Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Χορὸς Πρεσβυτῶν

τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,

εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς, εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.
470

κήρυκ᾽ ἀπ' ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,
475

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων·

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προςθήκη πέλοι.

ὅςτις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.
480

Κῆρυξ

ἰὼ πατρῷον οἶδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτῳ σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.

οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.
485

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τ' ἄναξ,

Κῆρυξ

τόξοις ἰάπτων μηκέτ' εἰς ἡμᾶς βέλη·

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος·

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,
490

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τ᾿ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προςαυδῶ, τόν τ' ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.
495

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ' ἀντήλιοι,

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασιν

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων
500

καὶ τοῖςδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δ᾽ ἄϊστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,
505

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις
510

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ' ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτισαν Πριαμίδαι θαμαρτία.
515

Agamemnon. Aeschylus. Gottfried Hermann (Editor). Lipsiae. 1852.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Ἀγαμέμνων (OCR draft) (Greek) (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 488-680 focus

Χορός

τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων¹

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490

εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἶτ᾽ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.

κήρυκ᾽ ἀπ᾽ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας: μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων:

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον:

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.—
500

ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

Κηρυξ

ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτῳ σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.
505

οὐ γάρ ποτ᾽ ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη:
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽² ἀνάρσιος:

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,³

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τ᾽ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι,

εἴ που⁴ πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν⁵ φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε⁶ Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ
530

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν: Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

538

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω <γε>:⁷ τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽⁸ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν.
540

Κῆρυξ

ὥστ᾽ ἐνδακρύειν⁹ γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου.¹⁰

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.¹¹

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις.
545

Χορός

ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽>¹² ἀναστένειν.

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν;¹³

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς¹⁴ νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

εὖ γὰρ πέπρακται. ταῦτα δ᾽ ἐν πολλῷ χρόνῳ

τὰ μέν τις ἂν¹⁵ λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν,

τὰ δ᾽ αὖτε κἀπίμομφα. τίς δὲ πλὴν θεῶν

ἅπαντ᾽ ἀπήμων τὸν δι᾽ αἰῶνος χρόνον;

μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας,
555

σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους, τί δ᾽ οὐ

στένοντες, †οὐ λαχόντεσ†¹⁶ ἤματος μέρος;

τὰ δ᾽ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος:

εὐναὶ γὰρ ἦσαν δαΐων πρὸς τείχεσιν.

ἐξ οὐρανοῦ δὲ¹⁷ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι
560

δρόσοι¹⁸ κατεψάκαζον, †ἔμπεδον¹⁹ σίνος

ἐσθημάτων τιθέντες ἔνθηρον τρίχα.

χειμῶνα δ᾽ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον,

οἷον παρεῖχ᾽ ἄφερτον Ἰδαία χιών,

ἢ θάλπος, εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς
565

κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών—

τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; παροίχεται πόνος:

παροίχεται δέ, τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν

τὸ μήποτ᾽ αὖθις μηδ᾽ ἀναστῆναι μέλειν.

τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν,
570

τὸν ζῶντα δ᾽ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου;

καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς²⁰ καταξιῶ.

ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ

νικᾷ τὸ κέρδος, πῆμα δ᾽ οὐκ ἀντιρρέπει:

ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει
575

ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις:²¹

“Τροίαν ἑλόντες δήποτ᾽ Ἀργείων στόλος

θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα

δόμων ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖων²² γάνος.”

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν
580

καὶ τοὺς στρατηγούς: καὶ χάρις τιμήσεται

Διὸς τόδ᾽ ἐκπράξασα. πάντ᾽ ἔχεις λόγον.

583

Χορός

νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι:

ἀεὶ γὰρ ἥβη²³ τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν.

δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν
585

εἰκὸς μάλιστα, σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο,

ὅτ᾽ ἦλθ᾽ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός,

φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τ᾽ ἀνάστασιν.

καί τίς μ᾽ ἐνίπτων εἶπε, “φρυκτωρῶν δία
590

πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς;

ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ.”

λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην.

ὅμως δ᾽ ἔθυον, καὶ γυναικείῳ νόμῳ

ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν
595

ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις

θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα.

καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι²⁴ λέγειν;

ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον.

ὅπως δ᾽ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν
600

σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι—τί γὰρ

γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν,

ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ

πύλας ἀνοῖξαι;—ταῦτ᾽ ἀπάγγειλον πόσει:

ἥκειν ὅπως τάχιστ᾽ ἐράσμιον πόλει:
605

γυναῖκα πιστὴν δ᾽ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν

οἵανπερ οὖν ἔλειπε, δωμάτων κύνα

ἐσθλὴν ἐκείνῳ, πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν,

καὶ τἄλλ᾽ ὁμοίαν πάντα, σημαντήριον

οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου.
610

οὐδ᾽ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν

ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς.

613

τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων²⁵

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Χορός

αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι
615

τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον.

σὺ δ᾽ εἰπέ, κῆρυξ, Μενέλεων δὲ πεύθομαι,

εἰ νόστιμός τε²⁶ καὶ σεσωσμένος πάλιν

ἥξει σὺν ὑμῖν, τῆσδε γῆς φίλον κράτος.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;²⁷²⁸

σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ²⁹ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ:

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635
636

Κῆρυξ

εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ

γλώσσῃ μιαίνειν: χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.

ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ᾽ ἄγγελος πόλει

στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ,

πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν,
640

πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων

ἄνδρας διπλῇ μάστιγι, τὴν Ἄρης φιλεῖ,

δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα:

τοιῶνδε μέντοι πημάτων σεσαγμένον³⁰

πρέπει λέγειν παιᾶνα τόνδ᾽ Ἐρινύων.
645

σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον

ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν,

πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμίξω, λέγων

χειμῶν᾽ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν;³¹

ξυνώμοσαν γάρ, ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν,
650

πῦρ καὶ θάλασσα, καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην

φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν.

ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά.

ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ

ἤρεικον:³² αἱ δὲ κεροτυπούμεναι³³ βίᾳ
655

χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ,

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι, ποιμένος κακοῦ στρόβῳ.

ἐπεὶ δ᾽ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος,

ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς

ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις.³⁴
660

ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τ᾽ ἀκήρατον σκάφος

ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ᾽ξῃτήσατο

θεός τις, οὐκ ἄνθρωπος, οἴακος θιγών.

τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσ᾽³⁵ ἐφέζετο,

ὡς μήτ᾽ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν
665

μήτ᾽ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα.

ἔπειτα δ᾽ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες,

λευκὸν κατ᾽ ἦμαρ, οὐ πεποιθότες τύχῃ,

ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος,

στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου.
670

καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τις ἐστὶν ἐμπνέων,

λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας, τί μήν;³⁶

ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταὔτ᾽³⁷ ἔχειν δοξάζομεν.

γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα. Μενέλεων γὰρ οὖν

πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν.
675

εἰ δ᾽ οὖν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ

καὶ ζῶντα³⁸ καὶ βλέποντα, μηχαναῖς Διός,

οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος,

ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν.

τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων.
680

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 488-680 focus

Χορός

τάχʼ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490

εἴτʼ οὖν ἀληθεῖς εἶτʼ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδʼ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.

κήρυκʼ ἀπʼ ἀκτῆς τόνδʼ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495

ὡς οὔτʼ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλʼ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων—

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδʼ ἀποστέργω λόγον·

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.—
500

ὅστις τάδʼ ἄλλως τῇδʼ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

Κῆρυξ

ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτου σε φέγγει τῷδʼ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.
505

οὐ γάρ ποτʼ ηὔχουν τῇδʼ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δʼ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τʼ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτʼ εἰς ἡμᾶς βέλη·
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθʼ ἀνάρσιος·

νῦν δʼ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τʼ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τʼ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τʼ ἀντήλιοι,

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδʼ ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδʼ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλʼ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δʼ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ
530

ἥκει, τίεσθαι δʼ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θʼ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δʼ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

538

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν;
540

Κῆρυξ

ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις;
545

Χορός

ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

εὖ γὰρ πέπρακται. ταῦτα δʼ ἐν πολλῷ χρόνῳ

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν,

τὰ δʼ αὖτε κἀπίμομφα. τίς δὲ πλὴν θεῶν

ἅπαντʼ ἀπήμων τὸν διʼ αἰῶνος χρόνον;

μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας,
555

σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους, τί δʼ οὐ

στένοντες, οὐ λαχόντες ἤματος μέρος;

τὰ δʼ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος·

εὐναὶ γὰρ ἦσαν δηΐων πρὸς τείχεσιν·

ἐξ οὐρανοῦ δὲ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι
560

δρόσοι κατεψάκαζον, ἔμπεδον σίνος

ἐσθημάτων, τιθέντες ἔνθηρον τρίχα.

χειμῶνα δʼ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον,

οἷον παρεῖχʼ ἄφερτον Ἰδαία χιών,

ἢ θάλπος, εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς
565

κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών

τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; παροίχεται πόνος·

παροίχεται δέ, τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν

τὸ μήποτʼ αὖθις μηδʼ ἀναστῆναι μέλειν.

τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν,
570

τὸν ζῶντα δʼ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου;

καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς καταξιῶ.

ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ

νικᾷ τὸ κέρδος, πῆμα δʼ οὐκ ἀντιρρέπει·

ὡς κομπάσαι τῷδʼ εἰκὸς ἡλίου φάει
575

ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις·

Τροίαν ἑλόντες δή ποτʼ Ἀργείων στόλος

θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθʼ Ἑλλάδα

δόμοις ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖον γάνος.

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν
580

καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται

Διὸς τόδʼ ἐκπράξασα.πάντʼ ἔχεις λόγον.

583

Χορός

νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι·

ἀεὶ γὰρ ἥβη τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν.

δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν
585

εἰκὸς μάλιστα, σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο,

ὅτʼ ἦλθʼ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός,

φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τʼ ἀνάστασιν.

καί τίς μʼ ἐνίπτων εἶπε, φρυκτωρῶν δία
590

πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς;

ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ.

λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσʼ ἐφαινόμην.

ὅμως δʼ ἔθυον, καὶ γυναικείῳ νόμῳ

ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν
595

ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις

θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα.

καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι λέγειν;

ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον.

ὅπως δʼ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν
600

σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι·—τί γὰρ

γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν,

ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ

πύλας ἀνοῖξαι;—ταῦτʼ ἀπάγγειλον πόσει·

ἥκειν ὅπως τάχιστʼ ἐράσμιον πόλει·
605

γυναῖκα πιστὴν δʼ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν

οἵαν περ οὖν ἔλειπε, δωμάτων κύνα

ἐσθλὴν ἐκείνῳ, πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν,

καὶ τἄλλʼ ὁμοίαν πάντα, σημαντήριον

οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου.
610

οὐδʼ οἶδα τέρψιν οὐδʼ ἐπίψογον φάτιν

ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς.

613

Κῆρυξ

τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Χορός

αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι
615

τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον.

σὺ δʼ εἰπέ, κῆρυξ, Μενέλεων δὲ πεύθομαι.

εἰ νόστιμός τε καὶ σεσωσμένος πάλιν

ἥκει σὺν ὑμῖν, τῆσδε γῆς φίλον κράτος.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;

σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ·

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635

636

Κῆρυξ

εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ

γλώσσῃ μιαίνειν· χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.

ὅταν δʼ ἀπευκτὰ πήματʼ ἄγγελος πόλει

στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ,

πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν,
640

πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων

ἄνδρας διπλῇ μάστιγι, τὴν Ἄρης φιλεῖ,

δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα·

τοιῶνδε μέντοι πημάτων σεσαγμένον

πρέπει λέγειν παιᾶνα τόνδʼ Ἐρινύων.
645

σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον

ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν,

πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμείξω, λέγων

χειμῶνʼ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν;

ξυνώμοσαν γάρ, ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν,
650

πῦρ καὶ θάλασσα, καὶ τὰ πίστʼ ἐδειξάτην

φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν.

ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δʼ ὠρώρει κακά.

ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ

ἤρεικον· αἱ δὲ κεροτυπούμεναι βίᾳ
655

χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τʼ ὀμβροκτύπῳ

ᾤχοντʼ ἄφαντοι ποιμένος κακοῦ στρόβῳ.

ἐπεὶ δʼ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος,

ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς

ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τʼ ἐρειπίοις.
660

ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τʼ ἀκήρατον σκάφος

ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ʼξῃτήσατο

θεός τις, οὐκ ἄνθρωπος, οἴακος θιγών.

τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσʼ ἐφέζετο,

ὡς μήτʼ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν
665

μήτʼ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα.

ἔπειτα δʼ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες,

λευκὸν κατʼ ἦμαρ, οὐ πεποιθότες τύχῃ,

ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος,

στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου.
670

καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τίς ἐστιν ἐμπνέων,

λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας, τί μή;

ἡμεῖς τʼ ἐκείνους ταὔτʼ ἔχειν δοξάζομεν.

γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα. Μενέλεων γὰρ οὖν

πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν.
675

εἰ γοῦν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ

καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα, μηχαναῖς Διός,

οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος,

ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν.

τοσαῦτʼ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων.
680

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 488 focus

ΚΛ.

τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγὰς,
490

εἰτ οὖν ἀληθεῖς εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τύδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.

κήρυκ ἀπ᾿ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλάας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,

495

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρὸς,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων·

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον·

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.

500

ΧΟ.

ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΚΗΡΥΞ.

ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονὸς,

δεκάτου σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.
505

οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθὼν, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεὺς, ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτ' εἰς ἡμᾶς βέλη·
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος·

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ ῎Απολλον. τούς τ᾽ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι,

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι καὶ νῦν ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου

525

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δ᾽ ἄϊστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ᾿ Ατρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ

530

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον

535

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 488 focus

Τάχ' εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων
485

φρυκτωρίας -ριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,

εἴτ' οὖν ἀληθεῖς εἴτ' ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ' ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν -σε φρένας·

κήρυκ' ἀπ' ἀκτῆς τόνδ' ὁρῶ κατάσκιον

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΧΟΡΟΣ

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις
490

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,

ὡς οὔτ' ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλ' ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων —

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ' ἀποστέργω λόγον·
495

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι·

ὅστις τάδ' ἄλλως τῇδ' ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΚΗΡΥΞ

Ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτῳ σε φέγγει τῷδ' ἀφικόμην ἔτους,
500

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών·

οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν τῇδ' ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος·

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ' ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τ' ἄναξ,
505

τόξοις ἰάπτων μηκέτ' εἰς ἡμᾶς βέλη·

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ' ἦλθ' F' ἦλθες F s.l. ἀνάρσιος,

νῦν δ' αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος καὶ παγώνιος F κἀπαγώνιος,

ἄναξ Ἄπολλον· τούς τ' ἀγωνίους θεὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ' ἐμὸν τιμάορον
510

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα κηρύκων σέβας,

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

Ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θάκοι, δαίμονές τ' ἀντήλιοι,
515

εἴ ἦ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ' τοῖσιν ὄμμασιν

δέξασθε -αισθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ·

ἥκει γὰρ ὑμῖν ἡμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΚΗΡΥΞ

καὶ τοῖσδ' ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ·

ἀλλ' εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,
520

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον,

βωμοὶ δ' ἄϊστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

Τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον
525

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ

ἥκει, τίεσθαι δ' ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν… Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον·

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην
530

τοῦ ῥυσίου θ' ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον·

διπλᾶ δ' ἔτεισαν ἔτισαν Πριαμίδαι θἁμάρτια.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 488 focus

Τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,

495

εἴτ᾿ οὖν ἀληθεῖς εἴτ᾿ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας·

κήρυκ᾽ ἀπ᾿ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,

500

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον·

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.

505

Οστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΚΗΡΥΞ

ἰὼ πατρῷον οἶδας Αργείας χθονός,

δεκάτῳ σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών
510

οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Αργεία χθονί

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὅπατός τε χώρας Ζεὺς ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ,

¹²³

Clytaemestrae, 506 chori notam in libris praefixam delevit εἰσόμεθα ἐφήλωσε δεκάτου (ηύχων h)

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

τόξοις ιάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη·
515

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος·

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ Απολλον. τούς τ᾿ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
520

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θάκοι, δαίμονές τ᾿ ἀντήλιοι,

ἦπου πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασιν
525

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν ᾿Αγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
530

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον,

βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροία περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ατρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ
535

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

⁴⁵⁶⁷⁸

ήσθ' Αλλ' ήλθες καὶ παιώνιος καὶ παγώνιος κἀπαγώνιος εἴ που πάλαι τοῖσιδ᾽ τοῖσιν Versum delet (δέξαισθε h) ἡμῖν ut ex Pers. 813 illatum delet τοιούδε scribendum οὐδὲ.

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ' ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον

540

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτισαν Πριαμίδαι θαμάρτια.

ΧΟΡΟΣ

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 488 focus

— τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490

εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας·

κήρυχ᾽ ἀπ’ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσχιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτέ σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῶι πυρός,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων —

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι·
500

χὤστις τάδ᾽ ἄλλως τῆιδ᾽ ἐπεύχεται πόληι,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΚΗΡΥΞ

ἰὼ πατρῶιον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτωι σε φέγγει τῶιδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών·
505

οὐ γάρ ποτ᾽ ηὔχουν τῆιδ᾽ ἐν Ἀργείαι χθονί

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τ' ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη·
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος·

νῦν {δ᾽} αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τ᾽ ἀγωνίους θεούς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα, βασιλέων φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι·

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασιν
520

δέξασθε κόσμωι βασιλέα πολλῶι χρόνωι·

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνηι φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μαχέλληι, τῆι κατείργασται πέδον

{βωμοὶ δ᾽ ἄϊστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα}

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίαι περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνήρ
530

ἥκει· τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῶιον ἔθρισεν δόμον·

διπλᾶ δ’ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

ΧΟ.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 488 focus

τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωρίας τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,

εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς, εἴτ᾽ ὀνειράτων δίκην
490

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας·

κήρυκ᾽ ἀπ᾿ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος, διψία κόνις τάδε,

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὗτος, οὐ δαίων φλόγα
495

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῶι πυρός,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων·

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον·

εὐ γὰρ πρὸς εὐ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.

ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῆιδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,
500

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

Testim.:

494 Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

Apparatus Criticus

πόλιν τὴν πόλιν ἐτήτυμος ἐτητύμως corr. Auratus ἤ τι ἤτοι εἴτοι τι τι Hermann μή del Dindorf ἔπειτ᾽ ἐπεὶ in fine versus, deinde ἔπειτ᾿ λόγου λόγους ἐν del Scaliger φρυκτωρίας φρυκτωριῶν correxi οὔτ᾽ ... οὐ δαίων οὔτε σοι δαίων correxi προσθήκη προσθήκει

ΚΗΡΥΞ

ἰὼ πατρῶιον οὐδας ᾿Αργείας χθονός,

δεκάτου σε φέγγει τῶιδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών·
505

οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν τῆιδ᾽ ἐν ᾿Αργείαι χθονί

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος

ὕπατός τε χώρας Ζεὺς ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη·
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽ ἀνάρσιος·

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τ᾿ ἀγωνίους θεούς

πάντας προσαυδῶ τόν τ᾿ ἐμὸν τιμάορον

῾Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι,

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμωι βασιλέα πολλῶι χρόνωι.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνηι φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν ᾿Αγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μακέλληι, τῆι κατείργασται πέδον,

βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίαι περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ ᾿Ατρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνήρ
530

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

Testim.:

513 Schol. BV Hom. Ω 1 ἀγωνίους θεοὺς τοὺς ἀγοραίους Αἰσ.

Apparatus Criticus

δεκάτου δεκάτωι ἦσθ᾽ ἦλθες ἦλθ᾽ παιώνιος καὶ παγώνιος κἀπαγ. εἴ που ήπου δέξασθε δέξαισθε ὑμῖν ἡμῖν βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα del. Salzmann τοιόνδε τοιοῦδε

ΚΗ.

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῶιον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

Translations (9)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 488-680 focus

KLUTAIMNESTRA.

Soon shall we know — of these light-bearing torches,

And beacons and exchanges, fire with fire —

If they are true, indeed, or if, dream-fashion,
490

This gladsome light came and deceived our judgment.

Yon herald from the shore I see, o’ershadowed

With boughs of olive: dust, mud’s thirsty brother,

Close neighbours on his garb, thus testify me

That neither voiceless, nor yet kindling for thee
495

Mountain-wood-flame, shall he explain by fire-smoke:

But either tell out more the joyance, speaking ..

Word contrary to which, I aught but love it!

For may good be — to good that’s known — appendage!

CHOROS.

Whoever prays for aught else to this city
500

— May he himself reap fruit of his mind’s error!

HERALD.

Ha, my forefathers’ soil of earth Argeian!

Thee, in this year’s tenth light, am I returned to —

Of many broken hopes, on one hope chancing;

For never prayed I, in this earth Argeian
505

Dying, to share my part in tomb the dearest.

Now, hail thou earth, and hail thou also, sunlight,

And Zeus, the country’s lord, and king the Puthian

From bow no longer urging at us arrows!

Enough, beside Skamandros, cam’st thou adverse:
510

Now, contrary, be saviour thou and healer,

O king Apollon! And gods conquest-granting,

All — I invoke too, and my tutelary

Hermes, dear herald, heralds’ veneration, —

And Heroes our forthsenders, — friendly, once more
515

The army to receive, the war-spear’s leavings!

Ha, mansions of my monarchs, roofs beloved,

And awful seats, and deities sun-fronting —

Receive with pomp your monarch, long time absent!

For he comes bringing light in night-time to you,
520

In common with all these — king Agamemnon.

But kindly greet him — for clear shows your duty —

Who has dug under Troia with the mattock

Of Zeus the Avenger, whereby plains are out-ploughed,

Altars unrecognizable, and gods’ shrines,
525

And the whole land’s seed thoroughly has perished.

And such a yoke-strap having cast round Troia ,

The elder king Atreides, happy man — he

Comes to be honoured, worthiest of what mortals

Now are. Nor Paris nor the accomplice-city
530

Outvaunts their deed as more than they are done-by:

For, in a suit for rape and theft found guilty,

He missed of plunder and, in one destruction,

Fatherland, house and home has mowed to atoms:

Debts the Priamidai have paid twice over.
535

538

CHOROS.

Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD.

I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS.

Love of this fatherland did exercise thee?
540

HERALD.

So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS.

What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD.

How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS.

For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD.

This land yearned for the yearning army, say’st thou?
545

CHOROS.

So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD.

Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS.

Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD.

And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS.

So that now, — late thy word, — much joy were — dying!
550

HERALD.

For well have things been worked out: these, — in much time,

Some of them, one might say, had luck in falling,

While some were faulty: since who, gods excepted,

Goes, through the whole time of his life, ungrieving?

For labours should I tell of, and bad lodgments,
555

Narrow deckways ill-strewn, too, — what the day’s woe

We did not groan at getting for our portion?

As for land-things, again, on went more hatred!

Since beds were ours hard by the foemen’s ramparts,

And, out of heaven and from the earth, the meadow
560

Dews kept a-sprinkle, an abiding damage

Of vestures, making hair a wild-beast matting.

Winter, too, if one told of it — bird-slaying —

Such as, unbearable, Idaian snow brought —

Or heat, when waveless, on its noontide couches
565

Without a wind, the sea would slumber falling

— Why must one mourn these? O’er and gone is labour:

O’er and gone is it, even to those dead ones,

So that no more again they mind uprising.

Why must we tell in numbers those deprived ones,
570

And the live man be vexed with fate’s fresh outbreak?

Rather, I bid full farewell to misfortunes!

For us, the left from out the Argeian army,

The gain beats, nor does sorrow counterbalance.

So that ’t is fitly boasted of, this sunlight,
575

By us, o’er sea and land the aery flyers,

Troia at last taking, the band of Argives

Hang up such trophies to the gods of Hellas

Within their domes — new glory to grow ancient!

Such things men having heard must praise the city
580

And army-leaders: and the grace which wrought them —

Of Zeus, shall honoured be. Thou hast my whole word.

583

CHOROS.

O’ercome by words, their sense I do not gainsay.

For, aye this breeds youth in the old — to learn well.

But these things most the house and Klutaimnestra
585

Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

KLUTAIMNESTRA.

I shouted long ago, indeed, for joyance,

When came that first night-messenger of fire

Proclaiming Ilion ’s capture and dispersion.

And someone, girding me, said, Through fire-bearers
590

Persuaded — Troia to be sacked now, thinkest?

Truly, the woman’s way, — high to lift heart up!

By such words I was made seem wit-bewildered:

Yet still I sacrificed; and, — female-song with, —

A shout one man and other, through the city,
595

Set up, congratulating in the gods’ seats,

Soothing the incense-eating flame right fragrant.

And now, what’s more, indeed, why need’st thou tell me?

I of the king himself shall learn the whole word:

And, — as may best be, — I my revered husband
600

Shall hasten, as he comes back, to receive: for —

What’s to a wife sweeter to see than this light

(Her husband, by the god saved, back from warfare)

So as to open gates? This tell my husband —

To come at soonest to his loving city.
605

A faithful wife at home may he find, coming!

Such an one as he left — the dog o’ the household —

Trusty to him, adverse to the ill-minded,

And, in all else, the same: no signet-impress

Having done harm to, in that time’s duration.
610

I know nor pleasure, nor blameworthy converse

With any other man more than — bronze-dippings!

613

HERALD.

Such boast as this — brimful of the veracious —

Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS.

Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge
615

From clear interpreters — a speech most seemly.

But speak thou, herald! Meneleos I ask of:

If he, returning, back in safety also

Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD.

There’s no way I might say things false and pleasant
620

For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS.

How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD.

For not well-hidden things become they, sundered.

The man has vanished from the Achaic army,

He and his ship too. I announce no falsehood.
625

CHOROS.

Whether forth-putting openly from Ilion ,

Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD.

Like topping bowman, thou hast touched the target,

And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS.

Whether, then, of him, as a live or dead man
630

Was the report by other sailors bruited?

HERALD.

Nobody knows so as to tell out clearly

Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS.

How say’st thou then, did storm the naval army

Attack and end, by the celestials’ anger?
635

636

HERALD.

It suits not to defile a day auspicious

With ill-announcing speech: distinct each god’s due:

And when a messenger with gloomy visage

To a city bears a fall’n host’s woes— God ward off! —

One popular wound that happens to the city,
640

And many sacrificed from many households —

Men, scourged by that two-thonged whip Ares loves so,

Double spear-headed curse, bloody yoke-couple, —

Of woes like these, doubtless, whoe’er comes weighted,

Him does it suit to sing the Erinues’ paian.
645

But who, of matters saved a glad-news-bringer,

Comes to a city in good estate rejoicing. ...

How shall I mix good things with evil, telling

Of storm against the Achaioi, urged by gods’ wrath?

For they swore league, being arch-foes before that,
650

Fire and the sea: and plighted troth approved they,

Destroying the unhappy Argeian army.

At night began the bad-wave-outbreak evils;

For, ships against each other Threkian breezes

Shattered: and these, butted at in a fury
655

By storm and typhoon, with surge rain-resounding, —

Off they went, vanished, thro’ a bad herd’s whirling.

And, when returned the brilliant light of Helios,

We view the Aigaian sea on flower with corpses

Of men Achaian and with naval ravage.
660

But us indeed, and ship, unhurt i’ the hull too,

Either someone outstole us or outprayed us —

Some god — no man it was the tiller touching.

And Fortune, saviour, willing on our ship sat.

So as it neither had in harbour wave-surge
665

Nor ran aground against a shore all rocky.

And then, the water-Haides having fled from

In the white day, not trusting to our fortune,

We chewed the cud in thoughts — this novel sorrow

O’ the army labouring and badly pounded.
670

And now — if anyone of them is breathing —

They talk of us as having perished: why not?

And we — that they the same fate have, imagine.

May it be for the best! Meneleos, then,

Foremost and specially to come, expect thou!
675

If (that is) any ray o’ the sun reports him

Living and seeing too—by Zeus’ contrivings,

Not yet disposed to quite destroy the lineage —

Some hope is he shall come again to household.

Having heard such things, know, thou truth art hearing!
680

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 488 focus

Quickly shall we know concerning the successions of the light-bearing lamps, of the beacon-lights and the fire, whether they were true, or whether this delightful light hath come, and, after the manner of dreams, mocked our minds. I see this herald here, coming from the shore, o'ershadowed with boughs of olive; and the thirsty dust, kin-sister of mud, of the same yoke, bears witness to me of this, that neither voiceless, nor by the smoke of fire, lighting up for you a flame of mountain-wood, he will make signals. But he will either proclaim our joy to you more fully—for the tidings that are otherwise, I deprecate-for oh! may a good sequel come to the good things that have appeared.

CHORUS

Whosoever, in this matter, prays otherwise for this our city, may he himself reap the fruit of his soul’s trespass.

HERALD TALTHYBIUS

O! father-land of the soil 1

of Argos, in this the light of the tenth year am I arrived, mastering one only hope, with many broken down. For never dared I think that, dying, I should share a burial dearest to me in this Argive land. Now hail to thee, country mine, and hail to thee light of the sun, and to thee O Jove, supreme god of the realm, and to the Pythian king, that no longer with thy bow dost launch thy shafts against us. Enough unfavouring comest 2

thou by Scamander; but now in turn be thou our saviour, and freer from our contests 3

and I address both all the gods of battle and my patron Mercury, beloved herald, herald's glory, and the heroes that sent us forth, that they may kindly welcome back again the residue of the host that has escaped the spear. O halls of our kings, dear roofs! and awful judgment-seat, and ye divinities that face the sun, if ever in the olden times ye did with these your bright eyes receive with honourable greeting our sovereign after his long absence; for king Agamemnon is come, bringing a light in darkness common to you and to all these assembled. But greet him well, (and sooth 'tis fitting so) him that hath overturned Troy with the spade of avenging Jove with which the plain bath been tilled. Their altars are demolished and the shrines of their gods and the seed of all the land hath utterly perished. Having flung such a yoke over Troy, the elder royal son of Atreus, a happy man, hath arrived and most deserving to be honoured is he of the mortals of this day : for neither Paris nor his accomplice-city boasts that their deed was greater than their suffering 1

. For, cast in the penalty of abduction and theft, he both lost his gage 2

and mowed down to the very earth in utter destruction the house of his father : and the children of Priam have paid a double penalty.

CHORUS

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 488 focus

à d'étranges messages de feu, quitte à souffrir, déçu, quand changeront les choses ?
Il est bien du gouvernement d'une femme d'applaudir à ses vœux plus qu'à la réalité. Trop crédule en son désir la femme va très vite au delà des faits ; mais très vite aussi périssent les nouvelles qu'a proclamées sa voix.

Le Coryphée regarde vers la droite.

LE CORYPHÉE

Nous saurons bientôt si ces flambeaux éclatants, avec leurs signaux et leurs relais de feu, ont dit la vérité, ou si la lueur séduisante d'un songe est venue seule éblouir nos esprits. Je vois du rivage s'avancer un héraut, le front ombragé de rameaux d'olivier, et la sœur

AGAMEMNON

LE CORYPHÉE

de la boue, sa jumelle altérée, la poussière, m'en est ici garante : ce n'est plus par un muet langage, la fumée ardente d'un feu de bois flambant sur une cime, qu'il te va signifier son message ; mais, en termes clairs, sa voix nous invitera, ou bien à donner encore plus libre cours à
notre allégresse, ou au contraire — ah ! l'idée me fait horreur !... Que des succès s'ajoutent aux succès qui nous luisent déjà ! Si quelqu'un fait ici d'autres vœux pour la ville, qu'il recueille le fruit du crime de son cœur !

Entre le Héraut.

LE HÉRAUT

Ah ! terre de mes pères, pays d'Argolide,
après dix ans, elle a donc lui, l'heure où je te revois ! Pour tant d'espoirs brisés, un seul a tenu bon. Je ne me flattais plus d'obtenir à ma mort le lot, qui me semblait si doux, d'une tombe en terre argienne. Salut donc, ô patrie ; salut, lumière du soleil, et toi, Zeus, qui d'en haut veilles
sur cette terre, et toi, seigneur de Pythô, archer dont les traits, j'espère, ne sont plus pour nous ; assez longtemps, près du Scamandre, tu fis notre détresse : aujourd'hui sois pour nous salut et guérison, ô sire Apollon ! Je vous invoque aussi, tous, dieux de la cité, et toi, divin patron,
Hermès, héraut, cher orgueil des hérauts ; et vous, ô demi-dieux, qui avez protégé le départ de l'armée, accueillez donc maintenant avec faveur ce qu'en a épargné la guerre ¹.
Ah ! palais de mes rois, demeure chérie ; sièges augustes ² ; images ensoleillées de nos dieux ! plus encore qu'aux temps passés, gardez ce radieux visage pour recevoir comme il convient le roi longtemps absent ³. Il vient faire briller le jour en pleine nuit, pour vous, pour tous ceux-ci,

AGAMEMNON

LE HÉRAUT

le roi Agamemnon. Faites-lui donc tous fête : il le mérite bien, le destructeur de Troie, à qui Zeus a prêté son hoyau justicier pour retourner le sol, détruire les autels et les temples des dieux, anéantir la race entière du pays.
C'est ainsi qu'il a passé le joug sur le cou d'Ilion, le roi qui nous revient, aîné des fils d'Atrée, héros favorisé du sort, et de tous les vivants le plus digne d'un culte. Pâris et sa cité, avec lui condamnée, ne pourront dire

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 488 focus

Whether theſe fires, that with ſucceſſive ſignals

555

Blaze thro’ the night, be true, or like a dream

Play with a ſweet deluſion on the ſoul,

Soon ſhall we know.

An herald from the ſhore

I ſee; branches of olive ſhade his brows.
560

That cloud of duſt, rais’d by his ſpeed, aſſures me

That neither ſpeechless, nor enkindling flames

Along the mountains, will he ſignify

His meſſage; but his tongue ſhall greet our ears

With words of joy: far from my ſoul the thought
565

Of other, than confirm these fav’ring ſignals.

CHORUS.

May he, that to this ſstate ſhall form a wiſh

Of other aim, on his own head receive it.

CLYTEMNESTRA, CHORUS, HERALD. HERALD.

Hail, thou paternal foil of Argive earth!

In the fair light of the tenth year to thee
570

Return’d, from the sad wreck of many hopes

This one I ſave;

ſav’d from deſpair e’en this;

For never thought I in this honour’d earth

To ſhare in death the portion of a tomb.
575

Hail then, lov’d earth; hail, thou bright ſun ; and thou,

Great guardian of my country, ſupreme Jove;

Thou, Pythian king, thy ſhafts no longer wing’d

For our deſtruction;

on Scamander’s banks
580

Enough we mourn’d thy wrath; propitious now

Come, king Apollo, our defence.

And all

Ye Gods, that o’er the works of war preſide,

I now invoke; thee, Mercury, my avenger,

585

Rever’d by heralds, that from thee derive

Their high employ; you heroes , to the war

That ſent us, friendly now receive our troops,

The relicks of the ſpear.

Imperial walls,

590

Manſion of kings, ye ſeats rever’d; ye Gods,

That to the golden ſun before these gates

Preſent your honour’d forms; if e’er of old

Thoſe eyes with favour have beheld the king,

Receive him now, after this length of time,

595

With glory; for he comes, and with him brings

To you, and all, a light that cheers this gloom:

Then greet him well; ſuch honour is his meed,

The mighty king, that with the mace of Jove

Th' avenger, wherewith he ſubdues the earth,

600

Hath level’d with the duſt the tow’rs of Troy;

Their altars are o’erturn’d, their ſacred ſhrines,

And all the race destroy’d. This iron yoke

Fix’d on the neck of Troy, victorious comes

The great Atrides, of all mortal men

605

Worthy of highest honours.

Paris now,

And the perfidious ſtate, ſhall boaſt no more

His proud deeds unreveng’d; ſtript of his ſpoils,

The debt of juſtice for his thefts, his rapines,

610

Paid amply, o’er his father’s houſe he ſpreads

With twofold loſs the wide-involving ruin.

CLYTEMNESTRA.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 488 focus

Presto sapremo se veraci furono

545

le fiaccole onde a noi venne la luce,

e i segnali di fiamma, e le vicende

di fuoco; oppur se ci deluse, come

sogno, la vampa che qui lieta giunse.

Veggo un araldo dalla spiaggia muovere,
550

di rami d'oleastro ombrato il viso.

L'annunzia a me la polvere, sorella

sitibonda, finitima del fango.

Egli non già senza favella, né

bruciando face di montana selva,
555

nunzio darà col fuoco e con la fiamma;

bensí parlando ci dirà... che il cuore

s' allegri altra notizia udir non voglio.

Fausta conferma aggiungasi ai segnacoli

fausti chi ad Argo fa diverso augurio,
560

del suo malo pensier colga mal frutto.

ARALDO
Giunge correndo, si gitta bocconi al suolo, bacia la terra.

O patrio suolo dell'argiva terra,

in questa luce giungo a te dell' anno

AGAMENNONE

ARALDO

decimo; e attingo questa speme sola

delle molte già frante! Io non credevo
565

piú di morire in questo argivo suolo,

né parte avere di sí dolce avello.

Ed ora, salve, o suolo, salve, o luce

del sole, e Giove, re di questa terra,

e tu, di Pito re, che piú dall'arco
570

le frecce contro noi non scagli!

Troppo

nemico presso allo Scamandro fosti:

salvaci, adesso, e pon fine ai travagli,

Apollo sire!
575

E voi tutti, dell'àgora

Numi, supplico; e te, diletto araldo,

degli araldi decoro, e a me patrono,

Ermete;

e voi che ci spingeste ad Ilio,
580

defunti eroi, benevoli accogliete

le schiere che campâr dalla battaglia !

O dei re nostri casa, o dolci tetti,

o seggi venerandi, o sculti dèmoni,

il re che giunge dopo il lungo indugio,
585

con onori accogliete, e con sí fulgido

viso, come or, che il sol v' accende.

Giunge,

luce recando nella notte a voi,

e ai cittadini tutti quanti, il sire
590

Agamènnone giunge.

Or salutate

bene è giustizia lui, che con la marra

che a vendetta gli diè Giove, scalzò

Ilio: scassato è ben tutto quel campo,
595

tutto disperso è della terra il seme.

Tal giogo imposto ad Ilio, a noi ritorna

il maggior degli Atridi, né fra gli uomini

d'ora, v'è alcun d'onor piú degno.

Paride
600

né la città che il fio pagò con lui,

millantar non potrà che il loro oltraggio

fu maggior della pena.

Il fio del ratto

e del furto pagò, perdé la preda,
605

la patria casa sterminò degli avi

all'ultima rovina.

I Priamidi

le loro colpe hanno pagato a doppio!

CORIFEO

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 488 focus

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 488 focus

den, wie im Gemetzel

heldenhaft er stritt,

für das Weib fallend eines andern.

490

Leise murrt man so,

450 Bitterkeit und Groll

schleicht sich wider die Atreiden ein.

Chor.

Dort aber in Troia,

im Grabe der Fremde,
495

da walten verklärte Heroen:

der Boden bedeckt seine Sieger.

Mächtig ist des Volkes Stimme,

fordert für den Fall der Bürger

eine schwere Sühne heim.
500

Und die Angst

will nicht weichen,

460 nächtig Graus

harre mein zu hören.

Nicht vergißt
505

Gott des Völkermörders.

Schwarze Rachegeister

flattern, und die Stunde

kommt im Kampf des Lebens,

wo des unverdienten
510

465 Glückes Glanz erbleicht.

Niedrigkeit

lebt und stirbt vergessen,

und gefährlich ist

allzu stolzer Ruhm,
515

470 denn aus Gottes Auge fährt der Blitz.

Drum preis' ich ein harmlos

Geschick und verwünsche

den Ruhm des Städtezerstörers,

das Sklavenlos des Besiegten.
520

475 Durch die Gassen fliegt die Botschaft,

ob sie Wahrheit bringt, wer weiß es?

Blendwerk eines Dämons ist es.

Kindisch wär' es oder Wahnwitz,

wollten wir zu heißer Hoffnung
525

480 unser Herz entflammen lassen,

weil ein Feuer plötzlich aufging,

um in Bälde

der Enttäuschung Schmerz zu kosten.

Mag dem Weiberregimente
530

5* 68

Chor.

Dankgebet vor der Erfüllung

485 ziemend sein. Wie der Wind

fliegt geschwinde

raschen Weiberglaubens Losung

rasch geglaubt von Mund zu Munde.
535

Doch geschwinde

ist des Weibermunds Gerede

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 488 focus

Soon shall we know whereof the bale-fires tell,
580

The beacons, kindled with transmitted flame;

Whether, as well I deem, their tale is true,

Or whether like some dream delusive came

The welcome blaze but to befool our soul.

For lo! I see a herald from the shore
585

Draw hither, shadowed with the olive-wreath—

And thirsty dust, twin-brother of the clay,

Speaks plain of travel far and truthful news—

No dumb surmise, nor tongue of flame in smoke,

Fitfully kindled from the mountain pyre;
590

But plainlier shall his voice say All is well,

Or—but away forebodings adverse now,

And on fair promise fair fulfilment come!

And whoso for the state prays otherwise,

Himself reap harvest of his ill desire!
595

Enter Herald.

O land of Argos, fatherland of mine!

To thee at last, beneath the tenth year's sun,

My feet return; the bark of my emprise,

Tho' one by one hope's anchors broke away,

Held by the last, and now rides safely here.
600

Long, long my soul despaired to win, in death,

Its longed-for rest within our Argive land:

And now all hail, O earth, and hail to thee,

New-risen sun! and hail our country's God,

High-ruling Zeus, and thou, the Pythian lord,
605

Whose arrows smote us once—smite thou no more!

Was not thy wrath wreaked full upon our heads,

O king Apollo, by Scamander's side?

Turn thou, be turned, be saviour, healer, now!

And hail, all gods who rule the street and mart,
610

And Hermes hail! my patron and my pride,

Herald of heaven, and lord of heralds here!

And Heroes, ye who sped us on our way—

To one and all I cry Receive again

With grace such Argives as the spear has spared.
615

Ah home of royalty, belovèd halls,

And solemn shrines, and gods that front the morn!

Benign as erst, with sun-flushed aspect greet

The king returning after many days.

For as from night flash out the beams of day,
620

So out of darkness dawns a light, a king,

On you, on Argos—Agamemnon comes.

Then hail and greet him well! such meed befits

Him whose right hand hewed down the towers of Troy

With the great axe of Zeus who righteth wrong—
625

And smote the plain, smote down to nothingness

Each altar, every shrine; and far and wide

Dies from the whole land's face its offspring fair.

Such mighty yoke of fate he set on Troy—

Our lord and monarch, Atreus' elder son,
630

And comes at last with blissful honour home;

Highest of all who walk on earth to-day—

Not Paris nor the city's self that paid

Sin's price with him, can boast Whatever befal,

The guerdon we have won outweighs it all.
635

But at Fate's judgment-seat the robber stands

Condemned of rapine, and his prey is torn

Forth from his hands, and by his deed is reaped

A bloody harvest of his home and land

Gone down to death, and for his guilt and lust
640

His father's race pays double in the dust.

Chorus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 488 focus

Bald wird sich's kundthun, ob die nachtdurchstrahlenden

Leuchtwarten, ob der Flammensäule wechselnd Licht
465

Wahrheit verkündet, oder ob der frohe Strahl,

Nach Traumesart erscheinend, uns den Sinn berückt.

Schon naht ein Herold vom Gestade dort heran,

Delzweig' um Stirn und Schläfe; wirbelnd auch bezeugt

Des Kothes Zwillingsbruder mir, der durst'ge Staub,
470

Nicht als ein stummer Bote, nicht auf Bergen Glut

Entflammend bring' er Kunde nur durch Feuerrauch.

Nein, mehr enthüllend, mehrt er uns die Freude noch

Das Gegentheil zu sagen, bebt mein Mund zurück.

Zum Heile, das erschienen, komme neues Heil!
475

Wer andre Loose dieser Stadt zu wünschen wagt,

Der ärnte selbst die Früchte seines Frevelsinns!

(Ein Herold eilt herbei.)

Der Herold.

O trauter Heimat Boden im Argeierland!

In dieses zehnten Jahres Licht begrüß' ich dich,

An mancher Hoffnung ärmer, nur der Einen froh!
480

Denn nimmer glaubt' ich, daß in Argos' Lande mir

Dereinst des liebsten Grabes Theil beschieden sei.

Nun sei gegrüßt, Land, sei gegrüßt, o Sonnenlicht,

Und du, des Landes Höchster, Zeus, du, Pytho's Fürst,

Der seine Pfeile fürder nicht abschnellt auf uns!
485

Genug erschienst du feindlich am Skamandros einst.

Nun sei der Retter wieder, sei der Kampfeshort,

O Fürst Apollon! Alle Kampfgottheiten auch

Und Hermes ruf' ich, meinen Ehrenspender, dich,

Den theuren Herold, aller Herold' höchsten Preis,
490

Und euch, Heroen, die das Heer geleiteten,

Empfangt es huldreich wieder, das dem Speer entrann!

Heil euch, o Königshallen, vielgeliebte Burg,

Ihr hehren Throne, Götter ihr am Sonnenstrahl,

Empfangt mit heitrem Auge, wenn jemals zuvor,
495

Auch nun den Herrscher, wie's geziemt, nach langer Frist!

Denn euch und diesen Allen Licht in düstrer Nacht

Zu bringen, kehrt Agamemnon, unser König, heim.

Wohlan, begrüßt ihn freundlich; also ziemt es ihm,

Der Troja's Veste mit Kronions rächendem
500

Grabscheit zerstörte, das zermalmend zwang die Flur.

Altäre, Göttersize sind in Staub gestürzt,

Und alles Landes Same ward hinweggetilgt.

Und nun um Troja's Nacken er ein solches Joch

Geworfen, Atreus' ältrer Sohn, nun kehrt er heim
505

Beglückt, der höchsten Ehre werth vor Allen, die

Jezt leben. Weder Paris ja noch seine Stadt

Mag rühmen, daß die Buße nicht gleichkam der Schuld.

Denn er, des Raubes schuldig und zugleich des Trugs,

Verfehlte seiner Beute Preis und schmetterte
510

In Staub vernichtend Ahnenhaus und Ahnenland.

So büßte Priams hoher Stamm zwiefach die Schuld.

Der Chorführer.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν

πέλοι δ᾽ οὖν

Rob. τούτοισιν

τούτοις

Flor. Vict. Sed

τούτοισιν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis

εὖ πρᾶξις

, ut dicitur v. 478.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι

. Sed

εὔπραξις

defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.

εὐθεράπευσις

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se

ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν

supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri

ἀπίην γαῖαν

, ex praepositione

ἀπό

dictam, et tragicorum

Ἀπίαν

, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.

Ἄπις

, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum

ὕδωρ

satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum

ἄγγελος

ἄγγελος φύλαξ

Farn.

φύλ.

Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς

ἐπιφωτός

error Aldinae.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος

ἄρσενου

ἀρσένου

Ald. Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν

εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν

error Aldinae. Inde

εὖ δ', εἴτε κεδνὸν

Turn.

σὺ δ' εἴτε κεδνὸν

codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in

εἴτε

littera e correctione

est. Aurati coniectura est

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν

, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit

εἴτε

. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν

ἐλπίσι

M. Bess.

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.

σιγῶντι

Flor. Farn.

σιγώσης

M. Ceteri

σιγώσῃ

. Correctoris mutatio est

σιγῶντι

, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.

γυν.

in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert

εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα

, comparans cum Soph. Trach. v. 95.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.

Nuntii

nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri

πεύσῃ

251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his

χο.

praefixum in Rob.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς

ἦ τορῶς

G. Ald.

254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.

τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας

, haec habet scholiastes,

Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”

Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.

ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον

255

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-167

φρονοῦντος

φρονούσης

Flor. Farn. Vict. quod correctoris est prava personarum distinctione moti. ὄμμα σοῦ Farn. Turn. Vict. et ante rasuram M.

ὄμμα σου

G. Ald. Rob. et nunc M.

256

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-168

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ Libri

τί γὰρ τὸ πιστόν ἐστιν τῶνδέ σοι τέκμαρ

, nisi quod

ἔστι νῦν

habet Ald.

τί δ᾽ ἂν

Auratus. Sentiebat enim vulgatam scripturam non congruere cum eo quod respondet Clytaemnestra. Eam ob caussam Abreschius

τὶ γὰρ τὸ πιστὸν

scribi volebat, quod esset

ecquod, quod certum sit, signum

. Optime Schutzius

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἐστὶ τῶνδέ σοι τέκμαρ ;

Tenuere tamen vulgatum Blomfieldius et Wellauerus, Schützium bene refutatum esse rati a Doederlino in Actis Monac. I. p. 40. Scilicet, ut huic, sic ipsi quoque in solam articuli cum

τίς

consociationem, de qua nemini dubium esse potest, intuentes, parum solliciti de sententia, ne caussam quidem perspexerunt, qua ad mutandam distinctionem vir egregius, qui se poetam legere, non construendi exercitia ante oculos habere sciret, fuerit adductus.

257

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.

ἔστιν τὶ δ᾽

ἔστι τί δ᾽

Bess.

ἔστιν τ' δ'

, omisso per errorem

, Ald. unde Turn.

ἐστὶ τάδ'

258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ

εὐπειθῇ

G. Ald. Ceteri

εὐπειθῆ

. Recte Blomfieldius

εὐπιθῆ

259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος

εὔπτερος

Turnebus. Ceteri omnes

ἄπτερος

. Scholiastes

ἰσόπτερος, κούφη

. Hesychius

ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα

. Idem

ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.

Idem

ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια

. Εtym. Μ. p. 133, 26.

ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν

. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.

ἀπτερέως

ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.

ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο

. Eodem significata

ἀπτέρως

dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.

ἀπτέρῳ τάχει

, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.

ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.

Εt p. 183, 24.

ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.

Hoc

πτερέως

quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est

ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως

. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius

ἀγαπτερέως

scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum

ἀπτερύσσεται

, quod Hesychius

πέτεται

interpretatur, et

ἀπτερύονται

apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam

αὖτ' ἐρύονται

αὖ πτερύωνται

scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit

ἀμπερύσσεται

ἀμπτερύονται

. Apud Atticorum tragicos sicubi

ἄπτερος

invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.

ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε

Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam

ἄπτερος φάτις

est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum

ἄπτερος μῦθος

dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,

ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως

de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.

261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.

262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος

καὶ πῶς

Farn.

καὶ τὶς

Rob. Ceteri

καὶ τίς

. Deinde

ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων

ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset

ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος

, G.

ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων

Ald.

ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων

ceteri. Stanleius

ἀγγέλλων

scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel

ἀγγελῶν

, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.

265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου

ἀπαγγέλου

G. et a pr. manu M.

ἀπ' ἀγγέλου

Μ. a sec. manu et ceteri.

ἀγγάρου

commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.

ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη

. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.

ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”

Eustathius p. 1854, 26.

παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.

Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.

267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον

ἑρμαῖον

G. Ald. Vict. et ut videtur M.

ἕρμαιον

Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.

Ἑρμαῖος

scribi nomen proprium.

Ἑρμαῖος λόφος

, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.

268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri

φανόν

. Porsonus

πανόν

ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.

πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι

. Ammonius p. 90.

φανός

comicorum,

πανός

tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,

τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π

, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse

πανός

, quo pro altera forma utantur tragici. Photius

πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ

. Idem

πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης

. Pollux X. 117.

πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”

269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri

ἄθωον

. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.

ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.

Videtur

ἄψυχος

ἄβουλος

scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.

270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε

ὑπερτελῆστε

sic M.

υπερτεληστε

sine accentu G.

ὑπερτελής τε

Ald. Turn.

ὑπερτελεῖς τε

Bess.

ὑπερθ' Ἑλλής τε

Rob.

ὑπεὶρ Ἑλλής τε

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον

. Deinde

πλέοντα

Ald. De verbo

πλέοντα

, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura

φωτίσαι

non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita

ὑπερτελὲς

infra v. 344. eademque metaphora

ὑπερτελὴς

apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,

ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη

. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur

ὑπερτελεῖ τε

. V. ad v. 272. 273.

271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς

ἰσχὺν

dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim

ἰσχύς

, quod scholiastes interpretatur

μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός

. Non opus est

ἰσχὺν

scribere: sed

πευκή

, quod libri habent, ad

ἰσχὺς

appositum languet. Id Schützius recte in

πεύκη

mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim

πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας

. Sed in

πρὸς ἡδονήν

, quod etiam Pearsono in

πρὸς ἐκδοχὴν

mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non

δέ

, sed

τέ

post

ὑπερτελής

scriptum esse. Nam

δέ

si legeretur, requireretur verbum pro nomine

πεύκη

, veluti

πηδᾷ

, ut in Ione Euripidis v. 1144.

ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον

. Nunc vero,

τέ

posito,

ἐξεδέξατο

etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim

πρὸς ἡδονὴν πεύκης

ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox

χρυσοφεγγές

Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ

παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς

G. Ald.

παραγγείλασα μακίστου σκοπάς

M. Bess. Flor. Farn. Rob.

παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς

Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere

Μάκιστος

videtur appellatus fuisse, si recte editum est

σκοπαῖς

. Blomfieldius

σκοποῖς

scripsit, vix dubium esse ratus quin

σκοπᾶς

ortum sit ex

σκοποῖς

. At

σκοποῖς

absonum foret, quia sic quod sequitur

ὃ δὲ

perperam dictum esset, quod, ubi

σκοπαῖς

legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si

σκοποῖς

praecessisset. Sed illud

σκοπᾶς

, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes

σκοπάς

habent, legitur. Solus H. Stephanus

σκοπᾶς

ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum

σκοπάς

exarare vellet. Scribendum vero

σκοπῷ

274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως

ἀφράσμων ὡς

Turn.

ἀφασμένως

Rob. Ceteri omnes

ἀφρασμόνως

, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.

275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque

ἀγγάρου

scribendum coniiceret.

πάρηκεν

male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset

οὔτι μέλλων

esse celeriter, neque

οὔτι

separari ab eo participio posse.

276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου

εὐρίππου

Bess.

277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου

μεσσαπίου

M. G. Rob.

μεσαπίου

Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.

μεταπίου

Ald. Scholiastes

Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας

. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.

ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου

. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι

φύλαξ

, pro

φύλαξι

error Rob. μολών

μολόν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.

μολών

Turn. Vict.

278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

οἵ τ᾽

Flor.

279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας

γαίας

Ald. Turn. Sed G. cum ceteris

γραίας

280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς

λαμπάδ'

λαμπὰ δ'

Ald. μαυρουμένη Deinde

οὐδέπω 'μαυρουμένη

Rob.

281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ

πεδίον ἀσωποῦ

Flor. Farn. Vict.

παιδίον ὠποῦ

M. G. Bess. Ald.

πεδίον ὠποῦ

Rob.

πεδίον Ὠρωποῦ

Turn.

282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν

φαιδρᾶς

G. Ald.

283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά

φρουρὰ

Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.

286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.

Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.

Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius

Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.

Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.

287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον

αἰγίπλακτον

Bess.

288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι

δὴ χαρίζεσθαι

Farn. Ceteri omnes

μὴ χαρίζεσθαι

. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem

μὴ χατίζεσθαι

, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura

θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι

, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret

χατίζεσθαι

passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic

θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός

, sed

πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται

, non desideratur. Hesychius

χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.

Idem

χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.

289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει

μέρει

Rob.

290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν

κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν

M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

κάτω πτρονοῦ περβάλλειν

Ald. ex quo Turn. fecit

κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν

. Canterus tacite emendavit

κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν

. Confirmat scholiastae interpretatio

τὸ κατόψιον

. Merito

κάτοπτον

ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud

κάτοπτρον

agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta

κάτοπτον πρῶνα

. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus

ὑπερβάλλειν

, et

καί

adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset

ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis

πρών

significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui

καί

, quod est ante

Σαρωνικοῦ

, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο

habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.

εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο

G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum

ὑπερβάλλων

adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο

recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit

καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam

σκήπτειν

ubi hoc in loco invenitur, idem atque

ἀφίκετο

sit,

εἶτα

cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est

εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς

ἀστυγείτονας σκοπὰς

ab alia manu altero

supra adscripto, M.

ἀστυγείτονας σκόπας

G. Turn.

ἀστυγείτονα σκόπας

ἀστὸ γείτονας σκοπὰς

Rob.

294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει

ἐς τόγε σκήπτει

M. G.

ἐς τόγε σκήπτει

Rob. Turn.

ἐπόγε σκήπτει

Ald.

ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει

Bess.

ἐς τόδε σκήπτει

Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit

λείπει πολλά

. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,

Hic videntur multa deesse

295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι

Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,

τοί μοι

, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse

τοιοίδε τοί μοι

297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον

Flor. Farn.

τοιοῦτοι

Bess.

τοιοῦτο

Victorius.

300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo

ΧΟ

. praefixum est, versui 305.

ΑΓΓ

. Tum versui 306.

ΚΛΥ

. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.

302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius

διανεκῶς

, quia Moeris p. 129.

διανεκεῖ λόγῳ

ut Atticum ex Platone attulit.

ὡς λέγοις

Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,

ὡς λέγεις

, habet Bess.

Ὡς λέγοις πάλιν

neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος

. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut

θέλοιμ᾽ ἄν

et ad

ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι

et ad

λέγοις πάλιν

referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius

ὡς λέγεις

304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte

βοῇ δ'

Auratus.

306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας

Canterus.

ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας

Flor. Farn. Vict.

ἀλείφατ' ἐκχέας

Bess. Pearsonus, Schutzius, alii

ἄλειφάς τ' ἐγχέας

, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia

ἄλειφα

Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.

307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri

οὐ φίλως

. Auratus adscripserat

διχοστατοῦντα οὐ φίλω

. Stanleius emendavit

οὐ φίλω

, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut

οὐ φίλω

languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra

οὐ φίλως διχοστατοῦντα

frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam

τέ

, quod post

ὄξος

est, non ad proxime sequens

δέ

, sed ad

καί

v. 309. refertur.

308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.

δὲ

post

ἑλόντων

scriptum erat, sed deletum est.

309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι

ἐστὶν

Flor.

310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν

σώμασι

Bess. πεπτωκότων

πεπτωκότων

Auratus.

311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri

παῖδες γερόντων

. Quod Stanleius protulit,

παῖδες, γέροντες

, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,

φυταλμίων παῖδες γερόντων

. In editione Stanleii aliisque virgula post

φυταλμίων

posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est

παῖδες

additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione

τεκόντων

restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.

προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.

313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

νυκτιβόαντος

Farn.

315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις

νήσεις

Flor. Vict.

νήστισι

Bess.

νήστεις

Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.

316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν

Farn. Vict.

οἰκήμασι

Bess. Flor.

319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν

νέμουσιν

Vict.

ναίουσιν

Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.

320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες

ἀπαλλαχθέντες

Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri

ὡς δυσδαίμονες

. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt

ὡς δ' εὐδαίμονες

. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse

ὡς δὲ δαίμονες

: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is

τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων

corrigens servavit

ὡς δυσδαίμονες

, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi

ὡς δ' ἀλήμονες

. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est

ὡς δ' ἀδείμονες

, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut

ἄμοχθον

apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua

δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων

, etiam

κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων

dicuntur.

321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri

εὔβουλοι

. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.

323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα

θεῶν τ' ἱδρύματα

Bess.

324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες

οὐκ ἄν γ' ἑλόντες

Flor. Farn. Vict.

οὐκ ἀνελόντες

Bess. Scripsi

οὐ τἂν ἑλόντες

. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde

αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν

Flor. Farn. Vict.

αὖθις ἂν θάνοιεν αν

Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

pro suo vendidit Stanleius recte scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius

αὖθις ἁλῷεν

, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est

ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν

, pro quo

ἁλεῖεν

scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque

ἁλεῖεν

Atticum,

ἁλοῖεν

Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,

βιώην, βίῳην, συγγνώην

, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare

αὖθις ἀνθαλοῖεν

servandum duxi.

325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον

solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde

ἐμπίπτει

Bess.

ἐμπίπτῃ

, sed

οι

supra adscripto, Flor.

ἐμπίπτοι

Farn.

ἐμπίπτῃ

Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.

326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον

πόθος

Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.

νόος

Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque

πόθον

, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde

ἃ

pro

τὰ

Bess. et

κέρδεσι

Bess. Flor. sed

κέρδεσιν

Farn. Vict.

327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον

κάμψαι

, superscripto ultimae litterae

, Flor.

329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος

Bess. Farn. Vict.

θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος

Flor. Porsonus

θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος

. Canterus scribendum coniiciebat

θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος

. Male Blomfieldius, servans

ἀναμπλάκητος

(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam

ἀμπλακεῖν

significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut

ἁμαρτάνειν

dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.

καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.

330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri

ἐγρήγορον

. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo

γεγονός

, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.

331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι

τύχῃ

Farn.

332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα

τοιαῦτά σοι

Farn. κλύεις Deinde

κλύοις

Flor. Farn. Vict.

κλύεις

scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.

333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri

τὴν ὄνησιν

. Meam emendationem,

τήνδ' ὄνησιν

, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.

335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro

εὐφρόνως

Spanhemius et Abreschius

εὔφρονος

scribi volebant. At

εὔφρων

tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum

εὖ θροεῖν

. Male putat Paleius

αὖ

αὖθις

mutandum esse propter

αὖθις

v. 302.

338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.

339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post

παναλώτου

interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.

340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν

τῶν μεγάλων

Farn. ex Triclinii imperitia.

341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui

μέγα δουλείας

eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse

δεκατόπυργον

opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.

345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post

γάγγαμον

, ut in appositione esset

ἄτης παναλώτου

. Mihi neque Stanleii ratio, neque si

δουλείας

pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit

μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας

. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt

πανάλοτον

. Pollux X. 132.

γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”

346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα

. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus

τείναντα

, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in

ὅπως ἄν

, quod visum est sine

ἄν

dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula

ἄν

III. 4. Nec si quis

ὅπως ἄν

hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est

ὑπέραστρον

. Frustra haec verba

ὑπὲρ ἄστρων

torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio

εἰς οὐρανὸν τοξεύειν

, de quo Zenobius III. 46.

ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων

, Suidas VI. 14.

ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων

, Apostolius VII. 74.

ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων

. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.

350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.

351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν

ἔχουσ'

Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,

ἔχουσιν

, inventum est in Farn. Ex Flor.

ἔχουσαν

affertur, sed mihi notatum est

ἔχουσιν

esse in eo codice, ita tamen ut

ιν

a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι

. Nec melius Boissonadus

εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι

352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι

Farn. Vict.

τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι

Flor.

353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri

ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν

. Meo monitu prius

ὡς

delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν

. Alioqui dixisset

ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν

. Vidit hoc etiam Franzius.

354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii

ἀξιοῦσθαι

, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.

φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο

. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.

355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri

πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον

. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.

ἐγγόνους

ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed

ad prius

supra adscriptum est. In Flor. ad

φλεόντων

supra adscriptum est

φλυαρούντων

. Stanleius

ἐγγόνοις ἀτόλμητον

scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit

πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων

, volens

ὢν

intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium

πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων

scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post

δικαίως

sic scribendum putans,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον

, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum

πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.

Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.

ἀτολμήτως

scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν

ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

Flor.

ὥστε κἀπαρκεῖν

Farn. Vict. Est id

καὶ ἀπαρκεῖν

, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.

363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura

λαχόντι

, hodie nemini ignotum est.

364

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-242

ἐκλακτίσαντι

ἐκλακτίσαντι μέγα Δίκας

, cum glossa

μεγάλως, ἀντὶ μιᾶς

, Farn.

λακτίσαντι μέγα Δίκας

Flor. Vict. Emendavit Canterus. Patet autem coniungendum esse

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου εἰς ἀφάνειαν

367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-243

NA Male haec a multis intellecta sunt. Urget, inquit, ut quis in perniciem ruat, audax suada, consultrix filia effrenata culpae. Nam semel admissa culpa suadet opus potentiamque ad tuendum conferre quod iniuria possidetur, subministratque ei rei consilia. Referuntur haec ad ea quae proxime praegressa sunt, diciturque suada

σόφρων

, quod

ἔπαλξιν πλούτου

quaerit.

369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-244

ἄτας Post

ἄτας

commate distinxit Victorius, quo

ἄτας

accusativus esset construereturque cum

βιᾶται

. Recte vero scholiastes pro genitivo accepit, quem necessario requirit

προβουλόπαις

370

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δέ

ἄκος δὲ παμμάταιον οὐκ ἐκρύφθη. πρέπει δὲ

Victorius. Correxit interpunctionem Schützius.

ὡς ἄκος δὲ

Farn.

πᾶν μάταιον

Meinekius ad Euphorionem p. 187. et coniecerat

πᾶν μάταιον

Musgravius. Recte fortasse.

371

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-246

φῶς Victorius distinxit

πρέπει δὲ φῶς, αἰνολαμπὲς σίνος

. Male Schutzius

φῶς

. Auratus

σέλας

pro

σίνος

. Ea scholiastae interpretatio est, quam rectius ad

φῶς

referas. Non dicit autem neque incendium Troiae neque ignes in montibus accensos, de quibus mirum est cogitare quemquam potuisse, sed hic sensus est, non in occulto manet, sed conspicua est lux triste lucens, noxa, i. e. in clara sed tristi luce conspicitur eventus mali facinoris.

372

374-376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-247

τριβοῖς

τε

deest in Flor. Idem et Farn. Vict.

τριβοῖσι

. Emendaverunt Pearsonus et Stanleius. Vereor autem ne non de lapide Lydio loquatur poeta, sed aes adulterinum dicat, quod usu tritum amisso falso splendore cognoscitur. In explicando verbo

δικαιωθείς

fraudem fecit interpretibus male posita in editionibus Vict. Cant. Stanl. virgula post

μελάναις

, quae, si opus, ponenda erat post

κέλευθος

. Hoc enim dicit, ater est, quum est aestimatus quanti sit.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-248

πτανὸν ὄρνιν Proverbium

τὰ πετόμενα διώκειν

illustravit in glossario Blomfieldius. Eius hic haec vis est, ut inania sperasse dicatur Paris, quum se bello victorem fore credidit.

πτανὸν ὄρνιν

Flor. Vict.

πτανόν τιν' ὄρνιν

ex mala Triclinii coniectura Farn. Emendatio debetur Schützio.

377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἄφερτον

ἄφερτον θεὶς

Flor.

378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐπίστροφον τῶνδε

Ἐπίστροφος τῶνδε

active dicit auctorem qui intulit urbi illud

ἄφερτον πρόςτριμμα

. Blomfieldius quum

τούτων

contra libros edidit, non cogitavit recte se habere syllabam ancipitem, diverso genere numeri sequente.

380

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἐς δόμον

Flor. Vict.

εἰς οἶκον

Farn. τὸν

τὸν

Flor. Vict.

τὸ

Farn. ut Canterus scribendum esse vidit.

383

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-252

τὴν ξενίαν

Farn.

384

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-253

κλοπαῖσι

, ut Stanleius scribendum vidit, Farn.

κλοπαῖς

Flor. Vict.

385

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-254

NA Non eleganter hic

τέ

positum est. Videtur Aeschylus scripsisse

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχίμους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς

387

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-255

λίθον Blomfieldio placuit

λίνον

scribere, etsi libri

λίθον

habent.

388

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-256

βέβακε

βέβηκεν

Farn. Vict. Blomfieldius cum Porsono

βέβακε

, quod est in Flor. Recte opinor. Nam hoc genus metri, quod ferebam in Elem. doctr. metr. p. 230. nec per se apte compositum nec firmatum idoneis exemplis est. Neque perite paragogicum adiecit Triclinius.

389

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-257

πολλὰ δ' ἔστενον

πολὺ δ᾽ ἀνέστενον

Flor.

πολὺ δ᾽ ἔστενον

Vict. Quod Pauwius coniecerat,

πολλὰ δ' ἔστενον

, inventum est in Farn.

390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-258

τάδ' Recte Blomfieldius cum Butlero

τάδ'

. Et iam in Aurati excerptis est

τάδ'

vel

τόνδ'

. Flor. Vict.

τόδ'

, idemque esse putandum est

τὸ δ'

, quod cum glossa

ἤγουν τὸ γεγονός

Farn. habet. Stanleius seu verius Auratus coniecerat

τόνδ᾽ ἐννέποντες δόμον προφῆται

. At frigidum illud

δόμον

recepit Blomfieldius. Nihil mutandum esse vel

στρατόμαντις

v. 118. potuerat ostendere.

391

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-259

τὰ δῶμα καὶ πρόμοι

Flor.

392

394-395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-260

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ' ἀφειμένων ἰδεῖν,

πάρεστι σιγᾶς ἄτιμος ἀλοίδορος ἅδιστος ἀφεμένων ἰδεῖν

Flor. Farn. et Vict. nisi quod is

σιγῶσ'

edidit. Auratus

σιγῶσ'

. Non adeo conclamatus hic locus est quam visum est criticis, non recte ille aut a me libro III. de metris p. 432. atque in interpretatione Humboldti, aut ab Orellio ad Isocr. p. 370. aut a Tafelio in programmate Tubingae a. 1828. edito tentatus. Omnium minime admitti potest, quod audacissima coniectura posuit Boissonadus,

πάρεστι σιγαῖς, ἄτιμος, ἀλοίδορος, ἅδιστος, αὖ σφε μένων ἰδεῖν

, quod significare vult blandissimus, illamque venturam adhuc exspectans. Scribendum erat

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ᾽ ἀφειμένων ἰδεῖν,

licet videre silentia sine honore, sine vituperatione turpissime desertorum. Ἀφειμένα sunt haec ipsa, quae turpiter missa fecit Helena, domum, torum, maritum. Eo significatu Euripides Or. v. 379.

κράτιστον εἰκῇ ταῦτ᾽ ἐᾶν ἀφειμένα.

Et Sophocles Ant. v. 1165.

καὶ νῦν ἀφεῖται πάντα.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-261

ὑπερποντίας

, ut Stanleius sive potius Auratus scribendum vidit, Farn.

ὑπὲρ ποντίας

Flor. Vict.

396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-262

ἄναξις Auratus

ἄναξις

, unde Stanleius malle se dixit

ἄνασσις

397

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-263

εὐμόρφων δέ

εὐμόρφων δὲ

Flor.

εὐμόρφων γὰρ

Farn. Vict. Aurati

δ'

έρsuum fecit Stanleius. Κολοσσοί sunt columnae in domo et fortasse etiam statuae, sed non Helenae.

398

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-264

ἀνδρί Aurato duce Stanleius coniecit

ἀνδρί

, male.

ἀνδρί

, quod Pauwius scribendum vidit, Flor.

τἀνδρί

Farn. Vict.

399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-265

ἀχηνίαις

Ἀχηνία

invenitur etiam in Choeph. v. 298. et in versu quem ex Aristophanis Amphiarao Suidas in hac voce habet, quae exempla cum grammaticorum adnotationibus, non omnibus tamen, attulit in glossario Blomfieldius. Falli eos qui ab

ἔχω

derivant, in quibus est Proclus in Bekkeri Anecd. p. 1163. cui restituit

ἀχηνίας

Meinekius ad Theocr. XVI. 33. ostendunt

ἠχῆνες

Hesychii et

ἠχάνω

, quod

ἠχαίνω

scribendum, Suidae. Hinc non est quod quis cum Emperio

ἀχηνίαι

prima syllaba longa dictum credat, pro quo ille non sublato, quod tollere volebat, mensurae vitio

ἀχηνίαις

scribendum esse coniiciebat. Koppiersius quod in Obs. phil. p. 67. sibi monstratum dixit oraculum apud Eusebium, in quo vox ista reponenda videretur, monstratum fuit a Valckenario, ut ex adnotatione ad Hesychii

ἀχηνίαι

manu eius adscripta colligo, ubi oraculum memoravit apud Eusebium Praep. eu. p. 215. ed. Col. v. 23. in

Ἀχαιαίς

, ut videtur, latere eam opinatus. Eleganter, sed iusto doctius Schützius

ὀμμάτων ἀχηνίας

de oculis statuarum hiantibus nec videntium speciem clare prae se ferentibus interpretabatur. Simplicius est dici adspectu Helenae deficiente omnem voluptatem cessare.

400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-266

Ἀφροδίτα

ἀφροδίτη

Flor.

401

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-267

πάρεισι δόκαι Libri

πάρεισι δόξαι

, praeter Flor. ex quo adnotatum habeo

πάρεστιν

. Non fecit hic Aeschylus dochmiacum, qualem putabat Wellauerus,

πάρεισιν δόξαι

. Apud Hesychium legitur

δόκαι, ἐνέδραι, παρατηρήσεις

, et

δόκην, δόκησιν, δοχήν

. Inde ad interpretationem Humboldti et in El. doctr. metr. p. 256. corrigebam

πάρεισι δόκαι

. Blomfieldius, cui haec vox aliud quam

δόκησιν

significare visa est, non videtur inspexisse quae Hesychii interpretes attulerunt. Arcadius p. 106, 14.

τὰ εἰς κη λαμβικὰ ἀσυνάλειπτα, εἰ μὲν τῷ ο παραλήγοιτο, ὀξύνεται ῥηματικὰ ὄντα, πλέκω πλοκή, δέκω δοκή, ἡ ὑπόνοια, πέκω ποκή, τὸ ἔριον. τὸ μέντοι κρόκη ἀπὸ τοῦ κρόκος.

Recte hic quidem de accentu, quum insidiae significantur. Videtur autem scripsisse

δοκή, δοχή, δόκη δὲ ἡ ὑπόνοια

. Nam quam adiecit interpretationem,

ἡ ὑπόνοια

, ea pertinet ad

δόκη

, quemadmodum apud Hesychium et Favorinum scriptum est, quae vox non a

δέχομαι

, sed a

δόκος

facta est, quo vocabulo, quod eundem significatum habet, usi sunt Xenophanes in verbis, quae multi veterum memoravere,

δόκος δ' ἐπὶ πᾶσι τέτυκται

(p. 61. Brandisii commentationum Eleaticarum partis I.) et Callimachus fr. 100. apud quem negligenter ex Eustathio p. 1627, 43. 1761, 34. editum est

τῷ γ' ἐμῷ δοκῶ

. Nam ipse Eustathius p. 1967, 25. monet

δόκος μέν, δόκησις καὶ ἀγχόνη· δοκὸς δέ, ὁ τῆς στέγης

. Apud Hesychium tamen legitur

δοκόν, τὴν ἀγχόνην

. Aliud eiusdem potestatis vocabulum est

δοκώ

, quo est Euripides usus. Cum Aeschyli verbis comparari potest

δόκημα νυκτερωπὸν ἐννύχων ὀνείρων

in Euripidis Herc. fur. v. 111.

403

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-268

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν Interpungebatur,

μάταν γὰρ εὐτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν, παραλλάξασα διὰ χερῶν, βέβακεν ὄψις

. Reisigius in comm. crit. ad Oed. Col. p. 375. coniiciebat

εὖ τά γ' ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν

. Wellauerus, ut

εὖτ᾽ ἄν

cum participio constructum defenderet, Lobeckium ad Soph. Ai. v. 882. me ad eiusdem fabulae v. 179. Seidlerum ad Eur. El. v. 533. auctores nominavit. Meam et Lobeckii adnotationem si attentius inspexisset, contrarium ibi doceri vidisset. Putabam ego quidem in adnotationibus ad Vigerum p. 832.

εἰ

cum participio construi, sed nec recte satis neque explicate de ea ratione ibi expositum est.

Εἰ

similesque particulas ita cum participio consociari, ut id participium pro verbo recto sit, negandum esse arbitror. Xenophontis locum Mem. Socr. II. 6, 25. recte interpretando removit Bornemannus. Platonis verba in Phaedro p. 260. D. quae Schaeferus in Seidleri ad Electram adnotatione adscripsit, iam sunt e codicibus emendata. Apud Pindarum Ol. II. 102. quod legitur,

εἰ δέ μιν ἔχων τις, οἶδεν τὸ μέλλον

, quum sententiae quoque perversitatem aliquam contineat, sic dictum esse, ut

εἰ

sit cum

οἶδεν

constructum, in adnotationibus monui: nisi quis putabit scripsisse Pindarum

εὖ δέ μιν ἔχων τις οἶδεν τὸ μέλλον

. Id vero recte fieri posse videtur, ut omisso verbi

ἐστί

participium cum

εἰ

coniungatur: quam rationem patet ibi modo posse admitti, ubi liceat pro simplice verbo participium cum verbo auxiliari ponere, id est ubi non facere quis aliquid, sed esse talis, qui faciat, dicatur. Hoc si verum est, recte scripsisse putabimus Euripidem in Electra

οὐκ ἔστιν, εἰ καὶ γῆν κασίγνητος μολών, κερκίδος ὅτῳ γνοίης ἂν ἐξύφασμα σῆς;

Idemque statuendum erit necessario de hoc Platonis loco in Phaedone p. 87. Β.

ἐμοὶ γὰρ δοκεῖ ὁμοίως λέγεσθαι ταῦτα, ὥσπερ ἄν τις περὶ ἀνθρώπου ὑφάντου πρεσβύτου ἀποθανόντος λέγοι τοῦτον τὸν λόγον, ὅτι οὐκ ἀπόλωλεν ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι που ἴσως, τεκμήριον δὲ παρέχοιτο τὸ ἱμάτιον ὃ ἐμπείχετο αὐτὸς ὑφηνάμενος, ὅτι ἔστι σῶν καὶ οὐκ ἀπόλωλε, καὶ εἴ τις ἀπιστῶν αὐτῷ, ἀνερωτῴη πότερον πολυχρονιώτερόν ἐστι τὸ γένος ἀνθρώπου ἢ ἱματίου ἐν χρείᾳ τε ὄντος καὶ φορουμένου, ἀποκριναμένου δέ τινος ὅτι πολὺ τὸ τοῦ ἀνθρώπου, οἴοιτο ἀποδεδείχθαι ὅτι παντὸς ἄρα μᾶλλον ὅ γε ἄνθρωπος σῶς ἐστίν, ἐπειδὴ τό γε ὀλιγοχρονιώτερον οὐκ ἀπόλωλε.

Quo in loco qui Heindorfio auctore contra libros omnes

ἀπιστοῖ

ediderunt, non videntur reputasse, si id scripsisset Plato, paullo post eum

ἀποκριναμένου δέ

sine

τινός

dicturum fuisse. Nunc, quum posuerit illud

τινός

, eo ostendit non interrogari illum incredulum, sed qui loquens fingitur, eum dicere quaero, si quis sit qui non credat quod dico, homone sit an vestis diuturnior. Mutata enim constructione dicit

ἀποκριναμένου δέ τινος

pro

ἀποκρίναιτο δέ τις

. Iam, ut ad Aeschyli versum redeam, nullus est in eo locus omisso

ἐστίν

: ex quo consequitur

εὖτ᾽ ἄν

non magis cum participio constructum esse quam construi potest cum

βέβακεν

. Itaque quum

ὁρᾶν

, pro quo

ὁρᾷ

dicendum erat, statim ex

δοκῶν

aptum sit, ne idem verbum repeteretur, omissum est

ὁρᾷ

. Plena enim oratio esset

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν ὁρᾷ

. Coniungendum est autem

μάταν

cum

βέβακεν

. Nam iucunda si quis videre sibi visus est, vanum abiit elapsum e manibus simulacrum, non rediturum posthac cum somno. Placuit haec ratio etiam Boissonado.

404

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-269

παραλλαγαῖσι Libri

παραλλάξασα

. Id per se non falsum est. Euripides Hipp. v. 934.

σοὶ γὰρ ἐκπλήσσουσί με λόγοι παραλλάσσοντες ἔξεδροι φρενῶν

. Hic tamen interpretis esse metrum docet, de quo ad strophae versum dictum est. Scribendum est

παραλλαγαῖσι

. χερῶν Deinde

χειρῶν

Flor.

405

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-270

πτεροῦσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ Libri

πτεροῖς ὀπαδοῖς

. Quod etsi explicari potest, ut sit

πτεροῖς οὐ μεθύστερον ὀπαδοῖς ὕπνου κελεύθοις

, tamen neque eleganter collocata sunt verba, neque eminet satis quae in voce

πτεροῖς

inest notio. Quod virum doctum coniecisse ait Stanleius,

πτερὸν ὀπαδόν

, male enotavit Aurati coniecturam,

πτερόεις ὀπαδός

, quem Blomfieldius, Vossio tribuens,

πτεροῦσσ' ὀπαδὸς

scribere voluisse putat. Ego quidem multo ante, quam ista mihi sive Aurati sive Vossii coniectura innotuerat,

πτεροῦσσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις

scribendum censui. His verbis finitur oratio vatum.

407

408-409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-271

ἐφ' ἑστίας Libri

ἐφ' ἑστίας

. Vossius, ut Blomfieldius refert, et Stanleius

ἐφεστίους

. Sic etiam Abreschius ad Sept. c. Theb. v. 73. p. 79. Id recepit Blomfieldius, sed cum Aurato male ut interpretationem uncis inclusit. Potuit hic

ἐφεστίους

scribi, et nescio an scripserit Aeschylus, quamquam non falsum est

ἐφ' ἑστίας

. Sed quid essent

οἴκοι ἐφέστιοι

neque Abreschius nec Blomfieldius vidit. Appellatur ita domus quae cuique sua et propria est. ἄχη | τάδ' ἐστί, καὶ τῶνδ' ὑπερβατώτερα· | τὰ δ' ἔστι Vulgatum

τὰ μὲν κατ' οίκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα

Halmius in Lect. Aesch. part. I. p. 26. recte vidit sic scribendum esse,

ἄχη· τὰ δ' ἔστι etc.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-272

ἀφ' Ἑλλανίδος γᾶς Libri

ἀφ' Ἑλλάδος αἴας

. Potuit Aeschylus scribere

ἀφ' Ἕλλανος αἴας

: v. ad Eur. Iph. Taur. v. 334. Puto tamen scripsisse eum

ἀφ᾽ Ἑλλανίδος γᾶς

410

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-273

τλησικάρδιος Libri

τλησικάρδιος

, qua voce recte usus est poeta in Prom. v. 159. Idem Pindaro est

τλησίφρων

. Hic explicatu difficilior est. Unde Vossius

πλησικάρδιος

, quod suum fecit Stanleius. Aptior scriptura in excerptis Aurati est,

τηξικάρδιος

. Atque glossa est in codice Farn.

τὴν καρδίαν τήκουσα

, quae etsi aperte ad

τλησικάρδιος

spectat, tamen dubitari potest sitne ab Aeschylo sic scriptum, an grammaticus, quod

πλησικάρδιος

non aptum videretur, ita coniecerit. Sed sicut

ταλαίφρων

saepe miserum significat, recte etiam

πένθεια

potuit

τλησικάρδios

dici.

411

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-274

δόμων Auratus

δόμοις

, quod in minore editione posuit Schutzius. Scholiastes haec sic explicat,

τῶν συνηγμένων ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἁπάντων ἑκάστου τοῖς οἴκοις ὀδυνηρὰ πένθησις διαπρέπει

. Non collegerim hinc legisse eum

συνορμένων

δόμοις

. In Farn. ad

δόμων

glossa

τῶν οἴκων

adscripta est.

412

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-275

οὓς μὲν γάρ τις

Porsonus. Libri

οὓς μὲν γάρ

, unde in Farn. interpretatio

ὁ δόμος

adscripta est. ἔπεμψεν Deinde

πέμψεν

Farn.

414

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-276

φωτῶν

ἀντὶ δὲ βροτῶν

Farn.

415

416-417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-277

εἰς ἑκάστου δόμους ἀφικνεῖται

εἰς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Vict.

τοὺς

omittit Flor.

πρὸς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Farn. Emendatum a me libro III. de metris p. 432. et a Porsono.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-278

βραχύ Schützii coniecturam,

βραχύ

, recepit Blomfieldius. Et est ea sane veri simillima.

421

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-279

γεμίζων

γεμίζων λέβητας εὐθέτου

Flor.

γεμίζων τοὺς λέβητας εὐθέτου

Farn. Vict.

εὐθέτους

Aurati emendatio est. Quod conieceram scribendum esse

γεμίζον

, ut

ψῆγμα σποδοῦ

coniungeretur, propterea improbavit Blomfieldius, quia hoc verbum non de re, quae aliquid impleret, diceretur. Recte fortasse: etsi non apparet cur vinum calicem non vino implere dicatur. Certe non opus est ut

γεμίζων

mutetur, modo post

δυςδάκρυτον

cum Blomfieldio virgula ponatur.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-280

διαί

διὰ

Flor. Vict.

γε διὰ

Farn.

διαὶ

a me de metris libro III. p. 348. deinde ab aliis restitutum est. Atque ita legitur in Crameri Anecd. Oxon. I. p. 119, 13.

καὶ ἐν Ἀγαμέμνονι “ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός,” ἀντὶ τοῦ ἕνεκα.

428

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-281

τὰ δέ Libri

τάδε

. At quaenam sunt illa? Male profecto Schutzius

et hoc ipsum multi sunt qui tacite mussitent

. Immo scribendum est

τὰ δέ

, quod iungendum praecedentibus,

τὸν μὲν λέγουσιν ὡς μάχης ἴδρις, τὸν δὲ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντα

τὰ δὲ σιγά τις βαΰζει

, alia tacite quis mussitat, non suscipiendum scilicet bellum fuisse propter mulierem adulteram. Flor.

σιγᾷ τίς

429

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-282

προδίκοις

Farn.

προδίκοισιν

Flor. Vict.

431

434-435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-283

εὔμορφοι

Flor. Vict.

εὐμόρφως

Farn. Plane otiosum ratus

εὔμορφοι

Blomfieldius scribendum putabat

εὐμόρφους

. Profecto, si, ut Schutzius, formosi interpretere, nescias quid de poeta statuas. Venustius Valckenarius in exemplo quod possideo adscripsit l.

εὔμοροι

. Id scribendum esset

εὔμοιροι

. Sed obstare videntur sequentia verba: neque enim felices praedicandi sunt qui non in patrio solo sunt sepulti. Non sollicitem ego quidem vulgatam scripturam. Nam

εὔμορφος

non semper proprie dicitur, sed refertur etiam ad alia quae laudabilia vel ornata sunt. In Choeph. v. 484.

ὦ Περσέφασσα, δὸς δέ γ' εὔμορφον κράτος

. Et in Cyclope Euripidis v.317.

τὰ δ᾽ ἄλλα κόμποι καὶ λόγων εὐμορφίαι

. Itaque intelligendum esse videtur decori. Paleius non combustos, sed integro corpore interpretatur, oppositos cineri combustorum, sententia bona, sed ut scribi debeat

ἄμορφοι

. ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν Deinde

ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν

Flor. Vict.

ἐχθρῶν δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν

Farn. Orellius ad Isocr. p. 371.

ἐχθρὰ δ᾽ ἔχθοντας ἔκρυψεν

. Melius Auratus aliique

ἑλόντας

. Sed recte se habet

ἔχοντας

, quod propter praegressum

κατέχουσι

dictum, etsi, ut vere animadvertit Blomfieldius, ad

θήκας

refertur, tamen sic est dictum, ut simul compotitos terrae illius significet.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-284

NA Libri

οὔτις

436

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-285

δημοκράντου

Porsonus. Libri

δημοκράτου

. Ambigua est sententia. Aut hoc dicit, decretae a populo imprecationi persolvit iracundus rumor debitum, h. e. punit auctores multarum caedium, aut hoc, iratus populi rumor persolvit debitam populi imprecationem. Hoc probem.

437

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-286

τί μοι

τί μου

Flor.

τι μου

Farn. Vict.

438

441-442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-287

ἀπόσκοποι

Flor. κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

κελαιναὶ δ᾽ οὖν Ἐριννύες

Far. Vict.

κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

Flor. quem recte secutus est Blomfieldius.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-288

παλιντυχεῖ

παλιντυχῆ

Flor. Vict.

παλιντυχῇ

, cum gl.

ἐναντίᾳ δυςτυχείᾳ

, Farn.

παλιντυχεῖ

Scaliger et in Excerptis Grotius, indeque alii.

444

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-289

ἀΐστοις Ambigue dicit

ἀΐστοις

, quamquam ipse de mortuis cogitans.

445

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὑπερκόπως Libri

ὑπερκότως

. Glossa codicis Farn.

ἤγουν τὸ λίαν, ἁπλῶς

. Grotius, Vossius, Pearsonus, Heathius

ὑπερκόπως

, quod recte recepit Blomfieldius, qui tamen eo progreditur, ut

ὑπερκότως

nullius auctoritatis vocem esse dicat. Eius parum firmam disputationem v. ad Sept. c. Theb. v. 387. Assentiri tamen videtur Aug. Matthiae ad Eur. Herc. fur. v. 1059. ubi cur convenientissimum

ὑπερκότως

, vocabulum recte compositum, damnandum sit, non magis perspicio, quam quomodo

πάχνας ὑπερκόπους

in Agam. v.789. praestet vulgato

ὑπερκότους

. Temere itidem damnatum

ὑπέροπτος

a metro praesidium habet in versibus Menandri apud Strabonem X. p. 452. Hic quidem, ubi de sola immodica felicitate sermo est, praeferendum erat

ὑπερκόπως

. Choeph. v. 129.

οἵ δ' ὑπερκόπως ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα

. Sept. c. Theb. v. 435.

πρὶν ἐμὸν ἐςθορεῖν δόμον, πωλικών θ' ἑδωλίων μὲ ὑπερκόπῳ δορί ποτ' ἐκλαπάξαι

447

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-291

ὄσσοις

Ὄσσοις

ita addit ut lumine oculorum et luce vitae privatos dicat: referuntur enim haec ad

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν

ἐν ἀΐστοις τελοῦντος

. Mira est Lobeckii coniectura in Aiacis ed. sec. p. 344.

βάλλεται γὰρ Ὄσσα Διόθεν κεραυνός

448

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-292

τὸ

Farn. Vict. Flor. quo etsi melius connecti sententiae videri possunt, tamen hoc in genere dicendi, quo praegressa sententia aliis verbis explicatur, omitti solet copula. ἀποκρύπτει Pro

ἀποκρύπτει

, quod libri habent, Blomfieldius scripsit

ἀποκρυφθῆναι

. Mihi quidem de industria Aeschylus ea forma usus esse videtur quae substantivi potius quam adiectivi speciem praeberet.

451

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-293

NA Invenustissime Valckenarius coniiciebat

ἐπαινέσαιμι

453

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-294

NA O. Müllerus in Notitiis litterariis Gottingensibus a. 1834. n.198. 199. non se videre ait quomodo hi versus epodus esse possint, quum epodi sit comprehendere summam eorum quae praegressa sint atque ita efficere ut iusto fine carmen lyricum ut totum quid absolvatur. Praeterea etiam numeros plane diversos esse. Itaque haec esse commatica, quae ita distinguit, 1. πυρὸς ν. 454. 2. τίς ὧδε ν. 458. 3. πιθανὸς ν. 464. Epodi notionem, quam sibi ipse finxit Müllerus, antiquis ignotam fuisse vel lyricorum carmina ostendunt. Res haec mere metrica et musica est. Et hanc quidem vere epodum esse praegressi carminis etiam ipsi docent numeri, qui ab initio iidem sunt cum praegressis numeris. Illa autem diversitas, qua pro argumento utitur Müllerus, etiam aliis in epodis est, quas certo nemo negare potest epodos esse. Sed commatica haec esse recte vidit, etsi nec distribuisse recte videtur, et rationem rei plane falsam est commentus. Putat enim, quia v. 573. multis in urbe locis sacra fieri atque ὀλολυγμὸν tolli Clytaemnestra iusserit, eum ολολυγμόν nunc ex propinquo audire chorum, eaque re tantopere commoveri. Immo contrarium in mente habuit Aeschylus. Laeto nuntio accepto facile omnium animi eriguntur ad gaudendum: sed mox, praesertim tali nuntio accepto qui facile fallere potuerit, alius atque alius dubitare incipiunt. Id in hac epodo egregie expressit poeta, quum praesertim veri simile esset suspicionem aliquam fraudis nasci, quia parum sincero animo esse Clytaemnestram novit chorus. Eam putandum est, dum epodus canitur, rursum ad aras accessisse, finita epodo autem reverti ad chorum. Canere autem videntur non tres, ut Müllerus,

χορηγὸν

in mente habens, putabat, sed quattuor, tacente

χορηγῷ

postea, coryphaeo.

454

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-295

πόλει

τῇ πόλει

Farn. Vict. Delevit articulum Porsonus, omissum etiam in Flor.

455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἐτήτυμος Libri

ἐτητύμως

. Aurati emendatio est

ἐτήτυμος

, ex libro Bigotiano a Blomfieldio recepta.

456

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-297

εἰ δ' ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος.

τίς οἶδεν· ἤ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος

Vict. et sic Farn. nisi quod post

οἶδεν

non interpunctum est.

ἤτοι

, sed ad priorem syllabam supra scripto

εἰ

, Flor. Idem

ἐστίν

habet. Stanleius scribendum coniecit

εἰ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος

. Schneidewinus ad Ibycum p. 213. male

εἴτε

. O. Müllerus

τίς οἶδεν, ἤτοι θεῖόν ἐστιν ἢ ψύθος

, neque oratione iusta, nec metro puris iambis incedente, ex quibus vix dubitari potest quin hic versus constiterit, nec sententia apta. Nimis enim rude convicium est

ψύθος

, si ita dicitur. Nihil nisi aut errorem aut divinitus falsam speciem commemorari decebat. Itaque scribendum erat

εἰ δ᾽ ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος.

verane, quis scit? nisi divina aliqua fraus est.

457

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-298

παραγγέλμασιν Libri

παραγγέλμασι

. Metro prospexit Porsonus.

459

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-299

καρδίαν

καρδίαν, ἔπειτ'

Flor.

460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-300

λόγον

λόγους

Flor. Vict. Quod Schützius et Wakefieldius in Silva crit. V. p. 83. reponendum viderunt,

λόγον

, exhibet Farn.

461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-301

γυναικὸς

ἐν γυναικὸς

libri. Recte

ἐν

delevit Porsonus. Blomfieldius, cui

γυναικὸς αἰχμά

hic et in Choeph. v. 620. indolem femineam, non imperium significare videbatur, merito notam subiit Wellaueri.

462

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-302

ὅρος Blomfieldius dubitabat an

ὄρος

scribendum esset. Sed tamen ipse memoravit v. 1113. quamquam id proprie intelligi potest,

πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας;

Verum hic

ὅρος

est decretum, referturque ad sacrificia Clytaemnestrae iussu per urbem instituta. Alio modo determinationem significat

ὅρος

in his Euripidis Phoen. v. 1263.

ἄκραν τε λαμπάδ', ἣ δυοῖν ὅρους ἔχει, νίκης τε σῆμα καὶ τὰ τῶν ἡσσωμένων.

464

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-303

γυναικογήρυκτον Quod Ursinus in Virgilio cum Graecis scriptoribus collato p. 343. posuit,

γυναικοκήρυκτον

, habent Flor. et Farn.

τὸ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν γυναικῶν

glossa in Farn.

γυναικογήρυκτον

ex coniectura Vict.

466

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-304

εἰσόμεσθα

εἰσόμεθα

Flor. Clytaemnestrae nomen huic versui praefixum in Flor. Farn. Vict. Recte Wellauerus, nesciens eandem Scaligeri fuisse sententiam, hanc choragi orationem esse iudicavit, quoniam per totam scenam non loqueretur Clytaemnestra, chorique esse soleret advenientes primo conspicere. Dicit haec coryphaeus medius stans inter quattuor illos quorum dicta epodus continet.

467

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-305

NA Cohaerent

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν

, somniorum ritu veniens ut oblectaret.

469

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-306

ψευσθείς Libri

ψευσθεὶς

. Emendavit Porsonus.

470

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-307

ἀμφίαλος Hesychius

ἀμφίαλος κόρη, ἡ νῆσος

. V. Soph. Ant. v. 429.

473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-308

οὔτε του

ὣς

Flor. Deinde libri

οὔτε σοι δαίων φλόγα

. Sed ineptum est

σοί

. Scribendum

οὔτε του

474

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-309

NA An de fumo ab Aeschylo dictum (fr. 426.) apertum est non posse ad hunc locum referri, quae Alberti suspicio erat ad Hesychium in v.

ἄχνη

475

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-310

προσθήκη

προσθήκει

Farn. In eodem ad

πέλοι

duae adscriptae glossae,

ἄν

, et

ὑπάρχει

478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-311

ὅστις τάδ' Chori nomen huic versui in Flor. Farn. Vict. praefixum, ut v. 467. Clytemnestrae, delevit Scaliger. Dicit haec chorus de Clytaemnestra cogitans. Rectius autem posita essent verba sic,

τάδ' ὅστις

479

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-312

NA Praeconis nomen, in Vict. omissum, apposuit Canterus. Habent illud Flor. Farn.

481

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-313

ᾔσθ' Libri

εἰσῆλθ' ἀνάριστος

, nisi quod

εἰσῆλθ'

, superscripto

ες

, Flor. Fuere qui ad puerile traiectionis auxilium confugerent, quos notavi Opusc. III. p. 105. Blomfieldius ex margine Askewiana recepit

εἰσῆλθ'

, in quo nihil est quod quis reprehendat, modo appareret unde

εἰσῆλθ'

in libros venisset. Apparet vero, si, cuius illud interpretatio est,

ᾔσθ'

scribitur. Non recordabatur huius loci vir egregius, cuius huius quoque formae investigationem debemus, P. Elmsleius in censura meae Euripidis Supplicum editionis ad v. 752. in Diario classico part. XVII. p. 51. seq. ubi Platoni in Euthyphr. p. 4. Β. reddendum monuit

ἐπεξῇσθα

. Vulgo ibi

ἐπεξίησθα

, codices fere

ἐπεξήεισθα

, ut

διῇσθα

in Timaeo p. 26. C. quod

διῄεισθα

scribendum esse videtur.

489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-314

καὶ παιώνιος

καὶ παγώνιος

Flor.

κἀπαγώνιος

Farn. Vict.

Κἀπαγώνιος

Auratus et Heathius putabant

καὶ ἐπαγώνιος

esse. Spanhemius ad Aristophanis Plutum v. 1161.

κἀναγώνιος

legi malebat. Dii

ἀγώνιοι

vel

ἐναγώνιοι

proprie sunt gubernatores certaminum, ut Mercurius apud Aristophanem: qui quoniam ideo potissimum invocantur, ut victoriam praebeant, Latine victores dici possunt. Sophocles Trach. v. 26.

τέλος δ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς

. Plato de leg. VI. p. 783. Α.

ἃ δὴ δεῖ τρία νοσήματα τρέποντα εἰς τὸ βέλτιστον παρὰ τὸ λεγόμενον ἥδιστον τρισὶ μὲν τοῖς μεγίστοις πειρᾶσθαι κατέχειν, φόβῳ καὶ νόμῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ· προςχρωμένους μέντοι Μούσαις τε καὶ ἀγωνίοισι θεοῖς, σβεννύντων τὴν αὔξην τε καὶ ἐπιρροήν

. Sed quid ista significatio ad hunc Aeschyli locum, in quo neque ut tribuat victoriam invocatur Apollo, neque ob tributam gratiae aguntur? Scholiastes

ἀπαγώνιος

intellexit, quod interpretatur

ἀπόμαχος

. Id si cum Blomfieldio probamus, hoc dicit praeco, nunc servator adesto et liberator a belli certaminibus. Verum in cod. Flor. scriptura

καὶ παγώνιος

nihil inesse videtur aliud quam quod Dobraeus Adv. II. p. 24. invenit,

καὶ παιώνιος

. In eandem emendationem incidit H. L. Ahrens. Qui proximo versu dicuntur

ἀγώνιοι θεοί

, illi sunt qui dederunt victoriam. Neque enim

ἀγοραίους

recte quis intellexerit, quos

ἀγωνίους

vocatos ab Aeschylo esse scholiastes Venetus ad Il. XXIV. 1. et Eustathius p. 1335, 58. tradunt, quorum adnotatio pertinere videtur ad Suppl. v. 175. 229.

490

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-315

Φίλον κήρυκα

dicit

ἐσθλὰ κηρυκεύσαντα

, ut in Suppl. ν. 208.

ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω

493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-316

NA Sui id Aeschylus aevi more, non antiquo illo Homeri fecit, ut heroes praeco invocet.

494

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἀντήλιον De hac vocabuli forma,

ἀντήλιος

, v. Lob. ad Αi. p. 356.

497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-318

εἴ που Libri

ἤπου

, cui in Farn. adscripta glossa

ὄντως, ἴσως

. Excerpta Aurati

εἴ που πάλαι, ἢ δώμασι ἢ φαιδροῖς ἰδόντες

. Hinc Stanleius

εἴ που

sumpsit, quod recentiores editores receperunt. πάλαι In Flor. in

πάλαι

priori vocali

superscriptum est. τοῖσιν ὄμμασιν

τοῖσιν ὄμμασιν

Farn.

498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-319

δέξαισθε

δέξασθε

Flor. Vict.

δέξαισθε

, cum gl.

ἄν

, Farn.

499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-320

ἡμῖν

ὑμῖν

Farn. Vict.

ἡμῖν

Flor.

500

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-321

δικηφόρῳ Praestat fortasse

τῇ δικηφόρῳ

. Aeschylus, ut opinor (v. de Niobe Opusc. III. p. 53.)

μῶρε, μῶρε, μὴ θεῶν κίνει φρένας, δείσασ' ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη,

apud Aristophanem Av. v. 1240. et ibidem apud scholiastam Sophocles

χρυσῇ μακέλλῃ Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ

503

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-322

NA Quod Salzmannus, qui a. 1822. Berolini Observationes in Agamemnonem edidit, existimabat, versum hunc ex Persis illatum esse, in quibus v. 813. legitur

βωμοὶ δ᾽ ἄΐστοι, δαιμόνων θ' ἱδρύματα,

etsi non inepte coniectum est, quoniam optime cohaerent

τῇ κατείργασται πέδον καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός

, tamen non eam habet veri similitudinem, ut sine librorum fide delendus esse versus videatur.

505

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-323

τοιῷδε Ex Flor. adnotatum habeo

τοιῷδε Τροίαν

507

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-324

ὀφλών Libri

ὄφλων

. Emendavit Blomfieldius.

512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-325

ῥύσιον Stanleium, qui utramque significationem

ῥυσίου

, et pretium redemptionis et pignus, hic aptam esse censet, non magis quam Schützium, qui praedam interpretatus est, intelligere me fateor. Molestiam fecit haec vox etiam aliis in locis Piersono ad Moer. p. 337. et Brunckio ad Oed. Col. v. 858. Hesychius

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια, λύτρα, λεηλασία

. Etym. M. p. 706, 41.

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια “ῥύσι' ἐλαυνόμενος” Ιλιάδος λ. (ν. 673.) ἀντὶ τοῦ ἐνέχυρα, τὰ ἀντὶ τινῶν ἑλκόμενα, ἅπερ ἀντὶ τῶν ἡρπασμένων ἁρπάζονται. λέγεται ῥύσια καὶ τὰ ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐτυχίας εὐχαριστήρια, παρὰ τὸ ῥύεσθαι, ὡς παρὰ Διονυσίῳ τῷ περιηγήτῃ (ν. 527.) “ῥύσια δ' Ἀπόλλωνι χοροὺς ἀνάγουσιν ἅπασαι.”

Eadem fere Eustathius ad Hom. p. 877, 35. et Favorinus. Conferri cum his potest scholiastes ad Il. XI. 673. et Suidas. Photius

ῥύσια, ἐνέχυρα· καὶ ῥυσιάζεσθαι, τὸ ἐνεχυριάζειν

. Zonaras p. 1622.

ῥύσια, λύτρα, ἐλευθερίας ἐνέχυρα

. Prae ceteris digna memoratu Eustathii adnotatio est ad Dionysii versum:

ὅτι αἱ Κυκλάδες ... χοροὺς ἀνάγουσι τῷ Ἀπόλλωνι, οὓς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν Ἰλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δὲ ποτὲ καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται. ὁ μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν εἴληφεν, ἅπερ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα

. Non satis explicate haec a grammaticis sunt tradita. Ρύσιον, ab

ῥύεσθαι

factum, proprie significat rem ademptam, quae vi vindicanda est atque ita salva praestanda. Ita Aeschylus in Suppl. v. 397.

καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.

Et v. 699.

ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες.

Sic apud Sophoclem Oed. Col. v. 858. Creon Oedipum una cum filiabus abstrahens dicit

καὶ μεῖζον ἆρα ῥύσιον πόλει τάχα θήσεις; ἐφάψομαι γὰρ οὐ ταύταιν μόναιν.

Eo modo etiam in Agamemnonis versu Helena a Paride rapta, a Graecis vindicata,

ῥύσιον

vocatur. Secunda significatio est pignoris, quod pro ea re, quae adempta est, capitur. Ita in Il. XI. 673.

ῥύσι' ἐλαυνόμενος

. Hinc tertius nascitur significatus, qui est satis dationis sive vindictae, quum pignus, si res ipsa restitui non potest, ad satis faciendum laeso adhibetur. Ita Sophocles in Phil. v. 959.

φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας.

Alia est quarta vocabuli potestas, ex primo deducta significatu, quo liberatio rei ex aliena potestate atque in integrum restitutio indicatur. Sic Io quum Iovis contactu Epapho gravida facta formam humanam recuperasset, eam formae restitutionem

ῥύσια

dixit Aeschylus in Suppl. v. 300.

Ἔπαφος, ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος.

Hinc denique quintus prodiit usus, quo quidquid pro salute fit intelligitur, eoque modo accipiendum hoc vocabulum est apud Dionysium periegetam.

513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-326

αὐτόχθον' Porsonus ut suspectum notavit

αὐτόχθονον

. Parum circumspecte Blomfieldius,

αὐτοχθόνοις

apud Lycophronem v. 714. male in quibusdam libris pro

αὐτοκτόνοις

legi observans, quum

αὐτόχθον' ὃν

edidit, duplici vitio auxit Aeschylum, altero languidissime inserti pronominis, altero vocis consulto a poeta declinatae. Nam

αὐτόχθων

quum significet eum qui ipsa in terra natus est, alia forma opus esse videbat poeta, si dicendus esset qui ipsa cum terra sua aliquid pateretur. Vidit hoc etiam Scholefieldius. Formam autem vocabuli defendit Lobeckius Paralip. p. 202. ἤρισεν Ad

ἤρισεν

in Flor. ab alia manu supra adscriptum

ἐθρίσει

. Scholiastes

ἔθρισεν, ἐθέρισεν, ἔκειρε. κοινῶς δὲ ἔθριξεν, ἀφεῖλεν, ἀφ' οὗ καὶ ἡ θρίξ. καὶ Εὐριπίδης (Or. v. 128.) “ἴδετε παρ' ἄκρας ὡς ἀπέθριξε τρίχας.”

514

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἁμαρτίαιν Libri

ἁμαρτία

, quod genuinum visum est Abreschio, quoniam etiam in Persis v.678. inveniatur. Et videatur fortasse

ἁμάρτημα, ἁμαρτία, ἁμάρτιον

eadem comparatione dictum esse ut

ἀμπλάκημα, ἀμπλακία, ἀμπλάκιον

, quo postremo usus est Pindarus Pyth. XI. 41. Sed Persarum versus a me et Blomfieldio emendatus est: hic quum aptissimus sit dualis, scribendum est

ἁμαρτίαιν

. Intelligit praeco peccata, quae modo dixerat,

ἁρπαγήν

κλοπήν

. Auctor fuit Aeschylo Homerus, quum aliis locis, tum Il. XIII. 626. ubi Menelaus de Troianis

οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ.

Id uberius narratum fuisse in carminibus Cypriis ex Proclo coniici potest. Non dixit autem Aeschylus

διπλῆν

, quia id ambiguum fuisset, utrum duae duorum peccatorum poenae, an magnitudine duplae essent intelligendae.

Ἁμαρτία

autem

τίνειν

, ut

ἀδικίας

apud Euripidem in Ione v. 447.

515

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

⁴

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

⁵

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

⁶

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

⁷

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

⁸

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

⁹

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

¹⁰

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

¹¹

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

¹²

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

¹³

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

¹⁴

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

¹⁵

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).

¹⁶

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"

¹⁷

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-150

ἁγνᾷ αὐδᾷ, vgl. Suppl. 704 ἁγνῶν ἐκ στομάτων. – ἀταύρωτος, Schol. ἄζευκτος, παρθενική. Vgl. Aristoph. Lys. 217 οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

¹⁸

Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

¹⁹

Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

²⁰

D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

²¹

οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

²²

Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.

²³

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.

²⁴

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

²⁵

ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -

²⁶

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

²⁷

ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.

²⁸

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

²⁹

γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

³⁰

ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .

³¹

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

³²

ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.

³³

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

³⁴

εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.

³⁵

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.

³⁶

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

³⁷

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

³⁸

ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls

³⁹

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.

⁴⁰

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

⁴¹

ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.

⁴²

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

⁴³

Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

⁴⁴

„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.

367-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-216

Die Anapäste des Chorführers schliefsen das Epeisodion mit dem versprochenen (329, 365) Dankgebete ab.

368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-217

κτεάτειρα, für uns.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-218

στεγανὸν (deckend, von allen Seiten umfassend) δίκτυον: diese Form der anapästischen Dipodie CUN-GO ist selten. Vgl. 788, Eum. 307 , Suppl. 5 .

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-219

ὑπερτελέσαι, darüber hinwegspringen. Vgl. έκπηδήματος 1375.

372-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-220

δουλείας, weil sie im Netz gefangen sind. ἄτην πανάλωτον ist nähere Bestimmung zu μέγα δ. γάγγαμον: das groſse Fanggarn der Gefangenschaft wird zu einem alle erfassenden Verderben. Hom. Ε 487 μή πως, ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου, ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε.

⁴⁵

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-221

⁴⁶

Hom. N 624 Ζηνός.. μῆνιν ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-222

ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρῳ τείνοντα (dem πράξαντα untergeordnet) π. τόξον darf nicht in dem Sinne genommen werden, als habe Zeus in eigener Person den Paris vernichtet, sondern steht nur bildlich etwa für ὑστερόποινον (58). Cho. 381 Ζεῦ Ζεῦ, κάτωθεν ἰάλλων ὑστερόποινον ἄταν κτέ. Zeus wartete den rechten Augenblick ab (vgl. Soph. Phil. 195 καὶ νῦν ἃ πονεῖ, nämlich Philoktetes, δίχα κηδεμόνων οὐκ ἔσθ᾽ ὡς οὐ θεῶν του μελέτῃ τοῦ μὴ πρότερον τόνδ᾽ ἐπὶ Τροία τεῖναι τὰ θεῶν ἀμάχητα βέλη, πρὶν ὅδ᾽ ἐξήκοι χρόνος, ᾧ λέγεται χρῆναί σφ᾽ ὑπὸ τῶνδε δαμῆναι. Der Bogen des Philoktet hat den Paris erlegt) und sein Pfeil traf sicher, nicht ins Blaue. ὅπως, wie. – ὑπὲρ ἄστρων nach dem sprichwörtlichen εἰς οὐρανὸν τοξεύειν, welches gesagt wird ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων (Zenob. III 46). Ein bildlicher Ausdruck, der nicht weiter ausgedeutet werden darf.

⁴⁷

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-223

ἠλίθιον proleptisch. Gewöhnlich ist der vorletzte Fufs des Parömiakos ein reiner Anapäst; wie hier, steht dafür ein Spondeus auch Suppl. 8 ψήφῳ πόλεως γνωσθείσαι.

379-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-224

⁴⁸

erstes Stasimon. Die rhythmischen Ephymnien, bestehend in der dreimaligen Wiederkehr des gleichen Versmafses am Schlusse der drei Strophen und Antistrophen, lassen vermuten, daſs die drei Strophenpaare von den drei στοίχοι des Chors, die Ephymnien von dem Gesamtchore vorgetragen wurden. Eine ähnliche Form hat das Segensgebet Suppl. 638 ff. Die sittlichen Erwägungen, welche der Fall Trojas in Bezug auf die Besiegten und die Sieger erweckt (zu 413), werden mit, dafs Zeus getroffen, darf man wohl sagen" das Vorhergehende angeschlossen. an

⁴⁹

380-381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-225

⁵⁰

„So viel lässt sich jeden- falls feststellen: es ist ihm (dem Alexandros) ergangen entsprechend seinen Thaten." Der Grundsatz göttlicher Gerechtigkeit εἰ δείν᾽ ἔδρασας, δεινὰ καὶ παθεῖν σὲ δεὶ (Soph. frg. 11) hat sich an ihm erfüllt. Vgl. παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ 1563, δράσαντι παθεῖν τριγέρων μύθος τάδε φωνεί Cho. 312 . τὶς (gar mancher, vgl. 456): Man braucht nicht anzunehmen, dafs der Dichter an eine bestimmte Persönlichkeit gedacht habe.

⁵¹

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-226

( οὐκ) ἀξιοῦσθαι d. i. es vertrage sich nicht mit der Würde der Gottheit. μέλειν persönlich wie Soph. El. 342, Eur. Herc. 773 θεοὶ τῶν ἀδίκων μέλουσι καὶ τῶν ὁσίων ἐπάειν.

383-384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-227

⁵²

ἀθίκτων: Soph. Oed. T. 891 τῶν ἀθίκτων ἕξεται ματάζων. Das Heilige, das nicht angetastet werden darf, sind die sittlichen Grundsätze, die,,ungeschriebenen Gesetze" ( Soph. Ant. 454 ). γάνος, Schmuck (584) wie Cho. 634 θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄγει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἶχεται γάνος. Dieses steht zu πατοὶτο in scharfem Gegensatz: Der Schmuck, der in Ehren gehalten werden sollte, wird mit Füfsen getreten.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-228

⁵³

„Vielmehr ist offenbar geworden, dafs der Rachegeist (" Αρης, vgl. μέλας Ἄρης 1512) rasch wahrnimmt die Sünden solcher, die über Gebühr hoffärtig sind, wenn das Haus allzusehr über das eben richtige Mafs hinaus von Fülle des Reichtums strotzt." Über den relat. Gen. ἀτολμήτων Krüg. Sprachl. II § 47, 26, 6. ἀτόλμητος auch Pind. Isthm. VII 11 ἀτόλματον Ἑλλάδι μόχθον (Schol. ἀνυπομόνητος): ἀτόλμητα wie ἄτλητα 417 sind Dinge, die man nicht wagen, nicht über sich bringen soll, also frevelhafte Wagnisse wie die Entführung der Helena (417 die ehebrecherische Flucht der Helena). ὑπέρφευ· ὑπεράγαν Hesych. – ὑπὲρ τὸ βέλτιστον wie παρὰ τὸ βέλτιστον Plat. Phaedr. p. 233 A, Plut. Gracch. c. 8.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-229

Nur nebenbei (wie Eur. Iph. T. 419 über das mäfsige Streben nach Reichtum) wird eine Bemerkung über das richtige Mafs des Reichtums angefügt: „es soll so viel sein, dafs es ohne wehe zu thun (d. h. ohne harte Not fühlen zu lassen) genügt dem der richtigen Verstand hat." Vgl. ἀπημάντῳ σθένει (mit einer Gewalt die nicht wehe thut) Suppl. 584 . εὖ πραπίδων λαχόντι wie εὖ πρ. ἔχοντι.

⁵⁴

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-230

,, Keine Schutzwehr giebt es für den Mann, der in der Übersättigung des Reichtums (wenn es ihm zu wohl ist) den hohen Altar des Rechts in das Nichtvorhandensein wegstöfst d. h. für sich nicht vorhanden sein läfst. πρὸς κόρον wie πρὸς βίαν Eum. 5, πρὸς ἀνάγκαν Pers. 572 , οὐ κατ᾿ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν Prom. 228 , πρὸς τὸ βίαιον Αg. 135. Δίκας βωμός wie Eum. 542 .

396-397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-231

Ausführung von οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις: „es bemächtigt sich dessen, der kein Rechtsgefühl hat, die Überredung (Verführung), welche ausgeht von der ihn beratenden leidenschaftlichen Verblendung (die Sophistik der Leidenschaft)." Vgl. 233. So führt auch Sophokles Ant. 615 ff. aus, wie der das Recht nicht achtende Mensch sich durch seine rücksichtslose Begehrlichkeit selbst ins Verderben stürzt: σοφίᾳ γὰρ ἔκ του κλεινὸν ἔπος πέφανται, τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-232

⁵⁵

Ist dann der Schaden ( σίνος) gestiftet, das Verbrechen verübt, so giebt es keine Heilung und kein Verbergen. Es verbreitet sich vielmehr der Ruf des Verbrechers, ein schrecklicher Ruf; wie eine schlechte Münze durch Berührung und Anstofsen schwarz wird, so schwindet bei ihm der äufsere Glanz und er zeigt sich in seiner häfslichen Blöfse; es wird über ihn das Urteil gesprochen, dafs er einem Knaben gleicht, der nach dem flüchtigen Vogel hascht; aber auch auf den Staat fällt seine Schande; sein Flehen hört kein Gott und nimmt ein Mensch sich seiner an, so reifst er diesen mit ins Verderben. Zu οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δε vgl. Sept. 274 μέλει, φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ. ἐκρύφθη ist sog. gnomischer Aorist.

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-233

κακοῦ χαλκοῦ: vgl. Soph. frg. 742, λάμπει γὰρ ἐν χρείαισιν ὥσπερ εὐγενὴς (andere Lesart εὐπρεπὴς) χαλκός. κων.

⁵⁶

403-404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-234

δικαιωθεὶς ἐπεὶ διώκει für das unverständliche δικαιωθεὶς διώSprichwörtlich τὰ πετόμενα διώκειν Plat. Euthyphr. p. 4 A, vgl. Hom. P 75 ἀκίχητα διώκων, Apostol. XII 100 ὄρνις ζητεῖς, ἀνέμους θηρεύεις· ἐπὶ τῶν μάτην κοπιώντων.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-235

πρόστριμμα, der mitgeteilte Makel. Über den Aor. ἐνθείς κα 958. Zum Gedanken vgl. Hes.. W. u. Τ. 240 πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα, Eur. Hek. 640 κοινὸν δ᾽ ἐξ ἰδίας ἀνοίας (des Paris) κακὸν τᾷ Σιμουντίδι γᾷ ὀλέθριον ἔμολε.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-236

⁵⁷

λιτᾶν κτέ., vgl. Eum. 561 καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεί τε δίνα· γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ κτέ.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-237

⁵⁸

τοῦδ᾽ ἐπίστροφον (sich kümmernd) nach Hom. a 177 ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων. Vgl. Hesych. ἐπίστροφος· ἐπιστροφὴν ποιούμενος καὶ φροντίζων, ἐπιμελητής. Der Schlechte zieht diejenigen die ihm gesellt sind mit ins Verderben, wie es Sept. 586 ἐν παντὶ πράγει δ᾽ ἔσθ᾽ ὁμιλίας κακῆς κάκιον οὐδέν κτέ. ausgeführt wird. So mufsten die Trojaner mit Paris zu Grunde gehen, da sie sich seiner annahmen und sich zu Genossen seiner Frevelthat machten. Vgl. 537.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-238

ξενίαν τράπεζαν: vgl. Hom. Ν 626 οἱ μεν κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μάψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ, Archil. frg. 96 Bgk. ὅρκον δ᾽ ἐνοσφίσθης μέγαν, ἅλας τε καὶ τράπεζαν.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-239

Mit dem Gedanken des zweiten Strophenpaares ,,damals nach der Entführung der Helena war Jammer im Hause des Menelaos, nunmehr ist Jammer in jedem Hause Griechenlands" geht der Chor über auf die unseligen Folgen des Krieges für Hellas. Der allgemeine Unwille des Volkes flucht der verderblichen und um eines Weibes willen viel Blut der Bürger vergiefsenden Ruhmsucht der Führer, der Fluch aber weckt die Rachegeister. Die Trojaner frevelten in der Üppigkeit des Reichtums, die Atriden fehlten in ihrem rücksichtslosen Ehrgeize. In beiderlei Hinsicht ist das rechte Maſs, die rechte Mitte ( παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν Cho. 532 ) das Wünschenswerte: 389 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν κτέ. κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον κτέ.

⁵⁹

413-414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-240

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχί μους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς: vgl. 977 ναυβάτας στρατός, Pers. 107 ἱππιοχάρμας κλόνους, Eur. Herakl. 699 ὁπλίτην κόσμον, 800 ὁπλίτην στρατόν, 84 νησιώτην βίον.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-241

ἀντίφερνον, ἀντὶ φερνῆς, vgl. ἀντήνωρ 450. Eur. Androm. 103 Ἰλίῳ αἰπεινᾶ Πάρις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾽ εὐναίαν εἰς θαλάμους ῾Ελέναν.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-242

διὰ πυλᾶν, des Atridenpalastes.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-243

⁶⁰

τόδ': zu 215. δόμων προφῆται sind (nach der Erklärung von Bamberger Philol. VII S. 151 und H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 520) Leute welche die Verhältnisse des Hauses kennen und deuten. Diesen wird die Schilderung der Vorgänge im Inneren des Palastes, die der Chor nicht kennen kann, in den Mund gelegt.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-244

Wie unter λέχος das jetzt verlassene Ehebett des Menelaos und der Helena zu verstehen ist, so bezeichnet στίβοι φιλάνορες das frühere ξυνελθεῖν τὸ λέχος ( Soph. Ai. 491 ) von Seite der Helena.

421-422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-245

⁶¹

,, Man kann das verschmähte (und doch) nicht schmähende Stillschweigen der in schmerzlichsten Gefühlen einsam für sich Dasitzenden sehen.“ ἀτίμους ἀλοιδόρους νοη der Person des Schweigenden übertragen. ἀφημένων (von Menelaos, der Plural generell) wie Hom. O 106 ὃ δ᾽ ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει οὐδ᾽ ὄθεται.

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-246

φάσμα δόξει ἀνάσσειν: das Fut. von δόξει bezieht sich auf φάσμα: den (stumm und regungslos dasitzenden) Herrscher des Hauses wird man nicht für einen machtvollen Herrscher ( ἶφι ἀνάσσειν), sondern für ein Schattenbild halten.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-247

κολοσσών, Bildsäulen. Vgl. Herod. II 130, Theokr. 22, 47.

427-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-248

ἀχηνίαις: ἀπορίαις Schol., vgl. Cho. 300 χρημάτων ἀχηνία, Aristoph. frg. 91 νόσῳ βιασθεὶς ἢ φίλων ἀχηνία. Weil seine Augen die schöne Helena nicht mehr sehen, ist ihm alle Liebeslust verschwunden.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-249

⁶²

πειθήμονες aktiv (,, überredend") wie Tryphiod. 455.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-250

Umsonst dürfte einer nach schönen Traumbildern greifen: er wacht auf und entschwunden ist, was er in der Hand zu haben glaubte. Hom. Ψ 99 ὠρέξατο χερσὶ φίλησιν οὐδ᾽ ἔλαβεν (Achilleus das Schattenbild des Patroklos, welches ihm im Traume erschienen), X 199 ὡς δ᾽ ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν. Das Asyndeton bei der Erklärung. - διὰ χερῶν gehört τα παραλλάξασα. – οὐ μεθύστερον (illico) wird erläutert durch πτεροῖς κελεύθων (die Fittiche des Traumes begleiten die Pfade des Schlafes d. i. mit dem Schlafe entschwindet auch der Traum).

⁶³

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-251

⁶⁴

οἴκους ἐφεστίους wie 842, Sept. 73 δόμους ἐφεστίους von dem Inneren des Hauses.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-252

καὶ ὑπερβατώτερα τῶνδε.

437-438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-253

⁶⁵

Durchweg ist bei denen, welche von hellenischen Landen zusammen aufgebrochen sind, herzverzehrende Trauer des Hauses eines jeden sichtbar d.h. in jedem Hause derer die nach Troja gezogen sind sieht man die Zeichen tiefer Trauer. ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ merken die Schol. gewöhnlich in solchen Fällen (z. B. Cho. 238 ) an, wo die Erklärung in Form einer neuen Angabe gebracht wird. Ἕλλανος αἴας wie 1253 Ἕλληνα φάτιν, Eur. Iph. Τ. 341 Ἕλληνος ἐκ γῆς, 495 πατρίδος Ἕλληνος. πένθεια τηξικάρδιος in Gegensatz zu den Sehnsuchtsschmerzen. Hom. τ 263 μηδέ τι θυμὸν τῆκε, πόσιν γοόωσα, Eur. frg. 900 τήκω τάλαιναν καρδίαν ὀρρωδία, Cic. Tusc. IV § 36 tabificae mentis perturbationes.

⁶⁶

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-254

⁶⁷

χρίμπτεται (Hesych. χρίμπτεται· προσεγγίζει) πρὸς ἡπαρ wie ἐφ᾿ ἡπαρ προσικνείται 783, χωρεί πρὸς ἦπαρ γενναία δύη Soph. Ai. 938 .

⁶⁸

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-255

τεύχη νοn Aschenkrügen wie τεῦχος Soph. El. 1120.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-256

⁶⁹

Ares macht Wechselgeschäfte mit Körpern und die Wage haltend nicht am Wechseltische ( τράπεζα), sondern im Lanzenkampfe giebt er den Lieben für die Körper nicht Goldstaub ( ψήγμα mit oder ohne χρυσοῦ, χρυσίου, vgl. Herod. 1 93 τοῦ ἐκ τοῦ Τμώλου καταφερομένου ψήγματος), sondern Staub der vom Scheiterbaufen gewonnen ist ( πυρωθέν wie στρατωθέν 139). Vgl. zu 82. – ἐν μάχη δορός wie Eur. Kykl. 5 γηγενή μάχην δορός. Doch s. Anhang. πέμπει: Hom. Η 333 κατακήομεν αὐτοὺς ( νεκρούς) τυτθὸν ἀποπρὸ νεῶν, ὡς κ᾽ ὀστέα παισὶ ἕκαστος οἰκαδ᾽ ἄγῃ, ὅτ᾽ ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαίαν. – βαρύ: wenn auch nur Staub, doch eine schwere Last (von Leid), vgl. Eur. Suppl. 1152 φέρω ἐκ πυρᾶς πατρὸς μέλη, βάρος μὲν οὐκ ἀβριθὲς ἀλγέων υπ ύπερ. ἀντήνωρ, vg!. ἀντίφερνος 415, Soph. E Ι. 1158 ἀντὶ φιλτάτης μορφῆς σποδόν τε καὶ σκιὰν ἀνωφελή.

⁷⁰

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-257

λέβης vom Aschenkruge auch Cho. 682 , Soph. El. 1401 . εὐθέτους, εὐβαστάκτους nach dem Schol. zu Sept. 629 γρ. εὔθετον, ἵν᾿ ἡ εὐβάστακτον· θείναι γὰρ τὸ ἀναλαβεῖν λέγουσιν Αττικοί. Die Aschen- krüge sind leicht zu handhaben, also klein. Vgl. Soph. El. 757 ἐν βραχεῖ χαλκῷ μέγιστον σῶμα δειλαίας σποδοῦ, Eur. Suppl. 1130 σποδοῦ τε πλῆθος ὀλίγον ἀντὶ σωμάτων εὐδοκίμων δή ποτ᾽ ἐν Μυκήναις.

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-258

ἴδρις scil. ἦν.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-259

τάδε bezieht sich nur auf die Worte ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός. Vgl. auch τάδε 1333.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-260

φθονερὸν ἄλγος ὑφέρπει πρ. A. d. i. unbemerkt bemächtigt sich ihres Herzens das schmerzliche Gefühl der Mifsgunst gegen die Atriden als die Führer des Rachezugs.

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-261

Andere aber ruhen an Ort und Stelle in voller Gestalt (d. h. nicht zu Staub verbrannt), als Feinde in feindlicher Erde. Wie schlimm das ist, zeigt die Freude des Herolds 510 ff. über das Glück, daſs er nunmehr ein Grab in der Heimat finden kann. -

463-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-262

⁷¹

Bedenklich ist die grollende Rede der Bürger. Der betreffende zahlt damit die Schuld eines Volksfluches. D. i. in den grollenden Reden äufsert sich der Fluch des Volkes, dessen man sich schuldig gemacht hat. Das Subjekt zu τίνει ergiebt sich wie 71 aus dem Zusammenhang, indem derjenige, welcher den Groll der Bürger erregt hat, vorsch webt. Ζα δημόκραντος ἀρά vgl. φήμη δημόθρους 929, δημοθρόους ἀράς 1409, δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς 1616 u. Prom. 943 πατρὸς δ᾽ ἀρὰ Κρόνου τότ᾽ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται.

⁷²

465-466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-263

νυκτηρεφές τι, caliginosi aliquid. Eine Vorahnung des Schicksals des Agamemnon.

468-469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-264

ἄσκοποι, 1579. Der Gen. wegen des steretischen a, Krüger II 47, 26, 9. - κελαιναί (die finsteren, furchtbaren) wie Sept. 964 μέλαιν᾿ ᾿Ερινύς, hier nicht von dem äufseren Aussehen (zu Eum. 52 ).

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-265

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου: τριβᾷ βίου von der (kürzeren oder längeren) Dauer des Lebens, bis der Umschlag von Glück in Unglück ( παλιντυχεῖ) plötzlich eintritt. Vgl. Soph. frg. 14 ὅταν δὲ δαίμων ἀνδρὸς εὐτυχοῦς τὸ πρὶν πλάστιγγ᾽ ἐρείσῃ τοῦ βίου παλίντροπον, τὰ πολλὰ φροῦδα καὶ καλῶς εἰρημένα.

472-473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-266

ἐν δ' ἀλκά, ein beigeordneter Satz für einen untergeordneten Gedanken: „Die Erinyen stürzen ihn von der Höhe seines Glücks in die Dunkelheit, wo er verschollen, vergessen und machtlos ist." Vgl. 1536 ψεκὰς δὲ λήγει, Suppl. 659 βαρὺς δ᾽ ἐφίζει, Pers. 146 χρεία δὲ προσήκει.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-267

⁷³

δὲ: zu 437. – ὄρογκοι wird von Hesych. mit ὀρῶν λόφοι erklärt. Über den lokalen Dativ Krüger II 46, 2, 4. Vgl. Eur. Phoen. 1534 σκότον ὄμμασι σοῖσι βαλών. Ζu dem Gedanken vgl. Herod. VII 10 φιλέει γὰρ ὁ θεὸς τὰ ὑπερέχοντα πάντα κολούειν, Hor. carm. II 10, 11 feriuntque summos fulgura montes.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-268

κρίνω, ich entscheide mich für, wie Suppl. 401 κρίνε σέβας τὸ πρὸς θεῶν, Xenoph. Hell. 1 7, 34 τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτολέμου.

479-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-269

,möge ich nicht mein Leben sehen als einer u. s. w." d. h. möge ich es nicht erleben, daſs ich von anderen vergewaltigt bin.

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.

⁷⁴

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-271

⁷⁵

τοι mit Bezug auf 285.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-272

φρενῶν κεκομμένος wie νόου βεβλαμμένος ἐσθλοῦ Theogn. 223.

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-273

πυρωθέντα bildlich (vgl. Soph. Αi. 478 ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται), aber mit Bezug auf die Art der wirkenden Ursache wie Prom. 376 κεραυνός αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων, 386 τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης. – καμεῖν von dem Gefühle schmerzlicher Enttäuschung. Über den epexegetischen Infinitiv nach ὧδε vgl. Krüger I 57, 10, 9. Daher der Acc. πυρωθέντα nach dem Sinne παιδνόν ἐστι πυρωθέντα καμεῖν.

⁷⁶

489-490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-274

Man merkt, daſs ein Weib den Ton angiebt. Denn es ist eines Weibes Art, eine unsichere Freudenbotschaft vor erbrachtem Beweise als Wahrheit hinzunehmen und dafür Dank zuzugestehen. Vgl. Tac. ann. XIV 4 facili feminarum credulitate ad gaudia. Mit αἰχμᾷ vgl. Cho. 628 .

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-275

⁷⁷

In seiner Leichtgläubigkeit greift weibliches Verlangen weiter, schnell Rat und Mittel wissend; aber ebenso schnell vergeht der vom Weibe verkündete Preis d. i. was das Weib wünscht, das glaubt es gerne und ein kleines Anzeichen macht es gleich zur ganzen Wahrheit, indem es, wo der Mann Bedenken und Zweifel findet, sich alles nach Wunsch zurechtlegt. Darum folgt der stolzen Verkündung die Enttäuschung auf dem Fufse nach. ἔρος wie Soph. El. 197 und ἔρον Eur. Hipp. 337, 449 u. sonst. ἐπινέμεται ist von dem Weitergrasen der Weidetiere hergenommen. Vgl. προνέμεται Soph. El. 1384. Sarkastisch ist der Gleichklang ταχύπορος – ταχύμορον (der schnelle πόρος führt zum schnellen μόρος). - γυναικογήρυτον κλέος nimmt Bezug auf die glänzende und stolze Beschreibung der Feuerpost.

⁷⁸

494-495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-276

Emperius wollte die Worte φαεσφόρων πυρός als unnötig weglassen. Aber der Chorführer nimmt den Mund voll, um das yu ναικογήρυτον κλέος zu persiflieren.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-277

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν, somniorum ritu veniens ut oblectaret (Hermann). φῶς ἐφ. φρένος: die Allitteration deutet wie Sept. 648 φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν das Windige und Flatterhafte an. Hesych. ἐφήλωσεν: ἠπάτησεν.

⁷⁹

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-278

κατάσκιον ἐλαίας, weil er Siegesbotschaft bringt. Vgl. Soph. Oed. Τ. 82 ἀλλ᾽ εἰκάσαι μέν, ἡδὺς ( βαίνει)· οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδ᾽ εἶρπε παγκάρπου δάφνης.

⁸⁰

499-500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-279

κάσις ξύνουρος, der nebenanliegende Bruder, der Zwillingsbruder. Vgl. Sept. 481 λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν. – διψία κόνις wie Soph. Ant. 246 . Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-280

Die Eile, mit welcher der Bote herankommt, läfst vermuten, dafs er eine Neuigkeit zu vermelden hat. Vgl. Sept. ὅ τοι κατόπτης, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, στρατοῦ πευθώ τιν᾿ ἡμῖν, ὦ φίλαι, νέαν φέρει σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν, Prom. 975 πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν. Dieser Gedanke wird hier in Gegensatz zu der stummen Feuerpost gebracht, welche dem Chore unzuverlässig erscheint. Der vertrauliche dat. eth. σοί hebt den Ausdruck der Geringschätzung der Feuermeldung.

⁸¹

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-281

καπνῷ, ironisch, zur Bezeichnung des Nichtigen, da doch nicht mit dem Rauche, sondern mit der Flamme das Zeichen gegeben wird. Vgl. das sprichwörtliche καπνοῦ σκιά Soph. Ant. 1170.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-282

τὸ χαίρειν, das sich freuen sollen. μᾶλλον ἐκβάξει, deutlicher heraussagen d. h. die gute Nachricht durch Rede ( λέγων, nicht ἄναυδος) sicherer machen.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-283

τὴν ἁμαρτίαν φρενῶν καρποῖτο wie καρποῦσθαι χθόνα, er möge die Früchte der Verkehrtheit seines Sinnes für sich allein geniefsen (,, der ernte selber seines Herzens Sündenfrucht" Keck). Zu dem ironischen Ausdruck vgl. Hom. Ζ 352 τούτῳ δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ᾽ ἄρ᾽ ὀπίσσω ἔσσονται· τῷ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀίω, Ο 16 οὐ μὴν οἶδ᾽ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς πρώτη ἐπαύρηαι.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-284

⁸²

Der Herold, welcher von der Küste herkommt (498), tritt links auf. Schol. τινὲς μέμφονται τῷ ποιητῇ, ὅτι αὐθημερὸν ἐκ Τροίας ποιεῖ τοὺς Ἕλληνας ἥκοντας. Für die Vorgänge aufserhalb der Bühne gilt nur eine ideale Zeit. Vgl. Einl. S. 23.

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-285

ῥαγεισῶν: ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀγκυρῶν. Schol. Aristoph. Ri. 1244 λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾿ ἧς ὀχούμεθα, Eur. Hel. 277 ἄγκυρα δ᾽ ἤ μου τὰς τύχας ὤχει μόνη, πόσιν ποθ᾽ ἤξειν κτέ.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-286

ηὔχουν, ich wagte zu hoffen. Vgl. zu Prom. 715 und Eum. 564 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-287

Cho. 290 κρατῆρος μέρος μετασχεῖν.

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-288

⁸³

D. i. und du als höchster Herr des Landes Zeus und du der Gott von Pytho. Vgl. Pers. 652 ᾿Αϊδωνεὺς ἀναπομπὸς ἀνείης, Soph. Αί. 861 ὦ πατρῶον ἑστίας βάθρον κλειναί τ᾿ ᾿Αθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος, Krüger I 45, 2, 8.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-289

μηκέτ' unter dem Einflufs des Imperat. χαῖρε (der du nicht mehr schleuderst). Vgl. 897. Man wird hierbei besonders an Hom. A 44 ff. erinnert.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ χαίρω <γε>: 7 τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽ 8 ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν. 540

Κῆρυξ ὥστ᾽ ἐνδακρύειν 9 γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου. 10

Κῆρυξ πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι. 11

Κῆρυξ ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις. 545

Χορός ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽> 12 ἀναστένειν.

Κῆρυξ πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν; 13

Χορός πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός ὡς 14 νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις. 550

Κῆρυξ οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ 620 ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις; 27 28 σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ ἁνὴρ 29 ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ, αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω. 625

Χορός πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου, ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ: μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος 630 φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς, πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ; 635 636

Χορός κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν; 540

Κῆρυξ ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις; 545

Χορός ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις. 550

Κῆρυξ τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Κῆρυξ οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ 620 ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις; σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ, αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω. 625

Χορός πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου, ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ· μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος 630 φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς, πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ; 635

ΧΟ. ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει, αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΧΟΡΟΣ

ΧΟ.

Testim.:

Apparatus Criticus

Testim.:

Apparatus Criticus

ΚΗ. τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον 535 αὐτόχθονον πατρῶιον ἔθρισεν δόμον. διπλᾶ δ᾽ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

CHOROS. Whoever prays for aught else to this city 500 — May he himself reap fruit of his mind’s error!

CHOROS. Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD. I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS. Love of this fatherland did exercise thee? 540

HERALD. So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS. What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD. How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS. For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD. This land yearned for the yearning army, say’st thou? 545

CHOROS. So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD. Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS. Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD. And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS. So that now, — late thy word, — much joy were — dying! 550

CHOROS. O’ercome by words, their sense I do not gainsay. For, aye this breeds youth in the old — to learn well. But these things most the house and Klutaimnestra 585 Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

HERALD. Such boast as this — brimful of the veracious — Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS. Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge 615 From clear interpreters — a speech most seemly. But speak thou, herald! Meneleos I ask of: If he, returning, back in safety also Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD. There’s no way I might say things false and pleasant 620 For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS. How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD. For not well-hidden things become they, sundered. The man has vanished from the Achaic army, He and his ship too. I announce no falsehood. 625

CHOROS. Whether forth-putting openly from Ilion , Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD. Like topping bowman, thou hast touched the target, And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS. Whether, then, of him, as a live or dead man 630 Was the report by other sailors bruited?

HERALD. Nobody knows so as to tell out clearly Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS. How say’st thou then, did storm the naval army Attack and end, by the celestials’ anger? 635

CHORUS Whosoever, in this matter, prays otherwise for this our city, may he himself reap the fruit of his soul’s trespass.

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω <γε>:⁷ τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽⁸ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν.
540

Κῆρυξ

ὥστ᾽ ἐνδακρύειν⁹ γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου.¹⁰

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.¹¹

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις.
545

Χορός

ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽>¹² ἀναστένειν.

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν;¹³

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς¹⁴ νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;²⁷²⁸

σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ²⁹ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ:

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635
636

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν;
540

Κῆρυξ

ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις;
545

Χορός

ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;

σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ·

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635

ΧΟ.

ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

ΚΗ.

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῶιον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

CHOROS.

Whoever prays for aught else to this city
500

— May he himself reap fruit of his mind’s error!

CHOROS.

Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD.

I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS.

Love of this fatherland did exercise thee?
540

HERALD.

So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS.

What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD.

How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS.

For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD.

This land yearned for the yearning army, say’st thou?
545

CHOROS.

So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD.

Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS.

Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD.

And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS.

So that now, — late thy word, — much joy were — dying!
550

CHOROS.

O’ercome by words, their sense I do not gainsay.

For, aye this breeds youth in the old — to learn well.

But these things most the house and Klutaimnestra
585

Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

HERALD.

Such boast as this — brimful of the veracious —

Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS.

Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge
615

From clear interpreters — a speech most seemly.

But speak thou, herald! Meneleos I ask of:

If he, returning, back in safety also

Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD.

There’s no way I might say things false and pleasant
620

For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS.

How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD.

For not well-hidden things become they, sundered.

The man has vanished from the Achaic army,

He and his ship too. I announce no falsehood.
625

CHOROS.

Whether forth-putting openly from Ilion ,

Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD.

Like topping bowman, thou hast touched the target,

And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS.

Whether, then, of him, as a live or dead man
630

Was the report by other sailors bruited?

HERALD.

Nobody knows so as to tell out clearly

Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS.

How say’st thou then, did storm the naval army

Attack and end, by the celestials’ anger?
635

CHORUS

Whosoever, in this matter, prays otherwise for this our city, may he himself reap the fruit of his soul’s trespass.

LE CORYPHÉE

Nous saurons bientôt si ces flambeaux éclatants, avec leurs signaux et leurs relais de feu, ont dit la vérité, ou si la lueur séduisante d'un songe est venue seule éblouir nos esprits. Je vois du rivage s'avancer un héraut, le front ombragé de rameaux d'olivier, et la sœur

CHORUS.

May he, that to this ſstate ſhall form a wiſh

Of other aim, on his own head receive it.

ARALDO
Giunge correndo, si gitta bocconi al suolo, bacia la terra.

O patrio suolo dell'argiva terra,

in questa luce giungo a te dell' anno

Leise murrt man so,

450 Bitterkeit und Groll

schleicht sich wider die Atreiden ein.

Chor.

Dankgebet vor der Erfüllung

485 ziemend sein. Wie der Wind

fliegt geschwinde

raschen Weiberglaubens Losung

rasch geglaubt von Mund zu Munde.
535

Doch geschwinde

ist des Weibermunds Gerede