingsbruder. Vgl. Sept. 481 λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν. – διψία κόνις wie Soph. Ant. 246 . Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-280

Die Eile, mit welcher der Bote herankommt, läfst vermuten, dafs er eine Neuigkeit zu vermelden hat. Vgl. Sept. ὅ τοι κατόπτης, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, στρατοῦ πευθώ τιν᾿ ἡμῖν, ὦ φίλαι, νέαν φέρει σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν, Prom. 975 πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν. Dieser Gedanke wird hier in Gegensatz zu der stummen Feuerpost gebracht, welche dem Chore unzuverlässig erscheint. Der vertrauliche dat. eth. σοί hebt den Ausdruck der Geringschätzung der Feuermeldung.
7

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-281

καπνῷ, ironisch, zur Bezeichnung des Nichtigen, da doch nicht mit dem Rauche, sondern mit der Flamme das Zeichen gegeben wird. Vgl. das sprichwörtliche καπνοῦ σκιά Soph. Ant. 1170.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-282

τὸ χαίρειν, das sich freuen sollen. μᾶλλον ἐκβάξει, deutlicher heraussagen d. h. die gute Nachricht durch Rede ( λέγων, nicht ἄναυδος) sicherer machen.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-283

τὴν ἁμαρτίαν φρενῶν καρποῖτο wie καρποῦσθαι χθόνα, er möge die Früchte der Verkehrtheit seines Sinnes für sich allein geniefsen (,, der ernte selber seines Herzens Sündenfrucht" Keck). Zu dem ironischen Ausdruck vgl. Hom. Ζ 352 τούτῳ δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ᾽ ἄρ᾽ ὀπίσσω ἔσσονται· τῷ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀίω, Ο 16 οὐ μὴν οἶδ᾽ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς πρώτη ἐπαύρηαι.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-284

8
Der Herold, welcher von der Küste herkommt (498), tritt links auf. Schol. τινὲς μέμφονται τῷ ποιητῇ, ὅτι αὐθημερὸν ἐκ Τροίας ποιεῖ τοὺς Ἕλληνας ἥκοντας. Für die Vorgänge aufserhalb der Bühne gilt nur eine ideale Zeit. Vgl. Einl. S. 23.

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-285

ῥαγεισῶν: ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀγκυρῶν. Schol. Aristoph. Ri. 1244 λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾿ ἧς ὀχούμεθα, Eur. Hel. 277 ἄγκυρα δ᾽ ἤ μου τὰς τύχας ὤχει μόνη, πόσιν ποθ᾽ ἤξειν κτέ.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-286

ηὔχουν, ich wagte zu hoffen. Vgl. zu Prom. 715 und Eum. 564 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-287

Cho. 290 κρατῆρος μέρος μετασχεῖν.

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-288

9
D. i. und du als höchster Herr des Landes Zeus und du der Gott von Pytho. Vgl. Pers. 652 ᾿Αϊδωνεὺς ἀναπομπὸς ἀνείης, Soph. Αί. 861 ὦ πατρῶον ἑστίας βάθρον κλειναί τ᾿ ᾿Αθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος, Krüger I 45, 2, 8.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-289

μηκέτ' unter dem Einflufs des Imperat. χαῖρε (der du nicht mehr schleuderst). Vgl. 897. Man wird hierbei besonders an Hom. A 44 ff. erinnert.

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-290

παιώνιος: d. i. „da du παιήων ( παιάν) heifst, so mache deinen Beinamen wahr", eine gewöhnliche Art der Bitte. Vgl. 964, Eum. 90 Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι, Sept. 8 , 125, 131. Anders 1065. ..

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-291

τούς τ᾿ προσαυδῶ: vgl. Prom. 88 ὦ δῖος αἰθὴρ παμμήτόρ τε γῆ, καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ, Soph. Αi. 859 ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον κρῆναί τε ποταμοί θ᾽ οἶδε, καὶ τὰ Τρωικὰ πεδία προσαυδῶ, χαίρετ', ὦ τροφῆς ἐμοί. Hesych. ἀγώνιοι θεοί· οἱ τῶν ἀγώνων προεστῶτες. Diese Bedeutung pafst aber schwerlich Suppl. 195 πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν, 248, 335, 359. Andere verstehen die Götter der Versammlung ( ἀγών), die θεοὶ ἀγοραῖοι. Vgl. Schol. zu Hom. 2 1 παρὰ δὲ Βοιωτοῖς ἀγὼν ἡ ἀγορά ὅθεν καὶ ἀγωνίους θεοὺς Αἰσχύλος τοὺς ἀγοραίους. Wahrscheinlich aber sind, wie Suppl. 228 πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν zeigt, die zu einem θεῖος ἀγών (Hom. Η 298) vereinigten Götter zu verstehen, die eine ξυντέλεια ( Sept. 237 , Schol. τὸ κοινὸν ἄθροισμα τῶν θεῶν) bilden. τιμάορον: Schol. βοηθόν. Hesych. τιμήορος: τιμωρός, βοηθός.
10

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-292

σέβας, Gegenstand der Verehrung, wie Prom. 1125 u. a.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-293

Über den Heroenkultus, welcher der nachhomerischen Zeit angehört, vgl. Schömann gr. Alt. II³ S. 153 ff. Über den Einfluss auf glückliche Führung des Kriegs, welchen man den Heroen zuschrieb, vgl. ebd. S. 156.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-294

Das Wort θᾶκοι erinnert an Hom. β 14 ἔζετο (Telemachos) δ᾽ ἐν πατρὸς θώκω, εἶξαν δὲ γέροντες. 5* Hier aber hat man nicht an den Ehrensitz des Königs in der Volksversammlung zu denken, sondern an alte Steinbänke zu beiden Seiten des Palasteinganges nach Hom. γ 406 ἐκ δ᾽ ἐλθὼν (Nestor aus seinem Palaste) κατ᾿ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν, οἱ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων, λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν Νηλεὺς ἵζεσκεν κτέ. Wegen dieses Alters heiſsen sie σεμνοί. ἀντήλιοι: οἱ εἰς ἀνατολὴν ὁρῶντες Schol., οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ίδρυμένοι Hesych, die Götter, deren Standbilder oder Symbole vor den nach Osten gerichteten Eingängen der Paläste standen ( θυραῖοι), zu 90.

525-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-295

11
Man erklärt φαιδροῖσι τοῖσίδ᾽ ὄμμασιν „so heiteren Blicks, wie ihr jetzt seid", da die Götter gerade jetzt der Morgensonne zugekehrt im heitersten Glanze strahlen (Schneidewin) und κόσμῳ, κατὰ κόσμον, nach Gebühr. Aber wahrscheinlich ist V. 525 interpoliert (s. Anhang) und bedeutet κόσμῳ ,,mit festlichem Gepränge". – πολλῷ χρόνῳ (nach 1. Z.) wie χρόνῳ μακρῷ Soph. Εl. 1273, Krüger II 48, 2, 11.
12

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-296

φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων (22f.): die Allitteration wie Soph. Phil. 297 ἔφην᾽ ἄφαντον φῶς, den Ausdruck der Freude unterstützend.
13

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-297

Bei τοῖσδε wendet er sich zum Chore.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-298

Mit ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπ. wird δέξασθε κόσμῳ eindringlich wieder aufgenommen. "

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-299

Da kein Stein auf dem anderen geblieben" ist, so erscheint der Boden mit der Hacke umgearbeitet, und da die Atriden die Vollstrecker von Zeus' Willen gewesen (61 f.), so ist es die Hacke des Zeus, die den Boden umgegraben hat. Nachgeahmt von Soph. frg. 767 χρυσῇ μακέλλῃ (Blitz) Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ, welche Stelle Aristoph. Vö. 1240 ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψει Δίκη parodiert hat.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-300

Der gleiche Vers findet sich Pers. 813 . Man wollte ihn deshalb hier als nachträglichen Zusatz ausscheiden; aber er scheint passend als Ausdruck des Triumphs und des befriedigten Rachegefühls. Zugleich wird der Zuschauer an die Befürchtungen der Klytämestra 350 ff. erinnert.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-301

14
Vgl. 407 f. Πάρις οὐδὲ πόλις für οὔτε Πάρις οὔτε πόλις wie Cho. 293 , Pind. Pyth. VI 48, Simon. frg. 5, Soph. Phil. 771 , Aristoph. Vö. 694, Herod. IV 28 u. a. – συντελής, συνεισφέρων (Poll. VIII 156, Harpokr. unt. συντελεῖς), mitsteuernd, hier mitbüfsend.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-302

Vgl. 1528 f., Soph. Oed. T. 810 οὐ μὴν ἴσην γ᾽ ἔτισεν, ἀλλὰ συντόμως σκήπτρῳ τυπεὶς .. ὕπτιος ἐκκυλίνδεται.

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-303

ἁρπαγῆς – κλοπῆς, des Raubes von Schätzen und der Entführung der Helena, Hom. N 626 Τρῶες ὑπερφίαλοι . . οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες. Vgl. Aristoph. Plut. 372 μῶν οὐ κέν κέκλοφας, ἀλλ᾿ ἤρπακας;

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-304

τοῦ ῥυσίου, der fortgeschleppten Beute. Vgl. Suppl. 417 , 736, Soph. Oed. K. 858 und ῥυσιάζειν.
15

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-305

αὐτόχθονον, αὐτῇ χθονί, wie αὐτότοκον 142. Über Über die Bild Bildung des Wortes vgl. Lobeck Paralip. 1202. ἐθέρισεν, ἔκειρε Schol., Pers. 923 ἀνδρῶν, οὓς νῦν δαίμων ἐπέκειρεν.

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-306

ἁμάρτια, τὸν μισθὸν τῆς ἁμαρτίας Schol., Sündenlohn. Vgl. εὐαγγέλια, σωτήρια, ἰατρεῖα, ζωάγρια, θρεπτήρια, τροφεία (Poll. VI 186), besonders in Verbindung mit τίνειν.

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-307

τῶν ἀπὸ στρατοῦ für τῶν ἐν στρατῷ nach der Vorstellung, dafs der Bote vom Heere herkommt. Vgl. Cho. 505 , Sept. 40 ἥκω σαφῆ τἀκεῖθεν ἐκ στρατοῦ φέρων, Krüger I § 50, 8, 10.

544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-308

16
χαίρω γε d. i. das χαίρειν gilt bei mir im eigentlichen Sinne, IOK. τεvgl. Eur. Hek. 426 ΠΟΛΥΞ. χαῖρ᾽, ὦ τεκοῦσα, χαῖρε Κασάνδρα τέ μοι. ΕΚΑΒ. χαίρουσιν ἄλλοι, μητρὶ δ᾽ οὐκ ἔστιν τόδε, Phoen. 618 ΠΟΛΥΝ. μῆτερ, ἀλλά μοι σὺ χαῖρε. χαρτὰ γοῦν πάσχω, τέκνον. θνάναι ist der Bedeutung nach von θανεῖν (555) nicht verschieden wie öfters. Zum Gedanken vgl. Hom. η 224 ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
17

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-309

18
Vgl. Eur. Hek. 246 ὥστ᾽ ἐνθανεῖν γε σοῖς πέπλοισι χεῖρ᾽ ἐμήν.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-310

19
τερπνῆς steht prädikativ: eure Liebe (euer Heimweh) war ein süfses Weh, insofern die Liebe mit Gegenliebe erwidert wurde (549). ἦστε ist die ältere Form, die auch Aristoph. Ekkl. 1086, Frie. 821 handschriftlich bezeugt ist.
20

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-311

πῶς δή; (wie so denn? wie meinst du das?), vgl. πῶς δή; δίδαξον Eum. 434, 604, ähnlich ebd. 201.- Vgl. Suppl. 295 διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον; Soph. Ai. 270 πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας; οὐ κάτοιδ᾽ ὅπως λέγεις in einer der vorliegenden ähnlich gehaltenen Ausführung.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-312

ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός wie Cho. 157 . Vgl. Pers. 117 μελαγχίτων φρήν, Suppl. 793 κελαινόχρως καρδία und das Homerische φρένες ἀμφιμέλαιναι ( Α 103). ..

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-313

21
χθονί ist unsichere Ergän- (zum Liegen) bietend, vgl. Hesych. zung.

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-314

καὶ πῶς; zu 1309.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-315

22
νῦν d. i. nachdem ich weiſs, dafs Agamemnon wieder kommt. -- τὸ σὸν (,,um mit dir zu reden", mit Bezug auf 544) wie τὸ λεγόμενον, τὸ τῆς παροιμίας. Ebenso Plat. Soph. 233 Β τὸ σὸν δὴ τοῦτο, σχολῇ ποτ᾽ ἂν κτἑ.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-316

Ja, in Frieden kann man sein Auge schliefsen; denn Ende gut, alles gut. Das andere was sich in der langen Zeit zugetragen hat, wecktgemischte Empfindungen.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-317

ἐπίμομφα scil. λέξειεν.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-318

δι᾿ αἰῶνος, διὰ βίου wie Cho. 26 , Eum. 566 . Vgl. Sept. 205 ἐμὸν κατ᾿ αἰῶνα ( ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ βίου Schol.).

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-319

δυσαυλία, das unwirtliche Lagern unter freiem Himmel. Vgl. Ant. 356 δυσαύλων πάγων ἐναίθρεια. Das Wort δυσαυλία findet sich noch bei Philon I p. 195, 18 χαμευνίαις καὶ δυσαυλίαις.

561-562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-320

23
σπαρνάς, spärlichen Raum σπαρνάς· σπανίους, ἀραιάς, διεσπαρμένας. παρίξεις, παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν Schol., die sog. πάροδοι (Athen. p. 203 F, Poll. 1 88), Gänge über das Verdeck hin neben den Ruderern. - κακοστρώτους, die eine κακή στρωμνή boten, wo man schlecht gebettet war. τί που μέρος; da könnte man ja wohl den ganzen Tag fort klagen. Vgl. Pers. 432 κακῶν δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν εἰ δέκ᾽ ἤματα στοιχαγοροίην, οὐκ ἂν ἐκπλήσαιμί σοι.
24

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-321

χέρσῳ, ἐν χέρσῳ. πλέον. προσῆν scil. ἡμῖν. .. καὶ zu

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-322

Der Regen ( δρόσοι) vom Himmel und der Wiesentau von der Erde netzte uns, der Reif setzte uns zu und bewirkte peinigenden Schaden von Hautausschlägen. καταψεκάζειν (besprengen) auch Plut. Alex. 35 und Geopon. V 39, 2. - ἔτρυχον ist willkürliche Ergänzung. Vgl. den Anhang. ἔνθηρον νοη juckenden Geschwüren auch Soph. Phil. 697 ἐνθήρου ποδός.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-323

25
Infolge der Windstille um die Mittagszeit hält auch das Meer seinen Mittagsschlaf.

571-572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-324

26
Der Herold bricht die Schilderung der Mühsale ab mit,, wozu das Klagen?"
27

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-325

τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν: der Gegensatz folgt 578 nach einer Zwischenbemerkung in anderer Wendung. "

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-326

Vorüber ist für die Toten sogar die Sorge für das Auferstehen", derber Volkshumor für „sie sind tot und stehen nicht wieder auf". Vgl. Soph. Oed. T. 942 , Trach. 874 . Die Negation pleonastisch nach παροίχεται wie nach ἀπομνύναι υ. α.

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-327

τοὺς ἀναλωθέντας, τοὺς ἀπολωλότας. ἐν ψήφῳ (Rechenstein, calculus, Aristoph. Wesp. 656 λόγισαι φαύλως, μὴ ψήφοις, ἀλλ᾽ ἀπὸ χειρός) λέγειν unser „an den Fingern herzählen“. Eur. Rhes. 309 στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾿ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.
28

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-328

29
ἄλγους παλιγκότου von dem immer wieder hervorbrechenden Schmerze.

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-329

D. i. erst recht bleibe ich bei meinem τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; und auch der Gedanke an die Toten kann mir die Freude nicht stören. „Der Lebende hat recht". χαίρειν καταξιῶ statt des gewöhnlichen χαίρειν κελεύω.

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-330

ἀντιρρέπει: vgl. Pers. 440 τοῖσδε καὶ δὲς ἀντισηκῶσαι ῥοπῇ.

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-331

τῷδ᾽ ἡλίου φάει, hac solis luce, hodie.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-332

30
κομπάσαι ποτώμενα rühmend verkünden was bestimmt ist über Land und Meer sich zu verbreiten. Vgl. Soph. Ai. 292 ὃ δ᾽ εἶπε πρός με βαί᾽, ἀεὶ δ᾽ ὑμνούμενα· „ γύναι, γυναιξὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει", Pind. Nem. VI 55 πέταται δ᾽ ἐπί τε χθόνα καὶ διὰ θαλάσσας τηλόθεν ὄνυμ᾽ αὐτῶν, Theogn. 237 σοὶ μὲν ἐγὼ πτέρ᾽ ἔδωκα (durch meinen Gesang), σὺν οἷς ἐπ᾿ ἀπείρονα πόντον πωτήσῃ καὶ γῆν πᾶσαν κτέ.

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-333

δή ποτ᾿ ἐπασσάλευσαν· wie man sich bei Briefen in die Zeit des Empfängers versetzt, so wird hier wie bei einer Weihinschrift ( Ζ. Β. μυριάσιν ποτὲ τῇδε τριηκοσίαις ἐμάχοντο) das angegeben, was dem späteren Beschauer zur Erklärung gesagt wird. ἑλόντες στόλος: zu 199. Vgl. Hom. H 82 τεύχεα συλήσας οἴσω προτὶ Ἴλιον ἱρὴν καὶ κρεμόω προτὶ νηὸν ᾿Απόλλωνος ἑκάτοιο, Sept. 263 θήσω λάφυρα, δαΐων δ᾽ ἐσθήματα στέψω πρὸ ναῶν δουρίπηχθ᾽ ἁγνοῖς δόμοις(wenn so dort zu schreiben ist), Eur. Rhes. 180 θεοίσιν αὐτὰ ( τὰ λάφυρα) πασσάλευε πρὸς δόμοις, Ελ. 7 ὑψηλῶν δ᾽ ἐπὶ ναῶν τέθεικε σκῦλα πλείστα βαρβάρων.
31

585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-334

τοιαῦτα κλύοντας d. i. wenn solches die Nachwelt vernimmt.

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-335

τιμήσεται passivisch wie ἄξῃ 1632.

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-336

32
πάντ᾽ ἔχεις λόγον: vgl. 1405 τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει, Cho. 519 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Eum. 713 εἴρηται λόγος, Sept. 211 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Soph. Ai. 480 πάντ᾿ ἀκήκοας λόγον, Ant. 402 πάντ᾽ ἐπίστασαι, Phil. 241 οἶσθα δὴ τὸ πᾶν, 620 ἤκουσας, ὦ παὶ, πάντα, 1240 εὖ νῦν ἐπίστω πάντ᾽ ἀκηκοὼς λόγον, Eur. Or. 1203 εἴρηται λόγος und das latein. dixi, das hebräische Amen.

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-337

Da ich durch mündliche Mitteilung (in Gegensatz zu den stummen Feuersignalen, 501) eines Besseren belehrt bin, widerstrebe ich nicht (halte ich meinen Unglauben nicht fest). Vgl. Eur. Herc. 1235 εὖ δράσας δέ σ᾽ οὐκ ἀναίνομαι. Krüger II § 56, 7, 4.

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-338

33
Um gute Lehren anzunehmen, sind Greise immer jung genug. Die Sentenz erinnert an das Solonische γηράσκω δ᾽ αἰεὶ πολλὰ διδασκόμενος, vgl. Aesch. frg. 292 και λὸν δὲ καὶ γέροντα μανθάνειν σοφά.

590-591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-339

D. i. zunächst geht diese Mitteilung das Herrscherhaus an, doch darf sie auch mich mitbeglücken. Mit καὶ Κλυταιμήστρα kündigt der Chorführer die auftretende Kl. an. Vgl. 268.
34

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-340

35
ἀνωλόλυξα, wie der Wächter (28) es forderte. - μὲν entspricht dem Gedanken: „zwar wurde ich in meinem festen Glauben an die erste Meldung des Sieges durch spöttische Aufserungen irre gemacht ( πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην); aber doch brachte ich Dankesopfer (599). Und nun kommt die Bestätigung, die ich jetzt nicht weiter zu hören brauche (603)“.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-341

Zu der Stellung von Ἰλίου vgl. Eum. 9 , Soph. Oed. K. 1399 οἴμοι κελεύθου τῆς τ᾽ ἐμῆς δυσπραξίας.

595-596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-342

φρυκτωρῶν . . δοκεῖς; 80 der Chor 485 ff., wie 597 sich auf 489 ff. bezieht. Der Chor vertritt die Bürgerschaft und solche Reden einzelner Bürger konnten der Königin zugetragen werden.

597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-343

γυναικός ἐστι μετεωρίζεσθαι Schol. -

598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-344

Über die Quantität von τοιοῦτος zu 1255. Über πλαγκτός (irre gemacht) als Fem. s. Krüger II 22, 2, 2 und vgl. πορευτοῦ 299, δακρυτός Cho. 235 , στυγητός Prom. 617 .

599-600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-345

36
ἔθυοv ist die erste Person. γυναικεῖοι νόμοι, Frauenweisen. ὀλολυγμόν: zu 28.
37

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-346

κοιμῶντες: die Opferflamme beschwichtigend, wenn sie unruhig und gleichsam zürnend ( ὀργάς 71) brannte. Vgl. μαλακαῖς παρηγορίαις 95.
38

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-347

Der Dichter vermeidet eine Wiederholung des Gesagten. τὰ μάσσω wie öfter τὰ πλείονα ( ίστορεῖν Soph. Oed. Κ. 36, ἐρέσθαι Phil. 576 ), nicht „das weitere was noch zu sagen ist", sondern „die (überhaupt mögliche) ausführlichere Angabe".

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-348

ὅπως wie 610, Cho. 731 , Suppl. 474 , beim Superlativ dichterisch für ὡς oder ὅτι. Wegen des Tribrachys im dritten Fufse zu Cho. 567 .

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-349

φέγγος, Tag, bei τούτου mehr im Sinne von „Glück".

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-350

ἀπὸ στρατείας ist abhängig νοη σώσαντος.

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-351

ἀνοίξαι: der Inf. tritt epexegetisch zu τούτου. Vgl. Eur. Alk. 879 τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μείζον ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;

609-610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-352

ταῦτα, nur folgendes. ἥκειν, er möge kommen. σμιον, willkommen. ἐρά-
39

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-353

40
Das oblique Verhältnis der Rede wird verlassen.

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-354

Vgl. ὥσπερ οὖν Cho. 95 . κύνα wie 887.
41

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-355

σημαντήριον: die Räume, wo die Schätze verwahrt sind, versiegelt der König bei seiner Abreise. Herod. II 121 ὡς δὲ τυχεῖν τὸν βασιλέα ἀνοίξαντα τὸ οἴκημα, θωμάσαι ἰδόντα τῶν χρημάτων καταδέα τὰ ἀγγήια, οὐκ ἔχειν δὲ ὅντινα ἐπαιτιᾶται, τῶν τε σημάντρων ἐόντων σόων καὶ τοῦ οἰκήματος κεκλημένου. Auch Sophokles verlegt Trach. 614 den Gebrauch des Siegels in die heroische Zeit.

616-617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-356

ἄλλου πρὸς ἀνδρός gehört mehr zu τέρψιν als zu ἐπ. φάτιν: Genuſs von Seite eines anderen Mannes und infolge dessen üble Nachrede. Mit χαλκοῦ βαφάς (Eisenfärberei) giebt Klyt. ein sog. ἀδύνατον: Wolle, nicht Eisen kommt zum Färber.
42

618-619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-357

Vgl. den Schluſs 360. Klytämestra ab in den Palast zu dem 605 f. angegebenen Zwecke (sie läfst Purpurteppiche herrichten, 899 f.).

620-621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-358

μανθάνοντι .. λόγων, für dich, der es aufzufassen und zu merken hat (um es zu melden) so wie sich's für deutliche Ausleger von Gedanken schickt. Der Chorführer will sagen: „Du kannst zufrieden sein; denn du bist nicht in Zweifel, was du zu melden hast. Durch Deutlichkeit hat sich ihre Rede ausgezeichnet (durch Wahrheit weniger)."

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-359

43
ἥκει, diesseit des Meeres angekommen ist. κράτος wie 111 δίθρονον κράτος.
44

625-626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-360

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι ohne ἄν wie Prom. 307 οὐκ ἔστιν ὅτῳ μείζονα μοῖραν νείμαιμ᾽ ἢ σοί, Cho. 172 οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν, Soph. Oed. Κ. 1172 καὶ τίς ποτ᾽ ἔστιν, ὃν γ᾽ ἐγὼ ψέξαιμί τι; Eur. Alk. 52 ἔστ᾽ οὖν ὅπως ῎Αλκηστις εἰς γῆρας μόλοι, Aristoph. Wesp. 471 ἔσθ᾽ ὅπως ἄνευ μάχης λόγους ἔλθοιμεν ἀλλήλοισι; Hom. X ἐς 348 ὡς οὐκ ἔσθ᾽ ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι, Krüger II 54, 3, 8. καλὰ φίλοισι καρποῦσθαι ἐς τ. π. χ., geeignet für Freunde auf die Dauer sich daran zu erfreuen. Vgl. Soph. Ant. 1194 τί γάρ σε μαλθάσσοιμ᾽ ἂν ὧν ἐς ὕστερον ψεῦσται φανούμεθ᾽; ὀρθὸν ἁλήθει᾿ ἀεί, frg. 59 ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔρπει ψεῦδος εἰς γῆρας χρόνου, Eur. frg. 1023 πότερα θέλεις σοι μαλθακὰ ψευδῆ λέγω ἢ σκλήρ᾽ ἀληθῆ;
45

627-628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-361

πῶς ἄv mit Opt. als Ausdruck des Wunsches öfter bei Sophokles und besonders Euripides. Ebenso τίς ἂν μόλοι 1449 wie Soph. El. 1103 τίς οὖν ἂν ὑμῶν τοῖς ἔσω φράσειεν ἄν u. a. – τάληθὴ ( εἰπὼν) τύχοις. – Mit σχισθέντα τάδε bestätigt der Chorführer die Worte des Herolds οὐκ ἔσθ᾽ χρόνον.
46

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-362

Ist er vielleicht unvermerkt vor Troja zurückgeblieben oder hat vielmehr ein Sturm ihn von dem Heere fortgerissen? Äschylos schliefst sich Homer y 276 f. an. Vgl. darüber und über den Sturm bei der Heimkehr Einl. S. 2 u. 5.
47

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-363

Vgl. 1193 und Ζα ἄκρος 1122 γνώμων ἄκρος.

635-636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-364

Zu φάτις ( μῦθος, λόγος) τινός Krüger § 47, 7, 6.

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-365

τρέφοντος: vgl. Soph. Oed. Τ. 1417 τὴν γοῦν πάντα βόσκουσαν φλόγα αἰδεῖσθ᾽ ἄνακτος Ηλίου.

639-640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-366

D. i. „ja wie hat sich der durch Götterzorn (vgl. 354 f.) verhängte Sturm von Anfang bis Ende zugetragen?" γάρ weist zurück auf 633 f. (du sagst, meine Vermutung sei zutreffend, weil u. s. w.).

641. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-367

Vgl. Eur. Phoen. 1217 αἰαῖ· τί μ᾿ οὐκ εἴασας ἐξ εὐαγγέλου φήμης ἀπελθεῖν, ἀλλὰ μηνῦσαι κακά; Ovid. fast. I 72 nunc dicenda bona sunt bona verba die.

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-368

χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν, geschieden ist die Ehre der oberen Götter (von der Verehrung der Wesen der Unterwelt). Der Tag des Sieges gehört den oberen Göttern, den Göttern des Lichtes und Lebens. Die Meldung von Tod und Verderben ist ein Erinyensang (650), fällt den Göttern der Nacht und der Unterwelt zu. Vgl. Eum. 366 Ζεὺς δ᾽ αἱμοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ὡς ἀπηξιώσατο, 348 ff. Zu ἡ τιμὴ ( τῶν) θεῶν vgl. ( τῆς) λαμπάδος τὸ σύμβολον 8.

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-369

ἀπευκτά, abominanda. πήματα πτωσίμου στρατοῦ (Untergang des Heeres).

645-646. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-370

48
Unheil für den Staat und für die Einzelnen. ἕλκος (vgl. Solon frg. 4, 17 τοῦτ᾽ ἤδη πάσῃ πόλει ἔρχεται ἕλκος ἄφυκτον) ἕν ist Apposition zu πήματα πτ. στρατοῦ und τὸ δούλιον ζυγόν (vgl. 1225, Pers. 51 , Sept. 75 , 458, 778) tritt als nähere Bestimmung zu ἕλκος ἕv: eine einzige Wunde, die dem ganzen Staatswesen Tod bringt, da mit der Knechtschaft die πόλις aufhört zu sein. πολλοῖς δὲ ( ἕλκος): für die vielen Einzelnen besteht aber die Wunde darin, daſs Männer vieler Häuser ihre Weihe empfangen haben durch des Ares Doppelgeifsel. ἐξαγίζειν erhält die Bedeutung der Todesweihe durch διπλῇ μάστιγι τὴν Ἄρης φιλεῖ, wie Ant. 1081 καθήγισαν von der Grabesweihe gesagt ist. Vgl. auch die Worte des Θάνατος Eur. Alk. 75 ἱερὸς γὰρ οὗτος τῶν κατὰ χθονὸς θεῶν ὅτου τόδ᾽ ἔγχος ἁγνίσῃ τρίχα.

647-648. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-371

διπλή μάστιξ, die geschwungene Geifsel, der in der Mitte gefafste Riemen. Vgl. Soph. Ai. 242 παίει λιγυρᾷ μάστιγι διπλῇ, Cho. 374 διπλῆς .. μαράγνης δοῦπος. – δίλογχον ξυνωρίδα, der Acc. schliefst sich an τὴν φιλεῖ an, Die Doppelgeifsel des Ares, das Verderben, welches wie ein Krieger zwei Lanzen trägt, das blutige Paar ist (nicht Feuer und Schwert, sondern) Krieg und Pest nach Hom. Α 61 εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμος τε δαμᾶ καὶ λοιμὸς ᾿Αχαιούς. So heifst Soph. Oed. T. 190 die Pest Ἄρης ἄχαλκος ἀσπίδων.
49

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-372

σεσαγμένον ( ἄγγελόν τινα) mit Gen. nach Analogie von πεπληρωμένον wie Ξέρξα .. " Αιδου σάκτορι Περσᾶν Pers. 926 . Ζα σεσαγμένον vgl. φόρτον ἀγγέλλων κακῶν Eur. Iph. T. 1306.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-373

παιᾶνα Ερινύων, einen Päan, der kein wahrer Päan (Gesang des Heiles und der Freude) ist (,, Höllengeister-Lobgesang" Keck). Vgl. Eur. Tro. 578 τί παιᾶν᾽ ἐμὸν στενάζεις und zu Cho. 151 .
50

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-374

Für das bei ἥκοντα vorschwebende οὐ πρέπει συμμίξαι tritt eine lebhaftere Wendung ein. Vgl. 959, 970, 996, Cho. 518 , 787, 1057, Eum. 95 , 100, 480, Sept. 668 ἀνδροῖν δ᾽ ὁμαίμοιν θάνατος ὧδ᾽ αὐτοκτόνος, οὐκ ἔστι γῆρας τοῦδε τοῦ μιάσματος, Suppl. 770 ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντες ὀργάς χρὴ φυλάσσεσθαι κράτος, auch Hom. O 267 ὃ δ᾽ ἀγλαΐηφι πεποιθώς, ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει μετὰ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων. κεδνὰ τοῖς κακοῖσι könnte man τοῖς - Für κεδνοῖς κακά erwarten. Aber Ähnliches findet sich öfter im Griechischen und Lateinischen, z. B. Soph. Ant. 516 εἰ τοί σφε τιμᾶς ἐξ ἴσου τῷ δυσσεβεῖ, Cic. de off. II 14, 48 si vero inest in oratione mixta modestiae gravitas für mixta gravitati modestia (vgl. F. W. Schmidt Krit. Studien zu den griech. Dram. I S. 38 ff.).
51

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-375

52
Αχαιοῖς νοη dem Begriff μηνίειν in οὐκ ἀμ. θεῶν abhängig, der nicht ohne Göttergroll gegen die Achäer war. Vgl. Plut. Mor. p. 578 A οὐδ᾽ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον. Der Gen. wie bei ἀλαμπὲς ἡλίου Soph. Trach. 691 , vgl. zu 468.

655-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-376

ξυνώμοσαν; vgl. Eum. 127 ὕπνος πόνος τε, κύριοι συνωμόται. ὄντες ἔχθιστοι: Ovid fast. IV 787 cunctarum contraria semina rerum sunt duo discordes, ignis et unda, dei. - τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην, besiegelten ihren Bund.

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-377

ἐν νυκτὶ wird als nachträgliche Bestimmung gegeben (in der Nacht war's). Vgl. 248. δυσκύμαντα κακά, schlimmen Wogendrangs Unheil.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-378

κεροτυπούμεναι: μεταφορὰ ἀπὸ τῶν ταύρων Schol. Vgl. Pers. 418 ἐμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντο und das Homerische νεῶν ὀρθοκραιράων ( Σ 3, Schol. κατὰ πρύμναν καὶ πρῶραν ἀνατεταμένων). zu τυ-

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-379

χειμών τυφῶ (Gen. φώς), der von einem Wirbelwind erzeugte Sturm. Vgl. κύματα παντοίων ἀνέμων Hom. Β 397. σὺν und ἐv bei den Dichtern öfter, wo - die Prosa den dat. instrum. setzt. ζάλη ὀμβρόκτυπος, hagelprasselndes Unwetter.
53

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-380

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι d. i. „sie versanken". - Der Sturm trieb die Schiffe vor sich her, „wie wenn der Wolf die Herde scheucht".

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-381

ἀνθοῦν, „prangend, sich färbend", wir,,besät". Vgl. Prom. 23 χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος, Soph. frg. 462 b πρῶτον μὲν ὄψει λευκὸν ἀνθοῦντα στάχυν, Eur. Iph. T. 300 ὥσθ᾽ αἱματηρὸν πέλαγος ἐξανθεὶν ἁλός.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-382

54
γὲ μὲν δή wie 878, 1212, Eum. 422 (uns nun ja wohl). unversehrt am Rumpfe (nicht am Takelwerk).

667-668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-383

55
uns hat jemand wie man's nehmen will mit List den Wogenprall meidend oder mit kräftiger Hand uns führend hinausgebracht; irgend ein Gott muſs es gewesen sein; denn es war mehr als Menschenwerk". Doch vgl. den Anhang.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-384

σωτήρ als Femin. wie Soph. Ο. Τ. 81 ἐν τύχῃ γέ τῳ σωτῆρι κ. ὅ. Vgl. καρανιστῆρες δίκαι Eum. 186 , βρωτῆρας αἰχμάς ebd. 806, θέλκτορι Πειθοί Suppl. 1051 .

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-385

ἐν ἁρμῷ, in compagibus scil. laxis. Vgl. Verg. Aen. I 122 laxis laterum compagibus omnes accipiunt inimicum imbrem rimisque fatiscunt.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-386

(selbst) am hellen Tage dem Glücke noch nicht trauend. λευκόν ἦμαρ wie Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-387

,,wir gaben uns der Erinnerung an das neue Leid hin und liefsen die Not des Heeres und die einzelnen Momente, wie es übel zugerichtet wurde, an uns im Geiste vorüberziehen". Daher das Präs. σποδουμένου. Ζυ ἐβουκολοῦμεν vgl. Suppl. 940 ἀβουκόλητον τοῦτ᾽ ἐμῷ φρονήματι, Hesych. βουκολήσομεν· μεριμνήσομεν.

677. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-388

λέγουσιν ὡς ὀλωλότας, sie sprechen von uns als von Verlorenen. Vgl. zu 1366 und Soph. El. 882 ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῶν ( λέγω). τί μήν: zu 14.
56

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-389

ταῦτα, τὸ ὀλωλέναι, τὸν ὄλεθρον.

679-680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-390

Der Bestätigung der Worte ,,wir halten jene für tot", welche der Herold giebt mit „denn von Menelaos jedenfalls mufst du annehmen, dafs er zuerst und am meisten gelitten hat (vgl. 629)" schickt er den Wunsch γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα voraus, der die geringe Hoffnung des Mannes verrät.