Aeschylus Agamemnon 0-103

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Ἀγαμέμνων (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (1)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — - focus
Translations (1)
Agamemnon Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 0-1675 focus

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-1

Prima totius fabulae elementa sunt apud Homerum Od. III. 234. seqq. 258. seqq. IV. 512. seqq. XI. 404. seqq. Excubitorem autem sumpsit Aeschylus ex his, IV. 524.
τὸν δ᾽ ἄρ᾽ ἀπὸ σκοπιῆς εἶδε σκοπός, ὃν ῥα καθεῖσεν
Αἴγισθος δολόμητις ἄγων· ὕπο δ᾽ ἔσχετο μισθόν,
χρυσοῦ δοιὰ τάλαντα· φύλασσε δ' ὅγ' εἰς ἐνιαυτόν,
μή ἑ λάθοι παριών, μνήσαιτο δὲ θουρίδος ἀλκῆς.
βῆ δ᾽ ἴμεν ἀγγελέων πρὸς δώματα ποιμένι λαῶν.
1

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-2

μῆκος, ἣν κοιμώμενος Vulgata scriptura inde a Victorio haec est,
φρουρᾶς ἐτείας μῆκος, ἣν κοιμώμενος
. Et sic Flor. Farn. Ven.
ἐτείας· μῆκος δ᾽ ἦν
M. Marc.
ἐτείας, μῆκος δ᾽ ἢν
G. Ald.
ἐτείας, μῆκος δ᾽ ἦν κοιμώμενος
oratione usque ad
δίκην
continuata Rob.
μῆκος δ᾽ ἦν
etiam Bess. In margine M. adscriptum
ἦν ἐπὶ μῆκος κοιμώμενος
, in Flor.
ἐπὶ μῆκος δὲ ἦν κοιμώμενος
. In altera margine M. hoc scholion est,
τῶν κατὰ τὸ μῆκος τῆς ἐτείας φρουρᾶς
. Turnebus, coli signo in fine primi versus posito,
φρουρᾶς ἐτείας μῆκος ἦν κοιμώμενος, στέγαις — δίκην
. Valckenarium, qui ad Herod. IV. 151. p. 743.
μῆχος
scribi iussit, vocem non alibi usurpatam Aeschylo, qui
μήχαρ
praetulisse videtur, secuti sunt Porsonus, Blomfieldus, alii. Μῆκος quos defensores nactum est, eorum quidam
ἐτείας κατὰ μῆκος
interpretati sunt: quos refutare nihil opus esse videtur. Longum annuae observationis spatium intelligi Aeschylus voluit, accusativum adiiciens intellecto tali verbo, quo significaretur in mente habeo. Sic infra v. 1054.
μαρτυρίοισι γὰρ τοῖςδ᾽ ἐπιπείθομαι, κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς
. Et Sophocles Ant. v. 857.
ἔψαυσας ἀλγεινοτάτας ἐμοὶ μερίμνας, πατρὸς τριπλοιστὸν οἶκτον
. Sed quid exemplis opus in re pervulgata?
2

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἄγκαθεν
ἔγκαθεν
G. Ald. Hesychius mendose
ἀγρίαθεν, ἀνέκαθεν. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι
. Idem
ἄκκαθεν, ἀνέκαθεν
. Sed ibi codex
ἀγκάθεν, ἀνέκαθεν
. Disertius grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 337, 25.
ἄγκαθεν, κατὰ ἀποκοπὴν ἀντὶ τοῦ ἀνέκαθεν. οὕτως Αἰσχύλος
. Sic etiam scholiastes. Mira apocope, qua vocalis necessarius abiicitur. Et licebat hic
ἀνέκαθεν
dicere, ut factum est in Choeph. v. 422. Fierique potuit, ut quemadmodum in Eum. v. 361. male scriptum erat
ἄγκαθεν
, ubi metrum
ἀνέκαθεν
ab Aeschylo profectum ostendit, ita hic quoque peccarent librarii. Diversum est
ἀγκάθεν
ex
ἀγκάς
derivatum, quo utitur Aeschylus in Eum. v. 83. quod est
ἐν ἀγκάλαις
, quae interpretatio in Farn. Agamemnonis versui adscripta est. Videtur ea vera esse. Nam etsi
ἀγκάς, ἀγκάλη, ἀγκαλίζω
de interiore parte brachii dici solent, ut
ἀγκάς, ἄγκαθεν
sit in ulnis, tamen, ut
ἀγκών
, quo vocabulo exterior pars significatur, de interiore dicitur non solum apud Longum I. 6. sed etiam apud Sophoclem Ant. 1237. et apud Euripidem Suppl. 817. Iph. Aul. 131. ita
ἄγκαθεν
significabit quod
ἐπ' ἀγκῶνος
dicitur. Aptissimus Aeschyli loco versus Homeri est Od. XIV. 494.
ἦ, καὶ ἐπ' ἀγκῶνος κεφαλὴν σχέθεν, εἶπε τε μῦθον
.
3

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-4

νυκτέρων
νεκτέρων
G. Marc. Ald.
4

5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-5

θέρος βροτοῖς M. Bess. et edd. Ita etiam Achilles Tatius, qui in Isagoge in Arati Phaenomena p. 81. sive in Petavii Vranologio p. 122. versus 4. 5. 6. affert.
θόος βροτοῖς
G.
βροτοῖς θέρος
Ven. Flor. Farn.
5

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-6

αἰθέρι
ἐνθέρει
pro
αἰθέρι
Bess.
6

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-7

ἀστέρας, ὅταν φθίνωσιν, ἀντολάς τε τῶν
ὅταν
Flor. Turn.
ὅτ' ἂν
M. G. Bess. Marc. Ven. Ald. Rob. ut solent. Quoniam Achilles Tatius non habet hunc versum, Valckenarius ad Phoen, v. 506. eum ut ineptum damnavit: cui assensi sunt quum alii, tum Porsonus in Appendice ad Toup. p. 479. et in editione Aeschyli. Tuiti eum sumus, Heathius, ego in Opusc. II. p. 78. Petersenus in Misc. Hafn. I. p. 45. Conzius, Vossius in Curis Aeschyleis p. 14. Orellius in Symbolis ad philol. ex Helvetia I. p. 193. Nam nec Tatio magna fides habenda, cuius liber non est emendatissimus, et in ipso versu potius cur servetur, quam cur abiiciatur, videtur inesse. Omisso enim, ut recte dicat excubitor se signa quae anni tempestates afferant contemplari, tamen hoc loco rectius addet observare se quando occidant atque oriantur. Numerare enim dies et computare tempora solent, quibus molesta est diuturna exspectatio. Quaerendum vero est, qua ratione iungenda sint verba. Si subiectum est
δυνάστας
, et interpungitur demum post
αἰθέρι
, friget sane addita explicatio
ἀστέρας
: sin, ut quibusdam placuit, iunguntur haec,
ἐμπρέποντας αἰθέρι ἀστέρας
, non est id multo melius, quia descriptio prope idem quod nomen ipsum significat, nec stellae sunt quae non sint in aethere. Quare
ἀστέρας
pro subiecto habendum videtur,
καὶ τοὺς φέροντας χεῖμα καὶ θέρος βροτοῖς ἀστέρας
, quibus adiiciatur amplificandi caussa non
λαμπροὺς δυνάστας, ἐμπρέποντας αἰθέρι
, sed
ἐμπρέποντας αἰθέρι λαμπροὺς δυνάστας
, sidera, quae lucidi in aethere reges micant. In
τῶν
non esse quod offendat monuit Boissonadus, afferens Suppl. 343.
τῶν γὰρ οὐ δεῖται πόλις
, 422.
ἢ τοῖσιν ἢ τοῖς πόλεμον αἴρεσθαι μέγαν
, Sept. ad Th. 178.
χὤτι τῶν μεταίχμιον
, 366.
ὑπ' ἀσπίδος δὲ τῷ χαλκήλατοι κλάζουσι κώδωνες φόβον
. Non est autem
ἀντολάς τε τῶν
interpretandum et ortus horum, sed et aliorum ortus.
7

10-11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-8

κρατεῖ γυναικὸς ἀνδρόβουλον ἐλπίζον κέαρ
κρατεῖ
codices et Rob.
κρατεῖν
Ald. Turn. Proximo versu
ἐλπίζον
M. Marc. Flor. Ven. Farn. Rob. In M.
ο
iterum super
ἐλπίζον
scriptum est.
ἐλπίζων
G. et
ο
supra adscripto Bess.
ἐλπίζω
Ald. Turn. Sic, inquit, imperat sperans virile mulieris cor. Placebat Reizio quoque haec scriptura,
κρατεῖν ἐλπίζων
, receptaque est ab novissimis editoribus, vellemque non essent alteram defendere conati Elmsleius in censura editionis Blomfieldianae et, qui eleganter in Anglicum sermonem hanc fabulam transtulit, I. Symmons. Elmsleium commoverant haec duo, quod nude dictum esset
ἐλπίζον
, quasi significaretur
εὔελπι
: adiiciendum enim fuisse aliquem accusativum: deinde quod in periphrasi, qualis esset
γυναικὸς κέαρ
, non locum haberet duplex epitheton, sicut non dicturum fuisse Homerum
ἱερὴ Ἂς Τηλεμάχοιο δεδεγμένη
. Fallitur in utroque. Nam
ἐλπίζον
, non participii, sed adiectivi potestate positum, non opus habet accusativo, quia quid speret Clytaemnestra ex re ipsa intelligitur. Ac fortasse consulto ita loqui putandus est excubitor, quo innuat aliquid illam amplius quam excidium Ilii sperare. Intelligit enim excubias eam propterea instituisse, ut ne ex improviso adveniens Agamemno deprehenderet indicia adulterii. Periphrasis autem non est qualis in illo
ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
, quae pro ipso est nomine proprio, sed pertinet ad illud genus, in quo singula verba vim suam habent, eoque aliis in construendo legibus tenentur: accedit quod cor sedes est spei, ut Clytaemnestra si sperat, proprie cor eius sperare dicatur. Praeterea, si
ἐλπίζω
, ut Elmsleio placet, pro
νομίζω
dictum esset, non apparet quid sibi velit excubitor illa sententia. Nam nisi Elmsleius
κρατεῖν
sic dictum voluit, quasi esset
κρατήσειν
, quomodo excubitor, quod certo scit, putare se scire dicat? Sin pro
κρατήσει
positum existimavit hoc sensu, sic victricem fore mulierem puto, multo id minus ferri potest. Non enim homo iste, etiamsi praesagiret quod minime praesagit, tam aperte proloqui, quid metueret, auderet. Quare non dubitandum est quin verum sit
κρατεῖ ἐλπίζον
. Rarius est
κρατεῖν
sic dictum ut aliquid imperare magis quam tenere imperium significet. Sic tamen in Hecuba v. 282.
οὐ τοὺς κρατοῦντας χρὴ κρατεῖν ἃ μὴ χρεών
. Neque quod apud Aeschylum excubitor dicit, proprie significat sic iubet, sed sic imperat, i. e. tam durum et grave est reginae hoc imperium. Severitatem enim eius imperii ipse quam maxime experitur. Ἀνδρόβουλον recte explicat Phrynichus in Bekkeri Anecd. p. 19, 23.
ἀνδρόβουλος γυνή, ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δέ, τοῦ κατ᾽ ἔπαινον λεγομένου
. Sic infra v. 336.
γύναι, κατ' ἄνδρα σώφρον εὐφρόνως λέγεις.
Sophocles apud Stobaeum LXXIII. 54.
κατ' ὀρφανὸν γὰρ οἶκον ἀνδρόφρων γυνή
.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-9

δὲ Ad
δὲ
in Flor.
γε
supra adscriptum. Haeserat scilicet librarius in constructione expedienda, quae etiam aliorum non optimos conatus provocavit.
12

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-10

τί μήν; Libri in principio versus
μὴν
, quod et languidum est et loco positum ineptissimo. Quare iure offendit Auratum, qui
ἐμοὶ φόβος τότ' ἀνθ᾽ ὕπνου παραστατεῖ
coniecit. Haesit in structura verborum etiam scholiastes. Tueri eam studuit Elmsleius. Ego non dubitavi
τί μήν;
reponere. Non accommodata quidem ad hunc locum explicatio Suidae est,
τί μήν; κατάφασιν δηλοῖ, ἀντὶ τοῦ πῶς γὰρ οὔ; διὰ τί γὰρ οὐ;
Aptius quod est in cod. Leidensi Etymologici apud Koenium ad Greg. Cor. p. 236.
τί μήν; τί γάρ; τί οὖν;
V. Schaeferum ad Soph. Trach. v. 390. Est id quid aliud? Sic in Eum. v. 202.
ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πέμψαι. τί μήν;
14

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-11

NA Proverbium
ᾠδοὺς ᾄδειν
exstat apud Aristophanem Nub. v. 720. ubi vid. schol.
16

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-12

ἐντέμνων
ἐκτέμνων
Ven. et
ν
supra scripto Flor.
17

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-13

(ἰοῦ, ἰοῦ.) Iacuerat cubito innixus excubitor. Nunc viso igne exsilit, postquam paullum tacuerat. De qua re recte scholiastes. In libris
ἰοῦ ἰοῦ
positum est post
τῆσδε συμφορᾶς χάριν
v. 25. Scribi id debebat
ἰοῦ ἰοῦ
. Suidas
ἰοῦ ἰοῦ· τὸ ἰοῦ ἐπὶ χαρᾶς
. Inde Zonaras p. 1115. Et sic boni libri apud Aristophanem. Quod Reisigius in comm. crit. ad Soph. Oed. Col. v. 1485. monuit, hanc in laetitia exclamationem propriam esse comoediae, recte dictum est, dicique poterat etiam si recordatus esset huius loci. Vulgaris enim vitae consuetudinem Aeschylus in hoc excubitore, ut in nutrice quae in Choephoris est, expressit. Sed illas interiectiones quod hic collocandas esse in praefatione ed. prioris Hecubae p. 56. contendi, reprehenderunt Blomfieldius aliique. Qui si tueri vulgatum volebant, non illud debebant afferre, quod expergefacere Clytaemnestram vocibus illis vellet custos: nam haec nimis stolida esset hominis rusticitas: sed rectius dixissent, nunc demum illum plane quantum hoc gaudii sit persentiscere, eoque in voces illas erumpere. Et concederem profecto id non inepte inventum esse, modo, ubi primum ignis conspicitur, alia interiectio, ut
ὢ ὢ
, esset posita. Ipsa enim natura flagitat, ut, qui diu frustra finem exspectaverit molestissimae observationis, tandem conspecto exoptato fulgore, priusquam verba quibus gaudium eloquatur, inveniat, interiectione aliqua proclamet sensum quo perfunditur. Ac nescio an quae ad
ὦ χαῖρε
adscripta sunt scholiastae verba, potius ad interiectiones illas pertineant:
δεῖ διαστήματος ὀλίγου, εἶτα ἀνακραγεῖν, ὡς θεασάμενον τὸν πυρσόν
.
22

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-14

λαμπτήρ νυκτός, ἡμερήσιον Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. virgula post
λαμπτὴρ
et post
νυκτὸς
distinctum. In Turn. tantummodo post
λαμπτήρ
, ex scholiastae sententia. A Victoriana ducitur interpunctio post
νυκτός
, quae orationem habet non solum simpliciorem atque idcirco graviorem, sed omnino magis accommodatam huic loco, quum quod subiicitur
ἡμερήσιον φάος
non tantum de clara luce diei intelligendum sit, sed adiunctam habeat faustae laetaeque rerum Argivarum conditionis notationem.
23

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-15

φάος
νῦν φάος
pro
φάος
Ven. Flor. Farn.
χορῶν
χορὸν
G. Ald.
24

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-16

σημανῶ
σημανῶ
Bess. Ven. Flor. Farn.
σημαίνω
M. G. Ald. Rob. Turn. Blomfieldius quum scholiastam
σημαίνω
legisse ex eo colligit, quod is
τορῶς
per
μεγαλοφώνως
interpretetur, ad hanc opinionem eo adductus esse videtur, quod ei excubitor per illud
ἰοῦ ἰοῦ
ex somno excitare velle Clytaemnestram videbatur. Vix dubitari potest veram scripturam esse
σημανῶ
.
26

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-17

λέκτρων
εὐχὴν
G. Ald.
27

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-18

ἐπορθιάζειν Ven. Flor. Farn. Turn.
ἐπορθριάζειν
M. Marc. Bess. G. Rob.
ἐπ᾽ ὀρθίοις
Ald.
29

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἀγγέλλων
ἀγγέλλων
Ven. Farn. Rob. Turn.
ἀγγέλων
M. Marc. Bess. Flor. G. Ald.
30

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-20

τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι, τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας. Hunc et sequentem versum afferunt Photius et Suidas in
Τρὶς ἕξ
. Apud Suidam legitur
τρὶς ἓξ βαλοῦσα τῆς ἐμῆς φρυκτωρίας
. Apud Eustathium p. 1414, 5.
τρὶς ἓξ βαλούσης τῆς Διὸς φρυκτωρίας
. Copiose rem illustravit Salmasius ad Vopiscum p. 471. seq. Diversum genus quattuor talis ludendi, de quo Cicero de div. I. 13. Orationis figuram, qua hic usus est Aeschylus, audacissimam appellat T. Hemsterhusius ad Lucianum t. I. p. 487. quam numquam sibi indulsisset castigata majestas Sophoclis. Nulla hic Aeschyli audacia, sed imitatio sermonis vulgaris eadem, quae apud Sophoclem in custode, qui est in Antigona.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-21

βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας Originem huius proverbii, de quo multa et Aeschyli et Hesychii interpretes aliique ad Zenob. II. 70. Diogen. III. 48. 61. attulerunt, ne Welckerus quidem ad Theogn. p. 111. explicare est ausus. Quod plerique crediderunt, nummo veterum Atheniensium, cui bos signum fuerit, corruptos intelligi, quos Reisigius quoque in Enarratione Oed. Col. ad v. 1047. secutus est et qui scholiastae Aristophanis ad Av. v. 1106. auctoritatem excitavit Ferd. Bambergerus in diss. de Agam. p. 22. fabulam esse Eckhelio auctore II. p. 207. censet in Aglaophami vol. I. p. 36. Lobeckius, ingeniose de
βοείᾳ
sive camo, qui damnatorum ori applicatus fuerit, cogitans. Vsurpatur enim hoc proverbium de iis, qui prae metu tacent. De nummo tamen testis est etiam Plutarchus in Theseo c. 25.
ἔκοψε δὲ καὶ νόμισμα βοῦν ἐγχαράξας ἢ διὰ τὸν Μαραθώνιον ταῦρον ἢ διὰ τὸν Μίνω στρατηγὸν ἢ πρὸς γεωργίαν τοὺς πολίτας παρακαλῶν
. Neque Eckhelius fabulam esse dixit, sed in dubio rem relinquens non inventum esse talem nummum adnotavit. Nihil ad rem illustrandam confert quod similiter dixit Menander in Piscatoribus apud Athenaeum XII. p. 549. D.
Διονύσιος γάρ ἐστιν ἐπὶ στόμα
. Nam id in Dionysium Heracleae tyrannum, obesissimi corporis hominem, sic dictum est, ut per illum impositam esse silendi necessitatem appareat. Multa proverbia tam fortuitam habent originem, eam ut, nisi casu servata est memoria, nemo possit eruere. Quod apud nos vulgo dicitur das maul stopfen, a nutricibus sumptum est, quae infantibus, ut plorare desinant, offam in os ingerunt. Hoc Graecorum fortasse a bove vel pedi hominis pedem suum imponente, vel stragulo aut alii alicui rei insistente, ut subtrahi non possit, sed quasi affixa maneat. Philostratus in vita Apollonii II. 11. p. 241. hoc proverbium a Pythagora repetere videtur, de quo sic scribit,
γλῶττάν τε ὃς πρῶτος ἀνθρώπων ξύνεσχε, βοῦν ἐπ᾿ αὐτῇ σιωπῆς εὑρὼν δόγμα
. Eustathius, sive quem is secutus est, ad linguam nimis crassam referre videtur p. 962, 19.
παροιμιῶδες δὲ ὁ βοῦς καὶ ὅτι ἐπὶ γλώσσης ἵσταται ἐν τῷ μὴ ἐπὶ γλώσσης βαδίζειν
. Vt Aeschylus, sic Strattis apud Hesychium,
Βοῦς ἐπὶ μέγας
, non adiecto tamen, ut videtur, linguae nomine: nam Hesychius sic dicit,
Βοῦς ἐπὶ μέγας· Στράττις ἐν Τυμπανοποιοῖς τὴν παροιμίαν τὴν βοῦς ἐπὶ γλώσσης
. Dubitari potest an positum fuerit illud proverbium in Phocylidis poemate νουθετικῷ v. 18. ubi legitur
γλώσσῃ νοῦν ἐχέμεν· κρυπτὸν λόγον ἐν φρεσὶν ἴσχειν
.
36

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-22

ὡς
ὃς
Flor.
38

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-23

κοὐ M. ex correctione: antea fuerat
καὶ οὐ
, quod habent G. Ald.
οὐ
Bess.
39

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-24

ἐπεὶ Πριάμου
ἐπὶ Πριάμου
Ald. Turn.
ἐπεὶ Πριάμοιο
M. Bess. G.
ἀπὸ πριάμοιο
Rob.
ἀπὸ πριάμοιο
habere videtur Farn.
ἐπὶ πριάμοιο
Ven. Flor. Hanc scripturam, quae exstat etiam apud scholiastam Euripidis ad Hec. 246. (239.) reposuit Victorius.
40

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀτρειδᾶν codices et Rob.
Ἀτρειδῶν
Ald. Turn. Aeque ad
τιμῆς
pertinet
Διόθεν
atque ad
Ἀτρειδᾶν
.
44

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-26

χιλιοναύταν
χιλιονάυτην
Rob. Ad
χιλιοναύταν
in M. G. Flor. adscripta alia lectio,
χιλιονάυτην
. Quod alias
χιλιοναύτης
, hic
χιλιοναύτας
dictum, ut in Iph. Taur. v. 141.
σὺν κόπᾳ χιλιοναύτᾳ
.
45

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-27

NA In Ven. ingens lacuna: finitur enim folium v. 45. proximum incipit v. 1054.
46

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-28

στρατιῶτιν
στρατιώτιν
Ald. Rob. ἀρωγάν ad ultimam vocalem
αν
supra adscripto M. Non puto haec verba,
στρατιῶτιν ἀρωγάν
, per appositionem ad
στόλον
addita esse, sed epitheti officio fungi: exercitum eduxerunt ad militare auxilium.
47

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-29

κλάζοντες
ἀλάζοντες
Flor. Farn.
48

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-30

ἄλγεσι παίδων Hesychius
ἐκπάτιον, τὸ ἔξω πάτου
.
ἄλγεσι παίδων
codices et Rob.
ἄλγεσι ποδῶν
Ald. Hinc Turn.
ἄλγεσσι ποδῶν
. Non latuit Bochartum Hieroz. II. p. 319. esse haec ex illis Homeri expressa, Od. XVI. 216.
κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδικώτερον ἤ τ' οἰωνοί, φῆναι, ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἶσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, πρὶν πετεεινὰ γενέσθαι
.
50

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-31

ἐρετμοῖσιν
ἐρετμοῖσι
Bess.
52

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-32

δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων Inutilis est Musgravii coniectura
γόνον
. Hesychius
δεμνιοτήρη πόνον. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοῦτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι. πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν
. Non satis accurate. Δεμνιοτήρης πόνος ὀρταλίχων est cubiliprema cura pullorum, sive labor quem parentes pullis incubando sustinuerunt.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἤ τις
ἥτις
G. Ald.
Τίς
cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16. Hic Aeschylus primo agrestes deos, ut proprios in hac re, Apollinem et Panem, tum iracundius assurgens, quippe iam quo tendat similitudo illa in animo habens, supremum deorum Iovem nominat. Mire abutitur doctrina sua Müllerus in Doriens. vol. 1. p. 295. Iovem ut regnatorem mundi, Pana ut concitatorem insaniae, Apollinem ut deum punitorem nominari censens.
55

57. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-34

τῶνδε μετοίκων Libri
τῶνδε μετοίκων
. Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. post
οἰωνόθροον
, tum post
ὀξυβόαν
et post
ὑστερόποινον
interpunctum. A Turnebo virgula post
μετοίκων
posita, ut iungerentur
οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων
. Ita construxisse videtur scholiastes Sophoclis ad Oed. Col. 934.
μετοίκους δὲ καλοῦμεν τοὺς ἀπὸ ἑτέρας χώρας οἰκοῦντας πρὸς τοὺς μετοικισθέντας ποθέν· τοῦτο δὲ ἔνοικον. κέχρηται δὲ καὶ Αἰσχύλος ἐπὶ τῶν οἰωνῶν ἐν Ἀγαμέμνονι λέγων οὕτω, τῶνδε μετοίκων, ἀντὶ τοῦ ἐνοίκων· μετοίκους γὰρ εἶπε τῶν ὑψηλῶν τόπων τοὺς οἰωνοὺς κἀκεῖσε ἀντὶ τῶν ἐνοίκων
. Sic haec ex codice edidit Elmsleius. Eadem fere Suidas habet. Aliter paullo scholiorum editio Romana, aliter rursum Brunckiana, non tamen ut emendatus sit locus. Si
τῶνδε μετοίκων
iungitur cum superioribus, luctus ob amotos pullos est intelligendus. At ita
τῶνδε
inutile est, quoniam aut
τῶν μετοίκων
aut
μετοίκων
ponendum erat. Pauwium, qui verba illa ad sequentia referri iussit, secuti sunt recentiores editores. Scholiastes quo rettulerit, non liquet, qui scribat
ὑπὲρ τῶν μετοικισθέντων νεοσσῶν
. Παραβᾶσιν, quod non potest de raptoribus pullorum anguibus dictum esse, aperte refertur ad Troianos, qui Helenam rapuerint violato iure hospitii. Eodem modo ad hanc rem, non ad pullos, respexit poeta, quum paullo ante Iovem commemoravit. Itaque etiam
μετοίκων
de Helena dictum est, ut omnino ineptum sit
τῶνδε
. Scripsi
τῶν δὲ μετοίκων
, ut ad
ὕπατος δ' ἀΐων
intelligeretur verbum substantivum. Dubitari autem potest, an post
ὀξυβόαν
exciderit hemistichium, hac sententia,
μέγα θυμοῦται
. Idque confirmatur fortasse eo quod in codice M. ceterisque antiquis libris versus ita distincti sunt,
γόον ὀξυβόαν | τῶνδε μετοίκων ὑστέροποινον
.
57

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-35

παραβᾶσιν
παρὰ βᾶσιν
G. Ald. Ἐρινύν
ἐρινὺν
M. Bess. G. Ald. Rob.
ἐριννὺν
Flor. Farn. Turn.
59

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-36

Ἀτρέως
Ἀτρέος
Turn.
60

63. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-37

γυιοβαρῆ
γυιοβαρῆ
Turn. Virgulam quidam recentiorum editorum post
γυιοβαρῆ
posuerunt. Magis conveniunt poeticae dictioni
παλαίσματα γόνατος
, quam genitivi absoluti.
63

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-38

ἐρειδομένου
ἐριδομένου
Bess. G. Ald. Rob. Turn.
ἐρειδομένου
M.
ἐρειδομένου
Farn. et
δ
ad
δ
supra scripto Flor. In Farn. glossa
πίπτοντος
.
64

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-39

ἐν προτελείοις
ἐμπροτελείοις
G.
ἐν πρωτελείοις
Flor.
65

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-40

Δαναοῖσιν
Δαναοῖσι
M. Marc. G. Flor. Farn. Ald. Rob.
Δαναοῖσι
Bess. Turn. Quam egregie hoc verbo, non iis quae sequuntur,
Τρωσί θ' ὁμοίως
, poeta systema concluserit ostendi in Elem. doctr. metr. p. 379.
66

69-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-41

οὔθ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει Omnes in initio quoque
οὔθ'
. Non placet asyndeton. Quare, nisi forte aliquid excidit, malim
οὐδ'
. Legitur autem vulgo
οὐδ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει
. Habent
ὑποκλαίων
M. Marc. Bess. Flor. Farn. Rob.
ὑποκλέων
G.
ὑποκλίων
Ald.
ὑποκλείων
Turn. Pauwii coniecturam,
ὑποκλάσας
, ne quis probet, meminerit id non significare in genua procumbentem: v. Ruhnk. Ep. crit. p. 243 (276). Casaubonus scribendum putabat
ὑποκαίων
. Delenda potius sunt haec verba,
οὔτε δακρύων
, in quibus Aldinae error
δακεύων
fecit ut Turnebus ederet
δοκεύων
. Potest quidem
δακρύων
de fletu,
ὑποκλαίων
de lamentis accipi: sed coniungenda potius, quam interposito quod diversi generis est
οὔθ᾽ ὑπολείβων
separanda erant. Nihil est illud
οὔτε δακρύων
nisi interpretatio adscripta aut ad
οὔθ᾽ ὑποκλαίων
, aut fortasse ad
οὔθ᾽ ὑπολείβων
. Hesychius
λείβειν, σπένδειν. Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον. καὶ δακρύειν, ὅ ἐστι τοῖς δακρύοις ῥέειν. δάκρυα λείβων καὶ στάζων
. Delendum esse
οὔτε δακρύων
vidit etiam Paleyus, sed ut falsa admisceret. In sequentibus verbis decepit interpretes scholiasta,
ἀπύρων ἱερῶν
de Parcis Furiisque dici putans. Eum refutare non ausus Spanhemius ad Callimachi Lav. Pall. v. 107. aliorum testimoniis scriptorum vindicare ignem illis sacris satis habuit. Quae Pindarus Ol. VII. 88. proprie
ἄπυρα ἱερά
dixit, apud Aeschylum metaphorice dicta sunt, ut sacra igne carentia ea intelligantur, quae irrita sunt impieque facta. Hesychius
ἀπύρου, ἀθύτου. ἀπύρου, ἀθύτου. Σοφοκλῆς Μυσοῖς
. Ita apud Aeschinem contra Ctesiph. §. 131. 152.
ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων τῶν ἱερῶν
, ubi ad priorem locum videndus est Taylorus. Respicit autem chorus immolationem Iphigeniae, quam v. 140. similiter
θυσίαν ἄδαιτον
vocat. Participia cum scholiasta ad omissum
τις
referenda sunt, de qua constructione dixi ad Hecubae v. 485. Sed cogitat chorus de Agamemnone.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ
ἀτίται
Μ.
ἀτίτῃ
G.
ἀτιταὶ
Farn.
ἀτίτᾳ
Flor. Ald. Turn.
ἀτίτα
Marc. Rob. Vict.
ἀτιταία
Bess. Non temere damnandus est nominativus
ἀτίται
, etsi terminatio illa
ης
pro
ος
, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est
ἀτίτας
Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius
ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι
. Praestare tamen videtur
ἀτίτα
. Homerum ego Il. XIV. 484.
δηρὸν ἔῃ ἄτιτος
posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non
δηρὸν ἄτιτος ἔῃ
, quod in libris est.
Πολύτιτον ἐόντα
tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat
πολύτιμον
dici.
72

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα
ἰσόπεδα
Flor. Rob.
75

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam
ὅτε
emendavit Auratus. νεαρὸς
νοερὸς
Bess.
76

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri
ἀνάσσων
, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.
77

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ
οὐκ ἔνι χώραι
Μ.
οὐκ ἔνι χώρᾳ
Farn. Vict.
οὐκ ἐνιχώρᾳ
Rob.
οὐκένι χώρᾳ
G.
οὐκένι χώρα
Ald.
οὐκ ἔνι χώρα
Turn.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
Bess. Frustra
οὐκ ἔνι χώρα
quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula
ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν
, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est
πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.
ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται
. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si
ν
scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio
τῷ τόπῳ ἐκείνῳ
. Nam
ἐνί
si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius
οὐκ ἐν χώρᾳ
, neque tragici
ἐνί
alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem
χώρᾳ
intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.
ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.
et v. 821.
οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.
Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.
78

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος
τίθιπεργήρως
M. G. (sic M. G.)
τίθι περ γήρως
Marc. Ald.
τίθι περ γήρυς
Rob.
τόθι περγήρως
Bess.
τόθιπερ γήρως
Flor.
τόθη περ γήρως
Turn.
τόθ' ὑπεργήρων
Farn.
τόθ' ὑπέργηρων
Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum
φυγάδος
G.
φυλάδος
Ald.
79

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας
τρίποδος
Flor. Farn.
80

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-49

δ᾽ omittit Bess. ἀρείων
ἀρείων
Ald. Ad
γέρων
, quod in
ὑπεργήρων
inest, referendum esse
ἀρείων
Blomfieldius intellexit.
81

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-50

ἡμερόφαντον
ἡμερόφατον
M. Bess. G. Ald. Rob. Emendatam scripturam
ἡμερόφαντον
habent Farn. Turn. Vict.
82

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-51

Τυνδάρεω Egressam interea dum locutus erat coryphaeus ex regiis aedibus Clytemnestram compellat, quae in scena sacris faciendis occupatur. Pro
Τυνδάρεω
nescio an scribendum sit
Τυνδαρίου
. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 596.
83

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-52

πειθοῖ
πυθοῖ
Flor.
πειθοῖ
Farn. cum reliquis. Quod Blomfieldius scribendum coniecit,
πευθοῖ
, Scaliger primus coniecerat, probabile illud, sed ut non necesse sit
πειθοῖ
mutare. θυοσκεῖς Turn.
θυοσκεῖς
, probatum Aurato, Vossio, Bentleio, Stanleio, Blomfieldio. In Farn. in quo
θυοσκινεῖς
, ut in ceteris libris, scriptum est, adscripta haec glossa est,
θύματα κινεῖς, πέμπεις
. Ibidem scholion
εὕρηται καὶ θυοσκοεῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ θυοσκόος, ὁ διὰ θυσιῶν τὸ μέλλον κοῶν ἤτοι νοῶν. θύος γὰρ τὸ θύμα
. Hesychius
θυοσκεῖν, ἱεροῖς παρέχεσθαι, ἢ θεοῖς
, quod recte emendatur
ἱερὰ παρέχεσθαι τοῖς θεοῖς
. Eustathio assentitur Blomfieldius, p. 1626, 47. et 1905, 22.
θυοσκόος
a
κέω
pro
καίω
derivanti, licet posteriore loco, ut p. 1346, 36. 1601, 3. etiam alteram rationem, qua a
κοεῖν
dici voluerunt, sicut Etym. M. p. 457, 42. et Orion p. 73, 16. 102, 21. afferat. V. etiam schol. ad Il. XXIV. 221. Si recte se habet
θυοσκεῖν
, eadem haec analogia est quae in
βοηθεῖν, βοηθόος
. Sed si
θυοσκόος
non est a
θυοσκοέω
factum (ignorare autem videntur hoc verbum grammatici, qui
κοεῖν
pro fonte ponant), verbum esse debebit
θυοσκοεῖν
, ut recte scriptum sit in scholio codicis Farn.
θυοσκοεῖς
. Quis autem contendat non Hesychium quoque
θυοσκοεῖν
potius quam
θυοσκεῖν
scripsisse? Quamquam non probo Boissonadum, qui exhibuit quod Lobeckio ad Phryn. p. 523. in Aeschyli versu placebat,
θυοσκοεῖ
. Id saltem
θυοσκοιεῖς
scribendum erat. Pro
θυοσκόος
etiam
θνησκόος
ab Hesychio adnotatum est, quae nominis forma restituenda est Eustathio p. 1601, 3. Accedunt ad haec alia huius verbi vestigia apud Hesychium:
κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα· οἳ δέ, κόης
. Item
κοιᾶται, ἱερᾶται
, et
κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο
. Quae quum ita sint, non ausus ego quidem sum tam dubia fide nisum
θυοσκεῖς
admittere, sed servandum duxi quod libri habent
θυοσκινεῖς
, etsi ne hoc quidem verbum aliunde innotuit. Videtur sic etiam Porsonus sensisse, qui nullam suspicionis notam apposuerit.
Θυοσκεῖς
si scripsit Aeschylus, decem habemus systemata, caditque Lindneri observatio, quam suam fecit 0. Müllerus, ternario numero procedere anapaestorum systemata. De eo invento dixi in Opusc. VI. p. 142.
87

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-53

NA Hunc versum editores nonnulli, in iisque Porsonus, Heathio suasore eiiciendum censuerunt. Non est cur damnetur. Omnium, inquit, in aris deorum ardet flamma, qui urbem regunt, superum, inferum, quique in caelo degunt, quique hominum negotiis adsunt. Praeterea ne idem quidem si significaretur hoc versu quod praecedente, reprehendi posset. Sic Sophocles Ant. v. 851.
οὔτε βροτοῖσιν οὔτ᾽ ἐν νεκροῖσιν μέτοικος, οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν
. Quin ipse Aeschylus tuetur hunc versum, quum in Sept. ad Th. v. 254. dicat
χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς, πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις
. Quos ibi dicit
πολισσούχους
, eos hic
ἀστυνόμους
, quo modo
ἀστυνόμους ὀργάς
Sophocles Ant. v. 355.
90

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-54

δώροισι
δώροις
M. Marc. Bess. G. Flor. Ald. Rob.
δώροισι
Farn. Turn. Vict. Schol. Aristophanis ad Equitum v. 1317.
ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν
.
91

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-55

χρίματος
χρήματος
M. Marc. Rob.
χρήματος
Bess. G. Ald.
χρίσματος
Flor. Farn. Turn. Antiquior et poetis usitata forma
χρίμα
est.
94

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-56

τούτων
τοῦτον
Marc. Rob. λέξασ᾽ M. Flor. Bess. Farn. Rob.
λέξας
G.
λέξαι
Ald. Turn. ὅ τι καὶ δυνατὸν
ὅτι καὶ δυνατὸν
M. Bess. Farn. Ald. Rob.
ὅ τι καὶ δυνατὸν
Flor. Vict. Solus Turn.
ὅτι καὶ σοὶ δυνατὸν
, deceptus errore Aldinae
σοί
. Frustra haesitatum est in constructione. Monui iam in priore Nubium editione ad v. 180. et ad Vigerum n. 219. copulam participio, quasi id verbum rectum esset, esse subiectam, ut apud Homerum Il. ΧΧΙ. 247.
ὣς φαμένη, καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη
, ubi unus scholiastarum
ἢ περισσὸς ὁ καί, ἢ τὸ φαμένη ἀντὶ τοῦ ἔφη
. Sed quod addit,
ἢ πρὸς τῷ ταῦτα εἰρηκέναι καὶ δολίως ἡγήσατο
, ab Homerica dicendi consuetudine abhorret. Id non reputavit Doederlinus, qui in Lectionum Homericarum specimine II. p. 9. seqq. exempla, quae hoc genus constructionis habent, parum feliciter removere conatus est. Hesiodi quidem illud in Theog. v. 56.
ὃ δ᾽ ἀσφαλέως ἀγορεύων, αἶψά τε καὶ μέγα νεῖκος ἐπισταμένως κατέπαυσεν
, non est hoc modo dictum, sed
τέ
eam habet potestatem, ut plerumque fieri solita notet.
97

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-57

αἰνεῖν
εἰπεῖν
Victorius ex Flor. Farn. Canterus ceterorum librorum scripturam
αἰνεῖν
restituit, cuius explicatio est
εἰπεῖν
. Ancipitis enim significatus est
αἰνεῖν
, ut Latinum praedicare. Vt hic, ita Choeph. v. 187.
98

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-58

ἣ νῦν ποτὲ μὲν
ἣ νῦν τοτὲ μὲν
M. Flor. Bess. Rob. Turn. In M. glossa
ἔσθ' ὅτε μὲν
adscripta est.
ἣ νυν
(cum gl.
δὴ
)
τοτὲ
(cum gl.
ποτὲ
)
μὲν
Farn.
ἣ νῦν ἔσθ' ὅτε μὲν
, verbis
ὅτε μὲν
punctis deletis et supra scripto
τότε μὲν
, G.
ἣ νῦν εὖτ' ὅτε
, omisso
μὲν
, Ald.
100

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-59

ἀγανὰ φαίνουσ'
ἀγανὰ φαίνεις
M. G. Turn.
ἄγαν ἀφαίνεις
Ald.
ἀγανὰ φαίνει
Bess.
ἀγανὰ φανεῖσ'
Rob.
ἀγανὰ φαίνουσ'
Flor. Farn. Vict. Butleri elegantem coniecturam
σαίνουσ'
in textum recepit Blomfieldius. Sed recte se habere videtur
φαίνουσ'
, etsi Porsono quoque suspectum erat, non illud quidem cum Wunderlichio et Wellauero omissione participii, sed propria vi verbi defendendum. Est enim
φαίνειν
lucere, et hinc demum activa collustrandi declarandique potestas deducta. Euripides El. v. 1233. de Dioscuris
ἀλλ᾽ οἵδε δόμων ὑπὲρ ἀκροτάτων φαίνουσί τινες δαίμονες ἢ θεῶν τῶν οὐρανίων
. Quod recte interpretatus est Seidlerus. Vt ex
φαείνω
factum est
φαίνω
, sic
φαίνω
ex Homerico
φαείνω
.
101

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-60

ἄπληστον
ἄπλητον
M. G. Ald. Rob. Veram scripturam ceteri habent.
102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-61

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης
τὴν θυμοφθόρον λύπης φρένα
M. Bess. G. Ald. Rob.
τὴν θυμοβόρον λυποφρένα
Farn.
τὴν θυμοβόρον λύπης φρένα
Vict. ex Flor.
τὴν θυμοβόρον φρένα λύπην
ex coniectura Turn. Porsonus ex Pauwii coniectura
τὴν θυμοβόρον φρενὶ λύπην
. Languet haec appositio. Quam nonneminis coniecturam in Annalibus Heidelbergensibus memoratam dicit Blomfieldius,
τῆς θυμοβόρου φρενολύπης
, mea est, non illa quidem a genere dicendi Aeschyleo aliena et, ut mihi videtur, aliis coniecturis melior. Requiritur enim genitivus ad
ἄπληστον
. Et sane cogitatio insatiabilis est sollicitudinis de capta urbe et salute Agamemnonis.
103

103.note. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-62

Non respondet choro Clytaemnestra. Scilicet quum ante aedes regias in scena complures arae cerni videantur, in quibus ignis vel accensus erat vel iam accendebatur, egressa ex aedibus regina, ut mos est, cum duabus ancillis, ad eas aras deinceps accedit, tus et suffimenta in ignes iniiciens. Deinde videtur spectatoribus a dextra abire, ut in urbe sacra factura; tum redire finito chori carmine. Postquam igitur chorus parodum et coniunctum cum ea stasimon cecinit, propius ad orchestram accedente Clytaemnestra, unde v. 241.
τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας γαίας ἕρκος
vocatur, iterum eam compellat, spectareque ad illud quod antea non responderat videntur haec verba v. 248.
οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος
. Parodum autem quum chorus canere incipit, aliquid nuntii acceptum esse ex accensis ignibus coniiciens, adhuc se de reditu sperare significat. Ceterum parodus haec chori similiter composita est ut illa quae est in Persis, ut anapaestos sequantur stropha, antistropha, epodus, tum autem carmen quod iusti chorici carminis formam habeat a totoque choro cani videatur, praegressum autem carmen epodicum inter partes quasdam chori sit distributum. Quomodo ea distributio facta sit, certo dici non potest. Illud patet, non esse de hemichoriis cogitandum, quae strophas cecinerint, epodum deinde universo choro canente. Id enim fieri non patiebatur Calchantis oratio, coepta in antistropha, finita autem in epodo. Multo credibilius est hanc trium partium distinctionem ad tres στοίχους pertinuisse. Atque haud scio an pauci, ac fortasse non plures quam cuiusque στοίχου medius, simul cecinerint stropham, antistropham, epodum; versum autem intercalarem,
αἴλινον αἴλινον εἰπέ, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω
, in stropha totus secundus στοῖχος, in antistropha totus tertius, in epodo vel totus primus vel omnes tres στοῖχοι cecinerint. Certe si aequalitatis studium respicimus, quod tam magnum apud tragicos invenitur, consentaneum est ordines sic fuisse dispositos, Quae O. Müllerus in Eumenidibus p. 196. de parodo excogitavit, ab ipso conficta sunt, nec sane perite.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-1

1
Prolog. Man erblickt den Wächter auf dem Dache des Atridenpalastes liegend. - Der Prolog besteht in den drei Stücken dieser Trilogie aus einem Monologe, welcher gut motiviert erscheint, auch in den Eumeniden (vgl. zu 1). Einer ausführlicheren Exposition bedarf es hier nicht. Das aufregende Moment wird. 18 f. und 36 ff. von ferne angedeutet. Aus denselben Stellen ergiebt sich, dafs der immer wieder durchbrechende Unmut des treuen Dieners (34 f.) einen tieferen Grund hat. So erweckt schon der Prolog die der Tragödie entsprechende Stimmung. Für die Illusion beginnt die Handlung vor Tagesanbruch. Troja fiel um Mitternacht (Eur. Hek. 914 μεσονύκτιος ὠλλύμαν, wozu der Schol. den Vers der kleinen Ilias: νὺξ μὲν ἔην μέσση, λαμπρὰ δ᾽ ἐπέτελλε σελήνη anführt).

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-2

2
μὲν . . φρουρᾶς ἐτείας μῆκος καὶ νῦν 8 wie ἀεὶ μὲν καὶ νῦν Ζ. Β. Soph. Ai. 1-3 , vgl. Hom. A 107-109 und zu Cho. 692 . Wie ich ein volles Jahr auf der Wache liege, so lauere ich auch jetzt. Da Kalchas vorhergesagt hatte, dafs Troja erst im zehnten Jahre fallen werde (Hom. B 329), so brauchte erst in der letzten Zeit ein Wächter aufgestellt zu werden, wie auch der Späher des Ägisthos Hom. 8 526 ein Jahr lang wacht. Zu dem acc. temp. μήκος vgl. 1140 ἀμφιθαλῆ κακοῖς βίον, Eur. Or. 72 παρθένε μακρὸν δὴ μῆκος Ἠλέκτρα χρόνου. Für ( φρουρὰν) φρουρεῖν tritt κοιμᾶσθαι ein, weil er liegend die Wache versieht. Vgl. Eur. Rhes. 5 τετράμοιρον νυκτὸς φυλακὴν πάσης στρατιᾶς προκάθγνται.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-3

ἄγκαθεν, mit aufgestützten Armen, wie der wachende Hund die Vorderfüfse stellt. Der Wächter, der nach einem Feuerzeichen ausspäht, braucht nur nachts zu wachen. Die Erklärung des Schol. κατὰ συγκοπὴν ἀντὶ τοῦ ἀνέκαθεν, welcher zuliebe Schneidewin στέγης geschrieben hat, ist unrichtig. Allerdings steht ἄγκαθεν Eum. 375 in diesem Sinne nach der handschriftlichen Überlieferung; aber das Versmafs verlangt dort ἀνέκαθεν.

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-4

3
κάτοιδα, ich habe sie mir genau gemerkt.

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-5

δυνάστας, weil sie aus der ὁμήγυρις der anderen Sterne hervorglänzen ( ἐμπρέποντας). Dicit Sirium, Arcturum, Orionem, Pleiades, Hyades, quarum ortus et occasus hiemem et aestatem hominibus disterminat (Klausen). Vgl. Athen. p. 489 Ε τὰς πλειάδας, πρὸς ἃς σπόρος τε καὶ ἄμητος καὶ τῶν καρπῶν ἀρχὴ γενέσεως καὶ συναίρεσις, καθά φησι καὶ Ἡσίοδος· Πληιάδων άτλαγενέων ἐπιτελλομενάων ἄρχεσθ᾽ ἀμήτου, ἀρότοιο δὲ δυσομενάων" καὶ Ἄρατος· „ αἳ μὲν ὅμως ὀλίγαι καὶ ἀφεγγέες, ἀλλ᾽ ὀνομασταὶ ἦρι καὶ ἑσπέριαι, Ζεὺς δ᾽ αἴτιος, εἶλίσσονται· ὅς σφισι καὶ θέρεος καὶ χείματος ἀρχομένοιο σημαίνειν ἐπένευσεν, ἐπερχομένου τ᾿ ἀρότοιο.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-6

Der überflüssige Vers, der die vorausgehende Metapher prosaisch erklärt, giebt sich als nachträglicher Zusatz zu erkennen. Das demonstrative τῶν ist ohne rechte Beziehung und am Schlusse des Satzes schleppend. Der Daktylus kommt im ersten Fuſse gewöhnlich nur bei Eigennamen vor. Auch fehlt der V. in des Achill. Tat. Εἰσαγωγὴ εἰς τὰ ᾿Αράτου Φαινόμενα p. 122, wo 4-6 angeführt werden.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-7

ἁλώσιμον βάξιν (Kunde von der Einnahme, vgl. Sept. 622 ἁλώσιμον παιᾶνα) tritt als nähere Bestimmung zu φάτιν.
4

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-8

5
γυναικός steht als Gegensatz zu dem folgenden ἀνδρό- ( ἀνδρόβουλος γυνή· ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δὲ τοῦ κατ᾿ ἔπαινον λεγομένου Bekk. Anecd. p. 19). ἐλπίδων ist gen. rel. zu ἀνδρόβουλον: in ihren Hoffnungen erhebt sie sich zu männlichen Planen. Mit ironischer Bitterkeit spielt der Wächter auf den Namen K λυταιμήστρα (Etym. Μ. 521,18 ἡ κλυτὰ μηδομένη) an, beschränkt aber das κλυτὰ μήδεσθαι auf das Gebiet der Hoffnungen. Vgl. zu 1085 und Hom. γ 266 δία Κλυταιμήστρη· φρεσὶ γὰρ κεχρῆτ᾽ ἀγαθῇσιν.
6

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-9

7
νυκτίπλαγκτος εὐνή ist das nächtliche Lager das (durch Wind) beunruhigt wird. Er meint: „wenn Wind und Regen mein Lager heimsuchen".
8

14-15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-10

9
τί μήν: wie 677, Eum. 203 (,,was doch?",,warum auch nicht?"), vgl. τί γάρ; quid enim? Kr. I§69, 39, 2. ἀντίπνους, entgegenhauchend, entgegenwirkend. Davon hängt τὸ μὴ συμβαλείν ab. Vgl. zu 1589 ..
10

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-11

ὅταν δοκῶ, wenn es mir einfällt. μινύρεσθαι (trällern, summen): vgl. Aristoph. Ekkl. 880 μινυρομένη τι πρὸς ἐμαυτὴν μέλος. Dem Nachsatz κλαίω κτέ. wird noch einmal ein durch den Zwischensatz τί μήν; φόβος γὰρ κτἑ. veranlafster Nebensatz vorgeschoben.
11

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-12

12
gegensingendes Heilmittel d. i. Gegenmittel das in Gesang besteht. In anderem Sinne heifst es Eur. Med. 1176 ἀντίμολπον ὀλολυγῆς κωκυτόν. - ἐντέμνειν ist hergenommen von den ριζοτόμοι, welche durch Einscheiden von Wurzeln und Pflanzen Heilmittel bereiteten. Vgl. 1260, Pind. Pyth. IV 221 ἀντίτομα στερεᾶν ὀδυνᾶν, Theophr. Pflanzengesch. IX 1, 5-7. Zum Gedanken vgl. Lucr. V 1403 et vigilantibus hinc aderant solacia somni ducere multimodis voces et flectere cantus.

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-13

13
δεσποτουμένου ( Cho.103 , Eum. 530 ): vgl. Tragic. Rom. frgm. inc. 100 ed. Ribb. o domus antiqua, heu quam dispari Dominare domino.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-14

νῦν, jetzt endlich nachdem das ganze Jahr um ist (2). Damit wird motiviert, daſs gleich darauf wirklich das Feuerzeichen erscheint. Vgl. Soph. Oed. T. 73 . Der Mangel der gewöhnlichen Cäsur wird ausgeglichen durch die Elision nach dem dritten Fufs (vgl. 824, 937, 1253, 1266, Cho. 882 , 918, Eum. 907 ), zumal da die nächste Silbe der erste Teil eines zusammengesetzten Wortes ist (vgl. 1033, 1052, 1269, Cho. 1 , Eum. 447 , auch Cho. 150 ).

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-15

Nach diesem Vers muſs, wie schon der Schol. bemerkt, eine kleine Pause stattfinden, worauf der Wächter, von seinem Lager aufspringend, mit lautem Ruf das Flammenzeichen begrüfst.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-16

ἡμερήσιον steht gegensätzlich zu νυκτός wie 527 φῶς ἐν εὐφρόνη, Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου, so daſs νυκτός zuerst im eigentlichen Sinne steht und dann in übertragener Bedeutung gedacht wird.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-17

χάριν, als Dank, zum Dank. Eur. Alk. 1155 χοροὺς ἐπ᾿ ἐσθλαῖς ξυμφοραῖσιν ἱστάναι.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-18

14
Spätere Grammatiker unterscheiden durch den Accent ἰοῦ ἰοῦ als Ausdruck der Freude von dem klagenden ἰοὺ ιού. Herodian u. a. kennen diese Unterscheidung nicht.
15

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-19

Die Umschreibung Αγαμέμνονος γυναικί ist im Munde des Wächters anzüglich. Weil der Dichter das Abtreten des Wächters zu motivieren hat, muſs man die Lesart geringerer Handschr. σημανῶ der besseren Überlieferung σημαίνω vorziehen. Die Verwechslung dieser Formen findet sich öfters.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-20

ἐπαντείλασαν: der Wächter ist noch ganz eingenommen von der Beobachtung der Sterne. δόμοις ζα ἐπορθιάζειν wie 1108.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-21

ὀλολυγμόν: Hesych. ὀλολυγή· φωνὴ γυναικῶν ἣν ποιοῦνται ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐχόμεναι, Eustath. zu Hom. δ 767 τὸ ὀλολύζειν γυναικεία εὐχὴ λιγύφωνος, Xenoph. Anab. IV 3, 19 ἐπεὶ καλὰ ἦν τὰ σφάγια, ἐπαιάνιζον πάντες οἱ στρατιῶται καὶ ἀνηλάλαζον, συνωλόλυζον δὲ καὶ αἱ γυναῖκες ἅπασαι. Der Wächter denkt also an Dankgesänge von Frauenchören. Vgl. γυναικαῖοι νόμοι 599. τῇδε λαμπάδι τα εὐφημοῦντα.
16

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-22

θήσομαι: die zugefallenen Würfel werden zum Spiel gesetzt. Vgl. Soph. frg. 686 Dind. στέργειν δὲ τἀκπεσόντα καὶ θέσθαι πρέπει Σοφὸν κυβευτήν, ἀλλὰ μὴ στένειν τύχην, Plat. Rep. p. 604 C ὥσπερ ἐν πτώσει κύβων πρὸς τὰ πεπτωκότα τίθεσθαι τὰ αὐτοῦ πράγματα, Ter. Ad. IV 7, 21 Ita vitast hominum, quasi quom ludas tesseris, Si illud quod maxume opus est iactu non cadit, Illud quod cecidit forte, id arte ut corrigas. Der Wurf τρὶς ἓξ war der beste. Hesych. τρὶς ἕξ· νικητήριος βόλος, καὶ παροιμία· τοὶς ἓξ ἢ τρεῖς κύβοι, Diogenian. V 4 το μὲν τρὶς ἓξ τὴν παντελῆ νίκην δηλοῖ, τὸ δὲ τρεῖς κύβοι τὴν ἧτταν. Auf unser Kartenspiel übertragen würde der Ausdruck etwa lauten: „Das Glück meiner Herrschaft ist eine gute Karte für mein Spiel; vier As hat mir diese Feuerwache eingebracht." (Andere betrachten εὐ πεσόντα als Prädikat zu θήσομαι und erklären: „Des Hauses Glück will ich zu meinem Glückswurf machen.")

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-23

Hesych. βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ· παροιμία ἐπὶ τῶν μὴ δυναμένων παρρησιάζεσθαι. Die dazu gegebene Erklärung ἤτοι διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ζώου ἢ διὰ τὸ τῶν᾿ Αθηναίων νόμισμα ἔχειν βοῦν ἐγκεχαραγμένον, ὅνπερ ἐκτίνειν τοὺς πέρα τοῦ δέοντος παρρησιαζομένους ἦν ἔθος erscheint als künstlich. Ahnlich ist die Deutung des Schol. ἢ βάρος ἐπίκειται ἢ φοβοῦμαι ζημίαν ἐπικεισομένην μοι. Richtig aber ist gewiſs in beiden Erklärungen, dafs Furcht vor Strafe als Grund des Schweigens angedeutet wird. Augenscheinlich ist enscheinlich der Ausdruck κλὴς ἐπὶ γλώσσῃ βέβηκεν (Aesch. frg. 307 ἀλλ᾽ ἔστι κἀμοὶ κλὴς ἐπὶ γλώσση φύλαξ, Soph. Oed. Κ. 1052 χρυσέα κλὴς ἐπὶ γλώσσα βέβακε προσπόλων Ευμολπιδᾶν, vgl. auch Anthol. Pal. Χ 42 ἀρρήτων ἐπέων γλώσσῃ σφρηγὶς ἐπικείσθω) mit volkstümlichem Humor, der gern in Bezeichnung von Strafwerkzeugen sich geltend macht, in βοῦς ἐπὶ γλ. βέβηκεν umgestaltet und bedeutet βοῦς ἱμὰς βόειος oder βοεία: der Ochsenziemer oder die Knute, die gefürchtet wird, ist der Schlüssel am Munde. Vgl. Hesych. βοῦς· μάστιξ, Plaut. Asin. I 1, 21 aput fustitudinas ferricrepinas insulas, ubi vivos homines mortui incursant boves. In witziger Weise ist der sprichwörtliche Ausdruck ausgedeutet bei Theogn. 850 βοῦς μοι ἐπὶ γλώσσῃ κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων Ἴσχει κωτίλλειν καίπερ ἐπιστάμενον. Dem κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων entspricht das Epitheton μέγας hier wie bei dem Komiker Strattis fr. 67 Κ. βοῦς ἐμβαίνει ( ἐπεμβαίνει) μέγας ( Στράττις εἶπε παρὰ τὴν παροιμίαν τὴν „ βοῦς ἐπὶ γλώττῃ“ Hesych.). Lobeck (Aglaoph. I S. 36) denkt an einen ledernen Riemen, mit dem Verurteilten der Mund verbunden wurde (vgl. H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 229 ff.), G. Hermann an den schweren Druck des Stierfuſses, unter dem man nichts hervorziehen kann; Schneidewin (Philol. IX S. 149 ff.) bringt das Sprichwort mit den Mysterien in Zusammenhang; Hartung meint, das Schloſs habe die Gestalt eines Stierfuſses gehabt, Margoliouth hält βοῦς für eine Verballhornung von βῦς, das er als Grundwort von βύειν (stopfen) betrachtet.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-24

Dieser Gedanke bezeichnet die Sache genügend, wie es Eur. Hipp. 418 von ehebrecherischen Frauen heifst: πῶς ποτ᾽.. βλέπουσιν εἰς πρόσωπα τῶν ξυνευνετῶν οὐδὲ σκότον φρίσσουσι τὸν ξυνεργάτην τέρεμνά τ' οίκων μή ποτε φθογγὴν ἀφῇ; Cic. pro Cael. 24, 60 nonne ipsam domum metuet, ne quam vocem eiciat; non parietes conscios?

38-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-25

ἑκὼν gehört dem Gedanken nach zu λήθομαι wie Herod. IV 43 ἐπιστάμενος τὸ οὔνομα ἑκὼν ἐπιλήθομαι, „gerne bin ich für Unkundige unwissend, während Kundige mich verstehen". Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 6,88 ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes Posthac: etiam illut quod scies nesciveris Nec videris quod videris. Über μαθοῦσι ohne Artikel zu 1394. Vgl. 59 παραβᾶσιν. L'esclave d'Eschyle ne prononce que quelques vers et offre cependant tout l'intérêt d'un caractère dramatique (Patin).
17

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-27

μὲν: als Gegensatz schwebt vor der Wunsch, der den Chor hergeführt hat, Kunde vom Heere zu erhalten 83 ff. ἐπεὶ, ἀφ᾽ οὗ, wie Cho. 607 .
18

41-42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-28

Der Singular entspricht dem metaphorischen Gebrauch von ἀντίδικος, welches für sich steht und in der Apposition Μενέλαος .. Αγαμέμνων seine Erläuterung erhält: ,,der gewaltige Proceſsgegner, vertreten durch Menelaos und Agamemnon". Von dem Bilde des Rechtsstreites ist auch ἀρωγήν 47 entlehnt.
19

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-29

διθρόνου καὶ δισκήπτρου Διόθεν nach Hom. B 107, I 98 f. Vgl. Suppl. 379 μονοσκήπτροισι ἐν θρόνοις. τιμῆς von der königlichen Würde wie Hom. I 616, Z 193. ζεύγος bezieht sich auf den in δι- ( θρόνου, - σκήπτρου) liegenden Begriff: „der von Zeus mit Thron und Scepter begnadeten doppelten Würde Vereinigung". Von dem darin liegenden einheitlichen Begriff,,gottbegnadetes Herrscherpaar" hängt der zweite Gen. Ατρείδαιν ab.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-30

χιλιοναύτην wie Eur. Iph. Τ. 141 σὺν κώπᾳ χιλιοναύτᾳ, Androm. 106 ὁ χιλιόναυς .. " Ἄρης, die dichterische Zahl. Vgl. Thuk. I 10.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-31

ἦραν στόλον wie αἴρειν, απαίρειν ναῦν (das Schiff vom Lande wegheben). στρατιῶτιν ἀρωγήν, einen Rechtsbeistand (zu 41, vgl. Hom. Ψ 574 ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε μηδ᾽ ἐπ᾿ ἀρωγῇ), der aus Soldaten besteht, eine Wendung wie κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sept. 64 , vgl. unten zu 82.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-32

κλάζοντες: Hom. Π 428 οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχείλαι πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται.
20

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-33

21
Hom. π 216 κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τ᾽ οἰωνοί, φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι. ἐκπάγλοις, ein Homerisches Wort. Vgl. 853.
22

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-34

ὕπατοι (hoch über) regiert den Gen. wie ὑπέρ.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-35

Hom. II 792 στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε. Ebenso will L. Dindorf hier στρεφεδινοῦνται schreiben.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-36

Die gleiche Cäsur 64, 75, 84, 95 u. ö. Vgl. Christ Metrik § 285.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-37

23
„die nesthütende Arbeit mit den Jungen" d. h.,,die Frucht der Mühen, welche die Pflege der Jungen im Neste verursacht hatte". Anders Hesych. unter δεμνιοτήρη πόνον: καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοὔτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι, πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν. Vgl. 1450, Eur. Herc. 1039 ὃ δ᾽ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον και ταστένων ὠδῖνα τέκνων, Suppl. 1135 ἰὼ ἰώ· ποῦ δὲ πόνος ἐμῶν τέκνων, Phoen. 30 τὸν ἐμὸν ὠδίνων πόνον.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-38

ὕπατος zeigt durch seine Stellung die Beziehung auf ὕπατοι 50 an: weil die Vögel in der Höhe bei den Göttern sich angesiedelt haben ( μετοίκων 57), hört sie ein Gott in der Höhe. τις ᾿Απόλλων, etwa Apollo ( τὶς cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16). Apollon, Pan, Zeus sind Götter, die auf hohen Bergen verehrt wurden, wie Pausanias VIII 38, 2 ff. auf dem Lykaion in Arkadien Heiligtümer des Zeus, Apollon und Pan angiebt (vgl. Ahrens Philol. Suppl. S. 234 ff.). Sie sind προστάται ihren μέτοικοι, den Geiern, die auf ihren Bergen horsten. τῶνδε μετοίκων, dieser, die ihre μέτοικοι sind, wie Soph. ΕΙ. 790 πρὸς τῆσδ᾽ ὑβρίζῃ μητρός ( νοη dieser, die deine Mutter sein will). .
24

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-39

ὑστερόποινον, vgl. 705 ὑστέρῳ χρόνῳ, Cho. 382 ὑστερόποινον ἄταν, Soph. Ant. 1074 ὑστεροφθόροι .. Ἐρινύες, Anthol. XII 229 ὑστερόπουν Νέμεσιν, Caes. de b. Gall. I 14 consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere, Hor. carm. III 2, 31 Raro antecedentem 3* scelestum Deseruit pede poena claudo und die Abhandlung von Plutarch περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-40

παραβᾶσιν: „Raum für alle hat die Erde, Was verfolgst du meine Herde?" Ερινύν: ein Sprichwort (Paroemiogr. Gr. App. II 20) lautet: εἰσὶ καὶ κυνῶν Ἐρινύες. Die Erinyen nehmen sich aller Hilflosen an.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-41

οὕτω δέ wie Cho. 251 . ὁ κρείσσων d. i. der machtvoll waltende Zeus.
25

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-42

Hom. Г 350 ᾿Ατρεΐδης Μενέλαος, ἐπευξάμενος Διὶ πατρί· Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργεν, δίον ᾿Αλέξανδρον ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχη, Ν 621 Τρώες ὑπερφίαλοι κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν ξεινίου, ὃς τέ ποτ᾿ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν. ..
26

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-43

πολυάνορος verächtlich von der vielumfreiten ( πολλοὺς μνηστῆρας ἐσχηκυίας Schol.) und buhlerischen Helena. Vgl. Hom. T 325 εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-44

γόνατος κτἑ. ist gen. absol. Ἐρειδομένου κονίαισιν entspricht dem vorhergehenden γυιοβαρῆ: ein Ringer wird durch den anderen niedergedrückt und niedergehalten. Vgl. das Homerische οὔδει ἐρείδε- · σθαι ( Η 145 u. a.) und Eur. frg. 545 ἡμεῖς δὲ Πολύβου παῖδ᾽ ἐρείσαντες πέδῳ ἐξομματοῦμεν.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-45

προτέλεια das Opfer, das einer heiligen Weihe ( τέλος, bes. τέλος γαμήλιον Eum. 838 ) und Handlung vorhergeht, vgl. 237, deren Einleitung, Beginn (721). Der Lanzenkampf bildet das Vorspiel des Ringkampfes; wenn die Lanze zersplittert ist, kommt es zum Ringen.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-46

Hom. B 39 θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ( Ζεὺς) ἐπ᾿ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. neuem an. -

67-68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-47

Trotz des grammatischen Anschlusses hebt der Gedanke von ἔστι κτέ., mag es augenblicklich stehen wie es will, das Ende wird der Bestimmung des Schicksals, welche Sühne für Schuld fordert, entsprechen. Vgl. zu 1170 und Cho. 776 , wo ähnliche Wendungen einen verschiedenen Sinn haben.
27

69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-48

28
Das Asyndeton bei der Erläuterung.

70-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-49

Das Opfer, welches die Strafe und das Verderben der Stadt abwenden soll, wird von der zürnenden Gottheit nicht angenommen (1167 ff.). Wenn die Götter ein Opfer verschmähen, so offenbart sich das dadurch, dafs die Opferflamme nicht emporlodert ( ἄπυρα ἱερά, Soph. Ant. 1006 ἐκ δὲ θυμάτων Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν), daſs sie im Fettdampf und Qualm erstickt. Mag man auch nachschüren oder Ol (Verg. Aen. VI 256 pingue super oleum infundens ardentibus extis) u. dgl. darauf giefsen ( ὑποκαίων – ἐπιλείβων), es ist vergeblich. Pind. Ol. VII 48 ἀπύροις ἱεροῖς von Opfern bei denen nichts verbrannt wird. - οὔτε δακρύων paſst nicht in den Zusammenhang. παρα-

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-50

Der Zorn des Opfers zeigt sich darin; daſs es nicht brennen will. ἀτενεῖς, unbeugsam, weil alle Versuche eine günstige Flamme anzufachen fehlschlagen. θέλξει: Schol. λείπει τὸ τὶς. Dies ergänzt sich aus dem Zusammenhang. Vgl. 464, Eum. 509 , Soph. ΕΙ. 697 ὅταν δὲ τις θεῶν βλάπτη, δύναιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἰσχύων φυγεῖν, Hom. Ν 287 οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.
29

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

30
ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

31
Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-57

ὄναρ ἡμερόφαντον, ein Traumbild nicht der Nacht, sondern des Tages. Äschylos liebt es, der Metapher durch ein das Bild aufhebendes Epitheton einen witzigen Anstrich zu geben. Vgl. oben zu 47, unten zu 139, 697 φεράσπιδες κυναγοί, 1257 δίπους λέαινα, 1235 ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν, Cho. 491 πέδαις ἀχαλκεύ- τοις von dem Fanggarne der Klytämestra (vgl. Eur. frg. 598 αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις), Eum. 245 μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς, 250 ἀπτέροις ποτήμασιν, Suppl. 180 und Sept. 82 κόνις, ἀναυδος ἄγγελος, Sept. 925 ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθείς von dem Stahle (Schwerte), fragm. 298, 4 ἄπτεροι πελειάδες von den Pleiaden und zu οἴστρου ἄρδις ἄπυρος Prom. 906 .

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-58

Der Chorführer redet die im Hause weilende Klytämestra wie Soph. Ai. 134 den im Zelte abwesenden Aias an.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-59

πειθοὶ, vgl. 284, 286, 481 ff. Ζυ θυοσκεῖν (sacra facere) vgl. Hesych. θυοσκεῖν· ἱεροῖς παρέχεσθαι ἢ θεοῖς, entstanden aus einem Schol. zu Soph. Οed. Τ. 896 τί δεῖ με θυοσκεῖν· ἱερὰ παρέχεσθαι ἢ θεοῖς χορεύειν ( Ν. Rhein. Mus. 36 S. 139). Das Wort verhält sich zu θυοσκόος (von κέω, καίω) wie βοηθείν τα βοηθόος.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-60

Vgl. Aristoph. Ri. 1320 τίν᾿ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις, ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς; und dazu Schol. ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-61

32
θυραίων: die δαίμονες ἀντήλιοι (524), deren Altäre an den Thoren der Paläste errichtet waren, besonders Apollon. Vgl. 1065, Soph. Oed. T. 919 , El. 637 , 1375, Hesych. ἀντήλιοι θεοί· οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρυμένοι. Εὐριπίδης Μελεάγρῳ und προστατήριος· τὸν ᾿Απόλλωνα οὕτω λέγουσι, παρόσον πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἀφιδρύοντο. Tertull. de Idol. 15 apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-62

δώροισι, durch die Opfergaben, wie es 94 f. erklärt wird.
33

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-63

ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν: diese Form der anapästischen Dipodie -NIGC findet sich nicht häufig. Vgl. Pers. 47 , Sept. 1060 und unten zu 370. – οὐρανομήκης, ein Homerisches Wort ( ε 239).

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-64

ἀδόλοισι: vgl. Eur. Suppl. 1029 συντηχθεὶς αὔραις ἀδόλοις.

96. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-65

πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ 8. ν. α. πελάνῳ ἐκ μυχοῦ βασιλείου.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-66

αἰνεῖν, sich zu etwas verstehen, zusagen, gewähren.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-67

τε: das zweite Glied ,,undbestätige die Hoffnung, die mir aus den angezündeten Opferfeuern entgegenleuchtet" hat sich in der folgenden Unterabteilung τοτὸ μὲν τοτὲ δ᾽ .. ἐλπὶς κτέ, verloren. Ebenso Pers. 485 ff. ..

102-103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-68

Die eigentliche Ursache der bangen Stimmung des Chors erklärt der folgende Teil. – ἄπληστον λύπης wie ἄπληστον κακῶν Eum. 977, μάχης ἄπληστον Suppl. 750 . φρενοδαλής auch Eum. 331 . Das handschriftliche θυμοφθόρον ist Erklärung zu φρενοδαλῆ. Vgl. Anhang.
34