Aeschylus Agamemnon 40

Paul Mazon (Editor)

que Priam a vu un terrible adversaire, les rois Ménélas et Agamemnon, fils d'Atrée, couple puissant, honoré par Zeus d'un double trône et d'un double sceptre, lever de ce pays une flotte
argienne de mille vaisseaux, pour prêter à leur cause le secours des armes.
Terribles, ils criaient la guerre du fond de leur cœur
irrité, semblables aux vautours qui, éperdus du deuil de

Agamemnon. Aeschylus. Paul Mazon (Editor). Paris. 1920-1925.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

AGAMEMNON (OCR draft) (fra) (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1-103 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 0-103 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 40 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 40 focus
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 40 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 40 focus
δέκατον μὲν ἔτος τόδ᾽ ἐπεὶ Πριάμου
40
μέγας ἀντίδικος,
Μενέλαος ἄναξ ἠδ᾽ ᾿Αγαμέμνων,
διθρόνου Διόθεν καὶ δισκήπτρου
τιμῆς ὀχυρὸν ζεῦγος Ἀτρειδᾶν,
στόλον Ἀργείων χιλιοναύτην
45
τῆσδ᾽ ἀπὸ χώρας
ἦραν, στρατιῶτιν ἀρωγήν,
μέγαν ἐκ θυμοῦ κλάζοντες Ἄρη,
τρόπον αἰγυπιῶν, οἶτ᾽ ἐκπατίοις
ἄλγεσι παίδων ὕπατοι λεχέων
50
στροφοδινοῦνται,
πτερύγων ἐρετμοῖσιν ἐρεσσόμενοι,
δεμνιοτήρη
πόνον ὀρταλίχων ὀλέσαντες·
ὕπατος δ᾽ ἀίων ἤ τις Ἀπόλλων
55
ἢ Πὰν ἢ Ζεὺς οἰωνόθροον
γόον ὀξυβόαν
τῶνδε μετοίκων ὑστερόποινον
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 40 focus
δέκατον μὲν ἔτος τόδ᾽ ἐπεὶ Πριάμωι μέγας ἀντίδικος
40
Μενέλαος ἄναξ ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων,
διθρόνου Διόθεν καὶ δισκήπτρου
τιμῆς ὀχυρὸν ζεῦγος Ἀτρειδᾶν,
στόλον Ἀργείων χιλιοναύτην
45
τῆσδ᾽ ἀπὸ χώρας ἦραν, στρατιῶτιν ἀρωγήν,
μέγαν ἐκ θυμοῦ κλάζοντες ἄρη,
τρόπον αἰγυπιῶν οἵτ᾽ ἐκπατίοις ἄλγεσι παίδων
50
†ὕπατοι† λεχέων στροφοδινοῦνται
πτερύγων ἐρετμοῖσιν ἐρεσσόμενοι,
δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων ὀλέσαντες·
ὕπατος δ᾽ ἀΐων ἤ τις Ἀπόλλων ἢ Πὰν ἢ Ζεὺς
55
οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων
ὑστερόποινον πέμπει παραβᾶσιν Ἐρινύν.
οὕτω δ᾽ Ἀτρέως παῖδας ὁ κρείσσων
60
ἐπ’ Ἀλεξάνδρωι πέμπει ξένιος
Ζεὺς πολυάνορος ἀμφὶ γυναικός,
πολλὰ παλαίσματα καὶ γυιοβαρῆ
γόνατος κονίασιν ἐρειδομένου
διακναιομένης τ᾽ ἐν προτελείοις
65
κάμακος θήσων Δαναοῖσιν
Τρωσί θ' ὁμοίως. ἔστι δ᾽ ὅπηι νῦν
ἐστι· τελεῖται δ᾽ εἰς τὸ πεπρωμένον·
οὔθ᾽ ὑποκαίων οὔτ᾽ ἐπιλείβων
οὔτε †δακρύων† ἀπύρων ἱερῶν
70
ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει.
ἡμεῖς δ᾽ ἀτίται σαρκὶ παλαιᾶι
τῆς τότ᾽ ἀρωγῆς ὑπολειφθέντες
μίμνομεν, ἰσχὺν ἰσόπαιδα νέμοντες ἐπὶ σκήπτροις·
75
ὅ τε γὰρ νεαρὸς μυελὸς στέρνων ἐντὸς ἀνάσσων
ἰσόπρεσβυς, ἄρης δ᾽ οὐκ ἔνι χώραι,
τό θ' ὑπεργήρων, φυλλάδος ἤδη κατακαρφομένης,
80
τρίποδας μὲν ὁδοὺς στείχει, παιδὸς δ’ οὐδὲν ἀρείων
ὄναρ ἠμερόφα ντον ἀλαίνει. ὄναρ ἡμερόφα⟨ν⟩τον ἀλαίνει.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 40 focus
Translations (9)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1-103 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 40 focus
This is now the tenth year since the great adversary of Priam, king Menelaus and Agamemnon the stalwart yoke 1 the Atreidae, by the gift of Jove [possessed] of a twin-throned and twin-sceptred majesty, led from this land their armament of a thousand ships of the Argives, a warrior aid, screaming through passion a great noise of war, like vultures, which, in their sorrows for their young far from the [paths of men 2 ,] wheel their flight high above their nests, oaring with the oars of their pinions, having lost the nestling care 3 of their callow young: but some god 4 , either Apollo, or Pan, or Jove, hearing aloft the shrill-voiced wail uttered by the birds on account of these outcasts 5 , sends Erinnys, the late avenger, upon the transgressors; even so mighty Jove the Hospitable sends the sons of Atreus against Paris, about to impose on Greeks and Trojans alike, on account of the wife of many husbands, many limb-wearying struggles, when the knee is strained in the dust, and the spear-staff is shivered in the onset. But things are as they are; and will be brought to the issue doomed. Neither by weeping nor by pouring libations, nor by shedding tears, will he soothe away the intense wrath of fireless rites 1 . But we, with our unhonoured aged frame, remain left behind the armament of that time, propping on staves our childlike strength. For both the marrow of youth shooting up within our breasts is weak as age, and Mars is not in place; and very advanced age likewise, after that its foliage is already withered, totters along its three-footed path, and nought superior to a child, flits like a day-dream.
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 40 focus
The tenth ſlow year rolls on, ſince great in arms
The noble ſons of Atreus, each exalted
To majeſty and empire, royal brothers,
Led hence a thouſand ſhips, the Argive fleet,
Big with the fate of Priam and of Troy;
50
A warlike preparation; their bold breaſts
Breathing heroic ardor to high deeds;
Like vultures, which their unplumed offspring loſt d ,
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 40 focus
L'anno decimo volge, dal giomo
che di Priamo il grande avversario,
Menelao, col sovrano Agamènnone,
salda coppia d'Atridi, cui Giove
50
die' fregio di duplice scettro,
di duplice trono, disciolsero
da questa contrada lo stuolo
dei mille navigli,
belligero, vindice, alzando
55
dall'alma clangore di guerra
altissimo, come avvoltoi
che, perso il travaglio dei figli
dai nidi vegliati, nel cruccio
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 40 focus
Decimus quidem annus est, quod pro Priamo
Menelaus rex, Agamemnon, (magnus hostis
Duorum thronorum ſceptrorum ex Iove
60
Honoris, forte iugum Atridarum,
Claſſem Argiuorum mille nauium ab hac regione
Collegerunt nauem auxiliatricem,
Magnum ex animo clamantes Martem,
More uulturum, qui magnis
65
Doloribus pedum alti ex lectis circumuertuntur,
Alarum remis remigantes, cubilia obſeruantem
Laborem pullorum perdentes.
Supremus audiens, ut Apollo,
Aut Pan, aut Iupiter
70
Luctum acutum
Horum habitatorum poſteram pæna mittit furiam
Sic uerò Atrei filios melior (traducentibus ipfos,
Contrà Alexandrum mittit hofpitalis
Iupiter: pro muliere multis uiris nupta
75
Multa certamina, grauia,
Genu puluere firmato,
Pugnis tedio afficientis
Haſte faciens Danais,
Troianisq; fimiliter. est quo nunc uerò,
80
Est, perfectum est fatum:
Neq; celebrans, neq; libans,
Neq; excipiens igne carentia facrificia,
Iras auſteras demulcebit.
Nos uerò extenuati antiqua carne,
85
Hoc auxilium tunc derelicti expectamus, fortitudi-
Iuuenilem colentes cum fceptris.
(nem
Quado enim iuuenis medulla pectoris intus regës,
Aequaliter fenex Isopresbys, Mars nõ inest regioni,
90
Tunc fenectutis ſtrue iam
Siccatæ, tripodas per uias quidem
It: puero uerò nihil melior,
Somnus lucem mitigans uagatur.
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 40 focus
verständlich, den nicht Wissenden ein Rätsel ist.
40
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Anna Swanwick, 1886.) — 40 focus
Chorus
For Ares, bartering for gold
The flesh of men, the scales doth hold
In battle of the spear.
From Ilion, back to sorrowing friends,
Rich dust, fire-purified, he sends,
Wash'd with full many a tear.
No living warriors greet them, but instead
Urns filled with ashes smoothly spread.
Groaning, each hero's praise they tell;
How this excelled in martial strife;
And that in fields of carnage fell,
Right nobly for another's wife.
Breathing such murmurs, jealous hate
Doth on the Atridan champions wait.
Achaians, cast in fairest mould,
Ensépulchred 'neath Ilion's wall,
The foughten shore now firmly hold,
The hostile sod their pall.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 40 focus
Ten livelong years have rolled away,
50
Since the twin lords of sceptred sway,
By Zeus endowed with pride of place,
The doughty chiefs of Atreus' race,
Went forth of yore,
To plead with Priam, face to face,
55
Before the judgment-seat of War!
A thousand ships from Argive land
Put forth to bear the martial band,
That with a spirit stern and strong
Went out to right the kingdom's wrong—
60
Pealed, as they went, the battle-song,
Wild as the vultures' cry;
When o'er the eyrie, soaring high,
In wild bereaved agony,
Around, around, in airy rings,
65
They wheel with oarage of their wings,
But not the eyas-brood behold,
That called them to the nest of old;
But let Apollo from the sky,
Or Pan, or Zeus, but hear the cry,
70
The exile cry, the wail forlorn,
Of birds from whom their home is torn—
On those who wrought the rapine fell,
Heaven sends the vengeful fiends of hell.
Even so doth Zeus, the jealous lord
75
And guardian of the hearth and board,
Speed Atreus' sons, in vengeful ire,
'Gainst Paris—sends them forth on fire,
Her to buy back, in war and blood,
Whom one did wed but many woo'd!
80
And many, many, by his will,
The last embrace of foes shall feel,
And many a knee in dust be bowed,
And splintered spears on shields ring loud,
Of Trojan and of Greek, before
85
That iron bridal-feast be o'er!
But as he willed 'tis ordered all,
And woes, by heaven ordained, must fall—
Unsoothed by tears or spilth of wine
Poured forth too late, the wrath divine
90
Glares vengeance on the flameless shrine. 1
And we in gray dishonoured eld,
Feeble of frame, unfit were held
To join the warrior array,
That then went forth unto the fray:
95
And here at home we tarry, fain
Our feeble footsteps to sustain,
Each on his staff—so strength doth wane,
And turns to childishness again.
For while the sap of youth is green,
100
And, yet unripened, leaps within,
The young are weakly as the old,
And each alike unmeet to hold
The vantage post of war!
And ah ! when flower and fruit are o'er,
105
And on life's tree the leaves are sere,
Age wendeth propped its journey drear,
As forceless as a child, as light
And fleeting as a dream of night
Lost in the garish day!
110
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 40 focus
Zehn Sommer entfloh'n, seit Priamos' Feind, 1
Recht fordernd mit Macht,
40
Menelaos der Fürst, Agamemnon mit ihm,
Das gewaltige Paar der Atriden, von Zeus
Durch Scepter und Thron zwiefältig geehrt,
Mit den tausend Masten Achäa's Heer,
Die Genossen des Kampfs,
45
Von den heimischen Fluren entführten.
Laut schnoben sie Mord aus zorniger Brust,
Wie der Weihen Geschlecht,
Die, der Jungen beraubt, in unendlichem Schmerz
Hoch über dem Horst hin kreisend und her,
50
Mit der Fittige Schlag durchrudern die Luft,
Die verlorenen Müh'n
Um der Kindlein Pflege betrauernd.
Doch ein Gott in den Höh'n, ob Apollon, ob Pan,
Ob Zeus, er vernimmt der Beraubten Geschrei,
55
Das mit klagendem Ruf die Gebirge durchhallt,
Und die Frevler ereilt
Der vergeltende Fluch der Erinnys.
So sandte des Atreus Söhne der Gott,
Der des Gastrechts wahrt, der gewaltige Zeus,
60
Auf Paris heran für der Buhlerin Raub,
Vielfältige Müh'n, abmattenden Kampf,
Da gestemmt in den Staub arbeitet das Knie,
Da die Lanze zerschellt in den vordersten Reih'n,
Dem achäischen Volke zu wecken,
65
Und den Troern zugleich. Nun geht es einmal,
Wie's geht; es erfüllt sich der Spruch des Geschicks;
Nicht Weinen und nicht Trankspende versöhnt,
Kein Jammern den unauslöschbaren Groll
Um die fehlende Flamme des Opfers.
70
Uns Greisen indeß, die das Alter gebeugt,
Uns ward kein Theil an der Ehre des Zugs;
Wir blieben zurück,
Gleich Kindern am Stab aufstüßend die Kraft.
Denn das jüngere Mark, das jugendlichſtolz
75
Im Busen sich hebt,
Flieht, schwach wie der Greis, vor dem Kampfe zurück:
Der Gealterte schleicht, wann herbstlich bereits
Sich entlaubte der Stamm, dreifüßig dahin;
Unmächtig, dem Kind gleich, wankt er einher,
80
Ein Traumbild, irrend am Tage.
(Während dieser Worte ist aus den Pforten des königlichen Palastes ein Zug von Dienerinnen mit Schalen und Krügen um die Altäre getreten, um zu opfern; zu gleicher Zeit erscheint Klytämnestra mit Gefolge, und läßt das Opfer beginnen.)

Notes on the current edition

Agamemnon

1. Litt. de ces métèques. Les oiseaux sont comme des étrangers domiciliés dans l'Éther, le domaine des dieux. Ils doivent donc avoir des dieux pour répondants et protecteurs (προστάται).
2. Entendez : Zeus protecteur des hôtes. Pour l'idée, cf. 362 ; 399-402 ; 699 suiv.
3. Le Chœur parle des Troyens, mais il pense aussi aux Grecs. Les Troyens auront beau prier : ils n'échapperont pas à leur destin ; les dieux les ont condamnés. Mais, comme la punition des Troyens sera payée de nombreuses vies grecques, c'est laisser par là même entendre que la Grèce est vouée à d'inévitables douleurs.
4. Cf. 94-96, et la note. Le texte des vers 69-71 n'est pas absolument sûr.
5. Quand les offrandes ne brûlent pas, on estime que le Ciel refuse de les agréer. C'est le pire des présages, celui qui trahit chez les dieux un inflexible courroux. Cf. Sophocle, Antigone, 1007 suiv. La flamme qui jaillit haute et droite de l'autel (cf. 92 οὐρανομήκης λαμπὰς ἀνίσχει) est au contraire d'un heureux augure.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

10-11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-8

κρατεῖ γυναικὸς ἀνδρόβουλον ἐλπίζον κέαρ
κρατεῖ
codices et Rob.
κρατεῖν
Ald. Turn. Proximo versu
ἐλπίζον
M. Marc. Flor. Ven. Farn. Rob. In M.
ο
iterum super
ἐλπίζον
scriptum est.
ἐλπίζων
G. et
ο
supra adscripto Bess.
ἐλπίζω
Ald. Turn. Sic, inquit, imperat sperans virile mulieris cor. Placebat Reizio quoque haec scriptura,
κρατεῖν ἐλπίζων
, receptaque est ab novissimis editoribus, vellemque non essent alteram defendere conati Elmsleius in censura editionis Blomfieldianae et, qui eleganter in Anglicum sermonem hanc fabulam transtulit, I. Symmons. Elmsleium commoverant haec duo, quod nude dictum esset
ἐλπίζον
, quasi significaretur
εὔελπι
: adiiciendum enim fuisse aliquem accusativum: deinde quod in periphrasi, qualis esset
γυναικὸς κέαρ
, non locum haberet duplex epitheton, sicut non dicturum fuisse Homerum
ἱερὴ Ἂς Τηλεμάχοιο δεδεγμένη
. Fallitur in utroque. Nam
ἐλπίζον
, non participii, sed adiectivi potestate positum, non opus habet accusativo, quia quid speret Clytaemnestra ex re ipsa intelligitur. Ac fortasse consulto ita loqui putandus est excubitor, quo innuat aliquid illam amplius quam excidium Ilii sperare. Intelligit enim excubias eam propterea instituisse, ut ne ex improviso adveniens Agamemno deprehenderet indicia adulterii. Periphrasis autem non est qualis in illo
ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
, quae pro ipso est nomine proprio, sed pertinet ad illud genus, in quo singula verba vim suam habent, eoque aliis in construendo legibus tenentur: accedit quod cor sedes est spei, ut Clytaemnestra si sperat, proprie cor eius sperare dicatur. Praeterea, si
ἐλπίζω
, ut Elmsleio placet, pro
νομίζω
dictum esset, non apparet quid sibi velit excubitor illa sententia. Nam nisi Elmsleius
κρατεῖν
sic dictum voluit, quasi esset
κρατήσειν
, quomodo excubitor, quod certo scit, putare se scire dicat? Sin pro
κρατήσει
positum existimavit hoc sensu, sic victricem fore mulierem puto, multo id minus ferri potest. Non enim homo iste, etiamsi praesagiret quod minime praesagit, tam aperte proloqui, quid metueret, auderet. Quare non dubitandum est quin verum sit
κρατεῖ ἐλπίζον
. Rarius est
κρατεῖν
sic dictum ut aliquid imperare magis quam tenere imperium significet. Sic tamen in Hecuba v. 282.
οὐ τοὺς κρατοῦντας χρὴ κρατεῖν ἃ μὴ χρεών
. Neque quod apud Aeschylum excubitor dicit, proprie significat sic iubet, sed sic imperat, i. e. tam durum et grave est reginae hoc imperium. Severitatem enim eius imperii ipse quam maxime experitur. Ἀνδρόβουλον recte explicat Phrynichus in Bekkeri Anecd. p. 19, 23.
ἀνδρόβουλος γυνή, ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δέ, τοῦ κατ᾽ ἔπαινον λεγομένου
. Sic infra v. 336.
γύναι, κατ' ἄνδρα σώφρον εὐφρόνως λέγεις.
Sophocles apud Stobaeum LXXIII. 54.
κατ' ὀρφανὸν γὰρ οἶκον ἀνδρόφρων γυνή
.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-9

δὲ Ad
δὲ
in Flor.
γε
supra adscriptum. Haeserat scilicet librarius in constructione expedienda, quae etiam aliorum non optimos conatus provocavit.
12

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-10

τί μήν; Libri in principio versus
μὴν
, quod et languidum est et loco positum ineptissimo. Quare iure offendit Auratum, qui
ἐμοὶ φόβος τότ' ἀνθ᾽ ὕπνου παραστατεῖ
coniecit. Haesit in structura verborum etiam scholiastes. Tueri eam studuit Elmsleius. Ego non dubitavi
τί μήν;
reponere. Non accommodata quidem ad hunc locum explicatio Suidae est,
τί μήν; κατάφασιν δηλοῖ, ἀντὶ τοῦ πῶς γὰρ οὔ; διὰ τί γὰρ οὐ;
Aptius quod est in cod. Leidensi Etymologici apud Koenium ad Greg. Cor. p. 236.
τί μήν; τί γάρ; τί οὖν;
V. Schaeferum ad Soph. Trach. v. 390. Est id quid aliud? Sic in Eum. v. 202.
ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πέμψαι. τί μήν;
14

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-11

NA Proverbium
ᾠδοὺς ᾄδειν
exstat apud Aristophanem Nub. v. 720. ubi vid. schol.
16

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-12

ἐντέμνων
ἐκτέμνων
Ven. et
ν
supra scripto Flor.
17

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-13

(ἰοῦ, ἰοῦ.) Iacuerat cubito innixus excubitor. Nunc viso igne exsilit, postquam paullum tacuerat. De qua re recte scholiastes. In libris
ἰοῦ ἰοῦ
positum est post
τῆσδε συμφορᾶς χάριν
v. 25. Scribi id debebat
ἰοῦ ἰοῦ
. Suidas
ἰοῦ ἰοῦ· τὸ ἰοῦ ἐπὶ χαρᾶς
. Inde Zonaras p. 1115. Et sic boni libri apud Aristophanem. Quod Reisigius in comm. crit. ad Soph. Oed. Col. v. 1485. monuit, hanc in laetitia exclamationem propriam esse comoediae, recte dictum est, dicique poterat etiam si recordatus esset huius loci. Vulgaris enim vitae consuetudinem Aeschylus in hoc excubitore, ut in nutrice quae in Choephoris est, expressit. Sed illas interiectiones quod hic collocandas esse in praefatione ed. prioris Hecubae p. 56. contendi, reprehenderunt Blomfieldius aliique. Qui si tueri vulgatum volebant, non illud debebant afferre, quod expergefacere Clytaemnestram vocibus illis vellet custos: nam haec nimis stolida esset hominis rusticitas: sed rectius dixissent, nunc demum illum plane quantum hoc gaudii sit persentiscere, eoque in voces illas erumpere. Et concederem profecto id non inepte inventum esse, modo, ubi primum ignis conspicitur, alia interiectio, ut
ὢ ὢ
, esset posita. Ipsa enim natura flagitat, ut, qui diu frustra finem exspectaverit molestissimae observationis, tandem conspecto exoptato fulgore, priusquam verba quibus gaudium eloquatur, inveniat, interiectione aliqua proclamet sensum quo perfunditur. Ac nescio an quae ad
ὦ χαῖρε
adscripta sunt scholiastae verba, potius ad interiectiones illas pertineant:
δεῖ διαστήματος ὀλίγου, εἶτα ἀνακραγεῖν, ὡς θεασάμενον τὸν πυρσόν
.
22

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-14

λαμπτήρ νυκτός, ἡμερήσιον Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. virgula post
λαμπτὴρ
et post
νυκτὸς
distinctum. In Turn. tantummodo post
λαμπτήρ
, ex scholiastae sententia. A Victoriana ducitur interpunctio post
νυκτός
, quae orationem habet non solum simpliciorem atque idcirco graviorem, sed omnino magis accommodatam huic loco, quum quod subiicitur
ἡμερήσιον φάος
non tantum de clara luce diei intelligendum sit, sed adiunctam habeat faustae laetaeque rerum Argivarum conditionis notationem.
23

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-15

φάος
νῦν φάος
pro
φάος
Ven. Flor. Farn.
χορῶν
χορὸν
G. Ald.
24

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-16

σημανῶ
σημανῶ
Bess. Ven. Flor. Farn.
σημαίνω
M. G. Ald. Rob. Turn. Blomfieldius quum scholiastam
σημαίνω
legisse ex eo colligit, quod is
τορῶς
per
μεγαλοφώνως
interpretetur, ad hanc opinionem eo adductus esse videtur, quod ei excubitor per illud
ἰοῦ ἰοῦ
ex somno excitare velle Clytaemnestram videbatur. Vix dubitari potest veram scripturam esse
σημανῶ
.
26

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-17

λέκτρων
εὐχὴν
G. Ald.
27

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-18

ἐπορθιάζειν Ven. Flor. Farn. Turn.
ἐπορθριάζειν
M. Marc. Bess. G. Rob.
ἐπ᾽ ὀρθίοις
Ald.
29

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἀγγέλλων
ἀγγέλλων
Ven. Farn. Rob. Turn.
ἀγγέλων
M. Marc. Bess. Flor. G. Ald.
30

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-20

τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι, τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας. Hunc et sequentem versum afferunt Photius et Suidas in
Τρὶς ἕξ
. Apud Suidam legitur
τρὶς ἓξ βαλοῦσα τῆς ἐμῆς φρυκτωρίας
. Apud Eustathium p. 1414, 5.
τρὶς ἓξ βαλούσης τῆς Διὸς φρυκτωρίας
. Copiose rem illustravit Salmasius ad Vopiscum p. 471. seq. Diversum genus quattuor talis ludendi, de quo Cicero de div. I. 13. Orationis figuram, qua hic usus est Aeschylus, audacissimam appellat T. Hemsterhusius ad Lucianum t. I. p. 487. quam numquam sibi indulsisset castigata majestas Sophoclis. Nulla hic Aeschyli audacia, sed imitatio sermonis vulgaris eadem, quae apud Sophoclem in custode, qui est in Antigona.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-21

βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας Originem huius proverbii, de quo multa et Aeschyli et Hesychii interpretes aliique ad Zenob. II. 70. Diogen. III. 48. 61. attulerunt, ne Welckerus quidem ad Theogn. p. 111. explicare est ausus. Quod plerique crediderunt, nummo veterum Atheniensium, cui bos signum fuerit, corruptos intelligi, quos Reisigius quoque in Enarratione Oed. Col. ad v. 1047. secutus est et qui scholiastae Aristophanis ad Av. v. 1106. auctoritatem excitavit Ferd. Bambergerus in diss. de Agam. p. 22. fabulam esse Eckhelio auctore II. p. 207. censet in Aglaophami vol. I. p. 36. Lobeckius, ingeniose de
βοείᾳ
sive camo, qui damnatorum ori applicatus fuerit, cogitans. Vsurpatur enim hoc proverbium de iis, qui prae metu tacent. De nummo tamen testis est etiam Plutarchus in Theseo c. 25.
ἔκοψε δὲ καὶ νόμισμα βοῦν ἐγχαράξας ἢ διὰ τὸν Μαραθώνιον ταῦρον ἢ διὰ τὸν Μίνω στρατηγὸν ἢ πρὸς γεωργίαν τοὺς πολίτας παρακαλῶν
. Neque Eckhelius fabulam esse dixit, sed in dubio rem relinquens non inventum esse talem nummum adnotavit. Nihil ad rem illustrandam confert quod similiter dixit Menander in Piscatoribus apud Athenaeum XII. p. 549. D.
Διονύσιος γάρ ἐστιν ἐπὶ στόμα
. Nam id in Dionysium Heracleae tyrannum, obesissimi corporis hominem, sic dictum est, ut per illum impositam esse silendi necessitatem appareat. Multa proverbia tam fortuitam habent originem, eam ut, nisi casu servata est memoria, nemo possit eruere. Quod apud nos vulgo dicitur das maul stopfen, a nutricibus sumptum est, quae infantibus, ut plorare desinant, offam in os ingerunt. Hoc Graecorum fortasse a bove vel pedi hominis pedem suum imponente, vel stragulo aut alii alicui rei insistente, ut subtrahi non possit, sed quasi affixa maneat. Philostratus in vita Apollonii II. 11. p. 241. hoc proverbium a Pythagora repetere videtur, de quo sic scribit,
γλῶττάν τε ὃς πρῶτος ἀνθρώπων ξύνεσχε, βοῦν ἐπ᾿ αὐτῇ σιωπῆς εὑρὼν δόγμα
. Eustathius, sive quem is secutus est, ad linguam nimis crassam referre videtur p. 962, 19.
παροιμιῶδες δὲ ὁ βοῦς καὶ ὅτι ἐπὶ γλώσσης ἵσταται ἐν τῷ μὴ ἐπὶ γλώσσης βαδίζειν
. Vt Aeschylus, sic Strattis apud Hesychium,
Βοῦς ἐπὶ μέγας
, non adiecto tamen, ut videtur, linguae nomine: nam Hesychius sic dicit,
Βοῦς ἐπὶ μέγας· Στράττις ἐν Τυμπανοποιοῖς τὴν παροιμίαν τὴν βοῦς ἐπὶ γλώσσης
. Dubitari potest an positum fuerit illud proverbium in Phocylidis poemate νουθετικῷ v. 18. ubi legitur
γλώσσῃ νοῦν ἐχέμεν· κρυπτὸν λόγον ἐν φρεσὶν ἴσχειν
.
36

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-22

ὡς
ὃς
Flor.
38

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-23

κοὐ M. ex correctione: antea fuerat
καὶ οὐ
, quod habent G. Ald.
οὐ
Bess.
39

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-24

ἐπεὶ Πριάμου
ἐπὶ Πριάμου
Ald. Turn.
ἐπεὶ Πριάμοιο
M. Bess. G.
ἀπὸ πριάμοιο
Rob.
ἀπὸ πριάμοιο
habere videtur Farn.
ἐπὶ πριάμοιο
Ven. Flor. Hanc scripturam, quae exstat etiam apud scholiastam Euripidis ad Hec. 246. (239.) reposuit Victorius.
40

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀτρειδᾶν codices et Rob.
Ἀτρειδῶν
Ald. Turn. Aeque ad
τιμῆς
pertinet
Διόθεν
atque ad
Ἀτρειδᾶν
.
44

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-26

χιλιοναύταν
χιλιονάυτην
Rob. Ad
χιλιοναύταν
in M. G. Flor. adscripta alia lectio,
χιλιονάυτην
. Quod alias
χιλιοναύτης
, hic
χιλιοναύτας
dictum, ut in Iph. Taur. v. 141.
σὺν κόπᾳ χιλιοναύτᾳ
.
45

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-27

NA In Ven. ingens lacuna: finitur enim folium v. 45. proximum incipit v. 1054.
46

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-28

στρατιῶτιν
στρατιώτιν
Ald. Rob. ἀρωγάν ad ultimam vocalem
αν
supra adscripto M. Non puto haec verba,
στρατιῶτιν ἀρωγάν
, per appositionem ad
στόλον
addita esse, sed epitheti officio fungi: exercitum eduxerunt ad militare auxilium.
47

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-29

κλάζοντες
ἀλάζοντες
Flor. Farn.
48

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-30

ἄλγεσι παίδων Hesychius
ἐκπάτιον, τὸ ἔξω πάτου
.
ἄλγεσι παίδων
codices et Rob.
ἄλγεσι ποδῶν
Ald. Hinc Turn.
ἄλγεσσι ποδῶν
. Non latuit Bochartum Hieroz. II. p. 319. esse haec ex illis Homeri expressa, Od. XVI. 216.
κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδικώτερον ἤ τ' οἰωνοί, φῆναι, ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἶσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, πρὶν πετεεινὰ γενέσθαι
.
50

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-31

ἐρετμοῖσιν
ἐρετμοῖσι
Bess.
52

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-32

δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων Inutilis est Musgravii coniectura
γόνον
. Hesychius
δεμνιοτήρη πόνον. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοῦτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι. πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν
. Non satis accurate. Δεμνιοτήρης πόνος ὀρταλίχων est cubiliprema cura pullorum, sive labor quem parentes pullis incubando sustinuerunt.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἤ τις
ἥτις
G. Ald.
Τίς
cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16. Hic Aeschylus primo agrestes deos, ut proprios in hac re, Apollinem et Panem, tum iracundius assurgens, quippe iam quo tendat similitudo illa in animo habens, supremum deorum Iovem nominat. Mire abutitur doctrina sua Müllerus in Doriens. vol. 1. p. 295. Iovem ut regnatorem mundi, Pana ut concitatorem insaniae, Apollinem ut deum punitorem nominari censens.
55

57. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-34

τῶνδε μετοίκων Libri
τῶνδε μετοίκων
. Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. post
οἰωνόθροον
, tum post
ὀξυβόαν
et post
ὑστερόποινον
interpunctum. A Turnebo virgula post
μετοίκων
posita, ut iungerentur
οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων
. Ita construxisse videtur scholiastes Sophoclis ad Oed. Col. 934.
μετοίκους δὲ καλοῦμεν τοὺς ἀπὸ ἑτέρας χώρας οἰκοῦντας πρὸς τοὺς μετοικισθέντας ποθέν· τοῦτο δὲ ἔνοικον. κέχρηται δὲ καὶ Αἰσχύλος ἐπὶ τῶν οἰωνῶν ἐν Ἀγαμέμνονι λέγων οὕτω, τῶνδε μετοίκων, ἀντὶ τοῦ ἐνοίκων· μετοίκους γὰρ εἶπε τῶν ὑψηλῶν τόπων τοὺς οἰωνοὺς κἀκεῖσε ἀντὶ τῶν ἐνοίκων
. Sic haec ex codice edidit Elmsleius. Eadem fere Suidas habet. Aliter paullo scholiorum editio Romana, aliter rursum Brunckiana, non tamen ut emendatus sit locus. Si
τῶνδε μετοίκων
iungitur cum superioribus, luctus ob amotos pullos est intelligendus. At ita
τῶνδε
inutile est, quoniam aut
τῶν μετοίκων
aut
μετοίκων
ponendum erat. Pauwium, qui verba illa ad sequentia referri iussit, secuti sunt recentiores editores. Scholiastes quo rettulerit, non liquet, qui scribat
ὑπὲρ τῶν μετοικισθέντων νεοσσῶν
. Παραβᾶσιν, quod non potest de raptoribus pullorum anguibus dictum esse, aperte refertur ad Troianos, qui Helenam rapuerint violato iure hospitii. Eodem modo ad hanc rem, non ad pullos, respexit poeta, quum paullo ante Iovem commemoravit. Itaque etiam
μετοίκων
de Helena dictum est, ut omnino ineptum sit
τῶνδε
. Scripsi
τῶν δὲ μετοίκων
, ut ad
ὕπατος δ' ἀΐων
intelligeretur verbum substantivum. Dubitari autem potest, an post
ὀξυβόαν
exciderit hemistichium, hac sententia,
μέγα θυμοῦται
. Idque confirmatur fortasse eo quod in codice M. ceterisque antiquis libris versus ita distincti sunt,
γόον ὀξυβόαν | τῶνδε μετοίκων ὑστέροποινον
.
57

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-35

παραβᾶσιν
παρὰ βᾶσιν
G. Ald. Ἐρινύν
ἐρινὺν
M. Bess. G. Ald. Rob.
ἐριννὺν
Flor. Farn. Turn.
59

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-36

Ἀτρέως
Ἀτρέος
Turn.
60

63. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-37

γυιοβαρῆ
γυιοβαρῆ
Turn. Virgulam quidam recentiorum editorum post
γυιοβαρῆ
posuerunt. Magis conveniunt poeticae dictioni
παλαίσματα γόνατος
, quam genitivi absoluti.
63

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-38

ἐρειδομένου
ἐριδομένου
Bess. G. Ald. Rob. Turn.
ἐρειδομένου
M.
ἐρειδομένου
Farn. et
δ
ad
δ
supra scripto Flor. In Farn. glossa
πίπτοντος
.
64

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-39

ἐν προτελείοις
ἐμπροτελείοις
G.
ἐν πρωτελείοις
Flor.
65

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-40

Δαναοῖσιν
Δαναοῖσι
M. Marc. G. Flor. Farn. Ald. Rob.
Δαναοῖσι
Bess. Turn. Quam egregie hoc verbo, non iis quae sequuntur,
Τρωσί θ' ὁμοίως
, poeta systema concluserit ostendi in Elem. doctr. metr. p. 379.
66

69-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-41

οὔθ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει Omnes in initio quoque
οὔθ'
. Non placet asyndeton. Quare, nisi forte aliquid excidit, malim
οὐδ'
. Legitur autem vulgo
οὐδ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει
. Habent
ὑποκλαίων
M. Marc. Bess. Flor. Farn. Rob.
ὑποκλέων
G.
ὑποκλίων
Ald.
ὑποκλείων
Turn. Pauwii coniecturam,
ὑποκλάσας
, ne quis probet, meminerit id non significare in genua procumbentem: v. Ruhnk. Ep. crit. p. 243 (276). Casaubonus scribendum putabat
ὑποκαίων
. Delenda potius sunt haec verba,
οὔτε δακρύων
, in quibus Aldinae error
δακεύων
fecit ut Turnebus ederet
δοκεύων
. Potest quidem
δακρύων
de fletu,
ὑποκλαίων
de lamentis accipi: sed coniungenda potius, quam interposito quod diversi generis est
οὔθ᾽ ὑπολείβων
separanda erant. Nihil est illud
οὔτε δακρύων
nisi interpretatio adscripta aut ad
οὔθ᾽ ὑποκλαίων
, aut fortasse ad
οὔθ᾽ ὑπολείβων
. Hesychius
λείβειν, σπένδειν. Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον. καὶ δακρύειν, ὅ ἐστι τοῖς δακρύοις ῥέειν. δάκρυα λείβων καὶ στάζων
. Delendum esse
οὔτε δακρύων
vidit etiam Paleyus, sed ut falsa admisceret. In sequentibus verbis decepit interpretes scholiasta,
ἀπύρων ἱερῶν
de Parcis Furiisque dici putans. Eum refutare non ausus Spanhemius ad Callimachi Lav. Pall. v. 107. aliorum testimoniis scriptorum vindicare ignem illis sacris satis habuit. Quae Pindarus Ol. VII. 88. proprie
ἄπυρα ἱερά
dixit, apud Aeschylum metaphorice dicta sunt, ut sacra igne carentia ea intelligantur, quae irrita sunt impieque facta. Hesychius
ἀπύρου, ἀθύτου. ἀπύρου, ἀθύτου. Σοφοκλῆς Μυσοῖς
. Ita apud Aeschinem contra Ctesiph. §. 131. 152.
ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων τῶν ἱερῶν
, ubi ad priorem locum videndus est Taylorus. Respicit autem chorus immolationem Iphigeniae, quam v. 140. similiter
θυσίαν ἄδαιτον
vocat. Participia cum scholiasta ad omissum
τις
referenda sunt, de qua constructione dixi ad Hecubae v. 485. Sed cogitat chorus de Agamemnone.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ
ἀτίται
Μ.
ἀτίτῃ
G.
ἀτιταὶ
Farn.
ἀτίτᾳ
Flor. Ald. Turn.
ἀτίτα
Marc. Rob. Vict.
ἀτιταία
Bess. Non temere damnandus est nominativus
ἀτίται
, etsi terminatio illa
ης
pro
ος
, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est
ἀτίτας
Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius
ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι
. Praestare tamen videtur
ἀτίτα
. Homerum ego Il. XIV. 484.
δηρὸν ἔῃ ἄτιτος
posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non
δηρὸν ἄτιτος ἔῃ
, quod in libris est.
Πολύτιτον ἐόντα
tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat
πολύτιμον
dici.
72

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα
ἰσόπεδα
Flor. Rob.
75

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam
ὅτε
emendavit Auratus. νεαρὸς
νοερὸς
Bess.
76

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri
ἀνάσσων
, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.
77

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ
οὐκ ἔνι χώραι
Μ.
οὐκ ἔνι χώρᾳ
Farn. Vict.
οὐκ ἐνιχώρᾳ
Rob.
οὐκένι χώρᾳ
G.
οὐκένι χώρα
Ald.
οὐκ ἔνι χώρα
Turn.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
Bess. Frustra
οὐκ ἔνι χώρα
quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula
ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν
, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est
πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.
ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται
. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si
ν
scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio
τῷ τόπῳ ἐκείνῳ
. Nam
ἐνί
si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius
οὐκ ἐν χώρᾳ
, neque tragici
ἐνί
alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem
χώρᾳ
intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.
ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.
et v. 821.
οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.
Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.
78

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος
τίθιπεργήρως
M. G. (sic M. G.)
τίθι περ γήρως
Marc. Ald.
τίθι περ γήρυς
Rob.
τόθι περγήρως
Bess.
τόθιπερ γήρως
Flor.
τόθη περ γήρως
Turn.
τόθ' ὑπεργήρων
Farn.
τόθ' ὑπέργηρων
Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum
φυγάδος
G.
φυλάδος
Ald.
79

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας
τρίποδος
Flor. Farn.
80

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-1

1
Prolog. Man erblickt den Wächter auf dem Dache des Atridenpalastes liegend. - Der Prolog besteht in den drei Stücken dieser Trilogie aus einem Monologe, welcher gut motiviert erscheint, auch in den Eumeniden (vgl. zu 1). Einer ausführlicheren Exposition bedarf es hier nicht. Das aufregende Moment wird. 18 f. und 36 ff. von ferne angedeutet. Aus denselben Stellen ergiebt sich, dafs der immer wieder durchbrechende Unmut des treuen Dieners (34 f.) einen tieferen Grund hat. So erweckt schon der Prolog die der Tragödie entsprechende Stimmung. Für die Illusion beginnt die Handlung vor Tagesanbruch. Troja fiel um Mitternacht (Eur. Hek. 914 μεσονύκτιος ὠλλύμαν, wozu der Schol. den Vers der kleinen Ilias: νὺξ μὲν ἔην μέσση, λαμπρὰ δ᾽ ἐπέτελλε σελήνη anführt).

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-8

2
γυναικός steht als Gegensatz zu dem folgenden ἀνδρό- ( ἀνδρόβουλος γυνή· ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δὲ τοῦ κατ᾿ ἔπαινον λεγομένου Bekk. Anecd. p. 19). ἐλπίδων ist gen. rel. zu ἀνδρόβουλον: in ihren Hoffnungen erhebt sie sich zu männlichen Planen. Mit ironischer Bitterkeit spielt der Wächter auf den Namen K λυταιμήστρα (Etym. Μ. 521,18 ἡ κλυτὰ μηδομένη) an, beschränkt aber das κλυτὰ μήδεσθαι auf das Gebiet der Hoffnungen. Vgl. zu 1085 und Hom. γ 266 δία Κλυταιμήστρη· φρεσὶ γὰρ κεχρῆτ᾽ ἀγαθῇσιν.
3

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-9

4
νυκτίπλαγκτος εὐνή ist das nächtliche Lager das (durch Wind) beunruhigt wird. Er meint: „wenn Wind und Regen mein Lager heimsuchen".
5

14-15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-10

6
τί μήν: wie 677, Eum. 203 (,,was doch?",,warum auch nicht?"), vgl. τί γάρ; quid enim? Kr. I§69, 39, 2. ἀντίπνους, entgegenhauchend, entgegenwirkend. Davon hängt τὸ μὴ συμβαλείν ab. Vgl. zu 1589 ..
7

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-11

ὅταν δοκῶ, wenn es mir einfällt. μινύρεσθαι (trällern, summen): vgl. Aristoph. Ekkl. 880 μινυρομένη τι πρὸς ἐμαυτὴν μέλος. Dem Nachsatz κλαίω κτέ. wird noch einmal ein durch den Zwischensatz τί μήν; φόβος γὰρ κτἑ. veranlafster Nebensatz vorgeschoben.
8

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-12

9
gegensingendes Heilmittel d. i. Gegenmittel das in Gesang besteht. In anderem Sinne heifst es Eur. Med. 1176 ἀντίμολπον ὀλολυγῆς κωκυτόν. - ἐντέμνειν ist hergenommen von den ριζοτόμοι, welche durch Einscheiden von Wurzeln und Pflanzen Heilmittel bereiteten. Vgl. 1260, Pind. Pyth. IV 221 ἀντίτομα στερεᾶν ὀδυνᾶν, Theophr. Pflanzengesch. IX 1, 5-7. Zum Gedanken vgl. Lucr. V 1403 et vigilantibus hinc aderant solacia somni ducere multimodis voces et flectere cantus.

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-13

10
δεσποτουμένου ( Cho.103 , Eum. 530 ): vgl. Tragic. Rom. frgm. inc. 100 ed. Ribb. o domus antiqua, heu quam dispari Dominare domino.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-14

νῦν, jetzt endlich nachdem das ganze Jahr um ist (2). Damit wird motiviert, daſs gleich darauf wirklich das Feuerzeichen erscheint. Vgl. Soph. Oed. T. 73 . Der Mangel der gewöhnlichen Cäsur wird ausgeglichen durch die Elision nach dem dritten Fufs (vgl. 824, 937, 1253, 1266, Cho. 882 , 918, Eum. 907 ), zumal da die nächste Silbe der erste Teil eines zusammengesetzten Wortes ist (vgl. 1033, 1052, 1269, Cho. 1 , Eum. 447 , auch Cho. 150 ).

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-15

Nach diesem Vers muſs, wie schon der Schol. bemerkt, eine kleine Pause stattfinden, worauf der Wächter, von seinem Lager aufspringend, mit lautem Ruf das Flammenzeichen begrüfst.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-16

ἡμερήσιον steht gegensätzlich zu νυκτός wie 527 φῶς ἐν εὐφρόνη, Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου, so daſs νυκτός zuerst im eigentlichen Sinne steht und dann in übertragener Bedeutung gedacht wird.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-17

χάριν, als Dank, zum Dank. Eur. Alk. 1155 χοροὺς ἐπ᾿ ἐσθλαῖς ξυμφοραῖσιν ἱστάναι.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-18

11
Spätere Grammatiker unterscheiden durch den Accent ἰοῦ ἰοῦ als Ausdruck der Freude von dem klagenden ἰοὺ ιού. Herodian u. a. kennen diese Unterscheidung nicht.
12

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-19

Die Umschreibung Αγαμέμνονος γυναικί ist im Munde des Wächters anzüglich. Weil der Dichter das Abtreten des Wächters zu motivieren hat, muſs man die Lesart geringerer Handschr. σημανῶ der besseren Überlieferung σημαίνω vorziehen. Die Verwechslung dieser Formen findet sich öfters.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-20

ἐπαντείλασαν: der Wächter ist noch ganz eingenommen von der Beobachtung der Sterne. δόμοις ζα ἐπορθιάζειν wie 1108.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-21

ὀλολυγμόν: Hesych. ὀλολυγή· φωνὴ γυναικῶν ἣν ποιοῦνται ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐχόμεναι, Eustath. zu Hom. δ 767 τὸ ὀλολύζειν γυναικεία εὐχὴ λιγύφωνος, Xenoph. Anab. IV 3, 19 ἐπεὶ καλὰ ἦν τὰ σφάγια, ἐπαιάνιζον πάντες οἱ στρατιῶται καὶ ἀνηλάλαζον, συνωλόλυζον δὲ καὶ αἱ γυναῖκες ἅπασαι. Der Wächter denkt also an Dankgesänge von Frauenchören. Vgl. γυναικαῖοι νόμοι 599. τῇδε λαμπάδι τα εὐφημοῦντα.
13

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-22

θήσομαι: die zugefallenen Würfel werden zum Spiel gesetzt. Vgl. Soph. frg. 686 Dind. στέργειν δὲ τἀκπεσόντα καὶ θέσθαι πρέπει Σοφὸν κυβευτήν, ἀλλὰ μὴ στένειν τύχην, Plat. Rep. p. 604 C ὥσπερ ἐν πτώσει κύβων πρὸς τὰ πεπτωκότα τίθεσθαι τὰ αὐτοῦ πράγματα, Ter. Ad. IV 7, 21 Ita vitast hominum, quasi quom ludas tesseris, Si illud quod maxume opus est iactu non cadit, Illud quod cecidit forte, id arte ut corrigas. Der Wurf τρὶς ἓξ war der beste. Hesych. τρὶς ἕξ· νικητήριος βόλος, καὶ παροιμία· τοὶς ἓξ ἢ τρεῖς κύβοι, Diogenian. V 4 το μὲν τρὶς ἓξ τὴν παντελῆ νίκην δηλοῖ, τὸ δὲ τρεῖς κύβοι τὴν ἧτταν. Auf unser Kartenspiel übertragen würde der Ausdruck etwa lauten: „Das Glück meiner Herrschaft ist eine gute Karte für mein Spiel; vier As hat mir diese Feuerwache eingebracht." (Andere betrachten εὐ πεσόντα als Prädikat zu θήσομαι und erklären: „Des Hauses Glück will ich zu meinem Glückswurf machen.")

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-23

Hesych. βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ· παροιμία ἐπὶ τῶν μὴ δυναμένων παρρησιάζεσθαι. Die dazu gegebene Erklärung ἤτοι διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ζώου ἢ διὰ τὸ τῶν᾿ Αθηναίων νόμισμα ἔχειν βοῦν ἐγκεχαραγμένον, ὅνπερ ἐκτίνειν τοὺς πέρα τοῦ δέοντος παρρησιαζομένους ἦν ἔθος erscheint als künstlich. Ahnlich ist die Deutung des Schol. ἢ βάρος ἐπίκειται ἢ φοβοῦμαι ζημίαν ἐπικεισομένην μοι. Richtig aber ist gewiſs in beiden Erklärungen, dafs Furcht vor Strafe als Grund des Schweigens angedeutet wird. Augenscheinlich ist enscheinlich der Ausdruck κλὴς ἐπὶ γλώσσῃ βέβηκεν (Aesch. frg. 307 ἀλλ᾽ ἔστι κἀμοὶ κλὴς ἐπὶ γλώσση φύλαξ, Soph. Oed. Κ. 1052 χρυσέα κλὴς ἐπὶ γλώσσα βέβακε προσπόλων Ευμολπιδᾶν, vgl. auch Anthol. Pal. Χ 42 ἀρρήτων ἐπέων γλώσσῃ σφρηγὶς ἐπικείσθω) mit volkstümlichem Humor, der gern in Bezeichnung von Strafwerkzeugen sich geltend macht, in βοῦς ἐπὶ γλ. βέβηκεν umgestaltet und bedeutet βοῦς ἱμὰς βόειος oder βοεία: der Ochsenziemer oder die Knute, die gefürchtet wird, ist der Schlüssel am Munde. Vgl. Hesych. βοῦς· μάστιξ, Plaut. Asin. I 1, 21 aput fustitudinas ferricrepinas insulas, ubi vivos homines mortui incursant boves. In witziger Weise ist der sprichwörtliche Ausdruck ausgedeutet bei Theogn. 850 βοῦς μοι ἐπὶ γλώσσῃ κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων Ἴσχει κωτίλλειν καίπερ ἐπιστάμενον. Dem κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων entspricht das Epitheton μέγας hier wie bei dem Komiker Strattis fr. 67 Κ. βοῦς ἐμβαίνει ( ἐπεμβαίνει) μέγας ( Στράττις εἶπε παρὰ τὴν παροιμίαν τὴν „ βοῦς ἐπὶ γλώττῃ“ Hesych.). Lobeck (Aglaoph. I S. 36) denkt an einen ledernen Riemen, mit dem Verurteilten der Mund verbunden wurde (vgl. H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 229 ff.), G. Hermann an den schweren Druck des Stierfuſses, unter dem man nichts hervorziehen kann; Schneidewin (Philol. IX S. 149 ff.) bringt das Sprichwort mit den Mysterien in Zusammenhang; Hartung meint, das Schloſs habe die Gestalt eines Stierfuſses gehabt, Margoliouth hält βοῦς für eine Verballhornung von βῦς, das er als Grundwort von βύειν (stopfen) betrachtet.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-24

Dieser Gedanke bezeichnet die Sache genügend, wie es Eur. Hipp. 418 von ehebrecherischen Frauen heifst: πῶς ποτ᾽.. βλέπουσιν εἰς πρόσωπα τῶν ξυνευνετῶν οὐδὲ σκότον φρίσσουσι τὸν ξυνεργάτην τέρεμνά τ' οίκων μή ποτε φθογγὴν ἀφῇ; Cic. pro Cael. 24, 60 nonne ipsam domum metuet, ne quam vocem eiciat; non parietes conscios?

38-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-25

ἑκὼν gehört dem Gedanken nach zu λήθομαι wie Herod. IV 43 ἐπιστάμενος τὸ οὔνομα ἑκὼν ἐπιλήθομαι, „gerne bin ich für Unkundige unwissend, während Kundige mich verstehen". Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 6,88 ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes Posthac: etiam illut quod scies nesciveris Nec videris quod videris. Über μαθοῦσι ohne Artikel zu 1394. Vgl. 59 παραβᾶσιν. L'esclave d'Eschyle ne prononce que quelques vers et offre cependant tout l'intérêt d'un caractère dramatique (Patin).
14

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-27

μὲν: als Gegensatz schwebt vor der Wunsch, der den Chor hergeführt hat, Kunde vom Heere zu erhalten 83 ff. ἐπεὶ, ἀφ᾽ οὗ, wie Cho. 607 .
15

41-42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-28

Der Singular entspricht dem metaphorischen Gebrauch von ἀντίδικος, welches für sich steht und in der Apposition Μενέλαος .. Αγαμέμνων seine Erläuterung erhält: ,,der gewaltige Proceſsgegner, vertreten durch Menelaos und Agamemnon". Von dem Bilde des Rechtsstreites ist auch ἀρωγήν 47 entlehnt.
16

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-29

διθρόνου καὶ δισκήπτρου Διόθεν nach Hom. B 107, I 98 f. Vgl. Suppl. 379 μονοσκήπτροισι ἐν θρόνοις. τιμῆς von der königlichen Würde wie Hom. I 616, Z 193. ζεύγος bezieht sich auf den in δι- ( θρόνου, - σκήπτρου) liegenden Begriff: „der von Zeus mit Thron und Scepter begnadeten doppelten Würde Vereinigung". Von dem darin liegenden einheitlichen Begriff,,gottbegnadetes Herrscherpaar" hängt der zweite Gen. Ατρείδαιν ab.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-30

χιλιοναύτην wie Eur. Iph. Τ. 141 σὺν κώπᾳ χιλιοναύτᾳ, Androm. 106 ὁ χιλιόναυς .. " Ἄρης, die dichterische Zahl. Vgl. Thuk. I 10.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-31

ἦραν στόλον wie αἴρειν, απαίρειν ναῦν (das Schiff vom Lande wegheben). στρατιῶτιν ἀρωγήν, einen Rechtsbeistand (zu 41, vgl. Hom. Ψ 574 ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε μηδ᾽ ἐπ᾿ ἀρωγῇ), der aus Soldaten besteht, eine Wendung wie κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sept. 64 , vgl. unten zu 82.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-32

κλάζοντες: Hom. Π 428 οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχείλαι πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται.
17

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-33

18
Hom. π 216 κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τ᾽ οἰωνοί, φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι. ἐκπάγλοις, ein Homerisches Wort. Vgl. 853.
19

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-34

ὕπατοι (hoch über) regiert den Gen. wie ὑπέρ.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-35

Hom. II 792 στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε. Ebenso will L. Dindorf hier στρεφεδινοῦνται schreiben.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-36

Die gleiche Cäsur 64, 75, 84, 95 u. ö. Vgl. Christ Metrik § 285.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-37

20
„die nesthütende Arbeit mit den Jungen" d. h.,,die Frucht der Mühen, welche die Pflege der Jungen im Neste verursacht hatte". Anders Hesych. unter δεμνιοτήρη πόνον: καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοὔτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι, πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν. Vgl. 1450, Eur. Herc. 1039 ὃ δ᾽ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον και ταστένων ὠδῖνα τέκνων, Suppl. 1135 ἰὼ ἰώ· ποῦ δὲ πόνος ἐμῶν τέκνων, Phoen. 30 τὸν ἐμὸν ὠδίνων πόνον.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-38

ὕπατος zeigt durch seine Stellung die Beziehung auf ὕπατοι 50 an: weil die Vögel in der Höhe bei den Göttern sich angesiedelt haben ( μετοίκων 57), hört sie ein Gott in der Höhe. τις ᾿Απόλλων, etwa Apollo ( τὶς cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16). Apollon, Pan, Zeus sind Götter, die auf hohen Bergen verehrt wurden, wie Pausanias VIII 38, 2 ff. auf dem Lykaion in Arkadien Heiligtümer des Zeus, Apollon und Pan angiebt (vgl. Ahrens Philol. Suppl. S. 234 ff.). Sie sind προστάται ihren μέτοικοι, den Geiern, die auf ihren Bergen horsten. τῶνδε μετοίκων, dieser, die ihre μέτοικοι sind, wie Soph. ΕΙ. 790 πρὸς τῆσδ᾽ ὑβρίζῃ μητρός ( νοη dieser, die deine Mutter sein will). .
21

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-39

ὑστερόποινον, vgl. 705 ὑστέρῳ χρόνῳ, Cho. 382 ὑστερόποινον ἄταν, Soph. Ant. 1074 ὑστεροφθόροι .. Ἐρινύες, Anthol. XII 229 ὑστερόπουν Νέμεσιν, Caes. de b. Gall. I 14 consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere, Hor. carm. III 2, 31 Raro antecedentem 3* scelestum Deseruit pede poena claudo und die Abhandlung von Plutarch περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-40

παραβᾶσιν: „Raum für alle hat die Erde, Was verfolgst du meine Herde?" Ερινύν: ein Sprichwort (Paroemiogr. Gr. App. II 20) lautet: εἰσὶ καὶ κυνῶν Ἐρινύες. Die Erinyen nehmen sich aller Hilflosen an.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-41

οὕτω δέ wie Cho. 251 . ὁ κρείσσων d. i. der machtvoll waltende Zeus.
22

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-42

Hom. Г 350 ᾿Ατρεΐδης Μενέλαος, ἐπευξάμενος Διὶ πατρί· Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργεν, δίον ᾿Αλέξανδρον ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχη, Ν 621 Τρώες ὑπερφίαλοι κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν ξεινίου, ὃς τέ ποτ᾿ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν. ..
23

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-43

πολυάνορος verächtlich von der vielumfreiten ( πολλοὺς μνηστῆρας ἐσχηκυίας Schol.) und buhlerischen Helena. Vgl. Hom. T 325 εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-44

γόνατος κτἑ. ist gen. absol. Ἐρειδομένου κονίαισιν entspricht dem vorhergehenden γυιοβαρῆ: ein Ringer wird durch den anderen niedergedrückt und niedergehalten. Vgl. das Homerische οὔδει ἐρείδε- · σθαι ( Η 145 u. a.) und Eur. frg. 545 ἡμεῖς δὲ Πολύβου παῖδ᾽ ἐρείσαντες πέδῳ ἐξομματοῦμεν.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-45

προτέλεια das Opfer, das einer heiligen Weihe ( τέλος, bes. τέλος γαμήλιον Eum. 838 ) und Handlung vorhergeht, vgl. 237, deren Einleitung, Beginn (721). Der Lanzenkampf bildet das Vorspiel des Ringkampfes; wenn die Lanze zersplittert ist, kommt es zum Ringen.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-46

Hom. B 39 θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ( Ζεὺς) ἐπ᾿ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. neuem an. -

67-68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-47

Trotz des grammatischen Anschlusses hebt der Gedanke von ἔστι κτέ., mag es augenblicklich stehen wie es will, das Ende wird der Bestimmung des Schicksals, welche Sühne für Schuld fordert, entsprechen. Vgl. zu 1170 und Cho. 776 , wo ähnliche Wendungen einen verschiedenen Sinn haben.
24

69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-48

25
Das Asyndeton bei der Erläuterung.

70-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-49

Das Opfer, welches die Strafe und das Verderben der Stadt abwenden soll, wird von der zürnenden Gottheit nicht angenommen (1167 ff.). Wenn die Götter ein Opfer verschmähen, so offenbart sich das dadurch, dafs die Opferflamme nicht emporlodert ( ἄπυρα ἱερά, Soph. Ant. 1006 ἐκ δὲ θυμάτων Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν), daſs sie im Fettdampf und Qualm erstickt. Mag man auch nachschüren oder Ol (Verg. Aen. VI 256 pingue super oleum infundens ardentibus extis) u. dgl. darauf giefsen ( ὑποκαίων – ἐπιλείβων), es ist vergeblich. Pind. Ol. VII 48 ἀπύροις ἱεροῖς von Opfern bei denen nichts verbrannt wird. - οὔτε δακρύων paſst nicht in den Zusammenhang. παρα-

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-50

Der Zorn des Opfers zeigt sich darin; daſs es nicht brennen will. ἀτενεῖς, unbeugsam, weil alle Versuche eine günstige Flamme anzufachen fehlschlagen. θέλξει: Schol. λείπει τὸ τὶς. Dies ergänzt sich aus dem Zusammenhang. Vgl. 464, Eum. 509 , Soph. ΕΙ. 697 ὅταν δὲ τις θεῶν βλάπτη, δύναιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἰσχύων φυγεῖν, Hom. Ν 287 οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.
26

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

27
ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

28
Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.