Aeschylus Agamemnon 0-1675

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Agamemnon (English) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.))

Editions (2)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — - focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 0-103 focus

Notes on the current edition

Agamemnon

1. A proverbial expression (of uncertain origin) for enforced silence; cf. fr. 176, A key stands guard upon my tongue.
2. Menelaus, Paris, Deiphobus.
3. Unsanctified, literally fireless, that will not burn. A veiled reference either to the sacrifice of Iphigenia by Agamemnon and the wrath of Clytaemestra, or to Paris’ violation of the laws of hospitality that provoked the anger of Zeus.
4. σύμφυτος αἰών, literally life that has grown with me, time of life, here old age, as the Scholiast takes it; cf. Mrs. Barbauld,
Life. We’ve been long together.
5. The right hand.
6. The Scholiast, followed by Hermann and some others, takes λαγίναν γένναν as a periphrasis for λαγωόν, with which βλαβέντα agrees (cp. πᾶσα γέννα ... δώσων Eur. Tro. 531 ). With Hartung’s φέρματα, the meaning is the brood of a hare, the burden of her womb, thwarted of their final course. λοισθίων δρόμων, on this interpretation, has been thought to mean their final course (towards birth) or even their future racings.
7. Apollo; who is implored to divert his sister Artemis from accomplishing the evil part of the omen
8. Uranus.
9. Cronus.
10. At the end of a banquet, libations were offered 1. to Zeus and Hera, or to the Olympian gods in general, 2. to the Heroes, 3. to Zeus, the Saviour; then came the paean, or song, after which the symposium began.
11. The light kindled on Mt. Ida is conceived as starting first and finishing last; the light from Mt. Arachnaeus, as starting last and finishing first.
12. This passage, in which war is compared to a gold-merchant, is charged with double meanings: ταλαντοῦχος, balance and scales of battle, πυρωθέν of purified gold-dust and of the burnt bodies of the slain, βαρύ, heavy and grievous, ἀντήνορος, the price of a man, and instead of men, λέβητας, jars and funeral urns.
13. His attire bears evidence of dust and mud. Cp. the description of Sir Walter Blunt,
Stained with the variation of each soil Betwixt that Holmedon and this seat of ours
( Henry IV.).
14. The heroes are the deified spirits of the ancient kings and other illustrious men. In Aesch. Supp. 25 they are included under the nether powers ( χθόνιοι).
15. Statues of the gods, in front of the palace, placed to front the east.
16. For λαχόντες in l. 557 numerous emendations have been proposed, e.g. κλαίοντες, λάσκοντες, χαλῶντες. ἤματος μέρος probably means as our day’s portion.
17. Or to this light of the sun.
18. To the Olympian gods belong tales of good, to the Erinyes (l. 645) belong tales of misfortune. Some interpret the passage to mean that the honour due to the gods is to be kept apart from pollution through the recital of ills.
19. The evil shepherd is the storm that drives the ships, like sheep, from their course.
20. κῆδος has a double sense: marriage-alliance and sorrow.
21. The figure is of wine much diluted.
22. Not hearing pleadings from the tongue—as if the Greeks and Trojans were waging war in words before a human court—but with divine insight of the true merits of the case.
23. The wooden horse.
24. This version takes ὁμιλίας κάτοπτρον to mean that companionship shows the true character of a man’s associates. An alternative rendering takes κάτοπτρον in a disparaging sense—the semblance as opposed to reality—and makes κάτοπτρον, εἴδωλον and δοκοῦντας in apposition.
25. Geryon, a monster (here called three-bodied, but ordinarily three-headed) whose oxen were driven away from Spain by Heracles.
26. By her fulsome address Clytaemestra invites, while seeming to deprecate, the envy of the gods.
27. Some take this to mean: Nor, as if I were a barbaric chieftain, grovel to me.
28. That is, when the summer heat is ripening the grapes.
29. The sense of the Greek passage (of which no entirely satisfactory emendation has been offered) is that so much time has passed since the fleet, under Agamemnon’s command, was detained at Aulis by the wrath of Artemis, that Calchas’ prophecy of evil, if true, would have been fulfilled long ago.
30. Abounding health, ignoring its limitations, is separated from disease only by a slight dividing line. The suppressed thought is that remedies, if applied at the right time, may save the body.
31. The house of Agamemnon, full of calamity, is likened to an overloaded ship, which will founder if some part of its freight is not jettisoned. By confusion of the symbol and the thing signified, δόμος is boldly said to sink its hull.
32. Aesculapius, who was blasted by the thunderbolt of Zeus for this offence.
33. The further expression of their forebodings is checked by the desperate hope that since divine forces sometimes clash, the evil destiny of Agamemnon may yet be averted by a superior fate, which they dimly apprehend will ordain his deliverance from the consequences of his shedding the blood of Iphigenia.
34. I have retained the ordinary form of the name in Greek and English.
35. Heracles, because of his murder of Iphitus, was sold as a slave to Omphale, queen of Lydia .
36. Cassandra sees an image of Apollo, the protector on journeys, close to the door leading to the street ( ἀγυιά).
37. Ἀπόλλων is here derived from Ἀπόλλυμι, destroy— nomen omen. The god had destroyed her the first time in making vain his gift of prophecy (1209 ff.); whereby she became the object of derision in Troy .
38. A play on the name Κλυταιμήστρα( μήδομαι).
39. Menelaus (cp. l. 674) or Orestes.
40. Literally fit for stoning.
41. The wailing (l. 1144) of the bird is unconscious (Schol.).
42. Thyestes’ corruption of Aerope, wife of his brother Atreus.
43. Amphisbaena, a fabulous snake moving both ways, backwards and forwards. Tennyson’s
an amphisbaena, each end a sting,
reproduces Pliny’s description.
44. Auratus read χρόνου πλέων : more than that of time, save for time.
45. Of this corrupt passage no emendation yet made commends itself irresistibly. The translation is based on the reading ἐχθροὺς φόνευσιν τοὺς ἐμούς, where φόνευσιν is due to Bothe, the rest to J. Pearson.
46. Some editors, altering the passage to σκιᾷ τις ἂν πρέψειεν, one may liken it to a shadow, understand shadow either literally or as a sketch.
47. If Agamemnon is now to pay the price for his father’s killing of Thyestes’ children, and by his own death is to atone for his slaying of Iphigenia, and is thus to bring about requital consisting in yet other deaths (Clytaemestra and Aegisthus).
48. Agamemnon and Menelaus.
49. The Pleisthenidae, here apparently a synonym of Atreidae, take their name from Pleisthenes, of whom Porphyry in his Questions says that he was the son of Atreus and the real father of Agamemnon and Menelaus; and that, as he died young, without having achieved any distinction, his sons were brought up by their grandfather and hence called Atreidae.
50. The sense of the lacuna may have been: and over them he placed the other parts. This dish my father, sitting apart, received as his share.
51. In a bireme, the rowers on the lower tier were called θαλαμῖται ; those on the upper tier, ζευγῖται.
52. The trace-horse bore no collar, and was harnessed by the side of the pair under the yoke.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-1

Prima totius fabulae elementa sunt apud Homerum Od. III. 234. seqq. 258. seqq. IV. 512. seqq. XI. 404. seqq. Excubitorem autem sumpsit Aeschylus ex his, IV. 524.
τὸν δ᾽ ἄρ᾽ ἀπὸ σκοπιῆς εἶδε σκοπός, ὃν ῥα καθεῖσεν
Αἴγισθος δολόμητις ἄγων· ὕπο δ᾽ ἔσχετο μισθόν,
χρυσοῦ δοιὰ τάλαντα· φύλασσε δ' ὅγ' εἰς ἐνιαυτόν,
μή ἑ λάθοι παριών, μνήσαιτο δὲ θουρίδος ἀλκῆς.
βῆ δ᾽ ἴμεν ἀγγελέων πρὸς δώματα ποιμένι λαῶν.
1

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-2

μῆκος, ἣν κοιμώμενος Vulgata scriptura inde a Victorio haec est,
φρουρᾶς ἐτείας μῆκος, ἣν κοιμώμενος
. Et sic Flor. Farn. Ven.
ἐτείας· μῆκος δ᾽ ἦν
M. Marc.
ἐτείας, μῆκος δ᾽ ἢν
G. Ald.
ἐτείας, μῆκος δ᾽ ἦν κοιμώμενος
oratione usque ad
δίκην
continuata Rob.
μῆκος δ᾽ ἦν
etiam Bess. In margine M. adscriptum
ἦν ἐπὶ μῆκος κοιμώμενος
, in Flor.
ἐπὶ μῆκος δὲ ἦν κοιμώμενος
. In altera margine M. hoc scholion est,
τῶν κατὰ τὸ μῆκος τῆς ἐτείας φρουρᾶς
. Turnebus, coli signo in fine primi versus posito,
φρουρᾶς ἐτείας μῆκος ἦν κοιμώμενος, στέγαις — δίκην
. Valckenarium, qui ad Herod. IV. 151. p. 743.
μῆχος
scribi iussit, vocem non alibi usurpatam Aeschylo, qui
μήχαρ
praetulisse videtur, secuti sunt Porsonus, Blomfieldus, alii. Μῆκος quos defensores nactum est, eorum quidam
ἐτείας κατὰ μῆκος
interpretati sunt: quos refutare nihil opus esse videtur. Longum annuae observationis spatium intelligi Aeschylus voluit, accusativum adiiciens intellecto tali verbo, quo significaretur in mente habeo. Sic infra v. 1054.
μαρτυρίοισι γὰρ τοῖςδ᾽ ἐπιπείθομαι, κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς
. Et Sophocles Ant. v. 857.
ἔψαυσας ἀλγεινοτάτας ἐμοὶ μερίμνας, πατρὸς τριπλοιστὸν οἶκτον
. Sed quid exemplis opus in re pervulgata?
2

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἄγκαθεν
ἔγκαθεν
G. Ald. Hesychius mendose
ἀγρίαθεν, ἀνέκαθεν. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι
. Idem
ἄκκαθεν, ἀνέκαθεν
. Sed ibi codex
ἀγκάθεν, ἀνέκαθεν
. Disertius grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 337, 25.
ἄγκαθεν, κατὰ ἀποκοπὴν ἀντὶ τοῦ ἀνέκαθεν. οὕτως Αἰσχύλος
. Sic etiam scholiastes. Mira apocope, qua vocalis necessarius abiicitur. Et licebat hic
ἀνέκαθεν
dicere, ut factum est in Choeph. v. 422. Fierique potuit, ut quemadmodum in Eum. v. 361. male scriptum erat
ἄγκαθεν
, ubi metrum
ἀνέκαθεν
ab Aeschylo profectum ostendit, ita hic quoque peccarent librarii. Diversum est
ἀγκάθεν
ex
ἀγκάς
derivatum, quo utitur Aeschylus in Eum. v. 83. quod est
ἐν ἀγκάλαις
, quae interpretatio in Farn. Agamemnonis versui adscripta est. Videtur ea vera esse. Nam etsi
ἀγκάς, ἀγκάλη, ἀγκαλίζω
de interiore parte brachii dici solent, ut
ἀγκάς, ἄγκαθεν
sit in ulnis, tamen, ut
ἀγκών
, quo vocabulo exterior pars significatur, de interiore dicitur non solum apud Longum I. 6. sed etiam apud Sophoclem Ant. 1237. et apud Euripidem Suppl. 817. Iph. Aul. 131. ita
ἄγκαθεν
significabit quod
ἐπ' ἀγκῶνος
dicitur. Aptissimus Aeschyli loco versus Homeri est Od. XIV. 494.
ἦ, καὶ ἐπ' ἀγκῶνος κεφαλὴν σχέθεν, εἶπε τε μῦθον
.
3

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-4

νυκτέρων
νεκτέρων
G. Marc. Ald.
4

5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-5

θέρος βροτοῖς M. Bess. et edd. Ita etiam Achilles Tatius, qui in Isagoge in Arati Phaenomena p. 81. sive in Petavii Vranologio p. 122. versus 4. 5. 6. affert.
θόος βροτοῖς
G.
βροτοῖς θέρος
Ven. Flor. Farn.
5

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-6

αἰθέρι
ἐνθέρει
pro
αἰθέρι
Bess.
6

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-7

ἀστέρας, ὅταν φθίνωσιν, ἀντολάς τε τῶν
ὅταν
Flor. Turn.
ὅτ' ἂν
M. G. Bess. Marc. Ven. Ald. Rob. ut solent. Quoniam Achilles Tatius non habet hunc versum, Valckenarius ad Phoen, v. 506. eum ut ineptum damnavit: cui assensi sunt quum alii, tum Porsonus in Appendice ad Toup. p. 479. et in editione Aeschyli. Tuiti eum sumus, Heathius, ego in Opusc. II. p. 78. Petersenus in Misc. Hafn. I. p. 45. Conzius, Vossius in Curis Aeschyleis p. 14. Orellius in Symbolis ad philol. ex Helvetia I. p. 193. Nam nec Tatio magna fides habenda, cuius liber non est emendatissimus, et in ipso versu potius cur servetur, quam cur abiiciatur, videtur inesse. Omisso enim, ut recte dicat excubitor se signa quae anni tempestates afferant contemplari, tamen hoc loco rectius addet observare se quando occidant atque oriantur. Numerare enim dies et computare tempora solent, quibus molesta est diuturna exspectatio. Quaerendum vero est, qua ratione iungenda sint verba. Si subiectum est
δυνάστας
, et interpungitur demum post
αἰθέρι
, friget sane addita explicatio
ἀστέρας
: sin, ut quibusdam placuit, iunguntur haec,
ἐμπρέποντας αἰθέρι ἀστέρας
, non est id multo melius, quia descriptio prope idem quod nomen ipsum significat, nec stellae sunt quae non sint in aethere. Quare
ἀστέρας
pro subiecto habendum videtur,
καὶ τοὺς φέροντας χεῖμα καὶ θέρος βροτοῖς ἀστέρας
, quibus adiiciatur amplificandi caussa non
λαμπροὺς δυνάστας, ἐμπρέποντας αἰθέρι
, sed
ἐμπρέποντας αἰθέρι λαμπροὺς δυνάστας
, sidera, quae lucidi in aethere reges micant. In
τῶν
non esse quod offendat monuit Boissonadus, afferens Suppl. 343.
τῶν γὰρ οὐ δεῖται πόλις
, 422.
ἢ τοῖσιν ἢ τοῖς πόλεμον αἴρεσθαι μέγαν
, Sept. ad Th. 178.
χὤτι τῶν μεταίχμιον
, 366.
ὑπ' ἀσπίδος δὲ τῷ χαλκήλατοι κλάζουσι κώδωνες φόβον
. Non est autem
ἀντολάς τε τῶν
interpretandum et ortus horum, sed et aliorum ortus.
7

10-11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-8

κρατεῖ γυναικὸς ἀνδρόβουλον ἐλπίζον κέαρ
κρατεῖ
codices et Rob.
κρατεῖν
Ald. Turn. Proximo versu
ἐλπίζον
M. Marc. Flor. Ven. Farn. Rob. In M.
ο
iterum super
ἐλπίζον
scriptum est.
ἐλπίζων
G. et
ο
supra adscripto Bess.
ἐλπίζω
Ald. Turn. Sic, inquit, imperat sperans virile mulieris cor. Placebat Reizio quoque haec scriptura,
κρατεῖν ἐλπίζων
, receptaque est ab novissimis editoribus, vellemque non essent alteram defendere conati Elmsleius in censura editionis Blomfieldianae et, qui eleganter in Anglicum sermonem hanc fabulam transtulit, I. Symmons. Elmsleium commoverant haec duo, quod nude dictum esset
ἐλπίζον
, quasi significaretur
εὔελπι
: adiiciendum enim fuisse aliquem accusativum: deinde quod in periphrasi, qualis esset
γυναικὸς κέαρ
, non locum haberet duplex epitheton, sicut non dicturum fuisse Homerum
ἱερὴ Ἂς Τηλεμάχοιο δεδεγμένη
. Fallitur in utroque. Nam
ἐλπίζον
, non participii, sed adiectivi potestate positum, non opus habet accusativo, quia quid speret Clytaemnestra ex re ipsa intelligitur. Ac fortasse consulto ita loqui putandus est excubitor, quo innuat aliquid illam amplius quam excidium Ilii sperare. Intelligit enim excubias eam propterea instituisse, ut ne ex improviso adveniens Agamemno deprehenderet indicia adulterii. Periphrasis autem non est qualis in illo
ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
, quae pro ipso est nomine proprio, sed pertinet ad illud genus, in quo singula verba vim suam habent, eoque aliis in construendo legibus tenentur: accedit quod cor sedes est spei, ut Clytaemnestra si sperat, proprie cor eius sperare dicatur. Praeterea, si
ἐλπίζω
, ut Elmsleio placet, pro
νομίζω
dictum esset, non apparet quid sibi velit excubitor illa sententia. Nam nisi Elmsleius
κρατεῖν
sic dictum voluit, quasi esset
κρατήσειν
, quomodo excubitor, quod certo scit, putare se scire dicat? Sin pro
κρατήσει
positum existimavit hoc sensu, sic victricem fore mulierem puto, multo id minus ferri potest. Non enim homo iste, etiamsi praesagiret quod minime praesagit, tam aperte proloqui, quid metueret, auderet. Quare non dubitandum est quin verum sit
κρατεῖ ἐλπίζον
. Rarius est
κρατεῖν
sic dictum ut aliquid imperare magis quam tenere imperium significet. Sic tamen in Hecuba v. 282.
οὐ τοὺς κρατοῦντας χρὴ κρατεῖν ἃ μὴ χρεών
. Neque quod apud Aeschylum excubitor dicit, proprie significat sic iubet, sed sic imperat, i. e. tam durum et grave est reginae hoc imperium. Severitatem enim eius imperii ipse quam maxime experitur. Ἀνδρόβουλον recte explicat Phrynichus in Bekkeri Anecd. p. 19, 23.
ἀνδρόβουλος γυνή, ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δέ, τοῦ κατ᾽ ἔπαινον λεγομένου
. Sic infra v. 336.
γύναι, κατ' ἄνδρα σώφρον εὐφρόνως λέγεις.
Sophocles apud Stobaeum LXXIII. 54.
κατ' ὀρφανὸν γὰρ οἶκον ἀνδρόφρων γυνή
.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-9

δὲ Ad
δὲ
in Flor.
γε
supra adscriptum. Haeserat scilicet librarius in constructione expedienda, quae etiam aliorum non optimos conatus provocavit.
12

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-10

τί μήν; Libri in principio versus
μὴν
, quod et languidum est et loco positum ineptissimo. Quare iure offendit Auratum, qui
ἐμοὶ φόβος τότ' ἀνθ᾽ ὕπνου παραστατεῖ
coniecit. Haesit in structura verborum etiam scholiastes. Tueri eam studuit Elmsleius. Ego non dubitavi
τί μήν;
reponere. Non accommodata quidem ad hunc locum explicatio Suidae est,
τί μήν; κατάφασιν δηλοῖ, ἀντὶ τοῦ πῶς γὰρ οὔ; διὰ τί γὰρ οὐ;
Aptius quod est in cod. Leidensi Etymologici apud Koenium ad Greg. Cor. p. 236.
τί μήν; τί γάρ; τί οὖν;
V. Schaeferum ad Soph. Trach. v. 390. Est id quid aliud? Sic in Eum. v. 202.
ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πέμψαι. τί μήν;
14

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-11

NA Proverbium
ᾠδοὺς ᾄδειν
exstat apud Aristophanem Nub. v. 720. ubi vid. schol.
16

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-12

ἐντέμνων
ἐκτέμνων
Ven. et
ν
supra scripto Flor.
17

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-13

(ἰοῦ, ἰοῦ.) Iacuerat cubito innixus excubitor. Nunc viso igne exsilit, postquam paullum tacuerat. De qua re recte scholiastes. In libris
ἰοῦ ἰοῦ
positum est post
τῆσδε συμφορᾶς χάριν
v. 25. Scribi id debebat
ἰοῦ ἰοῦ
. Suidas
ἰοῦ ἰοῦ· τὸ ἰοῦ ἐπὶ χαρᾶς
. Inde Zonaras p. 1115. Et sic boni libri apud Aristophanem. Quod Reisigius in comm. crit. ad Soph. Oed. Col. v. 1485. monuit, hanc in laetitia exclamationem propriam esse comoediae, recte dictum est, dicique poterat etiam si recordatus esset huius loci. Vulgaris enim vitae consuetudinem Aeschylus in hoc excubitore, ut in nutrice quae in Choephoris est, expressit. Sed illas interiectiones quod hic collocandas esse in praefatione ed. prioris Hecubae p. 56. contendi, reprehenderunt Blomfieldius aliique. Qui si tueri vulgatum volebant, non illud debebant afferre, quod expergefacere Clytaemnestram vocibus illis vellet custos: nam haec nimis stolida esset hominis rusticitas: sed rectius dixissent, nunc demum illum plane quantum hoc gaudii sit persentiscere, eoque in voces illas erumpere. Et concederem profecto id non inepte inventum esse, modo, ubi primum ignis conspicitur, alia interiectio, ut
ὢ ὢ
, esset posita. Ipsa enim natura flagitat, ut, qui diu frustra finem exspectaverit molestissimae observationis, tandem conspecto exoptato fulgore, priusquam verba quibus gaudium eloquatur, inveniat, interiectione aliqua proclamet sensum quo perfunditur. Ac nescio an quae ad
ὦ χαῖρε
adscripta sunt scholiastae verba, potius ad interiectiones illas pertineant:
δεῖ διαστήματος ὀλίγου, εἶτα ἀνακραγεῖν, ὡς θεασάμενον τὸν πυρσόν
.
22

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-14

λαμπτήρ νυκτός, ἡμερήσιον Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. virgula post
λαμπτὴρ
et post
νυκτὸς
distinctum. In Turn. tantummodo post
λαμπτήρ
, ex scholiastae sententia. A Victoriana ducitur interpunctio post
νυκτός
, quae orationem habet non solum simpliciorem atque idcirco graviorem, sed omnino magis accommodatam huic loco, quum quod subiicitur
ἡμερήσιον φάος
non tantum de clara luce diei intelligendum sit, sed adiunctam habeat faustae laetaeque rerum Argivarum conditionis notationem.
23

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-15

φάος
νῦν φάος
pro
φάος
Ven. Flor. Farn.
χορῶν
χορὸν
G. Ald.
24

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-16

σημανῶ
σημανῶ
Bess. Ven. Flor. Farn.
σημαίνω
M. G. Ald. Rob. Turn. Blomfieldius quum scholiastam
σημαίνω
legisse ex eo colligit, quod is
τορῶς
per
μεγαλοφώνως
interpretetur, ad hanc opinionem eo adductus esse videtur, quod ei excubitor per illud
ἰοῦ ἰοῦ
ex somno excitare velle Clytaemnestram videbatur. Vix dubitari potest veram scripturam esse
σημανῶ
.
26

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-17

λέκτρων
εὐχὴν
G. Ald.
27

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-18

ἐπορθιάζειν Ven. Flor. Farn. Turn.
ἐπορθριάζειν
M. Marc. Bess. G. Rob.
ἐπ᾽ ὀρθίοις
Ald.
29

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἀγγέλλων
ἀγγέλλων
Ven. Farn. Rob. Turn.
ἀγγέλων
M. Marc. Bess. Flor. G. Ald.
30

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-20

τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι, τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας. Hunc et sequentem versum afferunt Photius et Suidas in
Τρὶς ἕξ
. Apud Suidam legitur
τρὶς ἓξ βαλοῦσα τῆς ἐμῆς φρυκτωρίας
. Apud Eustathium p. 1414, 5.
τρὶς ἓξ βαλούσης τῆς Διὸς φρυκτωρίας
. Copiose rem illustravit Salmasius ad Vopiscum p. 471. seq. Diversum genus quattuor talis ludendi, de quo Cicero de div. I. 13. Orationis figuram, qua hic usus est Aeschylus, audacissimam appellat T. Hemsterhusius ad Lucianum t. I. p. 487. quam numquam sibi indulsisset castigata majestas Sophoclis. Nulla hic Aeschyli audacia, sed imitatio sermonis vulgaris eadem, quae apud Sophoclem in custode, qui est in Antigona.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-21

βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας Originem huius proverbii, de quo multa et Aeschyli et Hesychii interpretes aliique ad Zenob. II. 70. Diogen. III. 48. 61. attulerunt, ne Welckerus quidem ad Theogn. p. 111. explicare est ausus. Quod plerique crediderunt, nummo veterum Atheniensium, cui bos signum fuerit, corruptos intelligi, quos Reisigius quoque in Enarratione Oed. Col. ad v. 1047. secutus est et qui scholiastae Aristophanis ad Av. v. 1106. auctoritatem excitavit Ferd. Bambergerus in diss. de Agam. p. 22. fabulam esse Eckhelio auctore II. p. 207. censet in Aglaophami vol. I. p. 36. Lobeckius, ingeniose de
βοείᾳ
sive camo, qui damnatorum ori applicatus fuerit, cogitans. Vsurpatur enim hoc proverbium de iis, qui prae metu tacent. De nummo tamen testis est etiam Plutarchus in Theseo c. 25.
ἔκοψε δὲ καὶ νόμισμα βοῦν ἐγχαράξας ἢ διὰ τὸν Μαραθώνιον ταῦρον ἢ διὰ τὸν Μίνω στρατηγὸν ἢ πρὸς γεωργίαν τοὺς πολίτας παρακαλῶν
. Neque Eckhelius fabulam esse dixit, sed in dubio rem relinquens non inventum esse talem nummum adnotavit. Nihil ad rem illustrandam confert quod similiter dixit Menander in Piscatoribus apud Athenaeum XII. p. 549. D.
Διονύσιος γάρ ἐστιν ἐπὶ στόμα
. Nam id in Dionysium Heracleae tyrannum, obesissimi corporis hominem, sic dictum est, ut per illum impositam esse silendi necessitatem appareat. Multa proverbia tam fortuitam habent originem, eam ut, nisi casu servata est memoria, nemo possit eruere. Quod apud nos vulgo dicitur das maul stopfen, a nutricibus sumptum est, quae infantibus, ut plorare desinant, offam in os ingerunt. Hoc Graecorum fortasse a bove vel pedi hominis pedem suum imponente, vel stragulo aut alii alicui rei insistente, ut subtrahi non possit, sed quasi affixa maneat. Philostratus in vita Apollonii II. 11. p. 241. hoc proverbium a Pythagora repetere videtur, de quo sic scribit,
γλῶττάν τε ὃς πρῶτος ἀνθρώπων ξύνεσχε, βοῦν ἐπ᾿ αὐτῇ σιωπῆς εὑρὼν δόγμα
. Eustathius, sive quem is secutus est, ad linguam nimis crassam referre videtur p. 962, 19.
παροιμιῶδες δὲ ὁ βοῦς καὶ ὅτι ἐπὶ γλώσσης ἵσταται ἐν τῷ μὴ ἐπὶ γλώσσης βαδίζειν
. Vt Aeschylus, sic Strattis apud Hesychium,
Βοῦς ἐπὶ μέγας
, non adiecto tamen, ut videtur, linguae nomine: nam Hesychius sic dicit,
Βοῦς ἐπὶ μέγας· Στράττις ἐν Τυμπανοποιοῖς τὴν παροιμίαν τὴν βοῦς ἐπὶ γλώσσης
. Dubitari potest an positum fuerit illud proverbium in Phocylidis poemate νουθετικῷ v. 18. ubi legitur
γλώσσῃ νοῦν ἐχέμεν· κρυπτὸν λόγον ἐν φρεσὶν ἴσχειν
.
36

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-22

ὡς
ὃς
Flor.
38

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-23

κοὐ M. ex correctione: antea fuerat
καὶ οὐ
, quod habent G. Ald.
οὐ
Bess.
39

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-24

ἐπεὶ Πριάμου
ἐπὶ Πριάμου
Ald. Turn.
ἐπεὶ Πριάμοιο
M. Bess. G.
ἀπὸ πριάμοιο
Rob.
ἀπὸ πριάμοιο
habere videtur Farn.
ἐπὶ πριάμοιο
Ven. Flor. Hanc scripturam, quae exstat etiam apud scholiastam Euripidis ad Hec. 246. (239.) reposuit Victorius.
40

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀτρειδᾶν codices et Rob.
Ἀτρειδῶν
Ald. Turn. Aeque ad
τιμῆς
pertinet
Διόθεν
atque ad
Ἀτρειδᾶν
.
44

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-26

χιλιοναύταν
χιλιονάυτην
Rob. Ad
χιλιοναύταν
in M. G. Flor. adscripta alia lectio,
χιλιονάυτην
. Quod alias
χιλιοναύτης
, hic
χιλιοναύτας
dictum, ut in Iph. Taur. v. 141.
σὺν κόπᾳ χιλιοναύτᾳ
.
45

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-27

NA In Ven. ingens lacuna: finitur enim folium v. 45. proximum incipit v. 1054.
46

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-28

στρατιῶτιν
στρατιώτιν
Ald. Rob. ἀρωγάν ad ultimam vocalem
αν
supra adscripto M. Non puto haec verba,
στρατιῶτιν ἀρωγάν
, per appositionem ad
στόλον
addita esse, sed epitheti officio fungi: exercitum eduxerunt ad militare auxilium.
47

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-29

κλάζοντες
ἀλάζοντες
Flor. Farn.
48

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-30

ἄλγεσι παίδων Hesychius
ἐκπάτιον, τὸ ἔξω πάτου
.
ἄλγεσι παίδων
codices et Rob.
ἄλγεσι ποδῶν
Ald. Hinc Turn.
ἄλγεσσι ποδῶν
. Non latuit Bochartum Hieroz. II. p. 319. esse haec ex illis Homeri expressa, Od. XVI. 216.
κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδικώτερον ἤ τ' οἰωνοί, φῆναι, ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἶσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, πρὶν πετεεινὰ γενέσθαι
.
50

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-31

ἐρετμοῖσιν
ἐρετμοῖσι
Bess.
52

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-32

δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων Inutilis est Musgravii coniectura
γόνον
. Hesychius
δεμνιοτήρη πόνον. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοῦτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι. πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν
. Non satis accurate. Δεμνιοτήρης πόνος ὀρταλίχων est cubiliprema cura pullorum, sive labor quem parentes pullis incubando sustinuerunt.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἤ τις
ἥτις
G. Ald.
Τίς
cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16. Hic Aeschylus primo agrestes deos, ut proprios in hac re, Apollinem et Panem, tum iracundius assurgens, quippe iam quo tendat similitudo illa in animo habens, supremum deorum Iovem nominat. Mire abutitur doctrina sua Müllerus in Doriens. vol. 1. p. 295. Iovem ut regnatorem mundi, Pana ut concitatorem insaniae, Apollinem ut deum punitorem nominari censens.
55

57. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-34

τῶνδε μετοίκων Libri
τῶνδε μετοίκων
. Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. post
οἰωνόθροον
, tum post
ὀξυβόαν
et post
ὑστερόποινον
interpunctum. A Turnebo virgula post
μετοίκων
posita, ut iungerentur
οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων
. Ita construxisse videtur scholiastes Sophoclis ad Oed. Col. 934.
μετοίκους δὲ καλοῦμεν τοὺς ἀπὸ ἑτέρας χώρας οἰκοῦντας πρὸς τοὺς μετοικισθέντας ποθέν· τοῦτο δὲ ἔνοικον. κέχρηται δὲ καὶ Αἰσχύλος ἐπὶ τῶν οἰωνῶν ἐν Ἀγαμέμνονι λέγων οὕτω, τῶνδε μετοίκων, ἀντὶ τοῦ ἐνοίκων· μετοίκους γὰρ εἶπε τῶν ὑψηλῶν τόπων τοὺς οἰωνοὺς κἀκεῖσε ἀντὶ τῶν ἐνοίκων
. Sic haec ex codice edidit Elmsleius. Eadem fere Suidas habet. Aliter paullo scholiorum editio Romana, aliter rursum Brunckiana, non tamen ut emendatus sit locus. Si
τῶνδε μετοίκων
iungitur cum superioribus, luctus ob amotos pullos est intelligendus. At ita
τῶνδε
inutile est, quoniam aut
τῶν μετοίκων
aut
μετοίκων
ponendum erat. Pauwium, qui verba illa ad sequentia referri iussit, secuti sunt recentiores editores. Scholiastes quo rettulerit, non liquet, qui scribat
ὑπὲρ τῶν μετοικισθέντων νεοσσῶν
. Παραβᾶσιν, quod non potest de raptoribus pullorum anguibus dictum esse, aperte refertur ad Troianos, qui Helenam rapuerint violato iure hospitii. Eodem modo ad hanc rem, non ad pullos, respexit poeta, quum paullo ante Iovem commemoravit. Itaque etiam
μετοίκων
de Helena dictum est, ut omnino ineptum sit
τῶνδε
. Scripsi
τῶν δὲ μετοίκων
, ut ad
ὕπατος δ' ἀΐων
intelligeretur verbum substantivum. Dubitari autem potest, an post
ὀξυβόαν
exciderit hemistichium, hac sententia,
μέγα θυμοῦται
. Idque confirmatur fortasse eo quod in codice M. ceterisque antiquis libris versus ita distincti sunt,
γόον ὀξυβόαν | τῶνδε μετοίκων ὑστέροποινον
.
57

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-35

παραβᾶσιν
παρὰ βᾶσιν
G. Ald. Ἐρινύν
ἐρινὺν
M. Bess. G. Ald. Rob.
ἐριννὺν
Flor. Farn. Turn.
59

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-36

Ἀτρέως
Ἀτρέος
Turn.
60

63. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-37

γυιοβαρῆ
γυιοβαρῆ
Turn. Virgulam quidam recentiorum editorum post
γυιοβαρῆ
posuerunt. Magis conveniunt poeticae dictioni
παλαίσματα γόνατος
, quam genitivi absoluti.
63

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-38

ἐρειδομένου
ἐριδομένου
Bess. G. Ald. Rob. Turn.
ἐρειδομένου
M.
ἐρειδομένου
Farn. et
δ
ad
δ
supra scripto Flor. In Farn. glossa
πίπτοντος
.
64

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-39

ἐν προτελείοις
ἐμπροτελείοις
G.
ἐν πρωτελείοις
Flor.
65

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-40

Δαναοῖσιν
Δαναοῖσι
M. Marc. G. Flor. Farn. Ald. Rob.
Δαναοῖσι
Bess. Turn. Quam egregie hoc verbo, non iis quae sequuntur,
Τρωσί θ' ὁμοίως
, poeta systema concluserit ostendi in Elem. doctr. metr. p. 379.
66

69-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-41

οὔθ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει Omnes in initio quoque
οὔθ'
. Non placet asyndeton. Quare, nisi forte aliquid excidit, malim
οὐδ'
. Legitur autem vulgo
οὐδ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει
. Habent
ὑποκλαίων
M. Marc. Bess. Flor. Farn. Rob.
ὑποκλέων
G.
ὑποκλίων
Ald.
ὑποκλείων
Turn. Pauwii coniecturam,
ὑποκλάσας
, ne quis probet, meminerit id non significare in genua procumbentem: v. Ruhnk. Ep. crit. p. 243 (276). Casaubonus scribendum putabat
ὑποκαίων
. Delenda potius sunt haec verba,
οὔτε δακρύων
, in quibus Aldinae error
δακεύων
fecit ut Turnebus ederet
δοκεύων
. Potest quidem
δακρύων
de fletu,
ὑποκλαίων
de lamentis accipi: sed coniungenda potius, quam interposito quod diversi generis est
οὔθ᾽ ὑπολείβων
separanda erant. Nihil est illud
οὔτε δακρύων
nisi interpretatio adscripta aut ad
οὔθ᾽ ὑποκλαίων
, aut fortasse ad
οὔθ᾽ ὑπολείβων
. Hesychius
λείβειν, σπένδειν. Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον. καὶ δακρύειν, ὅ ἐστι τοῖς δακρύοις ῥέειν. δάκρυα λείβων καὶ στάζων
. Delendum esse
οὔτε δακρύων
vidit etiam Paleyus, sed ut falsa admisceret. In sequentibus verbis decepit interpretes scholiasta,
ἀπύρων ἱερῶν
de Parcis Furiisque dici putans. Eum refutare non ausus Spanhemius ad Callimachi Lav. Pall. v. 107. aliorum testimoniis scriptorum vindicare ignem illis sacris satis habuit. Quae Pindarus Ol. VII. 88. proprie
ἄπυρα ἱερά
dixit, apud Aeschylum metaphorice dicta sunt, ut sacra igne carentia ea intelligantur, quae irrita sunt impieque facta. Hesychius
ἀπύρου, ἀθύτου. ἀπύρου, ἀθύτου. Σοφοκλῆς Μυσοῖς
. Ita apud Aeschinem contra Ctesiph. §. 131. 152.
ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων τῶν ἱερῶν
, ubi ad priorem locum videndus est Taylorus. Respicit autem chorus immolationem Iphigeniae, quam v. 140. similiter
θυσίαν ἄδαιτον
vocat. Participia cum scholiasta ad omissum
τις
referenda sunt, de qua constructione dixi ad Hecubae v. 485. Sed cogitat chorus de Agamemnone.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ
ἀτίται
Μ.
ἀτίτῃ
G.
ἀτιταὶ
Farn.
ἀτίτᾳ
Flor. Ald. Turn.
ἀτίτα
Marc. Rob. Vict.
ἀτιταία
Bess. Non temere damnandus est nominativus
ἀτίται
, etsi terminatio illa
ης
pro
ος
, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est
ἀτίτας
Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius
ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι
. Praestare tamen videtur
ἀτίτα
. Homerum ego Il. XIV. 484.
δηρὸν ἔῃ ἄτιτος
posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non
δηρὸν ἄτιτος ἔῃ
, quod in libris est.
Πολύτιτον ἐόντα
tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat
πολύτιμον
dici.
72

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα
ἰσόπεδα
Flor. Rob.
75

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam
ὅτε
emendavit Auratus. νεαρὸς
νοερὸς
Bess.
76

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri
ἀνάσσων
, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.
77

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ
οὐκ ἔνι χώραι
Μ.
οὐκ ἔνι χώρᾳ
Farn. Vict.
οὐκ ἐνιχώρᾳ
Rob.
οὐκένι χώρᾳ
G.
οὐκένι χώρα
Ald.
οὐκ ἔνι χώρα
Turn.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
Bess. Frustra
οὐκ ἔνι χώρα
quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula
ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν
, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est
πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.
ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται
. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si
ν
scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio
τῷ τόπῳ ἐκείνῳ
. Nam
ἐνί
si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.
οὐκ ἐνὶ χώρᾳ
. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius
οὐκ ἐν χώρᾳ
, neque tragici
ἐνί
alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem
χώρᾳ
intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.
ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.
et v. 821.
οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.
Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.
78

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος
τίθιπεργήρως
M. G. (sic M. G.)
τίθι περ γήρως
Marc. Ald.
τίθι περ γήρυς
Rob.
τόθι περγήρως
Bess.
τόθιπερ γήρως
Flor.
τόθη περ γήρως
Turn.
τόθ' ὑπεργήρων
Farn.
τόθ' ὑπέργηρων
Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum
φυγάδος
G.
φυλάδος
Ald.
79

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας
τρίποδος
Flor. Farn.
80

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-49

δ᾽ omittit Bess. ἀρείων
ἀρείων
Ald. Ad
γέρων
, quod in
ὑπεργήρων
inest, referendum esse
ἀρείων
Blomfieldius intellexit.
81

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-50

ἡμερόφαντον
ἡμερόφατον
M. Bess. G. Ald. Rob. Emendatam scripturam
ἡμερόφαντον
habent Farn. Turn. Vict.
82

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-51

Τυνδάρεω Egressam interea dum locutus erat coryphaeus ex regiis aedibus Clytemnestram compellat, quae in scena sacris faciendis occupatur. Pro
Τυνδάρεω
nescio an scribendum sit
Τυνδαρίου
. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 596.
83

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-52

πειθοῖ
πυθοῖ
Flor.
πειθοῖ
Farn. cum reliquis. Quod Blomfieldius scribendum coniecit,
πευθοῖ
, Scaliger primus coniecerat, probabile illud, sed ut non necesse sit
πειθοῖ
mutare. θυοσκεῖς Turn.
θυοσκεῖς
, probatum Aurato, Vossio, Bentleio, Stanleio, Blomfieldio. In Farn. in quo
θυοσκινεῖς
, ut in ceteris libris, scriptum est, adscripta haec glossa est,
θύματα κινεῖς, πέμπεις
. Ibidem scholion
εὕρηται καὶ θυοσκοεῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ θυοσκόος, ὁ διὰ θυσιῶν τὸ μέλλον κοῶν ἤτοι νοῶν. θύος γὰρ τὸ θύμα
. Hesychius
θυοσκεῖν, ἱεροῖς παρέχεσθαι, ἢ θεοῖς
, quod recte emendatur
ἱερὰ παρέχεσθαι τοῖς θεοῖς
. Eustathio assentitur Blomfieldius, p. 1626, 47. et 1905, 22.
θυοσκόος
a
κέω
pro
καίω
derivanti, licet posteriore loco, ut p. 1346, 36. 1601, 3. etiam alteram rationem, qua a
κοεῖν
dici voluerunt, sicut Etym. M. p. 457, 42. et Orion p. 73, 16. 102, 21. afferat. V. etiam schol. ad Il. XXIV. 221. Si recte se habet
θυοσκεῖν
, eadem haec analogia est quae in
βοηθεῖν, βοηθόος
. Sed si
θυοσκόος
non est a
θυοσκοέω
factum (ignorare autem videntur hoc verbum grammatici, qui
κοεῖν
pro fonte ponant), verbum esse debebit
θυοσκοεῖν
, ut recte scriptum sit in scholio codicis Farn.
θυοσκοεῖς
. Quis autem contendat non Hesychium quoque
θυοσκοεῖν
potius quam
θυοσκεῖν
scripsisse? Quamquam non probo Boissonadum, qui exhibuit quod Lobeckio ad Phryn. p. 523. in Aeschyli versu placebat,
θυοσκοεῖ
. Id saltem
θυοσκοιεῖς
scribendum erat. Pro
θυοσκόος
etiam
θνησκόος
ab Hesychio adnotatum est, quae nominis forma restituenda est Eustathio p. 1601, 3. Accedunt ad haec alia huius verbi vestigia apud Hesychium:
κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα· οἳ δέ, κόης
. Item
κοιᾶται, ἱερᾶται
, et
κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο
. Quae quum ita sint, non ausus ego quidem sum tam dubia fide nisum
θυοσκεῖς
admittere, sed servandum duxi quod libri habent
θυοσκινεῖς
, etsi ne hoc quidem verbum aliunde innotuit. Videtur sic etiam Porsonus sensisse, qui nullam suspicionis notam apposuerit.
Θυοσκεῖς
si scripsit Aeschylus, decem habemus systemata, caditque Lindneri observatio, quam suam fecit 0. Müllerus, ternario numero procedere anapaestorum systemata. De eo invento dixi in Opusc. VI. p. 142.
87

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-53

NA Hunc versum editores nonnulli, in iisque Porsonus, Heathio suasore eiiciendum censuerunt. Non est cur damnetur. Omnium, inquit, in aris deorum ardet flamma, qui urbem regunt, superum, inferum, quique in caelo degunt, quique hominum negotiis adsunt. Praeterea ne idem quidem si significaretur hoc versu quod praecedente, reprehendi posset. Sic Sophocles Ant. v. 851.
οὔτε βροτοῖσιν οὔτ᾽ ἐν νεκροῖσιν μέτοικος, οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν
. Quin ipse Aeschylus tuetur hunc versum, quum in Sept. ad Th. v. 254. dicat
χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς, πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις
. Quos ibi dicit
πολισσούχους
, eos hic
ἀστυνόμους
, quo modo
ἀστυνόμους ὀργάς
Sophocles Ant. v. 355.
90

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-54

δώροισι
δώροις
M. Marc. Bess. G. Flor. Ald. Rob.
δώροισι
Farn. Turn. Vict. Schol. Aristophanis ad Equitum v. 1317.
ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν
.
91

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-55

χρίματος
χρήματος
M. Marc. Rob.
χρήματος
Bess. G. Ald.
χρίσματος
Flor. Farn. Turn. Antiquior et poetis usitata forma
χρίμα
est.
94

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-56

τούτων
τοῦτον
Marc. Rob. λέξασ᾽ M. Flor. Bess. Farn. Rob.
λέξας
G.
λέξαι
Ald. Turn. ὅ τι καὶ δυνατὸν
ὅτι καὶ δυνατὸν
M. Bess. Farn. Ald. Rob.
ὅ τι καὶ δυνατὸν
Flor. Vict. Solus Turn.
ὅτι καὶ σοὶ δυνατὸν
, deceptus errore Aldinae
σοί
. Frustra haesitatum est in constructione. Monui iam in priore Nubium editione ad v. 180. et ad Vigerum n. 219. copulam participio, quasi id verbum rectum esset, esse subiectam, ut apud Homerum Il. ΧΧΙ. 247.
ὣς φαμένη, καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη
, ubi unus scholiastarum
ἢ περισσὸς ὁ καί, ἢ τὸ φαμένη ἀντὶ τοῦ ἔφη
. Sed quod addit,
ἢ πρὸς τῷ ταῦτα εἰρηκέναι καὶ δολίως ἡγήσατο
, ab Homerica dicendi consuetudine abhorret. Id non reputavit Doederlinus, qui in Lectionum Homericarum specimine II. p. 9. seqq. exempla, quae hoc genus constructionis habent, parum feliciter removere conatus est. Hesiodi quidem illud in Theog. v. 56.
ὃ δ᾽ ἀσφαλέως ἀγορεύων, αἶψά τε καὶ μέγα νεῖκος ἐπισταμένως κατέπαυσεν
, non est hoc modo dictum, sed
τέ
eam habet potestatem, ut plerumque fieri solita notet.
97

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-57

αἰνεῖν
εἰπεῖν
Victorius ex Flor. Farn. Canterus ceterorum librorum scripturam
αἰνεῖν
restituit, cuius explicatio est
εἰπεῖν
. Ancipitis enim significatus est
αἰνεῖν
, ut Latinum praedicare. Vt hic, ita Choeph. v. 187.
98

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-58

ἣ νῦν ποτὲ μὲν
ἣ νῦν τοτὲ μὲν
M. Flor. Bess. Rob. Turn. In M. glossa
ἔσθ' ὅτε μὲν
adscripta est.
ἣ νυν
(cum gl.
δὴ
)
τοτὲ
(cum gl.
ποτὲ
)
μὲν
Farn.
ἣ νῦν ἔσθ' ὅτε μὲν
, verbis
ὅτε μὲν
punctis deletis et supra scripto
τότε μὲν
, G.
ἣ νῦν εὖτ' ὅτε
, omisso
μὲν
, Ald.
100

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-59

ἀγανὰ φαίνουσ'
ἀγανὰ φαίνεις
M. G. Turn.
ἄγαν ἀφαίνεις
Ald.
ἀγανὰ φαίνει
Bess.
ἀγανὰ φανεῖσ'
Rob.
ἀγανὰ φαίνουσ'
Flor. Farn. Vict. Butleri elegantem coniecturam
σαίνουσ'
in textum recepit Blomfieldius. Sed recte se habere videtur
φαίνουσ'
, etsi Porsono quoque suspectum erat, non illud quidem cum Wunderlichio et Wellauero omissione participii, sed propria vi verbi defendendum. Est enim
φαίνειν
lucere, et hinc demum activa collustrandi declarandique potestas deducta. Euripides El. v. 1233. de Dioscuris
ἀλλ᾽ οἵδε δόμων ὑπὲρ ἀκροτάτων φαίνουσί τινες δαίμονες ἢ θεῶν τῶν οὐρανίων
. Quod recte interpretatus est Seidlerus. Vt ex
φαείνω
factum est
φαίνω
, sic
φαίνω
ex Homerico
φαείνω
.
101

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-60

ἄπληστον
ἄπλητον
M. G. Ald. Rob. Veram scripturam ceteri habent.
102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-61

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης
τὴν θυμοφθόρον λύπης φρένα
M. Bess. G. Ald. Rob.
τὴν θυμοβόρον λυποφρένα
Farn.
τὴν θυμοβόρον λύπης φρένα
Vict. ex Flor.
τὴν θυμοβόρον φρένα λύπην
ex coniectura Turn. Porsonus ex Pauwii coniectura
τὴν θυμοβόρον φρενὶ λύπην
. Languet haec appositio. Quam nonneminis coniecturam in Annalibus Heidelbergensibus memoratam dicit Blomfieldius,
τῆς θυμοβόρου φρενολύπης
, mea est, non illa quidem a genere dicendi Aeschyleo aliena et, ut mihi videtur, aliis coniecturis melior. Requiritur enim genitivus ad
ἄπληστον
. Et sane cogitatio insatiabilis est sollicitudinis de capta urbe et salute Agamemnonis.
103

103.note. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-62

Non respondet choro Clytaemnestra. Scilicet quum ante aedes regias in scena complures arae cerni videantur, in quibus ignis vel accensus erat vel iam accendebatur, egressa ex aedibus regina, ut mos est, cum duabus ancillis, ad eas aras deinceps accedit, tus et suffimenta in ignes iniiciens. Deinde videtur spectatoribus a dextra abire, ut in urbe sacra factura; tum redire finito chori carmine. Postquam igitur chorus parodum et coniunctum cum ea stasimon cecinit, propius ad orchestram accedente Clytaemnestra, unde v. 241.
τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας γαίας ἕρκος
vocatur, iterum eam compellat, spectareque ad illud quod antea non responderat videntur haec verba v. 248.
οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος
. Parodum autem quum chorus canere incipit, aliquid nuntii acceptum esse ex accensis ignibus coniiciens, adhuc se de reditu sperare significat. Ceterum parodus haec chori similiter composita est ut illa quae est in Persis, ut anapaestos sequantur stropha, antistropha, epodus, tum autem carmen quod iusti chorici carminis formam habeat a totoque choro cani videatur, praegressum autem carmen epodicum inter partes quasdam chori sit distributum. Quomodo ea distributio facta sit, certo dici non potest. Illud patet, non esse de hemichoriis cogitandum, quae strophas cecinerint, epodum deinde universo choro canente. Id enim fieri non patiebatur Calchantis oratio, coepta in antistropha, finita autem in epodo. Multo credibilius est hanc trium partium distinctionem ad tres στοίχους pertinuisse. Atque haud scio an pauci, ac fortasse non plures quam cuiusque στοίχου medius, simul cecinerint stropham, antistropham, epodum; versum autem intercalarem,
αἴλινον αἴλινον εἰπέ, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω
, in stropha totus secundus στοῖχος, in antistropha totus tertius, in epodo vel totus primus vel omnes tres στοῖχοι cecinerint. Certe si aequalitatis studium respicimus, quod tam magnum apud tragicos invenitur, consentaneum est ordines sic fuisse dispositos, Quae O. Müllerus in Eumenidibus p. 196. de parodo excogitavit, ab ipso conficta sunt, nec sane perite.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-63

ὅδιον κράτος αἴσιον Attulit hunc versum Aristophanes in Ranis v. 1308. (1276.) ubi vulgo
ὅσιον κράτος αἴσιον
legitur. Ravennatis libri scripturam
ὃς διον
patet ex
ὅσιον
et
ὅδιον
in unum coniunctis esse conflatam. Scholiastae ad Aristophanis locum verba,
ἐν τοῖς πλείστοις αἴσιον, Ἀσκληπιάδης τὸ ὅσιον
, rectene emendaverit, quem Brunckius probat, Pauwius,
ἐν τοῖς πλείστοις ὅδιον, Ἀσκληπιάδης δὲ ὅσιον
, an contrarium ille rettulerit, dubitari potest. Si ita iudicavit Asclepiades, fecit id eo, quod
ὅδιον
idem esse atque
αἴσιον
existimavit. Nam Hesychius
ὅδιος οἰωνός, αἴσιος
. Hic quidem ego Aeschylum non hoc, sed proprio significatu
ὅδιον κράτος
dixisse puto vim viatricem, quo indicaret profectionem instituentes. Nam etiam
ὅδιος οἰωνός
non quaevis fausta avis est, sed quae iter facturo fausta pronuntiat. Vnus apud Brunckium Aristophanis codex
λέγειν
pro
θροεῖν
.
104

105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-64

ἐκτελέων Libri omnes
ἐκτελέων
, nisi quod Rob. divisim
ἐκ τελέων
. Afferuntur haec,
αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων
, in scholio ad Aristoph. Ran. v. 1295. Certatim viri docti
ἐντελέων
emendarunt, Auratus, Scaliger, Casaubonus, alii. Nam
ἐντελεῖς
grammatici interpretantur per
οἱ ἄρχοντες
. Librorum scripturam qui defendere volet, divisim scribere debebit
ἐκ τελέων
, ut
κράτος ἐξ ἀνδρῶν τελέων
dicatur imperium quo a supremis ducibus imperata est expeditio. Sic Agamemno
ἀνὴρ τέλειος
dicitur v. 939. et
κράτος
, licet alio significatu,
ἔκ τινος
v. 1438.
κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
. Sed multo praestabilius est
ἐντελέων
. καταπνείει Αld.
καταπνέ ει
, erasa post e una littera, M.
καταπνέει
Rob. Turn.
καταπναίει
G.
καταπνεύει
Bess. Flor. Farn. In Farn. ad
καταπνεύει
adscriptum
διὰ τὸ μέτρον
.
105

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-65

μολπάν, ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών
μολπάν
etiam M. Deinde omnes libri
ἀλκὰν σύμφυτος αἰών
. Scholiastes
ὁ γὰρ σύμφυτός μοι αἰών, ὃ ἐστι τὸ γῆρας, διὰ τὴν εἰς θεοὺς πειθὼ μολπήν μοι καὶ ἀλκὴν καταπνεῖ. ὅ ἐστιν, εἰ καὶ γέρων εἰμί, ὅμως μέλψω τὰ γεγονότα· πέποιθα γὰρ ὅτι εἰς πέρας αὐτὰ ἄξουσιν οἱ θεοί.
Patet haec neque cum verbis poetae congruere, nec, si congruerent, aptam sententiam praebere. Non minus inepta sunt quae recentiores, vel ut similem sententiam extunderent interpretando, vel temere coniectando attulerunt. Quid dici oporteat, res ipsa monstrat. Nam chorus quum dicit adhuc mihi fiducia cantum inspirat, quo augurio suscepta sit expeditio, quid aliud indicat quam adhuc se confidere ratum fore augurium? Cur autem adhuc? Nempe quia destinatum tempus nondum est exactum. Ex quo manifestum est ad
πειθώ
per appositionem adiectum fuisse id quo niteretur ea fiducia. Quare scripsi
ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών
. Saepe
ἀλκή
pugnam et bellum significat, ut in Sept. ad Th. v. 855. Bello autem
σύμφυτος αἰών
tempus est coniunctum cum eo, satis usitato genere dicendi. Sophocles Oed. C. v. 7.
στέργειν γὰρ αἱ πάθαι με χὦ χρόνος ξυνὼν μακρὸς διδάσκει.
Oed. R. v. 1082.
οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν.
Ita Euripidi Herc. fur. v. 1293.
συγγενῶς δύστηνος ὤν
dicitur qui per omnem vitam infelix fuit. Saepe autem
σύμμετρος
eodem modo dicitur, ut in Choeph. v. 602. et in Oed. R. v. 1113. vel
συμμετρούμενος
, ut ibidem v. 73. 963. Aliter paullo, sed tamen non plane dissimiliter persona indutus
Αἰών
apud Nonnum VII. 9.
καὶ Διὶ παμμεδέοντι δυηπαθέων γένος ἀνδρῶν ἄμμορον εὐφροσύνης ἐπεδείκνυε σύντροφος Αἰών.
Insolentius autem Aeschylus
αἰῶνα
, aetatem, de spatio temporis dixit. Sic tamen etiam Apollonius IV. 1216.
ἀλλὰ τὰ μὲν στείχοντος ἄδην αἰῶνος ἐτύχθη
.

108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-66

ἥβας Hunc quoque versum habet Aristophanes Ran. v.1317. (1284.) apud quem vulgo ut in Aeschyli libris
ἥβαν
legitur, sed codices Rav. Ven. aliique veram lectionem
ἥβας
conservarunt. Scholiastes ibi
δίθρονον δὲ κράτος, αὐτόν τε καὶ τὸν Μενέλαον. ἀκμὴν δὲ τὴν νεότητα. ἔστι δὲ ἀναπόδοτον.
Scilicet
ἥβαν
erant
ἀκμήν
interpretati, ex quo in nonnullis Aristophanis codicibus ad
ἥβας
adscriptum est
ἀκμῆς, ἰσχύος
.
108

109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-67

ξύμφρονα M. G. et edd.
σύμφρονα
Bess. Flor. Farn. ταγάν
τὰν γᾶν
M. G. Ald. Rob.
ταγαν
Turn.
ταγάν
, cum glossa
τὴν ὁμόφρονα τάξιν
, Farn.
ταγάν
Flor. Bess. Vict. Blomfieldius, quod
ταγή
prima brevi est, scripsit
ταγόν
. Adiungenda est altera caussa, non illa levior, quod sententia duces nominari postulat. At non erat scribendum
ταγόν
, sed accentu tantum mutato
τάγαν
. Hac uti forma maluit poeta non solum quod magis poetica esset, sed etiam quod longa vocalis aptius responderet antistrophico
πύργων
.
109

110-111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-68

πέμπει ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς θοῦριος ὄρνις
σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις
affert Aristophanes Ran. v.1321. (1289.) qui visus est viris doctis veram servasse scripturam. Aeschyli libri
πέμπει σὺν δορὶ δίκας πράκτορι θούριος ὄρνις
, hac tantum differentia quod
πέμπει σὺν
habent M. G. Ald. Turn.
πέμπει ξὺν
Bess. Farn. Flor.
πέμπῃ σὺν
Rob.
πέμπῃ ξὺν
Vict. et deinde
πλάκτορα
Ald. Scholiastes Aristophanis
τὸ δὲ ξὺν δορὶ καὶ χειρὶ πράκτορι ἐξ Ἀγαμέμνονος, ἐκ τῆς συνεπείας τοῦ κύριός εἰμι θροεῖν
. Aristophanes ista vel minus fida memoria citavit vel pro suo arbitrio paullum mutavit. Aeschylum aliud scripsisse et libri arguunt et ostendit metrum versus antistrophici. Id fuit
ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς
.

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-69

νεῶν Ald. Turn. ἀργᾶς
ἀργίας
M. Bess. Flor. Farn. Rob. Turn.
ἀργείας
G. Ald. Simili errore Suidas
ἀργείης, ὁ λευκός
. Scribendum erat
ἀργήεις
, et apud Aeschylum
ἀργᾶς
, quod Blomfieldius quoque et Heindorfius apud Buttmannum in Gramm. Gr. I. p. 172. viderunt. Pindarus Ol. XIII. 99.
ταῦρον ἀργᾶντα
. V. ad Eur. Hel. v. 1322. Hanc aquilam, quae
πύγαργος
sive
νεβροφόνος
vocatur, magnitudine primam, quae autem
μέλας
sive
μελανάετος
et
λαγωφόνος
dicitur tertiam magnitudine, sed validissimam esse scribit Aristoteles Hist. An. IX. 32.
112

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-70

φανέντες
οἱ φανέντες
Flor. χερὸς
χειρὸς
Bess. δοριπάλτου
δορυπάλτου
Μ. G. Bess. Flor. Farn. Rob.
δορυπάλκτου
G.
δορυπάλκτον
Ald.
δοριπάλτου
Turn. Vict.
113

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-71

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισιν
παμπρέπτοις
scribendum esse Abreschius vidit, et sic
παμπρέπτοις ἐν ἕδραισι
Bess.
παμπρέποις ἐν ἕδραισιν
M. Ald. et ultima littera omissa Turn. Vict.
παμπρέποις ἐνέδραισιν
G. Rob.
παμπρέποισιν ἕδραις
Flor.
παμπρέπεσιν ἕδραις
, cum glossa
εὐπρεπέσιν. ἡ εὐθεῖα ἡ παμπρέπτης
, Farn. Errant qui Stanleio duce has
παμπρεπεῖς ἕδρας
de palatio Agamemnonis intelligunt. Caeli fausta portendens regio est quam dicit chorus. Euripides Herc. fur. v. 596.
ὄρνιν δὲ ἰδών τιν' οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις
. Plura vide apud Spanhemium ad Callim. Lav. Pall. v. 124. Quod Aeschylus, similiter dixit Ennius apud Ciceronem de div. I. 48.
cedunt de caelo ter quattuor corpora sancta avium, praepetibus sese pulcrisque locis dant
.
114

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-72

βοσκόμενοι
βοσκομένην
Farn. ἐρικύμονα φέρματι
ἐρικύματα φέρματι
Μ. (sic M. non φέρματα) G. Rob.
ἐρ' ἱκύματα φέρματι
Ald.
ἐρικύματα φέρματα
Turn.
ἐρικύμονα φέρματι
Bess.
ἐρικύμονα φέρβοντο
Victorius ex Flor. Farn. In Farn. adscripta glossa
ἤσθιον
. Elegans est Seidleri coniectura
ἐρικυμάδα
, hausta ex eo quod Hesychius adnotavit
κυμάδας, ἐγκύους
. Sed non ausim reiicere
ἐρικύμονα
, quum facile propter sequens
φέρματι
corrumpi potuerit. Et scholiastes
πολυκύμονα
adscripsit.
115

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-73

NA Ad
βλαβέντα
intelligendum est
λαγωόν
. Non dicit autem
λοισθίων δρόμων
de postremo ante partum cursu, sed ut significetur quum iam in eo esset ut effugeret lepus impetum aquilarum. Refertur enim augurium ad captam post diuturnum bellum Troiam, sperantibus Troianis non simulato reditu vela dedisse Graecos. Aquila leporem lacerans, itemque serpens passerum nido inhians, conspicitur in anaglypho cuius picturam Böttigerus primo volumini Amaltheae praefixit, quem vide ibi p. 48.
116

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-74

αἴλινον αἴλινον
αἴλινον
semel Flor. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω
τὸ δ᾽ εὖ νικάτω
Farn. Vict.
τόδ' εὖ νικάτω
Μ. Rob. Τurn.
τόδ᾽ εὐνικάτω
G. Ald. Infra v. 334.
τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη
. Comparari potest hoc Demosthenis in fine Philippicae I.
νικῴη δ᾽ ὅ τι πᾶσιν ὑμῖν μέλλει συνοίσειν
.
117

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-75

δύο
δύω
G. Ald. Rob. λήμασι
λήμμασι
Flor. Farn. δισσοὺς Omnes
δισσούς
. Auratus et Canterus coniecerunt
δισσοῖς
, quod Blomfieldius recepit.
Δισσούς
si verum est, non geminos, ut verterant, sed diversos significare dixi ad Soph. El. v. 635. Videri autem potest Aeschylus diversitatem eam ducum intellexisse, qua Plato in Convivio p. 174. C. ex Homero Agamemnonem
διαφερόντως ἀγαθόν
, Menelaum autem
μαλθακὸν αἰχμητὴν
dixit. Non male, opinor, coniiciat quis
δύο λήματα, δισσοὺς Ἀτρείδας
. Saepius enim
λῆμα
de ipsa persona dicitur. Pindarus Pyth. III. 42.
ἔσχε τοιαύταν μεγάλαν ἀάταν καλλιπέπλου λῆμα Κορωνίδος
. Sophocles El. v. 1426.
μηκέτ' ἐκφοβοῦ μητρῷον ὡς σε λῆμ᾽ ἀτιμάσει ποτέ
. Οed. Col. v. 960.
ὦ λῆμ' ἀναιδές, τοῦ καθυβρίζειν δοκεῖς;
Euripides Iph. Aul. v. 1422.
ὦ λῆμ' ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτ᾽ ἔτι λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ
. Elegans est Lobeckii ad Ai. v. 151. p. 139. coniectura
δύο λήμασι πιστούς
, ut est in Persis v. 56.
τοξουλκῷ λήματι πιστούς
, et in Simonidis epigr. 38.
εὐτόλμῳ ψυχᾶς λήματι πειθόμενοι
, quod Thucydides II. 39. dixit
πιστεύοντες τῷ ἀφ' ἑαυτῶν εὐψύχῳ
.
118

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-76

Ἀτρείδας Blomfieldius Monkio auctore. Recte fortasse. λαγοδαίτας Victorius ex Flor. Farn.
λογοδαίτας
M. G. Bess. Ald. Rob. Turn.
119

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-77

ἀρχάς M. G. Bess. Ald. Rob. Turn. quod recte restituit Blomfieldius.
ἀρχούς
Victorius ex Flor. Farn.
120

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-78

τεράζων
δ᾽ οὖν
pro
δ'
Flor. Pro
τεράζων
scripsi
τεράζων
. V. Etym. M. p. 737, 11.
121

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-79

ἀγρεῖ Libri omnes
ἀγρεῖ
. In Farn. glossa est
ἀγρεύσει, πορθήσει
. Blomfieldius Elmsleio auctore
αἱρεῖ
. Illo verbo usa est Sappho II. 14. πόλιν ἅδε
πόλιαδε
,
ι
superscripto, M.
122

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-80

πρόςθετα
πρόσθετὰ
Μ. G.
πρόσθε τὰ
Bess.
πρόσθε τὰ
ceteri. δημιοπληθῆ
δημιοπλησθῆ
Ald. Dici quidem potest
πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ
pro
τὰ πρόσθε δημιοπληθῆ
: v. similia apud Soph. Εl. 1456. Oed. R. 617. collato Eustathio p. 1062, 40. Antig. 710. Eur. Alc. 1050. Andr. 215. Sed sententia frigida est, quia
πύργων κτήνη
si antea dicuntur populi Troiani fuisse, tam nihil id ad indicandam opulentiam confert, ea ut minui potius videatur. Recte Pauwius
πρόσθετα
. Sententia haec est, vi fatum turrium opes diripiet collatas a populo. Opulentiam dicit Priami, ex tributis civium collatam.
Δημιοπληθῆ
est
πολλὰ δήμια
, ut dicitur
ἀρσενοπληθής
in Suppl. v. 29. et
γυναικοπληθής
in Pers. v. 122.
124

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-81

λαπάξει
μοῖρ᾽ ἀλαπάξει
vulgo.
μοῖρα λαπάξει
Farn. quod merito probarunt Elmsleius ad Med. v. 888. et Blomfieldius.
125

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-82

οἷον M. Bess. Flor. Farn. Turn. In Farn. glossa
μόνον
. Ita et scholiastes.
οἷον
G. Ald. Rob. Vict. ἄγα omnes
ἄτα
, nisi quod
ἄτᾳ
Ald. Burneii
ὅσα
probavit Elmsleius ad Med. v. 240. Quod ego in adnotationibus ad Humboldti versionem et in El. doctr. metr. p. 704. suasi,
ἄγα
, receperunt Blomfieldius aliique. κνεφάσῃ
κνεφάσειε
Farn. προτυπὲν M. Bess. Flor. Rob. Vict.
προτυπὲς
G. Ald.
προτυφθὲν
Farn. Non videtur hoc verbo proruens exercitus significari posse, quum ea activi tantum verbi potestas sit; multo minus autem procusum ferrum : sed proprie intelligendum, prius percussum, i. e. ante belli clades immolatione Iphigeniae afflictum. Τροίας
πὸλ
G. spatio relicto, quo novi versus initium indicatur.
126

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-83

στρατωθέν M. Bess. Flor. Farn. Rob.
στρατῶθεν
G. Ald.
στρατευθὲν
Turn. Vict. quae Turnebi coniectura esse videtur. Recte Blomfieldius
στρατωθὲν
restituit. Est autem
στρατοῦσθαι
, quod significat in castris esse, diversum a
στρατεύεσθαι
. Hic commorantes Aulide intelliguntur. οἴκτῳ
οἴκτῳ
Scaliger: non recte. ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ
ἐπὶ φθόνος ἄρτεμις ἀγνὰ
G.
ἔπι, φθόνος ἄρτεμις ἁγνά
Ald.
127

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-84

πτανοῖσιν Μ.
πτανοῖσι
G. Bess. Ald. Rob. Turn. Vict.
πτανοῖς
Flor. Farn. κυσὶ
κυσὶν
M. Rob. Dubitari posset an per parenthesin insertis his verbis,
οἴκτῳ γὰρ ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνά
, quae sequuntur cum praecedentibus essent coniungenda, nisi adderetur
στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν
. Ex quo patet
πτανοῖσιν κυσὶ πατρός
non ad
ἐπίφθονος
referendum esse, ut propter aquilas irata esse Diana dicatur, sed pertinere ad primariam loci sententiam, ut sit quantum per aquilas cognosci potest.
128

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-85

πτάκα Porsonus, et ita M. G.
πτᾶκα
Rob.
πτῶκα
Flor. Farn. Turn. Vict.
πτάωνκα
Bess. Etiam Ald.
πτάων καθυομένοισιν
. θυομένοισιν
θυομένοισι
Bess.
129

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-86

αἴλινον αἴλινον
αἴλινον
semel Flor. εἰπέ Bess. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω
τό δ᾽ εὐνικάτω
G. Ald. sed in G.
οἶμαι εὖ νικάτω
supra scriptum.
τόδ᾽ εὖ νικάτω
Rob. Emendate Vict.
131

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-87

τόσσον
τόσσων
M. G. Ald. Rob.
τόσον
rectius fortasse Flor. Farn.
τόσσον
Turn. Vict. εὔφρων ἁ καλά
εὔφρων καλὰ
M. G. Rob.
ἄφρων καλὰ
Bess. Ald.
ἄφρων καλὰ δρόσοισιν
, altera voce cum sequente coniuncta, Turn.
εὔφρων ἁ καλὰ
Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa
ἄρτεμις
adscripta. Καλλίστη Diana est apud Euripidem Hipp. v. 66. et apud Leonidam Tar. epigr. 20. eoque nomine culta ab Arcadibus: v. Paus. VIII. 35, 8. et Athenis, teste eodem I. 29, 2. Non infestam feris, sed patronam potius habitam esse monuit Müllerus Dor. I. p. 379. Atque ipsum nomen deae rerum naturae integritatis conservatricem prodit. Quum igitur dicit Aeschylus
τόσσον περ εὔφρων
, hoc significat, quamvis tantopere favens catulis ferarum, tamen bona vult portendi.
132

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-88

δρόσοις ἀέπτοις
δρόσοις
Farn. Ceteri
δρόσοισιν
.
ἀέλπτοις
M. G. Ald. Rob. Τurn.
λέπτοις
Bess. Flor.
ἀέπτοισι
, cum glossa
τοῖς μὴ δυναμένοις πτῆναι
, Farn. et sic Vict. Scribendum erat
δρόσοις ἀέπτοις
. Verissime scholiastes in M.
ἀέλπτοις δέ, τοῖς ἕπεσθαι γονεῦσι μὴ
(μὴ omittit M.)
δυναμένοις
, quae interpretatio ad
ἀέπτοις
pertinet. Blomfieldius coniecit
ἀλέπτοις
, quod vocabulum proprie significaret pullum ovo nondum exclusum,
ἄεπτος
in omnes analogiae regulas peccare ratus. De analogia quod dicit, neque Aristophani grammatico ita visum esse ex scholiis ad Il. I. 567. patet, et falsum esse vel
ἄαπτος
, quod eodem modo formatum est, demonstrat. Wellauerus non dubitavit
λεπτοῖς
reponere, facili ad litteras emendatione: at illud ostendendum erat, potuisse catulos leonum
λεπτούς
dici. μαλερῶν λεόντων
μαλερῶν ὄντων
M. G. Bess. Ald. Turn. Vict.
μαλερῶν ὄλτων
Rob. Posteriorem vocem omittunt Flor. et Farn. in quo
τῶν φθαρτικῶν πετεινῶν
adscriptum est. Etym. Μ. p. 377, 37.
ἔρσαι, αἱ ἐν ἔαρι γεννηθεῖσαι· ἢ αἱ ἁπαλαὶ καὶ τελείως νέαι, μεταφορικῶς, ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι τοὺς σκύμνους τῶν λεόντων δρόσους κέκληκε, μεταφράζων τοῦτο
. Inde Stanleius correxit
μαλερῶν λεόντων
.
133

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά
ὀβρικάλοις
Flor. Farn.
ὀβρικάλοισι
M. Bess. Rob. Turn. Vict.
ἀκρικάλοισι
G. Ald. Aelianus V. H. VII. 47.
τῶν δὲ ὑστρίχων καὶ τῶν τοιούτων ἀγρίων τὰ ἔκγονα ὄβρια καλεῖται, καὶ μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Πελιάσι τοῦ ὀνόματος, καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ Δικτυουλκοῖς
. Hesychius
ὀβρικάλοις, τοῖς τῶν θηρίων ἐκγόνοις
. Photius
ὄβρια καὶ ὀβρίκαλα, τὰ τῶν λεόντων καὶ λύκων σκυμνία. Αἰσχύλος Δικτυουλκοῖς
. Eustathius p. 1395, 47.
ἐκεῖθεν καὶ ὀβρίκαλα παρὰ Αἰσχύλῳ λεόντων σκυμνία, τὰ δηλαδὴ καὶ ὄβριμα καὶ καλά
. Εt p. 1625, 42.
ὑστρίχων δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔβρια καὶ ὀβρίκαλα, ὧν χρῆσις καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ἐν Ἀγαμέμνονι
. Idem p.291, 16.
Αἰσχύλος δὲ ὀβρίκαλά φησι τοὺς λεοντιδεῖς
, ubi de
ἅπαξ λεγομένοις
. Post
ὀβρικάλοις
vel
ὀβρικάλοισι
vulgo statim scriptum est
τερπνά
cum sequentibus verbis coniunctum. In Farn. ad
τερπνὰ
adscripta glossa
ἄρτεμις
. Scribendum videtur
θηρῶν ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά
, ut
τερπνά
passive dictum sit, laeta. Non puto Aeschylum nisi addito
ἔπι
sic dicturum fuisse, sed omiserunt librarii
ἔπι
, quia
τερπνά
ad
ξύμβολα
referebant. At id absurdum ad sententiam, pravumque ad metrum est, quod dactylicum esse debet.
135

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-90

αἰτεῖ Ad
αἰτεῖ
adscriptum
με
in Farn. κρᾶναι M. G. Bess. Ald. Rob.
κρᾶναι
Flor. Farn. Turn. In M. ad hunc versum hoc scholion adscriptum est,
τὰ σύμβολα αἰτεῖ με φάναι
. In Farn.
κρᾶναι
ita explicatur,
τελέσαι, ἀντὶ τοῦ φᾶναι τελεσθῆναι
. Hinc Victorius
φάναι
posuit. Scribendum erat
κρῖναι
.
136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-91

κατάμομφα
κατάμορφα
Rob. φάσματα
φάσματα στρουθῶν
M. G. Bess. et edd.
φάσματα τῶν στρουθῶν
Flor. Farn. Porsonus Adv. p. 157. (138.) deleri iussit
στρουθῶν
, ut adscriptum ex Il. II. 311. Sed hoc vel quia sic iusta catalexis deesset fieri non potest. Molestum est autem
ξύμβολα
et
φάσματα
iungi, quorum alterutrum satis erat. Scribendum
φάσματι τῷ στρουθῶν
. Scholiastes
στρουθῶν
interpretatur
τῶν ἀετῶν
. Id probari non potest. Alienum est enim quod Eustathius p. 228, 38. docet,
στρουθόν
esse etiam
γενικὴν λέξιν
, his verbis usus Aelii Dionysii,
ἄγριαι στρουθοὶ αἱ στρουθοκάμηλοι
. Immo notum ex Iliade passerum augurium intelligendum est, quo Troiam decimo anno captum iri significabatur. Id augurium cum altero aquilarum augurio comparat Calchas. Anaglyphum, in quo utrumque coniunctum est, commemoravi ad v. 116.
137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἰήϊον
ἴον
Ald. Turn.
ἴκιον
Rob. Non Apollinem ad avertendam Dianae iram invocat Calchas, sed Paeanem, qui, quisquis est, non est frater Dianae.
138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-93

ἀντιπνόους
ἀντιπρόους
G.
ἀντὶ πνόους
Ald. χρονίας ἐχενῇδας ἀπλοίας
χρονίας
Farn. habet post
ἐχενηίδας
: sic enim libri.
ἀπλοίας
Turn. Vict.
ἀπλοΐας
M. G. Bess. Rob.
ἁπλοΐας
Αld.
ἀπλοΐδας
Flor. Farn.
139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-94

τεύξῃ, σπευδομένα Ex scholiastae adnotatione,
ὦ Ἄρτεμι
, patet fuisse qui
τεύξῃς
legerent.
σπευδομένα
Μ. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.
σπευδόμενα
, sic, sed mutatum in
σπενδόμενα
, G. Inde
σπενδομένα
Ald. Turn. Reprehensum ab Elmsleio ad Med. v. 179. medium
σπεύδεσθαι
tuitus est Blomfieldius Eumenidum v. 355. cui loco minime fidendum est. Hic quidem etsi
σπερχομένα
scribere poterat poeta, tamen, quoniam ipsi Dianae hoc sacrificium fit, recte usus est medio
σπευδομένα
. Qui
ἑτέραν
infaustam interpretantur, inferunt quod noluit poeta dicere. Respexit is Iphigeniae immolationem, quae
ἑτέρα
est, alia quam aquilarum, quas
μογερὰν πτάκα θυομένους
dixerat.
140

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-95

σύμφυτον
συμμενεῖ φυτὸν
pro
σύμφυτον
Bess. Videtur librarius
μενεῖ
, interpretationem ad
μίμνει
adscriptam, textui intulisse. δεισήνορα φωτός Bene vidit Lachmannus deesse post
δεισήνορα
unum trochaeum, quem tamen non apte per
μ' ἦν
supplendum coniecit: quamquam minus etiam probari potest quod mox scripsit
μίμνει γὰρ ὁ φοβερά
, sententia pariter ac metro adversantibus. Numero quidem per novem dactylos porrecto non offenderer, nisi sic
μίμνει
obscuraretur,
γάρ
autem erigeretur. Credibilius est
φωτός
excidisse. Erant autem hi versus 138 – 143. aliter atque vulgo factum est disponendi.
141

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-96

γὰρ omittunt Flor. Farn. παλίνορτος Μ. (sic M.) Bess. G. Flor. Farn. Ald. Rob.
παλίνορσος
Turn. Vict. Etym. Μ. p. 648, 27.
παλίνορσος. παρὰ τὸ ὄρω γίνεται ῥηματικὸν ὄνομα ὀρτός, καὶ παλίνορτος, ἐχρῆν διὰ τοῦ τ γράφεσθαι, οὐχὶ διὰ τοῦ σ, ἵν᾽ ᾖ ὁ πάλιν ὡρμημένος, σημαίνει δὲ τὸ ὀπισθόρμητος, ἐκ τοῦ πάλιν, τοῦ σημαίνοντος τὸ εἰς τουπίσω, καὶ τοῦ ὄρσω Αἰολικοῦ μέλλοντος.
Quae adnotatio ad Il. III. 33. pertinet.
142

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-97

μνάμων
μνάμην
Ald. Turn. sed G. cum ceteris
μνάμων
.
143

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-98

ἀπέκλαγξεν
ἀπέκλαιξεν
Μ. G. Ald. Ceteri
ἀπέκλαγξεν
.
145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-99

οἴκοις
οἶκος
Flor.
146

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-100

τοῖς δ᾽ Vict. ὁμόφωνον
ὠμόφωνον
Bess.
ὁμόφρονον
Ald. unde Turn.
ὁμόφρων ὤν
. Sed G. cum ceteris
ὁμόφωνον
.
147

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-101

αἴλινον αἴλινον
αἴλινον
semel Flor. τὸ δ'
τόδ'
G. Ald. Rob. Turn.
148

149-150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-102

εἰ τόδ᾽ αὐτῷ Incipit carmen universi chori trochaeo semanto.
εἰ τό δ᾽ αὖ τῷ
Αld.
εἰ τὸ δ᾽ αὐτῷ
Rob.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-103

τοῦτό νιν
τοῦτον νίν
G. Ald. προςεννέπω
προςἐννέπω
G.
πρὸς ἐννέπω
Rob.
151

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-104

Διός, εἰ τὸ μάταν
Διὰ
Ald.
Δία
Turn. Sed
Διός
ut ceteri G. Deinde libri
εἰ τόδε μάταν
, praeter Farn. in quo ex Triclinii emendatione
εἶχε μάταν
est.
εἰ τό γε μάτας
Auratus, et
μάτας
vel
ματᾶν
placet Blomfieldio. Legisse videtur
μάτας
scholiastes, cuius haec interpretatio est,
εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ὀφείλει τις ἀποσείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω
. Habuit
μάταν
alius scholiastes, cuius explicationem (quae non est in Rob. neque in codicibus M. G.) edidit Stephanus,
ἐγώ, φησί, πάντα ἐρευνῶν καὶ πάντα ἐξετάζων ὡς ἐν σταθμῷ τινί, οὐκ ἔχω ὁμοιόν τι εὑρεῖν τῷ Διῒ, εἰ χρὴ ἀληθῶς ἀποβαλεῖν ἀπὸ τῆς φροντίδος καὶ τοῦ λογισμοῦ μάταιον ἄλλο ἄχθος, τὸ γὰρ περί τινων ἄλλων διαλογίζεσθαι μάταιον ἐστὶν ὄντως ἄχθος. ἡ δέ γε περὶ θεοῦ ἔννοια καὶ τὸ διὰ μνήμης ἐκεῖνον ἔχειν ἀεί, οὐ μόνον ἄχθους παντός ἐστιν ἀπηλλαγμένον, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἀφάτου τὴν καρδίαν πληροῖ. ὡς καὶ Εὐριπίδης φησίν, “ἦ μέγα μοι τὰ θεῶν μελεδήμαθ', ὅταν φρένας ἔλθῃ, λύπας παραιρεῖ.” τοῦτο δὲ ὅμοιόν ἐστι τῷ “ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.” ταῦτα δὲ ἄγαν ἐστὶν εὐσεβῆ.
Quae adnotatio ita comparata est, ut suspiceris, qui eam scripsit, in codice suo legisse
εἴ τι μάταν ἄλλο φροντίδος ἄχθος
. Sed quidquid ille legit, a poetae mente longe aberravit. Recte Porsonum ex Pauwii coniectura scripsisse puto
εἰ τὸ μάταν
. Vocat chorus suam sollicitudinem
τὸ μάταν ἄχθος
, quia caussam eius non idoneam esse videt.
154

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-105

ἐτητύμως
ἐτυτήμως
G. Ald.
155

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-106

οὐδὲ λέξεται πρὶn ὤν
οὐδὲν λέξαι
M. G. Bess. Flor. Ald. Rob. Turn.
οὐδέν τι λέξαι
Farn. Vict. Deinde
πρὶν ἄν
Turn. Ceteri
πρὶν ὤν
. Schutzius scripsit
οὐδὲν ἂν λέξαι
, quod non recte interpretatus est
nec quicquam nobis dicere possit
, quum deberet,
nullius momenti est
. Monui in addendis ad Eur. Suppl. v. 612. et ad Vigerum adn. 189. Aristophanes Eq. v. 334.
νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι
. Athenaeus XIV. p. 628. D.
εἰ δέ τις ἀμέτρως διαθείη τὴν σχηματοποιΐαν καὶ ταῖς ᾠδαῖς ἐπιτυγχάνων μηδὲν λέγοι κατὰ τὴν ὄρχησιν, οὗτος δ᾽ ἦν ἀδόκιμος
. Non recte haec intellecta erant. Hoc dicit, si quis cantu probaretur, nihil autem valeret saltando, contemnebatur. Blomfieldius, qui
οὐδὲν ἂν δείξαι πρὶν ὤν
legendum coniecit, id ut esset, non se quicquam fuisse ostendet, non videtur animum neque ad
πρίν
attendisse, neque ad totam sententiam, quae haec potius esse deberet, non se nunc aliquid esse ostendet, nec denique ad numeros, in quibus dubitari non potest quin vitiosus sit spondeus. Isque etiam Schützianae emendationi refragatur, praesertim quum vel praeter numeros poeta rectius
λέγοι
dicturus fuisse videatur. Scribendum puto
οὐ λελέξεται πρὶν ὤν
, neque, qui antea potens erat, non dicetur fuisse, i. e. ille dicetur non amplius esse. Ceterum recte haec interpretatus est Schützius, Vranum et Saturnum dici videns, qui ante Iovem regnaverint, recteque quum illa comparans in Prometheo v. 960.
οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾔσθόμην, τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα
, tum quae de Vrano Hesiodus narrat in Theog. v. 154. seqq. Nam hunc
παμμάχῳ θράσει βρύοντα
dicit Aeschylus propter saevitiam, qua quiqui ei nati sunt filii, eos non sivit in lucem prodire, sed sub terra occuluit.
158

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-107

φρενῶν
φρονῶν
Rob.
162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-108

τῷ πάθει μάθος Libri omnes
τῷ πάθει
, ad quod in M. adscriptum est
τῷ παθεῖν
. Deinde
μάθος
M. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.
μάθος
, ultima syllaba punctis notata, supra autem scripto
ος
, G.
μά
, supra scripto
ο
, et super ea littera
η
, Flor.
τῷ πάθει μάθον
Vict. Schützius
τὸ
pro
τῷ
, quod receperunt Porsonus et Blomfieldius. Recte se habere
τῷ πάθει μάθος θέντα
vidit Wellauerus. Iuppiter dicitur
βροτοὺς φρονεῖν ὁδῶσαι θεὶς τῷ πάθει μάθος κυρίως ἔχειν
.
164

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-109

πρὸ καρδίας
πρὸς καρδίας
Turn. Gravissima, sed obscurius expressa sententia non videtur satis percepta esse. Ad
στάζει
ex sequentibus, ut particula post posita ostendit, accusativus
τὸ σωφρονεῖν
supplendus est.
Μνησιπήμων πόνος
, etsi conscientiam malefactorum significari patet, tamen utrum, ut Blomfieldio placuit, angor sit ex recordatione malorum, an quod mihi et aptius et fortius dictum videtur, angor excitans vel recordationem peccatorum vel cogitationem poenarum, valde ambigi potest. Certe
μνησιπήμων
similiter ut in contrariam partem
λαθικήδης
dictum videtur. Vtcumque est, eadem ambiguitate Latine dicas
instillat et in somno cordi moderationem admonitor malorum labor, et venit illa ad invitos
.
166

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-110

δέ που
δε που
Ald. Rob. βίαιος
βίαιος
M. Bess. Flor. Farn. Ald. Vict. et e correctione G.
βιαίῳ
Rob.
βίαιος
Turn. et ante correctionem G. Quod Schützius in ultima editione posuit,
βίαια
, sensu carere visum Wellauero, verissima est Bothii emendatio.
Βίαια
sic adverbialiter dictum est in Suppl. v. 789. Versus harum stropharum ultimus recte a Bothio factus est trimeter brachycatalectus, neque credibile est in antistrophico versu Aeschylum non
παλιρρόθοις
scripsisse, sed aliud quid, veluti
παλιρροθίοις
, quo vocabulo Oppianus Hal. V. 220. utitur. Ab sensu autem loci Bothius aeque ut alii aberravit, quum
βίαια
potenter vertit. Hoc dicit poeta, malis ut corrigantur homines deorum forsitan benignitate institutum esse, per vim imperia sua exsequentium, si sponte sua virtutem colere mortales negligant. Blomfieldio
δαιμόνων χάρις
ab interpretibus mirum in modum pro dono deorum accepta esse visa est. Magis mirum est ipsum non sic, sed de reverentia diis adhibenda accepisse.
169

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν
ἀχαιικῶν
M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.
ἀχαιικῶν
Turn. Vict.
172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι
ἐκπαίοις τύχεσι
Ald. unde
ἐμπαίοις τείχεσι
Turn.
ἐμπαίοις τύχαισι
G. ut ceteri praeter Flor. qui
ἐμπαίοις τύχαις
habet. συμπνέων
συμπνέει
Farn.
174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ
ἀπλοΐᾳ
M. G. Bess. Farn.
ἀπλοίῳ
Ald.
ἀπλοίᾳ
Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ
κενάγει
Ald.
κεναγγεῖ
Turn.
175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς
ἀχαικὸς
M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.
ἀχαιικὸς
Vict.
176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,
ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.
178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri
ναῶν καί
.
182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη
πολυμήκη
Flor. et supra adscripto
παλίμμ
Farn.
183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro
τριβῇ
. V. Steph. Thes. κατέξαινον
κατέξενον
, sed
αι
ad penultimam syllabam superscripto, M.
κατάξενον
Bess. Ἄργους Libri
ἀργείων
. Scribendum
Ἄργους
.
184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ
ἐπειδὴ καὶ
Rob.
185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν
πρόμοις
M. G. Bess. Ald. Rob.
πρόμοισι
Flor. Turn. Vict.
187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri
ἔκλαγξε
.
188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε
ὡς τε
Farn. Rob. Turn.
ὅς τε
Ald. Recte ceteri. βάκτροις
μάκτροις
Rob.
189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri
τόδ᾽ εἶπε φωνῶν
, nisi quod
τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν
est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,
καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς
, non
τόδε
, sed
τότε
dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est
τάδε
dicturum fuisse.
192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.
πειθέσθαι
M. G. Bess. Ald. Rob.
πείθεσθαι
Farn. Vict.
193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.
παρθενοσφάγοισι
Farn. Vict.
παρθενοσφάγοις
Flor.
196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur
ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας
. Quod Porsonus scripsit,
ῥεέθροις
, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde
πατρῴοις
G.
πατρώοις
Ald.
πατρώας
Bess. Tum
πέλας
mendose Ald.
Βωμοῦ
credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,
πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις
. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.
197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς
τί πῶς
Μ. G. Bess. Flor.
τὶ πῶς
Rob.
τί; πῶς
Vict.
τί πως
Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι
λιπόναυς τε γένωμαι
M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.
τε
supra adscriptum est.
λειπόναυς τὲ γένωμαι
Flor. Vict. Veram scripturam
πῶς λιπόναυς γένωμαι
, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes
λιπόναυς
active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.
199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών
ἁμαρτῶν
G.
200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις
ὀργᾷ
M.
ὀργᾷ
vel
ὀργᾷ
G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.
ὀργαὶ
Rob. In G.
αὐδᾷ
ad
ὀργᾷ
superscriptum.
αὐδᾷ
, cum glossa
λέγει ὁ μάντις
, Farn. In M. G. hoc scholion est,
τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν
. Ex iis, qui vulgatum
ὀργᾷ
explicare studuerunt, fuere qui verba haec,
ὀργᾷ περιόργως
, fortasse quod
περιόργως
etiam
ὑπεροργῶντως
significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit
ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις
et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit
παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις
, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum
παυσανέμου
, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus
ὀργᾷ
cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum
περιόργως
aberrantis. Recte vero se habet
αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις
, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili
θέμις
dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut
εὖ γὰρ εἴη
in
θέμις γὰρ εὖ
scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,
εὖ γὰρ εἴη
, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam
γάρ
referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον
λέδαπνον
Bess.
205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ
δυσεβῆ
Flor. τροπαίαν
τρόπαιαν
G. Ald.
206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν
ὅθεν
pro
τόθεν
Turnebus.
207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.
τόπαν τότολμον
Αld.
τὸ ταυτότολμον
Rob.
τὸ πάντολμον
Turn. Vict.
208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri
βροτοῖς
, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post
μετέγνω
. Schützius quum recte corrigeret
βροτοὺς
, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.
209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν
γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν
infelici coniectura Turnebus.
212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια
προτέλειῳ
G.
προτελείῳ
Ald. Turn. Ceteri recte
προτέλεια
.
213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.
214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'
παρθένιον
M. G. Bess. et edd. Emendate
παρθένειον
Flor. Farn. Copulam
τ'
addendam esse primus vidit Pearsonus.
215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς
βραβῆς
M. G. Ald. Rob.
βραβεῖς
Turn. Vict.
βραβῆς
Bess. Flor. Farn.
216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.
φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις
Farn. μετ' εὐχάν Post
εὐχὰν
Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam
μετ' εὐχὰν
cum
λαβεῖν
coniungendum est.
217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας
χιμαίρας
Flor. Farn. Turn. Vict.
χιμαίρας
M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte
ὕπερθε
.
218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ
περιπετεῖ
G. Ald. sed in G.
εῖ
a pr. manu in
ῆ
mutatum.
219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν
βαλεῖν
Farn. ἀέρδην
ἀέρδειν
Flor.
220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου
καλλιπρώιρου
Μ.
καλλιπρώρου
Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.
καλλιπρώιρον
G.
καλλίπρωρον
Ald. φυλακὰν κατασχεῖν
φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν
Ald. unde
φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν
Turn. Sed G. ut ceteri
φυλακὰν κατασχεῖν
.
221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.
δ'
Farn. ἀναύδῳ
ἀναύδων
Flor.
223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων
δ'
omittit Farn.
χέουσα ἔβαλλ'
Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.
χέουσα ἔβαν
G. Ald.
χέουσ' ἔβαλ'
Flor. Vict. Deinde
ἕκατον
Bess. Non credam isto hiatu
χέουσα ἔβαλλ'
Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post
βαφὰς
in Farn.
δ'
omissum est, scribendum esse
χέουσά δ'
. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus
κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων
. Qui cum Stanleio
κρόκου βαφάς
de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum
τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω
. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.
cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est
. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει
ἀπὸ ὄμματος βέλει
Μ.
βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων
Farn.
226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.
ἔμελθεν
G. Ald. Rob.
ἔμελλεν
Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum
ἤνυσεν
, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri
ἁγνά
. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri
αὐδᾷ
. τριτόσπονδον
τριτοσποδον
Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.
εὐπόταμον
Flor.
εὔποτον
Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius
εὔποτμόν τ'
addita copula scripsit. Scribendum potius videtur
εὐπότμαν
. Codicis Flor. scriptura ex
εὔποτμον
orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes
ἀταύρωτος
interpretatur
ἄζευκτος, παρθενική
. Hesychius
ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται
. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.
ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον
, et Horatius
nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus
. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit
σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής
: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit
ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”
Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo
ἀταύρωτος
est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.
ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'
. Et v. 190.
καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν
. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.
καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ
. Recte vero Schützius
ἁγνᾷ αὐδᾷ
, quod eodem modo dictum quo
τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες
apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem
αἰῶνα
quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι
ἄγραντοι
Ald.
ἄχραντοι
Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.
234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει
δίκα δύς τοῖς
error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri
παθοῦσι
. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat
πάθει μάθος ἔχειν
. Activum est
ἐπιρρέπει
, ut Eum. v. 875.
οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.
Et apud Theognidem v. 157.
Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως
.

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri
τὸ δὲ προκλύειν
, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post
προκλύειν
sequitur
ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις
(sic M. G.
ἀνκλύοις
Rob.)
προχαιρέτω
M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec
ἀνηλύοις
habet.
ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω
Bess. Flor. et sic etiam Farn.
ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω
Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,
τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις
. Aurati coniectura est
ἤλυσις
, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum
τὸ δὲ προκλύειν
in Farn. omissum videret, non satis caute
τὸ προκλύειν
ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur
ἴσον δὲ τὸ προστένειν
. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit
δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω
, atque
ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις
iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest
τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω
: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,
τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.
Nam illud potius
ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις
ab interprete adscriptum fuerat.
237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον
ἴσον
Farn. Ceteri
ἴσον
.
238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς
σύνορθὸν ἀνταῖς
(id est
αὐταῖς
) Μ.
σύνορθὸν αὐταῖς
Rob.
σὺν ὀρθὸν αὐταῖς
G. Bess. Ald. Turn.
σύναρθρον αὔταις
Flor. Farn. Glossa in Farn.
συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις
, et alia,
συνίζησις
. Blomfieldius
αὐταῖς
cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii
αὐτᾷ
, scilicet
τῇ δίκῃ
. Mea coniectura est
αὐγαῖς
. Fallitur Wellauerus,
αὐγαῖς
de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non
λεύσσειν ὑπ' αὐγάς
per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur
ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον
. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus
σύνορθρον αὐγαῖς
. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.
239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν
πέλοι δ᾽ οὖν
Rob. τούτοισιν
τούτοις
Flor. Vict. Sed
τούτοισιν
M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis
εὖ πρᾶξις
, ut dicitur v. 478.
εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι
. Sed
εὔπραξις
defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.
εὐθεράπευσις
.
240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se
ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν
supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri
ἀπίην γαῖαν
, ex praepositione
ἀπό
dictam, et tragicorum
Ἀπίαν
, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.
Ἄπις
, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum
ὕδωρ
satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum
ἄγγελος
.
ἄγγελος φύλαξ
Farn.
φύλ.
Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.
243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς
ἐπιφωτός
error Aldinae.
244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος
ἄρσενου
G.
ἀρσένου
Ald. Turn.
245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν
εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν
error Aldinae. Inde
εὖ δ', εἴτε κεδνὸν
Turn.
σὺ δ' εἴτε κεδνὸν
codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in
εἴτε
littera e correctione
ι
est. Aurati coniectura est
σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν
, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit
εἴτε
. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.
246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν
ἐλπίσι
M. Bess.
247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.
σιγῶντι
Flor. Farn.
σιγώσης
M. Ceteri
σιγώσῃ
. Correctoris mutatio est
σιγῶντι
, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.
248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.
γυν.
in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert
εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα
, comparans cum Soph. Trach. v. 95.
249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.
Nuntii
nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri
πεύσῃ
.
251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his
χο.
praefixum in Rob.
253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς
ἦ τορῶς
G. Ald.
254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.
τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας
, haec habet scholiastes,
Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”
Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.
ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον
.
255

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-167

φρονοῦντος
φρονούσης
Flor. Farn. Vict. quod correctoris est prava personarum distinctione moti. ὄμμα σοῦ Farn. Turn. Vict. et ante rasuram M.
ὄμμα σου
G. Ald. Rob. et nunc M.
256

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-168

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ Libri
τί γὰρ τὸ πιστόν ἐστιν τῶνδέ σοι τέκμαρ
, nisi quod
ἔστι νῦν
habet Ald.
τί δ᾽ ἂν
Auratus. Sentiebat enim vulgatam scripturam non congruere cum eo quod respondet Clytaemnestra. Eam ob caussam Abreschius
τὶ γὰρ τὸ πιστὸν
scribi volebat, quod esset
ecquod, quod certum sit, signum
. Optime Schutzius
τί γάρ; τὸ πιστὸν ἐστὶ τῶνδέ σοι τέκμαρ ;
Tenuere tamen vulgatum Blomfieldius et Wellauerus, Schützium bene refutatum esse rati a Doederlino in Actis Monac. I. p. 40. Scilicet, ut huic, sic ipsi quoque in solam articuli cum
τίς
consociationem, de qua nemini dubium esse potest, intuentes, parum solliciti de sententia, ne caussam quidem perspexerunt, qua ad mutandam distinctionem vir egregius, qui se poetam legere, non construendi exercitia ante oculos habere sciret, fuerit adductus.
257

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.
ἔστιν τὶ δ᾽
G.
ἔστι τί δ᾽
Bess.
ἔστιν τ' δ'
, omisso per errorem
ι
, Ald. unde Turn.
ἐστὶ τάδ'
.
258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ
εὐπειθῇ
G. Ald. Ceteri
εὐπειθῆ
. Recte Blomfieldius
εὐπιθῆ
.
259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος
εὔπτερος
Turnebus. Ceteri omnes
ἄπτερος
. Scholiastes
ἰσόπτερος, κούφη
. Hesychius
ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα
. Idem
ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.
Idem
ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια
. Εtym. Μ. p. 133, 26.
ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν
. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.
ἀπτερέως
ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.
ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο
. Eodem significata
ἀπτέρως
dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.
ἀπτέρῳ τάχει
, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.
ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.
Εt p. 183, 24.
ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.
Hoc
πτερέως
quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est
ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως
. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius
ἀγαπτερέως
scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum
ἀπτερύσσεται
, quod Hesychius
πέτεται
interpretatur, et
ἀπτερύονται
apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam
αὖτ' ἐρύονται
et
αὖ πτερύωνται
scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit
ἀμπερύσσεται
et
ἀμπτερύονται
. Apud Atticorum tragicos sicubi
ἄπτερος
invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.
ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε
Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam
ἄπτερος φάτις
est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum
ἄπτερος μῦθος
dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,
ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως
de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.
261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.
262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος
καὶ πῶς
Farn.
καὶ τὶς
Rob. Ceteri
καὶ τίς
. Deinde
ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων
ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset
ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος
, G.
ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων
Ald.
ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων
ceteri. Stanleius
ἀγγέλλων
scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel
ἀγγελῶν
, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.
265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου
ἀπαγγέλου
G. et a pr. manu M.
ἀπ' ἀγγέλου
Μ. a sec. manu et ceteri.
ἀγγάρου
commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.
ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη
. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.
ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”
Eustathius p. 1854, 26.
παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.
Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.
267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον
ἑρμαῖον
G. Ald. Vict. et ut videtur M.
ἕρμαιον
Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.
Ἑρμαῖος
scribi nomen proprium.
Ἑρμαῖος λόφος
, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.
268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri
φανόν
. Porsonus
πανόν
ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.
πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι
. Ammonius p. 90.
φανός
comicorum,
πανός
tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,
τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π
, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse
πανός
, quo pro altera forma utantur tragici. Photius
πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ
. Idem
πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης
. Pollux X. 117.
πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”
269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri
ἄθωον
. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.
ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.
Videtur
ἄψυχος
et
ἄβουλος
scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.
270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε
ὑπερτελῆστε
sic M.
υπερτεληστε
sine accentu G.
ὑπερτελής τε
Ald. Turn.
ὑπερτελεῖς τε
Bess.
ὑπερθ' Ἑλλής τε
Rob.
ὑπεὶρ Ἑλλής τε
Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa
ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον
. Deinde
πλέοντα
Ald. De verbo
πλέοντα
, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura
φωτίσαι
non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita
ὑπερτελὲς
infra v. 344. eademque metaphora
ὑπερτελὴς
apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,
ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη
. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur
ὑπερτελεῖ τε
. V. ad v. 272. 273.
271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς
ἰσχὺν
dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim
ἰσχύς
, quod scholiastes interpretatur
μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός
. Non opus est
ἰσχὺν
scribere: sed
πευκή
, quod libri habent, ad
ἰσχὺς
appositum languet. Id Schützius recte in
πεύκη
mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim
πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας
. Sed in
πρὸς ἡδονήν
, quod etiam Pearsono in
πρὸς ἐκδοχὴν
mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non
δέ
, sed
τέ
post
ὑπερτελής
scriptum esse. Nam
δέ
si legeretur, requireretur verbum pro nomine
πεύκη
, veluti
πηδᾷ
, ut in Ione Euripidis v. 1144.
ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον
. Nunc vero,
τέ
posito,
ἐξεδέξατο
etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim
πρὸς ἡδονὴν πεύκης
ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox
χρυσοφεγγές
Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ
παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς
G. Ald.
παραγγείλασα μακίστου σκοπάς
M. Bess. Flor. Farn. Rob.
παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς
Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere
Μάκιστος
videtur appellatus fuisse, si recte editum est
σκοπαῖς
. Blomfieldius
σκοποῖς
scripsit, vix dubium esse ratus quin
σκοπᾶς
ortum sit ex
σκοποῖς
. At
σκοποῖς
absonum foret, quia sic quod sequitur
ὃ δὲ
perperam dictum esset, quod, ubi
σκοπαῖς
legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si
σκοποῖς
praecessisset. Sed illud
σκοπᾶς
, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes
σκοπάς
habent, legitur. Solus H. Stephanus
σκοπᾶς
ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum
σκοπάς
exarare vellet. Scribendum vero
σκοπῷ
.
274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως
ἀφράσμων ὡς
Turn.
ἀφασμένως
Rob. Ceteri omnes
ἀφρασμόνως
, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.
275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque
ἀγγάρου
scribendum coniiceret.
πάρηκεν
male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset
οὔτι μέλλων
esse celeriter, neque
οὔτι
separari ab eo participio posse.
276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου
εὐρίππου
Bess.
277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου
μεσσαπίου
M. G. Rob.
μεσαπίου
Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.
μεταπίου
Ald. Scholiastes
Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας
. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.
ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου
. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι
φύλαξ
, pro
φύλαξι
error Rob. μολών
μολόν
M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.
μολών
Turn. Vict.
278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

NA
οἵ τ᾽
Flor.
279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας
γαίας
Ald. Turn. Sed G. cum ceteris
γραίας
.
280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς
λαμπάδ'
G.
λαμπὰ δ'
Ald. μαυρουμένη Deinde
οὐδέπω 'μαυρουμένη
Rob.
281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ
πεδίον ἀσωποῦ
Flor. Farn. Vict.
παιδίον ὠποῦ
M. G. Bess. Ald.
πεδίον ὠποῦ
Rob.
πεδίον Ὠρωποῦ
Turn.
282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν
φαιδρᾶς
G. Ald.
283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά
φρουρὰ
Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.
286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.
Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.
Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius
Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.
Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.
287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον
αἰγίπλακτον
Bess.
288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι
δὴ χαρίζεσθαι
Farn. Ceteri omnes
μὴ χαρίζεσθαι
. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem
μὴ χατίζεσθαι
, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura
θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι
, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret
χατίζεσθαι
passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic
θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός
, sed
πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται
, non desideratur. Hesychius
χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.
Idem
χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.
289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει
μέρει
Rob.
290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν
κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν
M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.
κάτω πτρονοῦ περβάλλειν
Ald. ex quo Turn. fecit
κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν
. Canterus tacite emendavit
κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν
. Confirmat scholiastae interpretatio
τὸ κατόψιον
. Merito
κάτοπτον
ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud
κάτοπτρον
agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta
κάτοπτον πρῶνα
. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus
ὑπερβάλλειν
, et
καί
adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset
ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis
πρών
significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui
καί
, quod est ante
Σαρωνικοῦ
, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu
εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο
habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.
εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο
G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum
ὑπερβάλλων
adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,
εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο
recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit
καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam
σκήπτειν
ubi hoc in loco invenitur, idem atque
ἀφίκετο
sit,
εἶτα
cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est
εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος
.

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς
ἀστυγείτονας σκοπὰς
ad
ς
ab alia manu altero
σ
supra adscripto, M.
ἀστυγείτονας σκόπας
G. Turn.
ἀστυγείτονα σκόπας
A.
ἀστὸ γείτονας σκοπὰς
Rob.
294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει
ἐς τόγε σκήπτει
M. G.
ἐς τόγε σκήπτει
Rob. Turn.
ἐπόγε σκήπτει
Ald.
ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει
Bess.
ἐς τόδε σκήπτει
Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit
λείπει πολλά
. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,
Hic videntur multa deesse
.
295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι
νόμοι
Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,
τοί μοι
, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse
τοιοίδε τοί μοι
.
297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον
τοιοῦτον
Flor. Farn.
τοιοῦτοι
Bess.
τοιοῦτο
Victorius.
300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo
ΧΟ
. praefixum est, versui 305.
ΑΓΓ
. Tum versui 306.
ΚΛΥ
. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.
302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius
διανεκῶς
, quia Moeris p. 129.
διανεκεῖ λόγῳ
ut Atticum ex Platone attulit.
ὡς λέγοις
Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,
ὡς λέγεις
, habet Bess.
Ὡς λέγοις πάλιν
neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος
. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut
θέλοιμ᾽ ἄν
et ad
ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι
et ad
λέγοις πάλιν
referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius
ὡς λέγεις
.
304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte
βοῇ δ'
Auratus.
306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας
ἄλειφά τ' ἐγχέας
Canterus.
ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας
Flor. Farn. Vict.
ἀλείφατ' ἐκχέας
Bess. Pearsonus, Schutzius, alii
ἄλειφάς τ' ἐγχέας
, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia
ἄλειφα
Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.
307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri
οὐ φίλως
. Auratus adscripserat
διχοστατοῦντα οὐ φίλω
. Stanleius emendavit
οὐ φίλω
, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut
οὐ φίλω
languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra
οὐ φίλως διχοστατοῦντα
frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam
τέ
, quod post
ὄξος
est, non ad proxime sequens
δέ
, sed ad
καί
v. 309. refertur.
308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.
δὲ
post
ἑλόντων
scriptum erat, sed deletum est.
309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι
ἐστὶν
Flor.
310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν
σώμασι
Bess. πεπτωκότων
πεπτωκότων
Auratus.
311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri
παῖδες γερόντων
. Quod Stanleius protulit,
παῖδες, γέροντες
, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,
φυταλμίων παῖδες γερόντων
. In editione Stanleii aliisque virgula post
φυταλμίων
posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est
παῖδες
additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione
τεκόντων
restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.
προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.
313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

NA
νυκτιβόαντος
Farn.
315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις
νήσεις
Flor. Vict.
νήστισι
Bess.
νήστεις
Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.
316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν
οἰκήμασιν
Farn. Vict.
οἰκήμασι
Bess. Flor.
319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν
νέμουσιν
Vict.
ναίουσιν
Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.
320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες
ἀπαλλαχθέντες
Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri
ὡς δυσδαίμονες
. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt
ὡς δ' εὐδαίμονες
. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse
ὡς δὲ δαίμονες
: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is
τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων
corrigens servavit
ὡς δυσδαίμονες
, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi
ὡς δ' ἀλήμονες
. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est
ὡς δ' ἀδείμονες
, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut
ἄμοχθον
apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua
δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων
, etiam
κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων
dicuntur.
321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri
εὔβουλοι
. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.
323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα
θεῶν τ' ἱδρύματα
Bess.
324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες
οὐκ ἄν γ' ἑλόντες
Flor. Farn. Vict.
οὐκ ἀνελόντες
Bess. Scripsi
οὐ τἂν ἑλόντες
. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde
αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν
Flor. Farn. Vict.
αὖθις ἂν θάνοιεν αν
Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum
αὖθις ἁλοῖεν
pro suo vendidit Stanleius recte scriptum
αὖθις ἁλοῖεν
. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius
αὖθις ἁλῷεν
, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est
ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν
, pro quo
ἁλεῖεν
scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque
ἁλεῖεν
Atticum,
ἁλοῖεν
Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,
βιώην, βίῳην, συγγνώην
, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare
αὖθις ἀνθαλοῖεν
servandum duxi.
325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον
πρῶτον
solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde
ἐμπίπτει
Bess.
ἐμπίπτῃ
, sed
οι
ad
η
supra adscripto, Flor.
ἐμπίπτοι
Farn.
ἐμπίπτῃ
Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.
326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον
πόθος
Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.
νόος
Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque
πόθον
, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde
ἃ
pro
τὰ
Bess. et
κέρδεσι
Bess. Flor. sed
κέρδεσιν
Farn. Vict.
327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον
κάμψαι
, superscripto ultimae litterae
ο
, Flor.
329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος
θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος
Bess. Farn. Vict.
θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος
Flor. Porsonus
θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος
. Canterus scribendum coniiciebat
θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος
. Male Blomfieldius, servans
ἀναμπλάκητος
(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam
ἀμπλακεῖν
significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut
ἁμαρτάνειν
dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto
θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος
. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.
καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.
330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri
ἐγρήγορον
. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo
γεγονός
, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.
331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι
τύχῃ
Farn.
332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα
τοιαῦτά σοι
Farn. κλύεις Deinde
κλύοις
Flor. Farn. Vict.
κλύεις
scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.
333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri
τὴν ὄνησιν
. Meam emendationem,
τήνδ' ὄνησιν
, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.
335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro
εὐφρόνως
Spanhemius et Abreschius
εὔφρονος
scribi volebant. At
εὔφρων
tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum
εὖ θροεῖν
. Male putat Paleius
αὖ
in
αὖθις
mutandum esse propter
αὖθις
v. 302.
338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.
339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post
παναλώτου
interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.
340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν
τῶν μεγάλων
Farn. ex Triclinii imperitia.
341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui
μέγα δουλείας
eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse
δεκατόπυργον
opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.
345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post
γάγγαμον
, ut in appositione esset
ἄτης παναλώτου
. Mihi neque Stanleii ratio, neque si
δουλείας
pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit
μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας
. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt
πανάλοτον
. Pollux X. 132.
γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”
346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur
τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα
. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus
τείναντα
, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in
ὅπως ἄν
, quod visum est sine
ἄν
dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula
ἄν
III. 4. Nec si quis
ὅπως ἄν
hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est
ὑπέραστρον
. Frustra haec verba
ὑπὲρ ἄστρων
torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio
εἰς οὐρανὸν τοξεύειν
, de quo Zenobius III. 46.
ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων
, Suidas VI. 14.
ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων
, Apostolius VII. 74.
ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων
. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.
350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.
351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν
ἔχουσ'
Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,
ἔχουσιν
, inventum est in Farn. Ex Flor.
ἔχουσαν
affertur, sed mihi notatum est
ἔχουσιν
esse in eo codice, ita tamen ut
ιν
a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius
Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι
. Nec melius Boissonadus
εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι
.
352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι
τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι
Farn. Vict.
τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι
Flor.
353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri
ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν
. Meo monitu prius
ὡς
delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat
ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν
. Alioqui dixisset
ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν
. Vidit hoc etiam Franzius.
354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii
ἀξιοῦσθαι
, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.
φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο
. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.
355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri
πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον
. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.
ἐγγόνους
ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed
κ
ad prius
γ
supra adscriptum est. In Flor. ad
φλεόντων
supra adscriptum est
φλυαρούντων
. Stanleius
ἐγγόνοις ἀτόλμητον
scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit
πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων
, volens
ὢν
intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium
πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων
scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post
δικαίως
sic scribendum putans,
φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον
, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum
πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.
Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.
ἀτολμήτως
scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν
ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν
Flor.
ὥστε κἀπαρκεῖν
Farn. Vict. Est id
καὶ ἀπαρκεῖν
, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.
363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura
λαχόντι
, hodie nemini ignotum est.
364

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-242

ἐκλακτίσαντι
ἐκλακτίσαντι μέγα Δίκας
, cum glossa
μεγάλως, ἀντὶ μιᾶς
, Farn.
λακτίσαντι μέγα Δίκας
Flor. Vict. Emendavit Canterus. Patet autem coniungendum esse
οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου εἰς ἀφάνειαν
.
367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-243

NA Male haec a multis intellecta sunt. Urget, inquit, ut quis in perniciem ruat, audax suada, consultrix filia effrenata culpae. Nam semel admissa culpa suadet opus potentiamque ad tuendum conferre quod iniuria possidetur, subministratque ei rei consilia. Referuntur haec ad ea quae proxime praegressa sunt, diciturque suada
σόφρων
, quod
ἔπαλξιν πλούτου
quaerit.
369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-244

ἄτας Post
ἄτας
commate distinxit Victorius, quo
ἄτας
accusativus esset construereturque cum
βιᾶται
. Recte vero scholiastes pro genitivo accepit, quem necessario requirit
προβουλόπαις
.
370

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δέ
ἄκος δὲ παμμάταιον οὐκ ἐκρύφθη. πρέπει δὲ
Victorius. Correxit interpunctionem Schützius.
ὡς ἄκος δὲ
Farn.
πᾶν μάταιον
Meinekius ad Euphorionem p. 187. et coniecerat
πᾶν μάταιον
Musgravius. Recte fortasse.
371

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-246

φῶς Victorius distinxit
πρέπει δὲ φῶς, αἰνολαμπὲς σίνος
. Male Schutzius
φῶς
. Auratus
σέλας
pro
σίνος
. Ea scholiastae interpretatio est, quam rectius ad
φῶς
referas. Non dicit autem neque incendium Troiae neque ignes in montibus accensos, de quibus mirum est cogitare quemquam potuisse, sed hic sensus est, non in occulto manet, sed conspicua est lux triste lucens, noxa, i. e. in clara sed tristi luce conspicitur eventus mali facinoris.
372

374-376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-247

τριβοῖς
τε
deest in Flor. Idem et Farn. Vict.
τριβοῖσι
. Emendaverunt Pearsonus et Stanleius. Vereor autem ne non de lapide Lydio loquatur poeta, sed aes adulterinum dicat, quod usu tritum amisso falso splendore cognoscitur. In explicando verbo
δικαιωθείς
fraudem fecit interpretibus male posita in editionibus Vict. Cant. Stanl. virgula post
μελάναις
, quae, si opus, ponenda erat post
κέλευθος
. Hoc enim dicit, ater est, quum est aestimatus quanti sit.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-248

πτανὸν ὄρνιν Proverbium
τὰ πετόμενα διώκειν
illustravit in glossario Blomfieldius. Eius hic haec vis est, ut inania sperasse dicatur Paris, quum se bello victorem fore credidit.
πτανὸν ὄρνιν
Flor. Vict.
πτανόν τιν' ὄρνιν
ex mala Triclinii coniectura Farn. Emendatio debetur Schützio.
377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἄφερτον
ἄφερτον θεὶς
Flor.
378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐπίστροφον τῶνδε
Ἐπίστροφος τῶνδε
active dicit auctorem qui intulit urbi illud
ἄφερτον πρόςτριμμα
. Blomfieldius quum
τούτων
contra libros edidit, non cogitavit recte se habere syllabam ancipitem, diverso genere numeri sequente.
380

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἐς δόμον
ἐς δόμον
Flor. Vict.
εἰς οἶκον
Farn. τὸν
τὸν
Flor. Vict.
τὸ
Farn. ut Canterus scribendum esse vidit.
383

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-252

τὴν ξενίαν
τὴν ξενίαν
Farn.
384

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-253

κλοπαῖσι
κλοπαῖσι
, ut Stanleius scribendum vidit, Farn.
κλοπαῖς
Flor. Vict.
385

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-254

NA Non eleganter hic
τέ
positum est. Videtur Aeschylus scripsisse
ἀσπίστοράς τε καὶ λογχίμους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς
.
387

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-255

λίθον Blomfieldio placuit
λίνον
scribere, etsi libri
λίθον
habent.
388

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-256

βέβακε
βέβηκεν
Farn. Vict. Blomfieldius cum Porsono
βέβακε
, quod est in Flor. Recte opinor. Nam hoc genus metri, quod ferebam in Elem. doctr. metr. p. 230. nec per se apte compositum nec firmatum idoneis exemplis est. Neque perite paragogicum adiecit Triclinius.
389

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-257

πολλὰ δ' ἔστενον
πολὺ δ᾽ ἀνέστενον
Flor.
πολὺ δ᾽ ἔστενον
Vict. Quod Pauwius coniecerat,
πολλὰ δ' ἔστενον
, inventum est in Farn.
390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-258

τάδ' Recte Blomfieldius cum Butlero
τάδ'
. Et iam in Aurati excerptis est
τάδ'
vel
τόνδ'
. Flor. Vict.
τόδ'
, idemque esse putandum est
τὸ δ'
, quod cum glossa
ἤγουν τὸ γεγονός
Farn. habet. Stanleius seu verius Auratus coniecerat
τόνδ᾽ ἐννέποντες δόμον προφῆται
. At frigidum illud
δόμον
recepit Blomfieldius. Nihil mutandum esse vel
στρατόμαντις
v. 118. potuerat ostendere.
391

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-259

τὰ δῶμα καὶ πρόμοι
τὰ δῶμα καὶ πρόμοι
Flor.
392

394-395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-260

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ' ἀφειμένων ἰδεῖν,
πάρεστι σιγᾶς ἄτιμος ἀλοίδορος ἅδιστος ἀφεμένων ἰδεῖν
Flor. Farn. et Vict. nisi quod is
σιγῶσ'
edidit. Auratus
σιγῶσ'
. Non adeo conclamatus hic locus est quam visum est criticis, non recte ille aut a me libro III. de metris p. 432. atque in interpretatione Humboldti, aut ab Orellio ad Isocr. p. 370. aut a Tafelio in programmate Tubingae a. 1828. edito tentatus. Omnium minime admitti potest, quod audacissima coniectura posuit Boissonadus,
πάρεστι σιγαῖς, ἄτιμος, ἀλοίδορος, ἅδιστος, αὖ σφε μένων ἰδεῖν
, quod significare vult blandissimus, illamque venturam adhuc exspectans. Scribendum erat
πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ᾽ ἀφειμένων ἰδεῖν,
licet videre silentia sine honore, sine vituperatione turpissime desertorum. Ἀφειμένα sunt haec ipsa, quae turpiter missa fecit Helena, domum, torum, maritum. Eo significatu Euripides Or. v. 379.
κράτιστον εἰκῇ ταῦτ᾽ ἐᾶν ἀφειμένα.
Et Sophocles Ant. v. 1165.
καὶ νῦν ἀφεῖται πάντα.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-261

ὑπερποντίας
ὑπερποντίας
, ut Stanleius sive potius Auratus scribendum vidit, Farn.
ὑπὲρ ποντίας
Flor. Vict.
396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-262

ἄναξις Auratus
ἄναξις
, unde Stanleius malle se dixit
ἄνασσις
.
397

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-263

εὐμόρφων δέ
εὐμόρφων δὲ
Flor.
εὐμόρφων γὰρ
Farn. Vict. Aurati
δ'
έρsuum fecit Stanleius. Κολοσσοί sunt columnae in domo et fortasse etiam statuae, sed non Helenae.
398

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-264

ἀνδρί Aurato duce Stanleius coniecit
ἀνδρί
, male.
ἀνδρί
, quod Pauwius scribendum vidit, Flor.
τἀνδρί
Farn. Vict.
399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-265

ἀχηνίαις
Ἀχηνία
invenitur etiam in Choeph. v. 298. et in versu quem ex Aristophanis Amphiarao Suidas in hac voce habet, quae exempla cum grammaticorum adnotationibus, non omnibus tamen, attulit in glossario Blomfieldius. Falli eos qui ab
ἔχω
derivant, in quibus est Proclus in Bekkeri Anecd. p. 1163. cui restituit
ἀχηνίας
Meinekius ad Theocr. XVI. 33. ostendunt
ἠχῆνες
Hesychii et
ἠχάνω
, quod
ἠχαίνω
scribendum, Suidae. Hinc non est quod quis cum Emperio
ἀχηνίαι
prima syllaba longa dictum credat, pro quo ille non sublato, quod tollere volebat, mensurae vitio
ἀχηνίαις
scribendum esse coniiciebat. Koppiersius quod in Obs. phil. p. 67. sibi monstratum dixit oraculum apud Eusebium, in quo vox ista reponenda videretur, monstratum fuit a Valckenario, ut ex adnotatione ad Hesychii
ἀχηνίαι
manu eius adscripta colligo, ubi oraculum memoravit apud Eusebium Praep. eu. p. 215. ed. Col. v. 23. in
Ἀχαιαίς
, ut videtur, latere eam opinatus. Eleganter, sed iusto doctius Schützius
ὀμμάτων ἀχηνίας
de oculis statuarum hiantibus nec videntium speciem clare prae se ferentibus interpretabatur. Simplicius est dici adspectu Helenae deficiente omnem voluptatem cessare.
400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-266

Ἀφροδίτα
ἀφροδίτη
Flor.
401

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-267

πάρεισι δόκαι Libri
πάρεισι δόξαι
, praeter Flor. ex quo adnotatum habeo
πάρεστιν
. Non fecit hic Aeschylus dochmiacum, qualem putabat Wellauerus,
πάρεισιν δόξαι
. Apud Hesychium legitur
δόκαι, ἐνέδραι, παρατηρήσεις
, et
δόκην, δόκησιν, δοχήν
. Inde ad interpretationem Humboldti et in El. doctr. metr. p. 256. corrigebam
πάρεισι δόκαι
. Blomfieldius, cui haec vox aliud quam
δόκησιν
significare visa est, non videtur inspexisse quae Hesychii interpretes attulerunt. Arcadius p. 106, 14.
τὰ εἰς κη λαμβικὰ ἀσυνάλειπτα, εἰ μὲν τῷ ο παραλήγοιτο, ὀξύνεται ῥηματικὰ ὄντα, πλέκω πλοκή, δέκω δοκή, ἡ ὑπόνοια, πέκω ποκή, τὸ ἔριον. τὸ μέντοι κρόκη ἀπὸ τοῦ κρόκος.
Recte hic quidem de accentu, quum insidiae significantur. Videtur autem scripsisse
δοκή, δοχή, δόκη δὲ ἡ ὑπόνοια
. Nam quam adiecit interpretationem,
ἡ ὑπόνοια
, ea pertinet ad
δόκη
, quemadmodum apud Hesychium et Favorinum scriptum est, quae vox non a
δέχομαι
, sed a
δόκος
facta est, quo vocabulo, quod eundem significatum habet, usi sunt Xenophanes in verbis, quae multi veterum memoravere,
δόκος δ' ἐπὶ πᾶσι τέτυκται
(p. 61. Brandisii commentationum Eleaticarum partis I.) et Callimachus fr. 100. apud quem negligenter ex Eustathio p. 1627, 43. 1761, 34. editum est
τῷ γ' ἐμῷ δοκῶ
. Nam ipse Eustathius p. 1967, 25. monet
δόκος μέν, δόκησις καὶ ἀγχόνη· δοκὸς δέ, ὁ τῆς στέγης
. Apud Hesychium tamen legitur
δοκόν, τὴν ἀγχόνην
. Aliud eiusdem potestatis vocabulum est
δοκώ
, quo est Euripides usus. Cum Aeschyli verbis comparari potest
δόκημα νυκτερωπὸν ἐννύχων ὀνείρων
in Euripidis Herc. fur. v. 111.
403

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-268

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν Interpungebatur,
μάταν γὰρ εὐτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν, παραλλάξασα διὰ χερῶν, βέβακεν ὄψις
. Reisigius in comm. crit. ad Oed. Col. p. 375. coniiciebat
εὖ τά γ' ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν
. Wellauerus, ut
εὖτ᾽ ἄν
cum participio constructum defenderet, Lobeckium ad Soph. Ai. v. 882. me ad eiusdem fabulae v. 179. Seidlerum ad Eur. El. v. 533. auctores nominavit. Meam et Lobeckii adnotationem si attentius inspexisset, contrarium ibi doceri vidisset. Putabam ego quidem in adnotationibus ad Vigerum p. 832.
εἰ
cum participio construi, sed nec recte satis neque explicate de ea ratione ibi expositum est.
Εἰ
similesque particulas ita cum participio consociari, ut id participium pro verbo recto sit, negandum esse arbitror. Xenophontis locum Mem. Socr. II. 6, 25. recte interpretando removit Bornemannus. Platonis verba in Phaedro p. 260. D. quae Schaeferus in Seidleri ad Electram adnotatione adscripsit, iam sunt e codicibus emendata. Apud Pindarum Ol. II. 102. quod legitur,
εἰ δέ μιν ἔχων τις, οἶδεν τὸ μέλλον
, quum sententiae quoque perversitatem aliquam contineat, sic dictum esse, ut
εἰ
sit cum
οἶδεν
constructum, in adnotationibus monui: nisi quis putabit scripsisse Pindarum
εὖ δέ μιν ἔχων τις οἶδεν τὸ μέλλον
. Id vero recte fieri posse videtur, ut omisso verbi
ἐστί
participium cum
εἰ
coniungatur: quam rationem patet ibi modo posse admitti, ubi liceat pro simplice verbo participium cum verbo auxiliari ponere, id est ubi non facere quis aliquid, sed esse talis, qui faciat, dicatur. Hoc si verum est, recte scripsisse putabimus Euripidem in Electra
οὐκ ἔστιν, εἰ καὶ γῆν κασίγνητος μολών, κερκίδος ὅτῳ γνοίης ἂν ἐξύφασμα σῆς;
Idemque statuendum erit necessario de hoc Platonis loco in Phaedone p. 87. Β.
ἐμοὶ γὰρ δοκεῖ ὁμοίως λέγεσθαι ταῦτα, ὥσπερ ἄν τις περὶ ἀνθρώπου ὑφάντου πρεσβύτου ἀποθανόντος λέγοι τοῦτον τὸν λόγον, ὅτι οὐκ ἀπόλωλεν ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι που ἴσως, τεκμήριον δὲ παρέχοιτο τὸ ἱμάτιον ὃ ἐμπείχετο αὐτὸς ὑφηνάμενος, ὅτι ἔστι σῶν καὶ οὐκ ἀπόλωλε, καὶ εἴ τις ἀπιστῶν αὐτῷ, ἀνερωτῴη πότερον πολυχρονιώτερόν ἐστι τὸ γένος ἀνθρώπου ἢ ἱματίου ἐν χρείᾳ τε ὄντος καὶ φορουμένου, ἀποκριναμένου δέ τινος ὅτι πολὺ τὸ τοῦ ἀνθρώπου, οἴοιτο ἀποδεδείχθαι ὅτι παντὸς ἄρα μᾶλλον ὅ γε ἄνθρωπος σῶς ἐστίν, ἐπειδὴ τό γε ὀλιγοχρονιώτερον οὐκ ἀπόλωλε.
Quo in loco qui Heindorfio auctore contra libros omnes
ἀπιστοῖ
ediderunt, non videntur reputasse, si id scripsisset Plato, paullo post eum
ἀποκριναμένου δέ
sine
τινός
dicturum fuisse. Nunc, quum posuerit illud
τινός
, eo ostendit non interrogari illum incredulum, sed qui loquens fingitur, eum dicere quaero, si quis sit qui non credat quod dico, homone sit an vestis diuturnior. Mutata enim constructione dicit
ἀποκριναμένου δέ τινος
pro
ἀποκρίναιτο δέ τις
. Iam, ut ad Aeschyli versum redeam, nullus est in eo locus omisso
ἐστίν
: ex quo consequitur
εὖτ᾽ ἄν
non magis cum participio constructum esse quam construi potest cum
βέβακεν
. Itaque quum
ὁρᾶν
, pro quo
ὁρᾷ
dicendum erat, statim ex
δοκῶν
aptum sit, ne idem verbum repeteretur, omissum est
ὁρᾷ
. Plena enim oratio esset
εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν ὁρᾷ
. Coniungendum est autem
μάταν
cum
βέβακεν
. Nam iucunda si quis videre sibi visus est, vanum abiit elapsum e manibus simulacrum, non rediturum posthac cum somno. Placuit haec ratio etiam Boissonado.
404

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-269

παραλλαγαῖσι Libri
παραλλάξασα
. Id per se non falsum est. Euripides Hipp. v. 934.
σοὶ γὰρ ἐκπλήσσουσί με λόγοι παραλλάσσοντες ἔξεδροι φρενῶν
. Hic tamen interpretis esse metrum docet, de quo ad strophae versum dictum est. Scribendum est
παραλλαγαῖσι
. χερῶν Deinde
χειρῶν
Flor.
405

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-270

πτεροῦσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ Libri
πτεροῖς ὀπαδοῖς
. Quod etsi explicari potest, ut sit
πτεροῖς οὐ μεθύστερον ὀπαδοῖς ὕπνου κελεύθοις
, tamen neque eleganter collocata sunt verba, neque eminet satis quae in voce
πτεροῖς
inest notio. Quod virum doctum coniecisse ait Stanleius,
πτερὸν ὀπαδόν
, male enotavit Aurati coniecturam,
πτερόεις ὀπαδός
, quem Blomfieldius, Vossio tribuens,
πτεροῦσσ' ὀπαδὸς
scribere voluisse putat. Ego quidem multo ante, quam ista mihi sive Aurati sive Vossii coniectura innotuerat,
πτεροῦσσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις
scribendum censui. His verbis finitur oratio vatum.
407

408-409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-271

ἐφ' ἑστίας Libri
ἐφ' ἑστίας
. Vossius, ut Blomfieldius refert, et Stanleius
ἐφεστίους
. Sic etiam Abreschius ad Sept. c. Theb. v. 73. p. 79. Id recepit Blomfieldius, sed cum Aurato male ut interpretationem uncis inclusit. Potuit hic
ἐφεστίους
scribi, et nescio an scripserit Aeschylus, quamquam non falsum est
ἐφ' ἑστίας
. Sed quid essent
οἴκοι ἐφέστιοι
neque Abreschius nec Blomfieldius vidit. Appellatur ita domus quae cuique sua et propria est. ἄχη | τάδ' ἐστί, καὶ τῶνδ' ὑπερβατώτερα· | τὰ δ' ἔστι Vulgatum
τὰ μὲν κατ' οίκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα
Halmius in Lect. Aesch. part. I. p. 26. recte vidit sic scribendum esse,
ἄχη· τὰ δ' ἔστι etc.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-272

ἀφ' Ἑλλανίδος γᾶς Libri
ἀφ' Ἑλλάδος αἴας
. Potuit Aeschylus scribere
ἀφ' Ἕλλανος αἴας
: v. ad Eur. Iph. Taur. v. 334. Puto tamen scripsisse eum
ἀφ᾽ Ἑλλανίδος γᾶς
.
410

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-273

τλησικάρδιος Libri
τλησικάρδιος
, qua voce recte usus est poeta in Prom. v. 159. Idem Pindaro est
τλησίφρων
. Hic explicatu difficilior est. Unde Vossius
πλησικάρδιος
, quod suum fecit Stanleius. Aptior scriptura in excerptis Aurati est,
τηξικάρδιος
. Atque glossa est in codice Farn.
τὴν καρδίαν τήκουσα
, quae etsi aperte ad
τλησικάρδιος
spectat, tamen dubitari potest sitne ab Aeschylo sic scriptum, an grammaticus, quod
πλησικάρδιος
non aptum videretur, ita coniecerit. Sed sicut
ταλαίφρων
saepe miserum significat, recte etiam
πένθεια
potuit
τλησικάρδios
dici.
411

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-274

δόμων Auratus
δόμοις
, quod in minore editione posuit Schutzius. Scholiastes haec sic explicat,
τῶν συνηγμένων ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἁπάντων ἑκάστου τοῖς οἴκοις ὀδυνηρὰ πένθησις διαπρέπει
. Non collegerim hinc legisse eum
συνορμένων
et
δόμοις
. In Farn. ad
δόμων
glossa
τῶν οἴκων
adscripta est.
412

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-275

οὓς μὲν γάρ τις
οὓς μὲν γάρ τις
Porsonus. Libri
οὓς μὲν γάρ
, unde in Farn. interpretatio
ὁ δόμος
adscripta est. ἔπεμψεν Deinde
πέμψεν
Farn.
414

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-276

φωτῶν
ἀντὶ δὲ βροτῶν
Farn.
415

416-417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-277

εἰς ἑκάστου δόμους ἀφικνεῖται
εἰς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται
Vict.
τοὺς
omittit Flor.
πρὸς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται
Farn. Emendatum a me libro III. de metris p. 432. et a Porsono.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-278

βραχύ Schützii coniecturam,
βραχύ
, recepit Blomfieldius. Et est ea sane veri simillima.
421

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-279

γεμίζων
γεμίζων λέβητας εὐθέτου
Flor.
γεμίζων τοὺς λέβητας εὐθέτου
Farn. Vict.
εὐθέτους
Aurati emendatio est. Quod conieceram scribendum esse
γεμίζον
, ut
ψῆγμα σποδοῦ
coniungeretur, propterea improbavit Blomfieldius, quia hoc verbum non de re, quae aliquid impleret, diceretur. Recte fortasse: etsi non apparet cur vinum calicem non vino implere dicatur. Certe non opus est ut
γεμίζων
mutetur, modo post
δυςδάκρυτον
cum Blomfieldio virgula ponatur.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-280

διαί
διὰ
Flor. Vict.
γε διὰ
Farn.
διαὶ
a me de metris libro III. p. 348. deinde ab aliis restitutum est. Atque ita legitur in Crameri Anecd. Oxon. I. p. 119, 13.
καὶ ἐν Ἀγαμέμνονι “ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός,” ἀντὶ τοῦ ἕνεκα.
428

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-281

τὰ δέ Libri
τάδε
. At quaenam sunt illa? Male profecto Schutzius
et hoc ipsum multi sunt qui tacite mussitent
. Immo scribendum est
τὰ δέ
, quod iungendum praecedentibus,
τὸν μὲν λέγουσιν ὡς μάχης ἴδρις, τὸν δὲ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντα
,
τὰ δὲ σιγά τις βαΰζει
, alia tacite quis mussitat, non suscipiendum scilicet bellum fuisse propter mulierem adulteram. Flor.
σιγᾷ τίς
.
429

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-282

προδίκοις
προδίκοις
Farn.
προδίκοισιν
Flor. Vict.
431

434-435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-283

εὔμορφοι
εὔμορφοι
Flor. Vict.
εὐμόρφως
Farn. Plane otiosum ratus
εὔμορφοι
Blomfieldius scribendum putabat
εὐμόρφους
. Profecto, si, ut Schutzius, formosi interpretere, nescias quid de poeta statuas. Venustius Valckenarius in exemplo quod possideo adscripsit l.
εὔμοροι
. Id scribendum esset
εὔμοιροι
. Sed obstare videntur sequentia verba: neque enim felices praedicandi sunt qui non in patrio solo sunt sepulti. Non sollicitem ego quidem vulgatam scripturam. Nam
εὔμορφος
non semper proprie dicitur, sed refertur etiam ad alia quae laudabilia vel ornata sunt. In Choeph. v. 484.
ὦ Περσέφασσα, δὸς δέ γ' εὔμορφον κράτος
. Et in Cyclope Euripidis v.317.
τὰ δ᾽ ἄλλα κόμποι καὶ λόγων εὐμορφίαι
. Itaque intelligendum esse videtur decori. Paleius non combustos, sed integro corpore interpretatur, oppositos cineri combustorum, sententia bona, sed ut scribi debeat
ἄμορφοι
. ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν Deinde
ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν
Flor. Vict.
ἐχθρῶν δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν
Farn. Orellius ad Isocr. p. 371.
ἐχθρὰ δ᾽ ἔχθοντας ἔκρυψεν
. Melius Auratus aliique
ἑλόντας
. Sed recte se habet
ἔχοντας
, quod propter praegressum
κατέχουσι
dictum, etsi, ut vere animadvertit Blomfieldius, ad
θήκας
refertur, tamen sic est dictum, ut simul compotitos terrae illius significet.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-284

NA Libri
οὔτις
.
436

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-285

δημοκράντου
δημοκράντου
Porsonus. Libri
δημοκράτου
. Ambigua est sententia. Aut hoc dicit, decretae a populo imprecationi persolvit iracundus rumor debitum, h. e. punit auctores multarum caedium, aut hoc, iratus populi rumor persolvit debitam populi imprecationem. Hoc probem.
437

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-286

τί μοι
τί μου
Flor.
τι μου
Farn. Vict.
438

441-442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-287

ἀπόσκοποι
ἀπόσκοποι
Flor. κελαιναὶ δ' Ἐρινύες
κελαιναὶ δ᾽ οὖν Ἐριννύες
Far. Vict.
κελαιναὶ δ' Ἐρινύες
Flor. quem recte secutus est Blomfieldius.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-288

παλιντυχεῖ
παλιντυχῆ
Flor. Vict.
παλιντυχῇ
, cum gl.
ἐναντίᾳ δυςτυχείᾳ
, Farn.
παλιντυχεῖ
Scaliger et in Excerptis Grotius, indeque alii.
444

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-289

ἀΐστοις Ambigue dicit
ἀΐστοις
, quamquam ipse de mortuis cogitans.
445

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὑπερκόπως Libri
ὑπερκότως
. Glossa codicis Farn.
ἤγουν τὸ λίαν, ἁπλῶς
. Grotius, Vossius, Pearsonus, Heathius
ὑπερκόπως
, quod recte recepit Blomfieldius, qui tamen eo progreditur, ut
ὑπερκότως
nullius auctoritatis vocem esse dicat. Eius parum firmam disputationem v. ad Sept. c. Theb. v. 387. Assentiri tamen videtur Aug. Matthiae ad Eur. Herc. fur. v. 1059. ubi cur convenientissimum
ὑπερκότως
, vocabulum recte compositum, damnandum sit, non magis perspicio, quam quomodo
πάχνας ὑπερκόπους
in Agam. v.789. praestet vulgato
ὑπερκότους
. Temere itidem damnatum
ὑπέροπτος
a metro praesidium habet in versibus Menandri apud Strabonem X. p. 452. Hic quidem, ubi de sola immodica felicitate sermo est, praeferendum erat
ὑπερκόπως
. Choeph. v. 129.
οἵ δ' ὑπερκόπως ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα
. Sept. c. Theb. v. 435.
πρὶν ἐμὸν ἐςθορεῖν δόμον, πωλικών θ' ἑδωλίων μὲ ὑπερκόπῳ δορί ποτ' ἐκλαπάξαι
.
447

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-291

ὄσσοις
Ὄσσοις
ita addit ut lumine oculorum et luce vitae privatos dicat: referuntur enim haec ad
τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν
et
ἐν ἀΐστοις τελοῦντος
. Mira est Lobeckii coniectura in Aiacis ed. sec. p. 344.
βάλλεται γὰρ Ὄσσα Διόθεν κεραυνός
.
448

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-292

τὸ
τὸ
Farn. Vict. Flor. quo etsi melius connecti sententiae videri possunt, tamen hoc in genere dicendi, quo praegressa sententia aliis verbis explicatur, omitti solet copula. ἀποκρύπτει Pro
ἀποκρύπτει
, quod libri habent, Blomfieldius scripsit
ἀποκρυφθῆναι
. Mihi quidem de industria Aeschylus ea forma usus esse videtur quae substantivi potius quam adiectivi speciem praeberet.
451

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-293

NA Invenustissime Valckenarius coniiciebat
ἐπαινέσαιμι
.
453

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-294

NA O. Müllerus in Notitiis litterariis Gottingensibus a. 1834. n.198. 199. non se videre ait quomodo hi versus epodus esse possint, quum epodi sit comprehendere summam eorum quae praegressa sint atque ita efficere ut iusto fine carmen lyricum ut totum quid absolvatur. Praeterea etiam numeros plane diversos esse. Itaque haec esse commatica, quae ita distinguit, 1. πυρὸς ν. 454. 2. τίς ὧδε ν. 458. 3. πιθανὸς ν. 464. Epodi notionem, quam sibi ipse finxit Müllerus, antiquis ignotam fuisse vel lyricorum carmina ostendunt. Res haec mere metrica et musica est. Et hanc quidem vere epodum esse praegressi carminis etiam ipsi docent numeri, qui ab initio iidem sunt cum praegressis numeris. Illa autem diversitas, qua pro argumento utitur Müllerus, etiam aliis in epodis est, quas certo nemo negare potest epodos esse. Sed commatica haec esse recte vidit, etsi nec distribuisse recte videtur, et rationem rei plane falsam est commentus. Putat enim, quia v. 573. multis in urbe locis sacra fieri atque ὀλολυγμὸν tolli Clytaemnestra iusserit, eum ολολυγμόν nunc ex propinquo audire chorum, eaque re tantopere commoveri. Immo contrarium in mente habuit Aeschylus. Laeto nuntio accepto facile omnium animi eriguntur ad gaudendum: sed mox, praesertim tali nuntio accepto qui facile fallere potuerit, alius atque alius dubitare incipiunt. Id in hac epodo egregie expressit poeta, quum praesertim veri simile esset suspicionem aliquam fraudis nasci, quia parum sincero animo esse Clytaemnestram novit chorus. Eam putandum est, dum epodus canitur, rursum ad aras accessisse, finita epodo autem reverti ad chorum. Canere autem videntur non tres, ut Müllerus,
χορηγὸν
in mente habens, putabat, sed quattuor, tacente
χορηγῷ
postea, coryphaeo.
454

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-295

πόλει
τῇ πόλει
Farn. Vict. Delevit articulum Porsonus, omissum etiam in Flor.
455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἐτήτυμος Libri
ἐτητύμως
. Aurati emendatio est
ἐτήτυμος
, ex libro Bigotiano a Blomfieldio recepta.
456

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-297

εἰ δ' ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος.
τίς οἶδεν· ἤ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος
Vict. et sic Farn. nisi quod post
οἶδεν
non interpunctum est.
ἤτοι
, sed ad priorem syllabam supra scripto
εἰ
, Flor. Idem
ἐστίν
habet. Stanleius scribendum coniecit
εἰ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος
. Schneidewinus ad Ibycum p. 213. male
εἴτε
. O. Müllerus
τίς οἶδεν, ἤτοι θεῖόν ἐστιν ἢ ψύθος
, neque oratione iusta, nec metro puris iambis incedente, ex quibus vix dubitari potest quin hic versus constiterit, nec sententia apta. Nimis enim rude convicium est
ψύθος
, si ita dicitur. Nihil nisi aut errorem aut divinitus falsam speciem commemorari decebat. Itaque scribendum erat
εἰ δ᾽ ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος.
verane, quis scit? nisi divina aliqua fraus est.
457

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-298

παραγγέλμασιν Libri
παραγγέλμασι
. Metro prospexit Porsonus.
459

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-299

καρδίαν
καρδίαν, ἔπειτ'
Flor.
460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-300

λόγον
λόγους
Flor. Vict. Quod Schützius et Wakefieldius in Silva crit. V. p. 83. reponendum viderunt,
λόγον
, exhibet Farn.
461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-301

γυναικὸς
ἐν γυναικὸς
libri. Recte
ἐν
delevit Porsonus. Blomfieldius, cui
γυναικὸς αἰχμά
hic et in Choeph. v. 620. indolem femineam, non imperium significare videbatur, merito notam subiit Wellaueri.
462

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-302

ὅρος Blomfieldius dubitabat an
ὄρος
scribendum esset. Sed tamen ipse memoravit v. 1113. quamquam id proprie intelligi potest,
πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας;
Verum hic
ὅρος
est decretum, referturque ad sacrificia Clytaemnestrae iussu per urbem instituta. Alio modo determinationem significat
ὅρος
in his Euripidis Phoen. v. 1263.
ἄκραν τε λαμπάδ', ἣ δυοῖν ὅρους ἔχει, νίκης τε σῆμα καὶ τὰ τῶν ἡσσωμένων.
464

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-303

γυναικογήρυκτον Quod Ursinus in Virgilio cum Graecis scriptoribus collato p. 343. posuit,
γυναικοκήρυκτον
, habent Flor. et Farn.
τὸ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν γυναικῶν
glossa in Farn.
γυναικογήρυκτον
ex coniectura Vict.
466

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-304

εἰσόμεσθα
εἰσόμεθα
Flor. Clytaemnestrae nomen huic versui praefixum in Flor. Farn. Vict. Recte Wellauerus, nesciens eandem Scaligeri fuisse sententiam, hanc choragi orationem esse iudicavit, quoniam per totam scenam non loqueretur Clytaemnestra, chorique esse soleret advenientes primo conspicere. Dicit haec coryphaeus medius stans inter quattuor illos quorum dicta epodus continet.
467

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-305

NA Cohaerent
ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν
, somniorum ritu veniens ut oblectaret.
469

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-306

ψευσθείς Libri
ψευσθεὶς
. Emendavit Porsonus.
470

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-307

ἀμφίαλος Hesychius
ἀμφίαλος κόρη, ἡ νῆσος
. V. Soph. Ant. v. 429.
473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-308

οὔτε του
ὣς
Flor. Deinde libri
οὔτε σοι δαίων φλόγα
. Sed ineptum est
σοί
. Scribendum
οὔτε του
.
474

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-309

NA An de fumo ab Aeschylo dictum (fr. 426.) apertum est non posse ad hunc locum referri, quae Alberti suspicio erat ad Hesychium in v.
ἄχνη
.
475

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-310

προσθήκη
προσθήκει
Farn. In eodem ad
πέλοι
duae adscriptae glossae,
ἄν
, et
ὑπάρχει
.
478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-311

ὅστις τάδ' Chori nomen huic versui in Flor. Farn. Vict. praefixum, ut v. 467. Clytemnestrae, delevit Scaliger. Dicit haec chorus de Clytaemnestra cogitans. Rectius autem posita essent verba sic,
τάδ' ὅστις
.
479

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-312

NA Praeconis nomen, in Vict. omissum, apposuit Canterus. Habent illud Flor. Farn.
481

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-313

ᾔσθ' Libri
εἰσῆλθ' ἀνάριστος
, nisi quod
εἰσῆλθ'
, superscripto
ες
, Flor. Fuere qui ad puerile traiectionis auxilium confugerent, quos notavi Opusc. III. p. 105. Blomfieldius ex margine Askewiana recepit
εἰσῆλθ'
, in quo nihil est quod quis reprehendat, modo appareret unde
εἰσῆλθ'
in libros venisset. Apparet vero, si, cuius illud interpretatio est,
ᾔσθ'
scribitur. Non recordabatur huius loci vir egregius, cuius huius quoque formae investigationem debemus, P. Elmsleius in censura meae Euripidis Supplicum editionis ad v. 752. in Diario classico part. XVII. p. 51. seq. ubi Platoni in Euthyphr. p. 4. Β. reddendum monuit
ἐπεξῇσθα
. Vulgo ibi
ἐπεξίησθα
, codices fere
ἐπεξήεισθα
, ut
διῇσθα
in Timaeo p. 26. C. quod
διῄεισθα
scribendum esse videtur.
489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-314

καὶ παιώνιος
καὶ παγώνιος
Flor.
κἀπαγώνιος
Farn. Vict.
Κἀπαγώνιος
Auratus et Heathius putabant
καὶ ἐπαγώνιος
esse. Spanhemius ad Aristophanis Plutum v. 1161.
κἀναγώνιος
legi malebat. Dii
ἀγώνιοι
vel
ἐναγώνιοι
proprie sunt gubernatores certaminum, ut Mercurius apud Aristophanem: qui quoniam ideo potissimum invocantur, ut victoriam praebeant, Latine victores dici possunt. Sophocles Trach. v. 26.
τέλος δ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς
. Plato de leg. VI. p. 783. Α.
ἃ δὴ δεῖ τρία νοσήματα τρέποντα εἰς τὸ βέλτιστον παρὰ τὸ λεγόμενον ἥδιστον τρισὶ μὲν τοῖς μεγίστοις πειρᾶσθαι κατέχειν, φόβῳ καὶ νόμῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ· προςχρωμένους μέντοι Μούσαις τε καὶ ἀγωνίοισι θεοῖς, σβεννύντων τὴν αὔξην τε καὶ ἐπιρροήν
. Sed quid ista significatio ad hunc Aeschyli locum, in quo neque ut tribuat victoriam invocatur Apollo, neque ob tributam gratiae aguntur? Scholiastes
ἀπαγώνιος
intellexit, quod interpretatur
ἀπόμαχος
. Id si cum Blomfieldio probamus, hoc dicit praeco, nunc servator adesto et liberator a belli certaminibus. Verum in cod. Flor. scriptura
καὶ παγώνιος
nihil inesse videtur aliud quam quod Dobraeus Adv. II. p. 24. invenit,
καὶ παιώνιος
. In eandem emendationem incidit H. L. Ahrens. Qui proximo versu dicuntur
ἀγώνιοι θεοί
, illi sunt qui dederunt victoriam. Neque enim
ἀγοραίους
recte quis intellexerit, quos
ἀγωνίους
vocatos ab Aeschylo esse scholiastes Venetus ad Il. XXIV. 1. et Eustathius p. 1335, 58. tradunt, quorum adnotatio pertinere videtur ad Suppl. v. 175. 229.
490

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-315

NA
Φίλον κήρυκα
dicit
ἐσθλὰ κηρυκεύσαντα
, ut in Suppl. ν. 208.
ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω
.
493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-316

NA Sui id Aeschylus aevi more, non antiquo illo Homeri fecit, ut heroes praeco invocet.
494

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἀντήλιον De hac vocabuli forma,
ἀντήλιος
, v. Lob. ad Αi. p. 356.
497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-318

εἴ που Libri
ἤπου
, cui in Farn. adscripta glossa
ὄντως, ἴσως
. Excerpta Aurati
εἴ που πάλαι, ἢ δώμασι ἢ φαιδροῖς ἰδόντες
. Hinc Stanleius
εἴ που
sumpsit, quod recentiores editores receperunt. πάλαι In Flor. in
πάλαι
priori vocali
υ
superscriptum est. τοῖσιν ὄμμασιν
τοῖσιν ὄμμασιν
Farn.
498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-319

δέξαισθε
δέξασθε
Flor. Vict.
δέξαισθε
, cum gl.
ἄν
, Farn.
499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-320

ἡμῖν
ὑμῖν
Farn. Vict.
ἡμῖν
Flor.
500

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-321

δικηφόρῳ Praestat fortasse
τῇ δικηφόρῳ
. Aeschylus, ut opinor (v. de Niobe Opusc. III. p. 53.)
μῶρε, μῶρε, μὴ θεῶν κίνει φρένας, δείσασ' ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη,
apud Aristophanem Av. v. 1240. et ibidem apud scholiastam Sophocles
χρυσῇ μακέλλῃ Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ
.
503

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-322

NA Quod Salzmannus, qui a. 1822. Berolini Observationes in Agamemnonem edidit, existimabat, versum hunc ex Persis illatum esse, in quibus v. 813. legitur
βωμοὶ δ᾽ ἄΐστοι, δαιμόνων θ' ἱδρύματα,
etsi non inepte coniectum est, quoniam optime cohaerent
τῇ κατείργασται πέδον καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός
, tamen non eam habet veri similitudinem, ut sine librorum fide delendus esse versus videatur.
505

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-323

τοιῷδε Ex Flor. adnotatum habeo
τοιῷδε Τροίαν
.
507

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-324

ὀφλών Libri
ὄφλων
. Emendavit Blomfieldius.
512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-325

ῥύσιον Stanleium, qui utramque significationem
ῥυσίου
, et pretium redemptionis et pignus, hic aptam esse censet, non magis quam Schützium, qui praedam interpretatus est, intelligere me fateor. Molestiam fecit haec vox etiam aliis in locis Piersono ad Moer. p. 337. et Brunckio ad Oed. Col. v. 858. Hesychius
ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια, λύτρα, λεηλασία
. Etym. M. p. 706, 41.
ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια “ῥύσι' ἐλαυνόμενος” Ιλιάδος λ. (ν. 673.) ἀντὶ τοῦ ἐνέχυρα, τὰ ἀντὶ τινῶν ἑλκόμενα, ἅπερ ἀντὶ τῶν ἡρπασμένων ἁρπάζονται. λέγεται ῥύσια καὶ τὰ ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐτυχίας εὐχαριστήρια, παρὰ τὸ ῥύεσθαι, ὡς παρὰ Διονυσίῳ τῷ περιηγήτῃ (ν. 527.) “ῥύσια δ' Ἀπόλλωνι χοροὺς ἀνάγουσιν ἅπασαι.”
Eadem fere Eustathius ad Hom. p. 877, 35. et Favorinus. Conferri cum his potest scholiastes ad Il. XI. 673. et Suidas. Photius
ῥύσια, ἐνέχυρα· καὶ ῥυσιάζεσθαι, τὸ ἐνεχυριάζειν
. Zonaras p. 1622.
ῥύσια, λύτρα, ἐλευθερίας ἐνέχυρα
. Prae ceteris digna memoratu Eustathii adnotatio est ad Dionysii versum:
ὅτι αἱ Κυκλάδες ... χοροὺς ἀνάγουσι τῷ Ἀπόλλωνι, οὓς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν Ἰλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δὲ ποτὲ καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται. ὁ μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν εἴληφεν, ἅπερ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα
. Non satis explicate haec a grammaticis sunt tradita. Ρύσιον, ab
ῥύεσθαι
factum, proprie significat rem ademptam, quae vi vindicanda est atque ita salva praestanda. Ita Aeschylus in Suppl. v. 397.
καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.
Et v. 699.
ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες.
Sic apud Sophoclem Oed. Col. v. 858. Creon Oedipum una cum filiabus abstrahens dicit
καὶ μεῖζον ἆρα ῥύσιον πόλει τάχα θήσεις; ἐφάψομαι γὰρ οὐ ταύταιν μόναιν.
Eo modo etiam in Agamemnonis versu Helena a Paride rapta, a Graecis vindicata,
ῥύσιον
vocatur. Secunda significatio est pignoris, quod pro ea re, quae adempta est, capitur. Ita in Il. XI. 673.
ῥύσι' ἐλαυνόμενος
. Hinc tertius nascitur significatus, qui est satis dationis sive vindictae, quum pignus, si res ipsa restitui non potest, ad satis faciendum laeso adhibetur. Ita Sophocles in Phil. v. 959.
φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας.
Alia est quarta vocabuli potestas, ex primo deducta significatu, quo liberatio rei ex aliena potestate atque in integrum restitutio indicatur. Sic Io quum Iovis contactu Epapho gravida facta formam humanam recuperasset, eam formae restitutionem
ῥύσια
dixit Aeschylus in Suppl. v. 300.
Ἔπαφος, ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος.
Hinc denique quintus prodiit usus, quo quidquid pro salute fit intelligitur, eoque modo accipiendum hoc vocabulum est apud Dionysium periegetam.
513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-326

αὐτόχθον' Porsonus ut suspectum notavit
αὐτόχθονον
. Parum circumspecte Blomfieldius,
αὐτοχθόνοις
apud Lycophronem v. 714. male in quibusdam libris pro
αὐτοκτόνοις
legi observans, quum
αὐτόχθον' ὃν
edidit, duplici vitio auxit Aeschylum, altero languidissime inserti pronominis, altero vocis consulto a poeta declinatae. Nam
αὐτόχθων
quum significet eum qui ipsa in terra natus est, alia forma opus esse videbat poeta, si dicendus esset qui ipsa cum terra sua aliquid pateretur. Vidit hoc etiam Scholefieldius. Formam autem vocabuli defendit Lobeckius Paralip. p. 202. ἤρισεν Ad
ἤρισεν
in Flor. ab alia manu supra adscriptum
ἐθρίσει
. Scholiastes
ἔθρισεν, ἐθέρισεν, ἔκειρε. κοινῶς δὲ ἔθριξεν, ἀφεῖλεν, ἀφ' οὗ καὶ ἡ θρίξ. καὶ Εὐριπίδης (Or. v. 128.) “ἴδετε παρ' ἄκρας ὡς ἀπέθριξε τρίχας.”
514

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἁμαρτίαιν Libri
ἁμαρτία
, quod genuinum visum est Abreschio, quoniam etiam in Persis v.678. inveniatur. Et videatur fortasse
ἁμάρτημα, ἁμαρτία, ἁμάρτιον
eadem comparatione dictum esse ut
ἀμπλάκημα, ἀμπλακία, ἀμπλάκιον
, quo postremo usus est Pindarus Pyth. XI. 41. Sed Persarum versus a me et Blomfieldio emendatus est: hic quum aptissimus sit dualis, scribendum est
ἁμαρτίαιν
. Intelligit praeco peccata, quae modo dixerat,
ἁρπαγήν
et
κλοπήν
. Auctor fuit Aeschylo Homerus, quum aliis locis, tum Il. XIII. 626. ubi Menelaus de Troianis
οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ.
Id uberius narratum fuisse in carminibus Cypriis ex Proclo coniici potest. Non dixit autem Aeschylus
διπλῆν
, quia id ambiguum fuisset, utrum duae duorum peccatorum poenae, an magnitudine duplae essent intelligendae.
Ἁμαρτία
autem
τίνειν
, ut
ἀδικίας
apud Euripidem in Ione v. 447.
515

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-328

NA Quae chorus in hac
ὀλοιμωγῇ
loquitur, in libris tributa sunt Clytemnestrae. Animadvertit errorem Heathius. In his verbis
κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἀπὸ στρατοῦ
notanda est attractio, qua duae locutiones in unam confusae sunt,
κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἐν στρατῷ
et
κήρυξ ἀπὸ στρατοῦ
. V. ad Soph. Εl. ν. 135.
516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-329

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ' οὐκ ἀντερῶ. Farn. Vict. et scholiastes ad v. 528.
χαίρω. τεθνᾶναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς
. In Flor.
ἔτ'
omissum est.
Τεθνάναι
mediam syllabam et analogiae lege et usu correptam habet. Aristophanes Ran. ν. 1012.
τί παθεῖν φήσεις ἄξιος εἶναι; τεθνάναι· μὴ τοῦτον ἐρώτα,
Quamquam ibi scholiastes, ut de inusitata re,
βραχυκαταληκτεῖ δὲ ἐνταῦθα
. Legebatur quidem apud Theognidem v. 181.
τεθνᾶναι, φίλε Κύρνε, πενιχρῷ βέλτερον ἀνδρί,
sed quod vel sine codice reponi debebat reponendumque viderat Davisius ad Cic. Tusc. disp. I. 8.
τεθνάμεναι
, ex antiquissimo libro restitutum est. Simillimum est
βεβάναι
apud Euripidem Heracl. v. 610.
οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἀεὶ βεβάναι δόμον εὐτυχία.
Non sum nescius memorare grammaticos
τεθνᾶναι
. Thomas M. p. 355. ed. Ritsch.
ἀπὸ τοῦ θανῶ μέλλοντος ἕτερον ῥῆμα παράγωγον θανέω θανῶ, καὶ θνῶ κατὰ συγκοπήν, ἐξ οὗ θνήσω, τέθνηκα, τέθνημαι, ἐτέθνην, τεθνείς, τεθνείην καὶ τροπῇ Δωρικῇ τοῦ ε εἰς ἃ τεθναίην. ἀπὸ δὲ τοῦ ἐτέθνην, ἐτέθνης, ἐτέθνη, τεθνῆναι, καὶ Δωρικῶς τεθνάκαι
(id quidem videtur
τεθνάναι
scribendum fuisse, sed tamen
τεθνάναι
legitur etiam apud Favorinum, qui eadem habet in v.
θανέω
).
εἰσὶ δὲ οἳ λέγουσι ταῦτα καὶ οὕτως· ἀπὸ τοῦ θανέω θανῶ καὶ θνῶ, θνῆμι, ὁ δεύτερος αόριστος ἔθνην, ἡ μετοχὴ ὁ θνάς, καὶ κατὰ ἀναδίπλωσιν τεθνάς, τεθνάντος, τεθνάναι, καὶ τεθναίην τὸ εὐκτικόν.
Non dissimilia leguntur apud Favorinum in v.
θνήσκω
et
τεθνάναι
et in Hortis Adonidis p. 159. aversa sive ed. Dind. p. 417, 4. tum in Appendice Etymologici Gudiani p. 637, 4. Sed magna in his opinionum perversitas est, quum aoristum
ἔθνην
vel etiam
ἐτέθνην
assumpserunt. Diversissima miscuit is qui Draconis Stratonicensis nomen mentitur p. 39, 12. qui quum ostendisset infinitivos praesentis verborum in
μι
exeuntium brevi penultima, aoristorum autem longa esse, sic pergit,
καὶ τῆς μὲν πέμπτης τὸ σημᾶναι καὶ τὸ ὑφᾶναι καὶ τεθνῆναι καὶ διαδρᾶναι καὶ φῦναι, ὡς μαρτυρεῖ τὸ θεῖναι καὶ δοῦναι. καὶ ταῦτα γὰρ ἀορίστου ὄντα ἐμφανέστατα μακρὰν ἔχει
. Nec fidem habeo isti homini p. 108, 24. dicenti
τὰ δὲ εἰς αναι, ὡς τὸ τεθνάναι, ἐσθ᾽ ὅτε ὑπὸ ποιητῶν Ἀττικῶν ἐκτείνει το α
. Magis etiam mira traduntur in Hortis Adonidis p. 186.
τεθνάναι κανόνισον· ἔστι ῥῆμα πρωτότυπον θείνω τὸ τύπτω, ὁ μέλλων θενῶ, καὶ κατὰ μετάθεσιν τοῦ ν θνέω θνῶ· μεταποιεῖται γὰρ εἰς περισπωμένην σημασίαν ὁ μέλλων, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ· οὗ ὁ μέλλων θνήσω, ἀφ' οὗ ἀνῆσις. ὥσπερ γὰρ ἀπὸ τοῦ θεῶ θα τίθημι, οὕτω καὶ ἀπὸ θνέω θνῶ τέθνημι, ὁ μέλλων θνήσω, ὡς στήσω. ὁ παρακείμενος τέθνακα, ὡς ἕστακα. τὸ ἀπαρέμφατον τεθνακέναι καὶ κατὰ μετάθεσιν τεθνάναι. διὸ καὶ περισπᾶται. τὸ γὰρ α καὶ ε εἰς α μακρόν κιρνᾶται, πᾶσα φύσει μακρὰ πρὸ βραχείας ληκτικῆς ἐν ἑνὶ μέρει λόγου οὖσα καὶ ἐφ' ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν τόνον περισπᾶται· ἐπεὶ τὸ ἐν τοῖς ἀπαρεμφάτοις δίφθογγον βραχύ ἐστιν. οὕτω δὲ γίνεται καὶ τὸ ἑστᾶναι οὐ κατὰ συγκοπὴν τῆς κε συλλαβῆς ἀπὸ τοῦ ἑστακέναι, οὐ γὰρ ἐφίησι
(legitur
ἀφίησι
)
τὸ τεθνεώς καὶ ἑστώς· ὀξύνεται δὲ μόνον τὸ ἑστώς καὶ τεθνεώς· οὐκ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, ἀλλ' ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ἡ κρᾶσις ἐγένετο· τὰ μὲν γὰρ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, οἷον Πηλέϊ Πηλεῖ· τὰ δὲ ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ὀξύνονται, ἑσταώς ἑστώς, βεβαώς βεβώς, τεθνεώς τεθνώς· τὰ δὲ ἐκ δύο βαρειῶν πάλιν βαρύνονται
(sic pro
βραχειῶν
et
βραχύνονται
scribendum),
οἷον Δημοσθένεϊ Δημοσθένει, ποίεε ποίει. τὸ δὲ ἑστᾶναι καὶ τεθνᾶναι οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν. εἴποι γὰρ ἄν τις ὅτι καὶ ἐκεῖνα ἐκ βαρείας
(legitur
βραχείας
)
καὶ ὀξείας συνεκράθησαν, καὶ ὤφειλον πάλιν ὀξύνεσθαι· ἀλλ' ἐπειδὴ ἡ παραλήγουσα φύσει μακρὰ ἐγένετο, ἡ δὲ λήγουσα βραχεῖα ἐστι, νικᾷ μᾶλλον περισπᾶσθαι κατὰ τὸν κάνονα τὸν λέγοντα, πᾶσα φύσει μακρὰ ποὺ βραχείας ληκτικῆς, ὡς ἔμαθες. ἀλλ᾽ οὕτω μὲν τὸ τεθνάναι κανονίζεται δευτέρας ὂν συζυγίας τῶν εἰς μι, ὡς εἴπομεν
. Apertum est commenta haec esse recentiorum grammaticorum, qui quod
τεθνάναι
et
ἑστάναι
ut vulgus male pronuntiarent, syllabam putabant longam esse. Quo magis miror quod Buttmannus in Gramm. vol. II. p. 14. in similem ut grammatici, quos non consuluit, sententiam incidit, Göttlingius autem in Doctrina accentus edita a. 1835. p. 93. poetis productionem concessit. Aeschylum ut
τεθνᾶναι
dixisse credam non adducor. Potest scripsisse videri
χαίρω τε, τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀστερῶ θεοῖς.
Rectius tamen, adhibita codicis Florentini scriptura transpositisque verbis, scribetur
χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἀντερῶ.
Veri enim simile est Triclinium, cui
τεθνᾶναι
videretur dici debere, haec mutavisse. Ad sententiam apte comparavit Butlerus Od. VII. 224.
ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
517

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἐκδακρύειν
ἐνδακρύειν
Flor. Vict.
ἐκδακρύειν
Farn. quod non notavit Elmsleius. Id recepi. Euripides Or. v. 1122.
ὥςτ' ἐκδακρῦσαί γ', ἔνδοθεν κεχαρμένη.
Phoen. v. 1353.
ὥςτ᾽ ἐκδακρῦσαί γ', εἰ φρονοῦντ᾽ ἐτύγχανον.
In Orestis versu aliquot libri
ἐνδακρῦσαι
.
519

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἴστε
ἴστε
Flor.
ἦτε
Farn. Vict. Signum interrogandi praeter necessitatem huic versui apposuit Stanleius. Hinc Th. Bergkius in Diurnis antiq. a. 1835. p. 958.
ᾖστε
, afferens Sophoclis fr. 317. et alia. Vereor ne Bergkium rariorum formarum amor ab recta via abduxerit. Nam quis malit dicere suavis ergo huius morbi sciebatis vos compotes esse, quam eratis compotes? Mihi
ἦτε
a Triclinio profectum, vera autem scriptura esse videtur codicis Florentini, ut hoc dicat, scite vos compotes esse huius suavis morbi.
520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-332

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου. Libri
πῶς δὴ διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου;
Emendavit interpunctionem Schützius. Sic in Suppl. v. 276.
διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον.
Alia quaedam de multis v. apud Erfurdtium ad Soph. Oed. R. v. 1517.
521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-333

εὐπετῶς Libri
πεπλεγμένος
. Rectissime Tyrwhittus et Schützius
εὐπετῶς
. Non enim quomodo praeco intelligere superiora chori verba debeat dicendum est, sed quid sit cur exercitus prae gaudio lacrimari possit.
522

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-334

ἐκ φρενός με ἀναστένειν Libri
ἐκ φρενὸς ἀναστένειν
. Scaliger et Schützius
μ'
inseruerunt.
Ἐς
pro
ἐκ
de effectu dictum tetigi ad Soph. Ant. v. 292. Adde Eur. Andr. v. 588. Iph. T. v. 293. Vide etiam mox v. 528.
524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-335

στύγος στρατῷ Libri
στύγος στρατῷ
. Quod quum aperte non conveniat huic loco, Auratus
στρατοῦ
coniiciebat, quo nihil proficimus. Schützius, eiecto
στρατῷ
, legendum putabat
πολὺ στύγος
; Iacobsius in Animadv. ad Eurip. p. 195. non ineleganter
στρατῷ
in
φρούριον
mutandum esse censebat. Wellauerus
στρατῷ
interpretandum existimavit populo, ut in Soph. El. v. 739. Et sic ipse Aeschylus in Eum. v. 558. 678. 876. Vereor tamen ne id hic non satis aptum sit, ubi
στρατός
, ut modo v. 523. a civibus distinguitur. Confidenter posui
στύγος στρατῷ
, quod legitur infra v. 1267. et Choeph. v. 70. Aliud agenti librario ex v. 523. in mente haeserat
στρατός
. In eandem emendationem incidit Emperius in Diurn. antiq. a. 1835. p. 627.
525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-336

κοιράνων
τυράννων
Flor. Vict.
κοιράνων
Canterus, et habet id Farn. καὶ πῶς; Continuabatur
καὶ πῶς
cum sequentibus verbis. Non bene Klausenius
καί πως
. Stanleius recte signum interrogandi poni voluit post
καὶ πῶς
. Secuti sunt Schützius et Scholefieldius; non secuti Porsonus, Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus. Et tamen ineptum est quaeri quomodo absente rege aliquem timuerit civitas, quum magis, si praesente timeat, mirandum videatur: nisi putarunt ipsum regem esse qui timeretur. At id iterum ineptum est, quia sic laudari videretur conditio populi nulli parentis imperio.
Καὶ πῶς
mirandi significatum habet: v. infra v. 1269. Choeph. v. 526. 763.
527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-337

νῦν Libri et scholiastes
τοῦ νῦν
. Emendavit primus Scaliger. τὸν σὸν
τὸν σὸν
error Vict.
528

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-338

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν Libri
τὰ μέν τις εὖ λέξειεν
. Porsonus, ut Blomfieldius refert,
ἂν
reponi voluerat in praecedente versu, hoc modo,
ταῦτα δ᾽ ἂν πολλῷ χρόνῳ
. Sed postea edidit, ut Auratum secuti alii,
τὰ μέν τις ἂν λέξειεν
, quod non dubium videtur quin verum sit. Pro
ταῦτα
Auratus coniiciebat
τἄλλα
.
530

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-339

δυσαυλίας Primus post
δυσαυλίας
distinxit Stanleius.
533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-340

κακοστρώτους
κακοστρώτους
Flor. Vict.
κακοστρώτους
Canterus, et sic Farn.
Παρὰ τὰς
Aeschylus non dixit, ut scholiastes interpretatur,
παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν
, sed, ut Schutzius vidit, raras ad terram appellandi opportunitates. Nam quae sequuntur, hic de profectione classis ad Troiam, diu in Aulide retentae, sermonem esse docent.
σπαρνὰς
ex Euripidis Troad. v. 396. affert Antiatticista Bekkeri p. 99, 4. ubi Euripidis libri
ξένας
habent.
534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-341

οὐ κλαίοντες Libri
οὐ λαχόντες
. Quod Wellauerus verbis quae intelligi nequeunt interpretatus est,
qua parte diei non suspiravimus, quum illa nobis non acciderint?
Id esse voluit
nulla parte diei illa nobis non acciderunt
. Tum vero vertere debebat
qua parte diei non gementes, non sortiti illa eramus?
At id facilius, si quidem, ferri posset, si hoc ordine verba posita essent,
τί δ᾽ οὐ λαχόντες, οὐ στένοντες
. Optime Stanleius
οὐ κλαίοντες
. Aptissimum est enim verbum simile ut
στένοντες
, et id necessario praesentis: quare qui
οὐ καμόντες
coniecit Pauwius,
οὐ κάμνοντες
debebat. Schützius edidit facillima sane mutatione
οὗ λαχόντες
, quae a me ad Vigerum p. 770. non est recte explicata, quum
οὗ
ibi esse volebam, quod dici hic
ὅπου
debebat. Si ita scripsit Aeschylus,
οὗ
non ad
μέρος
referendum est: nam
λαγχάνειν
cum genitivo iunctum significat compotem fieri eius quod quis optat: sed pertinet ad
ἤματος
, nulla parte diei, qui nobis obtigisset, non gemebamus. Dubitari tamen potest an scripserit
τί δ᾽ οὐ στένοντες, εὖ λαχόντες, ἤματος μέρος;
qua parte diei, si bene cecidisset, non gementes? Sed tantopere se commendat
οὐ κλαίοντες
, ut omnium videatur esse veri simillimum. Apodosis deest, quae referatur ad
εἰ λέγοιμι
, ut in sermone familiari: i. e. vix finem invenirem.
535

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-342

τὰ δ' αὖ Interpungebatur virgula post
πρός
, credo quod
τά
pro
ἃ
acceptum erat. Mutavi eam interpunctionem: nam
τὰ δέ
, ut saepe, alia significat,
καί
autem iungendum cum
πλέον
.
536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-343

χέρσῳ At hic tantum legitur et non recte
ἐπὶ χέρσου
in chori carmine Choeph. v. 618. Nusquam ita Sophocles, neque Euripides. Et
χέρσον
ipse Aeschylus in Sept. c. Theb. v. 260. Itaque probanda videtur sententia Dindorfii, scribendum esse
χέρσῳ
.
537

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-344

λειμώνιαι Pearsonus, Heathius aliique, quos secutus est Blomfieldius,
δὲ
pro
γὰρ
posuere: quos bene refutavit Wellauerus. Nam qui praecedit versus, parenthesis est. Deinde
λειμώνιαι
, cum accentu in penultima, Flor. Vict.
λειμώνιοι
Farn. Schützii coniecturam,
λειμῶνά τ'
, recepit Blomfieldius. Non inepte animadvertit Wellauerus, quibus
δρόσοι λειμώνιοι
a caelo stillantes offensui sint, eodem iure offendi debuisse verbo
καταψεκάζειν
, quod proprie non cadat in humorem prati. Neque perversa est oratio, si sic verba intelliguntur,
οὐρανοῦ δρόσοι καὶ ἀπὸ γῆς δρόσοι λειμώνιαι
. Sed tamen accentus in codice Flor. monet ut potius cum Schützio credamus
λειμῶνά τ'
scriptum fuisse, quod quum esset in
λειμώνιαι
mutatum, correxit accentum Triclinius.
538

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-345

κατεψέκαζον Dindorfius
κατεψεκάζειν
scripsit ex Atticistarum sententia. V. Blomf. ad v. 1512.
539

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-346

τρίχα Fuerunt qui
τρίχα
de vestibus dictum putarent. Simplicius est capillos ipsorum intelligere Graecorum, sicut in Aiace Sophoclis scriptum v. 1207,
κείμαι δ᾽ ἀμέριμνος οὕτως ἀεὶ πυκιναῖς δρόσοις τεγγόμενος κόμας, λυγρᾶς μνήματα Τροίας
. τιθέντες Masculinum
τιθέντες
ut defenderet, aliena attulit Wellauerus. Perplexe loquitur G. Bernhardy in Synt. p. 429. Indulserunt talia sibi poetae vel metri vel suavioris soni caussa. Nisi hic
σύμβολον
animo poetae est obversatum.
540

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-347

λέγοι
λέγει
Farn.
541

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-348

μεσημβριναῖς κοίταις Pessime Abreschius, quem sequitur Blomfieldius,
μεσημβρινὰς κοίτας
de meridiana quiete Graecorum intellexit. Ventorum intermissiones meridianas dici vidit Stanleius.
543

546-547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-349

τοῖς μὲν τεθνηκόσιν τὸ μήποτ' αὖθις ἀναστῆναι μέλειν παροίχεται. Sententia propter brevitatem paullo obscurior. Hoc dicit, praeterierunt illa mortuis, ut non amplius querantur, et, ne si daretur quidem, in vitam redire velint. Bene defendit hoc adversus Blomfieldium, qui
τὸ μηδὲ μέλειν παροίχεται
construendum putabat, Elberlingius in Observationibus in locos quosdam Agamemnonis. αὖθις Non opus est ut cum Aurato
αὐτοῖς
pro
αὖθις
scribatur.

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἐν ψήφῳ λέγω
Ἐν ψήφῳ λέγειν
est enumerare, Rhesi scriptor v. 309.
στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾽ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.
548

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-351

ἀλγεῖν
Ἀλγεῖν
cum genitivo constructum ut in Euripidis Hec. v. 1256.
ἀλγεῖς; τί δ᾽ ἡμᾶς παιδὸς οὐκ ἀλγεῖν δοκεῖς;
παλίγκοτον De vocabulo
παλίγκοτος
copiose disseruit Elberlingius.
549

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-352

συμφοραῖς Libri
συμφοραῖς
. Mirum est Blomfieldio
ξυμφοράς
scribendum videri, qui in Monkii adnotationibus ad Eur. Hipp. v. 112. ubi accusativos restituendos censet etiam apud Diphilum Athenaei IV. p. 157. A.
οὗτος ἱερὸς ἀνθίας, ὃς πολλὰ χαίρειν ταῖς κίχλαις ἤδη λέγει,
attulerit Rufini verba in Anthol. VII. 136.
Ρουφίνος τῇ μῇ γλυκερωτάτῃ ἐλπίδι πολλὰ χαίρειν.
Ut haec re eodem redeant, at dicendi modo differunt, mala valere iubenda censeo, et malis aequum censeo valeatis dicere. Non intellexit poetam scholiastes, cuius haec est adnotatio,
ἐπὶ τῇ ἀποβολῇ τῶν ἀπολλυμένων δεῖ τὸν ζῶντα ἀλγεῖν, καὶ πάλιν ἐπὶ ταῖς εὐποτμίαις χαίρειν.
550

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-353

ποτωμένοις Blomfieldius quum
ποτώμενοι
legendum putabat, non attendit ad id quod hoc loco dicendum erat. Non gloriae pars est quod mare terramque superarunt, sed felix sors eorum qui non ceciderunt in bello. Itaque nos, inquit, qui per mare per terras incolumes reversi sumus, gloriari aequum est quod tandem capta urbe diis spolia suspendimus. Lachmanno tamen hic versus ante praecedentem collocandus esse videtur, ut coniungantur haec,
νικῶσι ποτωμένοις
.
554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-354

Τροίαν
Τροίᾳ
Flor. Vict. Porsonus
Τροίαν
restituit, et sic Farn.
555

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-355

θεῶν Male Valckenarius ad Phoen. v. 88.
θεοῖς
scribi volebat. Aptius est dici quibus dedicentur spolia, quam quorum templis affigantur. Cohaerent autem
θεοῖς τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα
.
556

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-356

ἀρχαῖον Porsoni coniecturam,
Ἀργείοις
, non debebat recipere Blomfieldius.
Ἀρχαῖος
enim ad ea quoque transfertur, quae diuturna sunt atque inviolata manent, sive sancta velis dicere. Sic Sophocles Oed. C. v. 1632.
πίστιν ἀρχαίαν
fidem dixit quae firma maneat, olim antiqua futura. Petro Campero ad Euripidis Electram p. 183. praeco se quasi inter posteros sistere visus est. Non dixisset id, si attendisset ad illa,
ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει
.
557

558-560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-357

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ' ἐκπράξασα. Interpungebatur
τοιαῦτα χρὴ κλύοντας, εὐλογεῖν πόλιν, καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται Διὸς τάδ᾽ ἐκπράξασα
, quasi haec esset sententia, haec vos audientes et urbem et duces laudare oportet. At sic non recte
πόλιν
poeta dixisset, quum deberet
στρατόν
. Iungenda sunt
κλύοντας πόλιν
, i. e.
κλύουσαν τὴν πόλιν χρὴ εὐλογεῖν καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ τὸν Δία
. Quae quum sic dicenda essent, usitata familiari sermoni negligentia, quam consectatur poeta in humilioribus conditionis hominibus, mutata constructione dixit
καὶ χάρις τιμήσεται Διός
.

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-358

τάδ' Editiones quaedam recentiores
τόδ'
. Sed Flor. Farn. Vict.
τάδ'
.
560

563-564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-359

NA Hoc dicit, singula accuratius exquirere maxime Clytaemnestram decet, eamque me simul ditare his, i. e. me participem fieri sinere narrationis illius.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-360

ἀνωλόλυξα μὲν Divisim scriptum
ἀνωλόλυξα μὲν
debetur Stephano. Flor. Farn.
ἀνωλολύξαμεν
. Glossa in Farn.
ἤγουν ἐπαιανίσαμεν
. Scriptor Christi patientis v. 70.
ἀνηλάλαξα πως πάλαι χαρᾶς ὕπο
.
565

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-361

φρυκτωρῶν
ἐνίπτων
Flor. Libri
φρυκτωρῶν διά
. Pravum accentum
φρυκτωρῶν
emendavit Schutzius.
568

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-362

NA
πλακτὸς
Farn. Scriptor Christi patientis v. 74.
λόγοις δὲ τοῦδ᾽ εὔπλαγκτος οὖσ᾽ ἐφαινόμην, πεισθεῖσα τῷ φέροντι θέσκελον φάτιν.
Hinc in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum (Opusc. II. p. 84.) conieci alterum quoque versum ex hoc Aeschyli loco sumptum esse. A qua sententia non dimoveor eo quod Blomfieldio scriptor iste
πίστις ἄπιστος
manifesto e v. 569. sumpsisse videtur. Nam id eo minus manifestum est, quod tragici saepissime in brevi spatio eadem verba iterant, et versus iste aliquanto melior est quam ut ab ipso illo homine factum esse credam. Accedit quod aptissime haec addere videtur Clytaemnestra. Augent enim vim et vigorem sententiae, quae haec est, stulta videbar esse, quae fidem haberem mirabilia nuntianti, et tamen non minus creduli, qui me vituperabant, sacra cum laetis acclamationibus faciebant.
Θέσκελος
quod non alibi, quod sciam, apud tragicos invenitur, neminem, praesertim in Aeschylo, morabitur. Constat autem ea voce admirabilia et incredibilia significari. V. II. III. 130. XXIII. 107. Od. XI. 373. 609.
571

572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-363

οὖν Recte commate interpunctum est post
οὖν
in editionibus Vict. et Cant. Male Stanleius,
οὖν
singularem esse ratus, coli signum posuit: quod secuti sunt alii. Totum hunc versum habet scriptor Christi patientis v. 78.
572

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-364

ὀλολυγμὸν
ὀλολυγμὸν
, et
α
super secundo
ο
, Flor. Christi patientis scriptor
ἀλαλαγμόν
legisse videtur, quum scripserit v. 79.
ψυχῆς τ' ἔπεμπον ἀλαλαγμὸν ἐκ μέσης
.
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-365

ἐν δόμοις
ἐνθέων
Vict. Ab Aurato accepit Stanleius
ἐν δόμων
, quod est in Flor. Farn. Virgulam, quae post
δόμοις
posita erat, post
εὐφημοῦντες
recte posuit Schützius, languide tamen inserens
θ'
post
ἐνθέων
. Editio Glasguensis a. 1795. quae falso tribuebatur Porsono,
εὐφημοῦντες ἐνθέων
, contra Porsoni de trimetro praecepta.
574

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-366

κοιμῶντες Scriptor Christi patientis v. 81.
λιγνὺν φέρουσά τ' εὐώδη φλόγα
, ut videatur
φέροντες
legisse. Libri
κοιμῶντες
, ad quod in Farn. glossa adscripta est
πραΰνοντες ἐπὶ τῷ ὀπτῆσαι ἢ θυμιᾶσαι
. Mirum est placere quibusdam potuisse Butleri commentum, intelligenda haec esse de laetis acclamationibus in fine sacrorum. Quis enim adeo perversus sit, ut, gratulatos ob laetum nuntium dicere volens, finem gratulandi quam initium factum dicere malit? Legrandius male
κοσμοῦντες
. Melius, sed audacius, Casaubonus
καίοντες
. Si
κοιμῶντες
genuinum est, versum excidisse credam, quo contineretur iniectis libis et suffimentis. Aliter enim
κοιμᾶν
simpliciter exstinguere ignem significat. Phrynichus Bekkeri p. 46, 26.
κατακοιμίζειν τὸν λύχνον, ἀντὶ τοῦ σβεννύναι
. Auctores Suidas in v.
κοιμίσαι
Nicophronem in Pandora, Athenaeus XV. p. 701. F. et Pollux VII. 178. Phrynichum in
Μονοτρόπῳ
nominant. Si nihil deest, scripsisse Aeschylum putem
κοιῶντες
. Hesychius
κοιᾶται, ἱερᾶται
. Idem
κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο
.
Εἰ κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα. οἳ δέ, κόης
. Item
καιόλης, ὁ ἱερεύς
, quod habet etiam Moschopulus περὶ σχεδῶν p. 5. et mendose scriptum Theognostus in Crameri Anecd. Ox. II. p. 21, 25. Ex hoc verbo vel eius radice ductum esse videtur
θυοσκόος
, de quo supra dictum ad v. 87.
575

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-367

NA Non dicit
σπεύσω δέξασθαι ὅπως ἄριστα
, sed
ὅπως σπεύσω δέξασθαι ἄριστα
. V. Porsonum ad Hec. v. 398.
578

580-582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-368

τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι; Interpungebatur in editionibus veteribus
τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον, δρακεῖν ἀπὸ στρατείας ἄνδρα, σώσαντος Θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;
Coniungenda esse
ἥδιον δρακεῖν
apertum est, videruntque plerique. Neque
ἄνδρι
legendum, quod Blomfieldius edidit, sed corrigenda erat interpunctio,
τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν, ἀπὸ στρατείας ἄνδρα σώσαντος θεοῦ, πύλας ἀνοίξαι;
Sic etiam Matthiae ad Eur. Alc. v. 899. nisi quod is
ἄνδρα
omissum censet. At pro eo
τούτου
additum est, quod ipsum omitti potuit, ut in Alcestide,
τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μεῖζον, ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;
V. quae ibi adnotavi ad v. 890. Sic patet nihil caussae esse cur cum Schützio aliisque scribatur
πύλας τ᾽ ἀνοίξαι
. Quod autem dicit
ἀπὸ στρατείας
, intelligendum est revertentem ab expeditione, ut Eum. v. 621.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-369

εὕροι Schützius coniecit
ἔνδον νεύοι
. Magnopere falsi sunt Blomfieldius et Wellauerus, quum
εὕροι
utinam inveniat sunt interpretati, quo sententia paene ridicula evadit. Recte Matthiae in Miscellaneis philologicis vol. II. p. 54. orationis obliquae optativum esse vidit.
584

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-370

πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν
Πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν
ambigue dicit Clytaemnestra, de Agamemnone cogitans.
586

589-590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-371

οὐδ' οἶδα Non dixit Blomfieldius cur cum Schützio
οὐκ οἶδα
ediderit. Aperte verum est
οὐδ' οἶδα
. Sed in Christo patiente v. 64. legitur
οὐκ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς
. Et iterum v. 521.
οὐκ οἶδα τέρψιν
. Expressit autem Aeschylus mores hominum improborum, qui quibus vitiis laborant, iis se maxime immunes iactare solent. Ita hic Clytaemnestra, adultera, pudicam se esse praedicat, quumque necem marito meditetur, a caedis crudelitate abhorrere.
Χαλκοῦ βαφάς
de caede dictas esse vel illud in Aiace v. 95. ostendere potuerat,
ἔβαψας ἔγχος εὖ πρὸς Ἀργείων στρατῷ.
Sed ipse etiam Aeschylus ita locutus est in Prom. v. 866.
δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος.
Et Choeph. v. 1005.
μαρτυρεῖ δέ μοι φᾶρος τόδ᾽, ὡς ἔβαψεν Αἰγίσθου ξίφος.
Non tamen, ut Wellauero visum est, quod vulneratus sanguine tingatur, sed quod ferrum immergitur in corpus. Miraculosa placuerunt Welckero in Appendice Trilogiae p. 42. seq. quem perturbarunt Blomfieldii Elmsleiique dubitationes, de tingendo aere cogitantium.

591-592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-372

NA Hi duo versus in libris praeconi tributi sunt. At nec decet praeconem respondere, nec potuit ille
τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος
dicere, sed dicere debuit
τοιόσδε κόμπος
, nec iustus finis factus erat orationi Clytaemnestrae. Itaque huic hos versus dedi.
Γεραιὰν
se vocare potuit mulier, etiam si non esset superba, ut Oedipus Sophoclis in Colono.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-373

λόγους Scholiastes
οὕτως εἶπεν ἀκριβέσι λόγοις καὶ ἐξηγητικοῖς ὥστε σε μαθεῖν
. Quem Blomfieldius
λόγοις
legisse putans, id reposuit. Falli eum intellexit Wellauerus, non ille tamen hunc locum recte explicans, in quo interpretando alia via aberravit G. Bernhardy Synt. p. 128. τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν Hoc dicit chorus, sic haec tibi speciose rem exposuit, cognoscenti per veraces scilicet interpretes. Patet autem ironice chorum reprehendere Clytemnestram de se ipsam edentem testimonium.
Τοροὶ ἑρμηνεῖς
sunt qui rem aperte et perspicue explicant. Sic infra v. 1021.
ἑρμηνέως ἔοικεν ἡ ξένη τοροῦ δεῖσθαι
. Dicit autem haec chorus ita ut non audiat Clytaemnestra, quae iam de scena abit. Campero ad Eur. El. p. 212. scribendum videbatur
τοροῖσί γ' ἑρμηνεῦσιν
.
594

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-374

εἰ νόστιμός τε Libri
εἰ νόστιμός γε
. At non si quidem veniet dicit chorus, sed veniatne. Quare
εἰ νόστιμός τε
scripsi.
596

598-599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-375

ἐς τὸν πολὺν Male in editionibus Vict. et Cant. virgula post
ψευδῆ
distinctum. Non narrem, inquit, falsa bona, quibus diu fruantur amici. Proprie ad id, i. e. eo consilio ut diuturnus ex iis fructus sit. Libri
ἐς τὸν πολύν
. Blomfieldio
εἰς
dare placuit. Patet errasse eos, qui
ἐς οὐ πολύν
scribendum putarunt, Auratum, Casaubonum, Pearsonum.

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-376

τύχοις In Flor. Farn. Vict. Cant. hoc et sequentia chori disticha Clytaemnestrae tributa sunt. Emendavit Stanleius.
τἀληθῆ τύχης
Flor.
τἀληθῆ τύχῃς
Vict.
τἀληθῆ τύχῃ
Farn. Auratus
μὴ ἀληθῆ
. Schützius
κἀληθῆ τύχοις
. Optativum etiam Porsonus restituit. Verum est, quod Wellauerus vidit, ad
τύχοις
repetendum esse
εἰπών
, hoc modo,
πῶς δῆτ᾽ ἄν, εἰπὼν κεδνά, τἀληθῆ εἰπὼν τύχοις;
600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-377

γένοιτ' ἄν Libri
γίνεται
.
601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-378

ἀνήρ Libri
ἀνήρ
. Scribendum
ἀνήρ
. Ἀχαιικὸς Deinde
Ἀχαϊκοῦ
Vict. Sed
Ἀχαικοῦ
Flor. Farn. De dissensu grammaticorum dixit Blomfieldius, parum sibi constans, quum
Ἀχαϊκός
Homeri ad exemplum dixisse Aeschylum putat, alibi autem
κάειν, κλάειν, ἀετός
tuetur.
602

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-379

ἄχθος Ad
ἄχθος
glossa
βάρος
adscripta in Farn. Casaubonus et Pearsonus coniecerunt
κοινὸν ἔχθος
.
605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-380

ταγούς
τοξότας
Flor.
606

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἡ τιμὴ θεῶν χωρὶς ἐστι Scholiastes
ἤγουν ταῦτα λέγοντες ἀτιμάζομεν τοὺς θεούς
. Male. Laborarunt interpretes in his verbis propterea quod
ἡ τιμὴ θεῶν
pro
ἡ θεῶν τιμή
dictum putarunt. At ea soloeca constructio foret. Sententia haec est,
ἡ τιμὴ χωρὶς θεῶν ἐστί
, praemium sine diis est, i. e. praemium accipit malorum in re laeta nuntius tale cui non favent dii.
615

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-382

NA Frustra Blomfieldius malebat
τυχόν
. Hoc dicit, quum afflictus nuntiatur exercitus, unum civitati vulnus est, quod ea res communis est atque ad omnes pertinet cives.
618

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἐξαγισθέντας
ἐξαγισθέντας
scholiastes interpretatur
ἐξορισθέντας
. Hesychius
ἐξάγιστον, τὸ οὐ δεόντως εἰςενεχθὲν εἰς ἱερόν, ἢ τὸ ἀκάθαρτον
. Et
ἐξάγιστα, πάντα τὰ ἱερὰ καὶ ἀφωσιωμένα, ἃ οὐχ οἷόν τε ἐκκομίζεσθαι τῶν ἱερῶν. ἔνιοι δὲ ἁγνὰ ἀπέδοσαν
. Sophocles Oed. C. ν. 1526.
ἃ δ᾽ ἐξάγιστα μηδὲ κινεῖται λόγῳ
, piacularia. Vix alibi
ἐξαγίζειν
exstat. Intelligendi videntur consecrati, devoti duplici Martis flagello.
619

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-384

διπλῇ μάστιγι
Διπλῆ μάστιξ
quum proprie duplex flagellum significet, quali utebantur, ut vel ex Aiace Sophoclis v. 242. constat, translata hic est ad duplex malum, ut in Choeph. v. 370. et, quo minus dubitari quid significetur possit,
δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα
additum.
620

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-385

ξυνωρίδα Post
ξυνωρίδα
punctum erat positum. Correxit interpunctionem Pauwius.
621

622. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-386

σεσαγμένον Libri
σεσαγμένων
. Schützii emendationem,
σεσαγμένον
, receperunt Porsonus et qui secuti sunt editores. Hoc praeferendum sit, an
σεσαγμένῳ
, dubitari potest. Sic supra v. 462.
γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι.
Euripides Hipp. ν. 115.
φρονοῦντες οὕτως ὡς πρέπει δούλοις λέγειν.
622

623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-387

παιᾶνα τόνδ' Ἐρινύων Libri
παιᾶνα τόνδ᾽ ἐριννύων
. Male Stanleius coniecit
τῶν
. Fallitur cum aliis Blomfieldius ad
τόνδε
intelligens
ἄγγελον
, quod nullo pacto fieri potest.
Παιῶνα τόνδε
recte iunxit Wellauerus.
623

626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-388

NA Abrumpitur oratio. Proprie enim dicendum erat
οὐ χρή με κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμίξαι
.
626

627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-389

χειμῶν' Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν Libri
χειμῶν' Ἀχαιῶν οὐκ ἀμήνιτον θεοῖς
. Quod Blomfieldius in glossario dicit, usitatiorem constructionem fuisse
χειμῶν' Ἀχαιοῖς, οὐκ ἀμήνιτον θεῶν
, id ego diu est quum ponendum censui, sed vacuum vitio quod interpungendo intulit Blomfieldius. Neque enim
Ἀχαιοῖς
cum
χειμῶνα
coniungendum est, sed pendet ab
ἀμήνιτον
. Plutarchus de genio Socratis p. 578. Α.
ἀλλ᾽ οὐδὲ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον
. Dictum est
ἀμήνιτον θεῶν
ut apud Sophoclem Trach. v. 691.
ἀλαμπὲς ἡλίου
.
627

631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-390

ὠρώρει Recte libri
ὠρώρει
. Nihili est, de quo disputatum videas,
ὠρόρει
. Nam
ὤρορε
Homericum aoristus est. Ceterum displicent haec verba,
ἐν νυκτί
, in principio posita, tamquam si primaria essent. At non possunt esse primaria: nam etsi per noctem atrocius factum est malum, tamen non nox, sed tempestas classem afflixit. Quare videtur aut non suo loco positus esse hic versus, ut collocandus sit post v. 635. ubi cohaereant
ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι — ἐν νυκτί· δυςκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά
, aut interpungendum certe, servato loco quo versus nunc legitur, post
ἐν νυκτί
.
631

632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-391

ἀλλήλαις
ἀλλήλαισι
Farn.
ἀλλήλησι
Flor. Vict. Θρῄκιαι Deinde
Θρήσσαι
Flor. Vict.
632

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-392

ἤρειπον
ἤρειπον
, cum glossis
κατέβαλλον, συνέκρουον
, Farn. κεροτυπούμεναι Deinde libri
ῥοθίοις
. Quod Wassius ad Thuc. II. 84. posuerat,
κεροτυπούμεναι
, firmavit Porsonus in praefatione ad Hec. p. VIII.
633

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-393

τυφῶ σὺν ζάλῃ Editiones veteres
χειμῶνι, τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ
. Et
τυφῶ
etiam Flor. Farn. Blomfieldius
τυφῷ
scripsit idque ad
χειμῶνι
adiunxit, quod fieri nullo modo potest. Recte veteres editiones, nec Wellauerus H. Vossio duce in Curis Aeschyleis p. 22. genitivum
τυφῶ
cum
χειμῶνι
debebat consociare, qui pertinet ad
ζάλῃ
.
634

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-394

κακοστρόβῳ Libri
ποιμένος κακοῦ στρόβῳ
. Schutzius quum
ποιμένος κακῷ στρόβῳ
coniecisset, qua coniectura melior est Aurati
ποιμένων κακῷ στρόβῳ
, revocavit postea antiquam scripturam auctore Heinrichio in Observationibus in veteres auctores p. 33. ut
ποιμένος κακοῦ
per appositionem ad
τυφῶ
referretur; id quod suaserat Heinrichius, quoniam in Suppl. v. 737. procellae
ναῶν ποιμένες
dicerentur. At Supplicum versum negligentius inspexit, in quo de gubernatoribus navium sermo est. Aptius afferretur, quod apud Lycophronem v. 1018. duo antiquissimi codices praebent,
βαρὺ πρηστῆρι ποιμαίνων ἅλα
. Sed ibi cum ceteris libris recte videtur Bachmannus
κυμαίνων
edidisse. Assensi sunt Schützio Blomfieldius et Wellauerus, quibus contradixit Boissonadus. Sensisse eum credo tolli appositionem substantivo ad nomen appositum adiecto. Nam perdurum esset
τυφῶ στρόβῳ
iungi. Sed de gubernatoribus non est cogitandum, quorum in tanta tempestate si culpa commemoraretur, minueretur magnitudo et atrocitas periculi. Omnino hic procella
ποιμήν
appellatur: sed qui id viderunt, non perspexerunt qua conditione appositioni locus esset. Scribendum erat
κακοστρόβου
. Nec librorum scriptura aliud quam hoc ipsum esse videtur: natam enim puto librariorum errore, quum ad
κακοστρόβῳ
veram scripturam
ου
superscriptam videntes, uti ea nesciverunt.
635

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-395

ἀνθοῦν Scriptor de barbarismo, quem Valckenarius cum Ammonio edidit, p. 197. hunc versum ut exemplum ἀκυρολογίας affert. Scriptum ibi erat
Αἰγαῖον
. Hemsterhusius ad Luciani Nigrinum c. 16. p. 55. mortuorum cruore rubens mare vel spumans dici putabat: cum qua interpretatione conferri potest Bergleri adnotatio ad Alciphr. I. 1. Nihil tam artificiosis commentis indigemus. Florere dicitur quod abundat aliqua re. In hymno Homerico in Apoll. v. 135. 139.
χρυσῷ δ' ἄρα Δῆλος ἅπασα ἤνθησ᾽, ὡς ὅτε τε οὔρεον οὔρεος ἀνθέον ὕλῃ.
Legitur ibi
οὔρεος ὕλῃ
, quod Lobeckius quum ad Phryn. v. 283. seq.
οὔρεον ὕλῃ
scribi iussit, tantum non penitus persanavit. Vide eundem ad Aiacem p. 332.
637

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-396

ναυτικοῖς τ' ἐρειπίοις Libri
ναυτικῶν τ᾽ ἐρειπίων
, nisi quod Flor. Farn.
ἐριπίων
. Genitivos hos cum verbo
ἀνθοῦν
constructos esse putarunt Matthiae in Misc. philol. vol. II. p. 6. et Lobeckius ad Ai. p. 332. Ferri id posset, nisi praegressum esset
ἀνδρῶν Ἀχαιῶν
, quod postulat ut alteri quoque genitivi ad
νεκροῖς
referantur. Quare verum est quod ante Schützium Aurato in mentem venerat,
ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις
.
638

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-397

ναῦν τε Auratus et Casaubonus
νεώς τ'
. Alii
νεῶν τ'
. ἀκήρατον σκάφος Quod ad sententiam attinet, recte fortasse Schützius
ἀκήρατον
cum
ναῦν
coniunxit, intellecto
κατά
, quam ellipsin illo tempore nemo suspectam habebat. Etiam Lobeckius in Paralip. p. 263.
ἀκήρατον
ad
ναῦν
refert. Quamquam res eodem redit, si ad
ναῦν
apposita sunt
ἀκήρατον σκάφος
, ut dicat nos navemque, illaesum alveum. Utrovis enim modo significat alveum navis integrum servatum esse, etsi malo, antennis, remis confractis.
639

640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-398

ἐξῃτήσατο
ἤτοι τις
Flor.
ἐξηγήσατο
Farn. Vict. Schützius
ἐξηγήσατο
. Cui quae Blomfieldius obiicit, verbum illud a tragicis hoc significatu non usurpari, praetereaque ea emendatione sententiam debilitari atque enervari, quod nulla sit oppositio inter duo verba, quae insit vulgatis aliquis deus (fatis) nos suffuratus est vel impetrando servavit: in iis non multum veri est.
Ἐξηγεῖσθαι
est ducem se praebuit. Et ita Sophocles Oed. Col. v. 1520.
χῶρον μὲν αὐτὸς αὐτὸν ἐξηγήσομαι ἄθικτος ἡγητῆρος.
Et v. 1587.
ὡς μὲν γὰρ ἐνθένδ᾽ εἶρπε, καὶ σύ που παρὼν ἔξοισθ', ὑφηγητῆρος οὐδενὸς φίλων, ἀλλ' αὐτὸς ἡμῖν πᾶσιν ἐξηγούμενος.
Nam ex
ἡμᾶς
et
ναῦν
apud Aeschylum dativos ad hoc verbum repetendos esse non est quod moneam. Deinde opponi sane sibi potuerunt
ἐξέκλεψεν
et
ἐξηγήσατο
. Nam aut subducere deus navem ex procella potuit miraculo aliquo, ut Paridem Venus II. III. 380.
τὸν δ' ἐξήρπαξ' Ἀφροδίτη, ῥεῖα μάλ', ὥστε θεός
, et Hectorem Apollo, quod iisdem verbis dictum XX. 443. idemque similiter Agenorem XXI. 597. aut potuit sine miraculo adiuvare navem gubernantes, ut vincere undarum ventorumque impetum contingeret. Contra quid est impetrando servare? A fatis scilicet. At haec Blomfieldius intulit, non memoravit Aeschylus. Wellaueri interpretatio, deus aliquis aut dolo aut precibus effecit ut servaremur, paene ridicula est. Quem enim precetur deus maiorem deo? Sic quoque ad fatum nusquam memoratum reiiceremur, idque exoratum, quamvis natura sua inexorabile sit: aliter enim ne esset quidem fatum. Et cur tandem addidisset Aeschylus
οἴακος θιγών
, in quae verba interpretes isti ne oculos quidem coniecisse videntur? Sed Schützii tamen illud
ἢ ἐξηγήσατο
hoc habet incommodi, quod
ἐξ
aliter in
ἐξηγήσατο
quam in
ἐξέκλεψεν
dictum est. Itaque recte mihi videor scripsisse
ἐξῃρήσατο
. V. Lob. ad Phryn. p. 718. Id verbum recte in
ᾑρέθη
mutatum est in Demosthenis or. fun. §. 31. p. 1399, 2. Sed firmum stare videtur in Aristophanis Thesm. v. 760.
τίς τὴν ἀγαπητὴν παῖδα σοῦ ἐξῃρήσατο;
Quod si forma ista vulgaris sermonis fuit, optime convenit praeconi. Iustissima autem sic est verborum apud Aeschylum oppositio.
640

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-399

ναυστελοῦσ' Quod libri habent,
ναῦν θέλουσ'
, in eo nihil est quod magnopere reprehendatur, tuitusque est Abreschius. Canteri tamen coniectura,
νῦν στελοῦσ'
, a Porsono recepta est. Recte intellexit Blomfieldius requiri praesens: quare
ναυστελοῦσ'
edidit, quae Casauboni coniectura est, valde illa quidem probabilis.
642

643. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-400

ὅρμῳ Butlerus coniecit
ἀγκύραις
. Heathius, miro modo
ἐν ὅρμῳ
κύματος
iungens, navium in ancoris stationem intellexit. At ea aperte ab
ὅρμος
distinguitur in Suppl. v. 734.
οὔτοι ταχεῖα ναυτικοῦ στρατοῦ στολή, οὐδ᾽ ὅρμος, οὐδὲ πεισμάτων σωτήρια ἐς γῆν ἐνεγκεῖν· κοὐδ᾽ ἐν ἀγκυρουχίαις θαρσοῦσι ναῶν ποιμένες παραυτίκα.
Hoc dicit poeta, ut neque in portu fluctibus iactaretur navis, quo impediretur exscensio in terram, retroque in mare navis reiiceretur, neque in saxa et scopulos illideretur.
643

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-401

ἀναπνέων Inutilis Valckenarii coniectura est
ἀμπνέων
.
649

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-402

ταῦτ' ἔχειν δοξάζομεν Libri
ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν
, recte. Schützius
ἡμεῖς δ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν
, et
ταὔτ'
ex Stanleii coniectura etiam Blomfieldius.
651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-403

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,
εἰ γὰρ οὖν
, quam suffuratus est Stanleius, recepit Blomfieldius. Male. Non, ut Wellauerus putat, cur fausta cupienda et exspectanda sint, caussa additur, sed potius, quoniam praeco, quum optat, sperare se indicat, addit cur speret.
652

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-404

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,
εἰ γοῦν
, suam fecit Stanleius. Recepit eam Boissonadus, sublata in fine praecedentis versus plena distinctione, et plene interpungens post
ἐξαναλῶσαι γένος
, quo tollitur concinnitas. Vossius
εἰ γοῦν
, non male. Blomfieldius
εἰ γάρ
. Nihil mutandum est.
Εἰ δ' οὖν
est si igitur. τις
τίς ἀκτὶς
Flor.
654

655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-405

ζῶντα καὶ βλέποντα Libri
καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα
. Toupius Emend. III. p. 557. ex eo quod apud Hesychium legitur,
χλωρόν τε καὶ βλέποντα
(male scriptum
βλέπων
),
ἀντὶ τοῦ ζῶντα
, scribendum censuit
χλωρόν τε καὶ βλέποντα
, mea quidem sententia verissime. Sed Blomfieldio ridiculum videtur
χλωρόν
, iuvenem. Quid vero, ut ridicule interpretaretur, eum impulit? Valentem intelligi poeta voluit.
655

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-406

οἶδ'
τίς αὐτὸν
Flor.
657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-407

κλύων
κλύων
Flor. ut Vict. sed ab eadem manu
ει
supra scripto.
κλύειν
Farn. cum glossa
ἀκούειν
.
658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-408

ὠνόμαζεν Si recte legitur
ὠνόμαζεν
, intelligendum putem ita ut sit coepit nominare. Sed dubitari potest an
ὠνόμασεν
scripserit Aeschylus. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 418. 1072.
φερεγγύῳ
dixit Aeschylus Suppl. v. 38. Infra v. 751. verum fortasse est
σεβίζω
, quod Flor. praebet.
659

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-409

προνοίαισι Libri
προνοίας
. Emendavit Pauwius. Hoc dicitur, an aliquis, quem non videmus, fatis destinatorum praescius linguam opportune regens?
661

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-410

NA Hunc versum non logaoedicum esse, qui sequuntur Anacreontei videntur arguere. Quare, ut concinni sint inter se concordantes numeri, prima syllaba recidenda esse videtur, ut sola per se constet:
τίς ποτ' ὠνόμαζεν ὧδ' ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως
.
664

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-411

ἑλέναυς Libri
ἑλένας
. Id Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. Dorice pro
Ἑλένης
dictum esse putavit. Scholiastae ineptae explicationi,
ὁ ἑλὼν καὶ καθελὼν τὸν τῆς Ἑλένης ἄνδρα Ἀλέξανδρον, καὶ τὴν πόλιν αὐτοῦ
, Scaliger haec adscripsit,
“si Agamemnon est ἑλανδρος τῆς Ἑλένης, non tamen propterea Ελένη dicta fuerit ἀπὸ τοῦ ἑλεῖν.”
Schneidewinus ad Ibycum p. 146.
ἑλέπτολις
. Quod graviter vituperat Lobeckius Paralip. p. 228. defendens
ἑλένας
, sed ut non satisfaciat. Recte
ἑλέναυς
Blomfieldius et Elmsleius ad Bacch. v. 508. ubi aliquot similia ex tragicis exempla congessit. Ceterum et numerorum concinnitas, et quae in recitando tribuenda singulis verbis vis est, monstrat non posse hunc cum sequente versu in unum coniungi numerum, sed in
ἑλέπτολις
ultimam syllabam ancipitis lege pro longa esse.
666

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-412

ἁβροτίμων In Farn. ad
ἁβροτίμων
adscripta est interpretatio
τῶν λίαν τιμίων
. Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. scripsit
ἁβρόπινον
, quod Porsonus et Blomfieldius receperunt. Usus est hac voce Lycophron v. 863. quem ab Aeschylo eam sumpsisse Blomfieldius coniicit ex eo quod paullo ante ad v. 855. a Tzetza dictum est
γίνωσκε, ὦ Λυκόφρων, ὅτι τινὰς μὲν λέξεις ἀπὸ Αἰσχύλου κλέπτεις
. At id ad
εὐμαρίδας
spectat. Interpretem codicis Farnesiani aliquis
ἁβροτίμων
legisse suspicetur. Ego quidem etsi aptissimum esse
ἁβρόπινον
fateor, tamen audacius compositam vocem eo minus spreverim, quod simili
ἁβρόπηχυν
Euripides usus est in Iph. Taur. v. 1147.
667

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-413

προκαλυμμάτων Quid
προκαλύμματα
sint declaratur Pollucis verbis III. 37.
τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός
. ἔπλευσε Scriptum
ἔπλευσεν
in libris est.
668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-414

γίγαντος Bene Wakefieldius in Silva crit. I. p. 41. huc rettulit Hesychii adnotationem
γίγαντος, μεγάλου, ἰσχυροῦ, ὑπερφυοῦς
.
669

671-672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-415

πλάταν ἄφαντον κελσάντων Libri
πλάταν ἄφαντον κελσάντων
. Ad
πλάταν
in Farn. adscriptum
τὴν κώπην
. Canterus
πλάτας
coniecit, Heathius
πλατῶν
. Et potuit profecto
ἴχνος πλατῶν ἄφαντον
coniungi, quum
πλάται
numero plurali etiam unam navem interdum significent, ut in Iph. Taur. v. 1140. 1358. Deinde
κέλσαντες
Blomfieldio teste Auratus, quem Spanhemius
κέλσαντάς
coniecisse scribit, et Musgravius. Recepit hoc Porsonus: sed quum ita interpunxerit,
κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος, πλάταν ἄφαντον κέλσαντες Σιμόεντος ἀκτὰς ἐπ' ἀξιφύλλους
, pervertit sententiam. Non enim persequentium, sed eorum quos persequebantur navis
ἄφαντος
erat dicenda. Id animadvertens, ut videtur, Blomfieldius, in ceteris sequens Porsonum,
κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον
scripsit. Nihil mutandum esse vidit Wellauerus. Paris enim et Helena sunt de quibus dictum est
κελσάντων πλάταν ἄφαντον ἐπ᾽ ἀκτὰς Σιμόεντος
, quorum
κατ᾽ ἴχνος
sunt (nam omissum est
ᾔεσαν
) illi qui eos persequuntur armati. ἀκτὰς
ἀκτᾶς
Flor.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἐπ' ἀξιφύλλους Mirum est quod Porsonus et servavit
ἐπ' ἀξιφύλλους
, quod in Flor. Vict. est, et ne dubitationis quidem notam apposuit. In Farn. paullo emendatius scriptum, Elmsleio teste,
εἰς ἀξιφύλλους
, et additum
συνίζησις
. Sed
εἰς
pro
ἐπ'
esse scriptum non adnotavit Bekkerus.
673

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-417

τελεσσίφρων
τελεσσίφρων
, ut Arnaldus scribendum vidit, Farn.
τελεσίφρων
Flor. Vict.
676

677-678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-418

ἀτίμωσιν
ἤλασε τραπέζας ἀτίμως, ἵν᾽ ὑστέρῳ χρόνῳ
Flor. Vict.
ἤλασε τραπέζας ἀτίμως ὑστέρῳ χρόνῳ
, adiectis glossis
ἐπέφερε
et
ἕνεκα
, Farn.
ἤλασεν
Porsonus. Cantero
ἀτίμωσιν
debetur.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-419

τίνοντας Quod libri habent,
τίοντας
, quum visum esset honorantes significare, non mirum est de scriptura dubitatum esse. Male vero Blomfieldius
τοίας
, Schützii coniecturam, recepit, id ut esset punientis. Id Graece diceretur
τισομένου
. Intelligendum est luentes. Hoc autem vereor ne Aeschylus non dixerit insolenter
τίοντας
, sed
τίνοντας
. ἐκφάτως Adverbium
ἐκφάτως
Blomfieldio idem quod
ἀφάτως
esse videbatur. Invenitur
ἔκφατος
apud Maximum v. 451.
ἢ διχόμηνον ἄγοι σέλας ἔκφατον
. Sed non ut
ἐκνόμως
atque alia huic similia
ἐκφάτως
dici potuit. Magis crediderim supra modum dicendum significare, sicut in malam partem
ἐκτόπως
dictum est a Manethone III. 331.
681

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-420

ἐπέπρεπεν
ἐπέπρεπεν
, cum glossa
ἥρμοζεν
, Farn.
ἐπέρρεπεν
Flor. Recte
ἐπέπρεπεν
Vict. Hoc verbo supra v. 236. activo, hic neutrali poeta usus est. Nescio autem an scribendum sit
ὑμέναιον οἷς τότ' ἐπέρρεπεν γαμβροῖσι θεῖναι
, luentes laudem nuptialem, quibus tum hoc incubuit ut hymenaeum sponsis canerent.
682

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-421

γέρων Auratus
γεραιόν
. Apte Stanleius comparavit Horatii Carm. I. 15, 18. et regnum Priami vetus.
685

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-422

παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα Libri
παμπρόσθη πολύθρηνον
. Posteriorem vocem Schützius aliquando censuit in
πολύδακρυν
mutandam esse, quoniam apud Hesychium scriptum est
πολύδακρυ, πολύθρηνον
. Ad priorem emendandam quae allata sunt, ut inepta et aperte falsa omittam, sensum certe praebent
παμπενθῆ
Aurati et
παμπηδὴν
Schützii. In Opusc. IV. p. 337. hanc protuli emendationem,
κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον πάμπορθ', ἢ πολύθρηνον αἰῶνα
. Melior tamen est et, ut puto, vera Seidleri emendatio,
κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον, παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα
.
688

689-690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-423

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀνατλᾶσα Libri
αἰῶν' ἀμφὶ πολίταν
. Genitivum
πολιτῶν
Auratus, Scaliger, alii restituerunt. Deinde
μέλεον
Flor. ex correctione pro ante scripto
μέλαιον
. Meam emendationem Humboldtus expressit,
αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀναπλᾶσα
. Non norat
ἀμφί
scholiastes, qui haec adscripsit,
αἰῶνα πολύθρηνον καὶ μέλεον αἷμα ἀνατλᾶσα
.

693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-424

αὖθ'
οὕτως ἄΐστος
Flor. Vict. sed in Flor. ad ultimam
οὕτως
vocabuli syllabam
ος
supra adscriptum est, habetque
οὕτως
Farn. Id Auratus coniectura assecutus erat. Non est illa tamen, ut ex metro cognoscitur, vera scriptura, sed
αὖθ'
. Id et sic et
αὖθ'
esse videtur scriptum, ut alii
οὗτος
, alii
οὕτως
interpretandi caussa apponerent.
693

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-425

ἔχων Libri
ἔχων
. In Farn. glossae adscriptae
πρόσεχε, προσεῖχεν
. Casauboni Pearsonique coniecturam
ἔχων
a Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio receptam videas quod ea forma in Persis v. 658. inveniatur. At nec veri simile est hic tam exili forma dicendi usum esse poetam, et quid tandem reprehendat quis in librorum scriptura, quum a neutrali significatu non raro dicatur? Supra v. 176.
Ἀχαϊκὸς λεώς, Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόθοις ἐν Αὐλίδος τόποις.
697

698. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-426

νεότροφον
νεοτρόφον
Flor.
698

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-427

τοκέων
τοκήων
Flor. Vict.
τοκέων
recte Farn.
702

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-428

χάριν τροφᾶς γὰρ
χάριν γὰρ τροφᾶς
Flor. Vict.
χάριν γὰρ τροφεῦσιν
Farn. quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius, quia, si v. 693.
οὕτως
legitur, metra exaequantur. Corrupit hunc locum Wellauerus, quum
ἔθος τὸ πρόσθε τοκήων
scripsit, quod ipsi sensus poscere est visus. Altero in versu ex Pearsoni Heathiique sententia
χάριν τροφᾶς γὰρ
posuit. Hoc ego quoque probandum censui, qui
τροφεῦσι
Triclinii coniecturam esse credam, numeros quidem eosdem praebentem quos servatum in stropha
οὕτως
habet, sed eos, si quid video, non satis concinnos.
703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἀρχαῖς
ἄταις
Farn. Vict.
ἄτας
Flor. In Farn. adscripta interpretatio
ἤγουν πολέμοις
. Fuerunt qui
ἄγραισιν
aut
σὺν ἄταις
scribendum esse putarent. Quod ego in El. doctr. metr. p. 326. proposueram,
ἄγαν
, receperunt Blomfieldius aliique, sed non explicuerunt. Patet autem non esse dictam eam vocem ut v. 126. ubi invidiam atque indignationem significat, sed eandem vim habere atque
ἄγος
. Proprie enim stuporem significat admiratione ortum, quae quum rei malae atque infandae magnitudine excitatur, coniuncta est cum indignatione atque aversione animi. Inde
ἄγη
etiam de ipsa re, quae eos sensus excitat, dictum esse videri potest. Sic in Choeph. v. 820.
ἔνδοθεν φοινίαν ἄγαν τιθείς
, nam ibi quoque male legitur
ἄταν
. Sed fateor id et mirum videri nec satis aptum huic loco. Quare non dubito quin ab
ἄγη
diversum fuerit
ἄτη
, factum ab
ἅζω
, quod significaret consecrationem, sacrificium. Nam
ἅζεσθαι
est sibi sacrum reddere, ut, si
ἅζειν
activum umquam in usu fuit, id consecrare alii aliquid esse debuerit. Conspirat autem
ἁγνός
, quod consecratum proprie significavit. Simul ex hac duarum vocum confusione explicari potest interpretationis apud grammaticos fluctuatio.
704

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-430

κακὸν ἦθος
κακὸν δ' ἦθος
Flor. Vict. Particulam, quam Pauwius vidit delendam esse, omittit Farn.
707

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-431

προσεθρέφθη Libri
προσεθράφη
. Heathius
πρὸς ἐτράφη
, qui videtur scribere voluisse
προσεθρέφθη
, quod reposuit Porsonus.
710

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-432

παράυτα
πάραυτα δ' ἐλθεῖν
Flor.
παραυτὰ δ᾽ οὖν ἐλθεῖν
Farn. Vict. Et
οὖν
quidem atque in antistrophico versu
τοῖς
iam ante cognitam Flor. codicis scripturam a me deleta erant. In
πάραυτα
hunc accentum tenui, quo hodie quoque Graecos uti testatus est Coraes in dissertatione Prodromo bibliothecae Graecae praemissa p. 50. Hesychius
πάραυτα, παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα
. Vitiosam eam prosodiam putabat Dorvillius ad Char. p. 311 (388).
711

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-433

ἀκασκαῖον μὲν Libri
ἀκασκαῖον ἄγαλμα
. Post
ἄγαλμα
distinctionem addidit Stanleius. Porsonus
ἀκασκαῖον δ'
edidit: quem omnes secuti sunt. Porsonus enim si praesul soloecismum facit, quis non redamtruet olli?
Δὲ
non habet locum nisi aut verbo vel novo addito vel repetito priore, aut rebus quae per
μὲν
et
δὲ
distinguuntur sibi oppositis, ut paullo post v. 730. de quo genere dixit Boeckhius ad Pindari Pyth. XI. 1. Itaque in Aiace v. 624. scribendum est
ἢ που παλαιᾷ μὲν ἔντροφος ἡμέρᾳ λευκῷ τε γήραι μάτηρ νιν ὅταν νοσοῦντα φρενομόρως ἀκούσῃ,
quamvis libri omnes
δὲ
habeant. Eodem modo Aeschyli versus corrigendus erat. Illud
μὲν — τε
vel
μὲν — καὶ
frequens est apud Pindarum.
Ἀκασκαῖον
explicandum ex Hesychio,
ἄκασκα, ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως
. Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 371, 1.
ἄκασκα, ἥσυχα, βραδέα
(legitur
φαρδέα
). Κρατῖνος Νόμοις.
ἢ πρεσβύται πάνυ γηραλέοι, σκήπτροισιν ἄκασκα προβῶντες.
Eustathius p. 665, 29.
τὸ δὲ ἀκήν, περὶ οὗ ἀλλαχοῦ εἴρηται, εὕρηται λεγόμενον καὶ ἀκασκᾶ. Αἴλιος δὲ Διονύσιος καὶ χρῆσιν παράγει Κρατίνου ταύτην “σκηπτροῖσιν ἀκασκᾶ προβιβῶντα.”
713

716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-434

παρακλίνασ'
παρακλίνουσ'
Farn. Vict. Coli signo post hanc vocem interpungunt Vict. Cant. Auratus
παρακινοῦσ᾽ ἐπέκρανεν
, si recte notavit Spanhemius. Certe viderat Auratus verbum hoc cum sequentibus coniungendum esse, quod monuerunt deinde etiam alii, non illi tamen rem apertissimam persuadentes Porsono Blomfieldioque. In Flor. scriptum est
παρακλίνασ'
, idque propter codicis auctoritatem praetuli. Dictum id est neutraliter, declinans, i. e. a pristina via decedens.
716

717-721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-435

γάμου πικρὰς τελευτάς, δύσεδρος καὶ δυσόμιλος πέλει ξυνέταις Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.
πικράς
Farn. Vict.
πικροῦ
, sed
ας
supra scripto, Flor. Idem liber
τελευτᾶς
, sed circumflexo in gravem mutato. Obscuram atque ambiguam reddiderunt horum versuum interpretationem qui sic interpunxerunt,
γάμου πικρὰς τελευτάς, δύςεδρος καὶ δυςόμιλος, συμένα Πριαμίδαισι, πομπᾷ Διὸς ξενίου, νυμφοκλαυτὸς Ἐριννύς
. In Vict. Cant. nulla post
τελευτὰς
et
δυςόμιλος
interpunctio est. Haec posterior si omittitur, Helena dicitur
δύςεδρος καὶ δυςόμιλος συμένα Πριαμίδαισι
, postremis autem verbis significatur eam Iovis missu pro Furia esse. Rectius videtur virgula interpungi post
τελευτάς
, cetera autem omnia sine interpunctione continuari, Helena ut dicatur tamquam Furia
δύςεδρος καὶ δυςόμιλος
ab Iove missa Priamidis venisse. Ipsumque eo ducit
συμένα
, verbum convenientissimum Furiae, quas magnis et rapidis gressibus ruere constat.

719. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-436

Πριαμίδαισι
πριαμίδαισιν
Bekkero teste Farn.
πριαμίδαισι
Flor. Vict.
719

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-437

Ἐρινύς
ἐρινὺς
Flor.
ἐριννύς
Farn. Vict.
721

722. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-438

ἐν βροτοῖς
ἐν βροτοῖς
Flor.
ἐν τοῖς βροτοῖς
Farn. Vict. Patet Triclinium voluisse trimetrum facere.
722

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-439

ὀϊζὺν Libri
ὀϊζύν
. Correxit Pauwius.
726

728. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-440

τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον Libri
τὸ γὰρ δυσσεβὲς ἔργον
. Emendarunt Pauwius et Heathius.
728

729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-441

μετὰ
μετὰ
libri. Male Auratus
τέκνα
coniiciebat. Satius erat per anastrophen indicare
μετὰ
esse post.
729

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-442

γάρ Recte libri
γάρ
. Malam Aurati aliorumque coniecturam
δ᾽ ἄρ᾽
Porsonus aliique receperunt, non animum advertentes ad usum eum quo
γάρ
in sententia parenthetice inserta dicitur: nam illud quidem non dubium est, iustae domus prosperam sortem esse. Ac
δ᾽ ἄρ᾽
ne potuit quidem dici.
731

736-737. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-443

τόθ' ἢ τόθ', ἕως ἂν ἐς τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφά.
τότ' ἢ τόθ᾽ ὅταν τὸ κύριον μόλῃ νεαρὰ φάους. κότον
Flor. Farn. et omissa post
φάους
interpunctione Vict. Improbabilia multa de his versibus prolata sunt, neque nunc probo quae ipse olim proposui.
Κότον
explicatio esse videtur, adscripta ad
δαίμονα τὸν ἄμαχον
. Aeschylum autem scripsisse puto
τότ᾽ ἢ τότ᾽, ἔςτ᾽ ἂν ἐπὶ τὸ κύριον μόλῃ νέα ῥαφᾷ.

738-740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-444

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον, θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομέναν τοκεῦσιν.
δαίμονά τε τὸν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον θράσος μελαίνας μελάθροισιν ἄτας εἰδομένων τοκεῦσιν
Vict. Sic etiam Flor. nisi quod
μελάθροις
et
τοκεῦσι
habet. In Farn.
μελάθροισιν εἰ τοκεῦσιν
scriptum est, omissum autem
ἄμαχον
, quod Triclinius expulit, atque ad
ἀπόλεμον
adscripta glossa
τὸν ἄμαχον, ἀντὶ μιᾶς
. Scribendum esse
δαίμονά τε τὰν ἄμαχον, ἀπόλεμον, ἀνίερον
, dixi in adnotationibus ad Humboldti interpretationem. Quod additur
θράσος ἄτας
idem est quod
θρασεῖα Ἄτη
, neque opus est ut
εἰδομέναν
cum Casaubono et Heathio in
εἰδομένας
muletur, neque ut cum Aurato
μέλαιναν ἄταν
scribatur.

742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-445

δώμασι
δώμασιν
Farn.
δώμασι
Flor. Vict.
742

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-446

ἔδεθλα
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἐσθλὰ
Flor. Vict.
τὰ χρυσόπαστ᾽ ἐσθλὰ
Farn. Praeclare Auratus
τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα
, quod suum fecit Stanleius. Recepit Schützius, non etiam alii, quamquam evidentissime verum. Usus ea voce Callimachus h. Apoll. v. 71. qui ibidem v. 61. et in hymno Deli v. 228.
ἐδέθλιον
dixit.
744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-447

παλιντρόποις
παλιντρόποις
, quod Flor. Vict. habent, Elmsleius etiam ex Farn. attulit, Bekkerus autem
παλίντροπο
, eumque verum vidisse puto. Volebat enim Triclinius haec verba,
παλίντροπ᾽ ὄμμασι
, respondere illis,
νεαρὰ φάους κότον
. Non potest autem dubitari quin verum sit
παλιντρόποις
.
745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-448

προσέμολε Libri
προσέβα τοῦ
. Articulus iste huc ex sequente versu venisse videtur, quum supra scriptus esset ad
πλούτου
. Pro
προσέβα
in adnotationibus ad Humboldti interpretationem scribendum esse conieci
προσέβαλε
, quo verbo attendendi reputandique significatu usus est Sophocles in Trach. v. 580.
χιτῶνα τόνδ᾽ ἔβαψα, προςβαλοῦσ᾽ ὅσα ζῶν κεῖνος εἶπε
, et iterum v. 844.
τὰ μὲν οὔτι προσέβαλε
. Sed et artificiosius quaesitum et non satis aptum huic loco, qui simplicius ideoque gravius verbum desiderat,
προςβάλλειν
est. Scribendum potius erat
προςέμολε
.
746

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-449

πᾶν δ' ἐπὶ τέρμα νωμᾷ Libri
πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ
. Duplicem Stanleius explicationem proposuit, omnia dirigit ad finem, et omnium rerum exitum dirigit et disponit. Prior interpretatio vel propter ambiguitatem admitti non potest, dicique hoc sensu debuit
πάντα
. Altera non congruit cum verbis, nisi voluit omnem exitum intelligi. Nec placet tmesis. Aperte
πᾶν τέρμα
coniungendum,
ἐπὶ
autem, quod sine nomine positum retractionem accentus requirit, dictum est ita ut referatur ad utrosque qui ante sunt commemorati. Nam quum chorus, a communi opinione dissentiens, recte factis prospera, male factis funesta gigni ostendat, Iustitiam, quae humilis casae probitati faveat, opulentae autem domus impuras manus aversetur, omnem attribuere ait exitum, i. e. bonum et malum, ut quisque sit meritus. Haec omnia etsi chorus cogitatione malorum, quibus Troiani raptum Helenae luerunt, commotus dicit, tamen simul referuntur ad metum, quo ab ipso in orchestram accessu plenum se esse prodit, ne Iphigeniae immolatio alicuius tristis eventus caussa exsistat. Hinc intelligitur cur sic, ut mox facit, Agamemnonem alloquatur.
748

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-450

πολύπρακτος Libri
πολίπρακτος
. Recte Blomfieldius formam Homeri usu stabilitam posuit.
749

751. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-451

σεβίσω
σεβίσω
Farn. Vict. Doricam formam
σεβίζω
Flor. habet, nescio an recte. Usitatior certe est in deliberatione de eo quod agendum sit aoristi coniunctivus. Quamquam aliquando etiam praesenti utuntur,
τί δρῶ; τί δρῶμεν; τί λέγω;
et similia dicentes.
751

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-452

τοῦ δοκεῖν εἶναι
Τὸ δοκεῖν
ita significare
esse videri
monui ad Vigerum adn. 20. Philemo apud Stobaeum IX. 22.
ἀλλ' ὅςτις ἄδολον γνησίαν τ' ἔχων φύσιν, εἶναι δίκαιος κοὺ δοκεῖν εἶναι θέλει.
753

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-453

παραβάντες
παραβάντες
Flor. Vict.
παραβαίνοντες
Farn. Triclinius enim male saeviit in huius carminis paroemiacos.
754

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-454

τῷ δυσπραγοῦντί τ' Hunc et quattuor sequentes versus affert Stobaeus CXII. 12. apud quem, ut in Aeschyli libris,
τῷ δυσπραγοῦντι δ'
est scriptum. At id, quoniam quae sequuntur explicandis per duo opposita praegressis inserviunt,
τῷ δυσπραγοῦντί τ'
erat scribendum. Sic infra v. 803.
755

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-455

δάκος
ὀδύνη
Flor. Vict.
δάκος
Farn. ut apud Stobaeum legitur, quod Stephano probatum primus recepit Canterus. In codicibus Stobaei A. B. nihil amplius scriptum legitur quam
τῷ δυσπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστεναχεῖν πᾶς τις ἕτοιμος
, omissis reliquis.
756

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-456

προσικνεῖται Farn. ex Triclinii iudicio
προσεικνεῖται
.
757

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-457

καὶ ξυγχαίρουσιν
καὶ ξυγχαίρουσιν
Flor. Farn. Vict. Apud Stobaeum
καὶ νυκτὶ δὲ χαίρουσιν
. Id ego quum deleto
καὶ
probassem, Blomfieldius ea correctione locum penitus enervari pronuntiavit: nam manifesto coniungi homines qui ridentibus adrideant et flentibus adfleant, qui parati sint
τῷ δυςπραγοῦντι ἐπιστενάχειν καὶ τῷ χαίροντι ξυγχαίρειν
. De sententia loci recte iudicavit: verum non debebat eam enervari illa lectione dicere, auget enim priorem partem sententiae, sed privari altera parte, nisi quis eam excidisse statueret. Id vero facere debebam. Moverat enim me et scriptura Stobaei, et quod
ἀγέλαστα πρόςωπα βιάζεσθαι
potius fingere vultum ad ostendendam coactam tristitiam, quam tristem vultum cogere ut laetus appareat significare videretur.
Νυκτὶ ὁμοιοπρεπεῖς
autem defendi poterat Homerico
νυκτὶ ἐοικώς
. Aliud vero, quod maxime debebat, non reprehendit Blomfieldius. Nam si
νυκτὶ δὲ χαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς
legitur, verbum principale
χαίρουσιν
positu suo male obscuratur, quod isto si loco poneretur, praecedere debebat
ἔνδον
vel
κρύβδα
, quod probe sentiens Humboldtus vertit quasi ita scriptum esset. Ob eam caussam repudiavi ego quidem iam dudum istam coniecturam rediique ad Aeschyli librorum lectionem, sed aliter quam Blomfieldius. Primo ipsa loci ratio ostendit, omnium maxime necessarium esse, ut memorentur qui gaudere se aliorum rebus bene gestis simulant. Nam rege et sospite et victore reverso gaudere quum Clytaemnestram, tum chorum par erat, qui quod non tanta quanta exspectari poterat laetitia exsultat, hac excusatione utitur: idque sic facit ut simul, quoniam non vacuus metu est propter reginam, quam et scit et modo vidit non sincero animo laetari, moneat regem ne fidat simulato gaudio. Quae autem dicit de simulatione, ea apertum est male nexa esse cum praegressis, si legitur
τῷ δυςπραγοῦντι δ᾽ ἐπιστενάχειν πᾶς τις ἕτοιμος
. Nam quod aiunt
δέ
pro
γάρ
poni, quum per se vanum sit, tum falsum esse apparet ex diverso genere probandi. Nam
γάρ
simpliciter rationem reddit,
δέ
autem vel repetenda eadem re vel nova addenda modo graviter asseverat, modo leviter comprobat, non etiam explicat et dividit praegressa. Ex quo patet hic
τῷ δυσπραγοῦντί τ'
dicendum fuisse, tantoque magis, quod ei respondet mox
καί
. Deinde etsi quem hiatum facit
βιαζόμενοι
defendi fortasse possit propter aliquam pausam in dicendo factam, tamen non esse ab Aeschylo admissum dubitari non potest. Amat Aeschylus brevia anapaestorum systemata, et quum etiam saepius quam necesse sit utatur paroemiaco, quis sibi persuadeat adhibitum esse in media sententia,
οὐδὲν ἐφ᾽ ἧπαρ προςικνεῖται,
non esse autem adhibitum, ubi maxime debebat, in fine totius sententiae? Quin egregie confirmat omissi paroemiaci suspicionem universa descriptio carminis huius anapaestici, quae non temere ut casus ferebat, sed quadam ratione proodica facta esse videtur, ut primum systema, quod est versuum sex, duo sibi respondentia trium versuum systemata exciperent, quarto systemati autem, quod quattuor versuum est, duo subiicerentur systematum paria, utrumque ex duobus systematis constans duum et trium versuum cum dimidiato, hac forma, 6. 3. 3. 4. 2. 3½. 2. 3½. Quam ob caussam in carminis fine dimidiati istius versus omissionem, etsi ad sententiam nihil deest, notandam signis putavi. Quod si deest aliquid post
βιαζόμενοι
, illud incertum manet, utrum
ξυγχαίρουσιν
participium sit constructum cum
ὁμοιοπρεπεῖς
, an sit verbum,
ὁμοιοπρεπεῖς
autem dictum pro
ὁμοίως
, i. e. pari, ut qui dolere se cum dolentibus videri volunt, simulatione, quae Elberlingii sententia est. Si tertiae personae est
ξυγχαίρουσιν
, suspicari licet excidisse
δυσαρεσκόμενοι
γελάσαντι
. Certe
δυσαρεσκόμενοι
apud Hesychium, et fortasse etiam
δυσαρεσκομένην
, non minus Aeschylea esse credam quam
δυςτετίμηται
in Septem c. Thebas v. 1031.
758

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-458

ἀγέλαστα πρόσωπα Grammaticus in Bekkeri Anecdotis p. 336, 29.
ἀγέλας πόνων Εὐριπίδης εἶπεν, ἀνδρῶν δὲ ἀγέλας Πλάτων, ἀγέλαστα δὲ πρόςωπα Αἰσχύλος.
Postrema verba ex alio articulo irrepsisse coniicias: sed videtur grammaticus legisse
ἀγέλας τὰ πρόςωπα
, uti scriptum est in Stobaei editione Trincavelliana,
τὰ πρόςωπα τῆς ἀγέλης
dixisse Aeschylum ratus, quod ille mox memorat
προβατογνώμονα
.
759

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-459

NA De omisso versu paroemiaco v. ad v. 758.
760

761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-460

προβατογνώμων
προβατογνώμων
Flor. Etym. M. p. 236, 49.
γνώμων, ὁ ἰδοὺς τῶν ἀλόγων ζώων, ἔνθεν καὶ προβατογνώμων εἴρηται, ἀπὸ τοῦ τὸν χρόνον διαγιγνώσκεσθαι
. Mire scholiastes
ἤγουν ἁπλοῦς καὶ ἄκακος τὴν γνώμην
.
761

764. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-461

ὑδαρεῖ ... φιλότητι
Ὑδαρεῖ φιλότητα
Schutzius de benevolentia humore ex oculis stillante prodita dictum putabat, non ille quidem recte, sed tamen ut, qui aliter senserunt, ostendere debuerint, quomodo
ὑδαρὴς φιλότης
hic ita dici potuerit de parum sincera amicitia, ut verbi usus postulat, a P. Victorio Var. Lect. I. 13. Aristotelis verbis in Polit. II. S. (4. p. 27, 19. Bekk.) confirmatus,
ἐν δὲ τῇ πόλει τὴν φιλίαν ἀναγκαῖον ὑδαρῆ γίνεσθαι διὰ κοινωνίαν τὴν τοιαύτην
. Exspectes enim propter
τὰ δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας
contrarium, oculos, qui videantur sinceram prodere amicitiam, quae tamen non sit talis, aut omissis
δοκοῦντα εὔφρονος ἐκ διανοίας
simpliciter
τὰ ὑδαρεῖ σαίνοντα φιλότητι
. Quare sic statuendum est, in recitando hanc vocem
ὑδαρεῖ
brevi ante et post pausa facta a ceteris verbis separari, ut non ad
δοκοῦντα εὐφρόνως ἐκ διανοίας
referatur, sed ipse quid de ea sentiat chorus indicet. Attii memorantur Agamemnonidae, quae fabula, si quid ex nomine divinari licet, vel idem argumentum quod Aeschyli Choephori et Sophoclis Electra habuit, vel totius Aeschyleae trilogiae quaedam epitome fuit. In ea apud Nonium in v. componere p. 260. non dissimilis sententia his versibus dicta est,
multi, animus quorum atroci vinctus malitia est, composita dicta e pectore evolvunt suo, quae quum componas dicta factis discrepant.
Comparari etiam licet Plautum in Colace apud Frontonem Ep. ad M. Caesarem II. 9.
qui data fide firmata fidentem fefellerint subdoli subsentatores, regi qui sunt prorumi, qui aliter regi dictis dicunt, aliter in animis habent.
Editum est
in animo
.
764

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-462

οὐκ ἐπικεύσω Libri
οὐ γὰρ ἐπικεύσω
. Vitii signo notavit Porsonus. Musgravius et Butlerus
τ'
inseruerunt, quos secutus est Wellauerus. Quod Pauwio auctore posuit Blomfieldius,
οὐ γὰρ ἐπικρύψω
, non scripsisset Aeschylus; multo minus
οὐ τἆρ᾽ ἐπικεύσω
, quod idem aliquando se coniecisse ait. Hic quoque versus paroemiacus in acatalectum mutatus est. Aeschylum enim non dubito scripsisse
οὐκ ἐπικεύσω
.
766

767-768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-463

ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος οὐδ' εὖ Elmsleius ad Med. v. 102. sine iusta caussa scribendum censebat
κάρτ' ἀπόμουσός τ᾽ ἦσθα γεγραμμένος, οὔτ᾽ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων
. Peior etiam coniectura Blomfieldii in glossario putantis legendum esse
ἀπομούσων
.

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-464

θάρσος ἑκούσιον
Θράσος ἑκούσιον
Flor. Vict.
θάρσος ἑκούσιον
Farn. Deinde Farn. ex inepta Triclinii mutatione
ἀνδράσιν εὖ θνήσκουσι κομίζων
. Canteri coniecturam,
θράσος ἀκούσιον
, Schützius, Porsonus, Blomfieldius, alii receperunt. Sed Blomfieldius vix satis se intelligere ait, quid sit
ἀκούσιον
, quod vertant ad mortem destinatis. Non tam in hoc verbo, quam in
κομίζων
caussa est dubitandi. Nam quod crediderunt interpretes, fortitudinem involuntariam allatam viris ab Agamemnone esse dici, id vereor ne non sit Graece dictum, si additam animis illam fortitudinem intelligunt. Aliud enim
κομίζειν
est, quod significat apportare vel adducere ad aliquem ita ut quod affertur vel adducitur prope illum statuatur, aliud
φέρειν
, quod latius patet atque sic dicitur ut res allata etiam inseri ei ad quem affertur significari possit. Quod si posset hoc sensu dici
κομίζειν
, sententia bona esset, si
θράσος ἀκούσιον
legitur. Recte vero Boissonadus recepit
θάρσος ἑκούσιον
. Hoc ita explicandum est, vehens (ad Troiam) spontaneam audaciam mori volentibus viris. Id acerbe dictum de mortifera expeditione.

772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-465

πόνος
εὔφρων τὶς πόνος εὖ τελέσασιν
Farn. Vict.
τις
, quod a Triclinio additum esse apparet, non est in Flor. In
πόνος εὖ τελέσασι
libri conspirant. Bothii coniecturam,
πόνων
, in quam etiam Auratus inciderat, receptam olim ab Schützio, deinde reiectam, Blomfieldius et Boissonadus admiserunt. Interpretatur Blomfieldius hodie vero ex alta mente et vere benevolus videris, quum iam laborem feliciter perfecerint. Pessima vero ista mutatio est, qua dictio poetica in pedestrem eamque non expeditiorem, sed impeditiorem convertitur. Nam sic
εὔφρων
de Agamemnone dictum esset, quod perversum est in novo systemate, si
ἐστί
suppletur, perversiusque, si refertur ad
γεγραμμένος
. Nam et nomen sibi suum et verbum proprium poscit novum systema. Quare intelligendum quidem
ἐστί
, sed servandum etiam
πόνος
.
Εὖ τελέσασιν
autem est per eos qui perfecerunt, sive
πόνος
sive
πόνων
legas. Est autem
πόνος εὐφρων
acceptus.
772

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-466

γνώσῃ Libri
γνώσῃ
.
773

775. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-467

NA De omisso monometro dictum ad v. 758. Poterat dici
σοῦ ἀφεστῶτος
.
775

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-468

μεταίτιος
Μεταίτιος
dixit, ut saepe solent, pro simplici
αἴτιος
. Luculentum exstat exemplum in Soph. Trach. v. 1234.
ἡ μοι μητρὶ μὲν θανεῖν μόνη μεταίτιος, σοί τ' αὖθις ὡς ἔχεις ἔχειν.
778

780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-469

ἀπὸ γλώσσης De formula
ἀπὸ γλώσσης
vide Suidam in v.
ἀποστοματίζειν
et Abreschium ad hunc Aeschyli versum. Non de caussidicis cogitandum est, sed de eo quod verbis tantum dicitur, non re est, ut
οὐκ ἀπὸ γλώσσης
sit non obiter ac negligenter. Opponitur enim
ἀπὸ γλώσσης
fere ei quod de scripto recitatur.
780

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-470

ἀνδροθνῆτας Porsonus quum dubitationis signum ad
ἀνδροθνῆτας
appinxisset, non dubitavit Blomfieldius
ἀνδροκμῆτας
reponere, quod eam vocem amet Aeschylus. Quasi non potuerit alia voce eaque fortiore uti.
Ψήφους ἔθεντο Ἰλίου φθοράς
pro
ἐψηφίσαντο Ἰλίου φθοράς
dictum esse hodie neminem fugit.
781

784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-471

χρεῖος Libri
χειρός
. Casaubonus
χερσός
. Aliis placuit Pauwianum
πρηνής
. Legrandius
χωρίς
. Porsonus vocem suspectam habuit. Merito. Est enim inutilis, sive educturam calculos ex urna manum, ut Schützius, sive immissuram, ut alii, intelligas. Nam quod Blomfieldio in mentem venit,
χειρὸς οὐ πληρουμένῳ
dictum esse ut sit
ὑπὸ χειρὸς οὐ πληρουμένῳ
, certo non inveniet a quo probetur. Eidem tamen non displicebat Bothii coniectura,
προσίει χεῖρας
. Scripsi
χρεῖος
, indiga.
784

785. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-472

ἔτι Diversa sunt
ἔτι
, quod est hoc ipso tempore adhuc, et
ἔτι νῦν
, quod est etiamnum.
785

786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-473

ἄτης θυηλαὶ ζῶσι Difficultatem explicationis, quam hic locus habet, plerique ne animadvertisse quidem videntur. Partem eius aliquam perspexit Heathius. Nam
συνθνῄσκουσα
requirit aliquid quicum mori favilla dicatur. Is igitur
σὺν τῷ πλούτῳ θνῄσκουσαν
intelligebat, ac proinde
προπέμπει
significare volebat deducit, viae comitem se adiicit. At vel si
πλούτῳ
legeremus, parum apta haec ratio dicendi esset, nisi praeposita illa voce,
πλούτῳ δὲ συνθνῄσκουσα
. Neque vero
προπέμπειν
hic aliud quam emittere significat. Quo igitur referemus
συνθνῄσκουσα
? Num ad
ἁλοῦσαν πόλιν
? At et perobscure id dictum esset, et obstant quae in medio posita sunt
ἄτης θύελλαι ζῶσι
, tantoque magis, quod hoc verbum
ζῶσι
contrariam notionem continet: quis enim
θυέλλαις ζώσαις συνθνῄσκειν
τὴν
σποδόν
dicat? An respici putabimus rapiendi atque auferendi notionem, quae fere cum isto nomine
θύελλα
est coniuncta? At hoc quoque tam est obscurum, ut non possit magis esse. Praeterea vero ipsum etiam nomen
θύελλα
hic quidem, ubi de fumante urbe sermo est, non satis aptum videtur. Prorsus alienum est quod Stanleius comparavit Tryphiodori dictum v. 559.
παννυχίη δ' ἐχόρευεν ἀνὰ πτόλιν, οἷα θύελλα, κύμασι παφλάζουσα πολυφλοίσβου πολέμοιο, αἵματος ἀκρήτοιο μέθης ἐπίκωμος Ἐνυώ.
Nam is de caedibus et strage loquitur, quam Graeci noctu in urbe capta ediderunt. Apud Aeschylum vero potius
θυηλαί
, quam quas libri habent
θύελλαι
, exspectantur. Sic Sophocles El. v. 1421.
φοινία δὲ χεὶρ στάζει θυηλῆς Ἄρεος
. Itaque scripsi
ἄτης θυηλαὶ ζῶσι
, sacrificia et victimae perniciei vivunt: quod quum sit consumi igne omnia, recte potuit
συνθνῄσκουσα σποδός
adiungi.
786

789-790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-474

ἐπράξαμεν Libri
καὶ πάγας ὑπερκότους ἐπραξάμεσθα
, nisi quod
ἐπραξάμεθα
est in edd. Vict. Cant. Etiam scholiastes
καὶ πάγας
legit. Tyrwhittus autem et Orellius ad Isocr. p. 371. coniecerunt
ἁρπαγάς
. Hoc si scripsisset Aeschylus, inepte adiecisset epitheton
ὑπερκότους
vel
ὑπερκόπους
. Et Blomfieldius quidem ex Heathii sententia
ὑπερκόπους
edidit, totam vocem
ὑπέρκοτος
ex lingua Graeca expellendam censens: de qua re dictum est ad v. 447. Nobis iracunda retia multo et significantius et aptius dici videntur, quam
ὑπέρκοποι πάγαι
, quod ne satis quidem patet quomodo sit intelligendum. Scribendum vero erat
πράξαντες
. Infra v. 1334.
πᾶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος.

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-475

Ἀργεῖον Porsonus dubitationis notam ad
Ἀργεῖον
apposuit, qua commotus Blomfieldius
ἄγριον
scribendum esse coniecit. Recte vero hic, ut Graecorum laudetur virtus,
Ἀργεῖον
dicit poeta.
791

792. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-476

ἀσπιδηφόρος
ἀσπιδηστρόφος
Flor. Vict.
ἀσπιδοστρόφος
Farn. recte, quod ad formam vocabuli attinet. Nam
ἀσπιδηστρόφος
iure in dubitationem vocatum a Lobeckio ad Phryn. p. 683. et Blomfieldio, quem v. in glossario ad Sept. c. Th. v. 415. Comparari potest Homeri illud II. VII. 238.
οἶδ᾽ ἐπὶ δεξιά, οἶδ᾽ ἐπ' ἀριστερὰ νωμῆσαι βῶν ἀζαλέην
. Sed multo hic quidem aptius est quod Blomfieldio debetur,
ἀσπιδηφόρος
.
792

793. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-477

ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν
ὁμήρους
Flor. De tempore captae urbis copiose dixit Stanleius. Conf. schol. Euripidis ad Hec. v. 914. (892. Matth.) et quos citavit C. G. Müllerus de cyclo epico p. 113. Magno cum doctrinae apparatu hanc rem disputavit Boeckhius in Corp. Inscr. vol. II. p. 328-330. Hic, quod ea tempestate anni, qua capta putabatur Troia, Vergiliae non occiderint noctu, Aeschylus autem vix aliam anni tempestatem in mente habuerit, audacius eum nocturnum tempus
ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν
, antequam ortae essent matutino Vergiliae, dixisse censet. Haec quidem Aeschyli verborum explicatio manifesto non potest admitti; ut recte dixerit O. Müllerus in Notitiis litt. Gotting. a. 1834. n. 198. 199. nondum satis explicatum esse hunc locum. Credibile est autem Aeschylum eorum aliquem veterum poetarum, qui
Ἰλίου πέρσιν
scripserunt, secutum esse. Fabulam de Electra tetigit scholiastes Arati ad v. 257. et 259.
793

794. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-478

ὑπερθορὼν
ὑπερθορών
Vict.
ὑπερθορῶν
Flor. Farn.
794

795. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-479

ὠμὴς
ὠδὶς
Farn. quod neglexit Elmsleius.
795

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-480

NA Athenaeus XIII. p. 573. Β.
καταλέξω δέ σοι, Κύνουλκε, Ἰωνικήν τινα ῥῆσιν ἐκτείνας κατὰ τὸν Αἰσχύλου περὶ ἑταίρων
. Meinekius Philol. Exerc. II. p. 29.
κατὰ τὸν Αἰσχύλου Ἀγαμέμνονα
. Respicitur enim ad v. 796. 883.
796

797. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-481

φρόνημα τοὐμὸν Non recte quidem Schützius
φρόνημα, ὃ μέμνημαι κλύων
coniecerat: sed qui id ei ut ineptissimum exprobrat Wellauerus, num quid aptius protulit, quum his verbis explicavit sententiam, quod vero ad tuum erga me animum attinet, memini me audire? Hoc dicit, memini, neque obliviscor, quae audivi.
797

798. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-482

τἄλλα Libri
ταῦτα
. Emendavit primus Auratus.
798

799. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-483

NA Hic et sequens versus exstant apud Stobaeum XXXVIII. 25.
799

800. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-484

φίλων Consentiunt et Stobaeus et Aeschyli libri in
φίλον
, quod Elmsleius aliquando in
φίλων
mutandum esse censuit. Mutavit tamen postea sententiam. Vide quae dixi ad Soph. Αi. v. 998. φθόνων Deinde
φθόνου
Farn. Vict. Apud Stobaeum est
ψόγου
. In Flor.
φθόνων
, quod ut exquisitius recipiendum duxi. Plato leg. VII. p. 801. Ε.
μετά γε μὴν ταῦτ᾽ ἤδη νόμος ἄνευ φθόνων εὐθὺς γίγνοιτ' ἂν ὁδε.
800

801. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-485

καρδίᾳ Libri
καρδίαν
. Casaubonus, Grotius in Excerptis, Pearsonus
καρδίᾳ
, quod Blomfieldius recepit. Defendendam putavit librorum scripturam Lobeckius ad Ai. v. 191. p. 151. ed. sec. Ei qui assentitur Wellauerus, male memoravit Reisigii Enarrationem Oed. Col. ad v. 1162. qui prorsus de alio genere constructionis loquitur. In eadem sententia est Matthiae in Gramm. Gr. §. 409. 4. b. p. 748. sed hic quoque dissimilia consocians. Multo magis omnia conturbavit G. Bernhardy in Syntaxi p. 266. ut vel Sophoclis illud in Trach. v. 836.
δεινοτάτῳ μὲν ἕδρας προςτετακὼς φάσματι
in exemplis accusativi cum verbis e
πρός
compositis constructi afferret. Sed etiam cetera quae memoravit incredibili quodam modo confudit: quorum
προςτρέπεσθαι, προςέρπειν
ne possunt quidem aliter pro significatione sua construi; alia autem accusativum propter subiectam notionem non verbi per se propriam poscunt, ut
προςκυνεῖν, προςεύχεσθαι, προςπαίζειν, προςκύρειν, προςερεύγεσθαι
; alia denique eadem necessitate, quum de accessione ad aliquid dicuntur, accusativum requirunt, ut
προςκαθέζεσθαι
. Thuc. I. 61.
προςκαθεζόμενοι δὲ καὶ αὐτοὶ τὴν Πύδναν ἐπολιόρκησαν μέν
. Demosthenis quem locum dicat, nescio: si talem qualis p. 193, 5. ed. Reisk. de Samo,
τὴν δέ, προςκαθεζόμενος καὶ βοηθήσας, ἠλευθέρωσε
, ambiguum est accusativusne an dativus intelligi debeat. Plane autem fieri nequit ut
προςπασσαλεύειν
ita construatur. Nam quod affert Herodoti IX. 120.
ἀπαγαγόντες δὲ αὐτὸν ἐς τὴν ἀκτὴν ἐς τὴν Ξέρξης ἔζευξε τὸν πόρον, οἳ δὲ λέγουσι ἐπὶ τὸν κολωνὸν τὸν ὑπὲρ Μαδύτου πόλιος, σανίδα προςπασσαλεύσαντες ἀνεκρέμασαν
, id scripsit ille
σανίδι
vel, ut Schweighaeuserus edidit,
πρὸς σανίδα
, praesertim quum de eadem re eodemque homine VII. 33. dicat
πρὸς σανίδα διεπασσάλευσαν
, quod etiam
πρὸς σανίδα προςδιεπασσάλευσαν
legitur. Nam
σανίδα προςπασσαλεύσαντες
non potest aliter intelligi quam, quod non credibile est dicere Herodotum voluisse,
σανίδα αὐτῷ προςπασσαλεύσαντες
. Quamquam fuisse videntur qui hoc probarent. Eustathius enim p. 1923, 43. scribit
ἰστέον δὲ ὅτι εὑρόντες τινὲς παρὰ Ἡροδότῳ κείμενον τὸ “ζῶντα” τὸν δεῖνα “πρὸς σανίδα διεπαττάλευσαν,” ἐβιάσαντο κἀνταῦθα ὅμοιόν τι νοῆσαι καὶ ἐπὶ τοῦ “σανίδας δ᾽ ἐκδῆσαι ὄπισθεν…” ἀλλὰ κρεῖττόν ἐστι νοεῖν ἁπλούστερον αὐτὸ ἀντὶ τοῦ τὰς θύρας κλείσαντες ἐκδῆσαι αὐτὰς μετὰ ταῦτα
. Dicit hoc de poena Melanthii Od. XXII. 173.
σφῶν δ᾽ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν ἐν θαλάμῳ βαλέειν, σανίδας δ᾽ ἐκδῆσαι ὄπισθεν.
Nam hoc qui Herodoto auctore usi interpretabantur, male quidem, de asseribus alligatis Melanthio, eos non verba Herodoti quae in septimo, sed quae in nono sunt libro, spectasse apparet. Ut ad Aeschylum redeam, si is
καρδίᾳ προςήμενος
dixit, assidentem cordi invidiam, sin
καρδίαν προςήμενος
, accedentem ad cor ibique locum occupantem intelligi voluit. A quo genere plane diversum est, quod Matthiae apposuit, Sophocli in Oed. Col. v. 1166. dictum
τίς δῆτ᾽ ἂν εἴη τήνδ᾽ ὁ προςθακῶν ἕδραν;
Nam
πόλις
refertur ad
τῷ βωμῷ
, quod ex re ipsa intelligitur: ad Neptuni enim aram consederat Polynices:
ἕδραν
autem eo modo additum est, quo
πονεῖν πόνον
et innumerabilia alia dicuntur. Apud Aeschylum dativum praetuli.
801

802. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-486

διπλάζει Male Stanleius coniecit
διπλάσα
. V. Lob. ad Phryn. p. 616. πεπαμένοι Deinde libri
πεπαμένοι
, quod Porsonus correxit. ἄχθος Denique perelegans est et nescio an verum quod in excerptis Aurati adnotatum est,
νόσου
, credo ut,
ἄχθος νόσου
iunctis, ad
τῷ πεπαμένῳ
suppleatur
τὸν ἰόν
.
802

803. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-487

αὐτῶν πήμασιν
αὐτοῦ πήμασι
Flor.
803

805-807. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-488

λέγοιμ' ἂν ... ὁμιλίας κάτοπτρον, εἴδωλον σκιᾶς In editionibus veteribus coli signo post
λέγοιμ' ἄν
distinctum, cetera usque ad
ἐμοί
sine interpunctione continuata. Porsonus commata post
λέγοιμ' ἄν
et
κάτοπτρον
posuit, cum Schutzio haec verba,
εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι ὁμιλίας κάτοπτρον
, in parenthesi dicta volens. Blomfieldius parenthesin fecit haec tantum,
εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι
. Ad explicandam sententiam alius alio magis incredibilia attulerunt. Orellius ad Isocr. p. 202.
κάτοπτρον
nominativum esse putabat, ut eo nomine sese appellaret Agamemno: eaque videtur scholiastae sententia fuisse, qui sic scribit,
ἤγουν καλῶς οἶδα διακρίνειν τὰς ὁμιλίας τῶν συνόντων μοι, ὡς τὰς ἐμφάσεις τῶν προςώπων τὸ κάτοπτρον
. At id et ad dictionem valde durum et molestum est, ad sensum autem ne aptum quidem, quia quae sequuntur verba,
εἴδωλον σκιᾶς
, contrarium de speculo praedicant. Duplex enim speculi vis est, una, ut veram speciem ostendat, quo sensu dictum est illud Aeschyli
κάτοπτρον εἴδους χαλκός ἐστ', οἶνος δὲ νοῦ
, quod Abreschius et Blomfieldius, quamvis alienissimum ab hoc loco, attulerunt; altera, quod imaginem rei, non rem ipsam exhibet, id quod hic erat spectandum. Absurdus ergo esset Agamemno, si se, quod veram speciem amicorum animo impressam haberet, speculum appellaret, et tamen statim speciem illam, quam referret speculum, inanem et vanam esse diceret. Immo quod in speculo nihil cernitur nisi imago rei,
ὁμιλίας κάτοπτρον
sic dicit ut imaginem specularem amicitiae significet, quam deinde apertius
εἴδωλον σκιᾶς
vocat. Verba autem illa,
εἴδωλον
et
σκιά
, fere eadem potestate usurpantur. Sophocles Ai. v. 125.
ὁρῶ γὰρ ἡμᾶς οὐδὲν ὄντας ἄλλο πλὴν εἴδωλ᾽, ὅσοιπερ ζῶμεν, ἢ κούφην σκιάν.
Idem Phil. v. 946.
κοὐκ οἶδ᾽ ἐναίρων νεκρόν, ἢ καπνοῦ σκιάν, εἴδωλον ἄλλως.
Idemque in Tyro fr. XV. equam dicit in fluvio conspicere
σκιᾶς εἴδωλον
.

809. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-489

σειραφόρος
σειραφόρος
Flor. Farn.
σειρασφόρος
Vict.
809

811. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-490

τὰ δ' ἄλλα ... ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει Non distincta sic distinxit Schützius,
τὰ δ' ἄλλα, πρὸς πόλιν τε καὶ θεούς, κοινούς etc.
Male Stanleius et Abreschius de ludis ob victoriam celebrandis sermonem esse putabant. Verum viderunt Pauwius, Schützius, alii. Negligentius locutus est poeta, quum proprium fuisset
τὰ δ᾽ ἄλλα, τὰ πρὸς πόλιν τε καὶ θεούς
. De re publica, inquit, et si quid in sacris neglectum sit, convocato populo consulemus.
811

815-817. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-491

NA Cicero in Catil. II. 5, 11.
quae sanari poterunt, quacumque ratione sanabo: quae resecanda erunt, non patiar ad perniciem civitatis manare.

817. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-492

ἀποτρέψω νόσον Porsoni in Adv. p. 158. coniecturam,
ἀποστρέψω νόσου
, comparantis
πῆμα νόσου
Sophoclis in Phil. v. 765. et
πῆμα ἄτης
in Ai. v. 363. receperunt Blomfieldius, Scholefieldius, et, qui se eam non potuisse non recipere dixit, Wellauerus. Quidni potuerat non recipere? Inutilis est ista coniectura, obsequium ridiculum. Philocteta morbo laborabat; Aiax culpam admiserat: itaque et morbi et culpae malum dici conveniebat. Aeschylus de malis loquitur, quibus quasi aegrotet res publica: itaque recte hic morbum dicit mali.
817

826-827. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-493

NA In Porsoni editione servata interpunctio Vict. Cant. in quibus plene distinctum est post
βίου
, virgula autem post
ὑπ' Ἰλίῳ
. Correctus error iam in editione Stanleii.
ἐπ' Ἰλίῳ
male Farn.

830. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-494

κληδόνας Libri
κληδόνας
. Aurati emendationem,
κληδόνας
, suam fecit Stanleius.
830

834. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-495

ἀνὴρ Libri
ἀνήρ
. Scribendum
ἀνήρ
. ᾠχετεύετο Deinde libri
ᾠχετεύετο
. Correxit Heathius.
834

835. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-496

φύσιν
φύσις
Flor.
835

836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-497

ἐπλήθυον Libri
ἐπλήθυνον
. Atticum
ἐπλήθυον
restituit Porsonus.
836

837. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-498

ἂν Legebatur
τ' ἂν
, quod recentiores editores correxerunt. Nihil caussae est cur in suspicionem trahatur nominata tricorpora tergémini vis Geryonis: sed tamen non minus apte
Τρισώματος
hic ille appellaretur, quo vocabulo usum esse Aeschylum (fr. 428.) ex Etym. M. p. 279, 15. et appendice Etym. Gud. p. 585, 14. discimus,
καὶ τρισώματος (τρισόνος) παρὰ Αἰσχύλῳ.
837

838. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-499

τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω, χθονός In Vict. Cant. haec verba,
τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω χθονός
, signis parentheseos inclusa sunt. Eandem rationem interpungendi expresserunt alii, in iisque Porsonus. Recte distincta verba exhibuisse Ursinum in Virgilio cum Graecis scriptoribus collato ad Aen. VIII. 566. adnotavit Blomfieldius, qui haec,
τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω
, (quis credat?) sic interpretatur, non enim eam dico quae substernitur. Wellauerus, qui, nescio an meo monitu ad Vigerum p. 756.
οὐ λέγω
vidit dictum
nolo
significare, quae est malum omen avertentis formula, tamen Schützii est interpretationem amplexus,
τὴν κάτω
de corpore Geryonis quod apud inferos esset intelligentis: legebat autem ille
τὸν κάτω
. Boissonadus
χθονός
iunxit cum
ἄνωθεν
, in parenthesi positis verbis
τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω
. Hoc quoque uti durum, ita falsum est.
Χθονὸς χλαῖναν
de terra corpori ingesta, i. e. de sepultura, dici Blomfieldius multis ostendit. Iam
ἄνωθεν
sine casu additum est, significans in vita, eique verbo opponuntur haec,
τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω
. Qui
ἄνωθεν
sepultus dicitur, non est sepultus, sed videtur esse aut perhibetur: qui vero
τὴν κάτω
accepit
χλαῖναν χθονός
, is vere sepultus est ideoque mortuis iure accensetur. Ex quibus patet sensum verborum hunc esse, si ille toties quoties ferebatur perisse mortuus esset, tamquam alter Geryones saepe triplicem vivus (absit enim ut mortuum dicam) vestem terrenam induisset. Id sic poeta elocutus est, multam triplicem superne, absit enim ut infernam dicam, vestem terrenam induisset.
838

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-500

πιστωμάτων Libri
πιστευμάτων
. Id ita explicari posse videtur ut sit quem tu mihi concredidisti et ego concreditum accepi ut tuerer eique prospicerem. Quamquam
ἐμοὶ
minus commode additum est, quum
πίστευμα
rem concreditam significare debeat, ut recte dictum est quod in Iosephi Ant. Iud. XVII. 3, 3: legitur
ἐπὶ τῶν πιστευθησομένων ἐντολῶν
, declaratum ab ipso Iosepho Hist. belli Iud. I. 29, 4.
ἐβούλετο γὰρ αὐτῷ τινὰς ἐντολὰς καταλείψειν
. Accedit quod
πίστευμα
vix alibi invenitur, usitatum est autem
πίστωμα
, ut quum alibi ab Aeschylo positum, tum de connubii foedere in Eum. v. 213.
Ἥρας τελείας καὶ Διὸς πιστώματα.
Connubii foedus quum hic quoque aptissime dici videretur, scripsi
πιστωμάτων
.
845

849. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-501

τόν θ'
Τόν θ'
Flor. Vict.
Τόν τ'
, cum glossa
ἰωνικόν
, ex Farn. Elmsleius enotavit. Canterus ut scriberet
τόνδ'
, adductus erat plena post
κίνδυνον
interpunctione, quam ex ed. Vict. servavit.
849

851. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-502

βουλὴν Recte Wellauerus
βουλήν
dici vidit eos qui absente Agamemnone rei publicae praeerant. Aliorum commenta piget commemorare.
851

853. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-503

μέντοι Non satis aptum videtur
μέντοι
, ut dubitari possit an scripserit Aeschylus
τοιάδε μέν τις σκήψις
.
853

855. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-504

κατέσβηκας In Flor. ad
κατέσβηκας
supra scripta sunt
θ
et
τ
, ut
καθέστηκας
legendum esse monstretur. Videtur hoc emendatoris esse, qui non recordaretur
σβῆναι
neutrali significatione dictum inveniri.
855

856. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-505

σώμασιν Recte Flor. Farn. Vict.
σώμασιν
, non detracta ultima littera. κλαγγάς Error Flor. est
κλάβας
.
856

857. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-506

ἀμφὶ σοὶ
ἀμφὶ σοὶ
Farn. hic et v. 860.
857

858. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-507

λαμπτηρουχίας Habent
ὀνείροισι
libri. Blomfieldius quum scripsit "λαμπτηρουχίαι ἀτημέλητοι sunt signa per faces exhibenda, sed per incuriam non exhibita, quem sensum solus vidit Heathius," merito reprehensus est a Wellauero, et tamen non satis. Heathii enim librum si inspexisset Wellauerus, non huic tribuendam esse tam ineptam interpretationem vidisset: sic enim ille, "verte, semper lamentans quod signa de fortuna ac rebus tuis per faces missa ab excubitoribus neglecta putabam." Quamquam ne hoc quidem verum est, sed, quod perspexit Wellauerus, non accensi longo in spatio ignes, quod caussa accendendi nondum esset, sunt intelligendi.
858

859-860. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-508

NA Quum tribus haec modis construi possint, uno
ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην, λεπταῖς ῥιπαῖσι θωύσσοντος
, altero
λεπταῖς ῥιπαῖσιν ἐξηγειρόμην ὑπαὶ κώνωπος θωύσσοντος
, tertio
ὑπαὶ λεπταῖς ῥιπαῖσι κώνωπος θωύσσοντος ἐξηγειρόμην
, haec postrema ratio magis quam ceterae dictioni poeticae convenit.

862. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-509

νῦν, ταῦτα πάντα τλᾶσ', ἀπενθήτω φρενὶ Legebatur
νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσ᾽ ἀπενθήτω φρενί, λέγοιμ᾽ ἂν etc.
Illud
ἀπενθήτῳ φρενί
miro modo significare volunt animo dolori non succumbente. Mira est etiam P. Camperi ad Eur. El. p. 213. interpretatio, pectore doloribus clauso. Infelix coniectura Schneidewini in thesi VIII. dissertationi de Diana Phacelitide adiecta,
νῦν ταῦτα πάντα πλᾶσα παντλήτῳ φρενί
. Recte vero Elberlingius intellexit distinguendum sic esse,
νῦν, ταῦτα πάντα τλᾶσ', ἀπενθήτω φρενὶ λέγοιμ' ἂν etc.
Quoniam se nunc tandem omni sollicitudine liberatam quasi ex intimo animo dicere videri cupit,
νῦν
sine copula in principio dicti huius positum est, ut supra praeco dixit v. 486.
νῦν χαῖρε μὲν χθών
.
862

863. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-510

βουστάθμων In Vict. Cant. haec sic interpuncta sunt
λέγοιμ' ἂν ἄνδρα τόνδε, τῶν σταθμῶν κύνα, σωτῆρα ναός, πρότονον ὑψηλῆς στέγης, στῦλον ποδήρη, etc.
Quomodo interpungenda essent vidit in adnotatione Canterus itemque Gatakerus Adv. misc. II. 20. p. 383. Sed tamen duobus vitiis affectus est hic Shakespearianae ubertati comparandus locus. Non scripsit enim Aeschylus
τὸν σταθμῶν
, quod poetica dictio non patiebatur cum articulo dici, sed
βουστάθμων
, quo vocabulo Euripides usus est in Helena. De altero vitio dicam ad v. 866.
863

864. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-511

NA Ne quis forte velit
σταθμῶν
sive potius
βουστάθμων κύνα σωτῆρα
iungere, ut hominem stabulorum custodem
σταθμῶν οὐρῆα
Homerus dixit Od. XVII, 187. 223. reputandum est per se patere
κύνα βουστάθμων
eum esse qui tueatur stabula,
ναὸς πρότονον
autem, nisi explicate dicatur servandae navi inservire, non habere adiunctam utilitatis eminentiorem significationem. De
προτόνοις
videndus Seidlerus ad Eur. Iph. T. v. 1104. ὑψηλῆς
ὑψιλῆς
Farn.
864

865. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-512

στῦλον
στύλον
Flor.
στῦλον
Farn. Vict. pravo accentu.
865

866-868. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-513

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος, γαληνὸν ἦμαρ εἰςιδεῖν ἐκ χείματος, καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα. Libri
καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα, κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος, ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος.
In Farn. scriptum
παρ' ἐλπίδα
. Sed errore factum esse puto ut ex eo codice adnotaretur
καὶ γῆς φανεῖσαν
, quum tacuerit Bekkerus, neque Elmsleius nisi consensum codicis cum editionibus indicare voluisse videtur. Nam Porsonus dubitationis notam ad
φανεῖσαν
apposuerat: unde Blomfieldius abiecto inutili
καὶ
vel
γῆν ἐκφανεῖσαν
vel
γαῖαν φανεῖσαν
scribendum existimabat. Mihi quidem non tam videtur in his verbis aliquid vitii esse, quam in ordine rerum, quae nec satis apte coniunctae sunt, et ita ut in medio cursu abrumpatur potius oratio quam iustum producatur ad finem. Itaque mutato ordine versuum sic poetam scripsisse arbitror,
ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος, γαληνὸν ἦμαρ εἰςιδεῖν ἐκ χείματος, καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρ' ἐλπίδα.
Nam
κάλλιστον ἦμαρ
non scripsisse videtur Aeschylus. Friget enim nomen superlativum, multoque deterius est positivo, ubi non idonea de caussa positum est. Quare
γαληνὸν
quae scripsi, ut in notissimo illo Euripidis Or. v. 279.
ἐκ κυμάτων γὰρ αὖθις αὖ γαλήν' ὁρῶ.
Hunc versum,
ὁδοιπόρῳ — ῥέος
, Suidas affert in v.
πλέκος
.

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-514

τερπνὸν δ' ἀπαλλαχθῆναι παντὸς ἐκ πόνου Insiticium hunc versum iudicavit Blomfieldius, certe frigidiusculum sonare. Schützius eum in editione minore post eum qui sequitur collocavit, quod id ordo sententiarum postularet. Non recte obiicit Wellauerus, suo versum loco positum esse in libris, quia caussam contineat, quare istis appellationibus usa sit mulier. Nam caussa etiam post recte affertur. Rectius dixisset non fuisse
φθόνος δ᾽ ἀπέστω
a
τοιοῖςδε προςφθέγμασιν
divellendum. Servandus vero versus eo quo in libris est loco. Refertur enim ad illa v. 862.
ἀπενθήτῳ φρενὶ λέγοιμ᾽ ἄν
.
869

870. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-515

τοιοῖςδε τοί νυν Libri
τοιοῖςδε τοίνυν
. Schützii emendationem,
τοιοῖςδε τοί νυν
, Porsonus aliique receperunt.
870

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-516

νῦν δέ μοι Librorum scriptura,
νῦν δ' ἐμοὶ φίλον κάρα
, demum a Scholefieldio emendata est.
872

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-517

ποίας
ποίας
, ut Scaliger aliique scribendum viderunt, Farn.
ποίας
Flor. Vict. Valckenario ad Phoen. v. 1518. more suo suspicanti
πρόπαντος
a poeta scriptum esse, nemo exstitit qui obsequeretur: arrisisse tamen illud videtur Blomfieldio.
874

875. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-518

τέλος Pro
τέλος
, quod Flor. Vict. habent, in Farn. est
τάδε
, quod nescio an praeferendum sit. Videri enim possunt oculi describentis ad verba
τάδε
et
τέλος
aberrasse, quae duos continuos versus terminant 900. 901.
875

876. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-519

στόρνυτε Elmsleius ad Eur. Med. v. 1209. dubitabat an praestaret
στορνύναι
.
876

877-878. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-520

NA In editionibus veteribus hi duo versus sine ulla interpunctione procedunt. In Farn. plene distinctum post
εἵλετο
. Recte post
πόρος
comma ponitur, cetera autem coniunguntur.

886. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-521

βαρβάρου
βαρβάρου
, sed
ο
supra scripto, Flor.
886

887. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-522

βόγμα
βόαμα
Flor. Vict. sed in Flor.
γ
supra scriptum.
βόγμα
Farn.
887

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-523

κάλλεσιν
κάλλεσιν
cum
ν
libri habent. Suidas in v.
Κάλαϊς
,
καὶ καλάϊνον χρῶμα. Αἰσχύλος, ἐν ποικίλοις χρώμασι
. Idem
κάλλη, τὰ πορφυρᾶ ἱμάτια. καὶ κέραμος καλάϊνος. Αἰσχύλος, ἐν ποικίλοις κάλλοις
. Etym. M. p. 486, 48. totum versum affert,
γὰρ
pro
δὲ
exhibens. Plura de
κάλλεσιν
Fritzschius in comm. de Socrate p. 201.
890

897. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-524

εἰ πάντα δ' ὡς πράσσοιμεν Consentit Farn. cum Flor. Vict. in
εἰ πάντα δ' ὡς πράσσοιμ' ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ
, nec verum est quod Wellauerus dicit,
ἄνευ θαρσοῦς
Blomfieldium ex eo codice recepisse. Immo ea ipsius est Blomfieldii infelicissima coniectura. Scribendum vero erat
εἰ πάντα δ᾽ ὡς πράσσοιμεν, εὐθαρσὴς ἐγώ.
Eandem emendationem fecit Dindorfius.
897

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-525

διαφερόντως Porsonus in Adv. p. 158. coniecerat
διαφέρουσ' ἐμοί
. Bene factum, quod Blomfieldius librorum scripturam defendit, modo ne tamen verum putasset
διαφέρουσα
, quod
θιγοῦσα
cum participio ad eum plerumque qui compellatus est referatur. Cuiusmodi argumentum quam nullam vim habeat apertum est. Tum autem, ut consentaneum est, non desunt exempla quae non sunt in illis plerisque, ut in Philocteta v. 253.
ὡς μηδὲν εἰδότ᾽ ἴσθι μὲ ὧν ἀνιστορεῖς.
899

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-526

δείσασαν Libri
ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδ' ἔρδειν τάδε;
quod interpretantur
vovistine diis metuens sic facturum te ista?
Blomfieldius, quod
ἂν
huic sententiae non convenit, signo interrogationis deleto, hanc putat sententiam esse, vovisses haec ita facere, si aliquid metuisses. Haec non repugnant quidem legibus grammaticis, sed perversa laborant collocatione verborum. Oportebat enim, si hoc vellet Clytaemnestra, dici
δείσας ἂν ηὔξω ὧδ' ἔρδειν τάδε
. Vulgatum imperitissime eo tuitus est Wellauerus, quod
ἂν
ad infinitivum sit referendum: ex quo patet eum
ἂν
cum infinitivo ita pro infinitivo futuri poni existimasse, ut id ubique et sine discrimine fieri possit. Iohannes Auratus, qui omnes Aeschyli interpretes iudicio et recti sensu superavit, pro
δείσας
scribi
δήσας
volebat, non ille hic quidem verum assecutus, sed tamen coniiciens quod aptissimam praeberet sententiam. Scribendum erat
ηὔξω θεοῖς δείσασαν ὧδ᾽ ἔρδειν τάδε;
900

901. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-527

τέλος
Τέλος
sic dictum ut sit pro decreto. Similiter in Suppl. ν. 587.
ποῖ κεκύρωται τέλος
, et v. 605.
Ζεὺς δὲ κράνοιεν τέλος
.
901

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-528

δοκεῖς Libri
δοκῶ
. Emendavit Stanleius.
902

903. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-529

δοκεῖ Hic quoque
δοκῶ
Flor. Vict.
δοκεῖς
Stanleius, et ita Farn.
903

904. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-530

αἰδοῖ
αἰδοῖς
Flor. Vict.
αἴδοι
Farn. Restituerat coniunctivum primus Auratus, receperuntque editores novissimi praeter Wellauerum, nescientem quibus conditionibus interrumpi possit oratio.
904

906. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-531

NA Male in Vict. Cant. interrogationis nota apposita.
906

909. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-532

ἦ καὶ σὺ ... δήριος τίεις; Libri
ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;
Auratus
τῆσδε
. Ionica genitivi forma offensus Bothius
δήριος
dedit. Ac diserte Suidas
δῆρις δήριος δῆριν δῆριν
. Semel, quod sciam, praeter hunc versum in superstitibus tragoediis invenitur
δῆρις
, in Suppl. Aeschyli v. 397.
καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.
Butlerus inepte
ἀδήριτος
coniecit, ut id esset animo obstinato et insuperabili. Erat quum putarem adiectivum hic latere,
δηριτὴς
(nam
δηριτὴς
finxit Etym. M. p. 248, 31.) vel
δηριτικός
, quod esset rixabunda. Dicuntur autem talia masculina forma, ut in Choeph. v. 233.
ἄζωστος
τριβή
. Id expressit vertendo Humboldtus. Sed scribendum potius est
ἢ οὐ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος (vel δήρεως) τίεις;
Intellexit hoc etiam Franzius, nisi quod is
οὐ
scripsit.
909

910. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-533

μέντοι Blomfieldii, qui
μέν τοι
divisim scripsit, permira adnotatio est, “vulgo
μέντοι
. Vid. Hermann. Elem. Doctr. Metric. p. 111." Ibi ego exempla attuli versuum quorum singuli vel pedes vel dipodiae singulis vocibus constant. Itaque ut ex eo numero hunc versum eximeret, divisit voculas non separandas. Nam
μέντοι
, tamen, precantis est. Ceterum, si quis non rectis numeris hunc versum incedere putabit, monendus erit ut recte recitet, neve negligat pausam quam fieri iubet interpunctio.
910

912. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-534

πρόδουλον Invenustissime a quibusdam positum est
πρόδουλος
. Librorum scripturam, male intellectam a Stanleio, recte interpretatus est Schützius. Calcei quasi servi pedum dicuntur. Similiter in Prometheo soluto (fr. 205.)
ἵππων ὄνων τ᾽ ὀχεῖα καὶ ταύρων γονὰς δοὺς ἀντίδουλα καὶ πόνων ἐκδέκτορα.
De consuetudine soleas ponendi, ne stragulis labes afferretur, dixit Gatakerus Adv. misc. II. 19. p. 376.
912

913. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-535

καὶ τοῖσδέ μ'
σὺν τοῖς δέ μ'
inde a Cantero edebatur.
σὺν τοῖς δέ μ'
Vict.
σὺν ταῖςδέ μ'
Farn.
σὺν ταῖςδε
Heathius. Recepi ex Flor.
καὶ τοῖςδέ μ'
. Neutro
τοῖςδε
ἁλουργέσιν
usus est poeta, nec dixit
ἁλουργίσιν
, ut qui de stragulis, non de vestibus loqueretur. De colore isto videndus Arnaldus Animadv. crit. c. 35. p. 234. seqq. de forma vocabuli Lobeckius ad Phryn. p. 185. ἐμβαίνονθ' ἁλουργέσιν
ἐμβαίνοντ᾽ ἀλουργέσιν
Flor. Farn.
ἐμβαίνονθ' ἁλουργέσιν
Vict.
913

914. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-536

βάλοι Recte libri
βάλοι
, quod ab nemine correctum miratus Blomfieldius, sublata plena interpunctione post
ἔμβασιν ποδός
, edidit
βάλῃ
, comparans Eur. El. v. 900.
αἰσχύνομαι μέν, βούλομαι δ᾽ εἰπεῖν ὅμως, νεκροὺς ὑβρίζειν, μή μέ τις φθόνῳ βάλῃ,
ubi probat Tyrwhitti coniecturam
φθόνος
. Licebit vicissim mirari, non solum quod quid esset diversitatis inter hos locos non viderit Blomfieldius, sed etiam quod sententiam intulerit ineptam: quamquam etiam ab aliis haec non recte intellecta sunt. Nam quid est hoc, exuite mihi calceos, ne me deorum invidia in his purpuris incedentem adspiciat? Num si nudis pedibus incedit, minus invident dii? Immo purpuras erat deprecatus, ne superbire videretur: sed ubi cedit Clytaemnestrae, purpuris parcens soleas exuit, incessurus autem per eas optat ne deorum concitet invidiam. Accedit quod aliquid spatii inter haec disticha interiectum fuit, dum solutae essent soleae.
914

915. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-537

δωματοφθορεῖν Libri
σωματοφθορεῖν πόσιν
. In Farn. adscriptae glossae
τὰ σώματα φθείρειν τῶν ὑπὸ χεῖρα, εἰ ἄνδρα ἁπλῶς
. Correctum
ποσὶν
a Scaligero et in editione Stanleii. Auratus
στρωματοφθορεῖν
, quod Porsonus recepit. Schützii emendationem
δωματοφθορεῖν
merito admisit Blomfieldius, comparans
οἰκοφθορεῖν
, quo verbo Herodotus et Plato utuntur, monensque huc respicere Clytaemnestram v. 928. 929. Addere poterat ipsum Agamemnonem confirmare eo quod
ἀργυρωνήτους ὑφὰς
memorat.
915

916. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-538

στείβοντα
φθείροντα
Farn. Vict.
φθάροντα
mihi enotatum ex Flor. Non est credibile
φθείροντα
post
δωματοφθορεῖν
ab Aeschylo scriptum esse. Scribendum
στείβοντα
.
916

917. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-539

οὕτω
οὕτω
Flor. Farn.
οὕτως
Vict.
917

921. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-540

αὕτη Libri
αὐτή
. Auratus, Bothius aliique recte
αὕτη
.
921

923. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-541

κατέστραμμαι
κατέστραμμαι
recte Flor. Vict. Scholiastes
ἄλλως καθέσταμαι, ἀντὶ τοῦ κατέστην
. Et Farn. exhibet
κατέσταμαι
, cum adnotationibus
ἰωνικὸν κατέστην
et
εὕρηται καὶ κατέστραμμαι
.
923

924. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-542

δόμων
δόμους
, sed
ων
supra scripto, Flor.
924

925. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-543

NA Deest in Flor. personae notatio.
925

926. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-544

ἰσάργυρον Libri
εἰς ἄργυρον
. Salmasii in Exerc. Plin. p. 418. Ε. emendatio est
ἰσάργυρον
. Sed idem praeter necessitatem
βαφάς
in
βάφος
mutavit. Cur
ἰσάργυρον
Aeschylus dicat, optime declaratur iis quae Athenaeus XII. p. 526. C. de Lydis affert:
Θεόπομπος δ᾽ ἐν πεντεκαιδεκάτῃ ἱστοριῶν χιλίους φησὶν ἄνδρας αὐτῶν ἁλουργεῖς φοροῦντας στολὰς ἀστυπολεῖν· ὃ δὴ καὶ βασιλεῦσι σπάνιον τότ᾽ ἦν καὶ περισπούδαστον. ἰσοστάσιος γὰρ ἦν ἡ πορφύρα πρὸς ἄργυρον ἐξεταζομένη.
926

928. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-545

οἶκος Libri
οἶκος
. Tum in fine versus Vict. Cant. coli signum habent, sequente versu sic distincto,
ἔχειν, πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος.
Et hoc quidem recte diceretur: nam quod Blomfieldius ait, linguae indoli non consentaneum esse dicere
οὐκ ἐπίσταται πένεσθαι
et
ἐπίσταται ἔχειν
, prorsus falsum est: monuitque Boissonadus. Non est tamen illa interpunctio probanda, nisi
οἴκοις
scribatur, quod placuit Butlero: nam G. Bernhardy in Syntaxi p. 166. omnia confudit. Porsonum, qui ita scripsit,
οἴκοις δ᾽ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς, ἄναξ, ἔχειν· πένεσθαι δ᾽ οὐκ ἐπίσταται δόμος,
secuti sunt Schutzius et Blomfieldius. Hic tamen paene suspicari se ait legendum esse
οἴκῳ τῷδε
. Quo languidior fieret oratio. Distinctionem illam, servato
οἶκος
, recipiendam esse vidit Wellauerus. Hoc dicitur, est domus quae horum affatim habeat.
928

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-546

ψακάθοι Libri
ψαμύθοις
. Emendarunt primi Auratus et Canterus.
930

932. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-547

κομίστρα
κομίστρα
Vict. et ut videtur Farn. μηχανωμένῃ Tum libri
μηχανωμένης
. Auratus et Scaliger
μηχανωμένη
, quod suum fecit Stanleius receperuntque recentiores. Aptius est propiusque ad librorum scripturam quod posui,
μηχανωμένῃ
. Vidit hoc etiam Franzius.
932

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-548

ὑπερτείνασα
ὑπερτείνασα
Farn. Vict.
ὑπερτίνασα
Flor. Auratus
ὑπερτείνουσα
, quod recepit Blomfieldius. Id quum Wellauerus male factum dixit, quia praecesserit aoristus
ἔθυσεν
, neque attendisse videtur quod Blomfieldius comparaverat v. 629.
καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην, φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν,
neque omnino rationem rei perspectam habuisse. Valde probabilis est Aurati coniectura: sed ferri tamen, si recte intelligatur, librorum scriptura potest. Usurpantur enim participia interdum sic ut non pendeat temporis indicatio ex verbo quod adiunctum est, sed sola per se constet: de quo genere diximus ego ad Vigerum p. 772. seqq. et Graserus in Adversariis in sermones Platonis p. 67. seqq.
Ὑπερτείνουσα
igitur sic est accipiendum ac si dixisset
ὑπερέτεινε
. Luculentissimum huius generis exemplum est in illo Diodori Siculi I. 66.
ἐπ᾽ ἔτη δὲ πεντεκαίδεκα κατὰ τοὺς ὅρκους καὶ τὰς ὁμολογίας ἄρξαντες καὶ τὴν πρὸς ἀλλήλους ὁμόνοιαν τηρήσαντες, ἐπεβάλοντο κατασκευάσαι κοινὸν ἑαυτοῖς τάφον.
Quod illi quum non fecerint post quintum decimum regni annum: eo anno enim dissolutum est illud regnum: non significant verba illa, quum regnarent quindecim annos concordesque manerent, quod per participia praesentis fuisset dicendum, sed quum regnaverint concordesque manserint quindecim annos. Similiter praesentis participia, ut saepissime
ἔχων
, adhibentur ad ea significanda quae coniuncta cum primario verbo proprie aoristi consociationem requirunt.
934

936. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-549

μολών Libri
σημαίνεις μολών
. Quod Blomfieldius posuit
σημαίνεις μολὼν
, ponendum viderat etiam H. Vossius in Curis Aeschyleis p. 26. sed is male
σημαίνειν
scribens, quod non Graece dictum esse putaret
σοῦ μολόντος σημαίνεις
.
936

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-550

Ζεὺς ἐπ'
Ζεῦς τ' ἐπ'
Flor.
Ζεῦς τ' ἀπ'
Farn. Vict. Iam Auratus delevit
τ'
, ut postea Pauwius. Porsonus aliique
Ζεῦς γ'
ediderunt, quod quid sit non apparet.
937

938. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-551

ἤδη Auratus
ἤδη
mutandum censebat in
ἡδύ
. Butlerum, qui
τότ' ἤδη
tum statim interpretatus erat, vituperavit Blomfieldius, peius ipse tum demum interpretans. Quid hic vel statim vel demum?
Ἤδη
est iam, referturque ad praecedentia. Neque enim de praesente vel calore vel frigore, sed de venturo loquitur Clytaemnestra, reditu Agamemnonis dicens quasi hieme ver venturum nuntiari, aestate autem iam instare frigus.
938

939. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-552

ἐπιστρεφωμένου
ἐπιστρωφωμένου
Vict.
ἐπιστροφωμένου
Farn.
ἐπιστρεφωμένου
Flor.
939

941. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-553

μέλοι δέ τοι σοί Flor.
μέλοι δέ σοι
, omisso
τι
vel
τοι
. Vict.
μέλοι δέ τι σοί
. Farn.
μέλοι δέ τοι σοι
. Et sic ediderat Porsonus, servato accentu in pronomine.
941

943. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-554

δεῖμα Flor. Vict.
δεῖγμα
. Stephanus dubitabat an hic quoque (ut v. 756.)
δῆγμα
scribendum esset. Auratus et Scaliger
δεῖμα
vel
δῆγμα
legi volebant. Servarunt
δεῖγμα
Porsonus, Boissonadus, Scholefieldius, atque adeo defendere conati sunt H. Vossius et Wellauerus, ostentum interpretantes, aquilarum opinor, de quibus in primo chori carmine scriptum est, sed Latino, ut videtur, vocabulo adducti, ut id Graece quoque
δεῖγμα
dici crederent. At ne si dicerent quidem
δεῖγμα
eo significatu Graeci, non praeferendum esset quod Schützius et Blomfieldius receperunt
δεῖμα
, quia huic loco multo convenientius est metum, quam occasionem, qua ortus est metus, commemorari. Ac
δεῖμα
in Farn. scriptum esse adnotavit Bekkerus. Neglexit Elmsleius.
943

944-945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-555

NA Farn. hoc ordine,
| ποτᾶται ἄμισθος ἀοιδά. | μαντιπολεῖ δ᾽ ἀκέλευστος. |

946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-556

ἀποπτύσαι
ἀποπτύσας
Flor. Vict.
ἀποπτύσαι
, cum glossa
ὥστε ἀποπτύειν τοῦτο
, Farn. Id in textum intulit Boissonadus. Scaligeri et Casauboni coniecturam,
ἀποπτύσαι
, constructionis mutatione non perspecta, receperunt Porsonus et Blomfieldius.
946

948. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-557

θ'
θ'
Farn. Vict. Ex Flor.
ξ'
mihi enotatum est. Auratus
θ'
. Scaligerum
θ'
corrigentem recte secuti sunt Porsonus atque alii.
948

950-952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-558

χρόνος δέ τοι πρυμνησίων ξὺν ἐμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν.
χρόνος δ᾽ ἐπεὶ
Flor. Vict.
χρονὸς δ᾽ ἐπὶ
Farn. Deinde libri
ξυνεμβόλοις
. Deinde
ψαμμίας ἀκάτας
Farn. Vict.
ψαμμίας ἀκάτα
Flor. Tum
παρήβησεν
Flor. Vict.
παρήβησ'
Farn. Scaliger
ἐπὶ
et
ξὺν ἐμβόλοις
. Schneiderus in lexico Graeco
ξυνεμβολαῖς
. Quod in adnotatione ad Humboldti interpretationem posui,
χρόνος δ᾽ ἐπὶ πρυμνησίων ξυνεμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν
, nec Blomfieldius intellexit nec Wellauerus.
Ψαμμίας ἀκάτας
non accusativum, sed genitivum, nec
παρήβησεν
activum, sed, ut est, neutrale esse volui, constructionem autem verborum hanc,
χρόνος δὲ παρήβησεν ἐπὶ ξυνεμβολαῖς πρυμνησίων ψαμμίας ἀκάτας
, tempus defloruit post communem iniectionem rudentum navis in arena stantis, i. e. postquam subductae in arenam alligataeque sunt naves. Defloruisse dicit tempus, quia, si quid adversi secundum Calchantis vaticinium accidere oportebat, effluxisse videtur spatium quo id evenire erat consentaneum.
Ἐπί
cum dativo iunctum, ut sit post, ne H. Stephanum in Thesauro dicam, observatum ab interpretibus ad Lucianum t. I. p. 538. Non puto tamen id scriptum ab Aeschylo esse, non solum quod apta numerorum dispositio duas istas syllabas potius ad praecedentia referri, quam coniungi cum sequentibus postulat, sed etiam propter productionem brevis syllabae, cui locus est absoluto numero, ut v. 953. non ubi perpetuatur. Quare scribendum duxi
χρόνος δέ τοι πρυμνησίων ξὺν ἐμβολαῖς ψαμμίας ἀκάτας παρήβησεν.
Vocabulum
ξυνεμβολή
legitur in Persis v. 390.
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος.
Apparet coniunctam multorum iniectionem ita vocari. Sed eo ipso non aptus hic videtur pluralis numerus
ξυνεμβολαῖς
: recte diceretur
ξυνεμβολή
. Quare praeferendum iudicavi
ξὺν ἐμβόλαις
. Intelligi autem rudentes, quibus naves in arenam subductae alligatae fuerant, patet ex eis quae sequuntur
εὖθ᾽ ὑπ᾽ Ἴλιον ὦρτο ναυβάτας στρατός
. Dubitari potest
ἀκάτας
an
ἀκάτου
scribendum sit. Nescio an inusitatiore forma usum dicam Aeschylum. Habet
ἀκάταν
codex Palatinus Anthologiae X. 9, 2. ubi Iacobsius eum Huschkio in Anal. crit. p. 228.
ἄκατον
scripsit.

953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-559

εὖθ'
ἣνθ'
in Flor. esse dicitur.
953

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-560

τὸν δ'
τόνδ'
Farn. Recte
τὸν δ'
Vict. ὅμως Deinde libri
ὅπως
. Stanleius recte
ὅμως
. Notandum prima syllaba correpta
ὑμνῳδεῖ
. Possit quis suspicari scribendum esse
μελῳδεῖ
. Hesychius
μελῳδοῦσι, μετ' ᾠδῆς ὑμνοῦσιν
. Sed eadem syllaba correpta
ὑμνήσω
invenitur in Euripidis Bacchis v. 71. et
εὔυμνος
apud Epicharmum Hephaestionis p. 15.
957

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-561

Ἐρινύος Libri
ἐριννύς
. Genitivum posui in libro de metris p. 433. Item Porsonus.
958

961-964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-562

οὔτι ... τελεσφόροις δίναις κυκλούμενον κέαρ Libri
οὔτοι
. Casauboni et Abreschii emendatio est
οὔτι
. Post
ματάζει
, quod ex grammaticorum praecepto scripsi
μάταια
, nulla in antiquis editionibus interpunctio.
Σπλάγχνα
explicat poeta per
κέαρ
, quod
τελεσφόροις δίναις κυκλούμενον πρὸς ἐνδίκοις φρεσίν
dicit, paullo quidem tumidius, sed tamen ut pateat sententia: non fallitur animus, cor eventum ferentibus fluctibus ad veracia agitatum praecordia, i. e. cor motu suo, qui non vano ex timore nascitur, recte praesaga pulsat praecordia. Quod ad numeros attinet,
τελεσφόροις
singulari versu dici et sententiae vis interpunctioque strophicorum docet, nec recte sequentibus adiiceretur, trimetro non puro. Initii versus enim index est syllaba longa in anacrusi.

965-966. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-563

εὔχομαι δ' ἀπ' ἐμᾶς τὸ πᾶν ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον.
εὔχομαι δ᾽ ἀπ' ἐμᾶς τοι ἐλπίδος
Farn. atque ita edidit Vict. nisi quod
τοι
in
τε
mutavit.
εὔχομαι δ᾽ ἐξ ἐμᾶς ἐλπίδος
Flor. Deinde
ψύθη
Flor. Farn.
ψυδῆ
Vict. quod emendavit H. Stephanus.
Ψύθη
substantivum esse puto, ut v. 457. Nec minus apud Callimachum fr. 184. ubi Hemsterhusio placebat
ψυδές
. Scripsi
εὔχομαι δ᾽ ἀπ' ἐμᾶς τὸ πᾶν ἐλπίδος ψύθη πεσεῖν ἐς τὸ μὴ τελεσφόρον.
Certa enim emendatione me restituisse puto
τὸ πᾶν
, quod et sententia postulat et latere videtur in
τοι
, non addito, ut puto a Triclinio, sed relicto ex
τὸ πᾶν
in detrito margine.
Ἐλπίδος
hic sic dicit poeta, ut cogitationem futuri significet: est enim
ἀπ᾽ ἐλπίδος, ἀπ' ἐλπίδων, ἐξ ἐλπίδων
, secus quam quis futurum putavit. Sophocles El. v. 1127.
ὡς σ' ἀπ' ἐλπίδων οὐχ ὧνπερ ἐξέπεμπον εἰςεδεξάμην.
Trach. v. 666.
οὐκ οἶδ' · ἀθυμῶ δ᾽ εἰ φανήσομαι τάχα κακὸν μέγ' ἐκπράξασ᾽ ἀπ' ἐλπίδος καλῆς.
Euripides Inone apud Stobaeum CV. 1.
ὑπόπτερος δ᾽ ὁ πλοῦτος· οἷς γὰρ ἦν ποτε, ἐξ ἐλπίδων πίπτοντας ὑπτίους ὁρῶ.

968-970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-564

μάλα γέ τοι τὸ πολέος γ' ὑγίας ἀκόρεστον τέρμα· νόσος γὰρ ἀεὶ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει.
μάλα γάρ τοι τῆς πολλᾶς ὑγιείας
Flor. Vict. In Flor. haec,
μάλα γάρ τοι τᾶς πολλᾶς
, itemque
τέρμα νόσος γὰρ
, serius adscripta videri adnotatum est.
μάλα γε
(supra scripto
γὰρ τοὶ δὴ
)
τῆς πολλᾶς ὑγιείας
Farn. Deinde libri
νόσος γὰρ γείτων
. Lacunae signum post
γὰρ
posuit Porsonus. Vix dubitari potest quin perierit, quod Blomfieldius inserendum esse putavit,
ἀεί
. Illud autem certum est, primum horum versuum paeonicum esse. Hinc scripsi
μάλα γέ τοι τὸ πολέος γ᾽ ὑγίας ἀκόρεστον τέρμα. νόσος γὰρ ἀεὶ γείτων ὁμότοιχος ἐρείδει.
De illa forma
πολέος
ceteris copiosius dixit scholiastes Arati ad Phaen. v. 19. De
ὑγιείας
dubitare non sinunt
ἱερεία
et tot alia utramque terminationem habentia nomina.
Γέ τοι
patet non ad proxime praegressam sententiam, sed ad ea referri quae hanc praecedunt. Sin gravius hic peccatum est, coniici potest scripsisse Aeschylum
μάλα τὸ τῆς ὑπεράγαν ὑγείας
. Quod sequitur
ἀκόρεστον
Auratus in
ἀχάριστον
, Schutzius in
ἀπάρεστον
mutandum censuerunt: quorum prius errat Wellauerus quum ab Humboldto probatum existimat.
Ἀκόρεστον
, immodicum, in malam partem accipiendum est.

972. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-565

ἔπαισεν Nihil hic mutandum.
Ἔπαισεν
est offendit vel illiditur. Sic infra v. 1593. Prom. 887. Pers. 411. Ita ubi dicitur hoc verbum, fere
εἰς
vel
πρός
sibi adiungit: sed sine praepositione, ut hic Aeschylus, Sophocles dixit in El. v. 744.
λανθάνει στήλην ἄκραν παίσας
.
972

973-978. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-566

καὶ τὸ μὲν πρὸ χρημάτων ... ἐπόντισε σκάφος Recte se haec habent omnia, videratque iam Casaubonus nominativos
ὄκνος βαλών
sic dictos esse ut deinde mutaretur coepta constructio.
Τὸ μέν
autem partem significat. Sententia haec est, metus quum partem pro acquisitis opibus bene attemperato iactu proiecil, non tota funditus periit domus, quamvis plena malis, nec mersit navem. Rediit in constructionem poeta,
ἐπόντισε
referens ad
ὄκνος
. Blomfieldius pro
δόμος
legendum putabat
γόμος
, loco Supplicum a Dobraeo commemorato motus v. 426. seqq. quem neque emendatum exhibuit, nec debebat omnino hic afferre. Videretur probari posse illa coniectura, nisi parum eleganter dictum esset
γόμος πημονᾶς γέμων
. Recte scriptum est
δόμος
, quod quum dicit, in mente habet rem de qua loquitur. Ea est
πότμος εὐθυπορῶν ἀνδρός
.

977. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-567

πημονᾶς
πημονᾶς
Vict.
πημονὰς
Flor. Farn.
977

979. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-568

πολλά τ' ἂν δόσις Libri
πολλὰ τοι δόσις
. Turbatur ordo sententiarum hac asseveratione infringiturque vis sequentium. Nisi plane fallor, coniunxerat haec Aeschylus cum praecedentibus sic,
πολλά τ᾽ ἂν δόσις
. Id posui. Deinde
ἐξ
omittit Farn. Tum
καὶ ἐξ
Farn. Vict.
κἀξ
Flor.
979

981. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-569

πεσὸν ἅπαξ Libri
πεσόνθ᾽ ἅπαξ
. Porsonus
ἅπαξ πεσόν
. Recte Pauwius
πεσὸν ἅπαξ
. Similiter in Eum. v. 638.
ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ' ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις. τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ ἐμός.
981

982-983. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-570

πρόπαρ ἀνδρὸς
προπάροιθ᾽ ἀνδρὸς
Farn. Vict.
πρόπαρ ἀνδρὸς
Flor. πάλιν τίς ἂν καλέσειεν; Deinde Farn.
τίς τ' ἀγκαλέσαιτ'
, omisso
πάλιν
. Hanc patet Triclinii esse coniecturam.

984-985. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-571

Ζεὺς δὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ἔπαυσεν
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὔτ᾽ ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ εὐλαβεία
Flor.
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαἢ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὖτ᾽ ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ ἀβλαβείᾳ γε
Farn. ut Scaliger ex scholiis scribendum putaverat.
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ζεὺς αὐτ' ἔπαυσ᾽ ἐπ᾽ εὐλαβεία γε
Vict. Canteri iudicium, verba
ἐπ᾿ εὐλαβεία γε
ex interpretatione addita esse existimantis, recte secuti sunt Schützius et Porsonus. Temere factum, inquit Blomfieldius. Mallem temere factum dixisset, quod ego nescio qua religione tactus in adnotationibus ad interpretationem Humboldti servanda putabam, hoc modo,
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἂν αὖτ᾽ ἔπαυσεν ἐπ' ἀβλαβείᾳ
. Probarunt tamen errorem meum Wellauerus, Boissonadus, et verbis alio ordine collocatis Blomfieldius. Friget hoc, recteque sensit Canterus. Confusa sunt duo scholia, unum hoc,
τὸν Ἀσκληπιὸν γὰρ ἐκεραύνωσεν ἀναστήσαντα τὸν Ἱππόλυτον
, alterum, puto, ad v. 973.
πρὸ χρημάτων κτησίων] ἐπ' ἀβλαβείᾳ, ὥστε μὴ ἔτι βλαβῆναι
. Ex ceteris, quae libri ut Aeschylea habent, effici quidem haec possunt,
οὐδὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν Ζεὺς ἂν αὐτ᾽ ἔπαυσεν
, sed aegre quis, credo, sibi persuadeat tam languide haec enuntiasse Aeschylum. Eum qui novit, vix dubitabit quin scripserit
Ζεὺς δὲ τὸν ὀρθοδαῆ τῶν φθιμένων ἀνάγειν ἔπαυσεν.
Quomodo hoc in eam scripturam quae in libris est mutatum fuerit ego quidem non expediam, sed tamen factum puto per adnotationes scholiastarum cum Aeschyli verbis confusas. In interpretatione falsus est Erfurdtus ad Soph. Ant. v. 1056. quum
τῶν φθιμένων
sic intelligendum putavit, ut
τινά
esset supplendum. Iungenda sunt
τῶν φθιμένων ἀνάγειν
, ab inferis reducere. Accusativus ut extrinsecus advocetur non opus est, quia reducens cogitari nequit nisi qui aliquem reducat. Ceterum de fabula quam poeta tangit videndus est Hyginus fabula 49. eiusque interpretes. Memoravit etiam Virgilius Aen. VII. 761. Plato de re p. III. p. 405. Β.
καί τοι ἀπειθοῦντές γε ἡμῖν οἱ τραγῳδοποιοί τε καὶ Πίνδαρος (Pyth. ΙΙ. 55.) Ἀπόλλωνος μέν φασιν Ἀσκληπιὸν εἶναι, ὑπὸ δὲ χρυσοῦ πεισθῆναι πλούσιον ἄνδρα θανάσιμον ἤδη ὄντα ἰάσασθαι, ὅθεν δὴ καὶ κεραυνωθῆναι αὐτόν.

986-990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-572

καρδίαν γλῶσσα πάντ' ἂν ἐξέχει Aberravit ab horum versuum sententia Schutzius, quum
μοίραν
de Clytaemnestra dictam putavit: quod nec per verborum naturam fieri potest, et, si posset, valde invenustum foret. De se loquitur chorus, verens malum Agamemnoni. Non enim credit ab uxore necatum iri, ut ex colloquio cum Cassandra apparet. Vera est autem Schützii emendatio,
καρδίαν γλῶσσα πάντ' ἂν ἐξέχει
. Libri
καρδία γλῶσσαν ἂν τάδ' ἐξέχει
.

991-992. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-573

βρέμει Flor.
βρέμει
e correctione: antea
βλέπει
. Farn.
βρέμει ἐλπομένα
, omissis quae media sunt
θυμαλγής τε καὶ οὐδὲν ἐπι
i. e. integro versu.

994. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-574

Κασσάνδραν Libri
Κασσάνδραν
.
994

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-575

ἀμεινόνως Auratus
ἀμηνίτοις
. At refertur adverbium ad
κοινωνὸν εἶναι
.
995

996-997. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-576

κοινωνὸν εἶναι χερνίβων, πολλῶν μέτα δούλων σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας. Interpungebatur
κοινωνὸν εἶναι χερνίβων, πολλῶν μέτα δούλων, σταθεῖσαν κτησίου βωμοῦ πέλας
. Putavi quae post
χερνίβων
leguntur coniungenda esse: neque in praepositione opus erat anastrophe. Male autem Blomfieldius cum Schützio plenam distinctionem post
δούλων
in virgulam mutavit, quo et inconcinna redditur oratio et vis perit. Quum immota manet Cassandra, denuo eam compellat Clytaemnestra his verbis,
ἔκβαιν᾽ ἀπήνης τῆςδε· μηδ᾽ ὑπερφρόνει
.

1000. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-577

θιγεῖν
θίγειν
Farn. Vict. Correctum a Blomfieldio. In Flor. hic versus ita scriptus est,
πραθέντα πλῆναι δουλείας μάζης βία
(sic, non
βίου
). Id Blomfieldius coniicit pro
δουλείας μάζης βίον
scriptum esse, quoniam servorum cibus
μᾶζα
fuerit. Aeschylus certe talia non scripsit. Sine dubio ista scriptura nihil est nisi verae lectionis interpretatio,
δουλείας μετασχεῖν
, vel simili verbo. De vendito Omphalae Hercule Sophocles Trach. v. 248 seqq. Tzetzes Chil. II. 426. seqq.
1000

1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-578

ἐπιρρέπει
ἐπιτρέποι
Flor. Vict.
ἐπιρρέπει
Farn.
1001

1003. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-579

οἵδ'
οἵδ'
Flor. Farn.
οἱ δ'
Vict. Emendavit Stanleius.
1003

1004. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-580

παλαιῶν
καὶ παραστάδων
Flor.
1004

1005. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-581

ἔχεις Auratus
ἕξεις
, quod probarunt alii, recepit in minore editione Schützius. Wellauerus quum praestare dixit praesens, conticuisset, si rationem reddere iussus esset. Recte iudicasset Auratus, si habituram diceret Clytaemnestra ab se quae consuetum esset servis dari. Sed tota illa sententia non convenit huic loco. Non enim quae communi more servorum conditio sit, eam Cassandrae quoque fore dicit, sed meliorem, ut in domo clementiore. Nescio an id senserit Stanleius, qui sic interpretatus est, "habes a nobis (dicta scilicet) quae fieri solent." Ponenda vero est virgula post
ἔχεις
. Nam hoc dicit, tenes, quod exspectari a nobis potest. Non dicit quid exspectare a nobis possis. Nam
οἷόςπερ
, aut alia quibus
περ
adiunctum est, non habent dubitativam potestatem, sed rem certam significant, ut dicatur qualia quidem. Aptissimus declarando discrimini versus Sophoclis est in Oed. Col. 896.
ΘΗΣ. πῶς εἶπας; ΟΙΔ. οἷάπερ πέπονθ᾽ ἀκήκοας.
1005

1007-1008. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-582

ἐντὸς δ' ἂν οὖσα Libri
ἐντὸς δ' ἂν οὖσα
. Stanleius hos versus ita interpretatur, cum vero sis intra retia fatalia, obsequeris, si modo obsequaris: forsan vero haud persuadeare. Schützius cum autem iam fatalibus cassibus inclusa sis, obsequere, sis; nisi forte detrectas obsequium. Similiter alii. Prior versus ut ita intelligeretur, non poterat
ἐντὸς δ' ἂν οὖσα
dici, sed omittendum erat
ἂν
. Posita vero ea particula sententia conditionalis est, ut dici debuerit
ἐκτὸς δ' ἂν οὖσα
. Atque ita scribendum est. Comparavit cum hoc loco Blomfieldius similem Sophoclis Oed. R. v. 936.
τὸ δ᾽ ἔπος ἐξερῶ τάχα ἥδοιο μέν, πῶς δ᾽ οὐκ ἄν; ἀσχάλλοις δ᾽ ἴσως.
Wellauerus quod infra dicitur v. 1354.
χαίροιτ᾽ ἄν, εἰ χαίροιτ', ἐγὼ δ᾽ ἀπεύχομαι.

1009. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-583

NA Dubitari potest, ad hunc locum an ad alium spectet quod scholiastes Aristophanis ad Av. v. 1679. scribit,
καὶ Αἰσχύλος τὸ βαρβαρίζειν χελιδονίζειν φησί
. Similia de Dodonaeis columbis tradit Herodotus II. 57.
1009

1011. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-584

εἴσω Libri
ἔσω
, quod Blomfieldius Elmsleii praecepta sequens in
εἴσω
mutavit. Versum hunc Porsonus in praefatione ad Hecubam p. XXXI. in is nominat, quorum quinti pedis molestus incessus propter vocem encliticam ferri possit. De qua re non recte iudicavit. Elmsleius in Censuris Edinensibus t. XXXVII. p. 81. sive in Lipsiensi editione Iphigeniarum Marklandi p. 263. quum poetam scripsisse pronuntiavit
εἴσω φρενῶν λέγουσα, πειθέ νιν λόγῳ
, neque
λέγουσα
recte ad Cassandram rettulit, nec videtur reputasse, si hoc vellet Clytaemnestra, non eam simpliciter
ἀλλά
, sed
ἀλλὰ σύ τοι
dicturam fuisse. Coniungendum vero est
λέγουσα λόγῳ
: dicendo ei persuadeo intus in animo. Comparari quodammodo possunt Soph. Phil. v. 1325.
καὶ ταῦτ᾽ ἐπίστω, καὶ γράφου φρενῶν ἔσω
. Eur. Med. v. 316.
λέγεις ἀκοῦσαι μαλθάκ', ἀλλ' ἔσω φρενῶν ὀρρωδία μοι, μή τι βουλεύσῃς κακόν
. Manet vero Clytaemnestra, exspectans etiam: tum demum, Cassandra nihil respondente, abit.
1011

1012. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-585

NA Sic Prom. v. 218.
κράτιστα τῶν παρεστώτων τότε
.
1012

1013. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-586

ᾔθου Libri
ᾔθου
. Blomfieldius
ᾔθου
. De discrimine, omninoque quid de hoc genere correctionis sentirem, dixi ad Soph. El. v. 1003.
1013

1014. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-587

πρὸς Edd. vett.
θυραίαν
. Emendate, ut primus Porsonus edidit, Flor. Farn. quod neglexit Elmsleius. Blomfieldii haud facile probabilis coniectura est,
θυραῖος
communi genere de persona, de re
θυραία
dictum esse. Sed quid hoc est, quod libri habent,
οὔτοι θυραίαν τήνδε ἐμοὶ σχολὴ πάρα τρίβειν
: quod intelligi non posse videns Casaubonus
θυραία
scribendum esse coniecit, relicto
παρὰ τήνδε
, quod perperam dictum esse apparet. Pessime Wellauerus
θυραίαν τήνδε
ad Cassandram refert, in quo duplex vitium est, alterum male constructae praepositionis, alterum quod ineptum est, quae de se dicere Clytaemnestra debebat, de Cassandra praedicari. Recte Musgravius
πρὸς
emendavit, quod Blomfieldio quoque quum olim in mentem venisset, reiecit ille tamen hoc postea, voluitque
θυραίαν τήνδε
de Clytaemnestra accipi.
1014

1015. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-588

τὰ μὲν Respondent sibi
τὰ μέν
et
σὺ δέ
. Nam
τὰ
non articulus est, sed pronomen, illa.
1015

1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-589

δέ γ' Libri
δέ γ'
.
1019

1020. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-590

NA Recte dicit Blomfieldius Clytaemnestram quoque manu significare quid velit, eodem modo ut Cassandra respondeat.
1020

1023. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-591

ἢ μαίνεταί τε
ἣ μαίνεταί γε
Flor.
ἢ μαίνεταί γε
Farn. Vict. quod etsi defendi potest, ut
γέ
sit adeo, tamen non dubitandum est quin
ἢ μαίνεται τε
Aeschylus scripserit. Deinde Flor.
φρενῶν κλύει
, sed litteris
ετ
et
α
superscriptis mutari ordo iubetur.
1023

1026. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-592

ἐξαφρίζεται Hic versus primus est in ea pagina codicis Medicei, quae sequitur quaternionem qui excidit. Itaque hinc rursum habemus et huius codicis scripturas et codicis Guelferbytani editionumque Ald. Rob. Turn.
ἐξαφρίζεσθαι
G. Ald.
1026

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-593

οὐ μὴν In M.
οὐ νῦν
sic scriptum ut supra posita sit
ν
littera. ἀτιμασθήσομαι
ἀτιμασθήσομαι
Flor. Farn.
ἀτιμωθήσομαι
G. Ald. Turn. Utrum M. habeat mihi non constat.
ἀτιμωρήσομαι
Rob.
1027

1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-594

ἐποικτίρω
ἐπικτοίρω
G. Ald.
1028

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-595

ἔτ'
ἔτ'
M. G. Flor. Farn. Ald. Rob. Turn.
ἔτ'
error Vict. οἴκων
ἐρημώσας
G.
ἐρήμωσας
Ald. In M. in
οἴκων
inter
ο
et
κ
aliquid erasum: fortasse habuit
οἶκον
.
1029

1030. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-596

ἑκοῦσ' ἀνάγκῃ
ἑκοῦσ᾽ ἀνάγκῃ
M. G. Flor. Farn. Ald. Turn.
ἑκοῦσ' ἀνάγκῃ
Vict.
ἑκοῦσ' ἀνάγκῃ
ex sua emendatione Robortellus, quam merito receperunt editores. καίνισον
καὶ νίσον
Ald. male lecta ambigua codicis G. scriptura. Canterus
καίνισον
coniecit. Sed
καίνισον
est imbue, initia. V. Ruhnkenium ad Callim. fr. 119.
1030

1031. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-597

ὀτοτοτοτοῖ ποποῖ δᾶ
ὀτοτοτοτοῖ ποποῖ δᾶ
M. G. Ald. Rob. Turn. Vict.
ὀτοτοτοὶ πομποῖ δᾶ
Flor. et sic etiam Farn. nisi quod
ὀτοτοτοῖ
habet.
1031

1032. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-598

Ἄπολλον, Ἄπολλον
ὤπολλον ὤπολλον
M. G. Ald. Rob. Turn.
ἄπολλον ἄπολλον
Flor. Farn. Vict. Iambicus ischiorrhogicus est, quem codicis M. scriptura praebet, numerus. Sed praeferendum iudicavi dochmium hypercatalectum alterius lectionis, vocativo in nominativum mutato: quam rationem et praecedens versiculus commendat et qui sunt in secundo stropharum pari numeri.
1032

1033. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-599

ἀπώλεσας Scholiastes Euripidis ad Phoen. v. 1035. (1028. ed. Matth.) hos duos versus afferens habet
ἀπωλόλιξας
, quod scribendum coniecerat H. Stephanus. Male. Apollo cur arceri ab lamentis debeat explicare studuit O. Müllerus in Dor. vol. I. p. 302. Et profecto deo Februo conveniunt quae a labe pura sunt. Multa congessit ex Aeschylo Klausenius in Theologumenis Aeschyli p. 114.
1033

1035-1036. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-600

ὀτοτοτοτοῖ ποποῖ δᾶ. | Ἄπολλον, Ἄπολλον. Libri ut v. 1030. 1031.

1037. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-601

Ἀγυιεῦ
Ἀγυιεῦ
M. G. Ald. Turn.
Ἀγυιεῦ
Rob. Vict. et ut videtur Flor. Farn.
1037

1038. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-602

εὐθυγγόνοις Suo errore Ald.
εὐθυγγόοις
.
1038

1039. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-603

Ἄπολλον, Ἄπολλον Libri
Ἄπολλον Ἄπολλον
. Posui nominativos.
1039

1040. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-604

ἀγυιάτης
ἀγυιᾶτ'
M.
ἀγυιᾶτ'
G. Farn. et ut videtur Flor.
ἀγυιά τ'
Ald.
ἀγυιᾶ
Turn. Vict.
ἀγυιᾶτ'
ex Sophiani emendatione Rob.
1040

1041. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-605

οὐ μόλις
Οὐ μόλις
est non parum. Eur. Hel. v. 342.
θέλουσαν οὐ μόλις καλεῖς
, non parum cupidam.
1041

1042. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-606

χρήσειν
χρήσειν
M. Flor. Farn. Rob. Vict.
χρήσειν
G.
χράσειν
Ald.
κλάειν
Turn. αὖτε Codices et Ald. Rob.
αὖτε
. Emendate Turn. Vict.
1042

1043. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-607

παρόν
παρ' ἣν
M. G. Ald. Turn.
παρὲν
Flor. Vict.
παρὸν
Farn. Rob.
παρ' ἣν
etiam Auratus, receperuntque Porsonus et Boissonadus. Schützius
παρ' ἣν
, quod probarunt Blomfieldius et Wellauerus. Veri similius est poetam scripsisse
παρόν
, cuius verbi ea potestas est, ut nunc quoque significetur. Sophocles in Aiace v. 337.
ἀνὴρ ἔοικεν ἢ νοσεῖν ἢ τοῖς πάλαι νοσήμασι ξυνοῦσι λυπεῖσθαι παρών.
1043

1044. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-608

Ἄπολλον, Ἄπολλον Scripturae librorum eaedem quae v. 1039.
1044

1045. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-609

ἀγυιάτης
ἀγυιᾶτ'
Flor. Ceteri ut v. 1040.
1045

1046. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-610

ἢ ποῖ Libri
ἢ ποῖ
, nisi quod
ἃ ποῖ
habet Rob. Non recte Elmsleius in Museo critico vol. II. p. 306. vel
ποῖ ποῖ
scribendum esse putavit, ut Euripides in Iph. T. v. 1435. et aliis in locis locutus est, vel
ποῖ δή
, ut Aeschylus infra v. 1097.
ποῖ δή με δεῦρο τὴν τάλαιναν ἤγαγες;
Attendentem non ad formulas ipsas, sed ad locorum quibus adhibentur rationem, non potest latere quid intersit et quo quaeque loco apte usurpetur.
1046

1047. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-611

εἰ σὺ μὴ τόδ' ἐννοεῖς
εἰ σὺ μὴ τόδ' ἐννοεῖς
M. G. et edd.
εἰ σὺ τὸ, μηδ᾽ ἐννοεῖς
Flor.
εἰ. τόπερ μὴ δ᾽ ἐννοεῖς
Farn.
1047

1048. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-612

σοί
σοι
pro
σοί
sola ed. Rob. κατὰ Deinde
κατὰ δ'
Flor. Farn. ᾖ Denique
γρ. ᾖ
Farn.
1048

1049. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-613

ξυνίστορα Ante hunc versum
ὢ ὢ
addunt M. G. Ald. Rob. Turn. Omittunt recte voculas istas Flor. Farn. Vict. Deinde
ξυνίστορα
, ut Porsonus scripsit, Flor. Farn. Ceteri
ξυνίστορα
.
1049

1050. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-614

αὐτοφόνα τε κακὰ καὶ ἀρτάνας
αὐτοφόνα
recte Flor. Farn. Rob. et, ut videtur, M.
αὐτόφονα
ceteri. Deinde
κακὰ καὶ ἀρτάναι
M. G. Ald. Rob. et, ut videtur, Flor. In M. scholion
ἀντὶ τοῦ ἀγχόνῃ
adscriptum est.
κακά, καὶ ἀρτάναι
Turn.
κακά, κ' ἀρτάναι
Vict.
κακά. καὶ ἀρτάνας
Farn. Et
καὶ ἀρτάνας
scribendum esse viderat Casaubonus, quum Auratus
ἀστάτας
coniecisset. Scribendum aut
αὐτοφόνα κακὰ καὶ ἀρτάνας
, aut, quod praetuli,
αὐτοφόνα τε κακὰ καὶ ἀρτάνας
.
1050

1051. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-615

ἀνδρὸς σφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον.
ἀνδρὸς σφάγιον
M. et ceteri libri praeter Turn. ubi
ἀνδρὸς σφαγεῖον
scriptum est, et Farn. qui
ἀνδρὸς σφάγιόν τε
habet. Sed M. litteram
ε
in
σφάγιον
in litura scriptam habet. Deinde omnes
καὶ πέδον
. Quod Pearsonus coniecit,
καὶ πέδον
, etiam Schützius in prima editione posuerat. Blomfieldio, ut dubitaret de huius coniecturae veritate, scrupulum iniecerat
καί
: quin propter hoc
καί
negat
πέδον
ferri posse Wellauerus. Nimirum
σφαγεῖον
, ut Porsonus scripsit, illi substantivum esse putarunt, non cogitantes adiectivum esse referrique ad
στέγην
. Recte intellexerat Aeschyli verba Seidlerus ad Eur. Troad. v. 764. Sed tamen
πέδου ῥαντήριος
non recte diceretur domus nisi adiiceretur
αἵματι
. Quare scripsi
ἀνδρὸς σφαγεῖον καὶ πέδοι ῥαντήριον,
ut viri sanguinem humi profundens dicatur, coniuncto
ῥαντήριον
cum
ἀνδρός
aeque ut
σφαγεῖον
. Quamquam dubitari potest utrum hoc scripserit Aeschylus, an, quod fortasse praestat,
ἀνδρὸς σφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον
. Id Dindorfio quoque in mentem venit scribi posse, si cum Dobraeo Adv. II. p. 25. legatur
ἀνδροσφαγεῖον
.
1051

1052. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-616

εὔρις
εὔρις
Porsonus,
εὖρις
M. G. sed in M.
ι
s in litura scriptum est.
εὖρες
Flor. Farn. Ald. Rob. Turn.
εὖριν
Vict.
εὔριν
praetulit Blomfieldius.
1052

1053. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-617

ματεύει
μαντεύει δ'
M. Ald. Rob.
μαντεύῃ δ᾽
, sed
η
in
ει
mutato, G.
ματεύει δ'
Flor. Farn. Vict.
ματεύειν δ'
Turn. Probarunt infinitivum Blomfieldius et Wellauerus, cui
μαντεύει
eo ortum esse videbatur, quod
ν
ad
ματεύει
supra adscriptum alieno loco insertum esset. Non cogitarunt ita
ματεύειν τε
dicendum fuisse, multoque languidiorem esse infinitivum. Scholiastam ne quis putet infinitivum legisse, cuius adnotatio ita edita est,
ἔοικεν ὡς κύων εὔριν ἀναζητεῖν
(ita Rob.
εὔριν ματεύειν καὶ ἀναζητεῖν
Vict.)
εἰ γέγονεν ἐνθάδε παλαιὸς φόνος
, nimirum in M. ita hoc scholion scriptum est,
ἔοικεν ὡς κύων εὑρίσκοι
(scribendum
εὔρις
,
καὶ ἀναζητεῖ etc
. ὧν ἐφευρήσει Deinde
ὧν ἀνευρήσει
Porsonus.
ὧν ἂν εὑρήσῃ
M. G. Rob.
ὧν ἂν εἰρήσῃ
Ald.
ὧν ἂν ἀνευρήσει
Turn.
ὧν ἐφευρήσει
Flor. Farn. Vict.
1053

1054. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-618

μαρτυρίοισι γὰρ τοῖςδ' ἐπιπείθομαι Ante hunc versum Blomfieldius
ὢ ὢ
posuit, quoniam in stropha has voculas receperat.
μαρτυρίοισι γὰρ
ex Pauwii emendatione Porsonus.
μαρτυρίοις γὰρ
M. G. et edd.
μαρτυρίοις μὲν γὰρ
Flor. Farn. et Ven. in quo hic versus primus est post lacunam ad v. 46. indicatam. Deinde
τοῖςδ᾽ ἐπιπείθομαι
scribendum esse primus vidit Abreschius.
τοῖςδε πεπείθομαι
M. G. Flor. Farn. Ven. Ald. Rob.
τοῖς δὲ πείθομαι
Turn. Vict.
1054

1055-1056. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-619

κλαιόμενα τάδε βρέφη
κλαιόμενα
G. Ald. Rob. Turn. Deinde
τὰ βρέφη
Flor. Farn. Ven. quod receperunt Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus, Frigidum id esse prae ceterorum librorum scriptura,
τάδε βρέφη
, vidit Scholefieldius. Haud dubie
τὰ βρέφη
a Triclinio scriptum est, ut metrum ei metro, quod in strophico versu invenerat, accommodaretur.
Τάδε βρέφη
etiam scholiastes legisse videtur, qui scribat
φαντάζεται γὰρ ὁρᾶν τὰ σώματα τῶν ἀνῃρημένων παίδων Θυέστου
. In ed. Rob. scriptum est
κλαιόμενα τάδε βρέφη, σφαγάς τε ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας
. Non habent
τε
post
σφαγάς
ceteri libri. Sed quum in edd. Ald. et Turn. iungantur sine interpunctione
κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς
, in Vict. et Cant. sic distinctum est,
κλαιόμενα τάδε βρέφη, σφαγὰς, ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας
. Schützium quique alii cum eo virgulam post
βρέφη
rursum removerunt, ut
σφαγὰς ὀπτάς τε σάρκας
a
κλαιόμενα
regeretur, vituperavit Elberlingius, ridens imaginem puerorum quod interfecti sint carnesque suae a patre comestae flentium. Incautius id dixit vir non hebetis iudicii. Nam etsi ferri potest illa Victorianae et Canterianae editionis interpunctio, ut haec tria copulet Cassandra, flentes pueros, caedes, comestas a patre carnes, tamen quid obstat quin puerorum simulacra se cernere dicat, qui interfectionem suam et carnes a patre absumptas defleant, quum infra v. 1176. seqq. non solum repetat istam imaginem, sed etiam, nisi quis omnem libris fidem deroget, eos pueros carnes suas et viscera in manibus tenentes describat? His si non offendebatur Elberlingius, non erat cur eandem imaginem hic ferre nollet. Sed movit eum
κλαιόμενα
, quod accusativum regere nondum esset demonstratum. Id vero non debebat ei scrupulum iniicere. Nam ut
κλαίεσθαι
non sit deflere, sed flentem esse, quod alio verbo
δακρυρροεῖν
vocatur, tamen vel sic accusativus ei adiungi potuit. Sic Sophocles apud schol. Pindari Pyth. IV. 213.
δακρυρροεῖ γοῦν καὶ τὰ καὶ τὰ τυγχάνειν
. Accusativus
κλαιόμενα
quomodo explicandus sit, dictum est ad v. 2.

1057-1058. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-620

ἦ μὴν ... ᾖσμεν
ἦ μὲν
a pr. manu M. alia, ut videtur manus,
ἦ μὴν
superscripsit.
ἦ μὴν
G. Flor. Ven. Ald. Turn. Vict.
ἦ μὲν
Rob.
ἦ μὲν
, cum glossa
τοι σοί μέν
, Farn. Deinde
σοῦ
Turn. Vict. Ceteri
σου
, quod in Farn. supra versum scriptum est. Tum in M. ultima in
πεπυσμένοι
littera erasa. Deinde
ἦμεν
M. Flor. Farn. Ven. Vict. Ita etiam G. sed alteri syllabae
η
superscriptum, unde
ἦ μὴν
Ald. Turn.
ἦμεν
Rob. Schützius quum in prima editione utroque in versu
ἴδμεν
posuisset, in minore utrumque in
οἶσμεν
mutavit, postquam Porsonus ediderat
ἦ μὴν κλέος σοῦ μαντικὸν πεπυσμένοι ᾖσμεν
. Porsonum recte secutus est Blomfieldius. Friget, quamvis bis positum,
ἦ μὴν
, quod Wellauero placuit. Invenustum est, quod Scholefieldius dedit,
ᾔσμεν
: falsum quod Boissonadus
ἦ μὲν — ἦμεν
. ματεύομεν In fine versus libri
μαστεύομεν
. Schützius in prima editione recte
ματεύομεν
. Videntur hac forma usi esse tragici ubi metrum primam syllabam corripi pateretur. Hic autem altera etiam propter praegressum
πεπυσμένοι
displicet.

1059. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-621

τί ποτε μήδεται; Nihil erat cur Blomfieldius duplicando
πο
diiambum in dochmium converteret. Idem
πόποι
cum Flor. Farn. Ven. Rob.
πόποι
M. Ceteri
ποποῖ
. Error Aldinae est
μήδεσθαι
. In Rob. verba
τί ποτε μήδεται
et quae sequuntur usque ad
βοᾷ
choro sunt tributa.
1059

1060. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-622

ἄγος Vulgo
τί τόδε νέον ἄχος
. Blomfieldius cum Seidlero de vers. dochm. p. 161.
ἄγος
, quod confirmarunt Flor. Farn. Ven. In M. ut in ceteris
ἄχος
est, sed supra scriptum
γος
. Quum accuratissime syllabas exaequare soleat Aeschylus, videri potest scribendum esse
τί τόδ' ἄγος νέον, μέγα
. Sed ea minus apta est verborum collocatio. Et respondet solutio contractis syllabis etiam v. 1080.
1060

1062. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-623

φίλοισι
φίλοισιν
Farn. Ceteri
φίλοισι
. ἀλκάν Deinde
ἀλκὰ δ᾽
M. G. Farn. Ald. Rob. Turn.
ἀλκὰν δ'
Flor. Ven. Vict. Hesychius
ἄλκη, δύναμις, ἰσχύς, ἢ ἀλέξησις, ἢ μάχη. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι.
Orestem intelligi vidit Scholiastes.
1062

1065. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-624

ποῖ βοᾷς
πῶς βοᾷ
M. G. Ald. Rob. Turn.
βοᾷ πῶς
Flor. Farn. Ven. Vict. Hoc, rotundius visum Butlero, adoptavit Boissonadus. Unice verum est
ποῖ βοᾷς
, potiore verbo priorem locum tenente.
1065

1066-1068. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-625

NA In Ald. puncto post
τελεῖς
, item post
πόσιν
, commate post
φαιδρύνασα
interpunctum. Sic etiam Turn. deleta tamen post
πόσιν
interpunctione. Rob. et Vict. signa interrogandi habent post
τελεῖς
et post
φαιδρύνασα
, quod in Rob.
φαιδρύνασ'
scriptum est. Stanleium, qui post
τελεῖς
virgulam, post
φαιδρύνασα
signum interrogandi posuit, Porsonus aliique secuti sunt. Vellem Blomfieldius, qui abruptae orationis signum post
φαιδρύνασα
posuit, etiam post
τελεῖς
signo interrogandi distinxisset.

1069-1070. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-626

προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ χειρὸς ὀρέγματα.
προτείνει δὲ
Ald. Turn.
προτείνει γὰρ
Ven. Deinde
χεὶρ ἐκ χειρὸς ὀρεγομένα
M. G. Ald. Rob. Turn. In Rob. post
χ
asteriscus, vitii vel lacunae signum.
χεὶρ ἐκ χειρὸς ὀρεγομένα
Vict.
χεὶρ ἐκ χειρὸς
(ἐκ χειρὸς in Ven. esse dicitur)
ὀρεγομένα
Flor. Farn. Ven. Scholiastes
διαδέχονται δὲ ἀλλήλους τοῖς ὀρέγμασι τῶν χειρῶν Αἴγισθος καὶ Κλυταιμνήστρα
. Hinc in adnotatione ad Humboldti interpretationem scribendum conieci
προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ χειρὸς ὀρέγματα
. Receperunt hoc, mutato
χειρὸς
in
χειρός
, Blomfieldius et Boissonadus. Atque
χειρός
iam Porsonus. Sed non de Aegistho cogitandum esse docet Choephororum locus v. 418. seqq.

1071. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-627

νῦν Nihil erat caussae quod
νῦν
nonnullos offenderet. Nondum, inquit, intellexi: nunc enim, si ante visa est aenigmata dicere, magis obscura loquitur.
1071

1072. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-628

ἐπαργέμοις
ἐπαργέμοισι
M. (sic M.) G. Ald. Rob. Vict.
ἐπ' ἀργέμοισι
Flor. Farn. Turn. ἀμηχανῶ
ἀμνημονῶ
pro
ἀμηχανῶ
Ven. Turn.
1072

1073. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-629

παπαῖ, παπαῖ
παπαῖ παπαῖ
M. Rob. Vict.
παπαὶ παπαί
G. Farn. Ald. Turn.
1073

1074. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-630

ἰδοὺ ἰδού M. Farn. Vict. Ald. Rob. Turn. et, nisi fallor, G. Deinde libri
ἰδού
. Schützius in minore editione
ἰδού
. Signum interrogandi primus posuit Vict. Aperte quidem falsum est: sed praestetne interrogative an affirmative dictum, non ausim diiudicare.
1074

1076. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-631

ἀκόρεστος Libri
ἀκόρετος
. Primus correxit Bothius.
1076

1077. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-632

θύμασιν
θύματι
Ald. unde
θύματι
Turn.
1077

1078. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-633

Ἐρινὺν
Ἐρινὺν
M. Rob.
ἐρινὸν
G.
ἐριννὰν
Ald.
ἐρινὺν
Ven. Flor. Farn. Turn. Vict. Deinde libri
κέλη
vel
κέλη
, nisi quod
καλεῖ
habet Ald. indeque Turn.
καλεῖ
.
1078

1079. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-634

ἐπορθιάζειν Turnebus, plena interpunctione in fine praecedentis versus posita,
ἐπορθιάζων
scripsit, coniungens hoc participium cum sequentibus. Ceteri omnes infinitivum habent. In Ven. deest
με
.
1079

1080. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-635

ἐπεὶ
ἐπεὶ δὲ
G. Ald.
1080

1080. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-636

ἔθραμον
ἔδραμον
Turn.
1080

1081-1082. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-637

ἅτε γὰ δορὶ πτώσιμος ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς.
ἅτε καὶ δορία πτώσιμος
M. Vict.
ἅτε καὶ δωρία πτώσιμος
G. Ven. Flor. Ald. Turn.
ἅτε καὶ διρία πτώσιμος
Rob.
ἅτε δωρία πτώσιμος
, omisso
καὶ
, Farn. Deinde
ξυναντεῖ
G. Ald. Rob. Turn. Ceteri
ξυνανύτει
. Correxit accentum Porsonus. Tum omnes libri
αὐγαῖς
, quod Pauwius aliique mutarunt in
αὐγάς
. Casaubonus coniecerat
δορὶ πτώσιμος
. Twiningius ad Aristot. de poet. n. 186.
ἅτε καὶ δορὶ πτωσίμους ξυνανύτει
. Blomfieldius edidit
ἅτε καὶ δορὶ πτωσίμοις ξυνανύτει βίου δύντος αυγάς
. Boissonadus
ἅτε καὶ δορὶ πτωσίμοις ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς
. Nullus horum attendisse videtur, quam frigidum planeque ineptum sit
καί
. In adnotatione ad Humboldti interpretationem dixi scribendum esse
ἅτε γὰ δορὶ πτώσιμος ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς.
Mirabile iudicium fuit Wellaueri, qui et duplicem dativum incommodum esse censuit, neque intelligi posse dixit unde illud
α
ante
πτώσιμος
irrepsisset. Potuerat intelligere, si ex supra scripto
οι
ortum esse cogitasset, quo duplex scriptura
δορί
et
δόρει
notaretur.
Ξυνανύτει
dictum infinite, ut sit desinit. Sophocles Phil. v. 720.
εὐδαίμων ἀνύσει καὶ μέγας ἐκ κείνων
. Hoc igitur dicit chorus, tangit cor meum purpurea gutta, quae ferro humi profusa cum occidentis vitae lumine finiet. Perversa explicatio scholiastae,
συμπληροῦται τοῦ βίου δύνοντος
(sic M.)
ταῖς αὐγαῖς σου, μηκέτι ὁρῶντος ταῖς αὐγαῖς
, quem tamen apertum est scripsisse
τοῦ μηκέτι ὁρῶντος
, Stanleium aliosque interpretes ad alienissima abripuit.

1083. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-638

NA In magnum timorem coniectus haec dicit chorus, quum praesertim dixisset Cassandra
στάσις δ᾽ ἀκόρετος γένει κατολολυξάτω θύματος λευσίμου
.
1083

1084. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-639

βοᾶς
ὢ ὢ
M. (sic M.) G. Ald. Rob. Turn.
ὢ ὢ
Vict. Cant. Tum
ἄπεχε τῆς βοῆς
Farn. Homericum illud de Agamemnone,
ὡς τις τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνῃ
, si spectasset Aeschylus, scripsisset, credo,
ἀπεχέ τις φάτνης τὸν ταῦρον
.
Ἄν τις
legisse videri potest scholiastes, qui scribat
τίς ἂν ἀποστήσειεν αὐτῆς τὸν Ἀγαμέμνονα, ὅπως ἂν μὴ ἀπόληται;
Immo coniugem arce a coniuge dicit, quia taurus et vacca amoris stimulis excitati cornubus se per lusum petere solent.
1084

1085. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-640

πέπλοισι
πέπλοισιν
M. Farn. Rob. Vict.
πέπλοισι
G. Ald. Turn.
1085

1086. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-641

μελαγκέρῳ
μελαγκαίρων
G. Ald. Quod ortum est ex scriptura codicis M. in quo est
μελάγκέρων
, cum duplici accentu, et
ῳ
super
ω
posito.
μελαγκέρω
Rob.
μελαγκέρων
Flor. Ven.
μελάγκερων
Farn. Turn. Vict. Scholion in M.
τὸν μελάγκερων ταῦρον λαβοῦσα τῷ μηχανήματι τῷ διὰ τῶν πέπλων τύπτει. ἐὰν δὲ γράφηται μελαγκέρῳ μηχανήματι ε" τύπτει, ἀντὶ τοῦ κεκρυμμένῳ.
Et in altera margine
τῆς μελαγκέρου βοός
, quod ad
μελαγκέρω
genitivum casum pertinet. Haeserunt in hoc epitheto interpretes, ut adeo Wellauerus
μελάγκερων
probaret, quod ad taurum referretur, quae videtur etiam Porsoni, Blomfieldii, Boissonadi, Scholefieldii sententia fuisse. At id neque Graece dictum, et absurdum est. Restituendus erat dativus. Quoniam tauri et vaccae appellatione usa erat, transfert cornua ad id de quo proprie dici non potuerunt, non tamen ut solam vestem, qua obvolutus est Agamemno, sed ut universum occidendi modum designet: quare
μηχανήματι
dicit, quasi nigris cornubus, sic ictibus ferri peti illum indicans. Neque enim de corneo manubrio mucronis, quod Schützio in mentem venit, cogitandum est.
1086

1087. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-642

θένει Libri
τύπτει
. Sed nescio an metri indicio ponendum sit
θένει
. Hesychius
θένει, κόπτει, τύπτει
. κύτει Deinde
πίτνει δ᾽ ἐνύδρω
M.
πίτνει
,
ι
in litura scripto, et
ν
eraso ante
ει
, G.
πίτνει
Ald.
δ' ἐν ὕδρῳ
ambos
πίπτει δ᾽ ἐνύδρῳ
Turn.
πιτνεῖ δ᾽ ἐνύδρῳ
Ven. Farn. Vict.
πίτνει δ᾽ ἐνύδρῳ
Rob. Omnes
τεύχει
, nisi quod
τεύχει
Farn. Schutzius
ἐν
ante
ἐνύδρῳ
inseruit: Blomfieldius
κύτει
pro
τεύχει
ex sua coniectura posuit, quemadmodum ego quoque dudum correxeram, quia non credibile est Aeschylum non exaequasse syllabas dochmiacorum.
1087

1088. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-643

δολοφόνον
δολοφόνον δὲ
Vict. Sed non habent
δὲ
codices et Ald. Rob. Turn.
λέχος
vitium Aldinae.
1088

1090. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-644

NA
οὐκ ὀμπάσαι μ' ἄνθεα σφάτων
Ald.
1090

1091. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-645

τίς
ἀποδέξαι φάτων
Ald.
τίς
Heathius et ita Ald. et, ut videtur, Ven. Flor.
τίς
sine accentu M. G.
τίς
Rob. Turn. Vict.
1091

1092. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-646

βροτοῖσι
βροτοῖς
M. G. Farn. Ald. Rob. Turn.
βροτοῖσι
Ven. Flor. Vict. τέλλεται Deinde
τέλλεται
Farn. Ceteri
στέλλεται
. Correxi
τέλλεται
. In eandem emendationem incidit Emperius. διαί Deinde
διὰ
M. G. Rob.
δία
Ald. Turn.
ἢ αἰ
Ven. Flor. Farn. Vict. Scribendum esse
διαὶ
ad Humboldti interpretationem adnotavi. Blomfieldius cum anastrophe
δία
, quam grammatici arcent a praepositionibus trium morarum, omninoque, quamquam hoc quidem non recte, a
διά
.
1092

1093. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-647

θεσπιῳδοί
πολυεπεῖς
M. G. Ven. Farn. Ald. Rob. Turn.
πολυετεῖς
Flor. Vict. Deinde
θεσπιῳδὸν
M.
θεσπιῳδὸν
Turn. Vict.
θεσπιῳδὸν
Ven. Flor. Farn. Ald. In G. librarius quum in ultima syllaba
ον
scriberet, statim id in
οι
mutavit, ut
θεσπιῳδοί
esset. In Rob. haec verba
θεσπιῳδὸν φόβον
omissa sunt. Casaubonus aliique
θεσπιῳδῶν
legi voluerunt. Scripsi
θεσπιῳδοί
, nam vulgata lectio inepta est. Hoc dicit, per mala multiloquae artes fatidicae intelligentiam timoris afferunt, i. e. faciunt ut quis, quid significaverit timor, ipso eventu malorum intelligat. Sic Euripides Hec. v. 702.
ἔμαθον ἐνύπνιον
, intellexi quid voluerit somnium.
1093

1094. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-648

φέρουσι
φέρουσιν
Farn. Ceteri
φέρουσι
.
1094

1096. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-649

τὸ γὰρ ἐμὸν θροεῖς πάθος ἐπεγχέας.
θροῶ πάθος ἐπεγχέασα
M. G. Rob.
θροῶ
(
θροᾷ
Turn.)
πάθος ἐπεγχέασα
Ald. Turn.
θροῶ πάθος ἐπαγχέασα
Ven. Flor. Farn. Vict. Scholiastes
συναναμίξασα τῷ τοῦ Ἀγαμέμνονος καὶ συγκεράσασα
. Verbum recte explicat, sed prava scriptura deceptus se dicere Cassandram putat. Scripserat Aeschylus
τὸ γὰρ ἐμὸν θροεῖς πάθος ἐπεγχέας.
Chorum alloquitur.
Ἐπεγχέας
quidem legendum esse etiam Franzius vidit, sed male scripsit
προεῖς
.
1096

1097. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-650

ἤγαγεν Libri
ἤγαγες
. Alloqui putatur Apollinem, cui supra v. 1046. similia dixerat. Sed id non aptum, nulla posita appellatione Apollinis. Scribendum erat
ἤγαγεν
. Agamemnonem enim dicit, ut ex sequente versu apparet.
1097

1098. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-651

οὐ δήποτ'
οὐδέν ποτ'
M. G. Ald. Rob. Turn.
οὐδέ ποτ'
Vict. et affertur id ex Ven.
οὐ δήποτ'
Farn. Deinde
εἰμὶ
pro
εἰ μὴ
Ald. Turn. Verba
τί γάρ
choro tribuit Rob.
1098

1099. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-652

εἰ
ἢ
pro
εἰ
G. Ald. Turn.
1099

1100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-653

αὑτᾶς
αὑτᾶς
, ut lex linguae postulat, Farn. Rob. Vict.
αὑτῆς
M. Turn.
αὐτῆς
G. Ald.
1100

1101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-654

νόμον ἄνομον
νόμον ἄνομον γ'
Farn.
νόμον ἄνομόν γε
Vict. Omittunt particulam M. G. Ven. Ald. Rob. Turn. alienam illam non solum quia metrum pervertit, sed etiam quod in hac formula non solet addi. οἷά τις Deinde
οἷά τις
Turn. Vict.
οἷα τις
G. Ald.
οἷα τις
M. Ven. Rob.
1101

1102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-655

ἀκόρετος βοᾶς φιλοίκτοις ταλαίναις φρεσίν.
ἀκόρεστος βοᾶις
sic M.
ἀκόρεστος βοᾷς
G. Turn.
ἀκόρεστος βοᾶς
Vict. et, ut videtur, Ven. Flor.
ἀκόρεστος βορᾶς
Farn.
ἀκόρεστος βοῦς
Rob.
ἀκόρετος βοᾶς
casu recte Ald. Deinde
φεῦ ταλαίνας
(sed prius fuisse videtur
ταλαίναις
)
φρεσὶν
M.
φεῦ ταλαίνας φρεσὶν
G. Ald. Rob. Turn.
φιλοίκτοις ταλαίνᾳ φρεσὶν
Ven. Flor.
φιλοίκτοισι φρεσὶν
, omisso
ταλαίναις
vel
ταλαίνας
, Farn.
φιλοίκτοις ταλαίναις φρεσὶν
Vict. Videri posset
φιλοίκτοις
ortum esse ex
φίλοικτος
explicandi caussa ad
ἀκόρετος βοᾶς
adscripto, nisi et antistropha vitii suspicionem moveret et
φεῦ
minime hic aptum esset. Quare recepi hanc scripturam,
ἀκόρετος βοᾶς φιλοίκτοις ταλαίναις φρεσίν.
1102

1103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-656

Ἴτυν Ἴτυν In G. utriusque
Ἴτυν
ultima syllaba in litura scripta est. Inde
Ἴτυν τὴν
Ald. Deinde
σθένουσ᾽ ἀμφὶ θαλῆ
G. Ald. Schutzium, qui in minore editione scripsit
ἀμφιθαλῆ
, fefellerat constructio, male illa ab scholiasta expedita, qui
νόμον ἀμφιθαλῆ κακοῖς
coniunxit.
Ἴτυν Ἴτυν
imitatio est vocis lusciniae et pro adverbio construitur cum
στένουσα
, i. e. Ityn Ityn clamitando gemens affluentem malis vitam.
1103

1104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-657

ἀηδών
ἀηδὼν
Rob.
1104

1105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-658

μόρον ἀηδόνος Libri omnes
ἀηδόνος μόρον
. Mutatus ab Schützio aliisque verborum ordo ut monueram libro III. de metris p. 434.
1105

1106. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-659

περεβάλοντο οἱ πτεροφόρον δέμας
περεβάλοντο γάρ οἱ
sic M.
περεβάλλοντο
(spiritu leni, qui super
ε
scriptus fuerat, deleto)
γάρ οἱ
G.
περιβάλλοντο γάρ οἱ
Ald.
περιβάλοντο γάρ οἱ
Turn. Vict.
παρεβάλοντο γὰρ οἱ
Rob.
περιβαλόντες γάρ οἱ
Ven. Flor. Farn. Quod olim in adnotatione ad Humboldti interpretationem conieci,
περιβάλοντο οἱ πτεροφόρον δέμας γάρ
, ferri non potest, quia remotum a principio orationis
γάρ
, ut aliae huiusmodi coniunctiones, verbum tamen, ex quo pendet sententia, proxime praegredi postulat. Aeschylus Choeph. v. 1018.
ὥσπερ ξὺν ἵπποις ἡνιοστρόφον δρόμου ἐξωτέρω φέρουσι γὰρ νικώμενον φρένες δύςαρκτοι.
Sophocles Phil. v. 1451.
καιρὸς καὶ πλοῦς ὅδ᾽ ἐγείρει γὰρ κατὰ πρύμνην.
Antiphanes apud Porphyrium de abst. p. 131.
ταῖς εὐτελείαις οἱ θεοὶ χαίρουσι γάρ.
Aristophanes Ran. v. 1308.
αὕτη πόθ᾽ ἡ Μοῦσ᾽ οὐκ ἐλεσβίαζε γάρ;
Ita enim scribendum puto hunc versum, qui necessario Aeschylo dandus est. In Agamemnone, emendato strophico versu,
γάρ
delendum erat, scribendumque
περεβάλοντο οἱ πτεροφόρον δέμας.
Hiatus non debebat Blomfieldio offensioni esse in carmine melico. Sophocles Trach. v. 650.
ὁ δέ οἱ φίλα δάμαρ
. Εl. 195.
ὅτε οἱ παγχάλκων ἀνταίᾳ
. Rectius haerere potuerat in medio, quod tamen ita explicandum est, ut significet curarunt ut vestiretur plumis. Retinui autem
περεβάλοντο
. Sic in Eum. v. 625.
περέσκήνωσεν
scriptum est in M. G. additumque scholion
πρὸς τὴν συναλοιφὴν τῆς περί καὶ τὴν συζυγίαν τοῦ ῥήματος
. De comicis dixerunt Porsonus et Dobraeus ad Aristophanis Vesp. v. 1020.
1106

1107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-660

αἰῶνα
ἀγῶνα
codices et Ald. Rob. Vict. Scholiastes adnotavit
γράφεται αἰῶνα
, idque dederunt Turn. Cant. et recentiores. κλαυμάτων Pro
κλαυμάτων
, quod ceteri libri habent,
καμάτων
G. Ald. Scholiastes
εἰ γὰρ καὶ ἐν ὄρνισιν οὖσα θρηνεῖ, φωνῇ μόνῃ καὶ οὐ θρήνοις
, ut dicat Cassandra, si lugubrem vocem excipias, dulcem lusciniae vitam obtigisse. Potuit quidem ita dici
ἄτερ
, sed aptior videtur esse et gravior sententia, si
κλαύματα
non de cantu lusciniae, sed de malis quae lugenda sint intelligitur.
1107

1108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-661

ἀμφιθαλῆ
ἀμφιθαλῆ
error Aldinae.
1108

1109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-662

θεοφόρους ἔχεις Libri
θεοφόρους τ' ἔχεις
. Delevi particulam. Nam neque
θεοφόρους
cum
ἐπισσύτους
copulari potest neque habet
τέ
quod ei in sequentibus apte respondeat.
1109

1110. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-663

ματαίων
ματαίους δοίας
, ultima syllaba
ας
solito compendio supra scripta, G. Inde Ald.
ματαίους δοι
, Turn. autem
ματαίους δ' οι
.
1110

1111-1112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-664

τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυςφάτῳ κλαγγᾷ μελοτυπεῖς, ὁμοῦ στένουσ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις;
τάδ'
Ald. Rob. Turn. Deinde
ἐπιφόβῳ
M.
ἐπὶ φόβῳ
G. Ald. Rob. Turn.
ἐπιφόβῳ
Vict. Quod Auratus scribendum viderat,
ἐπίφοβα
, exstat in Flor. Farn. sic scriptum
ἐπιφόρα
. Similiter Ven.
ἐπιφόρα
. Deinde
μελοτυπεῖς
, primae syllabae superscripto
ο
, Flor.
μολοτυπεῖς
, eidem syllabae superscripto
ε
, Farn. Deinde libri
ὁμοῦ τ' ὀρθίοις ἐν νόμοις
, nisi quod
ἐννόμοις
habent Ald. Rob. Vehementer languet
ὁμοῦ
, nisi verbum addatur. Indicio est autem strophici versus plenior scriptura, ante
ὀρθίοις
aut verbum, si
τ'
recte se habet, excidisse, aut participium, quod probabilius videtur. Quare scripsi
τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυςφάτῳ κλαγγᾷ μελοτυπεῖς, ὁμοῦ στένουσ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις;
Praestat autem fortasse, ut fortius,
τί δ᾽ ἐπίφοβα ἐν νόμοις;

1113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-665

θεσπεσίας Ven. Flor.
θεσπεσίας
M. G. Ven. Flor. Farn. Rob. Turn.
θεσπεσίας
Ald.
θεσπίας
Vict. idque in lemmate scholii apud Robortellum est et in variis lectionibus apud Turnebum.
1113

1115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-666

κακοῖς Pro secundo
κακοῖς
, quod omittit Rob. in Ald. est
γάμος
, ex male lecta ambigua codicis G. scriptura.
1115

1116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-667

πόθεν
τόπον
Ven.
1116

1117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-668

τάλας
τάλαινα
Ven. Flor. Vict.
1117

1118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-669

νυσσόμαν τροφαῖς Haec verba,
νυσσόμαν τροφαῖς
, extrema sunt in ea pagina codicis M. quam sequebatur pars quaternionis quae intercidit. Hinc quidquid reliquum est Agamemnonis, in eo codice atque in codice G. et editionibus Ald. Turn. desideratur, sequente statim sine lacunae indicio Choephororum versu 10.
τί χρῆμα λεύσσω; τίς ποθ᾽ ἡδ᾽ ὁμήγυρις;
In M. post Agamemnonis v. 1118. a recentiore manu adscriptum est
λείπει μέχρι τέλους
, et in sequentis paginae summo margine
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
. Animadvertit errorem Robortellus, distinctisque fabulis haec interposuit, "Multa desunt in fine huius Tragoediae. nam quae sequuntur sunt ex Tragoedia ΧΟΗΦΟΡΩΝ. ut patet. cuius quoque initium desideratur."
1118

1119-1120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-670

κακορρόθοις ὄχθαις Blomfieldius scripsit
καχερουσίας ὄχθας
. Satius erat, si ita placeret, cum Casaubono tantum
ὄχθας
ponere. Recte vero monuit Wellauerus
ὄχθον
, eiusdem originis vocabulum, etiam de litore vel ripa dici, ut
Ἰσμηνοῦ πρὸς ὄχθον
apud Euripidem Suppl. v. 655. Sed non debebat Persarum v. 462. afferre,
ὑψηλὸν ὄχθον ἄγχι πελαγίας ἁλός
. Rectius memorasset Hesychium in v.
ὄχθος
.

1121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-671

τί ἐφημίσω; Blomfieldius in fine huius versus signo interrogandi interpunxit, vix Graece dici existimans
τί ἐφημίσω
pro
ὅ τι ἐφημίσω
. In quo erravit. Sophocles Ai. v. 794.
ὥστε μ' ὠδίνειν τί φῂς
. Et in Oed. R. v. 71.
ὡς πύθοιθ᾽ ὅ τι δρῶν ἢ τί φωνῶν τήνδε ῥυσαίμην πόλιν
. V. Prom. v. 492. 494. 624. Sept. c. Th. 631.
1121

1122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-672

καὶ παῖς νεόγονος ἂν μάθοι In libris hic versus ita scriptus est,
νεογνὸς ἀνθρώπων μάθοι
. In Farn. adscriptum
ἀντὶ μιᾶς
, quo
νεογνός
bisyllabum esse indicatur: versus enim qui in antistropha huic versui respondet, in eo codice sic scriptus est,
τίς σε καὶ κακοφρονεῖν
. Blomfieldius quum posito in fine praecedentis versus interrogationis signo eiectoque
ἀνθρώπων
scripsit
νεογνὸς ἂν μάθοι
, tantum abest ut emendaverit hunc versum, ut magis corruperit. Languet hoc nisi addatur
τάδε
. Posui, quod scripsisse Aeschylum credibile est,
καὶ παῖς νεόγονος ἂν μάθοι.
1122

1123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-673

πέπληγμαι δ' ὅπως δάκει φοινίῳ
πέπληγμαι δ' ὑπὸ
Ven. Flor.
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ
, cum glossa
τέτρωμαι
, Farn.
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ
Vict. Omnes
δήγματι φοινίῳ
. Male Blomfieldius vitium in antistrophico versu esse putavit. Scribendum hic erat
δάκει
, cuius explicatio est
δήγματι
, male illa tamen huic loco adhibita. Dixit
δάκος
eo significatu Oppianus Hal. II. 454. ubi scholiastes recte
δῆγμα
interpretatur. Zonaras p. 469.
δάκος καὶ δάκετα. θηρία ἰοβόλα, ἑρπετά. ἡ εὐθεῖα τὸ δάκος. “ἐμὲ δεῖ φεύγειν δάκος ἀδινὸν κακηγορίαν.” τὸ δὲ δάκετον, παρὰ τὸ δάκνω, δάκνυτον καὶ δάκετον. σημαίνει δὲ τὸ δάκος καὶ δῆγμα, οἷον “σῆμα δέ τοι δάκεος αἱμορρόου.”
Eadem fere exstant in Etym. M. p. 245. Prius exemplum Pindari est Pyth. II. 97. alterum Nicandri Ther. v. 282. Tragici quidem, quod sciam,
δάκος
non dicunt nisi de bellua: idque hic quoque fecit Aeschylus, qui statim explicans, quid dicat
φοίνιον δάκος
, adiicit
δυςαλγεῖ τύχα
, eodem modo quo Pindarus
κακαγορίαν
appellavit
δάκος ἀδινόν
. Sed non videtur recte hic dici
ὑπαὶ δάκει
, quumque codices Ven. Flor.
ὑπὸ
habeant, scripsisse videtur Aeschylus, quod posui,
πέπληγμαι δ' ὅπως δάκει φοινίῳ
.
1123

1124-1125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-674

δυσαλγεῖ τύχα, μινυρὰ φοβερόθρου, θαύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν.
δυσαγγεῖ
Flor. Farn. Vict. Canterus et Scaliger emendarunt
δυσαλγεῖ
. Tum
μίνυρα κακὰ θρεομένας
Farn.
μινύρα κακὰ θρεομένας
Vict. Recentiores emendato accentu
μινυρά
, ut in Ven. est. Deinde
θραύματ'
Ven. Flor. Vict. quod defendere ausus est Wellauerus. Canterus coniiciebat
τραύματ'
. Auratus recte
θαύματ'
, idque est in Farn. Blomfieldius, qui eiecit
κακά
, quod et Schützio et Seidlero de vers. dochm. p. 172. et mihi in Elem. doctr. metr. p. 279. placuerat, ipse secum pugnare videtur, qui modo adnotaverit, in dochmiacis huius scenae syllabas syllabis respondere. In sententia quum nihil reprehendi possit, sive
μινυρὰ θρεομένας
, sive
μινυρὰ κακὰ θρεομένας
legitur, solo de metro dubitatio est. Obiter moneo, quod quaerit Blomfieldius, quoniam
θροῦμαι
inusitatum tragicis dixerim, num usitatum sit
θρεῦμαι
, parum considerate quaesitum esse: nam
θρεῦμαι
in Sept. c. Th. v. 78. aliquot codices praebent. Igitur si de metro agitur, neque his,
μινυρὰ θρεομένας
, credibile est Aeschylum in antistrophico versu opposuisse
γοερὰ θανατοφόρα
, ultima dochmii soluta, neque si iambico numero scriberet
μινυρὰ κακὰ θρευμένας
, ultimam posuisse brevem in
γοερὰ θανατηφόρα
. Atque in antistrophico versu quum vix quicquam, si a dubia tertia in
θανατοφόρα
discesseris, mutari possit, vitium esse in stropha censendum erit. Quod vitium ortum esse puto ex adscripta interpretatione, quum Aeschylus sic fere scripsisset,
δυςαλγεῖ τύχα, μινυρὰ φοβερόθρου, θαύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν.
Πέπληγμαι ὅπως δάκει φοινίῳ
quoniam idem est atque
ἐκπλήττομαι, φοβοῦμαι
, constructum est cum accusativis.

1126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-675

πόλεος ὀλομένας
πόλεος ὀλομένας
Porsonus.
πόλεος ὀλομένας
Ven. et, ut puto, Flor.
πόλεος ὀλουμένας
Farn.
πόλεως ὀλουμένας
Vict.
1126

1129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-676

ἐπήρκεσαν Blomfieldius, quod ei librorum scriptura,
ἐπήρκεσαν
, insolentem visa erat constructionem habere,
ἐπήρκεσεν
edidit. Sed
ἐπαρκεῖν
suppeditandi significatu cum accusativo etiam in prosa oratione construitur.
1129

1130. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-677

τὸ μὴ Blomfieldius, a me in errorem inductus,
τὸ μὴ οὐ
dedit. V. ad Vigerum p. 800. ἔχειν
ἔχει
Canterus, et sic Farn.
ἔχειν
Vict. et sic, ut videtur, Ven. Flor.
1130

1131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-678

θερμὸν οὖς Libri
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ' ἐμπέδῳ βαλῶ
. Casaubonus aliique certatim
ἐν πέδῳ
. Hoc recepto Blomfieldius ad
βαλῶ
suppleri vult
ἐμαυτήν
, afferens ex Cyclope Euripidis v. 571.
εἰς ὕπνον βαλεῖς
. Legitur ibi
κἂν μὲν σπάσῃ γε δαιτὶ πρὸς πολλῇ πολύν, τέγξας ἄδιψον νηδύν, εἰς ὕπνον βαλεῖς· ἦν δ᾽ ἐκλίπῃς τι, ξηρανεῖ σ᾽ ὁ Βάκχιος.
Sed recte Musgravius scribendum censuit
βαλεῖ
. Deinde vero non patet, quomodo
θερμόνους
recte dictum sit, si
ἐν πέδῳ βαλῶ
significet prosternar: ita enim
ἡ θερμόνους
dictum oportebat. Quae vox si recte se habet, addi debuit quod facere calente animo posset Cassandra. Unde coniici possit scribendum esse
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ᾽ ἐμπελῶ σάλῳ
, sive, quod etiam aptius,
θερμόπους
. Lachmannus in libro de choricis systematis p. 106. coniecit
θερμονάς
, quod significaret
θερμὸν αἷμα
. At ut vox ista, quamvis alibi non inventa, ferri possit, non illa tamen calidum sanguinem esset significatura. Lenissima est Canteri coniectura,
θερμὸν οὖς
, etsi
θερμόνους
per se minime reprehendi potest, dictum illud sic ut in Antigona v. 88.
θερμὴν ἐπὶ ψυχροῖσι καρδίαν ἔχεις
. Si scripsit poeta ut Cantero visum, locutus est ut Euripides in Bacchis ν. 682.
εἶδον δὲ πᾶσαι, κώμασιν παρειμέναι, αἳ μὲν πρὸς ἐλάτης νῶτ᾽ ἐρείσασαι φόβην, αἳ δ᾽ ἐν δρυὸς φύλλοισι πρὸς πέδῳ κάρα εἰκῇ βαλοῦσαι σωφρόνως.
1131

1132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-679

προτέρους Libri
προτέροις
. Correxit Pauwius.
1132

1133-1135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-680

καί τίς σε κακοφρονῶν τίθησι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα.
καὶ τίς σε καὶ κακοφρονεῖν τίθησι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπιτνῶν
Vict. Secundum
καί
, quod deleri iusseram, omittunt Ven. Flor. in quibus
ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων
scriptum est. Primum delevit Triclinius, cuius foeda interpolatio est in Farn.
τίς σε καὶ κακοφρονεῖν δαίμων ποιεῖ ὑπερβαρὺς ἐμπιτνῶν.
Apparet cur in strophico versu
νεογνός
bisyllabum esse voluerit. Scribendum esse
κακοφρονῶν
Schützius vidit, cui etiam Triclinianum illud
ὑπερβαρύς
in mentem venerat, quod Blomfieldio paullo melius visum est, non cogitanti quid esset inter has formas discriminis. Non est autem interrogativum
τίς
admittendum, sed, ut Butleri monitu Blomfieldius fecit,
καί τίς σε
scribendum. Itaque sic hi versus scribendi sunt,
καί τίς σε κακοφρονῶν τίθησι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα.
In Farn. scriptum est
θανατηφόρα
. Ceteri
θανατοφόρα
. Lobeckius ad Phryn. p. 651. hanc formam
θανατηφόρος
solam usurpatam esse a veteribus censebat, et utitur ea Aeschylus Choeph. v. 364. Hic altera vera videtur.

1138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-681

νύμφης
νύμφας
Ven. Flor. Vict.
νύμφης
,
α
eo superscripto compendio quo
ας
significatur, Farn. Restituerat
νύμφης
Porsonus.
1138

1140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-682

ἐσάξειν
ἐσήξειν
Vict.
ἐς ἥξειν
Flor. Farn. Blomfieldius cum Bothio legendum putat
ἐσάξειν
.
1140

1141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-683

κλύζειν Libri
κλύειν πρὸς αὐγάς
. Schützii coniecturam,
κλύξειν
, receptam a Porsono aliisque, occupaverat Auratus. Erravit autem Auratus, quum
πρὸς ἀκτάς
scribi volebat, et peius etiam Blomfieldius, cui coniici posse videbatur
πρὸς αὐτάς
. Hoc dicit, iam vaticinia mea non amplius obscura erunt, sed aperta venient, ut, tamquam unda, hoc malo (suum dicit) multo gravius, Agamemnonis caedes, in claram solis lucem proruat.
1141

1144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-684

ῥινηλατούσῃ
δινηλατούσῃ
, ut Auratus coniecerat, Farn.
ῥινηλατούσῃ
Ven. Flor.
λαβοῦσῃ
Vict.
1144

1146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-685

σύμφθογγος
χορὸς σύμφθογγος
Ven.
σύμφθογγος
Flor. Incredibilia interpretes quidam hic effuderunt. Tollenda virgula post
σύμφθογγος
. Cohaerent enim
σύμφθογγος οὐκ εὔφωνος
. Hoc enim tectum, inquit, numquam relinquit chorus consonus malis vocibus: non enim fausta canit. Ac profecto humano sanguine, ut audacior fieret, hausto manet in domo non exterminabilis cognatarum festivitas Furiarum, canuntque aedibus assidentes carmine primaevum scelus, per vicesque abominantur torum fratris infestum corruptori.
1146

1149. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-686

ὑμνοῦσι Libri
ὑμνοῦσιν
.
1149

1150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-687

δόμοισι Libri
δόμοισι
.
1150

1151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-688

πρώταρχον
πρώταρχον
Farn. Vict.
πρώταρχος
Ven. Flor. Quod Blomfieldius dicit, Pauwium coniungere
ἀπέπτυσαν εὐνὰς ἀδελφοῦ
, sed praestare
ἀπέπτυσαν
absolute vel elliptice sumere, bis falsum est. Non Pauwii illud inventum est, sed omissa in editionibus Vict. Cant. Stanl. post
ἀπέπτυσαν
interpunctio etiam qui ante Pauwium fuerunt recte haec accepisse monstrat. In medio autem si dictum esset
ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν
, et
εὐνὰς ἀδελφοῦ
ad explicandam
ἄτην
esset adiectum, mirum in modum frigeret hoc additamentum, nisi saltem
ἐν μέρει τ' ἀπέπτυσαν
scriberetur.
1151

1153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-689

θηρῶ Libri
τηρῶ
. In Farn. glossa
ἐπιτηρῶ
. Primus
θηρῶ
edidit Canterus. Idem invenit Auratus.
1153

1155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-690

τὸ μὴ εἰδέναι λόγῳ
ἐκμαρτύρησον
Ven. Flor. Vict.
καὶ μαρτύρησον
Farn. Deinde omnes
τό μ' εἰδέναι
. In Farn. adscripta glossa
τὸ ἐμέ
. Apertum est aut deesse negationem, aut ineptum esse
λόγῳ
, quod non magis hic referri potest ad
παλαιάς
, quam in Sophoclis Oed. R. v. 1394.
ὦ Πόλυβε, καὶ Κόρινθε, καὶ τὰ πάτρια λόγῳ παλαιὰ δώματα,
ubi cum
πάτρια
coniunctum
quae patria dicebamini
significat. Scribendum vero erat, ut Dobraeus quoque Adv. II. p. 25. vidit,
τὸ μὴ εἰδέναι λόγῳ
, quod est non, ut qui ex aliis acceperunt, parum, sed, ut qui ipsi viderunt, accurate scire. Euripides Heracl. v. 5.
οἶδα δ᾽ οὐ λόγῳ μαθών
, et in fr. 1. Melanippae
Ζεύς, ὅςτις ἐστίν, οὐ γὰρ οἶδα πλὴν λόγῳ κλύων
. Sophocles Phil. v. 676.
λόγῳ μὲν ἐξήκουσ', ὄπωπα δ' οὐ μάλα
. Et Aeschylus supra v. 825.
οὐκ ἄλλων πάρα μαθοῦσ᾽, ἐμαυτῆς δυςφόρον λέξω βίον
. Verbum
ἐκμαρτύρησον
, quod proprie de testimonio absentis dicitur, sic accipiendum est ut sit de absente, quum mortua ero, testare.
Προὐμόσας
autem dicit, quia nunc iurare, antequam eveniant vaticinia sua, iubet.
1155

1157. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-691

ὅρκου πῆγμα Libri
ὅρκος πῆμα
. Aurati emendationem,
ὅρκου πῆγμα
, cum aliis recepit Blomfieldius, spreto, quod Porsonus dedit,
ὅρκος, πῆγμα γενναίως παγέν
, scilicet quia negabat
πῶς ἄν
apud Aeschylum
utinam
significare. At inepte addidisset Aeschylus
γενναίως παγέν
, si quaereret chorus, quid prodesse iusiurandum posset. Hoc potius dicit, atque utinam iusiurandum, firmamentum generose firmatum, medelam afferre possit! quo indicat, quamvis sanctissimum iusiurandum tamen nihil profuturum esse.
1157

1158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-692

παιώνιος
παιώνιον
Ven. Flor. Vict.
παιώνιος
Farn. Elmsleio teste, non enim adnotavit Bekkerus. Praestat fortasse
παιώνιος
. θαυμάζω δέ σε Deinde
θαυμάζω δέ σε
, ut Blomfieldius ait, scribendum coniecit Auratus.
1158

1159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-693

περάν τε Permira est Blomfieldii adnotatio, “Elmsleius ad Sophocl. Oed. T. 867. citat
πόντου πέρα τραφεῖσαν
, nescio quare, quum satis recte dicatur
πέραν
pro
κατὰ πέραν
, quae vox occurrit v. 183.
Χαλκίδος πέραν ἔχων
.” Si
πέραν
et illic (v. 178.) et hic substantivum esse putaret, Supplicum v. 249. afferre debebat,
τίς γὰρ ἐλθὼν ἐκ πέρας Ναυπακτίας
. At
πέραν
in utroque Agamemnonis versu adverbium est, quod hic quidem nullo pacto
πέρα
dici potuit. V. ad Soph. Oed. Col. v. 885. Ceterum inanes interpretum de sequentibus verbis dubitationes iam olim sustuli remota quae post
πόλιν
posita erat virgula. Miror, inquit, te transmarinam de peregrina urbe sic loqui ut si praesens fuisses.
1159

1161-1164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-694

NA Hi versus hoc ordine vulgo leguntur,
ΚΑ. μάντις μ' Ἀπόλλων τῷδ᾽ ἐπέστησεν τέλει. προτοῦ μὲν αἰδὼς ἦν ἐμοὶ λέγειν τάδε. ΧΟ. μῶν καὶ θεός περ ἱμέρῳ πεπληγμένος; ἁβρύνεται γὰρ πᾶς τις εὖ πράσσων πλέον.
Ordinem a me restitutum, quem res ipsa poscit, secuti sunt Blomfieldius aliique. In Farn. vulgatus ordo est, sed ut ante
προτοῦ
et
ἁβρύνεται
chori, ante
μῶν
Cassandrae sit nomen adscriptum.

1164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-695

ἁβρύνεται
ἁβρύνεται
Farn. Quod dictura erat vel certe in mente habebat Cassandra, nunc se infortunatam et propinquam morti non habere caussam cur celet ista, id chorus occupans dicit nimirum quivis fastidiosior est, quum prospera gaudet fortuna. At, inquit Cassandra, tamen, quamvis fastidiosa essem, ille urgebat, vehementem erga me spirans amorem. Similiter v. 1194. dicit
ἄσπονδον Ἄρην φίλοις πνέουσαν
. Non recte Auratus v. 1165.
ἐμοῦ
vel
ἐμὴν
scribendum putabat.
1164

1166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-696

ἔχθεσιν Libri
ἔχθεσιν νόμων
. Elmsleius ad Aristoph. Acharn. v. 733. et ad Eur. Med. v. 1042.
ἔχθεσιν
scribendum contendit, recte, ut videtur. Sed quod pro
νόμων
coniecit Butlerus,
γάμων
, non debebat Blomfieldius recipere.
Νόμος
quid sit declarant haec Homeri Il. IX. 133.
μήποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι, ᾗ θέμις ἀνθρώπων πέλει, ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν,
quae paene iisdem verbis repetuntur v. 275. et XIX. 176.
1166

1170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-697

ἄνατος Libri
ἄνακτος
. In Farn. glossa
ἤγουν πῶς ὀργῆς ἐπειράθης τοῦ Ἀπόλλωνος
. Canterus
ἄνατος
emendavit: item Dawesius Misc. crit. p. 234. (418. ed. Kidd.). Male vero Schaeferus in Melet. crit. p. 137. hunc versum afferens
Λοξίου
exhibuit. Blomfieldius quum legendum censebat
Λοξίου κότου
, non cogitavit id propter insuavem sonum consulto declinasse poetam videri.
1170

1171. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-698

οὐδέν πω Libri
οὐδὲν οὐδέν
. Emendavit Canterus.
1171

1175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-699

φροιμίοις δυςφροιμίοις
φροιμίοις ἐφημίοις
Ven. Flor. et ad ultimam syllabam
οις
supra adscripto
οις
Farn.
φροιμίοις ἐφημίοις
Vict. Alii alia coniecerunt, quae non est operae pretium commemorare. Apparet vocabulum quod Aeschylus scripserat intercidisse eo quod oculi librarii aberraverunt ad sequentis versus finem. Quid scripserit Aeschylus certo dici non potest: posui quod optimum videretur,
φροιμίοις δυςφροιμίοις
.
1175

1176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-700

μαρτύριον ὁρᾶτε; Habent libri
μαρτύριον ὁρᾶτε
. Recte autem in edd. vett. interrogandi signum appositum est. Schützio
ὁρᾶτε
imperativus esse videbatur. Aptior et fortior est ad animos commovendos interrogatio. Nam si iubet videre, spectatores quoque oculos illuc advertunt, quumque nihil conspexerunt, tum demum solam illa fatidicam virginem cernere intelligunt. Si autem interrogat, ipsa quaestio statim prodit ipsam videre quod alii non videant: quo statim horror animos corripit.
1176

1178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-701

NA Copula nulla posita, quia declarantur praegressa. Male Blomfieldius virgulam posuit post
παῖδες
. Non enim
φαιδροί
pertinere potest ad
θανόντες πρὸς τῶν φίλων
, quia in occisis non apparet a quibus sint occisi, sed refertur ad
παῖδες
, quasi pueri videntur. Fregit vim dicti Schützius, vertens pueri mihi apparent. Non sibi, sed quisquis illam imaginum umbram cernere possit, pueros videri significat.
1178

1180. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-702

γέμοντες
γέμοντες
Ven.
1180

1182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-703

NA Aegisthum dicit: vide v. 1571.
1182

1185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-704

δούλιον Quoniam heri ac domini appellatione usa est, dolens sortem suam regia virgo illud inserit
φέρειν γὰρ χρὴ τὸ δούλιον ζυγόν
. Farn.
δούλειον
. Flor.
ζυγὸν
ex correctione: antea
ζυγῷ
.
1185

1186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-705

λέοντ' ἀνάλκιν Libri
λέοντ' ἀνάλκιν
. Glossa in Farn.
οὐκ ἰσχυρόν
. οἰκουρὸς
Ἐπίφθονος
primus edidit Canterus. Supremum ducem intelligit. Pro
ἀναστάτης
Spanhemio scribendum videbatur
ἀναστατής
, qua forma utitur Aeschylus in Sept. c. Th. v. 999. in Choeph. v. 300.
1186

1187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-706

εὖ οἶδεν
εὖ οἶδεν
Farn.
1187

1188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-707

καὶ κτείνουσα
καὶ κτείνασα
Ven. Farn. Vict.
καὶ κτείνασα
Flor. Emendavit Canterus.
1188

1189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-708

τεύξεται κακῇ τύχῃ Mirum, quod nec Stanleius nec Schützius viderunt
Τεῦξαι ᾗ τυγχάνω
dictum esse. Haec enim sententia est,
οὐκ οἶδεν οἷα λέξασα καὶ κτείνασα φαιδρόνους τεύξεται αὐτῶν κακῇ τύχῃ
, consequetur ea, sorte qua non debebat. Nam
οἷα
quum dicit, mentem et sententiam blandis verbis absconditam dicit, quam non intellexerit Agamemno.
1189

1190-1191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-709

τοιάδε τόλμα· θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔστιν.
τοιαῦτα τολμᾷ θῆλυς
Farn. Vict.
τοιάδε τολμᾷ θῆλυς
Ven. Flor. Elmsleium in Addendis ad Eur. Heracl. v. 387. secutus Blomfieldius post
τολμᾷ
interpunxit. Idem eodem loco Elmsleius, quod
ἐστί
quattuor tantum in exemplis apud tragicos in principio versus ita positum invenisset, legi volebat
τοιαῦτα τολμᾷ• θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔσται
, vel, quod ei magis Aeschyleum videbatur,
τοιαῦτα τολμᾷ θῆλυς ἄρσενος φονεύς. εἶεν.
At illa languent prae vulgata. Illud autem dubitari potest, an non sit verum
τοιαῦτα
, quod Farn. praebet, sed
τοιάδε
, codicum Ven. Flor. scriptura. Potuit enim Aeschylus scribere
τοιάδε τόλμα θήλυς ἄρσενος φονεὺς ἐστιν.
Vidit hoc etiam H. L. Ahrens.

1191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-710

δυσφιλές
δυσφιλὴς
Flor.
1191

1194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-711

Ἄρην
θύουσαν, ᾅδου μητέρ'
Vict.
θύουσαν. ᾅδου μητέρ'
Ven. Flor. In
ἄσπονδόν τ' ἄρην
libri consentiunt. Perinepta quidam de primis verbis excogitarunt. Verissime Stanleius, sublata post
θύουσαν
interpunctione, interpretatus est furentem Orci, i. e. necis, matrem. Similiter Euripides in Cyclope v. 397.
Ἅιδου μάγειρος
. Matris nomen saepius metaphorae inservit. Euripides Troad. v. 1229. de scuto Hectoris
σύ τ', ὦ πότ' οὖσα καλλίνικε μυρίων μῆτερ τροπαίων, Ἕκτορος φίλον σάκος, στεφανοῦ.
Aeschylus Sept. c. Th. v. 207.
πειθαρχία γάρ ἐστι τῆς εὐπραξίας μήτηρ, γονῆς σωτῆρος.
Pers. v. 617.
ἀκήρατόν τε μητρὸς ἀγρίας ἀποποτόν, παλαιᾶς ἀμπέλου γάνος τόδε.
Orci matri non dissimile est
δίκτυον Ἅιδου
supra v. 1074. et
Ἅιδου πύκτωρ
in Persis v. 903. In fine versus
ἄρην
ut suspectum notavit Porsonus, scribi ille haud dubie volens
Ἄρην
, quod posui. Et
Ἄρην
coniecerunt Butlerus et Lobeckius ad Ai. v. 802. p. 352. et nescio quis in libro Raulinsoniano apud Blomfieldium. Naekio, qui in praefatione indicis praelectionum aestivarum Academiae Bonnensis a. 1829. sive Opusc. I. p. 174.
ἀρὰν
tuendum censuit, verbaque sic interpretatus est, furiamque implacabilem concitatam in proximos, non assentior. Nam et
ἀρά
isto significatu dictum exemplo caret, nec
φίλοις πνέουσαν
dici potuit nisi addito ad illud verbum aliquo accusativo.
1194

1199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-712

καὶ σὺ μὲν Libri
καὶ σὺ μὴν τάχει παρών
. Emendarunt Auratus et Casaubonus.
1199

1200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-713

ἐγὼ δὲ Libri
ἐγὼ δέ γ'
. Deletum
γ'
a Bothio et Blomfieldio.
1200

1201. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-714

παροιμία Libri
παροιμίου
. Emendavit Schützius.
1201

1202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-715

NA Coli signo interpungebatur post
πέποιθα
. Recte Schützius in maiore editione omnem interpunctionem sustulit, sed tamen in interpretatione secutus est vulgatum. Vix credas adeo non percepisse editores magnam illam vim, quae in cumulatione verborum est, ut interpunctionem istam, qua plane enervatur oratio, servarent.
1202

1203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-716

χλιδῶσα
χλιδῶσα
Ven. Flor. Vict.
δειχλιδῶσα
Farn.
1203

1206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-717

κοίμησον
κοίμησον
Ven. Flor. Vict.
κόμισον
Farn. ut Casaubonus, Vossius, Pearsonus scribendum putarunt. Non mutandum est
κοίμησον
, sed non quod
κοιμᾶν
vetustior forma sit, ut visum est Blomfieldio, qui Callimacho h. Iovis v. 47. male eripuit
κοιμᾶν
.
1206

1207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-718

δ' οὔτε
δ' οὔτε
, ut Canterus scripsit, Flor. Farn.
δ' οὔτε
Vict. et, ut videtur, Ven.
1207

1208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-719

οὐκ ἐμπατέσται γ' Libri
οὐκ εἰ παρέσται γ'
. Aurato scribendum videbatur
τάδ᾽ ἔσται γ'
. Emendavit Schützius.
1208

1209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-720

κατεύχῃ Libri
κατεύχῃ
.
1209

1210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-721

τίνος
Τίνος
, ut Stanleius scribendum vidit, Ven. Flor.
Τινὸς
male Farn. Vict. ἄκος Deinde libri
ἄχος
, quod correxit Auratus.
1210

1211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-722

ἂν
ἦ κάρτ᾽ ἄρ᾽ ἂν παρεσκόπης
, ad ultimam syllabam ab eadem manu
εις
supra adscripto, Flor. et, ut videtur, Ven.
κάρτ' ἄρ' ἂν παρεσκόπης
, supra scripta
ης
, Farn.
ἢ κάρτ᾽ ἄρ᾽ ἂν παρεσκόπεις
Vict. Auratus et Canterus
ἀράν
. Heathius
ἢ κάρτ' ἄγαν
vel
ἢ κάρτα γοῦν
. Musgravium
ἢ κάρτ' ὅρον
coniecisse scribit Blomfieldius: voluit
ἢ κάρτ' ὅσον
. Porsonus, ne versus per dipodias incederet, in praef. Hecubae p. XXVIII.
ἢ κάρτα χρησμῶν ἀπ' ἐμῶν παρεσκόπεις
. Secuti sunt editores Britanni. De numeris dictum est in Elem. doctr. metr. p. 112. Ad verba quod attinet, etsi defendi potest
ἂν
, ut sensus sit valde aberrares a dictione mea, si scilicet a viro quopiam id facinus peragi crederes: tamen multo veri similius est non ea particula usam Cassandram finite dicere valde aberrasti a mente mea. Itaque
ἂν
scripsi, iterum. Vidit hoc etiam Franzius. Exprobrat Cassandra quod et ante non intellexerit chorus de Agamemnone eam loqui et nunc non videat interfectricem esse Clytaemnestram.
1211

1213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-723

ἐπίσταμαι
ἐπίσταμαι
Flor. Farn. Vict.
ἐπίσταται
Ven. Porsonus ex Marklandi coniectura ad Iph. Taur. v. 341.
ἐπίστασαι
. Secutus est Blomfieldius. Sed ineptum esset choro dici Graece scis. Immo satis tamen Graece locuta mihi videor inquit Cassandra. Confirmat etiam responsio chori. Elmsleium, qui "Ἕλλην'" in
ἐμὴν
mutari voluerat, satis refutavit Wellauerus.
1213

1214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-724

δυσμαθῆ
δυσπαθῆ
Ven. Flor. Vict. Emendavit Canterus, et videtur
δυσμαθῆ
esse in Farn.
1214

1215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-725

παπαῖ, τόδ᾽ οἷον πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι.
παπαῖ, οἷον τὸ πῦρ ἐπέρχεται δέ μοι
Vict. et ut videtur Ven. Flor. Sic etiam Farn. nisi quod
παπαῖ
. Auratus
ὅσον
, quod arripuit Stanleius, qui
δέ μοι
in
δέμας
mutari voluit. Permirum est Blomfieldi interpunctionem,
παπαῖ· οἷον τὸ πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι;
Wellauero et Scholefieldio, qui tamen interrogationem sustulerunt, probari potuisse. Vellem dixisset Blomfieldius qui sensus quaeve ratio esset istius orationis. Senserat ille partem veri: sed id saltem dici debebat
οἷόν τι πῦρ
. At tam elumbem versum certo non scripsit Aeschylus. Quasi ignem cernere sibi videtur Cassandra, eumque adversus se accedentem: intelligit autem perniciem sibi a Clytaemnestra appropinquantem. Sed id sic dixerat Aeschylus
παπαῖ, τόδ᾽ οἷον πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι.
1215

1217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-726

δίπους
δίπους
Vict.
δίπους
Ven. Flor. et, quod Elmsleius neglexit, Farn.
1217

1220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-727

ἐν οἴνῳ
καμοῦ μισθὸν ἐνθήσει κότῳ
Ven. Flor. Vict. In Flor. ad
μισθὸν
supra scriptum alia manu
μνησ
, quod nescio an
μνῆσιν
legi debeat. Auratus
κἀμοὶ
et
κότῳ
: hoc posterius etiam Casaubonus. Scaliger
καμοὶ πιστὸν
et
κύτει
vel
μικτὸν
et
ποτῷ
. Alia non magis utilia protulit Wakefieldius in Silva crit. I. p. 15. Quod ego scribendum conieci,
ἐν οἴνῳ
, confirmavit Farn. Et quasi medicamentum, inquit, parans, mei quoque mercedem se irae admixturam gloriatur, acuens viro ensem, ut pro me adducta rependat caedem.
1220

1222. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-728

ἀντιτίσεσθαι Medio huic verbo
ἀντιτίσεσθαι
superscriptum
τ'
in Farn. notavit Elmsleius, quod quid sit non intelligo, nisi est loco non suo positum
τ'
, ut legi aliquis voluerit
ἐμῆς τ᾿ ἀγωγῆς
. At explicatur hoc versu illud
καμοῦ μισθὸν ἐνθήσειν κότῳ
. Blomfieldius edidit
ἀντιτίσεσθαι
.
1222

1225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-729

ὀξὺ μὲν Recte ad
ὀξὺ μὲν
in Flor. adscriptum
ἡ στολή
, recteque scholion in Farn.
πρὸς τὴν ἑαυτῆς ἐσθῆτα τοῦτο λέγει, σχίζουσα τὰ ἑαυτῆς ἱμάτια
. Aurati coniectura,
ὀξὺ μὲν
, invenit qui eam probarent. Librorum scripturam servavit quidem Scholefieldius, sed mirabili iudicio Agamemnonem dici putavit. Imitatus est Aeschylum Euripides Troad. v. 451. ubi Cassandra
ὦ στέφη τοῦ φιλτάτου μοι θεῶν, ἀγάλματ' εὐιά, χαίρετ'· ἐκλέλοιφ' ἑορτάς, αἷς πάροιθ᾽ ἀγαλλόμην.
Et v. 256.
ἴτ' ἀπ' ἐμοῦ χρωτὸς σπαραγμοῖς· ὡς ἔτ᾽ οὐδ᾽ ἁγνὴ χρόα δῶ θοαῖς αὔραις φέρεσθαι σοὶ τάδ᾽, ὦ μαντεῖ᾽ ἄναξ.
ῥίπτε, τέκνον, καθέοις κλῇδας καὶ ἀπὸ χροὺς ἐνδυτῶν στεφέων ἱεροὺς στόλους. Omnem hunc Aeschyli locum Canterus in Novis lectionibus II. 9. comparavit cum Statii versibus in Theb. VII. 782. seqq.
1225

1226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-730

ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντ'· ἐγὼ δ᾽ ἅμ᾽ ἕψομαι.
ἀγαθὰ δ' ἀμείψομαι
Ven. Flor. Vict. nec differt Farn. nisi accentu,
ἀγαθῷ δ'
. Adscripta in eo codice glossa,
ἀντὶ τοῦ καλλίω
. In Ven.
ψ
in
ἀμείψομαι
correctum ex
β
. Scaliger
ἀγαθῶν
. Auratus et Vossius
ἐγὼ δὲ ἕως ἂν
, vel
δ᾽ ἢ ἐγὼ δ'
. Sic rettulit Spanhemius. Iacobi malam coniecturam,
ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντα γ· ὧδ᾽ ἀμείψομαι
, recepit Blomfieldius. Alii alia coniecerunt, quae non magis probari possunt. Heathius, qui sensum perspexerat,
ἐγὼ δ' ἀμείψομαι
scribendum putabat, quo se quoque perituram diceret Cassandra. Scholefieldius meam emendationem, nesciens cuius esset, recepit,
ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντ'· ἐγὼ δ᾽ ἅμ᾽ ἕψομαι.
Communicavi eam ante multos annos in scholis meis cum auditoribus.
1226

1227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-731

ἄτης Libri
ἄλλην τιν' ἄτην
. Flor.
τίν'
, accentu retracto. Vossius
ἄλλην τιν, ἄλλην
. Stanleius
ἄτης
. Porsonus
ἄτης
. Schutzius
ἄταις
, quod Blomfieldius recepit. Halmius in Lect. Aesch. I. p. 29.
μάντιν τιν' ἄλλην
. Defendere conatus est
ἄτην
Naekius in praefatione illa, cuius ad v. 1194. mentionem feci, ut, quoniam vatum, qui fere mala vaticinari creduntur, ea sors est ut ipsi paene pro caussa malorum habeantur,
ἄτην
Cassandra dicat eam quae sibi successura sit ita ut ipsa quoque noxa esse existimetur. Nimis haec quaesita explicatio est, multumque, ut mihi videtur, a simplici gravitate Aeschyli aliena. Non dubito quin verum sit
ἄτης
, in quo acerba inest exprobratio mali ab Apolline dati.
Τί πλουτεῖν
cum genitivo construitur, ita quidni etiam
πλουτίζειν
?
1227

1229-1231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-732

ἐποπτεύσας δέ με κἄν τοῖςδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ' ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως ματήρ.
ἐπόπτευσας
Vict. sed
ἐποπτεύσας
enotatum ex Ven. Flor.
ἐπώπτευσας
, ut Heathius scribendum coniecit, Farn. cum interpretatione
εἶδες
. Intelligebat enim Triclinius
ἐποπτεύσας δέ με
in ea quidem horum versuum conformatione, quae in libris est, ferri plane non posse. Auratus paullo melius
γέ με
, haud dubie ille
ἐποπτεύσας
legens. In proximo versu
μετά
Vict.
μέτα
codices. Scribendum esse
μέγα
ad Humboldti interpretationem adnotavi. Deinde interpungitur in edd. vett.
φίλων, ὑπ᾽ ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως μάτην
. Si se non ambigue frustra derisam dicit ab amicis, qui ei propter praedictionem malorum inimici fuerint, ea sententia non multum ad rem facit, eoque languet. Non enim hic quod iniuria spreta essent eius vaticinia, sed simpliciter quod spreta et contempta essent queri eam conveniebat. Omnino autem quis non, ubi dixit
ἰδοὺ δ', Ἀπόλλων αὐτὸς ἐκδύων ἐμὲ χρηστηρίαν ἐσθῆτα
, hoc potius eam confirmare, eoque referri
οὐ διχορρόπως
existimabit? At ita
μάτην
adiici non potuit. Neque vero adiectum est, si quid video, ab Aeschylo. Nam illa verba,
ἐποπτεύσας δέ με
, aut verbum aliquod, aut nomen, quod pro verbo esset, requirebant. Id autem unius litterae mutatione restituere licet:
ἐποπτεύσας δέ με κἄν τοῖςδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ' ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως ματήρ.
Nam quod me hoc quoque in ornatu valde derisam ab amicis inimicis conspexit, non ambigue eius ornatus vindex est. Hesychius
ματήρ, ἐπίσκοπος, ἐπιζητῶν, ἐρευνητής
, nescio an ex hoc ipso loco, sicut alibi Aeschyleas glossas habet.

1232-1233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-733

καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια, πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς ἠνεσχόμην. Libri
καλουμένη δὲ φοιτὰς ὡς ἀγύπτρια, πτωχὸς τάλαινα λιμόθνης ἠνεσχόμην
. Heathius
καλουμένη
. Quod ego multis abhinc annis coniiciebam,
κακουμένη
, etiam Tyrwhitto, Musgravio, Butlero placuisse cognovi. Nec profecto male ita scriberetur. Qui vulgatum defendit Blomfieldius, coniiciens ille
φοιβάς
, in quod etiam Spanhemius inciderat, coniungi voluit
καλουμένη ἠνεσχόμην
, quae constructio nulli interpretum perspecta fuerit. Wellauerus constructionem hanc esse putabat,
καλουμένη δὲ φοιτάς, ἠνεσχόμην πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς οὖσα
. Quam interpretationem non vereor ne quis eo defensum eat, quod Tzetzes in praefatione commentarii in Lycophronem Cassandram a Priamo narrat propter insaniam
ἐς πετρώροφον οἴκημα
inclusam esse. Elberlingius, iure miratus quod interpretes sibi persuaserint regiae virgini stante adhuc patria periculum fuisse ne fame moreretur, interpungendum censuit
καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια πτωχὸς τάλαινα λιμοθνής, ἠνεσχόμην
, quod vertit furiosa vocari sustinui, quasi circulatrix essem mendica, misera, fame confecta. Probari hoc posset, si et
τάλαινα
abesset, quod de circulatrice dictum misere languet, de ipsa autem Cassandra acceptum alieno loco positum est, et verba hoc ordine legerentur,
ὡς πτωχὸς λιμοθνὴς ἀγύρτρια
. Nec leve momentum in eo est quod sic Cassandra de se parum, de circulatrice autem supervacanea praedicaret. Praeterea
τάλαινα
vix illa nisi de se dicere potuit. Sic enim fere ubique hoc nomen doloris significandi caussa orationi inseritur. His ego argumentis motus ita distinxi,
καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια, πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς ἠνεσχόμην.
Sustinui, misera, quasi circulatrix, vocari insana, mendica, fame peritura. Enumerat convicia qualia iaci in circulatrices soleant. Legebatur
λιμόθνης
. Scribendum esse
λιμοθνής
monuit Elberlingius.

1236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-734

ἀντ' ἐπιξήνου
ἀντεπίξηνον
Ven. Farn. Vict.
ἀντεπίξηνον
Flor. Glossae in Farn.
ἐναντίον. διάδοχον ἐμοῦ τῆς ξένης
. Legebat igitur interpres alius
νιν
, i. e.
ἀντί
, alius
ἀντεπίξενον
. Spanhemius ut Aurati adnotavit
ἀντ᾽ ἐπιξένοις
, ut Vossii
ἀντεπίξεινον
. Maior Canteri fides, Auratum
ἀντ᾽ ἐπίξηνον
emendasse testanti.
Ἀντὶ βωμοῦ πατρῴου ἐπίξηνον
se exspectare dicit. De eo vocabulo videndus Hemsterhusius ad Luciani Dial. mort. X. 9. p. 371.
1236

1237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-735

κοπείσῃ Libri
κοπείσης
. Auratus
κοπεῖσαν
. Abreschius et Porsonus
κοπείσῃ
, quod recepit Blomfieldius. Ambiguum est
προσφάγματι
utrum mihi victimae, an percussae iracunda crudeli mactatione significet. Hoc posterius malo. Euripides Troad. v. 624.
αἰαῖ, τέκνον, σῶν ἀνοσίων προσφαγμάτων.
1237

1238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-736

ἄτιμοι
ἄτιμόν γ'
Ven.
1238

1243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-737

NA Huc revocandum esse hunc versum, qui in libris post v. 1249. intrusus sensum turbabat, hic autem ad sententiam plane necessarius est, ostendi in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum p. VII. sive in Opusc. vol. II. p. 80. seq. Obsecuti sunt novissimi editores, ut in re apertissima.
1243

1244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-738

ἄξει νιν
ἄξειν νιν
Vict.
ἄξειν νυν
Flor.
ἄξει νιν
Farn.
1244

1245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-739

μέτοικος Libri
κάτοικος
. Scaliger
κάτοικτος
. Sagacius Auratus
πρόσοικος
, ut Blomfieldius refert. Scribendum
μέτοικος
. Respicit quae v. 1234. dixerat: confirmaturque verbis quae sequuntur,
οἵ τ' εἶχον πόλιν
, qui opponuntur
τῷ μετοίκῳ
. Eandem emendationem fecit H. L. Ahrens.
1245

1248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-740

ἐκ θεοῦ
ἐκ θεῶν
Flor.
1248

1249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-741

ἰοῦσα πράξω Libri
ἰοῦσα πράξω
. Auratus
ἰοῦσα πράξω
. Heathius
ἰοῦσα κἀγώ
, quod recepit Schützius. Iacobsius ad Anthol. vol. III. t. 1. p. 111.
ἰοῦσ᾽ ἅπαξ ὀτλήσομαι τὸ κατθανεῖν
, numero pravo nec verbo accommodato. Prorsus admitti non potest quod P. Camperus ad Eur. El. p. 431. manifestum esse ait tragicum dedisse,
ἰδοῦσ' ἃ πράξω
. Id ne Graecum quidem est. Nihil mutandum est.
Πράξω
refertur ad sequens
ὀτλήσομαι τὸ κατθανεῖν
. Ita locutus est Aeschylus etiam v. 1640.
πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.
1249

1250. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-742

τὰς πύλας Libri
τὰς πύλας
. Emendarunt Auratus et Canterus.
1250

1254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-743

πολλὰ δὲ σοφή
πολλὰ δ᾽ αὖ σοφή
Farn. Vict.
πολλὰ δὲ σοφὴ
Ven. Flor.
1254

1255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-744

ἔκρυψας
ἔκτεινας
Ven.
1255

1258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-745

χρόνον
οὐ ξένοι χρόνῳ πλέων
Flor. Vict.
οὐ ξένοι χρόνῳ πλέω
Ven.
οὔ. ξένοι. χρόνῳ πλέῳ
Farn.
ὦ ξένοι
Casaubonus, Pearsonus, Schützius, Blomfieldius. Auratus
οὐ ξέναι
, in quod etiam Pearsonus incidit. Aliorum inutiles coniecturas memoravit Wellauerus, qui illud
χρόνῳ πλέων
recepit. At languidum est
πλέων
, quod si ponere volebat Aeschylus, dicere debebat
ἄλυξίς ἐστιν οὐ πλέων χρόνῳ, ξένοι
, nec satis apta est responsio ad ea quae dixerat chorus, praesertim graviter repetita negatione. Si cunctando nihil se proficere diceret Cassandra, omisisset, opinor, illud
πλέων
, satisque habuisset dicere
οὐκ ἔστ᾽ ἄλυξις, οὔ, ξέναι, χρόνῳ
. Non
πλέω
corrigendum erat, sed
χρόνῳ
mutandum in
χρόνον
.
1258

1259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-746

τοῦ χρόνου Schützius coniecerat
τῷ χρόνῳ
. Elberlingius
ὁ ὕστατος τοῦ χρόνου
fere idem quod
ὁ ὕστατος χρόνος
significare vult, sicuti
τὸν πολλὸν τοῦ χρόνου
dixerit Herodotus, comparatque illud in Choeph. v. 621.
κακῶν δὲ πρεσβεύεται τὸ Λήμνιον λόγῳ
. Videtur id iam Stanleio in mentem venisse, hanc interpretationem afferenti una cum altera, qua
ὁ ὕστατος
homo intelligitur: quam quum vituperavit Elberlingius, non ipsam debebat interpretationem reprehendere, sed quod eam interpretes fere obscuris parumque aptis verbis enuntiarunt. Mihi illa ut simplicior, ita verior videtur. Sensum aeque et constructionem optime declares Graece:
ὁ δ᾽ ὕστατός γε τοῦ χρόνου μακαρίζεται
, ultimus antefertur propter dilationem.
1259

1262-1263. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-747

NA Hi versus in libris inverso ordine leguntur, servatis vicibus personarum, hoc modo,
ΚΑΣ. οὐδεὶς ἀκούει — ΧΟΡ. ἀλλ᾽ εὐκλεῶς τοι
. Verum ordinem restituit Heathius.

1264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-748

σῶν Libri
τῶν τε γενναίων τέκνων
. Recte Auratus
σῶν
, quod suum fecit Stanleius. Haec ubi dixit Cassandra, pergens versus aedes regias subito retinet gressum atque avertit se.
1264

1268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-749

φόνον
φόβον
Ven. Flor. Vict. Sic etiam Farn. sed ad
β
supra adscripto
ν
. Ac
φόνον
scribendum esse viderunt Auratus et Canterus.
1268

1269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-750

καὶ πῶς; τόδ' ὄζει θυμάτων ἐφεστίων. Libri
καὶ πῶς τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων;
Primus Pauwius
καὶ πῶς; τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων
. Dobraeus ad Aristoph. Plut. v. 1021. p. 129.
τάδ' ὄζει
coniiciebat,
καὶ πῶς
sic nude positum afferens ex Choeph. v. 763. et Euripidis Or. v. 1110. Formula haec mirantis est.
1269

1275-1276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-751

ἄλλως· θανούσῃ Libri
οὗτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις, φόβῳ, ἀλλ' ὡς θανούσῃ μαρτυρεῖτέ μοι τόδε
. Monui in adnotatione ad interpretationem Humboldti haec sic scribenda esse,
οὗτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις φόβῳ ἄλλως· θανούσῃ μαρτυρεῖτε μοι τόδε.
Non ego, inquit, ut avis virgultum, prae timore frustra metuo: testamini hoc mortuae, quum mulier pro me muliere et vir pro infausti connubii viro ceciderit. Scholiastes
οὐ δυσχεραίνω, φησίν, ὡς ὄρνις θέλουσα εἰς καλιὰν εἰςελθεῖν καὶ θῆρά τινα φοβουμένη
. Hesychius
δυσοίζει, δυσχερεῖ
(scr.
δυσχεραίνει
),
ὑπονοεῖ. Λάκωνες
. Et
δυσοίζειν, φοβεῖσθαι, ὑποπτεύειν
. Et
δυσοίζου, οἰωνιζομένου καὶ ἄγαν ὑποπτεύοντος
. Idem
ἐδύσυξα
(sic),
ὑπενόησα
. Metuendi significatu dicitur hoc verbum in Rheso v. 724. 805. Avis circumspectans intelligitur, cauteque intrans in virgulta.

1278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-752

δυςδάμαρτος Ambigitur sitne nominativus
δυςδάμαρτος
, ut Aegisthum, an genitivus, ut Agamemnonem dicat. Ut nominativum Scottus in appendicem Thesauri Stephaniani rettulit. Genitivum esse iudicarunt Stanleius, Schützius, Blomfieldius, alii. Recte, mea sententia. Nam non solum illis,
γυναικὸς ἀντ᾿ ἐμοῦ
, aptius opponitur
δυςδάμαρτος ἀντ᾽ ἀνδρός
, sed etiam Aegisthus, quia moechus, non maritus Clytaemnestrae est, neque per mulieris istius malitiam, sed propter proprium flagitium perit, perperam ita appellaretur: quod contra in Agamemnonem optime quadrat hoc nomen, ut et maritum et fraude morientem uxoris.
1278

1279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-753

ἐπεξενοῦμαι Hesychius
ἐπεξενοῦσθαι, μαρτύρεσθαι, πορεύεσθαι. Σοφοκλῆς Ἀχαιῶν συλλόγῳ καὶ Αἰσχύλος Κρήσσαις
. Apollonius in Lexico Homerico
ξεινοδόκος, ξενοδόχος, ὁ τοὺς ξένους ὑποδεχόμενος. ὁ δὲ Πίνδαρος (fr. 278. Boeckh.) “ξεινοδόκησέν τε δαίμων,” ἀντὶ τοῦ ἐμαρτύρησε. καὶ ἐν τῇ Ὀδυσσείᾳ (XVIII. 64.) “ξεινοδόκος μὲν ἐγώ” ἔδοξέ τισι λέγειν. φησὶ γοῦν Σιμωνίδης (p. 82. Schneidew.) ξεινοδόκων δ᾽ ἄριστος ὁ χρυσὸς ἐν αἰθέρι λαμπρός, ἀντὶ τοῦ μαρτύρων
. Conf. Etym. M. p. 610, 44.
1279

1281-1282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-754

ἅπαξ ἔτ' εἰπεῖν ῥῆσιν, οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς. Vulgo legebatur
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν ἢ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς
. In Ven.
ἐς
pro
τ'
scriptum est. Quod Elmsleii monitu pro
αὑτῆς
, quod Vict. habet, restituit Blomfieldius,
αὑτῆς
, praebent codices, consentientes cum Vict. in
ῥῆσιν ἢ θρῆνον
. Quod in adnotatione ad versionem Humboldti scribendum esse censebam,
ῥύσιον θρῆνον
, quem locum hic habeat videre se negat Blomfieldius, non cogitans id me vindicem questum voluisse intelligi. Ipse igitur vulgatae, opinor, scripturae tuendae adfert illud in Suppl. v. 260.
μακράν γε μὲν δὴ ῥῆσιν οὐ στέργει πόλις
.
Ῥῆσιν
quin dicere Aeschylo licuerit, quis dubitabit? Illud quaerendum erat, ecquem, qui poeta esset, tam languidam ac plane stultam verborum consociationem, quam illud
ῥῆσιν ἢ θρῆνον
est, non puduisset. Tueri si
ῥῆσιν
volebat, scribere debebat
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν, οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς.
Idque ut facillimum et aptissimum posui.

1282-1286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-755

ἡλίῳ δ' ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς, βασιλέως τιμαόρους ἴσας δίκας φανέντας ἀσκεύοις ὁμοῦ ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ἐμοῦ δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος. Libri
ἡλίῳ δ᾽ ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος
. Auratus, Scaliger, Vossius male
διὰ
pro
ὁμοῦ
. Ego in adnotatione ad Humboldti interpretationem coniiciebam
ἐμοῦ
. Blomfieldius plana constructione edidit
τοὺς ἐμοὺς τιμαόρους ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης, εὐμαροῦς χειρώματος
. Planior etiam et elegantior esset constructio, si interpunctiones omisisset. Scholefieldius Pearsoni coniecturam recepit,
τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροὺς φονεῦσι τοὺς ἐμοὺς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης, εὐμάρους χειρώματος
. Ita interpretatur ut simul inimici mei solvant poenas ultoribus meis occidentibus eos. Sed id nemo non videt quam durum sit et inscite dictum. Mihi aliter iudicandum videtur. Intelligi quidem possunt quae hic scripta habemus, si ex
φονεῦσι
repetatur
αὐτούς
, quamquam apertior esset constructio
σφ'
ante
ὁμοῦ
inserto, hoc sensu, precor, ut ultoribus meis, qui inimici sunt meis occisoribus, hi simul luant pro servae facili caede. Sed sententia illa habet quo displiceat. Nam sic
ὁμοῦ
vix potest aliter accipi, quam ut simul cum caede Agamemnonis etiam Cassandrae illi interfectionem luant. At id, si propter Agamemnonem punientur, sponte consequetur: ut ineptum sit Cassandram, quum iam introitura erat, rursum se convertere ad chorum et, quasi magnum quid et memorabile dictura esset, proferre quod dici non erat operae pretium. Immo aliud, opinor, in mente habebat summus poeta: fatidicam virginem, quod paullo ante obscurius significaverat, id nunc eam gravius, atque ita uti eventurum atque in proxima fabula appariturum erat, praedicere volebat: id erat autem, precari Cassandram ut ambo, Clytaemnestra atque Aegisthus, una eodem capti dolo ab Oreste et Electra occiderentur. Quare non dubito quin versus exciderit, in cuius fine erat
ὁμοῦ
, quod librarii, omisso per errorem eo versu, transtulerunt in finem proximi versus, ubi scriptum erat simile vocabulum
ἐμοῦ
. Neque vero suos ultores recte diceret Cassandra: non enim ipsam, sed Agamemnonem vindicaturi venient. Quare illud
τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις
ortum esse videtur ex eo quod mox in eodem versus loco sequitur
τοῖς ἐμοῖς
, ab Aeschylo autem haec tali fere modo scripta esse puto,
ἡλίῳ δ' ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς, βασιλέως τιμαόρους ἴσας δίκας φανέντας ἀσκεύοις ὁμοῦ ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ἐμοῦ δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος.
Etenim Hesychius hanc vocem
ἀσκεύοις
ex Agamemnone attulit, cuius glossa apertum est quam accommodata sit huic loco,
ἀσκεύοις, γυμνοῖς, ἀπαρασκεύοις. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι.

1288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-756

ἂν πρέψειεν Libri
σκιά τις ἂν τρέψειεν
. Porsonus,
ἂν
deesse videns,
ἂν τρέψειεν
, quod ab aliis receptum est, et mox
δυστυχεῖ
edidit, quod Blomfieldius
δυστυχοῖ
scripsit. Vict.
δυστυχῶν
. Recte vero codices
δυστυχῆ
, quod post Wellauerum, hanc vulgatam scripturam esse ratum, edidit Scholefieldius. Sed in prioribus verbis qui sensus requireretur Boissonadus vidit, qui recte scripsit
ἂν πρέψειεν
. Rarior est hic aoristus. Sed Photius
πρέψαι
, inquit,
τὸ ὁμοιῶσαι. Αἰσχύλος
. Hesychius
πρέψας, εἰκασμένος, εἰκασθείς
.
1288

1289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-757

βλάβαις
βουλαῖς
Ven. ὤλεσεν Deinde libri
ὤλεσεν
.
1289

1290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-758

ταῦτα ... ἐκείνων Multum a vero aberrarunt interpretes ii qui
ταῦτα
ad postrema illa,
τὰ δυστυχῆ
, rettulerunt: quorum Schützius magis dolere deleta malorum memoria Cassandram putavit, quia, si altius animis hominum inhaereret, melius ad sapientiam ea uterentur; Gallicus autem interpres, De la Porte du Theil, ita interpretatur, toutefois, leur bonheur fait plus de pitié que leur malheur, Scholefieldius denique, dubius haerens, hoc magis deplorari coniicit, si quis ex adversis ad secundas res transierit. Nihil horum in mentem venerat Aeschylo. Verum hic quidem Butlerus vidit,
ταῦτα
ad utrumque illud, quod et felicitas hominum vanum simulacrum est et infortunii subito exstinguitur memoria,
ἐκείνων
autem ad ipsius Cassandrae sortem pertinere.
1290

1291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-759

πράσσειν
πράσσειν
Porsonus. Libri
πράττειν
.
1291

1292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-760

δακτυλοδείκτων Libri
δακτυλοδεικτῶν
. Emendavit Pauwius. Deinde libri
δακτυλοδεικτῶν δ'
. Perverso sensu Blomfieldius cum Casaubono
δακτυλόδεικτον δ'
. Recte Schützius in minore editione
δακτυλοδείκτων δ'
.
1292

1294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-761

μηδ' ἐςελθὼν τάδε φωνῶν Libri
μηκέτι δ᾽ εἰςέλθῃς, τάδε φωνῶν
. Meam emendationem,
μηδ' ἐςελθὼν τάδε φωνῶν
, receperunt Wellauerus et Scholefieldius, tum etiam Blomfieldius, sed ille
τάδε φωνῶν
Dobraei monitu rectius coniungens: quamquam id eo quidem non efficitur, quod in Choeph. v. 310. ita dicitur,
δράσαντι παθεῖν, τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ
. Sententiam illustravit Lobeckius Aglaoph. p. 1239.
1294

1296. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-762

NA Excidit post
Ἰλίου
aliquid, fortasse
διὰ παντός
, ut est in Choeph. v. 847.
ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός.
Respondent enim inter se duo systemata.
1296

1299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-763

κτανοῦσι Canterus,
κτανοῦσι
coniiciens, saltem
κτανοῦσι
debebat. Nihil vero mutandum. Nunc, inquit, si ille priorum sanguinem luit, et mortuis (Iphigeniae) moriendo aliarum mortium (suae ipsius) poenas adducit, quis haec audiens se innoxio genio natum censebit?
1299

1300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-764

ποινὰς θανάτων ἐπικραίνει
ποινὰς θανάτων ἄγαν ἐπικρανεῖ
. Quod ego scribendum monui,
ποινὰς θανάτων ἐπικραίνει
, firmatur eo quod
ἄγαν
deest in Ven. Flor. Blomfieldius tamen cum H. Vossio edidit
ἄτην τε κρανεῖ
, non de nihilo illud
ἄγαν
irrepsisse ratus. Profecto non de nihilo: nam Triclinius vel alius metrorum studiosus addidit, quod hominum genus et v. 1294. et ubique paroemiacos, qui non in ipso fine totius anapaesticae orationis sunt, in versus acatalectos mutare consuevit. In
ἐπικρανεῖ
autem, quod libri habent, penultima syllaba nullo modo produci potest.
1300

1301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-765

τίς ποτ' ἂν εὖ εὔξαιτο βροτῶν Libri
τίς ἂν εὔξαιτο βροτῶν
. Porsonus ad Aristoph. Eccl. v. 363.
τίς ἂν οὖν
, quod Scholefieldius ut e malis minimum se recepisse dicit. Malum profecto est. Canterus
τίς ἂν οὐκ εὔξαιτο
, quod recepit Blomfieldius. Et hoc quidem maius malum est: nam omnes, etiam qui nihil umquam de Agamemnonia domo inaudiverunt, innocua fortuna nati esse optant. Reisigii decretis addictus Ritschelius in Schedis criticis p. 38.
τίς ἄγαν εὔξαιτο
coniiciebat. Scribendum erat
τίς ποτ' ἂν εὖ εὔξαιτο βροτῶν
. Vidit hoc etiam E. A. I. Ahrens. Plerumque
ποτέ
in initio orationis, rarius in apodosi invenitur, ut in Sophoclis Trach. v. 1230.
οἴ μοι, τὸ μὲν νοσοῦντι θυμοῦσθαι κακόν· τὸ δ᾽ ὧδ᾽ ὁρᾶν φρονοῦντα τίς ποτ' ἂν φέροι;
1301

1303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-766

ὤμοι Libri hic et v. 1305.
ὤμοι
, quod revocavit Blomfieldius. Inde a Stanleio
ᾤμοι
scribi coeptum. Diversae de
οἴμοι, ᾤμοι, ὤμοι
sententiae et grammaticorum sunt et recentiorum criticorum. V. ad Soph. Oed. Col. v. 824. Subtiliter de his disputavit Reisigius in Enarratione Oed. Col. p. CXVII. Si quid est inter
ὤμοι
et
οἴμοι
discriminis, hoc esse puto, ut
οἴμοι
doloris sit,
ὤμοι
rei malae eiusque inopinatae. Quare libros sequendos duxi. Ceterum Blomfieldius, librorum scripturam,
ὤμοι, πέπληγμαι καιρίαν πληγὴν ἔσω
, miserabiliter frigere ratus, scripsit
ὤμοι, πέπληγμαι· καιρίαν πληγὴν ἔχω
. Vereor ne illud alii de emendatione ista dicant. Euripides Hel. v. 356.
αὐτοσίδαρον ἔσω πελάσω διὰ σαρκὸς ἅμιλλαν
.
1303

1304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-767

NA Huic versui et versui 1306. tum a versu 1308. singulis distichis praefixa est in editionibus veteribus nota hemichorii, sed in codicibus Ven. Flor. Farn. ubique chori nomen adscriptum est. Ostendi in dissertatione prima de choro Eumenidum p. 9. sive in Opusc. II. p. 130. haec a singulis quindecim senibus, ex quibus compositus erat chorus, recitari. Initium fit ratione quadam epodica, ut trimeter Agamemnonis et qui eum sequitur trochaicus chorici senis pro stropha, et statim eadem metra pro antistropha sint, quas tertii senis trochaicus epodi loco sequatur. Ex ea re intelligi potest stetisse chorum κατὰ ζυγά, certe quo tempore clamantem audit Agamemnonem. Apte comparari potest adnotatio haec scholiastae Aristophanis ad Acharn. v. 203.
γέγραπται δὲ τὸ μέτρον τροχαϊκόν, πρόςφορον τῇ τῶν διωκόντων γερόντων σπουδῇ. ταῦτα δὲ ποιεῖν εἰώθασιν οἱ τῶν δραμάτων ποιηταὶ κωμικοὶ καὶ τραγικοί, ἐπειδὰν δρομαίως εἰςάγωσι τοὺς χορούς, ἵνα ὁ λόγος συντρέχῃ τῷ δράματι.
Approbarunt propositas a me distinctiones novissimi editores. Sed Godefridus Müllerus sua quadam ratione operam dedit ut duodecim chori personas esse doceret, refragante et re ipsa et testimonio scholiastae Aristophanis ad Equitum v. 586. Voluit enim
γεροντίαν
quandam hic introduci: de quo commento, quod fictum est pro arbitrio, dixi in Opusc. VI. 2. p. 136. seq. Qui similiter de hac scena statuit, Ferdinandus Bambergerus in dissertatione de carminibus Aeschyli a partibus chori cantatis, Marburgi a. 1832. edita, scite animadvertit p. 55. ex distichis illis, quae inde a v. 1308. sequuntur, secundo tertium, quarto quintum, sexto septimum, octavo nonum, decimo undecimum respondere. Nisi falsa opinione praepeditus fuisset, suspicatus esset
ζυγά
hunc in modum disposita fuisse,
β'. α'. γ'. δ'. ε'. ϛ'. ζ'. η'. θ'. ι'. ια'. ιε'. ιβ'. ιγ'. ιδ'.
1304

1305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-768

NA Male Stanleius post
ὤμοι
interpunxerat. Correxit Blomfieldius.
1305

1306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-769

οἰμώγματι
τοἔργον εἰργάσθαι
Farn. Deinde idem et Ven.
οἰμώγμασιν
. Flor. Vict.
οἰμώγματι
. Hoc servandum duxi, quum verisimilius sit grammaticorum subtilitati deberi pluralem, quod bis exclamasset Agamemno.
1306

1307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-770

ἀλλὰ κοινωσώμεθ' ἄν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα. Libri
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἄν πως
. Porsonus
ἀλλὰ κοινωσαίμεθ᾽ ἄν πως
, quod Blomfieldius tolerabilius reddere studuit
ἂν πῶς
scribens apponensque in fine versus signum interrogationis. Secutus est Scholefieldius, sed tamen ut dubitaret an
ἄν πως
esset scribendum. Alii alia coniecerunt. Scribendum erat
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἄν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα
. In eandem sententiam incidisse videtur G. Bernhardy in Syntaxi Graeca p. 331.
1307

1311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-771

νεορρύτῳ
ὅτι νεορρύτῳ
Ven. Flor. Farn.
δὲν νεορρύτῳ
Vict. Blomfieldius suspicari aliquem posse ait
νεορρύτῳ
. Wellauerum, qui choreutarum gladios intelligendos putabat, reprehendit Scholefieldius, Clytaemnestrae gladium recte intelligens: sed fallitur recenti caede madidum cum aliis interpretans, nec videns, quod viderat Humboldti interpretationem secutus Wellauerus,
νεόρρυτον
longa
υ
dici gladium modo e vagina extractum.
1311

1316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-772

οἳ δὲ τῆς μελλοῦς
οἱ δὲ μελλούσης
Farn. Vict. Glossa in Farn.
τυραννίδος δηλονότι
. Paulo propius verum Ven. Flor.
οἱ δὲ τῆς μελλούσης
. Legendum esse
οἳ δὲ τῆς μελλοῦς
ostendunt Tryphonis verba in libello de tropis in Museo crit. Cantabr. I. p. 49. et in Museo crit. Vratisl. I. p. 10.
κατὰ παρωνομασίαν, ὡς χρυσῶ ἀπὸ χρυσοῦ, οὕτως ὠνόμασται καὶ παρ' Αἰσχύλῳ μελλώ· “χρονίζομεν ὧδε, τῆς μελλοῦς χάριν.”
In Manuelis Moschopuli Opusc. p. 78.
ὡς καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ὠνόμασται “χρονίζομεν ὧδε, τῆς μελλοῦς χάριν.”
Non male hoc auctore
χάριν
legeretur pro
κλέος
, quod Aeschylei libri habent.
1316

1317. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-773

πέδῳ Libri
πάθος πατοῦντες
. In adnotatione ad Humboldti interpretationem poni iusseram
πέδον
, quod
πέδῳ
scribendum esse nunc ex Ioannis Alexandrini
τονικοῖς παραγγέλμασι
p. 36, 8. constat. Blomfieldius et Wellauerus quum tuendae librorum scripturae illud in Choephoris v. 631. adhibuerunt
τὸ μὴ θέμις γὰρ οὐ λαξ πέδον πατούμενον
, corrupta corruptis defenderunt. Constructionem quidem illam duplicis accusativi Graecam esse nemo hodie nescit, sed quae sunt eius exempla si quis cum hoc conferat, vereor ne deprehendat valde esse dissimilia: ut quod supra v. 781. scriptum est,
Ἰλίου φθορὰς ψήφους ἔθεντο
. Nam in his qui proprie cum verbo coniungitur accusativus etiam proprie est intelligendus: ex quo consequitur
πέδον πατεῖν
vix aliud significaturum esse quam in terra incedere: ut recte dicatur
ὁδὸν
vel
πορείαν πέδον πατεῖν
. Sed ubi de conculcando et proterendo sermo est, aliud exspectes loquendi genus. Atque, ut quis in Agamemnone
πέδον
ferat, difficilius id feretur in nominativorum constructione, quae est in Choephoris. καθεύδουσιν
καθεύδουσι
Flor. Sed ceteri
καθεύδουσιν
.
1317

1319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-774

πέρα Libri
τοῦ ὁρῶντός ἐστι καὶ τὸ βουλεῦσαι πέρι
. Miratus Blomfieldius, quod interpretes in loco satis aperto haesissent, constructionem esse putabat hanc,
ἐστὶ καὶ τὸ βουλεῦσαι περὶ τοῦ ὁρῶντος
, quoniam mortuo succurrere non possumus, at saltim de interfectoribus eius consilium ineamus: idque confirmari censebat iis quae proximus senex dicit. Mirum vero, hoc probatum esse a Wellauero. Si sana est librorum scriptura, haud dubie vera est Scholefieldii interpretatio, qui aliquid facturus sit, eum etiam deliberare decet de re gerenda. Conferri ille iubet adnotata sua ad Hecubae v. 502. cuius libri mihi non est copia: sed quod ibi legitur,
Ἀγαμέμνονος πέμψαντος, ὦ γύναι, μέτα
, valde diversum est, ut per tmesin dictum. Apud Aeschylum si
πέρι
refertur ad intellectum
τοῦ ὁρᾶν
vel
δρωμένου
, insolentior videtur haec ratio loquendi et quae vix defendi possit. G. Bernhardy quum in Syntaxi Graeca p. 260. suspicabatur lucem afferri huic particulae usui posse ex illo Theognidis v. 117.
κιβδήλου δ᾽ ἀνδρὸς γνῶναι χαλεπώτερον οὐδέν, Κύρν', οὐδ᾽ εὐλαβίης ἐστὶ περὶ πλέονος,
miscuit incomparabilia. Recte vero videtur Schützius in minore editione
πέρι
in
πέρα
mutavisse. Coniiciat quis forsitan
πάρος
: sed aptius esse
πέρα
monstrat responsio alterius.
1319

1322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-775

τείνοντες Libri
κτείνοντες
, quod in Farn. ita explicare studuit interpres,
ἤχουν τρόπον τινὰ τῷ θανάτῳ παραδιδόντες τὴν ζωὴν ἡμῶν
. Sed nemo non probavit Canteri emendationem
τείνοντες
.
1322

1324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-776

κράτη Libri
κράτη
. Correxit Casaubonus.
1324

1327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-777

μαντευσόμεσθα
μαντευσόμεθα
Flor.
1327

1328. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-778

θυμοῦσθαι Libri
μυθοῦσθαι
, quod Schneiderus in Lexico pro
μυθεῖσθαι
vitiose scriptum putabat. Incredibile est non offendisse in inaudito verbo criticos, nec vidisse nihil illud nisi antiquum errorem esse librarii
θυμοῦσθαι
scribere debentis. Vidit hoc etiam E. A. I. Ahrens.
1328

1330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-779

ᾐθέομαι Libri
ᾐθέομαι
. Porsonus
ᾐδοῦμαι
, quem non secuti sunt Blomfieldius et Scholefieldius, quod
αἰθεῖν
breve
ι
habere ex Persarum v. 416. appareat. Sensus verborum hic est, undique conveniunt mihi argumenta, ut hanc sententiam probem, certo cognoscendum esse quid agat Atrides. Monet autem res ipsa, ut eum qui haec loquitur coryphaeum esse statuamus, qui se ducem praebeat choro in aedes irrupturo.
1330

1332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-780

NA Tractis tabulatis conspicitur Clytaemnestra in conclavi stans ad corpus Agamemnonis. πάροιθεν
πάροιθε
Porsonus scripsit: sed
πάροιθεν
habent Ven. Farn. Vict. et, ut videtur, etiam Flor.
1332

1334-1336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-781

πᾶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ὕψος κρείσσον ἐκπηδήματος. Legebatur
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονὴν ἀρκύστατον φράξειεν, ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος;
Auratus
πημονῆς ἀρκύστατον
scribendum coniecit. Blomfieldius cum Elmsleio ad Med. v. 416. p. 150.
ἀρκύστατ᾽ ἂν
scripsit, semper Graecos plurali
ἀρκύστατα
uti dicens, suspectumque habens Euripidis in Oreste v. 1420.
ἀρκυστάτων μηχανῶν
. At
ἀρκύστατος
adiectivum est, ex quo patet cur retia ipsa plurali numero
ἀρκύστατα
dicantur: ut propter hanc quidem caussam recte videatur dicere poeta potuisse
πημονὴν ἀρκύστατον
. Recte tamen Elmsleius
ἀρκύστατ᾽ ἂν
scribi iussit: sed praetervidit non perfectam eo esse horum versuum emendationem. Nam si ita, ut voluit Elmsleius, Aeschylus scripsisset, hoc diceret, quomodo enim quis inimicis insuperabilia retia pararet? At hoc parum aptum esset, quia sententia non integra esset, sed referretur ad id quod non est dictum, nisi faceret quod ego feci, ut alia diceret quam sentiret. Multo graviorem et aptiorem orationem unius litterae mutatione restituendam esse putavi,
πᾶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ὕψος κρείσσον ἐκπηδήματος.
Male post
φράξειεν
virgula ponitur: nam ad
φράξειεν
alter accusativus,
ὕψος
, modum rei describens, adiungitur. Quod Halmius in Lect. Aesch. I. pagina ultima coniecit,
ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος
, minus poetice dictum est.

1338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-782

νείκης Libri
νίκης
. Recte Heathius
νείκης
, quod vocabulum Suidas atque Etym. M. p. 276, 3.
φιλονεικία
interpretantur. Neque dubia vox videri debebat Blomfieldio, quum Etymologicum diserte doceat ex
νεῖκος
factam cum diphthongo scribi.
1338

1339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-783

ἐφ'
ἐφ'
Vict. et, ut videtur, Flor. Quod Scaliger scribendum vidit,
ἐφ'
, est in Ven. Farn.
1339

1341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-784

ἀμύμονα
ἀμύμονα
Vict.
ἀμύμονα
Ven. Flor. Farn. Illud praestat.
1341

1343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-785

περιστιχίζω
περιστιχίζων
Ven.
περιστοιχίζων
Flor.
περιστοιχίζω
Vict.
περιστιχίζω
Farn. ut Auratus et Canterus emendaverunt.
1343

1344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-786

οἰμωγμῶν Illo
καὶ δὴ
vir dis respicitur ad v. 1303. 1305. Deinde libri
κἀν δυοῖν οἰμώγμασιν
. Verissimum esse puto, quod Elmsleius ad Med. v. 798. p. 203. significat, scribendum esse
οἰμωγμῶν
, docens ille
δύο
quidem, sed non
δυοῖν
cum alio pluralis numeri nomine consociari. Quod est de tragicis et ceteris antiquioribus scriptoribus intelligendum. Recentiores enim minus in hoc genere videntur diligentes fuisse: vide Göttlingium ad Theodosium p. 212. seq. quem Aristophanis et Demosthenis auctoritate uti non debuisse G. Dindorfius et Schaeferus animadverterunt.
1344

1345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-787

αὑτοῦ Libri
αὐτοῦ
, quod Wellauerus et Scholefieldius cum Is. Vossio in
αὑτοῦ
mutarunt. Defendit
αὐτοῦ
Blomfieldius, sed male, qui sic intelligi verba velit,
κῶλα αὐτοῦ μεθῆκεν αὐτόν
. Immo
αὐτοῦ
est illico,
κῶλα
autem accusativus. Euripides Hipp. v. 356.
ῥίψω, μεθήσω σῶμ'· ἀπαλλαχθήσομαι βίου θανοῦσα.
1345

1348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-788

αὑτοῦ Libri
αὑτοῦ
. Emendavit Schützius. ὀρυγάνει Deinde libri
ὁρμαίνει
, quod ne Porsonus quidem obelo notavit. At hoc verbum quum per se suspectum esse debebat, ut quod tragici epicis reliquerint, neque quisquam eorum usurpasse reperiatur nisi Aeschylus valde dubio loco in Sept. adv. Theb. v. 375. tum multo minus hic propter significationem, quam habere deberet, ferri potest. Certo non scripsit Aeschylus
ὁρμαίνει
, sed verbo usus est cuius vim recte expressit Stanleius evomit vertens. Eum iniuria vituperavit Blomfieldius, qui vulgatum interpretatur aestuat animo. Quid? is, cui modo membra soluta esse duobus ictibus percusso dicta sunt, reviviscat et aestuet animo? Apertum esse arbitror vel propter
οὕτως
, sententiam non posse aliam esse quam sic ille animam efflavit. Scribendum putavi
ὀρυγάνει
. Videtur enim ad hunc versum pertinere quod apud Hesychium post vocabulum
ὀρτός
scriptum est,
ὀρυγάνει, ἐρεύγεται
.
1348

1351-1352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-789

Διοσδότῳ γάνει σπορητός Libri
χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διὸς νότῳ γᾶν, εἰ σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν
, nisi quod
γᾶν. εἰ σπόρητος
habent Flor. Farn.
γᾶ εἰ σπόρητος
Ven. Eam comparationem ne sic quidem scriptis verbis satis absurdam vocare debebat Valckenarius in Diatr. de fragm. Eur. p. 52. Sed eximia emendatione Porsonus in Porsonianis Kiddii p. 210.
οὐδὲν ἧσσον ἢ Διοσδότῳ γάνει σπορητός
, quod merito receperunt Blomfieldius et Scholefieldius. De accentu nominum quale est
σπορητός
diversae sunt grammaticorum sententiae: v. Valcken. ad Ammonium p. 15.

1355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-790

εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ' ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ Libri
εἰ δ' ἦν πρεπόντων
. Quod Fr. A. Wolfius ad Demosth. or. in Lept. p. 217. existimabat,
ἦν πρεπόντων
pro
ἦν πρέπον
vel
ἔπρεπε
dictum esse eo modo quo
τῶν ἀδίκων ἐστίν
et similia, falsum esse intellexerunt Blomfieldius et Wellauerus, articulo in ea formula opus esse videntes, probavitque horum sententiam non sine quadam acerbitate in Wolfium Schaeferus ad Demosthenem vol. III. p. 69. Recte se haberet
πρεπόντων
, si masculino, non neutro genere dictum esset referreturque ad Clytaemnestram et Aegisthum: ut si Latine, quoniam decentium non licet, sic diceres, quod si honestorum esset libare propter occisum.
Πρέποντας
recte sic dici, ut intelligantur
οὓς πρέπει
, ostendit illud in Sophoclis Oedipo rege v. 9.
ἀλλ᾽, ὦ γεραιέ, φράζ᾽, ἐπεὶ πρέπων ἔφυς πρὸ τῶνδε φωνεῖν
. Imitati id sunt recentiores. Memoravit Stephanus in Thesauro Plutarchi hoc in Poplicola c. 17.
ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ φίλου μᾶλλον ἢ πολεμίου Ῥωμαίοις εἶναι πρέποντος
. Ad quem locum Schaeferus ab eodem Stephano
πρέπειν ἑστάναι
ex epitaphio Callimachi afferri rettulit. Quaeras quod hoc sit aut cuius epitaphium Callimachi. Calchantis filii Porphyrii athletae, qui etiam Calliopus dictus est, videtur epitaphium esse, primum epigrammatum in statuas athletarum, quorum in hunc plurima sunt, in Brunckii Anal. t. III. p. 17. sive Anthol. Planud. V. 2, ep. 1. Anth. Pal. vol. II. p. 727.
ἔπρεπε μὴν χρυσέῳ ἐν ἀγάλματι, μηδ' ἐνὶ χαλκῷ τοῦτον τοῖς ἄλλοις εἴκελον ἑστάμεναι.
Sic ipse edidit Stephanus,
μὲν
pro
μὴν
scribens, non recte. Patet vero, si hoc epigramma in Thesauro in mente habuit, memoria falsum esse. Aeschylus autem si illo modo uti voluisset hoc vocabulo, dicturus potius fuisse videtur
εἰ δ᾽ ἦμεν πρέποντες
. Quod Stanleius sive potius Vossius scribendum coniecit,
πρεπόντως
, recipiendum suspicanti Blomfieldio facile quis assentiatur, si non
εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντως, ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
, sed sic potius construi vellet,
εἰ δ᾽ ἦν, πρεπόντως ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
. Mihi videtur Aeschylus scripsisse
εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ᾽ ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ
.
1355

1356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-791

τάδ' Tyrwhitto videbatur
τάδ'
in
τοῦδ'
esse mutandum, ut hoc diceretur, si mortuo libationem dare liceret, huic iuste daretur. Ea mutatione ne tum quidem opus esse videtur, si
πρεπόντως
scribitur. Plene in fine huius versus interpungendum esse vidit Tyrwhittus: atque interpunctum ita est in editionibus Victorii et Canteri, quas pessime deseruit Stanleius, non videns
ὑπερδίκως μὲν οὖν
esse immo iustissime, nec reputans integro disticho includi debere sententiam qua finitur oratio.
1356

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-792

τοσόνδε Blomfieldius mavult
τοσόνδε
. Sic amant loqui. V. Prom. v. 112. Choeph. v. 40.
1357

1358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-793

NA
Πλήσας ἀραίων
per se constant. Male iungunt
κακῶν πλήσας ἀραίων
.
1358

1361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-794

ἐμοῦ In Ven. deest
μου
.
1361

1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-795

NA
Πρὸς εἰδότας
dicit ut sit
πρὸς εἰδότας
.
1362

1365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-796

NA Interpungebatur post
χειρός
. Correxit Abreschius.
1365

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-797

δικαίως
δικαίως
Farn.
1366

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-798

ἐδανόν Dimeter iambicus acatalectus. Leni spiritu
ἐδανὸν
scribendum esse vidit Casaubonus. Hesychius
δανά, ἐδώδιμα, βρώσιμα. ἐδανοῖς, βρωσίμοις. Αἰσχύλος.
In Flor. glossa
βρωτόν
.
1368

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-799

ῥοὰς
ῥοῦς
Farn. Vict.
ῥοὰς
Flor. Ven. Glossa in Flor. Farn.
ῥοάς
. Correxit Stanleius. Sophocles Ai. v. 883.
νείαι Βοσπορίων ποταμῶν
, et Oed. Col. v. 1597.
φυτῶν ὑδάτων λουτρὰ καὶ χοάς
. ὄρμενον Deinde
δρώμενον
Flor. Ven. Vict.
ὁρώμενον
, cum glossis
κινηθέν, γεγονός
Farn.
ὁρόμενον
Canterus. Rectius Abreschius
ὄρμενον
.
1369

1370-1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-800

τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως; ... ἀπόπτολις ... ἔσῃ
ἐπεύθου
Farn.
ἀπέταμες
Ven. Vict. et ad
α
superscripto
ε
Flor.
ἀπέτεμες
, ad alterum
ε
superscripto
α
, Farn. Ridicule haec verba,
τόδ᾽ ἐπέθου θύος δημοθρόους τ' ἀράς;
Scholefieldius interpretatus est, imposuisti tibi (ut victimae mox ob crimina mactandae) hoc thus publicarum execrationum? Scribendum est
τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως;
et populi diras contempsisti praefracte. Respicit ad v. 1363. Euripides Alc. v. 992.
οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς
. Deinde libri
ἄπολις
. Casaubonus
ἀπόπτολις
. Ex mea et Seidleri sententia
ἀπόπτολις
Blomfieldius ceterique. Quod si quis obiiciat vix inventum iri aliud huius formae exemplum, reputet velim talium vocabulorum hanc esse rationem, ut poeticae formae, quod vulgaribus metris aptiores essent, in communem usum venerint, veluti quae in
γυμνός
et
σοφός
terminantur; quo factum esse ut simpliciores magis viderentur esse poeticae. Libri
ἔσῃ
.

1372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-801

ὀμβρίμου
ὀμβρίμου
etiam Ven. Farn. ut edd. vett.
1372

1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-802

οὐδὲν τόδε Libri
οὐδὲν τόδ'
. Stanleius, sive potius Vossius, Orelliusque ad Isocr. p. 375. et Blomfieldius
οὐδὲν τότ'
, id ut ad
νῦν
referatur. Probabiliter illud quidem, firmavitque Blomfieldius exemplis, sed non ut sit necessarium. Inscite oblocutus est Wellauerus,
οὐδὲν τόδε
nihil eiusmodi significare putans. Immo non hoc: illud
hoc
autem explicatur iis quae sequuntur.
1375

1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-803

εὐπόκοις
εὐπόκοις
Flor. Farn. Vict.
εὐτόκοις
Ven.
1377

1379. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-804

Θρηικίων ... πνευμάτων
Θρηκίων τε
(
τε
Farn.)
λημμάτων
Ven. Farn. Vict. Ex Flor. enotatum
ἐλημμάτων
. Emendavit Canterus.
1379

1380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-805

χρήν Libri
χρή
. Emendavit Porsonus. βιαμάτων
βιαμάτων
Ven.
1380

1383-1385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-806

NA In Farn. post
τοιαῦτ'
puncto est distinctum. Blomfieldius haec ita distribuit,
λέγω δέ σοι τοιαῦτ᾽· ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένης ἐκ τῶν ὁμοίων — χειρὶ νικήσαντ᾽ ἐμοῦ ἄρχειν
. Wellauerus, quem secutus est Scholefieldius, ita scripsit,
λέγω δέ σοι, τοιαῦτ᾽ ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένῃ ἐκ τῶν ὁμοίων, χειρὶ νικήσαντ' ἐμοῦ ἄρχειν
. Deteriora etiam aliorum commenta sunt. Sensum perspexit Schützius, qui in minore editione non male, sed praeter necessitatem scripsit
ὡς παρεσκευασμένῃ σ᾽ ἐκ τῶν ὁμοίων
. Consentiunt in
παρεσκευασμένης
libri, nec quicquam mutandum est. Hoc dicit, iubeo te talia minari, ut me parata imperare mihi, qui vicissim me vi vicerit. id est, minitare, si libet: ego parata sum. si, quemadmodum ego nunc potentior sum, sic tu me viceris, ferre imperium.
Ἐκ τοῦ ὁμοίου
satis explicatum a Stephano in Thesauro.

1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-807

γνώσῃ Libri
γνώσῃ
vel
γνώσῃ
.
1386

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-808

περίφρονα
περίφρονα
, superba, plena contemptus. Suppl. v. 727.
περίφρονες δ᾽ ἄγαν ἐν ἀντέρῳ μένει μεμαργωμένοι κυνοθρασεῖς θεῶν οὐδὲν ἐπαΐοντες
.
1388

1389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-809

NA In Vict. nulla interpunctio post
ἐπιμαίνεται
, ubi Canterus plene interpunxit.
1389

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-810

λίβος ... ἐμπρέπειν ἀτίετον Libri
λίπος
. Correxit Porsonus. Deinde
εὐπρέπειαν τίετον. ἔτι σε χρὴ
Ven. Vict.
εὖ πρέπει ἀντίετον ἔτι σε χρὴ
Flor.
εὖ πρέπει ἀτίετον ἔτι σε χρὴ
Farn. Auratus et Canterus
ἐμπρέπει ἀτίετον
. Schutzius cum Heathio
οὐ πρέπει ἀτίετον
. Blomfieldius, adscito Casauboni
λίβος
, haec obscura atque inconnexa dedit,
μεγαλόμητις εἶ, περίφρονα δ᾽ ἔλακες· ὥςπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται. λίβος ἐπ' ὀμμάτων αἵματος ἐμπρέπει ἀτίετον
. Secutus est Scholefieldius. Sed ista quid sibi volunt?
Ὥςπερ οὖν
particulae sunt quibus confirmantur quae adiuncta sunt. Supra v. 1130.
τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥςπερ οὖν ἔχει παθεῖν.
Choeph. v. 56.
ἢ σῖν᾽ ἀτίμως, ὥςπερ οὖν ἀπώλετο πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέουσα, γάποτον χύσιν, στείχω;
et v. 876.
δόλοις ὀλούμεθ', ὡςπερ οὖν ἐκτείναμεν.
Sophocles Ai. v. 990.
καὶ μὴν ἔτι ζῶν, Τεῦκρε, τοῦδέ σοι μέλειν ἐφίεθ᾽ ἀνὴρ κεῖνος, ὥςπερ οὖν μέλει.
Ex his intelligitur connexas esse istis particulis sententias. Quod libri habent,
εὐπρέπειαντίετον
, ex supra scripto
ν
ortum est, quo
ἐνπρέπειν
legendum esse significabatur. Itaque scripsi
ἐμπρέπειν ἀτίετον
. Respondet chorus Clytaemnestrae verbis iis quibus se paratam ostendit ad cernendum ferro et sanguine. Itaque sic loquitur, audax consiliis es et sicut furibunda sanguineam fortunam expetis, adspersam oculis sanguinis guttam inultam conspici: aliquando te oportebit orbatam amicis ictum ictu luere, i. e. sicut expetis caedem, habebis, prouti merita es. Facies Clytaemnestrae sanguine erat conspersa, ut ipsa v. 1350. gloriatur.
Αἷμα ἄναιμον
Sophocles quoque dixit Antig. v. 1022.

1392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-811

τύμματι τύμμα Libri
τύμμα τύμμα
. Emendavit Vossius, et quis non? τίσαι Deinde libri
τίσαι
. Correxit Porsonus.
1392

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-812

ἀκούεις Recte libri
ἀκούεις
. Eo si quis gravem a debili orationem discernere nesciens offenderetur, saltem
ἀκούοις
, non soloecum
ἀκούσεις
adsciscere debebat.
1393

1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-813

Ἐρινὺν Libri
Ἐριννύν θ'
.
1395

1396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-814

φόβον μέλαθρ' ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν Libri
οὐ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπίς
. Deinde codices
ἐμπατεῖ
. Vict.
ἐμπατεῖν
. Vix credibile est editores non offendisse ad illud
φόβου μέλαθρον
. Quin Elmsleius ad Heracl. v. 996. comparavit hunc Aeschyli versum cum iis quae ibi Euripides habet,
τὸ λοιπὸν μὴ ξυνοικοίην φόβῳ
. At num qui una cum timore habitat, non id in sua facere domo potest, sed concedere in illam nescio quam timoris domum debet? Solus ille omnium qui Aeschylum attigerunt princeps Auratus vitio hunc locum affectum esse animadvertit,
φόνον
scribendum esse coniiciens. Sed scripsisse potius videtur Aeschylus
οὐ μοι φόβον μέλαθρ᾽ ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν.
Sophocles Ant. v. 235.
τῆς ἐλπίδος γὰρ ἔρχομαι δεδραγμένος, τὸ μὴ παθεῖν ἂν ἄλλο πλὴν τὸ μόρσιμον.
Non, inquit Clytemnestra, spes mihi est timorem in domum meam ingressurum esse, quamdiu Aegisthus in foco meo ignem accendet.
1396

1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-815

φλέγουσαν Libri
φλέγουσ'
. Emendavit Porsonus.
1397

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-816

λυμαντήριος Nullus interpretum aut criticorum hic obhaesit. Adeo in verbis occupati, quid res, quid recta ratio, quid poesis flagitet, negligere consueverunt. Graviter quidem hoc verbo
κεῖται
hanc sententiam incipit Clytaemnestra: sed quis, obsecro, qui non omni aptae orationis sensu destitutus sit, Agamemnonem isto adiectivo
λυμαντήριος
recte designari credet, nec censebit Aeschylum, si dicere quod illo adiectivo continetur voluisset,
λυμαντὴς ὅδε
vel
λυμαντὴς νεκρός
fuisse dicturum? Nam ne articulum quidem si addidisset,
κεῖται γυναικὸς τῆςδ᾽ ὁ λυμαντήριος
, satis apte esset locutus. Nulla tamen in hoc versu vitii suspicio est. Ex quo consequitur, quod certissimum esse arbitror, excidisse aut ante hunc versum alium versum, in quo nomen aliquod substantivum fuerit, aut post eum. Ac vel hebetior aliquis, opinor, sentiet quantum ab librorum illa debili atque imperfecta oratione distet plene enuntiata sententia, ut si eiusmodi versum, qualem potuit saltem facere Aeschylus, adiicias,
κεῖται γυναικὸς τῆςδε λυμαντήριος ἀνήρ, θυγατρὸς τῆς ἐμῆς φονεὺς ὅδε, Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.
Choeph. v. 751.
στείχω δ᾽ ἐπ' ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον οἴκων
. Itaque versum excidisse indicavi.
1400

1405-1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-817

ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής Libri
ναυτίλων δὲ σελμάτων ἱστοτρίβης
. Wellauerus in Lexico Aeschyleo scribendum esse suspicabatur
ναυτικῶν
. Idem, ut Blomfieldius dicit, coniecerat Casaubonus. Pauwius
ἰσοτριβής
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Porsonus haec quomodo intellexerit nescio: ceteros nihil expedivisse video. Schützii interpretatio, itineris maritimi consors, neque cum verbis poetae congruit, qui si illud in mente habuisset, non
ἰσοτριβής
, sed
ὁμοτριβής
dixisset; neque continet, quod exspectamus, aliquid exprobationis.
Σέλματα
potuerunt fortasse
ναυτίλα
dici, si intelligebantur navigantia. Sic Sophocles Phil. v. 220.
τίνες πότ᾽ ἐς γῆν τήνδε ναυτίλῳ πλάτῃ κατέσχετ';
et Euripides initio Archelai
Αἴγυπτος, ὡς ὁ πλεῖστος ἔσπαρται λόγος, σὺν παισὶ πεντήκοντα ναυτίλῳ πλάτῃ Ἄργος κατασχών.
Sed Aeschylum scripsisse puto
ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής
. Captiva ista, inquit, et prodigiorum interpres et tori socia huic fatidica fida conius, nautis vero aeque cum transtris trita.

1407-1408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-818

NA
κύκνου δίκην
affert Tzetzes ad Lycophr. v. 426.

1409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-819

φιλήτως τῷδ'
φιλήτως
Flor. Reliqui
φιλήτωρ
. In
τοῦδ'
consentire videntur libri. Sed quum scholiastes adnotaverit
ἐκ ψυχῆς φιλουμένη τῷ Ἀγαμέμνονι
, videtur ille
φιλήτως τῷδ'
habuisse. Idque recepi, quum quod recte ille
φιλήτωρ
, quod Hesychius a verbo cognato factum
ἐραστής
interpretatur, ex
φίλος
et
ἦτορ
compositum esse iudicavit, tum quod sic rectius procedit sententiae ratio. Nam his,
φιλήτως τῷδ'
, opponitur
ἐμοὶ δὲ χλιδῆς παροψώνημα
. Addendum est
φιλήτως
ad
κακοήτως
et
μεγαλήτωρ
, de quibus Lobeckius Paralip. p. 217. A
φιλεῖν
Nonnus
φιλήτορι κόλπῳ
dixit XXI. 27. Quae Strabo X. p. 484. de Cretensibus habet,
τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα
, attulit Blomfieldius, male ille vituperans scholiastam Aeschyleum vocabulum a
φίλος
et
ἦτορ
derivantem.
1409

1410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-820

εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς Libri
εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς
. Errorem librariorum
παροψώνημα
correxit Casaubonus. Inutilibus coniecturis viri docti, in duplici genitivo haerentes, hunc versum tentarunt. Putaverunt enim scribendum esse Casaubonus aliique
εὐνῆς
, Pauwius
εὐνῇ
, H. Vossius
ἔτι
, Auratus
χλιδήν
, Musgravius et Blomfieldius
τῇδ'
. Sed ineptum est ipsum vocabulum
εὐνῆς
. Scribendum erat
χλιδῆς
, voti, quod ei contigerat Agamemnonem interficere.
1410

1411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-821

NA De stropharum huius carminis ratione expositum est in Elem. doctr. metr. p. 737. seq. et in Epitome §. 695. Blomfieldius etsi neminem sanum haec mihi concessurum dixit, fuerunt tamen qui mallent insani videri. Ipse paullum mutatam Butleri descriptionem probat. Is, perturbata aequalitate, duas integras antistrophas, miro profecto casu, excidisse putabat. Blomfieldius aequalitatem quidem restituit, sed ita ut ipse quoque necesse haberet non duas tantum, sed quattuor integras antistrophas, quae nullo in libro scriptae sunt, ad auxilium adhibere: quarum duas quidem Burneii monitu repetendis stropharum verbis lucratus est: sed illud lucrum damnosum est carmini. Nam quum post v. 1533. iteravit versus 1504–1515. chorum fecit dicere quod ille isto loco diceret ineptissime, Clytemnestram autem non his chori dictis respondere, sed loqui de iis quae usque ad v. 1533. hemichorium significaverat. Ipse enim, quum in edd. vett. omnia quae non Clytaemnestrae sunt choro tributa essent, choro dedit quae anapaestis scripta sunt, melica autem hemichoriis, recte fortasse, si, ubi chori personam adscripsit, coryphaeum loqui existimavit. Hemichoria, sed temere nec certa ratione in Porsoni editione introducta sunt. Veri simile est hic quoque, quum aperte nihil a toto choro canatur, singulos de quindecim choreutis suas partes habuisse. Quumque quater anapaestos recitet chorus, decies autem melica habeat, videntur terni semper cecinisse, anapaestos autem pronuntiasse vel idem omnes coryphaeus vel ex quattuor
ζυγοῖς
qui medius staret. Itaque ego quoque anapaestos choro, sed melica
ζυγοῖς
tribui. Ita in his quoque summa est aequalitas.
1411

1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-822

φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν Libri
φέρουσ' ἐν ἡμῖν
. Porsonus contra metrum
φέρουσ' ἡμῖν
. Emperius
φέρουσ᾽ ἂν ἡμῖν
. Praestat
φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν
.
1413

1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-823

καὶ ... διαί Recte libri veteres
καὶ
huic versui addunt.
διαί
, quod Ven. Flor. Vict. habent, etiam in Farn. esse puto: nam quod Elmsleius sic adnotavit, “
γυναικὸς διὰ
(gl. ad
ι
.
διαι
)", scribere voluit, opinor, "gl. ad
γ
.
διαι
."
1416

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-824

παράνους Libri
οἳ παρανόμοις
. Alterum
οἳ
addendum esse vidit Blomfieldius. Canterus coniecit
καὶ παράνομος
, quod recepit Schützius. Porsoni editio
οἳ, παρὰ νόμους
. Mea emendatio,
παράνους
, ab novissimis editoribus recepta est.
1418

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-825

ὀλέσασα
ὀλέσας
Flor.
1420

1421-1429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-826

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. Libri sic,
νῦν δὲ τελείαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι' αἷμ' ἄνιπτον, ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς.
In
ἐπηνθίσω
consentiunt Ven. Flor. Farn. Vict. Id Auratus in
ἀπήνθισεν
mutandum putabat. Casauboni coniecturam
ἀπηνθίσω
receperunt Schützius, Porsonus, Blomfieldius, ceterum haec sic ut in libris leguntur cohaerere existimantes. Et videri possent cohaerere, si legeretur
νῦν δὲ τέλειον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον.
Sed nunc et orationis perversitas et metrorum ratio ostendunt aliquot versus excidisse post
τελείαν
. Nam et anapaestis et iis, quae hos excipiunt, respondent versus 1504-1515.
Ἐπηνθίσω
non erat mutandum, sed deleri debebat, ut Wellauerus quoque vidit,
δι'
, adscriptum ab interprete vel ortum ex proxime sequentibus litteris. Respondet enim antistrophico versui hic, cuius prima syllaba deest, supplenda, ut videtur, hoc modo,
ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον,
i. e. profecto multum recordandum tibi adspersisti inexpiabilem sanguinem. Dicit haec de Helena. Alio modo, sed non plane dissimili, usus est hoc verbo Aeschylus in Sept. c. Th. v. 924.
ἰὼ πολλοῖς ἐπανθίσαντες πόνοισι γενεάν
. Mox libri
ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις
. Quum Schutzius et Butlerus legi vellent
ἦ τις
, minime se hoc probare dixit Blomfieldius. At ostendere debebat qui sensus vulgatae lectionis esset, quove modo expediri illa posset orationis perversitas. Etiamsi non moneret metrum antistrophicum, neminem, qui aliquem tragicae dictionis aut orationis poeticae sensum habeat, non intellecturum arbitror illud
ἥτις ἦν
non esse a poeta profectum, sed adscriptum ab interprete aut alio errore ortum. Deinde quid est
ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς
? Scaliger
ἐρίδματος
, ab
ἐριθμαίνω
, quod placuit Blomfieldio. Quin Scottus in Appendice Thesauri Stephaniani
ἐρίδματος
pro genitivo habuit ab
ἔρισμα
ducto. Immo
ἐρίσματος ἀνδρὸς ὀϊζύς
est
ἐρίδμητος
, gravis domitricis viri calamitas, quo nomine hic patet Helenam, quae etiam Agamemnoni interfectionis caussa exstiterit, designari.
Ἔρις
autem ex sequentibus syllabis ortum videtur. Post
ἐρίδματος
aperte excidit
τις
. Scribendum igitur videtur
ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. hei memorique cruore neque cluendo conspicua, in domo tum gravis pestis viri peremptrix.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-827

ἐκτρέπῃ
ἐκτρέψῃς
Vict.
ἐκτρέψῃς
Ven. Farn.
ἐκτρέχῃς
Flor.
1432

1434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-828

ὀλέσασα
ὀλέσασ'
Farn.
ὀλέσασα
Vict.
ὀλέσαν
Ven. Flor.
1434

1436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-829

ἐμπίπτεις
ἐμπίτνεις
Canterus. Libri
ἐμπίπτεις
. διφνίοισι Deinde libri
διφνείσι
. Blomfieldius et Wellauerus ex mea emendatione
διφνίοισι
. Antagoras apud Diog. Laert. IV. 26. sive in Brunckii Anal. t. I. p. 260. ep. 2.
τὸ καὶ σέο σῶμα δίφνιον
. Hesychius
δίφυιον νυκτός, τὰ δύο μέρη, τὸ δίμοιρον
. Idem
δεκάφυια, δεκαπλάσια· δίφυια δὲ διπλάσια
. Ita Kusterus haec scribenda esse docuit ex Etym. M. p. 254, 14. cuius verba sic emendanda sunt,
δεκάφυια, τὰ δεκαπλάσια. Καλλίμαχος τῶν ἔτι σοι δεκάφυια φάτο ζωάγρια τίσειν. καὶ δεκάφυια εἴρηται οἱονεὶ δεκάφυα, δεκάκις πεφυκότα. τὸ γὰρ φύω Αἰολικῶς φυίω φασί, καὶ τὸ ἀλύω ἀλυίω
. Attigit hanc formam Lobeckius ad Phryn. p. 494.
1436

1437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-830

Τανταλίδαισιν
Τανταλίδεσιν
Flor. Agamemnonem et Menelaum dicit.
1437

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-831

ἂν Libri
κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
. Porsonus omisit
ἐκ
. Additum
ἂν
a me ab novissimis editoribus receptum est. Omiserant librarii, ne deesset quod genio diceret chorus, non memores huiusmodi compellationes saepissime nudas poni, quoniam intelligitur
te appello
.
1438

1439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-832

καρδίαν δηκτόν Libri
καρδίᾳ δηκτόν
. Emendavit Abreschius. In Porsoniana
κρατύνοις
, fortasse typographi errore. Hoc dicit, o infeste deus, qui irruis in domum et duplices Tantalidas, victoriamque gubernas parilis animi a mulieribus (Helena et Clytaemnestra) cor mihi mordentem.
1439

1440-1442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-833

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*. Libri
δίκαν μοι κόρακος ἐχθροῦ
. Deinde
σταθεὶς ἐννόμως
Ven. Flor.
σταθεὶς ἐκνόμως
Farn. Vict.
σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως
Schützius, Porsonus, Stanleius in curis secundis. Masculinum agnoscit scholiastes,
ὡς κόραξ ἐσθίων νεκρῶν σῶμα βοᾷ, οὕτω καὶ ὁ δαίμων ἐκνόμως δικάσει, παρὰ τὸ δίκαιον
. Genium mortis intelligi volebat Elberlingius et proinde Canteri quamvis malam coniecturam
ἐπεύχεαι
probabat. Assensus ei est Creuzerus in Annal. Vindob. vol. LIV. p. 163. picturam ei explicationi adhibens de qua dixit Radulphus Rochettus in Oresteide p. 223. seq. Clytaemnestram dici quum res ipsa declarat, tum
γυνή
ex praecedente
γυναικῶν
intelligendum est. Videtur autem Aeschylus ita fere scripsisse,
ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*.
Nam quum libri habeant
ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται
, mutilum esse versum apparet, quem addito
δόμοις
integrandum putavit Butlerus. Schützio
φόνῳ
addendum esse videbatur.

1443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-834

νῦν δ' In Victoriana per errorem omissa est personae notatio. Auratus
νῦν γ'
. At
δ'
refertur ad suppressum
πρόσθεν μὲν οὐκ ὀρθῶς ἔλεγες
.
1443

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-835

τὸν τριπάχυντον Libri
τὸν τριπάχυιον
. Pudet referre quae explicando huic verbo sunt prolata. Blomfieldius
τὸν τριπάλαιον
coniecit. Ad sensum ferri posset
παλαιόν
, non potest
τριπάλαιον
. Nam summa antiquitas si memoratur, quia nihil ad rem, friget. Scripsi
τὸν τριπάχυντον
, in quam emendationem etiam Bambergerus incidit. Similiter Aeschylus dixit in Sept. c. Thebas v. 751.
ὄλβος ἄγαν παχυνθείς
.
1444

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-836

γέννας
γέννας
Farn. Vict.
γέννης
, superscripto
ας
, Ven. Flor. In Farn. glossa
γενεᾶς
.
1445

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-837

νείρει Libri
νείρει
. Scaliger
νείκει
. Casaubonus
νείρῃ
, quod suum fecit Stanleius, probavitque Albertius ad Hesychium v.
νείρῃ
, et receperunt Schützius in editione maiore ac Blomfieldius. Recte vero animadvertit Wellauerus id
νείρα
scribendum fuisse. Mea sententia, si uterum vel viscera dicere voluisset Aeschylus,
νηδύϊ
scripsisset. Idque eum scripsisse putavit H. L. Ahrens. Sed existimo
νείρει
dativum esse ignoti hucusque vocabuli
νεῖρος
, quod intimum locum significaverit. Adiectivo
νειρός
usus est Lycophro v. 896.
κρύψουσ᾽ ἄφαντον ἐν χθονὸς νειροῖς μυχοῖς,
ubi videndus est Bachmannus.
1447

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-838

ἄχος Auratus
ἄγος
, quod Schutzius in minore editione recepit. At
ἄχος
saepe malum significat.
Ἰχώρ
est sanies. Hesychius
Ἀχώρ, αἷμα συμπεπηγός, ἔμπυον, σηπεδών
. Sic scribendum. V. ibi interpretes et Foesium in Oec. Hippocr.
1448

1449-1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-839

ἢ μέγα δώμασι τοῖςδ' αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς Libri
ἢ μέγαν οἴκοις τοῖσδε δαίμονα
. Scribendum esse
τοῖςδ' αἵμονα
monui in adnotationibus ad interpretationem Humboldti. Sed iis nondum perfecta est emendatio: nam spondeum
οἴκοις
vitiosum esse arguit versus antistrophicus. Grammatici haud dubie inventum est
μέγαν οἴκοις
, ut metro consuleret, quum depravatam scripturam
τοῖςδε δαίμονα
in codice suo invenisset, cum quibus verbis construi non posse videbat
μέγα
. Scripsit Aeschylus
ἢ μέγα δώμασι τοῖς δ᾽ αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς, φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτηρᾶς τύχας ἀκορέστου.
Αἵμονα θήρης
in Iliade V. 49. peritum significare volunt: vereor ne illic quoque ferocem intelligi oporteat et cruore gaudentem, ut in Hecuba v. 91. dictum est
λύκου αἵμονι χαλᾷ
. Cruentatum significat in Aeschyli Suppl. v. 814.

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-840

πανεργέτα
πανεργέτα
Farn. Vict.
πανεργέταν
Ven. Flor. Haec ante oculos habuit scriptor Christi patientis v. 1465.
ὦ παῖ παναιτίου θεοῦ παντεργάτα, τί γὰρ τελεῖται τοῖς βροτοῖς ἄνευ σέθεν; τί δ᾽ οὐ θεόκραντόν γε τῶνδ᾽ ἐστίν; ἰώ, ἰώ, ιώ, ὦ βασιλεῦ, βασιλεῦ, πῶς σε δακρύσω; ὦ θεέ μου, Θεέ μου, πῶς σε καλέσω; φρενὸς ἐκ φιλίας τί σοί ποτ᾽ ἄρ᾽ ἄσω; κεῖσαι γὰρ ὑφάσμασι τοῖςδ᾽ εἱλιγμένος.
1454

1457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-841

ἰώ, ἰώ
ἰὼ
semel Ven. Flor. Geminant Farn. Vict.
1457

1459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-842

τί ποτ' εἴπω; In Flor.
τί
prius omissum, postea additum.
τί ποτ' ἆρ᾽ εἴπω
Farn. Apparet Triclinium hic et mox v. 1461. versus acatalectos dare voluisse.
1459

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-843

ἐκπνέων
ἐκπνείων
Farn.
1461

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-844

τῶνδε
τῶνδ'
Flor. ἀνελεύθερον Deinde
ἀνελεύθερα
, cum glossis
ἀνελευθέρως, δουλικῶς
, Farn. Recte ceteri
ἀνελεύθερον
. Dici quidem potuit
κοίταν δαμείς
, sed, quum
κεῖσαι
praecesserit, recte monuit Wellauerus hoc verbum esse repetendum.
1462

1465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-845

τοὔργον ἐμόν, τόδε
τοἔργον ἐμὸν τόδε
Farn.
1465

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-846

μηκέτι λεχθῇς δέ
μηδ' ἐπιλεχθῇς
Ven. Flor.
μὴ δ᾽ ἐπιλεχθῇς
Farn.
μηδ' ἐπιλεχθῇς*
Vict. sic cum asterisco, sive lacunae, sive, quod veri similius duco, corruptae lectionis signo. Excidisse aliquid Scaliger videtur putasse, qui
ἐπιλεχθείς
corrigebat. Quod Auratus et, ut Blomfieldius adnotavit, Vossius probarunt,
ἐπιλεχθῇς
, non potest significare cogitaveris: nam hoc
ἐπιλέξασθαι
dicitur. Vossium etiam
ἐπιλέξῃς
scribendum coniecisse Blomfieldius dicit. Scripsi
μηκέτι λεχθῇς δέ
.
1466

1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-847

τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον
νεαροῖς
Farn. quae etiam Spanhemii mala coniectura erat. Recte autem in edd. vett. haec coniunguntur,
τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας
. Non intellexerunt haec verba qui cum Stanleio virgulam post
ἀπέτισεν
posuerunt idque verbum verterunt punivit, quae non est activi potestas. Hoc dicit poeta,
τόνδε ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς, θύσας αὐτόν
, hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum.
1472

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-848

πῶ Auratus
πῶς, πῶς
. Hesychius
πῶ, ποῦ, ὅθεν, ὁπόθεν. Δωρίς
. Significat qua ratione. Rectius Etym. M. p. 773, 18.
πόθεν
interpretatur, male ille tamen ex eo factum censens. In Farn. deest
δέ
.
1475

1479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-849

μέλας Mireris fuisse qui
μελαίνης
scriberent, nescientes
μέλας
ultima longa esse. προβαίνων
προβαίνων
Canterus. Libri
προσβαίνων
. δίκαν Butleri coniecturam,
δίκην
pro
δὲ καί
, mutatam in
δίκαν
recepit Scholefieldius, sic interpretans, "quo quum processerit, poenas solvet, vel faciet ut solvantur poenae, ob concretum rorem sanguinis liberorum voratorum.” Nihil lucri ex languidiore sententia.
1479

1480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-850

πάχνᾳ Libri
πάχνα κουροβόρῳ παρέξει
. Auratus et Casaubonus
πάχναν κουροβόρον
. Deinde
προσέξει
Auratus assentiente Cantero. Meam emendationem
πάχνᾳ
receperunt novissimi editores. Neque alia mutatione opus est.
Ὅποι δὲ καὶ προβαίνων
idem est atque
ὅποι δ᾽ ἂν καὶ προβαίνῃ
. Sensus est, et quoquo progrediens nativoro cruori eas exhibebit, scilicet
ὁμοσπόρους ἐπιρροὰς αἱμάτων
.
1480

1481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-851

ἰώ, ἰώ In Ven.
ἡμιχόριον
praefixum.
ἰὼ ἰὼ
Farn. Vict.
ἰὼ
semel Ven. Flor.
1481

1483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-852

τί ποτ' εἴπω; Farn. hic quoque
τί ποτ' ἆρ᾽ εἴπω;
et mox
ἐκπνείων
.
1483

1485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-853

εὐσεβεῖν
εὐσεβεῖ
Flor.
1485

1486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-854

ἀνελεύθερον
ἀνελεύθερα
hic quoque Farn.
1486

1489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-855

NA Ante hunc versum in libris hi duo leguntur,
οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῷδε γενέσθαι.
Schützius
οὐκ
, quem secutus est Blomfieldius. Sed hos duos versus ab Aeschylo abiudicavit Seidlerus de versibus dochm. p. 408. cum quo etsi dissentiebam in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum p. IX. (Opusc. II. p. 82.), tamen nunc assentior. Nam ut hiatus excusationem habere videatur a pausa quae post
γενέσθαι
est, tamen frigent maxime hi versus produntque manum interpretis, rationem reddentis eorum quae sequuntur.
1489

1490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-856

NA Signum interrogandi recte apposuit Schützius. Blomfieldius, dubitans de interrogatione propter sequens
ἀλλά
(id quomodo dubitari potuerit non video), Dobraei praeclaram, quam vocat, emendationem recepit,
δολοκτόνῳ ἄτῃ
. Miror Dobraei, viri recto iudicio insignis, hanc fuisse coniecturam, quae prorsus absurda est. Sermo est enim de doloso sacrificio Iphigeniae.
1490

1492-1493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-857

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων, Libri
τὴν πολύκλαυτόν τ' Ἰφιγένειαν ἀνάξια δράσας, ἄξια πάσχων
. Porsonus ad Medeae v. 822.
τὴν πολυκλαύτην
. Infeliciter Elmsleius ad Med. v. 807.
τ' Ἰφιγένειαν
deleri volebat. Monui in adnotatione ad interpretationem Humboldti scribendum esse
ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων,
i. e.
ἄξια ἀξίων δραμάτων πάσχων
. Nimirum grammaticus quum ab- surde dici putaret
ἄξια δράσας
, scribendumque esse
ἀνάξια
, huic verbo cetera, ut metro ne repugnarent, accommodaverat.

1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-858

φροντίδος
φροντίδος
Ven. Flor.
φροντίδων
Farn. Vict. Assentior Blomfieldio
φροντίδος
magis probanti, qui tamen cum aliis
φροντίδος στερηθείς
iungit et
ἀμηχανῶ
ad
εὐπάλαμον μέριμναν
refert. In edd. Vict. Cant. omissis interpunctionibus
στερηθεὶς φροντίδων μέριμναν
constructa videntur, neque id non videtur recte fieri, praesertim si
φροντίδος μέριμναν
ex
ἀμηχανῶ
pendeat. Sic Sophocles El. v. 959.
ᾗ πάρεστι μὲν στένειν πλούτου πατρῴου κτῆσιν ἐστερημένῃ.
1497

1498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-859

ἀπάλαμον Libri
εὐπάλαμνον
. Porsonus
εὐπάλαμον
. Librorum scriptura suspicionem facit scriptum fuisse
ἀπάλαμνον
, notiorem librariis formam, pro
ἀπάλαμον
. Neque dubito quin
ἀπάλαμον
posuerit Aeschylus, more eo quo per epitheta effectus verbi adiuncti significatur. Metrum non obstat, quum etiam alia huiusmodi verba, praeter constantem in
ἀθάνατος
usum, ad epicorum exemplum prima syllaba producta inveniantur, ut
ἀκάματον
apud Sophoclem Ant. v. 339. ipsumque
ἀπάλαμον
apud Pindarum Ol. I. 95.
1498

1499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-860

ὅπᾳ
ὅπα
, superscripto
ι
, Farn. Elmsleius ad Heracl. 595.
ὅποι
, cui recte ne Blomfieldius quidem obtemperavit.
1499

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-861

δημοσθενῆ
δημοσφαλῆ
Ven.
1500

1501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-862

ψεκάς
ψακὰς
Blomfieldius. Libri
ψεκάς
.
1501

1502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-863

θηγάνει
δίκῃ
Flor. Vict.
δίκα
, superscripto
ῃ
, Ven.
δίκῃ
, superscripto
ν
, Farn.
δίκην
Aurati emendatio est. Deinde libri
θήγει
. Ex mea emendatione
θηγάνει
in novissimas editiones receptum. Hesychius, fortasse ex hoc ipso loco,
θηγάνει, ὀξύνει
.
1502

1503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-864

θηγάναις Libri
θηγάναις
. Correxit Pauwius.
1503

1504. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-865

εἴθε μ' ἐδέξω Hemichorii signum habent Ven. Flor.
εἶτ' ἐμ' ἐδέξω
sic Vict. Porsonus
εἶθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω
. Sic optaret chorus ut ipse pro Agamemnone obiisset. At non hoc, sed prius se mortuum esse mavult quam pereuntem videret illum. Itaque recte Farn.
εἴθε μ' ἐδέξω
. Deinde Blomfieldius et Scholefieldius per negligentiam, opinor,
ἐσιδεῖν
. Libri enim
ἐπιδεῖν
.
1504

1506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-866

κατέχοντα χαμεύναν
δροίτῃ νῦν κατέχοντα χαμεύναν
Farn. Vict. Triclinii additamentum
νῦν
, quo versus acatalectus fieret, omittunt Ven. Flor. delevitque, a Porsono uncis inclusum, Schützius. Memorant
δροίτην
ex Aeschylo Etym. M. p. 288, 5. Eustathius p. 1726, 11. nomen illud etiam
δρύτην
scribi, nominatimque Eustathius hoc in loco, testantes. Disseruit de eo vocabulo in glossario Blomfieldius. Conf. etiam Zonaras p. 571.
1506

1509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-867

πλήσῃ Libri
κλήσει
vel
πλήσῃ
. αὐτῆς Deinde
αὐτῆς
Ven. Flor. Vict.
αὑτῆς
male Farn. adscitum tamen a Blomfieldio.
1509

1510-1512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-868

κτείνασ' ... ἀποκωκῦσαι ... ἐπικρᾶναι Edd. vett.
ἀποκωκύσαι ψυχὴν ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικράναι
. Servatus pravus accentus
ἀποκωκύσαι
in Porsoniana, quae tamen
ἐπικρᾶναι
dedit.
ἀποκωκῦσαι
Farn. Displicet asyndeton, mallesque pro altero horum verborum legi participium. Verum non ita scripsit Aeschylus, sed sic,
κτείνασ' ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι (scilicet αὐτόν), ψυχῇ τ' ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι.

1513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-869

ἐπιτύμβιον αἰῶ Inutilem Stanleii sive potius Vossii coniecturam,
ἐπιτύμβιον αἶνον
, receperunt Schutzius, Blomfieldius, Scholefieldius, probavitque G. Bernhardy in Syntaxi p. 108. non memores
λάσκων
neutraliter dictum esse, ut in Suppl. v. 531.
1513

1514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-870

σὺν δακρύοις
σὺν δακρύοιν
Flor. Vict. quod Porsonus in
σὺν δάκρυσιν
mutavit. Ven. Farn.
σὺν δακρύοις
. Hoc tenui, congruens cum strophicis, si ea recte emendavi.
1514

1516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-871

οὔτε ... λέγειν
οὔτε προσήκει
Farn. Deinde Auratus
μέλειν
pro
λέγειν
.
1516

1518. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-872

κάππεσε, κάτθανε Porsonus in Adv. p. 139. deleri volebat
κάππεσε, κάτθανε
. Dubitavit de scriptura propter augmenti omissionem Elmsleius ad Med. v. 1380.
κάππεσε κάτθανεν
Farn.
1518

1519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-873

τῶν ἐξ οἴκων Auratus
τῶν ἐξοίκων
. Declarant rem haec in Choeph. v. 424.
ἰώ, ἰὼ δαΐα πάντολμε μᾶτερ, δαΐαις ἐν ἐκφοραῖς ἄνευ πολιτῶν ἄνακτ', ἄνευ δὲ πενθημάτων ἔτλης ἀνοίμωκτον ἄνδρα θάψαι.
Itaque nulla mutandi caussa est. Nam
τῶν ἐξ οἴκων
de domesticis dictum sequebatur autem, ut coniici potest (nam post hunc duo versus excidisse antisystema docet), neque alios patiemur comitari funus.
1519

1522-1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-874

ἀλλ' Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως ... φιλήσει Libri
ἀλλ᾽ Ἰφιγένειαν· ἵν' ἀσπασίως - φιλήσῃ
. Haec etsi sic scripta esse potuerunt, si praegressa, quae exciderunt, permittebant, tamen tam parum id veri simile est ut non dubitandum videatur quin recte emendaverit Iacobus
ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως φιλήσει
.

1525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-875

ἀχέων
ἀχέων
Ven. Explicant
πόρθμευμ᾽ ἀχέων
non sane ab- surde: sed nescio tamen an scripserit Aeschylus
πόρθμευμα νεκρῶν
.
1525

1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-876

χεῖρε βαλοῦσα Libri
χείρε βάλοισα
. Emendavit Porsonus. Euripides Androm. v. 115.
πρὸς τόδ᾽ ἄγαλμα θεᾶς ἱκέτις πέρι χεῖρε βαλοῦσα
. Deinde vulgo
φιλήσει
. Vide ad v. 1522.
1526

1527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-877

ὄνειδος ἥκει Recte perspexit Wunderlichius in Obs. crit. p. 48. convicium pro convicio sic esse intelligendum, ut propter iniuriam, quam sacrificanda filia matri fecit, ipsi nunc a Clytaemnestra par referatur. Quae sequuntur sic accipienda, aufert Clytaemnestra auferentem, luitque qui occidit.
1527

1530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-878

ἐν χρόνῳ Libri
χρόνῳ
. Schützii emendatio est
χρόνῳ
. Pindarus Οl. ΙΙ. 106.
τὰ δ᾽ ἐν τῇδε Διὸς ἀρχῇ ἀλιτρὰ κατὰ γᾶς δικάζει τις ἐχθρᾷ λόγον φράσαις ἀνάγκῃ
.
1530

1531-1533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-879

ἀραῖον ... κεκόλληται γένος προσόψει Libri
θέσμιον γὰρ τίς ἂν γονὴν ῥᾷον ἐκβάλοι δόμων, κεκόλληται etc
. Mea emendatio,
ἀραῖον
, recepta a novissimis editoribus. Sed
θέσμιον γάρ
separandum est a ceteris verbis: quo significatur legem hanc esse, ut puniatur qui male fecerit. Perspexit hoc I. Symmons in adnotatione ad Anglicam interpretationem Agamemnonis p. 145. Deinde libri
γένος προσάψαι
. Stanleius coniecit
γένος προσάψαν
, Schutzius
γένους προσάψει
. Blomfieldius edidit
κεκόλληται γένος πρὸς ἄτα
, multus in demonstranda permutatione harum litterarum
Ψ
et
Τ
. Recepit hanc quam praeclaram vocat emendationem Scholefieldius, admisitque E. Leutschius in Schneidewini Philologo vol. I. p. 120. Scholefieldius, si quis dubitet, videre iubet Porsonum ad Med. v. 553. Scilicet Porsonus permutari
Ψ
et
Τ
illo loco docuit. At nemo dubitabit quin
ἄτᾳ
facile in
ἄψαι
abire potuerit: illud autem permulti dubitabunt, aptane sit ista quam Blomfieldius intulit sententia. Videbunt enim non esse omnino aptam neque ullo pacto cohaerere cum praecedentibus. Ferri
πρὸς ἄτα
posset, si non
γένος
, sed
δίκη
vel
τίσις
κεκολλῆσθαι diceretur, praegresso versu in parenthesi apposito. Hic, praesertim si asyndeton recte se habet, aliquid exspectatur quo graviter confirmetur id quod praecedente versu dictum est. Ideo ego coniiciebam
κεκόλληται γένος πρὸς ἅψιν
, sententia bona, sed vocabulo neque apto satis neque usitato tragoediae. Id Aeschylus sic potius dixisset,
κεκόλληται γένος πρὸς ἧπαρ
. Scribendum potius erat
κεκόλληται γένος προσόψει.
Confirmans chorus quod dixerat, non pellendam domo fuisse et neci tradendam filiam, graviter addit, prolem adspectu cum parentibus esse coniunctam.

1534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-880

ἐνέβης Libri
ἐνέβη
. Emendavit Canterus,
ἐνέβης
scribendum videri dicens. Id plerique viri docti probarunt: recte, ut videtur. Nam ut supra ubique Clytaemnestra modo improbat, modo probat chori dicta, sic hic quoque. Defendi quidem potest
ἐνέβη
, si de Agamemnone intelligatur: sed obscurior tamen et minus elegans haec ratio est. Quod si servandum esset
ἐνέβη
, rectius scriberetur
χρησμός
, ut Casaubonus voluit: quamquam ne hoc quidem probandum est, quum
χρησμός
, quod vocabulum hic ad chori vaticinium refertur, non possit pronomine suo
ὅδε
carere.
οὖν
οὖν
Vict. et, ut videtur, Farn.
οὖν
, ut videtur, Ven. Flor.
1534

1536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-881

Πλεισθενιδᾶν
Πλεισθενιδᾶν
, superscripto
οιδ
, Farn. Tzetzes in Exegesi Iliadis p. 68, 19.
ὁ Ἀγαμέμνων, ὁμοίως δὲ καὶ Μενέλαος, καθ' Ἡσίοδον καὶ Αἰσχύλον (hic et v. 1570.) Πλεισθένους υἱοῦ Ἀτρέως παῖδες νομίζονται
, et p. 69, 3.
κατὰ δὲ Ἡσίοδον καὶ Αἰσχύλον καὶ ἄλλους τινὰς Ἀτρέως καὶ Ἀερόπης Πλεισθένης: Πλεισθένους δὲ καὶ Κλεόλλας τῆς Δίαντος Ἀγαμέμνων, Μενέλαος, καὶ Ἀναξιβία· νέου δὲ τοῦ Πλεισθένους τελευτήσαντος ὑπὸ τοῦ πάππου αὐτῶν ἀνατραφέντες Ἀτρέως Ἀτρεῖδαι πολλοῖς
(scr.
τοῖς πολλοῖς
)
ἐνομίζοντο
. Eadem, sed Aeropen Plisthenis uxorem fuisse, schol. ad Il. II. 249.
1536

1537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-882

θρέψει
θρέψει
Ven. Flor.
θύσει
Vict. et superscripto
π
Farn.
1537

1538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-883

δυσπλήρωτον
δύσπλητά περ
Flor. Deinde
ὁ δέ
Farn.
ὁ δὲ
Vict.
ὁ δὲ
primus Auratus.
1538

1540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-884

NA Hic versus deest in Farn.
1540

1541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-885

τε
τε
in
δὲ
mutandum videbatur Aurato.
1541

1542-1543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-886

χὤςτ' Libri
πᾶν ἀπόχρη μοι δ᾽ ἀλληλοφόνους
, nisi quod Farn.
ἀποχρῇ
. Malam Canteri coniecturam,
καὶ ἀλληλοφόνους
, ut
τε
et
καὶ
sibi responderent, admiserunt Blomfieldius et Scholefieldius. At apertum est hoc dicere Clytaemnestram, si mutuis caedibus liberet domum, exiguo se fore contentam.
Μοι
interpretis est,
δ'
autem reliquum ex
χἄσδ'
, quod scriptum fuerat
χᾆδ'
, supra posito
ας
syllabae compendio.

1545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-887

NA Si imitatus est Aeschylum Attius in Agamemnonidis, cuius fabulae mentionem feci ad v. 764. referri ad hanc orationem poterunt verba quae ex versibus trochaicis excerpta attulit Nonius in v. oblitterare p. 246, 29.
inimicitias Pelopidarum. renovare. exstincta iam oblitteratas memoria
1545

1547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-888

ἄτην Libri
ἄγην
. Emendavit Auratus.
1547

1548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-889

ἐφυμνῆσαι Libri
ἐφυμνῆσαι
.
1548

1550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-890

χερσὸς
χερσὸς
Farn. quod adoptavit Blomfieldius. Deinde libri
ἐκτινόντα
. Auratus
ἐκτινόντα
, quod Schützius et Blomfieldius receperunt, inusitatum aoristum.
1550

1553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-891

αὑτοῦ τ' ἀδελφόν Libri
αὑτοῦ τ' ἀδελφόν
, recte, ut ex Aegisthi persona dictum, ipsius. Elmsleius ad Med. v. 940.
αὑτοῦ δ᾽ ἀδελφόν
.
1553

1555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-892

ἑστίας
ἑστίαν
Auratus et Casaubonus.
1555

1558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-893

ἀστοξένια δέ
αὐτοῦ ξένια δὲ
Ven.
αὐτοῦ· ξένια δὲ
, iuncto
αὐτοῦ
cum verbis praegressi versus, Vict. et sic, ut videtur, Flor.
αὐτοῦ. ξενίᾳ δὲ
, cum glossa
φιλοξενίᾳ
, Farn. Blomfieldius, quem secutus est Scholefieldius,
αὐτός
scripsit, iunxitque praecedentibus. Monui in adnotationibus ad Agamemnonem Humboldti scribendum esse
ἀστοξένια δέ
.
Ἀστόξενοι
interprete Hesychio sunt
οἱ γένει μὲν προςήκοντες, ἐπὶ δὲ τῆς ἀλλοδαπῆς γεγονότες
. Fere eadem leguntur in Bekkeri Anecd. p. 456, 5. Alii alia prodidere, de quibus Ruhnkenius dixit ad Timaeum p. 57. commemorans ille etiam permutata
ἀστοξενεῖν
et
αὐτοξενεῖν
apud Hesychium. Sic apud Moschopulum περὶ σχεδῶν p. 119. bis
αὐτόξενος
pro
ἀστόξενος
legitur, correctum a Valckenario Animadv. ad Ammonium p. 113. Auctoribus ab Ruhnkenio memoratis adde Eustathium p. 485, 20. et Aeschylum Suppl. v. 341. quem locum, quod praeteriisse videtur Ruhnkenium, spectavit Pollux III. 60.
1558

1559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-894

αὑτοῦ Schützius, vulgatum
αὑτοῦ
in praecedente versu languere sentiens, et illud vocabulum et
Ἀτρεὺς προθύμως μᾶλλον ἢ φίλως
in minore editione ingeniosa sane coniectura delevit, ut sic procederet oratio,
ξένια δὲ τοῦδε δύσθεος πατὴρ πατρὶ τώμῷ
. Sed restituto
ἀστοξένια
patet sublatum esse vitium.
1559

1561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-895

παιδίων
παιδίων
Vict.
παιδίων
Scaliger. Et sic Ven. Flor. Farn.
1561

1563-1564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-896

ἔκρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθημένοις ἄσημ'· ὁ δ' Libri
ἔθρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθήμενος. ἄσημα δ᾽ αὐτῶν etc
. Ad
ἀνδρακάς
in Farn. adscriptum
ἀντὶ τοῦ καθ᾽ ἑαυτόν
. Non potuisse Aeschylum ita scribere manifestum est: neque coniecturae, quibus viri docti haec tentarunt, probari possunt. Verum quod olim putavi, excidisse aliquot versus post v. 1562. non amplius credo, quum vitia orationis facillime tolli possint. Scripsisse enim videtur Aeschylus
ἔκρυπτ᾽ ἄνωθεν ἀνδρακὰς καθημένοις ἄσημ'· ὁ δ᾽ αὐτῶν etc.
Et illud quidem
ὁ δ'
etiam Dindorfius, sed, ut cetera legit, inepte. Est autem
καθημένοις
dativo, non accusativo casu scribendum, quia non illud agebatur ut convivas celaret, sed ut coram convivis Thyesten. De Thyeste Hyginus fab. 88. qui quum vesceretur, Atreus imperavit brachia et ora puerorum afferri. Similiter apud Herodotum I. 119. Harpago filii caput, manus, pedes, in canistro, quo abscondita erant, ostenduntur.

1567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-897

ἀμπίπτει ... ἐμῶν Libri
ᾤμωξεν ἄν. πίπτει δ᾽ ἀπὸ σφαγῆς ἐρῶν
, nisi quod in Vict. comma est post
ἄν
, et
ἐρῶν
scriptum. Non omnia feliciter Canterus, sed recte tamen
ἀμπίπτει
. Deinde Auratus et Vossius
ἐμῶν
. Id male Wellauerus dictum putat pro
ἀπεμῶν σφαγάς
, genitivo partem significante.
Ἀπὸ σφαγῆς
est a mactatis carnibus, fastidio scilicet affectus. Tuetur autem Aurati emendationem historia.
Ἔμεα
Suida et Zonara p. 700. testibus locus fuit vicinus Mycenis, dictus ita quod ibi carnes filiorum evomuerit Thyestes, ut refert Eustathius p. 184, 12. 1002, 30. et obiter p. 996, 38. atque Etym. M. p. 334, 19.
1567

1569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-898

σύνδικος
Σύνδικος
, non alibi inventum, si recte se habet, pertinet ad
πᾶν τὸ Πλεισθένους γένος
, ut sit communiter, communi iustitia.
τιθεὶς ἀράν
Deinde
τιθεὶς ὅμου
(
ὅμου
Flor.) Flor. Farn. Vict.
τιθεὶς ὁμοῦ
Ven. Recte Abreschius
τιθεὶς ἀράν
.
1569

1570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-899

ὀλέσθαι Libri
ὀλέσθαι
. Glossa in Farn.
ἀπώλετο
. Emendavit Porsonus.
1570

1571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-900

ἐκ Τυνδάρεω δέ τοι Dubitari potest scribendumne sit
ἐκ Τυνδάρειδός του
.
1571

1573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-901

τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπίδεχ' ἀθλίῳ πατρί Libri
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δέκ' ἀθλίῳ πατρί
, ad quod nemo offendit ante Emperium in Zimmermanni Diurnis a. 1835. p. 635. cui tamen et ibi et p. 1000. male cessit emendatio. Hyginus fab. 88. duos nominat Thyestae filios, qui mactati fuerint ab Atreo, Tantalum et Plisthenem; scholiastes Euripidis ad Or. v. 800. et Tzetzes Chil. 1. 18. v. 449. tres, Aglaum, Orchomenum, Callaeum; alii unum. Sed habuerit ille tredecim filios, etsi nihil de isto numero proditum est, certe ad summum tres mactari potuerunt, quod reliquos iam adolevisse necesse erat. Qui factum igitur ut horum nullus vindictam ab Atreo exigeret? Nec proficiat quis quicquam, si non filiorum, sed liberorum istum numerum fuisse statuat, ut pleraeque fuerint filiae. H. L. Ahrens scribendum coniecit
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δύ᾽ ἀθλίοιν πατρί
. Sed hoc neque veri similitudinem habet, et desideramus articulum vel pronomen, hoc modo
τρίτον γὰρ ὄντα μ' ἐπὶ δυοῖν τοῖνδ᾽ ἀθλίοιν
. In re admodum dubia, quum certam emendationem non invenirem, scripsi mutatione paene nulla
τρίτον γὰρ ὄντα μὲ ἐπίδεχ᾽ ἀθλίῳ πατρί.
Nihil quidem praesidii huic coniecturae affert quod Hesychius habet,
ἐπίδεχα
(codex
ἐπίδιχα
),
σκύφον τὸν μὴ κενόν
, ubi Lobeckius Paral. p. 278.
δ
et
χ
permutata esse coniiciens, suspicatus est
ἐπίδοιχα
scribendum esse. Quid autem si
ἐπίδεχα
passive dictum sit de eo qui post alios acceptus sit, ut hic de Aegistho post mactatos fratres patri nato?
1573

1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-902

NA Ne cui haec,
καὶ τοῦδε τἀνδρός
, non recte nexa videantur cum praecedentibus, tenendum est continuata haec esse cum v. 1572. ceteris in medio explicandi caussa positis.
1576

1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-903

ἰδόντα
ἰδόντα
Ven. Flor. Vict.
ἰδόντι
Farn. Vide Elmsleium in addendis ad Heracl. v. 693.
1579

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-904

ἐν κακοῖσιν Abreschius
ἐν θανοῦσιν
, Porsonus
ἐν καμοῦσιν
scribendum esse coniecerunt, non recto usi iudicio. Verbis, non re simile est, quod Blomfieldius comparat, Sophoclis in Aiace v. 1091.
Μενέλαε, μὴ γνώμας ὑποστήσας σοφάς, εἶτ᾽ αὐτὸς ἐν θανοῦσιν ὑβριστὴς γένῃ.
Nam Aegisthus non insultavit mortuo, sed vindictam se ostendit non iniustam sumpsisse. Recte librorum scripturam,
ἐν κακοῖσιν
, defendit Blomfieldius his in Aiace v. 1118.
οὐδ᾽ αὖ τοιαύτην γλῶσσαν ἐν κακοῖς φιλῶ,
et v. 1151.
ὃς ἐν κακοῖς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας.
Sed non debebat suspicari sensum esse insolentiam etiam in ignavis non probo.
1580

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-905

τόνδ' ἔφης
τόνδε φῂς
Pauwius. Libri
τόνδ' ἔφης
. Blomfieldius cum Bothio signum interrogandi in fine sequentis versus posuit. Wellauerus, in Humboldti interpretatione post v. 1580. et 1606. unius versus omissionem asteriscis indicatam videns, intellexit, quod volebam, antithetica ratione hoc colloquium compositum esse, ut medii sint Aegisthi quinque versus 1597-1601. inde utrimque terni chori, tum octo Aegisthi, extremi autem seni, quos rursum chorus recitat. Ex qua descriptione colligitur chorum in hemichoria divisum fuisse, quorum utriusque dux verba fecit. Itaque hemichoria indicavi ubi vulgo chori nomen praefixum est. Hic autem etsi qui desideratur sententiarum nexus restitui duobus modis potest, si aut
σὺ δ᾽ ἄνδρα τόνδ᾽ εἰ φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
scribitur, aut meliore versus numero
εἰ δ᾽ ἄνδρα τόνδε φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
(expressit hoc autem vertendo Humboldtus), tamen neutrum satis veri simile est. Accedit quod etiam
ἐν δίκῃ
suadet ut aliquid excidisse credamus. Verum lacuna aperte non ubi apud Humboldtum et Wellauerum notata est, ante v. 1581. indicanda erat, sed ante v. 1584. Excidit, nisi fallor, tale quid,
τοίγαρ στυγηθεὶς δυςθέοις τολμήμασιν
, ut pro
ἀλύξεις
mutata constructione illatum sit
οὐ φημὶ ἀλύξειν τὸ σὸν κάρα
. Eodem modo illud
τοίγαρ
interrogationem sequitur in Choeph. v. 882.
φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοίγαρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσει.
1581

1582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-906

ἐποίκτον Libri
ἐποίκτον
. Blomfieldius, quia haec vox neque alibi exstet, neque hic exstitisse debuerit (id vero quomodo demonstrabit?),
ἐπακτὸν
edidit ex Casauboni coniectura. At quid est
ἐπακτὸς φόνος
? Idem vero est
ἐποίκτον
quod
ἐποίκτιστον
ν. 1180. In Farn. glossa
ἄξιον οἴκτου
.
1582

1586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-907

NA Blomfieldius dubitabat an haec Clytaemnestrae oratio esset, credo quod chorum videbat deinde Clytaemnestram alloqui.
1586

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-908

τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον Libri
γνώσῃ, γέρων ὢν, ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ τῷ τηλικούτῳ, σωφρονεῖν εἰρημένον
. Glossa in Farn.
προσταγὲν αὐτῷ
, quae satisfecit Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio, aliis. At languidum illud additamentum est. Quare ad Vigerum p. 702. scribendum monui
τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον
. Id intelligere se negat Blomfieldius, nec Wellauerus ferri posse articulum a participio remotum credebat. Num haesissent, si legissent
ἡ τηλικούτῳ σωφρονεῖν παροιμία
? Illud
εἰρημένον
nisi alius, certe Theognidis est v. 578.
μή με δίδασκ'· οὔ τοι τηλίκος εἰμὶ μαθεῖν.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-909

δεσμὸν δὲ
δεσμὸς δὲ
Farn. Vict.
δεσμὸν δὲ
Ven. Flor.
1590

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-910

ἐξοχώτατοι
ἐξοχώτατε
Ven.
1591

1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-911

πταίσας Libri
πτήξας
. Glossa in Farn.
παθών
. Est illud quidem analogiae congruum participium, sed quum neque usitatum sit, neque a grammaticis commemoretur, neque cur ei Aeschylus
παθών
posthabuerit appareat, non videtur dubitandum esse quin corrigi debeat. Ac
παθών
praebet scholiastes Pindari Gottingensis ad finem Pyth. II. qui hunc versum ex Agamemnone affert. Respicit versum Zenobius V. 70. non afferens tamen. Butlerus coniecit scribendum esse
πταίσας
, idemque, probatum Porsono Adv. p. 158. cui tamen nota erat scholiastae illius lectio, et Elmsleio ad Baccharum v. 794. adsciverunt Blomfieldius et Wellauerus. Mirum, quum
πταίσας
, offendens, aptissime dictum sit, praelatum esse quod languet. Vide ad v. 972.
1593

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-912

γύναι, σὺ τοῦδ' ἥκοντος Libri
γύναι σὺ τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
. Auratus quum coniecisset
τοῦ γ' ἥκοντος
, Stanleius
τοῦδ᾽ ἥκοντος
scribi iussit, quod receperunt Schützius, Porsonus, et ceteri praeter Wellauerum et Scholefieldium. Wellauerus
τοὺς ἥκοντας
ab
οἰκουρός
pendere voluit (quod fieri non potest), hoc sensu, domi exspectans eos qui ex pugna rediissent: nam chorum haec non Clytaemnestrae, sed Aegistho dicere, quem mulierem appellet: Clytaemnestram non esse in scena. Hoc postremum plane falsum est: mansit enim Clytaemnestra in scena, manetque usque ad finem fabulae: illud prius autem non minus errore caret. Nam si quis putet,
γύναι
quum dicit chorus, Aegisthum appellari, necessario statuere debebit scribendum esse non
αἰσχύνουσα
(id enim non solum ambiguum, sed prorsus ineptum esset), verum
αἰσχύνας
, masculinum participium. Praeterea ob eandem ambiguitatem scribendum esset coniunctim
γύναι σύ
. Sic demum haec recte dicta essent. Scholefieldius ad
τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
intelligendum putavit
ἔδρασας
. id quidem fieri non potest, nisi sic, ut mutata constructione adiecta sint illa
ἀνδρὶ στρατηγῷ τόνδ' ἐβούλευσας μόρον
. Praestat Stanleii emendatio: sed scribendum est cum Blomfieldio continuata oratione
γύναι, σὺ τοῦδ᾽ ἥκοντος ἐκ μάχης νέον οἰκουρὸς εὐνὴν ἀνδρὸς αἰσχύνουσ᾽ ἅμα etc
. Stanleius post
αἰσχύνουσα
apponere virgulam voluit.
1594

1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-913

τῷδ' Libri
τόνδ' ἐβουλεύσας
. Blomfieldius, cui iam olim
τῷδ'
in mentem venerat, id postea codicis Flor. auctoritate recepit. At
τῷδε βουλεύσας
Flor. et Ven. infra v. 1603. habent, non hic. Inutile est autem
τῷδε
, aptum vero
τόνδε
, quum caedes haec, quae modo facta est, hoc quasi in iudicio disceptetur.
1596

1600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-914

ἴδιος Libri
ἴδιος
. In Farn. glossa
ἴδιος
. Quod Pauwius coniecit, probatum Heathio,
ἴδιος
, recepit Blomfieldius. At neque mites se esse simulant Aegisthus et Clytaemnestra, neque, si simularent, recte id diceretur, quum Orpheum non feras belluas, sed omnia mitigasse dixerit Aegisthus. Iacobi emendationem,
πρᾴοις
, merito probarunt alii.
1600

1601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-915

σοὶ Libri
ἦ σὺν
vel
σὺν
et
ἐμοὶ
vel
ἐμοῦ
.
1601

1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-916

οὖν Hoc dicit, tu scilicet mihi rex Argivorum eris. De his particulis
ἦ δή
videndi Seidlerus ad Iph. Taur. v. 1304. et Schneiderus ad Platonis Civit. I. p. 36. Libri
οὖν
vel
οὖν
.
1602

1603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-917

τῷδε βουλεύσας
τῷδ᾽ ἐβουλεύσας
Vict. et, ut videtur, Farn.
τῶδε βουλεύσας
Ven. Flor.
1603

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-918

NA De iterato
οὐκ
vide Reisigium in Comm. crit. ad Oed. Col. p. 239. Signum interrogandi, quod in fine huius versus positum est, rectius tolli videtur.
1604

1605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-919

σοφός Male Auratus
σοφῆς
, hunc versum choro continuandum ratus.
1605

1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-920

NA
ἐχθρὸς ἢ παλαιγενὴς, ἐκ τῶνδε· τοῦδε
Vict.
ἐχθρὸς. ἢ παλαιγενὴς ἐκ τῶνδε, τοῦδε
Farn.
ἢ παλαιγενής
etiam Ven. Flor. Auratus
ἦν π.
, Schützius
ᾖ
, Bothius
ὤν
, Porsonus
ἦ
, coli signo in fine versus posito. Receptum
ἦ
in editionibus novissimis. Ego autem, inquit, suspectus eram veteris inimicitiae,
ὕποπτος ἢ ἐχθρὸς ὤν
. Deinde Iacobus et Pearsonus
ἐκ τῶν δὲ τοῦδε χρημάτων
, quod fere probarunt editores, vereor ne non recte. Nimis enim abrupta opum Agamemnonis mentio, quibus sic demum recte se fretum dicere poterat Aegisthus, si eas nunc suas esse significasset. Quare olim mihi in mentem venerat scribendum esse
ἐκ τῶνδε δ᾽ ἐγχειρημάτων
. Sed postea vidi lacunae notatione non solum defendi scripturam librorum, sed etiam versuum rationem antitheticam salvam praestari. Cohaerebat oratio, nisi fallor, hoc fere modo,
ὥςτ' ηὐλαβεῖτ᾽ ἄν. νῦν δ᾽ ἐγὼ κρατῶν δόμων ἐκ τῶνδε τοῦδε χρημάτων πειράσομαι ἄρχειν πολιτῶν.
1606

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-921

πολιτῶν Scaliger et Pearsonus
πολιτῶν
in
τὸ λοιπόν
mutatum volebant.
1609

1610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-922

βαρείαις Mirabiles sunt ellipses quibus viri docti hoc
βαρείαις
explicare adnisi sunt. Quod ante pedes est dici debebat, dixitque in glossario Blomfieldius, ex re ipsa verboque hoc
ζεύξω
cogitandum esse
ζεύγλαις
. Sic in Aeschinis oratione in Ctesiph. §. 43. quum plerique codices praebeant
μείζοσι τιμᾶσθαι
, facile apparet additum
τιμαῖς
interpreti deberi. Pessimam Pauwi coniecturam,
οὔτι μοι
, receperunt Porsonus, Blomfieldius, Boissonadus, Dindorfius. σειραφόρον
σειρασφόρον
Flor. Vict.
σειραφόρον
recte Ven. Farn. cum Polluce, cuius verba statim afferam.
1610

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-923

κριθῶντα Recte libri
κριθῶντα
. Pollux VII. 24.
τὸ μέντοι ὑπερεμπεπλῆσθαι καὶ ὑπερκεκορέσθαι ὑπερμαζᾶν ἀπὸ τῆς μάζης ἔλεγον οἱ παλαιοί, οἱ δὲ νέοι κριθιᾶν ἀπὸ τῶν ὑποζυγίων· Αἰσχύλος μὲν γὰρ εἴρηκε “σειραφόρον” τε καὶ “κριθιῶντα
(sic vulgo: Bekkerus
κριθῶντα
)
πῶλον, Σοφοκλῆς δέ ἕως ὅτου κριθώσης ὄνου
(vulgo
οἴνου
).” Inconsiderate Blomfieldius eumque secutus Wellauerus
κριθιῶντα
non solum metro, sed etiam analogiae repugnare dicunt. Utrumque verbum probum est, sed confudisse videtur Pollux, homo levissimus. Nam
κριθιῶν
dicuntur equi qui morbo hordeationis affecti sunt,
κριθῶν
autem qui bene pasti ferociunt. Non satis distinxit haec Butmannus in Lexilogi vol. II. p. 173. Illud tamen recte Pollux, recentiores
κριθιῶν
eo quo indicat significatu dixisse. Certe in Apollonii Lexico Homerico
ἀκοστήσας
explicatum dicitur a quibusdam per
κριθιάσας
. Blomfieldius temere excogitavit
κριθοῦν
, quum in glossario
κριθώσης
scribi in Sophoclis apud Pollucem verbis voluit. Pridem viderunt viri docti
ὄνου
ibi scribendum esse, ediditque ita Bekkerus. Versus fuit trimeter, ad hunc fortasse modum scriptus antequam excideret verbum,
ἕως ὅτου ψαύσειε κριθώσης ὄνου.
Cleanthes apud Stobaeum VI. 20. dubitari potest an cum morbi quadam significatione usus sit illo verbo hisce in versibus,
πόθεν πότ' ἆρα γίνεται μοιχῶν γένος; ἐκ κριθιῶντος ἀνδρὸς ἐν ἀφροδισίοις.
Porro in Aeschyli versu libri
ὁ δυσφιλὴς κότῳ
. Scribendum esse
σκότῳ
vidit Auratus: unde Stanleius, ut antea Scaliger,
δυσφιλεῖ σκότῳ
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Recte Blomfieldius ceterique in
ὁ δυσφιλὴς σκότῳ
acquieverunt. Comparavit cum Aeschyli verbis Scaliger ad Varr. de re rust. p. 246. haec Pacuvii in Doloreste,
nam te in tenebrica saepe lacerabo fame clausum, et fatigans artus torto distraham.
1611

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-924

σύνοικος
ξύνοικος
Flor. Farn. Vict.
σύνοικος
Ven.
1612

1614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-925

ἀλλὰ σὺ γυνή Libri
ἀλλὰ σὺν γυνή
. In Farn. glossa
σοὶ δεσπότῃ
. Canterus
ἀλλὰ σὲ γυνή
. Spanhemius, Heathius, Schützius, Blomfieldius, alii
ἀλλὰ νιν γυνή
. Servarunt
σὺν
Porsonus et Scholefieldius, vereor ne non recte. Certe exemplum requiro sic in media oratione positae praepositionis.
1614

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-926

ἆρά που
ἆρά που
Farn. Hoc dicit, vivitne alicubi Orestes? Loquitur autem coryphaeus aversus ab Aegistho, conversus autem ad alterum hemichorium. Alioqui non
τοίνυν
, sed
ὑμῖν
diceret.
1616

1619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-927

κοὺ λέγειν Libri
ἀλλ' ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα
. Auratus
δοκεῖ
, quod recepit Blomfieldius. Non mutandum esse
δοκεῖς
intellexissent, si considerassent verba quae languidissima ac plane inepta in libris leguntur,
καὶ λέγειν
. Scripsit Aeschylus
κοὺ λέγειν
. At, inquit Aegisthus, quoniam factis, non dictis pugnaturus videris, statim cognosces —. Non eloquitur sententiam, gestu se gladium stringere velle significans. Excidit autem post hunc versum is quo chorus ad haec respondebat.
1619

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-928

NA Libri hunc et sequentem versum choro tribuunt. Quos quum olim sequerer, erravi quum inter eos medium interiisse putavi Aegisthi versum, quo ille quod dicere occoeperat ad finem perduceret. Stanleius versus 1619-1622. Aegistho, 1623. choro, 1624. rursum Aegistho tribuendos censebat. Eum secutus est Boissonadus,
λοχίτας
satellites esse Aegisthi monens ut in Choephoris v. 755. afferensque etiam Soph. Oed. R. v. 751. Adnotaverat, opinor, tale quid Hesychius, apud quem quod legitur
λοχίτης, ἐνεδρευτής, βασιλεύς
, sic corrigendum videtur,
λοχίτης, ἐνεδρευτής, ὑπηρέτης βασιλέως
. Illud recte Stanleius et Boissonadus viderunt, hunc versum Aegisthi esse: sed in ceteris libros sequi debebant. Absurdum est enim Argivis mortem portendi, quod omen in Aegisthum expetere, qui Agamemnonis necem capite luiturus erat, oportebat.
1621

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-929

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
Porsonus. Libri
ἀλλὰ κἀγὼ μήν
. πρόκωπος Deinde
πρόκωπος
Ven. Vict.
πρόκοπος
Flor.
πρόκοπτος
Farn.
1623

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-930

αἱρούμεθα Libri
ἐρούμεθα
. Servavit hanc inusitatam futuri formam Porsonus. Stephanus male
ἑλούμεθα
. Schützius
αἱρώμεθα
, quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius. Verissime Auratus, Canterus, Tyrwhittus
αἱρούμεθα
, sed Tyrwhittus tamen falso argumento usus, quod scholiastes ad
τὴν τύχην
adscripserit
τὸν οἰωνὸν δηλονότι
. Nam ista scholiastae adnotatio non ad
τὴν τύχην
, sed ad
δεχομένοις
pertinet. Id Elmsleius si animadvertisset, non adnotasset ad Tyrwhitti observationem pro
θανεῖν
hoc in versu scribendum videri
κτανεῖν
. Immo necessario repetendum est verbum illud quod dixerat Aegisthus: accipimus omen, quod te mori non dubitare dixisti, et capimus nobis fortunam. Activo verbo Aeschylus usus est in Suppl. v. 365.
ἀμηχανῶ δὲ καὶ φόβος μ' ἔχει φρένας δρᾶσαί τε μὴ δρᾶσαί τε, καὶ τύχην ἑλεῖν.
1624

1625-1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-931

NA In libris hi versus hoc ordine leguntur,
μηδαμῶς ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν ἄλλα δράσωμεν κακά. ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον ὁ ἔρως, πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν ἡματώμεθα.
Emendavi hunc versuum ordinem et huc retraxi versum qui in libris post v. 1635. alienissima in sede positus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα.
Versu 1625.
δράσωμεν
Vict. Codices
δράσομεν
. Proximo versu libri
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὕπαρχει· μηδὲν ἡματώμεθα
. Auratus
ὑπάρχει
et
αἱματώμεθα
. Et
ὑπάρχει
Scaliger quoque. Receperunt haec Porsonus aliique. Vossius cum eoque Stanleius legendum putabant
μηκέθ' αἱματώμεθα
, Blomfieldius
μηδ᾽ ἔθ' αἱματώμεθα
. In adnotatione ad interpretationem Humboldti, quoniam hi trochaei aperte ex lacero atque attrito codice descripti sunt, ut qui descripsit non omnia legere potuisse videatur, scribendum conieceram
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει μηδὲν ᾑματωμένοις
, non recte: nam id
μηδὲν αἱματουμένοις
potius scribendum esset. Nunc, loco versus mutato, scripsi
πημονῆς ἅλις δ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.
Versu 1627. Libri
δύστηνον ὁ ἔρως
. Egregia Schützii emendatio,
δύστηνον θέρος
, merito assensum tulit editorum, quamquam quae sententia esset horum verborum omnes iuxta Schützium non satis intellexisse video. Omnes enim, prorsus neglecto
πολλά
, sic interpretantur ac si diceret Clytaemnestra haec quoque perpetrasse tristis messis est. At hoc illa dicit,
ἀλλὰ καὶ τάδε πολλά ἐστιν ἐξαμῆσαι δύστηνον θέρος
, sed haec quoque satis multa sunt, ut inde tristem messem metamus. Praesagit enim vindictam interfecti Agamemnonis. Absolvitur sententia eo versu quem huc revocatum addidi. Is in Flor. Farn. Vict. ita scriptus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
. In Ven. etiam in medio versu lacuna est, hoc modo,
σώφρονος γνώμης κρατοῦντα.
Stanleius, quum Casaubonus
ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
scribendum coniecisset, hunc versum ita explebat,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα δύςφορον
. Pro hoc ultimo verbo Porsonus aliique asteriscos posuerunt. Ac profecto
δύςφορον
non scripsit Aeschylus. Posui quod eum scripsisse veri non dissimile est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντ᾽ αἶσχος μέγα.
Itaque haec est sententiarum ratio, nequaquam faciamus alia mala, sed vel haec satis multa sunt ut malam messem metamus, prudentis autem consilii expertem esse regnantem probrum est.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-932

στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους Libri
στείχετε δ᾽ οἱ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους τούσδε
. Scaliger, deleto
τούσδε
, legebat
στείχεθ' οἱ γέροντες εἴσω
. Pro illo
εἴσω
Porsonus
ἤδη
posuit. Auratus
στείχεθ' οἵδε δ᾽ οἱ γέροντες
. Wakefieldii in Silva critica I. p. 60. aliorumque coniecturas sciens praetereo. Blomfieldio placebat
στείχετ᾽ ἤδη δ᾽ οἱ γέροντες
, quod recepit Scholefieldius. Illud vero mirum est, quod idem Blomfieldius Heathii inventum amplexus est,
πρὸς δόμους, τετρωμένους πρὶν παθεῖν
, probatum Elmsleio quoque. At
πρὸς δόμους πεπρωμένους
non dubitandum videtur quin verum sit: sed hoc participium, quo destinata cuique et propria domicilia significantur, non aliter aptum est huic loco nisi si simul ad regiam domum refertur, quae iam Aegistho, ut regi, sicuti senibus privatae domus, iusta sit habitatio. Ex quo colligi potest, id quod etiam res ipsa docet, Aegisthum non minus quam senes in suas quosque domos se recipere iuberi, plane ut in Oedipo rege v. 637.
οὐκ εἶ σύ τ' οἴκους, σύ τε, Κρέων, κατὰ στέγας;
Itaque scribendum erat
στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους.
Vidit hoc etiam Franzius.
1629

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-933

πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντες καιρὸν
Flor.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντα καιρὸν
Ven. Farn. Vict. Deinde
ἐπράξαμεν
Flor. Farn. Vict.
ἐπραξάμην
Ven. Heathius ingeniose
στέρξαντας αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Et
στέρξαντας
probabat Elmsleius, assentiens ille Blomfieldio in
αἴρειν
, qui sic scripsit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντας· αἴρειν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, obsequentem nactus Scholefieldium. Nimia profecto mira. Quis enim haec intelligat? Adhibuit quidem Blomfieldius Euripideae Electrae versum 942.
ἢ μὲν γὰρ ἀεὶ παραμένουσ' αἴρει κακά
. Sed haec verba sunt sine sententia. Recte Tyrwhittus scribendum vidit
αἴρει κάρα
. De natura loquitur Euripides, praestantiore divitiis, quae caput tollat, quod stabilis sit et permanens. In Aeschyli versu olim conieci scribendum esse
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ' ἄκαιρα
, et nullius litterae mutatione facta Bothius
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ᾽ ἄκαιρον
. Verum tamen neque haec vera esse, nec, si quis, quod haud inelegans est,
ἄρξαντ' ἀκαίρων
scribi vellet, codicis Florentini scriptura,
ἔρξαντες
, monstrat, quae quin vera sit vix dubitari posse arbitror. Nam et nominativus magis quam accusativus cum praecedentibus congruit, et pluralis positus est aptissime, quo ad solos senes haec admonitio referatur, et tritissimum illud
παθεῖν ἔρξαντα
recte caret inutili additamento
ἄκαιρα
, et denique iste
ἔρξαντες
efficitur ut illa nimis superba sententia,
χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, molliri debeat alius vocabuli intercedente vinculo. Ac valde quidem arrideat fortasse quod Lobeckio Pathol. proleg. p. 248. placuit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες· αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Probabilius tamen mihi videtur scripsisse Aeschylum
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
Sic loquitur mulier, i et tu et vos, senes, vestras domos, priusquam vim patiamini. Sufficere oportebat quae passi sumus. Sin nondum satis est hisce malis, accipiemus, dei si nos gravis ira infortunio plectet. Hoc modo quum loquitur, neque asseverat oportuisse Agamemnonem interfici, sed permittit iudicio aliorum, et, si iniuste necatus sit, diis relinquendum esse vindictam monet.
1630

1631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-934

εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν Libri
εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις γ' ἐχοίμεθ' ἄν
. Auratus
εἰ δέ τῳ μόχθων δέοιτο
vel
μέλοιτο
. Alii quae coniecerunt adeo nec Graeca sunt neque intelligi possunt, ea ut referre pigeat. Humboldtus quid vertendo expressisset non recte assecutus est Wellauerus. Expressit ille meam emendationem, quam ad eius interpretationem non adscripsi,
εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυςτυχῶς πεπληγμένοι.
De sententia dictum est ad versum praecedentem.
Ἔτ' οὐ
habet Sophocles Trach. v. 116.
ἔτ' οὐδέν
idem in Philocteta v. 1217.
Οὐ
vero hic, non
μή
, dici debuit, quia
οὐχ ἅλις
per se unam notionem efficiunt, neque negatio ad particulam conditionalem pertinet.
1631

1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-935

χολῇ
χολῇ
recte Vict. et, ut Franzius ait, Flor.
χηλῇ
Farn. et, ut Franzius ait, Ven. quod videtur monachi esse cui imago diaboli obversabatur. Neque enim potest defendi his quae in Persis v. 510. leguntur,
ὦ δυσπόνητε δαῖμον, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλλου παντὶ Περσικῷ γένει
. πεπληγμένοι
πεπληγμένοις
Ven.
1632

1634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-936

ἀπανθίσαι Non inepta est Wakefieldii coniectura
ἀκοντίσαι
. Sed recte tamen dictum videtur
ἀπανθίσαι
, quod idem fere est ac
δρέψασθαι
.
1634

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-937

δαίμονος Libri
δαίμονας
. Casauboni et, nisi fallor, Aurati quoque emendatio
δαίμονος
inde a Schützio merito recepta est. Post hunc versum in libris hic versus legitur,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
, quem post v. 1627. collocavi.
1635

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-938

προσσαίνειν
προσσαίνειν
Ven. Farn.
προσαίνειν
Flor. Vict.
1636

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-939

NA Huic versui in Flor. Clytaemnestrae persona praefixa est. Aegistho recte eum tribuunt Farn. Vict.
1637

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-940

θνῄσκοντος ἀνδρός Speciosa, nec tamen necessaria est Aurati coniectura,
φεύγοντος ἀνδρός
.
1639

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-941

NA V. ad v. 1249.
1640

1642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-942

θαρρῶν
θαρσῶν
Porsonus. Libri
θαρρῶν
. ὥςτε Deinde
ὥςτε
Canterus et Scaliger. Libri
ὥςτε
. De proverbio v. ad Pers. v. 757.
1642

1643-1644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-943

ἐγὼ ... καλῶς In libris hi versus sic scripti sunt,
μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων.
omissis postremis utriusque versus vocibus. Ex scholiasta et ipsa iubente sententia addendum viderunt
ἐγὼ
Canterus,
καλῶς
Heathius. Facit Clytaemnestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemnestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam quae est inter Aegisthum et chorum exorta. Subscriptum in Flor.
καὶ νῦν πάρεστιν ἀγαμέμνονος τέλος
, in Ven.
τέλος ἀγαμέμνονος
.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-1

1
Prolog. Man erblickt den Wächter auf dem Dache des Atridenpalastes liegend. - Der Prolog besteht in den drei Stücken dieser Trilogie aus einem Monologe, welcher gut motiviert erscheint, auch in den Eumeniden (vgl. zu 1). Einer ausführlicheren Exposition bedarf es hier nicht. Das aufregende Moment wird. 18 f. und 36 ff. von ferne angedeutet. Aus denselben Stellen ergiebt sich, dafs der immer wieder durchbrechende Unmut des treuen Dieners (34 f.) einen tieferen Grund hat. So erweckt schon der Prolog die der Tragödie entsprechende Stimmung. Für die Illusion beginnt die Handlung vor Tagesanbruch. Troja fiel um Mitternacht (Eur. Hek. 914 μεσονύκτιος ὠλλύμαν, wozu der Schol. den Vers der kleinen Ilias: νὺξ μὲν ἔην μέσση, λαμπρὰ δ᾽ ἐπέτελλε σελήνη anführt).

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-2

2
μὲν . . φρουρᾶς ἐτείας μῆκος καὶ νῦν 8 wie ἀεὶ μὲν καὶ νῦν Ζ. Β. Soph. Ai. 1-3 , vgl. Hom. A 107-109 und zu Cho. 692 . Wie ich ein volles Jahr auf der Wache liege, so lauere ich auch jetzt. Da Kalchas vorhergesagt hatte, dafs Troja erst im zehnten Jahre fallen werde (Hom. B 329), so brauchte erst in der letzten Zeit ein Wächter aufgestellt zu werden, wie auch der Späher des Ägisthos Hom. 8 526 ein Jahr lang wacht. Zu dem acc. temp. μήκος vgl. 1140 ἀμφιθαλῆ κακοῖς βίον, Eur. Or. 72 παρθένε μακρὸν δὴ μῆκος Ἠλέκτρα χρόνου. Für ( φρουρὰν) φρουρεῖν tritt κοιμᾶσθαι ein, weil er liegend die Wache versieht. Vgl. Eur. Rhes. 5 τετράμοιρον νυκτὸς φυλακὴν πάσης στρατιᾶς προκάθγνται.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-3

ἄγκαθεν, mit aufgestützten Armen, wie der wachende Hund die Vorderfüfse stellt. Der Wächter, der nach einem Feuerzeichen ausspäht, braucht nur nachts zu wachen. Die Erklärung des Schol. κατὰ συγκοπὴν ἀντὶ τοῦ ἀνέκαθεν, welcher zuliebe Schneidewin στέγης geschrieben hat, ist unrichtig. Allerdings steht ἄγκαθεν Eum. 375 in diesem Sinne nach der handschriftlichen Überlieferung; aber das Versmafs verlangt dort ἀνέκαθεν.

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-4

3
κάτοιδα, ich habe sie mir genau gemerkt.

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-5

δυνάστας, weil sie aus der ὁμήγυρις der anderen Sterne hervorglänzen ( ἐμπρέποντας). Dicit Sirium, Arcturum, Orionem, Pleiades, Hyades, quarum ortus et occasus hiemem et aestatem hominibus disterminat (Klausen). Vgl. Athen. p. 489 Ε τὰς πλειάδας, πρὸς ἃς σπόρος τε καὶ ἄμητος καὶ τῶν καρπῶν ἀρχὴ γενέσεως καὶ συναίρεσις, καθά φησι καὶ Ἡσίοδος· Πληιάδων άτλαγενέων ἐπιτελλομενάων ἄρχεσθ᾽ ἀμήτου, ἀρότοιο δὲ δυσομενάων" καὶ Ἄρατος· „ αἳ μὲν ὅμως ὀλίγαι καὶ ἀφεγγέες, ἀλλ᾽ ὀνομασταὶ ἦρι καὶ ἑσπέριαι, Ζεὺς δ᾽ αἴτιος, εἶλίσσονται· ὅς σφισι καὶ θέρεος καὶ χείματος ἀρχομένοιο σημαίνειν ἐπένευσεν, ἐπερχομένου τ᾿ ἀρότοιο.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-6

Der überflüssige Vers, der die vorausgehende Metapher prosaisch erklärt, giebt sich als nachträglicher Zusatz zu erkennen. Das demonstrative τῶν ist ohne rechte Beziehung und am Schlusse des Satzes schleppend. Der Daktylus kommt im ersten Fuſse gewöhnlich nur bei Eigennamen vor. Auch fehlt der V. in des Achill. Tat. Εἰσαγωγὴ εἰς τὰ ᾿Αράτου Φαινόμενα p. 122, wo 4-6 angeführt werden.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-7

ἁλώσιμον βάξιν (Kunde von der Einnahme, vgl. Sept. 622 ἁλώσιμον παιᾶνα) tritt als nähere Bestimmung zu φάτιν.
4

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-8

5
γυναικός steht als Gegensatz zu dem folgenden ἀνδρό- ( ἀνδρόβουλος γυνή· ἡ ἀνδρὸς βουλεύματα βουλευομένη· ἀνδρὸς δὲ τοῦ κατ᾿ ἔπαινον λεγομένου Bekk. Anecd. p. 19). ἐλπίδων ist gen. rel. zu ἀνδρόβουλον: in ihren Hoffnungen erhebt sie sich zu männlichen Planen. Mit ironischer Bitterkeit spielt der Wächter auf den Namen K λυταιμήστρα (Etym. Μ. 521,18 ἡ κλυτὰ μηδομένη) an, beschränkt aber das κλυτὰ μήδεσθαι auf das Gebiet der Hoffnungen. Vgl. zu 1085 und Hom. γ 266 δία Κλυταιμήστρη· φρεσὶ γὰρ κεχρῆτ᾽ ἀγαθῇσιν.
6

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-9

7
νυκτίπλαγκτος εὐνή ist das nächtliche Lager das (durch Wind) beunruhigt wird. Er meint: „wenn Wind und Regen mein Lager heimsuchen".
8

14-15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-10

9
τί μήν: wie 677, Eum. 203 (,,was doch?",,warum auch nicht?"), vgl. τί γάρ; quid enim? Kr. I§69, 39, 2. ἀντίπνους, entgegenhauchend, entgegenwirkend. Davon hängt τὸ μὴ συμβαλείν ab. Vgl. zu 1589 ..
10

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-11

ὅταν δοκῶ, wenn es mir einfällt. μινύρεσθαι (trällern, summen): vgl. Aristoph. Ekkl. 880 μινυρομένη τι πρὸς ἐμαυτὴν μέλος. Dem Nachsatz κλαίω κτέ. wird noch einmal ein durch den Zwischensatz τί μήν; φόβος γὰρ κτἑ. veranlafster Nebensatz vorgeschoben.
11

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-12

12
gegensingendes Heilmittel d. i. Gegenmittel das in Gesang besteht. In anderem Sinne heifst es Eur. Med. 1176 ἀντίμολπον ὀλολυγῆς κωκυτόν. - ἐντέμνειν ist hergenommen von den ριζοτόμοι, welche durch Einscheiden von Wurzeln und Pflanzen Heilmittel bereiteten. Vgl. 1260, Pind. Pyth. IV 221 ἀντίτομα στερεᾶν ὀδυνᾶν, Theophr. Pflanzengesch. IX 1, 5-7. Zum Gedanken vgl. Lucr. V 1403 et vigilantibus hinc aderant solacia somni ducere multimodis voces et flectere cantus.

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-13

13
δεσποτουμένου ( Cho.103 , Eum. 530 ): vgl. Tragic. Rom. frgm. inc. 100 ed. Ribb. o domus antiqua, heu quam dispari Dominare domino.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-14

νῦν, jetzt endlich nachdem das ganze Jahr um ist (2). Damit wird motiviert, daſs gleich darauf wirklich das Feuerzeichen erscheint. Vgl. Soph. Oed. T. 73 . Der Mangel der gewöhnlichen Cäsur wird ausgeglichen durch die Elision nach dem dritten Fufs (vgl. 824, 937, 1253, 1266, Cho. 882 , 918, Eum. 907 ), zumal da die nächste Silbe der erste Teil eines zusammengesetzten Wortes ist (vgl. 1033, 1052, 1269, Cho. 1 , Eum. 447 , auch Cho. 150 ).

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-15

Nach diesem Vers muſs, wie schon der Schol. bemerkt, eine kleine Pause stattfinden, worauf der Wächter, von seinem Lager aufspringend, mit lautem Ruf das Flammenzeichen begrüfst.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-16

ἡμερήσιον steht gegensätzlich zu νυκτός wie 527 φῶς ἐν εὐφρόνη, Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου, so daſs νυκτός zuerst im eigentlichen Sinne steht und dann in übertragener Bedeutung gedacht wird.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-17

χάριν, als Dank, zum Dank. Eur. Alk. 1155 χοροὺς ἐπ᾿ ἐσθλαῖς ξυμφοραῖσιν ἱστάναι.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-18

14
Spätere Grammatiker unterscheiden durch den Accent ἰοῦ ἰοῦ als Ausdruck der Freude von dem klagenden ἰοὺ ιού. Herodian u. a. kennen diese Unterscheidung nicht.
15

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-19

Die Umschreibung Αγαμέμνονος γυναικί ist im Munde des Wächters anzüglich. Weil der Dichter das Abtreten des Wächters zu motivieren hat, muſs man die Lesart geringerer Handschr. σημανῶ der besseren Überlieferung σημαίνω vorziehen. Die Verwechslung dieser Formen findet sich öfters.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-20

ἐπαντείλασαν: der Wächter ist noch ganz eingenommen von der Beobachtung der Sterne. δόμοις ζα ἐπορθιάζειν wie 1108.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-21

ὀλολυγμόν: Hesych. ὀλολυγή· φωνὴ γυναικῶν ἣν ποιοῦνται ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐχόμεναι, Eustath. zu Hom. δ 767 τὸ ὀλολύζειν γυναικεία εὐχὴ λιγύφωνος, Xenoph. Anab. IV 3, 19 ἐπεὶ καλὰ ἦν τὰ σφάγια, ἐπαιάνιζον πάντες οἱ στρατιῶται καὶ ἀνηλάλαζον, συνωλόλυζον δὲ καὶ αἱ γυναῖκες ἅπασαι. Der Wächter denkt also an Dankgesänge von Frauenchören. Vgl. γυναικαῖοι νόμοι 599. τῇδε λαμπάδι τα εὐφημοῦντα.
16

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-22

θήσομαι: die zugefallenen Würfel werden zum Spiel gesetzt. Vgl. Soph. frg. 686 Dind. στέργειν δὲ τἀκπεσόντα καὶ θέσθαι πρέπει Σοφὸν κυβευτήν, ἀλλὰ μὴ στένειν τύχην, Plat. Rep. p. 604 C ὥσπερ ἐν πτώσει κύβων πρὸς τὰ πεπτωκότα τίθεσθαι τὰ αὐτοῦ πράγματα, Ter. Ad. IV 7, 21 Ita vitast hominum, quasi quom ludas tesseris, Si illud quod maxume opus est iactu non cadit, Illud quod cecidit forte, id arte ut corrigas. Der Wurf τρὶς ἓξ war der beste. Hesych. τρὶς ἕξ· νικητήριος βόλος, καὶ παροιμία· τοὶς ἓξ ἢ τρεῖς κύβοι, Diogenian. V 4 το μὲν τρὶς ἓξ τὴν παντελῆ νίκην δηλοῖ, τὸ δὲ τρεῖς κύβοι τὴν ἧτταν. Auf unser Kartenspiel übertragen würde der Ausdruck etwa lauten: „Das Glück meiner Herrschaft ist eine gute Karte für mein Spiel; vier As hat mir diese Feuerwache eingebracht." (Andere betrachten εὐ πεσόντα als Prädikat zu θήσομαι und erklären: „Des Hauses Glück will ich zu meinem Glückswurf machen.")

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-23

Hesych. βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ· παροιμία ἐπὶ τῶν μὴ δυναμένων παρρησιάζεσθαι. Die dazu gegebene Erklärung ἤτοι διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ζώου ἢ διὰ τὸ τῶν᾿ Αθηναίων νόμισμα ἔχειν βοῦν ἐγκεχαραγμένον, ὅνπερ ἐκτίνειν τοὺς πέρα τοῦ δέοντος παρρησιαζομένους ἦν ἔθος erscheint als künstlich. Ahnlich ist die Deutung des Schol. ἢ βάρος ἐπίκειται ἢ φοβοῦμαι ζημίαν ἐπικεισομένην μοι. Richtig aber ist gewiſs in beiden Erklärungen, dafs Furcht vor Strafe als Grund des Schweigens angedeutet wird. Augenscheinlich ist enscheinlich der Ausdruck κλὴς ἐπὶ γλώσσῃ βέβηκεν (Aesch. frg. 307 ἀλλ᾽ ἔστι κἀμοὶ κλὴς ἐπὶ γλώσση φύλαξ, Soph. Oed. Κ. 1052 χρυσέα κλὴς ἐπὶ γλώσσα βέβακε προσπόλων Ευμολπιδᾶν, vgl. auch Anthol. Pal. Χ 42 ἀρρήτων ἐπέων γλώσσῃ σφρηγὶς ἐπικείσθω) mit volkstümlichem Humor, der gern in Bezeichnung von Strafwerkzeugen sich geltend macht, in βοῦς ἐπὶ γλ. βέβηκεν umgestaltet und bedeutet βοῦς ἱμὰς βόειος oder βοεία: der Ochsenziemer oder die Knute, die gefürchtet wird, ist der Schlüssel am Munde. Vgl. Hesych. βοῦς· μάστιξ, Plaut. Asin. I 1, 21 aput fustitudinas ferricrepinas insulas, ubi vivos homines mortui incursant boves. In witziger Weise ist der sprichwörtliche Ausdruck ausgedeutet bei Theogn. 850 βοῦς μοι ἐπὶ γλώσσῃ κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων Ἴσχει κωτίλλειν καίπερ ἐπιστάμενον. Dem κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων entspricht das Epitheton μέγας hier wie bei dem Komiker Strattis fr. 67 Κ. βοῦς ἐμβαίνει ( ἐπεμβαίνει) μέγας ( Στράττις εἶπε παρὰ τὴν παροιμίαν τὴν „ βοῦς ἐπὶ γλώττῃ“ Hesych.). Lobeck (Aglaoph. I S. 36) denkt an einen ledernen Riemen, mit dem Verurteilten der Mund verbunden wurde (vgl. H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 229 ff.), G. Hermann an den schweren Druck des Stierfuſses, unter dem man nichts hervorziehen kann; Schneidewin (Philol. IX S. 149 ff.) bringt das Sprichwort mit den Mysterien in Zusammenhang; Hartung meint, das Schloſs habe die Gestalt eines Stierfuſses gehabt, Margoliouth hält βοῦς für eine Verballhornung von βῦς, das er als Grundwort von βύειν (stopfen) betrachtet.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-24

Dieser Gedanke bezeichnet die Sache genügend, wie es Eur. Hipp. 418 von ehebrecherischen Frauen heifst: πῶς ποτ᾽.. βλέπουσιν εἰς πρόσωπα τῶν ξυνευνετῶν οὐδὲ σκότον φρίσσουσι τὸν ξυνεργάτην τέρεμνά τ' οίκων μή ποτε φθογγὴν ἀφῇ; Cic. pro Cael. 24, 60 nonne ipsam domum metuet, ne quam vocem eiciat; non parietes conscios?

38-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-25

ἑκὼν gehört dem Gedanken nach zu λήθομαι wie Herod. IV 43 ἐπιστάμενος τὸ οὔνομα ἑκὼν ἐπιλήθομαι, „gerne bin ich für Unkundige unwissend, während Kundige mich verstehen". Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 6,88 ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes Posthac: etiam illut quod scies nesciveris Nec videris quod videris. Über μαθοῦσι ohne Artikel zu 1394. Vgl. 59 παραβᾶσιν. L'esclave d'Eschyle ne prononce que quelques vers et offre cependant tout l'intérêt d'un caractère dramatique (Patin).
17

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-27

μὲν: als Gegensatz schwebt vor der Wunsch, der den Chor hergeführt hat, Kunde vom Heere zu erhalten 83 ff. ἐπεὶ, ἀφ᾽ οὗ, wie Cho. 607 .
18

41-42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-28

Der Singular entspricht dem metaphorischen Gebrauch von ἀντίδικος, welches für sich steht und in der Apposition Μενέλαος .. Αγαμέμνων seine Erläuterung erhält: ,,der gewaltige Proceſsgegner, vertreten durch Menelaos und Agamemnon". Von dem Bilde des Rechtsstreites ist auch ἀρωγήν 47 entlehnt.
19

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-29

διθρόνου καὶ δισκήπτρου Διόθεν nach Hom. B 107, I 98 f. Vgl. Suppl. 379 μονοσκήπτροισι ἐν θρόνοις. τιμῆς von der königlichen Würde wie Hom. I 616, Z 193. ζεύγος bezieht sich auf den in δι- ( θρόνου, - σκήπτρου) liegenden Begriff: „der von Zeus mit Thron und Scepter begnadeten doppelten Würde Vereinigung". Von dem darin liegenden einheitlichen Begriff,,gottbegnadetes Herrscherpaar" hängt der zweite Gen. Ατρείδαιν ab.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-30

χιλιοναύτην wie Eur. Iph. Τ. 141 σὺν κώπᾳ χιλιοναύτᾳ, Androm. 106 ὁ χιλιόναυς .. " Ἄρης, die dichterische Zahl. Vgl. Thuk. I 10.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-31

ἦραν στόλον wie αἴρειν, απαίρειν ναῦν (das Schiff vom Lande wegheben). στρατιῶτιν ἀρωγήν, einen Rechtsbeistand (zu 41, vgl. Hom. Ψ 574 ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε μηδ᾽ ἐπ᾿ ἀρωγῇ), der aus Soldaten besteht, eine Wendung wie κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sept. 64 , vgl. unten zu 82.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-32

κλάζοντες: Hom. Π 428 οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχείλαι πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται.
20

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-33

21
Hom. π 216 κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τ᾽ οἰωνοί, φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι. ἐκπάγλοις, ein Homerisches Wort. Vgl. 853.
22

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-34

ὕπατοι (hoch über) regiert den Gen. wie ὑπέρ.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-35

Hom. II 792 στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε. Ebenso will L. Dindorf hier στρεφεδινοῦνται schreiben.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-36

Die gleiche Cäsur 64, 75, 84, 95 u. ö. Vgl. Christ Metrik § 285.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-37

23
„die nesthütende Arbeit mit den Jungen" d. h.,,die Frucht der Mühen, welche die Pflege der Jungen im Neste verursacht hatte". Anders Hesych. unter δεμνιοτήρη πόνον: καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοὔτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι, πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν. Vgl. 1450, Eur. Herc. 1039 ὃ δ᾽ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον και ταστένων ὠδῖνα τέκνων, Suppl. 1135 ἰὼ ἰώ· ποῦ δὲ πόνος ἐμῶν τέκνων, Phoen. 30 τὸν ἐμὸν ὠδίνων πόνον.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-38

ὕπατος zeigt durch seine Stellung die Beziehung auf ὕπατοι 50 an: weil die Vögel in der Höhe bei den Göttern sich angesiedelt haben ( μετοίκων 57), hört sie ein Gott in der Höhe. τις ᾿Απόλλων, etwa Apollo ( τὶς cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16). Apollon, Pan, Zeus sind Götter, die auf hohen Bergen verehrt wurden, wie Pausanias VIII 38, 2 ff. auf dem Lykaion in Arkadien Heiligtümer des Zeus, Apollon und Pan angiebt (vgl. Ahrens Philol. Suppl. S. 234 ff.). Sie sind προστάται ihren μέτοικοι, den Geiern, die auf ihren Bergen horsten. τῶνδε μετοίκων, dieser, die ihre μέτοικοι sind, wie Soph. ΕΙ. 790 πρὸς τῆσδ᾽ ὑβρίζῃ μητρός ( νοη dieser, die deine Mutter sein will). .
24

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-39

ὑστερόποινον, vgl. 705 ὑστέρῳ χρόνῳ, Cho. 382 ὑστερόποινον ἄταν, Soph. Ant. 1074 ὑστεροφθόροι .. Ἐρινύες, Anthol. XII 229 ὑστερόπουν Νέμεσιν, Caes. de b. Gall. I 14 consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere, Hor. carm. III 2, 31 Raro antecedentem 3* scelestum Deseruit pede poena claudo und die Abhandlung von Plutarch περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-40

παραβᾶσιν: „Raum für alle hat die Erde, Was verfolgst du meine Herde?" Ερινύν: ein Sprichwort (Paroemiogr. Gr. App. II 20) lautet: εἰσὶ καὶ κυνῶν Ἐρινύες. Die Erinyen nehmen sich aller Hilflosen an.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-41

οὕτω δέ wie Cho. 251 . ὁ κρείσσων d. i. der machtvoll waltende Zeus.
25

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-42

Hom. Г 350 ᾿Ατρεΐδης Μενέλαος, ἐπευξάμενος Διὶ πατρί· Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργεν, δίον ᾿Αλέξανδρον ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχη, Ν 621 Τρώες ὑπερφίαλοι κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν ξεινίου, ὃς τέ ποτ᾿ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν. ..
26

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-43

πολυάνορος verächtlich von der vielumfreiten ( πολλοὺς μνηστῆρας ἐσχηκυίας Schol.) und buhlerischen Helena. Vgl. Hom. T 325 εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-44

γόνατος κτἑ. ist gen. absol. Ἐρειδομένου κονίαισιν entspricht dem vorhergehenden γυιοβαρῆ: ein Ringer wird durch den anderen niedergedrückt und niedergehalten. Vgl. das Homerische οὔδει ἐρείδε- · σθαι ( Η 145 u. a.) und Eur. frg. 545 ἡμεῖς δὲ Πολύβου παῖδ᾽ ἐρείσαντες πέδῳ ἐξομματοῦμεν.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-45

προτέλεια das Opfer, das einer heiligen Weihe ( τέλος, bes. τέλος γαμήλιον Eum. 838 ) und Handlung vorhergeht, vgl. 237, deren Einleitung, Beginn (721). Der Lanzenkampf bildet das Vorspiel des Ringkampfes; wenn die Lanze zersplittert ist, kommt es zum Ringen.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-46

Hom. B 39 θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ( Ζεὺς) ἐπ᾿ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. neuem an. -

67-68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-47

Trotz des grammatischen Anschlusses hebt der Gedanke von ἔστι κτέ., mag es augenblicklich stehen wie es will, das Ende wird der Bestimmung des Schicksals, welche Sühne für Schuld fordert, entsprechen. Vgl. zu 1170 und Cho. 776 , wo ähnliche Wendungen einen verschiedenen Sinn haben.
27

69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-48

28
Das Asyndeton bei der Erläuterung.

70-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-49

Das Opfer, welches die Strafe und das Verderben der Stadt abwenden soll, wird von der zürnenden Gottheit nicht angenommen (1167 ff.). Wenn die Götter ein Opfer verschmähen, so offenbart sich das dadurch, dafs die Opferflamme nicht emporlodert ( ἄπυρα ἱερά, Soph. Ant. 1006 ἐκ δὲ θυμάτων Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν), daſs sie im Fettdampf und Qualm erstickt. Mag man auch nachschüren oder Ol (Verg. Aen. VI 256 pingue super oleum infundens ardentibus extis) u. dgl. darauf giefsen ( ὑποκαίων – ἐπιλείβων), es ist vergeblich. Pind. Ol. VII 48 ἀπύροις ἱεροῖς von Opfern bei denen nichts verbrannt wird. - οὔτε δακρύων paſst nicht in den Zusammenhang. παρα-

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-50

Der Zorn des Opfers zeigt sich darin; daſs es nicht brennen will. ἀτενεῖς, unbeugsam, weil alle Versuche eine günstige Flamme anzufachen fehlschlagen. θέλξει: Schol. λείπει τὸ τὶς. Dies ergänzt sich aus dem Zusammenhang. Vgl. 464, Eum. 509 , Soph. ΕΙ. 697 ὅταν δὲ τις θεῶν βλάπτη, δύναιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἰσχύων φυγεῖν, Hom. Ν 287 οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.
29

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

30
ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

31
Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-57

ὄναρ ἡμερόφαντον, ein Traumbild nicht der Nacht, sondern des Tages. Äschylos liebt es, der Metapher durch ein das Bild aufhebendes Epitheton einen witzigen Anstrich zu geben. Vgl. oben zu 47, unten zu 139, 697 φεράσπιδες κυναγοί, 1257 δίπους λέαινα, 1235 ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν, Cho. 491 πέδαις ἀχαλκεύ- τοις von dem Fanggarne der Klytämestra (vgl. Eur. frg. 598 αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις), Eum. 245 μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς, 250 ἀπτέροις ποτήμασιν, Suppl. 180 und Sept. 82 κόνις, ἀναυδος ἄγγελος, Sept. 925 ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθείς von dem Stahle (Schwerte), fragm. 298, 4 ἄπτεροι πελειάδες von den Pleiaden und zu οἴστρου ἄρδις ἄπυρος Prom. 906 .

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-58

Der Chorführer redet die im Hause weilende Klytämestra wie Soph. Ai. 134 den im Zelte abwesenden Aias an.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-59

πειθοὶ, vgl. 284, 286, 481 ff. Ζυ θυοσκεῖν (sacra facere) vgl. Hesych. θυοσκεῖν· ἱεροῖς παρέχεσθαι ἢ θεοῖς, entstanden aus einem Schol. zu Soph. Οed. Τ. 896 τί δεῖ με θυοσκεῖν· ἱερὰ παρέχεσθαι ἢ θεοῖς χορεύειν ( Ν. Rhein. Mus. 36 S. 139). Das Wort verhält sich zu θυοσκόος (von κέω, καίω) wie βοηθείν τα βοηθόος.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-60

Vgl. Aristoph. Ri. 1320 τίν᾿ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις, ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς; und dazu Schol. ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-61

32
θυραίων: die δαίμονες ἀντήλιοι (524), deren Altäre an den Thoren der Paläste errichtet waren, besonders Apollon. Vgl. 1065, Soph. Oed. T. 919 , El. 637 , 1375, Hesych. ἀντήλιοι θεοί· οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρυμένοι. Εὐριπίδης Μελεάγρῳ und προστατήριος· τὸν ᾿Απόλλωνα οὕτω λέγουσι, παρόσον πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἀφιδρύοντο. Tertull. de Idol. 15 apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-62

δώροισι, durch die Opfergaben, wie es 94 f. erklärt wird.
33

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-63

ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν: diese Form der anapästischen Dipodie -NIGC findet sich nicht häufig. Vgl. Pers. 47 , Sept. 1060 und unten zu 370. – οὐρανομήκης, ein Homerisches Wort ( ε 239).

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-64

ἀδόλοισι: vgl. Eur. Suppl. 1029 συντηχθεὶς αὔραις ἀδόλοις.

96. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-65

πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ 8. ν. α. πελάνῳ ἐκ μυχοῦ βασιλείου.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-66

αἰνεῖν, sich zu etwas verstehen, zusagen, gewähren.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-67

τε: das zweite Glied ,,undbestätige die Hoffnung, die mir aus den angezündeten Opferfeuern entgegenleuchtet" hat sich in der folgenden Unterabteilung τοτὸ μὲν τοτὲ δ᾽ .. ἐλπὶς κτέ, verloren. Ebenso Pers. 485 ff. ..

102-103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-68

Die eigentliche Ursache der bangen Stimmung des Chors erklärt der folgende Teil. – ἄπληστον λύπης wie ἄπληστον κακῶν Eum. 977, μάχης ἄπληστον Suppl. 750 . φρενοδαλής auch Eum. 331 . Das handschriftliche θυμοφθόρον ist Erklärung zu φρενοδαλῆ. Vgl. Anhang.
34

104-105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-69

35
δυνατός εἰμι εἰπεῖν τὸ συμβὰν αὐτοῖς σημεῖον ἐξιοῦσιν Schol. Das Vorzeichen, welches den Auszug begleitet, ist erdichtet nach dem Homerischen τέρας, das in Aulis erschien (B 301 ff.).
36

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-70

ἐκτελέων, der völlig ausgewachsenen (Eur. Ion 780 ἐκτελῆ νεανίαν) d. h. der kriegstüchtigen, welche die ἤβη ἀκμαία ( Sept. 11 ) haben, in Gegensatz zu den ἔξηβοι, den Greisen (72). ἔτι γὰρ κτἑ., denn noch haucht von Gott her durch Erweckung von Zuversicht mein Alter mir Kraft zum Singen ein d. h. denn wenn nicht zum Kämpfen, so hat doch infolge Gottvertrauens zum Singen mein Alter noch Kraft genug. Vgl. Eur. Herc. 678 ἔτι τοι γέρων ἀοιδὸς κελαδεὶ Μναμοσύναν. Ζα σύμφυτος αἰών vgl. Soph. Oed. Κ. 7 ὁ χρόνος ξυνών, Oed. Τ. 1082 οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνες.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-71

πέμπει, geleitet. – δορὶ καὶ χερὶ wie in einer Grabschrift (Kaibel epigr. Gr. n. 24, 3) κτώμενον εὔκλειαν δορὶ καὶ χερί. πράκτορι scil. δίκας, rächend. Eum. 320 , Suppl. 655 . Mit χερὶ πράκτορι vgl. τύχη σωτήρ 669.
37

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-72

βασιλεὺς als Appos. zu ὄρνις. Mit θούριος, βασιλεύς, mit der Verschiedenheit der Farben, mit χερὸς ἐκ δοριπάλτου u. s. w. werden die Momente aufgezählt, welche für die Deutung des Sehers mafsgebend sind.

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-73

ὁ κελαινός steht attributiv τα βασιλεύς. Erst die Verschiedenheit der Farben bringt die Unterscheidung der zwei Adler hervor. So steht öfter οἳ δὲ ohne οἱ μὲν z. B. Pers. 816 οὐκ ἐλάσσονα πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, wenn die Teilung gleichsam erst nachträglich einfällt. Ζα κελαινός vgl. Hom. Φ 252 αἰετοῦ οἴματ᾽ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος, ὃς θ᾽ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν. ἀργᾶς für ἀργάεις. Ἐξόπιν ἀργᾶς, ὁ ἐξοπίσω λευκός, ὅ ἐστιν ὁ πύγαργοςSchol. Vgl. Aristot. Tiergesch. IX c. 32, wo der μέλας oder λαγωφόνος als der stärkste, der πύγαργος als der gröfste bezeichnet wird.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-74

38
δοριπάλτου, δεξιᾶς. So ἐπὶ, παρὰ, εἰς δόρυ, ἐκ δόρατος von der rechten, wie ἐπὶ, παρ᾽ ἀσπίδα, ἐξ ἀσπίδος von der linken, der „Degenseite". Vgl. Hom. Β 353 ἀστράπτων ἐπιδέξι᾽, ἐναίσιμα σήματα φαίνων.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-75

D. i. auf weithin sichtbarem Felsen. Vgl. Prien im N. Rhein. Mus. VIII 378. (Hermann versteht darunter einen glückverheifsenden Bezirk des Himmels nach Eur. Herc. 596 ὄρνιν δ᾽ ἰδών τιν᾿ οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις.)

121-122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-76

β. λαγίναν γένναν, ἐρικύμονα φέρματα, ausweidend ein Hasengeschlecht, hochschwangere Tracht (d. i. die Tracht der hochschwangeren Häsin).
39

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-77

βλαβέντα bezieht sich auf ἐρ. φέρματα als die nähere Bezeichnung der Sache. λοισθίων δρόμων 8. ν. 8. τέλους, von der Rennbahn (Hom. Ψ 373 ἀλλ᾿ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι) entlehnt (,,gebracht um die Vollendung d. i. die Geburt"). Der Gen. wie Hom. a 195 τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-78

Dieser zweimal (145, 169) wiederholten Aufforderung des Chorführers muſs der Chor jedesmal mit einem ähnlichen und deshalb ausgefallenen ἐπίφθεγμα, etwa (wie Keck vermutet) mit αἴλινον αἴλινον αὖτε, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω entsprochen haben. αἴλινον αἴλινον, der Ruf schmerzlicher Klage. Vgl. Soph. Ai. 627 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει κτέ., Eur. Or. 1395 αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν ἰαλέμου βάρβαροι λέγουσιν. Ζα τὸ δ᾽ εὖ (id quod felix faustumque est) vgl. 361. An den Ausdruck der Besorgnis wird ein allgemeiner Segenswunsch geknüpft.
40

125-126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-79

στρατόμαντις, vgl. πυθόμαντις Cho. 1028 , Soph. Oed. T. 965. Daneben ἰατρόμαντις ( Ag. 1623 , Eum. 62 ), οἰωνόμαντις, ὀνειρόμαντις, ἀληθόμαντις, ὀρθόμαντις, κακόμαντις, ἀριστόμαντις. – λήμασι δισσούς (diversos, vgl. διπλοῦς 337 und δισσῶν ὀνείρων Soph. Εl. 645): die Verschiedenheit des Charakters ist für den Seher das Wahrzeichen, an dem er in den verschiedenfarbigen und verschieden gearteten Adlern die Atriden erkennt.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-80

μαχίμους mit Bezug auf den θούριος ὄρνις 114.

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-81

41
πομποὺς ἀρχᾶς wie πέμπει δίθρονον κράτος 113. Weil das Zeichen mit dem Auszug der Befehlshaber zusammentrifft, deutet Kalchas das Zeichen auf diese. Zu ἀρχᾶς vgl. Suppl. 494 κατ᾿ ἀρχῆς γὰρ φιλαίτιος λεώς.

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-82

μὲν: der vorschwebende Gegensatz wird 136 in anderer Weise gegeben. ἀγρεῖ, αἱρεὶ, das Präsens mit der Bedeutung „es ist bestimmt, daſs erobert". Vgl. Prom. 529 ὧδε δεσμὰ φυγγάνω (praesens propheticum), 793 ἡ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων; Eum. 176 οὗ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται, Soph. Phil. 113 αἱρεῖ τὰ τόξα ταῦτα τὴν Τροίαν μόνα, Pind. Ol. VIII 42 Πέργαμος ἀμφὶ τεαῖς, ἥρως, χερὸς ἐργασίαις ἁλίσκεται, Herod. III 155 ἤδη ὧν, ἣν μὴ τῶν σῶν δεήσῃ, αἱρέομεν Βαβυλῶνα.

133-134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-83

Dies schliefst der Seher aus dem Ausweiden der Häsin. μυριοπληθῆ, vgl. Eur. Iph. A. 571 κόσμος ὁ μυριοπληθής, Hom. I 401 οὐδ᾽ ὅσα φασὶν Ἴλιον ἐκτῆσθαι, ἐὐ ναιόμενον πτολίεθρου Τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης, πρὶν ἐλθέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-84

πρὸς τὸ βίαιον: τα 393.

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-85

οἷον μή, Schol. μόνον μή (,,dafs nur nicht, wenn nur nicht"). μὴ mit Konjunktiv zum Ausdruck einer Besorgnis wie 353. Vgl. Kr. I 54, 8, 13.

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-86

προτυπὲν, vorher getroffen wie vom Blitze, so daſs es schwarz wird (darauf bezieht sich κνεφάση). Die Missgunst der Gottheit fährt vorher darein durch die Forderung des Opfers der Iphigenie, dessen Leistung dem Heere einen Makel bringt.

139-140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-87

42
στρατωθέν, kein Halfter gewöhnlicher Art, sondern aus einem Heere gemacht, vgl. στρατιῶτιν ἀρωγήν 47 und zu 82, auch 447 πυρωθὲν ψῆγμα. – ἁγνή und darum eine Feindin solchen Greuels.

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-88

κυσὶ wie Prom. 1054 Διὸς .. πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός als Diener des Zeus. Apoll. Rh. Arg. ΙΙ 289 μεγάλοιο Διὸς κύνας von den Harpyien. Artemis zürnt den Adlern, also auch den Atriden, welche, wie die Adler die Häsin, so die Stadt Troja ausleeren werden (vgl. 354, 467 f.), und fordert von ihnen, um die Greuel der Verwüstung zu hindern, ein Opfer das nicht geleistet werden darf und nach dem Willen der Artemis nicht geleistet werden soll ( θυσίαν ἄδαιτον 158).
43

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-89

αὐτότοκον, αὐτῷ τόκῳ, samt der Leibesfrucht, wie αὐτόχθονον 541 für αὐτῇ χθονί, αὐτόπρεμνον Eum. 404 für αὐτῷ πρέμνῳ.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-90

44
στυγῶ, mir ist nicht recht; es erweckt mir Grauen. καλά
45

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-91

46
εὔφρων scil. ούσα. (Vok.), vgl. Eur. Hipp. 66 ὦ κόρα Λατοῦς Αρτεμι καὶ Διός, καλλίστα πολὺ παρθένων. In Arkadien hatte auf einem Hügel des Mänalischen Gebirges " Αρτεμις Καλλίστη einen Tempel (Paus. VIII 35, 8) und der alte Sänger Pamphos feierte in einem Hymnus Artemis unter dem Namen Καλλίστη. Vielleicht hat es ursprünglich τόσον περ ευφρον ὦ καλὰ Διὸς κόρα geheifsen.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-92

47
δρόσοι wie ἕρσαι bei Homer (1 222) von neugeborenen Lämmern. – ἄλπνος, ἡδύς. Das Wort findet sich noch Pind. Pyth. VIII 120 τοῖς οὔτε νόστος ὁμῶς ἐπ᾿ ἄλπνος ἐν Πυθιάδι κρίθη, der Superlativ ἄλπνιστος ist Pind. Isthm. IV 14 erhalten und Aesch. Pers. 985 wiederhergestellt. Das zarte Wild steht unter dem Schutze der Jagdgöttin Artemis, die einen guten Wildstand fördert. Als λοχεία wacht sie über die Einhaltung der Schonzeit.
48

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-93

49
Lafs trotz deiner zärtlichen Fürsorge für das junge Wild die Wahrzeichen, die hievon erfreulich sind, in Erfüllung gehen, nämlich die günstigen, die ungünstigen Erscheinungen aber mache gut. Der absol. Inf. κρᾶναι ἀνορθοῦν im Gebete wie bei Homer. Vgl. Cho. 306 , Sept. 239 θεοὶ πολῖται, μή με δουλείας τυχεῖν, ebd. 75 und zu Cho. 365 . Zum Gedanken (das Gute erfülle, das Schlimme stelle her) vgl. Pers. 220 εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αὐτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι κτέ., Soph. Εl. 644 ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι .. εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα, εἰ δ᾽ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-94

50
ἰήιον Παιᾶνα: vgl. Soph. Oed. Τ. 154 ἰήτε Δάλιε Παιάν. Wie εὔιος dem Rufe εὐοῖ, so entspricht ἰήιος der Anrufung ἰὴ ἰὴ ( παιῆον).

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-95

χρονίας ἐχενηΐδας αὔρας d.i. χρονίαν ἄπλοιαν.

157-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-96

σπευδομένα, für sich betreibend. Das Medium kommt in transitivem Sinne sonst nicht vor ( Eum. 361 ist das überlieferte σπευδόμεναι δ᾽ τη σπεύδομεν αΐδ᾽ ver ἑτέραν θυσίαν, ein anbessert). deres Schlachtopfer (die Opferung der Iphigenie) für die Vertilgung ( θυομένοισιν 143) der Hasen. θυσίαν ἄδαιτον wie θυσίαν ἄθυτον. Mit ἄνομον ἄδαιτον vgl. ἄναγνον ἀνίερον 230, ἀτίμους ἀλοιδόρους 421, ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον 763, ἀκέλευστος ἄμισθος 969.
51

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-97

νεικέων τέκτονα σύμφυτον, Stifter von Hader unter den Angehörigen, vgl. Soph. Ant. 794 νεῖκος οὐ δεισήνορα: ἀνδρῶν ξύναιμον. der durch die Opferung der Iphigenie erzeugte Stifter des Haders geht so weit, dafs er sich am Manne vergreift, weil dieser Hader zum Gattenmorde treibt.
52

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-98

53
μίμνει οἰκονόμος: während der Mann in den Krieg zieht, bleibt die Gattin als treue (611) Besorgerin des Hauswesens ( οἰκουρός, vgl. 1224) zurück, um alles für die Rückkehr des Gemahls wohl zu bestellen. Hier bleibt die Rachsucht (memor ira Verg. Aen. I 4) zurück nicht als πιστή, sondern als δολία οἰκονόμος und bereitet alles vor, um Buſse für die Kinder (Tochter) zu fordern. δνοφερὰ παλίνορτος, in der Dunkelheit schleichend, aber aus der Dunkelheit wieder hervorbrechend.
54

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-99

ἀπέκλαγξεν wie μάντις ἔκλαγξεν 211.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-100

ὁμόφωνον prädikativ zu a ἴλινον.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-101

Im dritten Teile der Parodos wird die Besorgnis des Kalchas durch eine Art Syllogismus begründet: Der machtvoll waltende Gott hat das Gebot festgesetzt: ,,wer nicht hören will, muſs fühlen" ( πάθει μάθος), „wer frevelt, muſs büfsen" (170-193). Nun aber hat Agamemnon, den Eingebungen seines Ehrgeizes folgend, gefrevelt (194-258). Also muſs er büfsen und die schlimme Weissagung des Kalchas wird sich erfüllen (259 bis 266). Vgl. Soph. Ant. 604 ff. - Ζεύς wird durch τόδε wieder aufgenommen, wie μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς 1333 durch τάδε, u. τόδε ist Nom. (,,wenn dieser Name ihm, damit benannt, gefällig ist"). Den Brauch bei Gebeten an die Götter εὔχεσθαι οἵτινές τε καὶ ὁπόθεν χαίρουσιν ὀνομαζόμενοι (Plat. Krat. p. 400 E, vgl. Serv. zu Verg. Aen. IV 577 pontificum more qui sic precantur: Iuppiter omnipotens vel quo alio nomine appellari volueris) befolgend löst der Dichter die Idee der Gottheit von der Zufälligkeit des Namens und den mit dem Namen verknüpften, mit der höheren Vorstellung göttlichen Wesens aber unvereinbaren Mythen ab.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).
55

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

56
Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).
57

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

58
( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.
59

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

60
Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.
61

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

62
Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.
63

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

64
ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.
65

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.
66

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.
67

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-
68

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

69
αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.
70

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).
71

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"
72

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-150

ἁγνᾷ αὐδᾷ, vgl. Suppl. 704 ἁγνῶν ἐκ στομάτων. – ἀταύρωτος, Schol. ἄζευκτος, παρθενική. Vgl. Aristoph. Lys. 217 οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

73
Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

74
Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

75
D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

76
οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

77
Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.
78

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.
79

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

80
ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -
81

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

82
ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.
83

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

84
γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

85
ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .
86

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

87
ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.
88

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

89
εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.
90

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.
91

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

92
ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

93
ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls
94

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.
95

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

96
ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.
97

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

98
Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

99
„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.

367-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-216

Die Anapäste des Chorführers schliefsen das Epeisodion mit dem versprochenen (329, 365) Dankgebete ab.

368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-217

κτεάτειρα, für uns.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-218

στεγανὸν (deckend, von allen Seiten umfassend) δίκτυον: diese Form der anapästischen Dipodie CUN-GO ist selten. Vgl. 788, Eum. 307 , Suppl. 5 .

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-219

ὑπερτελέσαι, darüber hinwegspringen. Vgl. έκπηδήματος 1375.

372-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-220

δουλείας, weil sie im Netz gefangen sind. ἄτην πανάλωτον ist nähere Bestimmung zu μέγα δ. γάγγαμον: das groſse Fanggarn der Gefangenschaft wird zu einem alle erfassenden Verderben. Hom. Ε 487 μή πως, ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου, ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε.
100

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-221

101
Hom. N 624 Ζηνός.. μῆνιν ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-222

ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρῳ τείνοντα (dem πράξαντα untergeordnet) π. τόξον darf nicht in dem Sinne genommen werden, als habe Zeus in eigener Person den Paris vernichtet, sondern steht nur bildlich etwa für ὑστερόποινον (58). Cho. 381 Ζεῦ Ζεῦ, κάτωθεν ἰάλλων ὑστερόποινον ἄταν κτέ. Zeus wartete den rechten Augenblick ab (vgl. Soph. Phil. 195 καὶ νῦν ἃ πονεῖ, nämlich Philoktetes, δίχα κηδεμόνων οὐκ ἔσθ᾽ ὡς οὐ θεῶν του μελέτῃ τοῦ μὴ πρότερον τόνδ᾽ ἐπὶ Τροία τεῖναι τὰ θεῶν ἀμάχητα βέλη, πρὶν ὅδ᾽ ἐξήκοι χρόνος, ᾧ λέγεται χρῆναί σφ᾽ ὑπὸ τῶνδε δαμῆναι. Der Bogen des Philoktet hat den Paris erlegt) und sein Pfeil traf sicher, nicht ins Blaue. ὅπως, wie. – ὑπὲρ ἄστρων nach dem sprichwörtlichen εἰς οὐρανὸν τοξεύειν, welches gesagt wird ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων (Zenob. III 46). Ein bildlicher Ausdruck, der nicht weiter ausgedeutet werden darf.
102

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-223

ἠλίθιον proleptisch. Gewöhnlich ist der vorletzte Fufs des Parömiakos ein reiner Anapäst; wie hier, steht dafür ein Spondeus auch Suppl. 8 ψήφῳ πόλεως γνωσθείσαι.

379-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-224

103
erstes Stasimon. Die rhythmischen Ephymnien, bestehend in der dreimaligen Wiederkehr des gleichen Versmafses am Schlusse der drei Strophen und Antistrophen, lassen vermuten, daſs die drei Strophenpaare von den drei στοίχοι des Chors, die Ephymnien von dem Gesamtchore vorgetragen wurden. Eine ähnliche Form hat das Segensgebet Suppl. 638 ff. Die sittlichen Erwägungen, welche der Fall Trojas in Bezug auf die Besiegten und die Sieger erweckt (zu 413), werden mit, dafs Zeus getroffen, darf man wohl sagen" das Vorhergehende angeschlossen. an
104

380-381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-225

105
„So viel lässt sich jeden- falls feststellen: es ist ihm (dem Alexandros) ergangen entsprechend seinen Thaten." Der Grundsatz göttlicher Gerechtigkeit εἰ δείν᾽ ἔδρασας, δεινὰ καὶ παθεῖν σὲ δεὶ (Soph. frg. 11) hat sich an ihm erfüllt. Vgl. παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ 1563, δράσαντι παθεῖν τριγέρων μύθος τάδε φωνεί Cho. 312 . τὶς (gar mancher, vgl. 456): Man braucht nicht anzunehmen, dafs der Dichter an eine bestimmte Persönlichkeit gedacht habe.
106

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-226

( οὐκ) ἀξιοῦσθαι d. i. es vertrage sich nicht mit der Würde der Gottheit. μέλειν persönlich wie Soph. El. 342, Eur. Herc. 773 θεοὶ τῶν ἀδίκων μέλουσι καὶ τῶν ὁσίων ἐπάειν.

383-384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-227

107
ἀθίκτων: Soph. Oed. T. 891 τῶν ἀθίκτων ἕξεται ματάζων. Das Heilige, das nicht angetastet werden darf, sind die sittlichen Grundsätze, die,,ungeschriebenen Gesetze" ( Soph. Ant. 454 ). γάνος, Schmuck (584) wie Cho. 634 θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄγει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἶχεται γάνος. Dieses steht zu πατοὶτο in scharfem Gegensatz: Der Schmuck, der in Ehren gehalten werden sollte, wird mit Füfsen getreten.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-228

108
„Vielmehr ist offenbar geworden, dafs der Rachegeist (" Αρης, vgl. μέλας Ἄρης 1512) rasch wahrnimmt die Sünden solcher, die über Gebühr hoffärtig sind, wenn das Haus allzusehr über das eben richtige Mafs hinaus von Fülle des Reichtums strotzt." Über den relat. Gen. ἀτολμήτων Krüg. Sprachl. II § 47, 26, 6. ἀτόλμητος auch Pind. Isthm. VII 11 ἀτόλματον Ἑλλάδι μόχθον (Schol. ἀνυπομόνητος): ἀτόλμητα wie ἄτλητα 417 sind Dinge, die man nicht wagen, nicht über sich bringen soll, also frevelhafte Wagnisse wie die Entführung der Helena (417 die ehebrecherische Flucht der Helena). ὑπέρφευ· ὑπεράγαν Hesych. – ὑπὲρ τὸ βέλτιστον wie παρὰ τὸ βέλτιστον Plat. Phaedr. p. 233 A, Plut. Gracch. c. 8.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-229

Nur nebenbei (wie Eur. Iph. T. 419 über das mäfsige Streben nach Reichtum) wird eine Bemerkung über das richtige Mafs des Reichtums angefügt: „es soll so viel sein, dafs es ohne wehe zu thun (d. h. ohne harte Not fühlen zu lassen) genügt dem der richtigen Verstand hat." Vgl. ἀπημάντῳ σθένει (mit einer Gewalt die nicht wehe thut) Suppl. 584 . εὖ πραπίδων λαχόντι wie εὖ πρ. ἔχοντι.
109

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-230

,, Keine Schutzwehr giebt es für den Mann, der in der Übersättigung des Reichtums (wenn es ihm zu wohl ist) den hohen Altar des Rechts in das Nichtvorhandensein wegstöfst d. h. für sich nicht vorhanden sein läfst. πρὸς κόρον wie πρὸς βίαν Eum. 5, πρὸς ἀνάγκαν Pers. 572 , οὐ κατ᾿ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν Prom. 228 , πρὸς τὸ βίαιον Αg. 135. Δίκας βωμός wie Eum. 542 .

396-397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-231

Ausführung von οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις: „es bemächtigt sich dessen, der kein Rechtsgefühl hat, die Überredung (Verführung), welche ausgeht von der ihn beratenden leidenschaftlichen Verblendung (die Sophistik der Leidenschaft)." Vgl. 233. So führt auch Sophokles Ant. 615 ff. aus, wie der das Recht nicht achtende Mensch sich durch seine rücksichtslose Begehrlichkeit selbst ins Verderben stürzt: σοφίᾳ γὰρ ἔκ του κλεινὸν ἔπος πέφανται, τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-232

110
Ist dann der Schaden ( σίνος) gestiftet, das Verbrechen verübt, so giebt es keine Heilung und kein Verbergen. Es verbreitet sich vielmehr der Ruf des Verbrechers, ein schrecklicher Ruf; wie eine schlechte Münze durch Berührung und Anstofsen schwarz wird, so schwindet bei ihm der äufsere Glanz und er zeigt sich in seiner häfslichen Blöfse; es wird über ihn das Urteil gesprochen, dafs er einem Knaben gleicht, der nach dem flüchtigen Vogel hascht; aber auch auf den Staat fällt seine Schande; sein Flehen hört kein Gott und nimmt ein Mensch sich seiner an, so reifst er diesen mit ins Verderben. Zu οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δε vgl. Sept. 274 μέλει, φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ. ἐκρύφθη ist sog. gnomischer Aorist.

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-233

κακοῦ χαλκοῦ: vgl. Soph. frg. 742, λάμπει γὰρ ἐν χρείαισιν ὥσπερ εὐγενὴς (andere Lesart εὐπρεπὴς) χαλκός. κων.
111

403-404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-234

δικαιωθεὶς ἐπεὶ διώκει für das unverständliche δικαιωθεὶς διώSprichwörtlich τὰ πετόμενα διώκειν Plat. Euthyphr. p. 4 A, vgl. Hom. P 75 ἀκίχητα διώκων, Apostol. XII 100 ὄρνις ζητεῖς, ἀνέμους θηρεύεις· ἐπὶ τῶν μάτην κοπιώντων.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-235

πρόστριμμα, der mitgeteilte Makel. Über den Aor. ἐνθείς κα 958. Zum Gedanken vgl. Hes.. W. u. Τ. 240 πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα, Eur. Hek. 640 κοινὸν δ᾽ ἐξ ἰδίας ἀνοίας (des Paris) κακὸν τᾷ Σιμουντίδι γᾷ ὀλέθριον ἔμολε.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-236

112
λιτᾶν κτέ., vgl. Eum. 561 καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεί τε δίνα· γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ κτέ.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-237

113
τοῦδ᾽ ἐπίστροφον (sich kümmernd) nach Hom. a 177 ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων. Vgl. Hesych. ἐπίστροφος· ἐπιστροφὴν ποιούμενος καὶ φροντίζων, ἐπιμελητής. Der Schlechte zieht diejenigen die ihm gesellt sind mit ins Verderben, wie es Sept. 586 ἐν παντὶ πράγει δ᾽ ἔσθ᾽ ὁμιλίας κακῆς κάκιον οὐδέν κτέ. ausgeführt wird. So mufsten die Trojaner mit Paris zu Grunde gehen, da sie sich seiner annahmen und sich zu Genossen seiner Frevelthat machten. Vgl. 537.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-238

ξενίαν τράπεζαν: vgl. Hom. Ν 626 οἱ μεν κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μάψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ, Archil. frg. 96 Bgk. ὅρκον δ᾽ ἐνοσφίσθης μέγαν, ἅλας τε καὶ τράπεζαν.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-239

Mit dem Gedanken des zweiten Strophenpaares ,,damals nach der Entführung der Helena war Jammer im Hause des Menelaos, nunmehr ist Jammer in jedem Hause Griechenlands" geht der Chor über auf die unseligen Folgen des Krieges für Hellas. Der allgemeine Unwille des Volkes flucht der verderblichen und um eines Weibes willen viel Blut der Bürger vergiefsenden Ruhmsucht der Führer, der Fluch aber weckt die Rachegeister. Die Trojaner frevelten in der Üppigkeit des Reichtums, die Atriden fehlten in ihrem rücksichtslosen Ehrgeize. In beiderlei Hinsicht ist das rechte Maſs, die rechte Mitte ( παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν Cho. 532 ) das Wünschenswerte: 389 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν κτέ. κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον κτέ.
114

413-414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-240

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχί μους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς: vgl. 977 ναυβάτας στρατός, Pers. 107 ἱππιοχάρμας κλόνους, Eur. Herakl. 699 ὁπλίτην κόσμον, 800 ὁπλίτην στρατόν, 84 νησιώτην βίον.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-241

ἀντίφερνον, ἀντὶ φερνῆς, vgl. ἀντήνωρ 450. Eur. Androm. 103 Ἰλίῳ αἰπεινᾶ Πάρις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾽ εὐναίαν εἰς θαλάμους ῾Ελέναν.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-242

διὰ πυλᾶν, des Atridenpalastes.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-243

115
τόδ': zu 215. δόμων προφῆται sind (nach der Erklärung von Bamberger Philol. VII S. 151 und H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 520) Leute welche die Verhältnisse des Hauses kennen und deuten. Diesen wird die Schilderung der Vorgänge im Inneren des Palastes, die der Chor nicht kennen kann, in den Mund gelegt.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-244

Wie unter λέχος das jetzt verlassene Ehebett des Menelaos und der Helena zu verstehen ist, so bezeichnet στίβοι φιλάνορες das frühere ξυνελθεῖν τὸ λέχος ( Soph. Ai. 491 ) von Seite der Helena.

421-422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-245

116
,, Man kann das verschmähte (und doch) nicht schmähende Stillschweigen der in schmerzlichsten Gefühlen einsam für sich Dasitzenden sehen.“ ἀτίμους ἀλοιδόρους νοη der Person des Schweigenden übertragen. ἀφημένων (von Menelaos, der Plural generell) wie Hom. O 106 ὃ δ᾽ ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει οὐδ᾽ ὄθεται.

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-246

φάσμα δόξει ἀνάσσειν: das Fut. von δόξει bezieht sich auf φάσμα: den (stumm und regungslos dasitzenden) Herrscher des Hauses wird man nicht für einen machtvollen Herrscher ( ἶφι ἀνάσσειν), sondern für ein Schattenbild halten.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-247

κολοσσών, Bildsäulen. Vgl. Herod. II 130, Theokr. 22, 47.

427-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-248

ἀχηνίαις: ἀπορίαις Schol., vgl. Cho. 300 χρημάτων ἀχηνία, Aristoph. frg. 91 νόσῳ βιασθεὶς ἢ φίλων ἀχηνία. Weil seine Augen die schöne Helena nicht mehr sehen, ist ihm alle Liebeslust verschwunden.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-249

117
πειθήμονες aktiv (,, überredend") wie Tryphiod. 455.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-250

Umsonst dürfte einer nach schönen Traumbildern greifen: er wacht auf und entschwunden ist, was er in der Hand zu haben glaubte. Hom. Ψ 99 ὠρέξατο χερσὶ φίλησιν οὐδ᾽ ἔλαβεν (Achilleus das Schattenbild des Patroklos, welches ihm im Traume erschienen), X 199 ὡς δ᾽ ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν. Das Asyndeton bei der Erklärung. - διὰ χερῶν gehört τα παραλλάξασα. – οὐ μεθύστερον (illico) wird erläutert durch πτεροῖς κελεύθων (die Fittiche des Traumes begleiten die Pfade des Schlafes d. i. mit dem Schlafe entschwindet auch der Traum).
118

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-251

119
οἴκους ἐφεστίους wie 842, Sept. 73 δόμους ἐφεστίους von dem Inneren des Hauses.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-252

καὶ ὑπερβατώτερα τῶνδε.

437-438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-253

120
Durchweg ist bei denen, welche von hellenischen Landen zusammen aufgebrochen sind, herzverzehrende Trauer des Hauses eines jeden sichtbar d.h. in jedem Hause derer die nach Troja gezogen sind sieht man die Zeichen tiefer Trauer. ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ merken die Schol. gewöhnlich in solchen Fällen (z. B. Cho. 238 ) an, wo die Erklärung in Form einer neuen Angabe gebracht wird. Ἕλλανος αἴας wie 1253 Ἕλληνα φάτιν, Eur. Iph. Τ. 341 Ἕλληνος ἐκ γῆς, 495 πατρίδος Ἕλληνος. πένθεια τηξικάρδιος in Gegensatz zu den Sehnsuchtsschmerzen. Hom. τ 263 μηδέ τι θυμὸν τῆκε, πόσιν γοόωσα, Eur. frg. 900 τήκω τάλαιναν καρδίαν ὀρρωδία, Cic. Tusc. IV § 36 tabificae mentis perturbationes.
121

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-254

122
χρίμπτεται (Hesych. χρίμπτεται· προσεγγίζει) πρὸς ἡπαρ wie ἐφ᾿ ἡπαρ προσικνείται 783, χωρεί πρὸς ἦπαρ γενναία δύη Soph. Ai. 938 .
123

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-255

τεύχη νοn Aschenkrügen wie τεῦχος Soph. El. 1120.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-256

124
Ares macht Wechselgeschäfte mit Körpern und die Wage haltend nicht am Wechseltische ( τράπεζα), sondern im Lanzenkampfe giebt er den Lieben für die Körper nicht Goldstaub ( ψήγμα mit oder ohne χρυσοῦ, χρυσίου, vgl. Herod. 1 93 τοῦ ἐκ τοῦ Τμώλου καταφερομένου ψήγματος), sondern Staub der vom Scheiterbaufen gewonnen ist ( πυρωθέν wie στρατωθέν 139). Vgl. zu 82. – ἐν μάχη δορός wie Eur. Kykl. 5 γηγενή μάχην δορός. Doch s. Anhang. πέμπει: Hom. Η 333 κατακήομεν αὐτοὺς ( νεκρούς) τυτθὸν ἀποπρὸ νεῶν, ὡς κ᾽ ὀστέα παισὶ ἕκαστος οἰκαδ᾽ ἄγῃ, ὅτ᾽ ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαίαν. – βαρύ: wenn auch nur Staub, doch eine schwere Last (von Leid), vgl. Eur. Suppl. 1152 φέρω ἐκ πυρᾶς πατρὸς μέλη, βάρος μὲν οὐκ ἀβριθὲς ἀλγέων υπ ύπερ. ἀντήνωρ, vg!. ἀντίφερνος 415, Soph. E Ι. 1158 ἀντὶ φιλτάτης μορφῆς σποδόν τε καὶ σκιὰν ἀνωφελή.
125

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-257

λέβης vom Aschenkruge auch Cho. 682 , Soph. El. 1401 . εὐθέτους, εὐβαστάκτους nach dem Schol. zu Sept. 629 γρ. εὔθετον, ἵν᾿ ἡ εὐβάστακτον· θείναι γὰρ τὸ ἀναλαβεῖν λέγουσιν Αττικοί. Die Aschen- krüge sind leicht zu handhaben, also klein. Vgl. Soph. El. 757 ἐν βραχεῖ χαλκῷ μέγιστον σῶμα δειλαίας σποδοῦ, Eur. Suppl. 1130 σποδοῦ τε πλῆθος ὀλίγον ἀντὶ σωμάτων εὐδοκίμων δή ποτ᾽ ἐν Μυκήναις.

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-258

ἴδρις scil. ἦν.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-259

τάδε bezieht sich nur auf die Worte ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός. Vgl. auch τάδε 1333.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-260

φθονερὸν ἄλγος ὑφέρπει πρ. A. d. i. unbemerkt bemächtigt sich ihres Herzens das schmerzliche Gefühl der Mifsgunst gegen die Atriden als die Führer des Rachezugs.

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-261

Andere aber ruhen an Ort und Stelle in voller Gestalt (d. h. nicht zu Staub verbrannt), als Feinde in feindlicher Erde. Wie schlimm das ist, zeigt die Freude des Herolds 510 ff. über das Glück, daſs er nunmehr ein Grab in der Heimat finden kann. -

463-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-262

126
Bedenklich ist die grollende Rede der Bürger. Der betreffende zahlt damit die Schuld eines Volksfluches. D. i. in den grollenden Reden äufsert sich der Fluch des Volkes, dessen man sich schuldig gemacht hat. Das Subjekt zu τίνει ergiebt sich wie 71 aus dem Zusammenhang, indem derjenige, welcher den Groll der Bürger erregt hat, vorsch webt. Ζα δημόκραντος ἀρά vgl. φήμη δημόθρους 929, δημοθρόους ἀράς 1409, δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς 1616 u. Prom. 943 πατρὸς δ᾽ ἀρὰ Κρόνου τότ᾽ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται.
127

465-466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-263

νυκτηρεφές τι, caliginosi aliquid. Eine Vorahnung des Schicksals des Agamemnon.

468-469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-264

ἄσκοποι, 1579. Der Gen. wegen des steretischen a, Krüger II 47, 26, 9. - κελαιναί (die finsteren, furchtbaren) wie Sept. 964 μέλαιν᾿ ᾿Ερινύς, hier nicht von dem äufseren Aussehen (zu Eum. 52 ).

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-265

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου: τριβᾷ βίου von der (kürzeren oder längeren) Dauer des Lebens, bis der Umschlag von Glück in Unglück ( παλιντυχεῖ) plötzlich eintritt. Vgl. Soph. frg. 14 ὅταν δὲ δαίμων ἀνδρὸς εὐτυχοῦς τὸ πρὶν πλάστιγγ᾽ ἐρείσῃ τοῦ βίου παλίντροπον, τὰ πολλὰ φροῦδα καὶ καλῶς εἰρημένα.

472-473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-266

ἐν δ' ἀλκά, ein beigeordneter Satz für einen untergeordneten Gedanken: „Die Erinyen stürzen ihn von der Höhe seines Glücks in die Dunkelheit, wo er verschollen, vergessen und machtlos ist." Vgl. 1536 ψεκὰς δὲ λήγει, Suppl. 659 βαρὺς δ᾽ ἐφίζει, Pers. 146 χρεία δὲ προσήκει.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-267

128
δὲ: zu 437. – ὄρογκοι wird von Hesych. mit ὀρῶν λόφοι erklärt. Über den lokalen Dativ Krüger II 46, 2, 4. Vgl. Eur. Phoen. 1534 σκότον ὄμμασι σοῖσι βαλών. Ζu dem Gedanken vgl. Herod. VII 10 φιλέει γὰρ ὁ θεὸς τὰ ὑπερέχοντα πάντα κολούειν, Hor. carm. II 10, 11 feriuntque summos fulgura montes.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-268

κρίνω, ich entscheide mich für, wie Suppl. 401 κρίνε σέβας τὸ πρὸς θεῶν, Xenoph. Hell. 1 7, 34 τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτολέμου.

479-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-269

,möge ich nicht mein Leben sehen als einer u. s. w." d. h. möge ich es nicht erleben, daſs ich von anderen vergewaltigt bin.

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.
129

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-271

130
τοι mit Bezug auf 285.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-272

φρενῶν κεκομμένος wie νόου βεβλαμμένος ἐσθλοῦ Theogn. 223.

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-273

πυρωθέντα bildlich (vgl. Soph. Αi. 478 ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται), aber mit Bezug auf die Art der wirkenden Ursache wie Prom. 376 κεραυνός αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων, 386 τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης. – καμεῖν von dem Gefühle schmerzlicher Enttäuschung. Über den epexegetischen Infinitiv nach ὧδε vgl. Krüger I 57, 10, 9. Daher der Acc. πυρωθέντα nach dem Sinne παιδνόν ἐστι πυρωθέντα καμεῖν.
131

489-490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-274

Man merkt, daſs ein Weib den Ton angiebt. Denn es ist eines Weibes Art, eine unsichere Freudenbotschaft vor erbrachtem Beweise als Wahrheit hinzunehmen und dafür Dank zuzugestehen. Vgl. Tac. ann. XIV 4 facili feminarum credulitate ad gaudia. Mit αἰχμᾷ vgl. Cho. 628 .

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-275

132
In seiner Leichtgläubigkeit greift weibliches Verlangen weiter, schnell Rat und Mittel wissend; aber ebenso schnell vergeht der vom Weibe verkündete Preis d. i. was das Weib wünscht, das glaubt es gerne und ein kleines Anzeichen macht es gleich zur ganzen Wahrheit, indem es, wo der Mann Bedenken und Zweifel findet, sich alles nach Wunsch zurechtlegt. Darum folgt der stolzen Verkündung die Enttäuschung auf dem Fufse nach. ἔρος wie Soph. El. 197 und ἔρον Eur. Hipp. 337, 449 u. sonst. ἐπινέμεται ist von dem Weitergrasen der Weidetiere hergenommen. Vgl. προνέμεται Soph. El. 1384. Sarkastisch ist der Gleichklang ταχύπορος – ταχύμορον (der schnelle πόρος führt zum schnellen μόρος). - γυναικογήρυτον κλέος nimmt Bezug auf die glänzende und stolze Beschreibung der Feuerpost.
133

494-495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-276

Emperius wollte die Worte φαεσφόρων πυρός als unnötig weglassen. Aber der Chorführer nimmt den Mund voll, um das yu ναικογήρυτον κλέος zu persiflieren.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-277

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν, somniorum ritu veniens ut oblectaret (Hermann). φῶς ἐφ. φρένος: die Allitteration deutet wie Sept. 648 φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν das Windige und Flatterhafte an. Hesych. ἐφήλωσεν: ἠπάτησεν.
134

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-278

κατάσκιον ἐλαίας, weil er Siegesbotschaft bringt. Vgl. Soph. Oed. Τ. 82 ἀλλ᾽ εἰκάσαι μέν, ἡδὺς ( βαίνει)· οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδ᾽ εἶρπε παγκάρπου δάφνης.
135

499-500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-279

κάσις ξύνουρος, der nebenanliegende Bruder, der Zwillingsbruder. Vgl. Sept. 481 λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν. – διψία κόνις wie Soph. Ant. 246 . Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-280

Die Eile, mit welcher der Bote herankommt, läfst vermuten, dafs er eine Neuigkeit zu vermelden hat. Vgl. Sept. ὅ τοι κατόπτης, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, στρατοῦ πευθώ τιν᾿ ἡμῖν, ὦ φίλαι, νέαν φέρει σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν, Prom. 975 πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν. Dieser Gedanke wird hier in Gegensatz zu der stummen Feuerpost gebracht, welche dem Chore unzuverlässig erscheint. Der vertrauliche dat. eth. σοί hebt den Ausdruck der Geringschätzung der Feuermeldung.
136

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-281

καπνῷ, ironisch, zur Bezeichnung des Nichtigen, da doch nicht mit dem Rauche, sondern mit der Flamme das Zeichen gegeben wird. Vgl. das sprichwörtliche καπνοῦ σκιά Soph. Ant. 1170.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-282

τὸ χαίρειν, das sich freuen sollen. μᾶλλον ἐκβάξει, deutlicher heraussagen d. h. die gute Nachricht durch Rede ( λέγων, nicht ἄναυδος) sicherer machen.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-283

τὴν ἁμαρτίαν φρενῶν καρποῖτο wie καρποῦσθαι χθόνα, er möge die Früchte der Verkehrtheit seines Sinnes für sich allein geniefsen (,, der ernte selber seines Herzens Sündenfrucht" Keck). Zu dem ironischen Ausdruck vgl. Hom. Ζ 352 τούτῳ δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ᾽ ἄρ᾽ ὀπίσσω ἔσσονται· τῷ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀίω, Ο 16 οὐ μὴν οἶδ᾽ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς πρώτη ἐπαύρηαι.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-284

137
Der Herold, welcher von der Küste herkommt (498), tritt links auf. Schol. τινὲς μέμφονται τῷ ποιητῇ, ὅτι αὐθημερὸν ἐκ Τροίας ποιεῖ τοὺς Ἕλληνας ἥκοντας. Für die Vorgänge aufserhalb der Bühne gilt nur eine ideale Zeit. Vgl. Einl. S. 23.

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-285

ῥαγεισῶν: ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀγκυρῶν. Schol. Aristoph. Ri. 1244 λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾿ ἧς ὀχούμεθα, Eur. Hel. 277 ἄγκυρα δ᾽ ἤ μου τὰς τύχας ὤχει μόνη, πόσιν ποθ᾽ ἤξειν κτέ.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-286

ηὔχουν, ich wagte zu hoffen. Vgl. zu Prom. 715 und Eum. 564 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-287

Cho. 290 κρατῆρος μέρος μετασχεῖν.

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-288

138
D. i. und du als höchster Herr des Landes Zeus und du der Gott von Pytho. Vgl. Pers. 652 ᾿Αϊδωνεὺς ἀναπομπὸς ἀνείης, Soph. Αί. 861 ὦ πατρῶον ἑστίας βάθρον κλειναί τ᾿ ᾿Αθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος, Krüger I 45, 2, 8.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-289

μηκέτ' unter dem Einflufs des Imperat. χαῖρε (der du nicht mehr schleuderst). Vgl. 897. Man wird hierbei besonders an Hom. A 44 ff. erinnert.

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-290

παιώνιος: d. i. „da du παιήων ( παιάν) heifst, so mache deinen Beinamen wahr", eine gewöhnliche Art der Bitte. Vgl. 964, Eum. 90 Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι, Sept. 8 , 125, 131. Anders 1065. ..

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-291

τούς τ᾿ προσαυδῶ: vgl. Prom. 88 ὦ δῖος αἰθὴρ παμμήτόρ τε γῆ, καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ, Soph. Αi. 859 ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον κρῆναί τε ποταμοί θ᾽ οἶδε, καὶ τὰ Τρωικὰ πεδία προσαυδῶ, χαίρετ', ὦ τροφῆς ἐμοί. Hesych. ἀγώνιοι θεοί· οἱ τῶν ἀγώνων προεστῶτες. Diese Bedeutung pafst aber schwerlich Suppl. 195 πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν, 248, 335, 359. Andere verstehen die Götter der Versammlung ( ἀγών), die θεοὶ ἀγοραῖοι. Vgl. Schol. zu Hom. 2 1 παρὰ δὲ Βοιωτοῖς ἀγὼν ἡ ἀγορά ὅθεν καὶ ἀγωνίους θεοὺς Αἰσχύλος τοὺς ἀγοραίους. Wahrscheinlich aber sind, wie Suppl. 228 πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν zeigt, die zu einem θεῖος ἀγών (Hom. Η 298) vereinigten Götter zu verstehen, die eine ξυντέλεια ( Sept. 237 , Schol. τὸ κοινὸν ἄθροισμα τῶν θεῶν) bilden. τιμάορον: Schol. βοηθόν. Hesych. τιμήορος: τιμωρός, βοηθός.
139

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-292

σέβας, Gegenstand der Verehrung, wie Prom. 1125 u. a.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-293

Über den Heroenkultus, welcher der nachhomerischen Zeit angehört, vgl. Schömann gr. Alt. II³ S. 153 ff. Über den Einfluss auf glückliche Führung des Kriegs, welchen man den Heroen zuschrieb, vgl. ebd. S. 156.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-294

Das Wort θᾶκοι erinnert an Hom. β 14 ἔζετο (Telemachos) δ᾽ ἐν πατρὸς θώκω, εἶξαν δὲ γέροντες. 5* Hier aber hat man nicht an den Ehrensitz des Königs in der Volksversammlung zu denken, sondern an alte Steinbänke zu beiden Seiten des Palasteinganges nach Hom. γ 406 ἐκ δ᾽ ἐλθὼν (Nestor aus seinem Palaste) κατ᾿ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν, οἱ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων, λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν Νηλεὺς ἵζεσκεν κτέ. Wegen dieses Alters heiſsen sie σεμνοί. ἀντήλιοι: οἱ εἰς ἀνατολὴν ὁρῶντες Schol., οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ίδρυμένοι Hesych, die Götter, deren Standbilder oder Symbole vor den nach Osten gerichteten Eingängen der Paläste standen ( θυραῖοι), zu 90.

525-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-295

140
Man erklärt φαιδροῖσι τοῖσίδ᾽ ὄμμασιν „so heiteren Blicks, wie ihr jetzt seid", da die Götter gerade jetzt der Morgensonne zugekehrt im heitersten Glanze strahlen (Schneidewin) und κόσμῳ, κατὰ κόσμον, nach Gebühr. Aber wahrscheinlich ist V. 525 interpoliert (s. Anhang) und bedeutet κόσμῳ ,,mit festlichem Gepränge". – πολλῷ χρόνῳ (nach 1. Z.) wie χρόνῳ μακρῷ Soph. Εl. 1273, Krüger II 48, 2, 11.
141

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-296

φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων (22f.): die Allitteration wie Soph. Phil. 297 ἔφην᾽ ἄφαντον φῶς, den Ausdruck der Freude unterstützend.
142

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-297

Bei τοῖσδε wendet er sich zum Chore.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-298

Mit ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπ. wird δέξασθε κόσμῳ eindringlich wieder aufgenommen. "

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-299

Da kein Stein auf dem anderen geblieben" ist, so erscheint der Boden mit der Hacke umgearbeitet, und da die Atriden die Vollstrecker von Zeus' Willen gewesen (61 f.), so ist es die Hacke des Zeus, die den Boden umgegraben hat. Nachgeahmt von Soph. frg. 767 χρυσῇ μακέλλῃ (Blitz) Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ, welche Stelle Aristoph. Vö. 1240 ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψει Δίκη parodiert hat.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-300

Der gleiche Vers findet sich Pers. 813 . Man wollte ihn deshalb hier als nachträglichen Zusatz ausscheiden; aber er scheint passend als Ausdruck des Triumphs und des befriedigten Rachegefühls. Zugleich wird der Zuschauer an die Befürchtungen der Klytämestra 350 ff. erinnert.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-301

143
Vgl. 407 f. Πάρις οὐδὲ πόλις für οὔτε Πάρις οὔτε πόλις wie Cho. 293 , Pind. Pyth. VI 48, Simon. frg. 5, Soph. Phil. 771 , Aristoph. Vö. 694, Herod. IV 28 u. a. – συντελής, συνεισφέρων (Poll. VIII 156, Harpokr. unt. συντελεῖς), mitsteuernd, hier mitbüfsend.

538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-302

Vgl. 1528 f., Soph. Oed. T. 810 οὐ μὴν ἴσην γ᾽ ἔτισεν, ἀλλὰ συντόμως σκήπτρῳ τυπεὶς .. ὕπτιος ἐκκυλίνδεται.

539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-303

ἁρπαγῆς – κλοπῆς, des Raubes von Schätzen und der Entführung der Helena, Hom. N 626 Τρῶες ὑπερφίαλοι . . οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες. Vgl. Aristoph. Plut. 372 μῶν οὐ κέν κέκλοφας, ἀλλ᾿ ἤρπακας;

540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-304

τοῦ ῥυσίου, der fortgeschleppten Beute. Vgl. Suppl. 417 , 736, Soph. Oed. K. 858 und ῥυσιάζειν.
144

541. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-305

αὐτόχθονον, αὐτῇ χθονί, wie αὐτότοκον 142. Über Über die Bild Bildung des Wortes vgl. Lobeck Paralip. 1202. ἐθέρισεν, ἔκειρε Schol., Pers. 923 ἀνδρῶν, οὓς νῦν δαίμων ἐπέκειρεν.

542. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-306

ἁμάρτια, τὸν μισθὸν τῆς ἁμαρτίας Schol., Sündenlohn. Vgl. εὐαγγέλια, σωτήρια, ἰατρεῖα, ζωάγρια, θρεπτήρια, τροφεία (Poll. VI 186), besonders in Verbindung mit τίνειν.

543. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-307

τῶν ἀπὸ στρατοῦ für τῶν ἐν στρατῷ nach der Vorstellung, dafs der Bote vom Heere herkommt. Vgl. Cho. 505 , Sept. 40 ἥκω σαφῆ τἀκεῖθεν ἐκ στρατοῦ φέρων, Krüger I § 50, 8, 10.

544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-308

145
χαίρω γε d. i. das χαίρειν gilt bei mir im eigentlichen Sinne, IOK. τεvgl. Eur. Hek. 426 ΠΟΛΥΞ. χαῖρ᾽, ὦ τεκοῦσα, χαῖρε Κασάνδρα τέ μοι. ΕΚΑΒ. χαίρουσιν ἄλλοι, μητρὶ δ᾽ οὐκ ἔστιν τόδε, Phoen. 618 ΠΟΛΥΝ. μῆτερ, ἀλλά μοι σὺ χαῖρε. χαρτὰ γοῦν πάσχω, τέκνον. θνάναι ist der Bedeutung nach von θανεῖν (555) nicht verschieden wie öfters. Zum Gedanken vgl. Hom. η 224 ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
146

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-309

147
Vgl. Eur. Hek. 246 ὥστ᾽ ἐνθανεῖν γε σοῖς πέπλοισι χεῖρ᾽ ἐμήν.

547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-310

148
τερπνῆς steht prädikativ: eure Liebe (euer Heimweh) war ein süfses Weh, insofern die Liebe mit Gegenliebe erwidert wurde (549). ἦστε ist die ältere Form, die auch Aristoph. Ekkl. 1086, Frie. 821 handschriftlich bezeugt ist.
149

548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-311

πῶς δή; (wie so denn? wie meinst du das?), vgl. πῶς δή; δίδαξον Eum. 434, 604, ähnlich ebd. 201.- Vgl. Suppl. 295 διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον; Soph. Ai. 270 πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας; οὐ κάτοιδ᾽ ὅπως λέγεις in einer der vorliegenden ähnlich gehaltenen Ausführung.

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-312

ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός wie Cho. 157 . Vgl. Pers. 117 μελαγχίτων φρήν, Suppl. 793 κελαινόχρως καρδία und das Homerische φρένες ἀμφιμέλαιναι ( Α 103). ..

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-313

150
χθονί ist unsichere Ergän- (zum Liegen) bietend, vgl. Hesych. zung.

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-314

καὶ πῶς; zu 1309.

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-315

151
νῦν d. i. nachdem ich weiſs, dafs Agamemnon wieder kommt. -- τὸ σὸν (,,um mit dir zu reden", mit Bezug auf 544) wie τὸ λεγόμενον, τὸ τῆς παροιμίας. Ebenso Plat. Soph. 233 Β τὸ σὸν δὴ τοῦτο, σχολῇ ποτ᾽ ἂν κτἑ.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-316

Ja, in Frieden kann man sein Auge schliefsen; denn Ende gut, alles gut. Das andere was sich in der langen Zeit zugetragen hat, wecktgemischte Empfindungen.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-317

ἐπίμομφα scil. λέξειεν.

559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-318

δι᾿ αἰῶνος, διὰ βίου wie Cho. 26 , Eum. 566 . Vgl. Sept. 205 ἐμὸν κατ᾿ αἰῶνα ( ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ βίου Schol.).

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-319

δυσαυλία, das unwirtliche Lagern unter freiem Himmel. Vgl. Ant. 356 δυσαύλων πάγων ἐναίθρεια. Das Wort δυσαυλία findet sich noch bei Philon I p. 195, 18 χαμευνίαις καὶ δυσαυλίαις.

561-562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-320

152
σπαρνάς, spärlichen Raum σπαρνάς· σπανίους, ἀραιάς, διεσπαρμένας. παρίξεις, παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν Schol., die sog. πάροδοι (Athen. p. 203 F, Poll. 1 88), Gänge über das Verdeck hin neben den Ruderern. - κακοστρώτους, die eine κακή στρωμνή boten, wo man schlecht gebettet war. τί που μέρος; da könnte man ja wohl den ganzen Tag fort klagen. Vgl. Pers. 432 κακῶν δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν εἰ δέκ᾽ ἤματα στοιχαγοροίην, οὐκ ἂν ἐκπλήσαιμί σοι.
153

563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-321

χέρσῳ, ἐν χέρσῳ. πλέον. προσῆν scil. ἡμῖν. .. καὶ zu

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-322

Der Regen ( δρόσοι) vom Himmel und der Wiesentau von der Erde netzte uns, der Reif setzte uns zu und bewirkte peinigenden Schaden von Hautausschlägen. καταψεκάζειν (besprengen) auch Plut. Alex. 35 und Geopon. V 39, 2. - ἔτρυχον ist willkürliche Ergänzung. Vgl. den Anhang. ἔνθηρον νοη juckenden Geschwüren auch Soph. Phil. 697 ἐνθήρου ποδός.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-323

154
Infolge der Windstille um die Mittagszeit hält auch das Meer seinen Mittagsschlaf.

571-572. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-324

155
Der Herold bricht die Schilderung der Mühsale ab mit,, wozu das Klagen?"
156

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-325

τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν: der Gegensatz folgt 578 nach einer Zwischenbemerkung in anderer Wendung. "

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-326

Vorüber ist für die Toten sogar die Sorge für das Auferstehen", derber Volkshumor für „sie sind tot und stehen nicht wieder auf". Vgl. Soph. Oed. T. 942 , Trach. 874 . Die Negation pleonastisch nach παροίχεται wie nach ἀπομνύναι υ. α.

575. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-327

τοὺς ἀναλωθέντας, τοὺς ἀπολωλότας. ἐν ψήφῳ (Rechenstein, calculus, Aristoph. Wesp. 656 λόγισαι φαύλως, μὴ ψήφοις, ἀλλ᾽ ἀπὸ χειρός) λέγειν unser „an den Fingern herzählen“. Eur. Rhes. 309 στρατοῦ δὲ πλῆθος οὐδ᾽ ἂν ἐν ψήφου λόγῳ θέσθαι δύναι᾿ ἄν, ὡς ἄπλατον ἦν ἰδεῖν.
157

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-328

158
ἄλγους παλιγκότου von dem immer wieder hervorbrechenden Schmerze.

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-329

D. i. erst recht bleibe ich bei meinem τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; und auch der Gedanke an die Toten kann mir die Freude nicht stören. „Der Lebende hat recht". χαίρειν καταξιῶ statt des gewöhnlichen χαίρειν κελεύω.

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-330

ἀντιρρέπει: vgl. Pers. 440 τοῖσδε καὶ δὲς ἀντισηκῶσαι ῥοπῇ.

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-331

τῷδ᾽ ἡλίου φάει, hac solis luce, hodie.

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-332

159
κομπάσαι ποτώμενα rühmend verkünden was bestimmt ist über Land und Meer sich zu verbreiten. Vgl. Soph. Ai. 292 ὃ δ᾽ εἶπε πρός με βαί᾽, ἀεὶ δ᾽ ὑμνούμενα· „ γύναι, γυναιξὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει", Pind. Nem. VI 55 πέταται δ᾽ ἐπί τε χθόνα καὶ διὰ θαλάσσας τηλόθεν ὄνυμ᾽ αὐτῶν, Theogn. 237 σοὶ μὲν ἐγὼ πτέρ᾽ ἔδωκα (durch meinen Gesang), σὺν οἷς ἐπ᾿ ἀπείρονα πόντον πωτήσῃ καὶ γῆν πᾶσαν κτέ.

582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-333

δή ποτ᾿ ἐπασσάλευσαν· wie man sich bei Briefen in die Zeit des Empfängers versetzt, so wird hier wie bei einer Weihinschrift ( Ζ. Β. μυριάσιν ποτὲ τῇδε τριηκοσίαις ἐμάχοντο) das angegeben, was dem späteren Beschauer zur Erklärung gesagt wird. ἑλόντες στόλος: zu 199. Vgl. Hom. H 82 τεύχεα συλήσας οἴσω προτὶ Ἴλιον ἱρὴν καὶ κρεμόω προτὶ νηὸν ᾿Απόλλωνος ἑκάτοιο, Sept. 263 θήσω λάφυρα, δαΐων δ᾽ ἐσθήματα στέψω πρὸ ναῶν δουρίπηχθ᾽ ἁγνοῖς δόμοις(wenn so dort zu schreiben ist), Eur. Rhes. 180 θεοίσιν αὐτὰ ( τὰ λάφυρα) πασσάλευε πρὸς δόμοις, Ελ. 7 ὑψηλῶν δ᾽ ἐπὶ ναῶν τέθεικε σκῦλα πλείστα βαρβάρων.
160

585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-334

τοιαῦτα κλύοντας d. i. wenn solches die Nachwelt vernimmt.

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-335

τιμήσεται passivisch wie ἄξῃ 1632.

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-336

161
πάντ᾽ ἔχεις λόγον: vgl. 1405 τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει, Cho. 519 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Eum. 713 εἴρηται λόγος, Sept. 211 ὧδ᾽ ἔχει λόγος, Soph. Ai. 480 πάντ᾿ ἀκήκοας λόγον, Ant. 402 πάντ᾽ ἐπίστασαι, Phil. 241 οἶσθα δὴ τὸ πᾶν, 620 ἤκουσας, ὦ παὶ, πάντα, 1240 εὖ νῦν ἐπίστω πάντ᾽ ἀκηκοὼς λόγον, Eur. Or. 1203 εἴρηται λόγος und das latein. dixi, das hebräische Amen.

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-337

Da ich durch mündliche Mitteilung (in Gegensatz zu den stummen Feuersignalen, 501) eines Besseren belehrt bin, widerstrebe ich nicht (halte ich meinen Unglauben nicht fest). Vgl. Eur. Herc. 1235 εὖ δράσας δέ σ᾽ οὐκ ἀναίνομαι. Krüger II § 56, 7, 4.

589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-338

162
Um gute Lehren anzunehmen, sind Greise immer jung genug. Die Sentenz erinnert an das Solonische γηράσκω δ᾽ αἰεὶ πολλὰ διδασκόμενος, vgl. Aesch. frg. 292 και λὸν δὲ καὶ γέροντα μανθάνειν σοφά.

590-591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-339

D. i. zunächst geht diese Mitteilung das Herrscherhaus an, doch darf sie auch mich mitbeglücken. Mit καὶ Κλυταιμήστρα kündigt der Chorführer die auftretende Kl. an. Vgl. 268.
163

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-340

164
ἀνωλόλυξα, wie der Wächter (28) es forderte. - μὲν entspricht dem Gedanken: „zwar wurde ich in meinem festen Glauben an die erste Meldung des Sieges durch spöttische Aufserungen irre gemacht ( πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην); aber doch brachte ich Dankesopfer (599). Und nun kommt die Bestätigung, die ich jetzt nicht weiter zu hören brauche (603)“.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-341

Zu der Stellung von Ἰλίου vgl. Eum. 9 , Soph. Oed. K. 1399 οἴμοι κελεύθου τῆς τ᾽ ἐμῆς δυσπραξίας.

595-596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-342

φρυκτωρῶν . . δοκεῖς; 80 der Chor 485 ff., wie 597 sich auf 489 ff. bezieht. Der Chor vertritt die Bürgerschaft und solche Reden einzelner Bürger konnten der Königin zugetragen werden.

597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-343

γυναικός ἐστι μετεωρίζεσθαι Schol. -

598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-344

Über die Quantität von τοιοῦτος zu 1255. Über πλαγκτός (irre gemacht) als Fem. s. Krüger II 22, 2, 2 und vgl. πορευτοῦ 299, δακρυτός Cho. 235 , στυγητός Prom. 617 .

599-600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-345

165
ἔθυοv ist die erste Person. γυναικεῖοι νόμοι, Frauenweisen. ὀλολυγμόν: zu 28.
166

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-346

κοιμῶντες: die Opferflamme beschwichtigend, wenn sie unruhig und gleichsam zürnend ( ὀργάς 71) brannte. Vgl. μαλακαῖς παρηγορίαις 95.
167

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-347

Der Dichter vermeidet eine Wiederholung des Gesagten. τὰ μάσσω wie öfter τὰ πλείονα ( ίστορεῖν Soph. Oed. Κ. 36, ἐρέσθαι Phil. 576 ), nicht „das weitere was noch zu sagen ist", sondern „die (überhaupt mögliche) ausführlichere Angabe".

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-348

ὅπως wie 610, Cho. 731 , Suppl. 474 , beim Superlativ dichterisch für ὡς oder ὅτι. Wegen des Tribrachys im dritten Fufse zu Cho. 567 .

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-349

φέγγος, Tag, bei τούτου mehr im Sinne von „Glück".

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-350

ἀπὸ στρατείας ist abhängig νοη σώσαντος.

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-351

ἀνοίξαι: der Inf. tritt epexegetisch zu τούτου. Vgl. Eur. Alk. 879 τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μείζον ἁμαρτεῖν πιστῆς ἀλόχου;

609-610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-352

ταῦτα, nur folgendes. ἥκειν, er möge kommen. σμιον, willkommen. ἐρά-
168

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-353

169
Das oblique Verhältnis der Rede wird verlassen.

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-354

Vgl. ὥσπερ οὖν Cho. 95 . κύνα wie 887.
170

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-355

σημαντήριον: die Räume, wo die Schätze verwahrt sind, versiegelt der König bei seiner Abreise. Herod. II 121 ὡς δὲ τυχεῖν τὸν βασιλέα ἀνοίξαντα τὸ οἴκημα, θωμάσαι ἰδόντα τῶν χρημάτων καταδέα τὰ ἀγγήια, οὐκ ἔχειν δὲ ὅντινα ἐπαιτιᾶται, τῶν τε σημάντρων ἐόντων σόων καὶ τοῦ οἰκήματος κεκλημένου. Auch Sophokles verlegt Trach. 614 den Gebrauch des Siegels in die heroische Zeit.

616-617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-356

ἄλλου πρὸς ἀνδρός gehört mehr zu τέρψιν als zu ἐπ. φάτιν: Genuſs von Seite eines anderen Mannes und infolge dessen üble Nachrede. Mit χαλκοῦ βαφάς (Eisenfärberei) giebt Klyt. ein sog. ἀδύνατον: Wolle, nicht Eisen kommt zum Färber.
171

618-619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-357

Vgl. den Schluſs 360. Klytämestra ab in den Palast zu dem 605 f. angegebenen Zwecke (sie läfst Purpurteppiche herrichten, 899 f.).

620-621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-358

μανθάνοντι .. λόγων, für dich, der es aufzufassen und zu merken hat (um es zu melden) so wie sich's für deutliche Ausleger von Gedanken schickt. Der Chorführer will sagen: „Du kannst zufrieden sein; denn du bist nicht in Zweifel, was du zu melden hast. Durch Deutlichkeit hat sich ihre Rede ausgezeichnet (durch Wahrheit weniger)."

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-359

172
ἥκει, diesseit des Meeres angekommen ist. κράτος wie 111 δίθρονον κράτος.
173

625-626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-360

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι ohne ἄν wie Prom. 307 οὐκ ἔστιν ὅτῳ μείζονα μοῖραν νείμαιμ᾽ ἢ σοί, Cho. 172 οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν, Soph. Oed. Κ. 1172 καὶ τίς ποτ᾽ ἔστιν, ὃν γ᾽ ἐγὼ ψέξαιμί τι; Eur. Alk. 52 ἔστ᾽ οὖν ὅπως ῎Αλκηστις εἰς γῆρας μόλοι, Aristoph. Wesp. 471 ἔσθ᾽ ὅπως ἄνευ μάχης λόγους ἔλθοιμεν ἀλλήλοισι; Hom. X ἐς 348 ὡς οὐκ ἔσθ᾽ ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι, Krüger II 54, 3, 8. καλὰ φίλοισι καρποῦσθαι ἐς τ. π. χ., geeignet für Freunde auf die Dauer sich daran zu erfreuen. Vgl. Soph. Ant. 1194 τί γάρ σε μαλθάσσοιμ᾽ ἂν ὧν ἐς ὕστερον ψεῦσται φανούμεθ᾽; ὀρθὸν ἁλήθει᾿ ἀεί, frg. 59 ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔρπει ψεῦδος εἰς γῆρας χρόνου, Eur. frg. 1023 πότερα θέλεις σοι μαλθακὰ ψευδῆ λέγω ἢ σκλήρ᾽ ἀληθῆ;
174

627-628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-361

πῶς ἄv mit Opt. als Ausdruck des Wunsches öfter bei Sophokles und besonders Euripides. Ebenso τίς ἂν μόλοι 1449 wie Soph. El. 1103 τίς οὖν ἂν ὑμῶν τοῖς ἔσω φράσειεν ἄν u. a. – τάληθὴ ( εἰπὼν) τύχοις. – Mit σχισθέντα τάδε bestätigt der Chorführer die Worte des Herolds οὐκ ἔσθ᾽ χρόνον.
175

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-362

Ist er vielleicht unvermerkt vor Troja zurückgeblieben oder hat vielmehr ein Sturm ihn von dem Heere fortgerissen? Äschylos schliefst sich Homer y 276 f. an. Vgl. darüber und über den Sturm bei der Heimkehr Einl. S. 2 u. 5.
176

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-363

Vgl. 1193 und Ζα ἄκρος 1122 γνώμων ἄκρος.

635-636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-364

Zu φάτις ( μῦθος, λόγος) τινός Krüger § 47, 7, 6.

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-365

τρέφοντος: vgl. Soph. Oed. Τ. 1417 τὴν γοῦν πάντα βόσκουσαν φλόγα αἰδεῖσθ᾽ ἄνακτος Ηλίου.

639-640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-366

D. i. „ja wie hat sich der durch Götterzorn (vgl. 354 f.) verhängte Sturm von Anfang bis Ende zugetragen?" γάρ weist zurück auf 633 f. (du sagst, meine Vermutung sei zutreffend, weil u. s. w.).

641. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-367

Vgl. Eur. Phoen. 1217 αἰαῖ· τί μ᾿ οὐκ εἴασας ἐξ εὐαγγέλου φήμης ἀπελθεῖν, ἀλλὰ μηνῦσαι κακά; Ovid. fast. I 72 nunc dicenda bona sunt bona verba die.

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-368

χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν, geschieden ist die Ehre der oberen Götter (von der Verehrung der Wesen der Unterwelt). Der Tag des Sieges gehört den oberen Göttern, den Göttern des Lichtes und Lebens. Die Meldung von Tod und Verderben ist ein Erinyensang (650), fällt den Göttern der Nacht und der Unterwelt zu. Vgl. Eum. 366 Ζεὺς δ᾽ αἱμοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ὡς ἀπηξιώσατο, 348 ff. Zu ἡ τιμὴ ( τῶν) θεῶν vgl. ( τῆς) λαμπάδος τὸ σύμβολον 8.

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-369

ἀπευκτά, abominanda. πήματα πτωσίμου στρατοῦ (Untergang des Heeres).

645-646. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-370

177
Unheil für den Staat und für die Einzelnen. ἕλκος (vgl. Solon frg. 4, 17 τοῦτ᾽ ἤδη πάσῃ πόλει ἔρχεται ἕλκος ἄφυκτον) ἕν ist Apposition zu πήματα πτ. στρατοῦ und τὸ δούλιον ζυγόν (vgl. 1225, Pers. 51 , Sept. 75 , 458, 778) tritt als nähere Bestimmung zu ἕλκος ἕv: eine einzige Wunde, die dem ganzen Staatswesen Tod bringt, da mit der Knechtschaft die πόλις aufhört zu sein. πολλοῖς δὲ ( ἕλκος): für die vielen Einzelnen besteht aber die Wunde darin, daſs Männer vieler Häuser ihre Weihe empfangen haben durch des Ares Doppelgeifsel. ἐξαγίζειν erhält die Bedeutung der Todesweihe durch διπλῇ μάστιγι τὴν Ἄρης φιλεῖ, wie Ant. 1081 καθήγισαν von der Grabesweihe gesagt ist. Vgl. auch die Worte des Θάνατος Eur. Alk. 75 ἱερὸς γὰρ οὗτος τῶν κατὰ χθονὸς θεῶν ὅτου τόδ᾽ ἔγχος ἁγνίσῃ τρίχα.

647-648. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-371

διπλή μάστιξ, die geschwungene Geifsel, der in der Mitte gefafste Riemen. Vgl. Soph. Ai. 242 παίει λιγυρᾷ μάστιγι διπλῇ, Cho. 374 διπλῆς .. μαράγνης δοῦπος. – δίλογχον ξυνωρίδα, der Acc. schliefst sich an τὴν φιλεῖ an, Die Doppelgeifsel des Ares, das Verderben, welches wie ein Krieger zwei Lanzen trägt, das blutige Paar ist (nicht Feuer und Schwert, sondern) Krieg und Pest nach Hom. Α 61 εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμος τε δαμᾶ καὶ λοιμὸς ᾿Αχαιούς. So heifst Soph. Oed. T. 190 die Pest Ἄρης ἄχαλκος ἀσπίδων.
178

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-372

σεσαγμένον ( ἄγγελόν τινα) mit Gen. nach Analogie von πεπληρωμένον wie Ξέρξα .. " Αιδου σάκτορι Περσᾶν Pers. 926 . Ζα σεσαγμένον vgl. φόρτον ἀγγέλλων κακῶν Eur. Iph. T. 1306.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-373

παιᾶνα Ερινύων, einen Päan, der kein wahrer Päan (Gesang des Heiles und der Freude) ist (,, Höllengeister-Lobgesang" Keck). Vgl. Eur. Tro. 578 τί παιᾶν᾽ ἐμὸν στενάζεις und zu Cho. 151 .
179

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-374

Für das bei ἥκοντα vorschwebende οὐ πρέπει συμμίξαι tritt eine lebhaftere Wendung ein. Vgl. 959, 970, 996, Cho. 518 , 787, 1057, Eum. 95 , 100, 480, Sept. 668 ἀνδροῖν δ᾽ ὁμαίμοιν θάνατος ὧδ᾽ αὐτοκτόνος, οὐκ ἔστι γῆρας τοῦδε τοῦ μιάσματος, Suppl. 770 ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντες ὀργάς χρὴ φυλάσσεσθαι κράτος, auch Hom. O 267 ὃ δ᾽ ἀγλαΐηφι πεποιθώς, ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει μετὰ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων. κεδνὰ τοῖς κακοῖσι könnte man τοῖς - Für κεδνοῖς κακά erwarten. Aber Ähnliches findet sich öfter im Griechischen und Lateinischen, z. B. Soph. Ant. 516 εἰ τοί σφε τιμᾶς ἐξ ἴσου τῷ δυσσεβεῖ, Cic. de off. II 14, 48 si vero inest in oratione mixta modestiae gravitas für mixta gravitati modestia (vgl. F. W. Schmidt Krit. Studien zu den griech. Dram. I S. 38 ff.).
180

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-375

181
Αχαιοῖς νοη dem Begriff μηνίειν in οὐκ ἀμ. θεῶν abhängig, der nicht ohne Göttergroll gegen die Achäer war. Vgl. Plut. Mor. p. 578 A οὐδ᾽ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον. Der Gen. wie bei ἀλαμπὲς ἡλίου Soph. Trach. 691 , vgl. zu 468.

655-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-376

ξυνώμοσαν; vgl. Eum. 127 ὕπνος πόνος τε, κύριοι συνωμόται. ὄντες ἔχθιστοι: Ovid fast. IV 787 cunctarum contraria semina rerum sunt duo discordes, ignis et unda, dei. - τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην, besiegelten ihren Bund.

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-377

ἐν νυκτὶ wird als nachträgliche Bestimmung gegeben (in der Nacht war's). Vgl. 248. δυσκύμαντα κακά, schlimmen Wogendrangs Unheil.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-378

κεροτυπούμεναι: μεταφορὰ ἀπὸ τῶν ταύρων Schol. Vgl. Pers. 418 ἐμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντο und das Homerische νεῶν ὀρθοκραιράων ( Σ 3, Schol. κατὰ πρύμναν καὶ πρῶραν ἀνατεταμένων). zu τυ-

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-379

χειμών τυφῶ (Gen. φώς), der von einem Wirbelwind erzeugte Sturm. Vgl. κύματα παντοίων ἀνέμων Hom. Β 397. σὺν und ἐv bei den Dichtern öfter, wo - die Prosa den dat. instrum. setzt. ζάλη ὀμβρόκτυπος, hagelprasselndes Unwetter.
182

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-380

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι d. i. „sie versanken". - Der Sturm trieb die Schiffe vor sich her, „wie wenn der Wolf die Herde scheucht".

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-381

ἀνθοῦν, „prangend, sich färbend", wir,,besät". Vgl. Prom. 23 χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος, Soph. frg. 462 b πρῶτον μὲν ὄψει λευκὸν ἀνθοῦντα στάχυν, Eur. Iph. T. 300 ὥσθ᾽ αἱματηρὸν πέλαγος ἐξανθεὶν ἁλός.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-382

183
γὲ μὲν δή wie 878, 1212, Eum. 422 (uns nun ja wohl). unversehrt am Rumpfe (nicht am Takelwerk).

667-668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-383

184
uns hat jemand wie man's nehmen will mit List den Wogenprall meidend oder mit kräftiger Hand uns führend hinausgebracht; irgend ein Gott muſs es gewesen sein; denn es war mehr als Menschenwerk". Doch vgl. den Anhang.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-384

σωτήρ als Femin. wie Soph. Ο. Τ. 81 ἐν τύχῃ γέ τῳ σωτῆρι κ. ὅ. Vgl. καρανιστῆρες δίκαι Eum. 186 , βρωτῆρας αἰχμάς ebd. 806, θέλκτορι Πειθοί Suppl. 1051 .

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-385

ἐν ἁρμῷ, in compagibus scil. laxis. Vgl. Verg. Aen. I 122 laxis laterum compagibus omnes accipiunt inimicum imbrem rimisque fatiscunt.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-386

(selbst) am hellen Tage dem Glücke noch nicht trauend. λευκόν ἦμαρ wie Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-387

,,wir gaben uns der Erinnerung an das neue Leid hin und liefsen die Not des Heeres und die einzelnen Momente, wie es übel zugerichtet wurde, an uns im Geiste vorüberziehen". Daher das Präs. σποδουμένου. Ζυ ἐβουκολοῦμεν vgl. Suppl. 940 ἀβουκόλητον τοῦτ᾽ ἐμῷ φρονήματι, Hesych. βουκολήσομεν· μεριμνήσομεν.

677. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-388

λέγουσιν ὡς ὀλωλότας, sie sprechen von uns als von Verlorenen. Vgl. zu 1366 und Soph. El. 882 ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῶν ( λέγω). τί μήν: zu 14.
185

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-389

ταῦτα, τὸ ὀλωλέναι, τὸν ὄλεθρον.

679-680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-390

Der Bestätigung der Worte ,,wir halten jene für tot", welche der Herold giebt mit „denn von Menelaos jedenfalls mufst du annehmen, dafs er zuerst und am meisten gelitten hat (vgl. 629)" schickt er den Wunsch γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα voraus, der die geringe Hoffnung des Mannes verrät.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-391

Wenn er aber immerhin irgendwo noch lebt durch besondere Gnade des Zeus, dann besteht ja wohl noch irgend eine Hoffnung auf seine Wiederkehr." So schliefst der Herold mit einem guten Wort und tritt ab. ἱστορεῖ: zu Eum. Hesych. χλωρόν τε καὶ βλέποντα· ἀντὶ τοῦ ζῶντα, vivum et vigentem. 458.
186

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-392

Nun hast du ja wohl die Wahrheit, die du verlangt hast (627 f.), damit aber auch die Trauer.

686-773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-393

zweites Stasimon. Helena, die gefeierte liebliche Braut, hat sich den Trojanern in einen unseligen Geist des Fluches verwandelt, wie sich aus jenem zahmen und sanft spielenden Löwenjungen mit den Jahren eine blutgierige Bestie entwickelte. Der Frevel ist gebüfst. Ja der Frevel erscheint als der Grund ihres Untergangs, nicht der Wohlstand, und falsch ist, was man in dieser Beziehung vom Neide der Gottheit fabelt. Nur hatte der Wohlstand den Übermut im Gefolge (vgl. 387 f.) und dieser verblendet den Sinn. Diese Verführung zum Übermute fehlt in der Hütte der Armut, wo deshalb die Gerechtigkeit wohnt (vgl. Eur. frg. 441 ὕβριν τε τίκτει πλοῦτος, οὐ φειδώ βίου). So trägt an dem Sturze der hohen Häuser die Gottlosigkeit des Sinnes, nicht das hohe Glück die Schuld. Das Chorlied singt der Gesamtchor.
187

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-394

ὠνόμαζεν: das Imperf. eigentlich von der Wiederholung wie Eur. Suppl. 1218 ὃν ὠνόμαζε Διομήδην πατήρ, Kykl. 692 ὅπερ μ᾿ ὁ φύσας ὠνόμαζ᾽ Ὀδυσσέα, wenn auch die Wiederholung hier weniger in Betracht kommt. ..

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-395

μή τις, doch nicht wer, am Ende jemand. – προνοίαισι κτέ. welcher in der Voraussicht des vom Schicksal Bestimmten seine Zunge so lenkte, daſs sie das Rechte traf. ἐν τύχᾳ wie τυγχάνειν in τί νιν καλοῦσα τύχοιμ᾽ ἄν; 1231. Vgl. ἐν αἴσᾳ Suppl. 554 . Unsere Stelle ahmt Euripides nach Phoen. 636 ἀληθῶς δ᾽ ὄνομα Πολυνείκην πατὴρ ἔθετό σοι θεία προνοία νεικέων ἐπώνυμον. Solche etymologische Ausdeutung der Namen wie hier Ἑλένα ἑλέναυς findet sich öfter bei Aschylos, unten 1064 " Απολλον ἀπόλλων ἐμός, Prom. 85 , Sept. 523 , 645, 814 u. a. nach dem Vorgange Homers: οὔ νύ τ᾽ Ὀδυσσεὺς χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο, Ζεῦ;

691. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-396

δορίγαμβρος, eine Braut um die mit Waffen gestritten wird. Auf den Krieg gegen Troja bezieht sich auch ἀμφινεικῆ.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-397

188
πρεπόντως κτἑ. ihrem Namen ganz entsprechend ( κάρτ᾽ ἐπωνύμως) ist sie als Vernichterin von Schiffen, Mannen, Städten (Troja) u. s. w.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-398

189
προκαλυμμάτων von den Vorhängen am lectus genialis (vgl. Poll. ΙΙΙ 37 τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός), also ἐκ τῶν πρ. 8. v. a. aus dem θάλαμος.

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-399

Hesych. γίγαντος· μεγάλου, ἰσχυροῦ.

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-400

κυναγοί, insofern sie die Fährte verfolgen, aber nicht Jäger gewöhnlicher Art, sondern φεράσπιδες. Ζα 82. - Aus ἔπλευσεν ist ἔπλευσαν zu ergänzen. Die Jäger holen sie nicht ein; die Spur ihrer Ruder ist verschwunden und das Pärchen ist bereits gelandet. - Vgl. Eur. Tro. 1002 ἐπεὶ δὲ Τροίαν ἦλθες ᾿Αργεῖοί τέ σου κατ᾽ ἴχνος.

700-701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-401

ἐπ᾿ ἀκτάς wie Eum. 10 . δι᾽ ἔριν αἱμ. gehört zu ἀεξιφύλλους: dem durch Blut gedüngten Boden wird üppiges Wachstum entspriefsen. Vgl. Hor. carm. II 1, 29 quis non Latino sanguine pinguior campus.

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-402

κῆδος ὀρθώνυμον d.h. das κῆδος (Verschwägerung) war recht eigentlich ein κῆδος (Trauer). Vgl. Eur. Androm. 103 Ἰλίω αἰπεινᾶ τραΠάρις οὐ ις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾿ εὐναίαν εἰς θαλάμους Ἑλέναν.

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-403

μῆνις, der Götter. πέζας wird näher bestimmt ( ξενίαν τράπεζαν 411, κοινῆς τραπέζης Eur. Hek. 793) durch ξυνεστίου Διός, des Zeus, welcher das Zusammensein an Einem Herde schützt ( Ζεὺς ξένιος). ὑστέρῳ χρόνῳ: τα 58.
190

707-708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-404

πρασσομένα, eintreibend von, rächend an. τίοντας νοn festlichem Gesange wie παιᾶνα ἐτίμα 258. τίοντας für τοὺς τίοντας wie Pers. 248 δεινά τοι λέγεις κιόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι. Vgl. zu 1394. – ἐκφάτως, nachdrücklich, aufserordentlich (andere, mit lauter Stimme" nach dem Homerischen ἔκφασθαι ἔπος).
191

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-405

ἐπιρρέπειν intransitiv wie 1026. SO

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-406

Sie lernt den Hymnos um, dafs daraus ein Klagegesang ( πολύθρηνον) wird, und bejammert wohl hinterdrein das Leben ihrer Bürger ( μεταστένει που τὸν αἰῶνα κτέ.), nachdem sie ein unglückliches Blutbad über sich hat ergehen lassen. Mit πόλις γεραιά vgl. Hor. carm. I 15, 8 regnum Priami vetus. Πάριν τὸν (der Artikel wie häufig bei καλεῖν, ἀποκαλεῖν) αἰνόλεκτρον, πάμπροσθ᾽ (von allem Anfang an, vgl. πάμπρωτος) αἰνόπαριν: Hom. Γ 39 Δύσπαρι, dazu Schol. καὶ ᾿Αλκμάν φησιν Δύσπαρις, Αἰνόπαρις, κακὸν Ἑλλάδι βωτιανείρη", Eur. Hel. 1120 Πάρις αἰνόγαμος, Hek. 945 Ἰδαϊόν τε βούταν αἰνόπαριν. -
192

718. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-407

Zu der ganzen Erzählung vgl. Martial II 75. λέοντος ἶνιν: vgl. Aristoph. Frö. 1431 οὐ χρὴ λέοντος σκύμνον ἐν πόλει τρέφειν.

719-720. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-408

ἀγάλακτα φιλομάστων, als Milchbruder der Säuglinge (seiner Herde). Vgl. Hesych. ἀγάλαξ· ὁμότιτθος, Etym. Μ. ΙΙΙ 42 ἀγάλακτες οἱ ἀδελφοὶ παρὰ τὸ α σημαῖνον τὸ ὁμοῦ· ὁμογάλακτές τινες ὄντες, Suid. ἀγάλακτες· ὅμαιμοι, ἀδελφοί. βούτας ἀνήρ, wie es in den Fabeln heifst: ποιμήν τις εὗρε νεόγονον λύκου σκύμνον u. dgl.
193

721. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-409

προτελείοις: τα 65.

722-723. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-410

freundlich und zuthunlich gegen Jung und Alt.
194

724. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-411

πολέα (oft), die ionische Form, ist 1454 und Pers. 272 hergestellt; aufserdem findet sich πολεῖ Suppl. 753 . Plut. περὶ ἀόργησίας c. 14 ἡμεῖς ἀγριαίνοντα τιθασεύομεν ζῷα καὶ πραΰνομεν, λυκιδεῖς καὶ σκύμνους λεόντων ἐν ταῖς ἀγκάλαις περιφέροντες.

726. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-412

195
ποτὶ χεῖρα σαίνοντα, wedelnd indem er nach der Hand hinblickt, in welcher der Mann das Futter hält, nach Art des Hundes.

728-729. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-413

χρονισθείς, älter geworden. ἦθος τὸ πρὸς τοκέων, die angeborene Art. Vgl. Pind. O1. X 20 τὸ γὰρ ἐμφυὲς οὔτ᾽ αἴθων ἀλώπηξ οὔτ᾽ ἐρίβρομοι λέοντες διαλλάξαιντο ἦθος.

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-414

196
μηλοφόνοισιν ἀυταῖς d. i. im Morden schreiender Lämmer. Vgl. βλαχαὶ αἱματόεσσαι τῶν ἐπιμαστιδίων Sept. 335 .

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-415

ἀκέλευστος d. i. er wartet nicht mehr auf die fütternde Hand.

735. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-416

σίνος πολυκτόνον: vgl. Eum. 268 μητροφόνου δύας, 281 μητροκτόνον μίασμα, Pers. 656 πολεμοφθόροισιν ἄταις, auch Eum. 283 καθαρμοῖς χοιροκτόνοις, Ag. 1513 πάχνα κουροβόρῳ, und zu Eur. Bakch. 139.

736. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-417

ἱερεύς als Opferschlächter, aber ein Priester nicht des Segens, sondern des Verderbens. Vgl. zu 1234.

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-418

πάραυτα erklärt Hesych. mit παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα (vgl. Eur. frg. 1064, 5 παραυτὰ δ᾽ ἡσθεὶς ὕστερον στένει διπλᾶ); aber die Bedeutug, die der Zusammenhang hier fordert „gleich dem, ebenso", entspricht auch dem ursprünglichen Sinne von παρ᾿ αὐτά. ἐλθεῖν φρόνημα μὲν für φρόνημα μὲν ἐλθεῖν oder ἐλθεῖν μὲν φρόνημα. – Was Helena sann, war heitere Meeresruhe (glich heiterer Meeresruhe).

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-419

Ein sanftstrahlendes Kleinod des Reichtums. Prom. 482 ἵππους, ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς. Hesych. ἄκασκα· ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως.

741-742. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-420

ὀμμάτων βέλος, ein Geschofs, das die Augen trifft, aber nicht wehe thut ( μαλθακόν). Vgl. 251. Umgekehrt heifst sie eine Blume der Liebe, die nicht erquickt, sondern dem Herzen Schmerzen (der Sehnsucht) verursacht.

743. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-421

παρακλίνασα, sich nach der Seite biegend, von der geschilderten Erscheinung abweichend. Vgl. Soph. Oed. T. 1191 τίς ἀνὴρ πλέον τᾶς εὐδαιμονίας φέρει ἢ τοσοῦτον ὅσον δοκεῖν καὶ δόξαντ᾽ ἀκοκλίναι.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-422

Zu der Stellung von δὲ vgl. 1319, Eum. 534 ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δέ, 623 βουλῇ πιφαύσκω δέ, Sept. 1015 ἄτιμον εἶναι δέ. γάμου πικρὰς τελευτάς erinnert an das Homerische πάντες κ᾿ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε ( α 266), vgl. Eur. Med. 399 πικροὺς δ᾽ ἐγώ σφιν καὶ λυγροὺς θήσω γάμους, 1388 πικρὰς τελευτὰς τῶν ἐμῶν γάμων ἰδών.
197

748. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-423

νυμφόκλαυτος, eine Thränenbraut. Ερινύς, wie Helena Verg. Aen. II 573 Troiae et patriae communis Erinys heifst.
198

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-424

παλαίφατος γέρων λόγος, in alter Zeit geäufsert besteht ein durch das Alter geheiligtes Wort. Vgl. τριγέρων μύθος Cho. 313 , fragm. 317 ὡς λέγει γέρον γράμμα, Soph. Trach. 1 λόγος μὲν ἔστ᾿ ἀρn χαῖος ἀνθρώπων φανείς, Eur. frg. 25 φεῦ φεῦ, παλαιὸς αἶνος ὡς καλῶς ἔχει.
199

750. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-425

Der Gedanke „dafs groſser Wohlstand Unglück erzeuge" ist in zwei Sätze auseinander gelegt. Ähnlich nachher 756f., Pers. 103 θεόθεν γὰρ κατὰ μοῖρ᾽ ἐκράτησεν τὸ παλαιόν, ἐπέσκηψε δὲ Πέρσαις πολέμους πυργοδαΐκτους διέπειν. - γένει τη βλαστάνειν, erspriefse dem Geschlechte.

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-426

δίχα ἄλλων μονόφρων d. i. ich habe meine besondere Meinung, die abweicht von der Meinung der anderen.

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-427

Zum Gedanken vgl. Eum.536 ff.

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-428

μετατίκτειν wie μεταστένειν 713.

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-429

σφέτερος von Einem wie Pers. 903 . Krüger II 51, 1, 14.

758-759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-430

γάρ: von der gottlosen That gilt das; denn des rechtlichen Hauses Los ist immer mit schönen Kindern gesegnet. Die folgende Strophe bezeichnet die bösen Kinder (Folgen) der Gottlosigkeit, die ὕβρις ( δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως Eum. a. Ο.) und den ἀλάστωρ, die Antistrophe die Kinder der Rechtlichkeit: nicht der ἀλάστωρ, sondern die Δίκη wohnt im Hause und führt alles zum Ziele ( ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος ebd.). Zu καλλίπαις πότμος vgl. εὐάνδροισι συμφοραῖς Eum. 1032 .

760-761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-431

ὕβρις μὲν Δίκα δὲ 767. νεάζουσαν, νεαράν. ἐν κακοῖς βροτῶν δ, ν. α. ἐν κακοῖς βροτοῖς.
200

762-763. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-432

τότε ἢ τότε, früher oder später. ὅτε μόλῃ für ὅταν μόλῃ wie εὔτε πτόλις δαμασθῇ Sept. 325 , εἰ κρανθῇ Suppl. 96 . Vgl. zu Eum. 211 und Krüger I 54, 17, 3. Häufig findet sich dieser Gebrauch des Konjunktivs ohne ἄv bei Sophokles. τὸ κύριον φάος τόκου: vgl. Pind. Ο1. VI 32 κυρίῳ δ᾽ ἐν μηνί, Οppian. Kyn. III 156 ὥρην πρὶν τοκετοῖο μολεῖν, πρὶν κύριον ἡμαρ. Alter Frevelmut gebiert neuen Frevelmut, wenn die Stunde der Geburt kommt. Vgl. 1469 ff.

764-765. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-433

δαίμονος ἐτῶν (der Angehörigen) wie δαίμονα γέννης 1478, ξύνοικον ἀλάστορα Suppl. 420 . δαίμονος θράσος ἄτας ist Apposition zu ὕβριν. „Die von dem Dämon des Geschlechts (dem Alastor) ausgehende unbezwingliche, unbesiegliche, gottlose Verwegenheit schwarzer Mordgier im Hause" ist der ἔρως αἱματολοιχός, welcher 1479 als das Werk des δαίμων γέννης bezeichnet wird, die θυμοπληθὴς δορίμαργος ἄτα Sept. 674 . Vgl. Berch die Bedeutung der Ate bei Aschylus. Frankfurt a. M. 1876. S. 37. μελαίνας μελάθροισιν, Paronomasie.

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-434

εἰδομέναν bezieht sich auf - νεάζουσαν ὕβριν: der neue Frevelmut ist darin (nämlich in dem θράσος ἄτας) ein echtes Kind des alten ( σφετέρᾳ εἰκότα γέννᾳ 757). Vgl. zu 277.

767. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-435

δύσκαπνος, rauchgeschwärzt, rufsig.

769-770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-436

Von den golddurchwirkten Sitzen, wo unreine Hände (von Frevlern) sind, wendet Dike ihre Augen ab und weg ist sie forteilend zu reiner Stätte ( ὅσια ἔδεθλα). πίνος χερῶν, Gegensatz καθαραί χείρες Eum. 313 . προσέσυτο wie ἐπέσυτο Eur. Hel. 1162, Phoen. 1065.

771-772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-437

Die Macht des Reichtums, die durch den Preis der Menschen falsch gestempelt ist, achtet Dike nicht. Die Macht des Reichtums ist eine falsche Münze, scheinbar nach der Verehrung der Menschen zu schliefsen von hohem Werte, in Wirklichkeit wertlos. Hesych. παράσημον· ἀδόκιμον, κίβδηλον. ἀπὸ τούτου καὶ τῶν νομισμάτων τὰ κί βδηλα παράσημα λέγεται.
201

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-438

Der Satz, alles leitet Dike zum Ziele" bildet bedeutungsvoll den Schlufs unmittelbar vor dem Auftreten des Agamemnon und erhält in Bezug auf diesen seine Ausführung im nächsten Chorgesang.

774-965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-439

drittes Epeisodion. 6* Der siegreiche Agamemnon erscheint auf einem Wagen. Zur Seite sitzt ihm Kasandra, als Seherin gekennzeichuet durch weifses Gewand, den χιτών ὀρθοστάδιος (Poll. IV 18, 119), über dem sie ein Netz von Wollenfäden ἄγρηνον (Poll. IV 18, 116, Hesych. u. d. W.) trägt (1269), dann durch Scepter und den mit Wolle umwickelten Lorbeerkranz, der um den Hals auf die Brust herabhängt (1264, Hom. A 15 und Schol. zu Aristoph. Plut. 39, vgl. Wieseler Zeitschr. f. d. Altertumsw. 1848 S. 108 f.). Über Purpurteppiche, die Klytämestra hinbreiten läfst, schreitet Agamemnon später in den Palast. So wird der tragische Eindruck durch den Kontrast des Glanzes und Glückes gesteigert. Die Anapäste recitiert der Chorführer.

777-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-440

καιρὸν χάριτος μήθ᾽ ὑπεράρας μήθ᾽ ὑποκάμψας, das rechte Mafs der Huldigung nicht überschreitend und nicht dahinter zurückbleibend. ὑποκάμπτειν eigentlich vor Erreichung des Ziels in der Rennbahn umbiegen". Der Akk. καιρόν ist zunächst von ὑπεράρας regiert. Vgl. Eur. Iph. A. 977 πῶς ἄν σ᾽ ἐπαινέσαιμι μὴ λίαν λόγοις μηδ᾽ ἐνδεῶς τοὐδ᾽ ἀπολέσαιμι τὴν χάριν.

779-780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-441

πολλοί, die heuchlerischen Schmeichler. τὸ δοκεῖν εἶναι προτίουσι scil. τοῦ ἀληθῶς εἶναι. Vgl. Sept. 579 οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος, ἀλλ᾽ εἶναι θέλει.

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-442

202
Explikatives Asyndeton wie 827.

782-783. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-443

Juven. III 101 flet si lacrimas conspexit amici nec dolet.

783. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-444

Vgl. 440.

784-785. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-445

ξυγχαίρουσιν ist Dativ des Particips. Denn ὁμοιοπρεπείς verlangt einen Dativ und die Annahme, dafs das verb. fin. in einer Lücke nach 785 verloren gegangen sei, wird bestätigt durch den unstatthaften Hiatus. Es mag ein Vers wie φθονερὸν μένος ἐντὸς ἔκρυψαν ausgefallen sein. ἀγέλαστα βιαζόμενοι: sie thun ihrer nicht zum Lachen geneigten Miene Gewalt an d. h. sie tragen in ihrer Miene erzwungene Heiterkeit (Freude über das Glück des anderen) zur Schau. Vgl. frg. 418 φρὴν ἀγέλαστος, Bekk. Anecd. p. 337 ἀγέλαστος· ὁ μὴ πρὸς γέλωτα ἐπιτήδειος καὶ ὁ στυγνός, frg. 415 ἀναγκόδακρυς.
203

786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-446

Wer als ποιμὴν λαῶν ein guter Kenner seiner Herde ist. Der Relativsatz vertritt die Stelle eines Akk. zu λαθεῖν.

788-789. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-447

τὰ, ἅ. Ζυ δοκοῦντα ἐξ εὔφρονος διανοίας ergänzt sich σαί- νειν aus σαίνει oder vielmehr ein Begriff wie ξυγχαίρειν, da das σαίνειν mehr der wässerigen Freundschaft als der aufrichtigen und lauteren Gesinnung zukommt. ὑδαρεί, μεμιγμένῃ καὶ οὐ καθαρᾷ καὶ ἀκράτῳ Schol., vom Weine hergenommen.
204

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-448

205
οὐκ ἐπικεύσω wie Hom. E 816 τῷ τοι προφρονέως ἐρέω ἔπος οὐδ᾽ ἐπικεύσω. Vgl. auch Prom. 282 ἥμαρτον, οὐκ ἀρνήσομαι.

792-793. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-449

κάρτ᾽ ἀπομούσως οὐδ᾽ (für καὶ οὐ, Krüger II 69, 60) εὖ νέμων. ἦσθα γεγραμμένος scil. ἐν δέλτοις φρενῶν, vgl. Prom. 815 ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενών, Cho. 448 ἐν φρεσὶν γράφου, 695 ἔγγραφε, du warst mir im Geiste angemerkt als einer u. s. w. πραπίδων οἴακα νέμων vgl. Pers. 769 φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ὠακοστρόφουν, Sept. 3 ἐν πρύμνη πόλεως οἴακα νωμῶν. Mit

794-795. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-450

206
Du machtest mir den Eindruck wie einer, der Sterbenden nichtige Tröstungen zubringt. Als du das Heer mit der Aussicht auf Ruhm und Beute aufmuntertest, kam mir das vor, wie wenn einer einen Sterbenden mit trügerischen Lebenshoffnungen tröstet.

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-451

Mit ἀπ᾿ ἄκρας φρενός vgl. Eur. Hipp. 254 χρῆν γὰρ μετρίας εἰς ἀλλήλους φιλίας θνητοὺς ἀνακίρνασθαι πρὸς ἄκρον καὶ μὴ μυελὸν ψυχῆς, Hek. 242 οὐ γὰρ ἄκρας καρδίας ἔψαυσέ μου. Der Ausdruck „nicht von der Oberfläche des Gemütes aus" für,,aus innerster Seele" ist ähnlich wie δι᾽ ὄμματος ἀστακτὶ (für „in Strömen") λείβων δάκρυον Soph. Oed. K. 1251.

797. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-452

„Die Arbeit ist herzlich und aufrichtig dankbar gesinnt (vgl. 275) den glücklichen Vollbringern" mufs, wenn der Text in Ordnung ist, bedeuten: „Die Arbeit erwirbt aufrichtige und von Herzen kommende Dankbarkeit." πόνος wird besonders von der Kriegsarbeit gesagt.

800. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-453

οἰκουροῦντα πόλιν d.i. „der zu Hause, während ihr im Felde standet, des Staates waltete". Denn οἰκουρεῖν deutet auf die Abwesenheit des eigentlichen Herrn und Leiters hin. Vgl. 1224, 1626.

801. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-454

μὲν wird 820 wieder aufgenommen.

802. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-455

μεταιτίους, behilflich.

803. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-456

δικαίων: vgl. 41, Eur. Iph. Τ. 559 ὡς εὐ κακὸν δίκαιον εἶσεπράξατο.

804. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-457

δίκας (den Rechtshandel) οὐκ ἀπὸ γλώσσης (der streitenden Parteien; anders steht ἀπὸ γλώσσης in der zu Eum. 677 a. St.) κλύοντες wie menschliche Richter, ἀλλ᾽ αὐτοὶ εἰδότες. Vgl. Aeschin. I 92 οὐ γὰρ ἐκ τοῦ λόγου μόνον οὐδὲ ἐκ τῶν μαρτυριῶν, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν αὐτοὶ συνίσασι καὶ ἐξητάκασι, τὴν ψῆφον φέρουσι (die Richter auf dem Areopag). ἀνδροθνῆτας ψήφους Ἰλίου φθορᾶς, die auf Blutvergiefsen abzielenden Stimmen für Ilions Untergang. εἰς αἱματηρὸν τεῦχος mit Bezug auf den Gebrauch im athenischen Blutgerichtshofe zwei κάδοι, einen θανάτου oder ἀπολλύντα und einen ἐλέου oder ἀπολύοντα aufzustellen (Schol. Aristoph. Wesp. 991, Harpokrat. unter καδίσκος, vgl. Eum. 745).

807-808. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-458

τῷ ἐναντίω, τῷ ἀπολύοντι. Diesem streckte nur die Hoffnung die Hand entgegen, kein einen Stimmstein bringender Richter. Vgl. Eur. Herc. 1218 τί μοι προσείων χεῖρα σημαίνεις φόνον (1. φυγεῖν), Die Mehrzahl χεῖρας, weil die Hoffnung jedesmal winkt, so oft ein Richter an die Urne tritt. Vgl. zu Eur. Iph. T. 362.

809. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-459

Nur mächtiger Rauch kennzeichnet eben noch die Stelle der eingenommenen Stadt.

810. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-460

Alles Lebende ist tot; es lebt nur der Sturm des Untergangs. ἄτης θύελλαι, weil der Wind das vernichtende Feuer anfacht und ausbreitet. -,,Und mitsterbend entsendet die Asche fetten Qualm des Reichtums" d. i. die verglimmende Asche entsendet dichten Qualm von den verbrannten Schätzen. Der Reichtum vergeht in Rauch und Asche und die Asche verglimmt zugleich ( συνθνήσκουσα), so dafs zuletzt auch das Leben des Verderbens schwindet und nur ein toter Aschenhaufen übrig bleibt. Die Häufung des malt das Wegblasen.
207

813-814. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-461

208
ἐπείπερ καί, sintemalen auch, zumal da. πάγας ὑπερκότους (von der Person übertragen, vgl. Eur. Herc. 1087 ἤχθηρας ώδ᾽ ὑπερκότως) ἐπλεξάμεσθα (vgl. Aristoph. Lys. 790 πλεξάμενος ἄρκυς): wir haben (als κυναγοί 697) Schlingen übermäfsigen Grolls gedreht, da um eines Weibes willen die ganze Stadt vom Erdboden verschwunden ist. Mit πάγας vgl. δίκτυον 370, τοία γὰρ αὐτῷ μηχανὴ πεπλεγμένη βρόχοις ἀκινήτοισιν ἕστηκεν φόνου πρὸς τῆσδε χειρός Eur. Androm. 995, χρυσοδέτοις ἔρκεσι κρυφθέντα γυναικῶν Soph. El. 839 . Das Epitheton ὑπερκότους entspricht dem Gedanken von 538.

815-816. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-462

Das argivische Ungetüm ist das Junge eines Rosses, weil die Krieger aus dem Bauche des hölzernen Pferdes kamen. Zu ἀσπιδηστρόφος (welches Blomfield in ἀσπιδηφόρος ändert) vgl. Soph. Αi. 575 διὰ πολυρράφου στρέφων πόρπακος ἑπτάβοιον ἄρρηκτον σάκος.
209

817. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-463

πήδημ᾽ ὀρούσας von dem Sprunge oder Satze, mit dem das wilde Tier auf seine Beute fährt. Das ᾿Αργεῖον δάκος wird bereits als Raubtier (Löwe) gedacht. ἀμφὶ Πλ. δύσιν, gegen Mitternacht, um welche Zeit der Löwe auf Raub ausgeht, um welche Zeit auch Troja eingenommen wurde (zu 1). Unwillkürlich giebt der Dichter die Zeitbestimmung nach der Zeit der Aufführung; denn in der zweiten Hälfte des März, wo die groſsen Dionysien gefeiert wurden, gehen die Plejaden für Griechenland zwischen 10 und 11 Uhr nachts unter (Keck Nene Jahrb. 1862 S. 518 ff.).

818. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-464

ὑπερθορών: Ennius bei Macrob. VI 2, 25 nunc máximo saltú superabit grávidus armatís equus qui árduum suo pártu perdat Pérgamum, Verg. Aen. VI 515 cum fatalis equus saltu super ardua venit Pergama et armatum peditem gravis attulit alvo. Vielleicht hat es auch hier (nach der Vermutung Kecks) πέργαμ᾿ für πύργον geheiſsen.

819. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-465

αἵματος τυραννικοῦ: aufser Priamos wurden Astyanax, Polites, Deiphobos und andere Söhne des Priamos niedergemacht. Vgl. Hom. Ω 249.

820. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-466

θεοῖς steht in kausalem Verhältnis zu ἐξέτεινα: das φροίμιον fiel lang aus (vgl. 907), weil es den Göttern galt.

821. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-467

μέμνημαι κλύων d. i. ich bin deiner Worte eingedenk, habe sie mir zu Gemüte geführt.

824. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-468

210
φίλον τὸν εὐτυχοῦντα S. v. a. τὸν εὐτυχοῦντα φίλον. ἄνευ πόνων, ohne innere Pein.
211

825-826. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-469

Das Gift der Miſsgunst setzt sich ans Herz ( καρδίαν, vgl. Krüger II 46, 6, 2, wenn nicht καρδίᾳ zu schreiben ist: sitzt am Herzen) und verdoppelt dem Leidenden die Qual. τῷ πεπαμένῳ νόσον, weil der Neid aus dem Gefühl eigenen Ungemachs entspringt. Vgl. Demokr. bei Stob. fl. II p. 52, 23 ὁ φθονέων ἑωυτὸν ὡς ἐχθρὸν λυπέει, Men. frg. 588 ὁ φθονερὸς αὑτῷ πολέμιος καθίσταται· αὐθαιρέτοις γὰρ συνέχεται λύπαις ἀεί. -
212

827. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-470

Vgl. zu 781. τοῖς αὐτὸς αὐτοῦ (ipsius) wie Prom. 788 πρὸς αὐτὸς αὐτοῦ, Soph. Ai. 1132 τούς γ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ πολεμίους, Ο. Κ. 930 πόλιν τὴν αὐτὸς αὐτοῦ, 1356 τὸν αὐτὸς αὐτοῦ πατέρα κ. ö. Vgl. 1136, 1296, 1544, Cho. 220 αὐτὸς κατ΄ αὐτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ, 1012. ..

829. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-471

Aus eigener Erfahrung habe ich ja gründliche Erfahrung gemacht mit dem (täuschenden) Spiegel des Umgangs (der Umgangsformen) möchte ich als wesenloses Spiegelbild bezeichnen, was sich mir als aufrichtige Ergebenheit darbot. Der Zwischensatz εὖ κάτοπτρον dient dazu, die Metapher εἴδωλον σκιᾶς zu erklären, wie umgekehrt κάτοπτρον erst durch εἴδωλον σκιᾶς zu voller Klarheit kommt: weil die Formen des Umgangs nicht die Wahrheit, sondern nur einen trügerischen Schein der Gesinnung zu erkennen geben, sind sie ein täuschender Spiegel, der als wahre Gestalt zeigt, was nur Schattenbild einer Gestalt ist. In anderer Weise erscheint fragm. 288 D. κάτοπτρον εἴδους χαλκός ἐστ᾽, οἶνος δὲ νοῦ, Eur. Hipp. 428 κακοὺς δὲ θνητῶν ἐξέφην᾽, ὅταν τύχῃ, προθεὶς κάτοπτρον ὥστε παρθένῳ νέα χρόνος der Spiegel als ein Mittel, sein Mittel Aussehen kennen zu lernen. Zu εἰδώς vgl. Suppl. 221 εἰδὼς ἂν αἶσαν τήνδε συγγνοίη βροτοῖς. Agamemnon rühmt sich seiner Menschenkenntnis: wie bald wird er getäuscht!
213

832. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-472

Soph. Phil. 1025 καίτοι σὺ μὲν κλοπῇ (des Palamedes) τε κανάγκῃ ζυγεὶς ἔπλεις ἅμ᾿ αὐτοῖς. Diese Sage war im vierten Buch der Κύπρια erzählt. Ein Stück Παλαμήδης gab es von Äschylos wie von Sophokles.
214

833. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-473

σειραφόρος: δίκην ἵππου σὺν ἐμοὶ τὸ ἅρμα ἐλαύνων Schol. Vgl. zu 1640 u. Eur. Or. 1017 Πυλάδης ἰσάδελφος ἀνὴρ ποδὶ κηδοσύνῳ παράσειρος. ..
215

836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-474

ἀγῶνας, ἀγοράς: zu 518. Wie Theseus von den attischen Dichtern, so wird hier Agamemnon als ein demokratischer Fürst betrachtet.

839. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-475

ὅτῳ δεῖ, was bedarf (benötigt).

840. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-476

Plat. Gorg. ΧΙ p. 456 Β οὐχὶ ἐθέλοντα ἢ φάρμακον πιεῖν ἢ τεμεῖν ἢ καῦσαι παρασχεῖν τῷ ἰατρῷ, Senec. Agam. 152 et ferrum et ignis saepe medicinae loco est. Vgl. Cho. 537 ἄκος τομαῖον ἐλπίσασα πημάτων, Soph. Αi. 582 θρηνεῖν ἐπῳδὰς πρὸς τομῶντι πήματι, Cic. Cat. II 5, 11 quae sanari poterunt, quacunque ratione sanabo; quae resecanda erunt, non patiar ad perniciem civitatis manere und den bekannten Spruch unter den νόθοι ἀφορισμοί des Hippokr. VIII 6 (vol. III p. 768 ed. Kühn) ὁκόσα φάρμακα οὐκ ἰῆται, σίδηρος ἰῆται· ὁκόσα σίδηρος οὐκ ἰῆται, πῦρ ἰῆται· ὅσα δὲ πῦρ οὐκ ἰῆται, ταῦτα χρὴ νομίζειν ἀνίατα. εὐφρόνως: καὶ γὰρ οἱ ἰατροὶ τέμνουσι καὶ καίουσιν ἐπ᾿ ἀγαθῷ Xenoph. Anab. V 8, 18.
216

841. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-477

217
πῆμα νόσου wie Soph. Phil. 765 τὸ πῆμα τοῦτο τῆς νόσου, Αί. 363 τὸ πῆμα τῆς ἄτης.

842. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-478

δόμους ἐφεστίους: zu 435.

843. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-479

Gewöhnlich δεξιοῦσθαί τινα (bewillkommnen), hier im Sinne von προσεύχεσθαι mit Dativ.

845. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-480

218
ἐμπέδως μένοι: zu Eum. 675 .

846. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-481

Klytämestra tritt aus dem Palaste, begleitet von Dienerinnen, welche Purpurteppiche tragen (899 f.).

847-848. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-482

Ganz anders als Agamemnon muſs der Chor diese Worte verstehen. ..

849. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-483

οὐκ μαθοῦσα, ἐμαυτῆς: nicht was ich von anderen gehört, sondern was ich selbst durchgemacht habe, mein eigenes qualvolles Leben solange als u. s. w. Vgl. Eur. Heraklid. 5 οἶδα δ᾽ οὐ λόγῳ μαθών und zu Med. 652 εἴδομεν, οὐκ ἐξ ἑτέρων μῦθον ἔχω φράσασθαι.
219

852. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-484

μὲν πρῶτον, das zweite Leid wird mit καί 855 angeknüpft.
220

854. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-485

Der Vers, welcher das Folgende vorwegnimmt, scheint aus 865 gebildet zu sein.
221

855. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-486

222
καὶ κακοῦ κάκιον ἄλλο ( ἐστί): vgl. Aristoph. Ekkl. 1053 τοῦτο γὰρ ἐκείνου τὸ κακὸν ἐξωλέστερον, Eur. Med. 234. τὸν μὲν . . ἐπεισφρεῖναι (vgl. Eur. frg. 781, 46 ἐπεισφρείς, an unserer Stelle intransitiv): die Unglücksboten ( πῆμα λάσκοντες δόμοις) reichen sich die Hand; zu dem einen, der gekommen, drängt sich ein zweiter herein.

859. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-487

223
τέτρηται πλέω ( τρήματα), er hat mehr Löcher. Die seltene Form πλέω (für πλείω) verwandelt Dindorf hier wie 1052 in πλέον. – πλέω λέγειν wie μείζον κλύειν 278.
224

860. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-488

ὡς ἐπλήθυον, wie häufig die Reden waren d. i. so oft, als die Rede ging.

861. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-489

„Dann könnte er traun als ein zweiter Geryon mit drei Leibern eines grofsen Erdenmantels der als Decke diente denn von dem (unendlich grofsen) unten sehe ich ab, eines dreifachen sich rühmen." Die schwülstige Redeweise kennzeichnet die unlautere Gesinnung der Klytämestra. Mit χλαίναν vgl. Hom. Г 57 λάινον ἔσσο χιτῶνα vom Steinigungstode und Theogn. 429 καὶ κεῖσθαι πολλὴν γαῖαν ἐφεσσάμενον. Von der Erde, die unter dem Toten liegt, ebenso Sept. 931 ὑπὸ δὲ σώματι γᾶς πλοῦτος ἄβυσσος ἔσται.

866-867. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-490

225
τεράμνων: vgl. Eur. Hipp. 768 τεράμνων ἀπὸ νυμφιδίων κρεμαστὸν ἅψεται ἀμφὶ βρόχον λευκᾶ καθαρμόζουσα δείρα, Phoen. 333 ἀνῆξε μὲν ξίφους ἐπ᾿ αὐτόχειρά τε σφαγὰν ὑπὲρ τέραμνά τ᾿ ἀγχόνας. Ζα ἐμῆς δέρης ἀνημμένης vgl. noch Eur. Hel. 136 βρόχῳ γ᾽ ἅψασαν εὐγενῆ δέρην, Hipp. 802. ἄλλοι πρὸς βίαν, nur andere gegen meinen Willen. Zu
226

869. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-491

Das Unterpfand unseres Ehebündnisses. Vgl. Eum. 214 .

871. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-492

Die Sage, nach der Orestes bei der Ermordung Agamemnons beiseite geschafft wird, ist geändert, damit am Schlusse (1646, 1667) auf den in der Ferne weilenden Rächer hingewiesen werden kann. Im zweiten Stück der Trilogie mufs ja auch Orestes bereits erwachsen sein. Vgl. auch Einl. S. 21.

872. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-493

Στρόφιος ὁ Φωκεύς wie Cho. 675 . ἀμφίλεκτα erklären einige,,dubia, ambigua"; nach dem Folgenden aber mufs es ,, doppelseitige" bedeuten. Vgl. γόος ἀμφιλαφής Cho. 330 von der Klage, die von den beiden Geschwistern ausgeht.

874. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-494

δημόθρους ἀναρχία, lärmender Volksaufstand.

875-876. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-495

227
βουλὴν καταρράψειεν, gegen das Leben des Orestes schlimme Ränkeschmiede. Vgl. ῥαφεύς 1604, Eum. 26 , Hom. π 379 οἱ φόνον αἰπὺν ἐράπτομεν, 421 Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε ῥάπτεις. – ὥστε, wie. τὸν πεσόντα bezieht sich auf Agamemnon. Zum Gedanken vgl. Soph. Ai. 989 τοῖς σθένουσί τοι φιλοῦσι πάντες κειμένοις ἐπεγγελᾶν, 1348 οὐ γὰρ θανόντι καὶ προσεμβῆναί σε χρή.

877. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-496

Diese meine Rechtfertigung ist frei von jedem Hintergedanken. Qui s'excuse, s'accuse, was auch für das Folgende gilt.

879. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-497

κατεσβήκασιν, exaruerunt.

880. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-498

D. i. ich wachte bis in die späte Nacht, da ich in jeder Nacht auf das Feuerzeichen wartete, und die Nachtwachen und die Thränen darüber, dafs die Interesse für dich vorbereiteten Feuer nicht beachtet (nicht angezündet) wurden, haben den Glanz meiner Augen trübe gemacht. aus

883. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-499

ὑπαὶ κώνωπος λεπταῖς ῥιπαῖσι θωύσσοντος. Für die Verbindung ὑπαὶ ῥιπαῖσι könnte man von Aschylos nur etwa Sept. 915 ἐτελεύτασαν ὑπ᾿ ἀλλαλοφόνοις χερσίν anführen.

885. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-500

πλείω τοῦ χρόνου, mehr als in der Zeit, während deren ich schlief, geschehen konnten. Die Traumbilder ziehen in so rascher Folge vorüber, dafs für die Wirklichkeit der Erscheinungen die Zeit des Schlafes viel zu kurz wäre. Mit ὁ ξυνεύδων χρόνος, die während des Schlafes vergehende Zeit, vgl. Soph. Oed. K. 7 ὁ χρόνος ξυνών (die Zeit meines Lebens), Oed. Τ. 1082 οἱ συγγενεῖς μῆνες.
228

886-887. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-501

Ζα ἀπενθήτῳ φρενί giebt der Zwischensatz die Erklärung: das ausgestandene Leid verwandelt sich in Freude.

888. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-502

στῦλον ποδήρη, die Säule mit festem Fufse, welche das hohe Dach des Hauses trägt. Vgl. Pind. frg. 65, 5 Bgk. ἀδαμαντοπέδιλοι κίονες.

890. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-503

Mit καί wird, wenn nicht nach Blomfields Vermutung γαῖαν für καὶ γῆν zu setzen ist, wie Eum. 758 die Handschrift καὶ γῆς für γαίας bietet, eine neue Reihe von Bildern angeknüpft, welche unverhoffte Erlösung aus grofser Not angeben, während die vorhergehenden Erhaltung und Sicherheit vor Gefahr ausdrücken. Vgl. Eur. Androm. 891 ὦ ναυτίλοισι χείματος λιμὴν φανείς, Plat. Phileb. p. 29 A καθορῶμέν που καὶ γῆν, καθάπερ οἱ χειμαζόμενοί φασιν.

891. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-504

ήμαρ κάλλιστον εἰσιδεῖν. Vgl. λευκὸν ἦμαρ 673.

892. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-505

,,Dem durstgequälten Wandrer frischen Sprudelquell" (Keck). Vgl. Catull 68, 58 rivos muscoso prosilit e lapide lasso in sudore levamen. dulce viatori
229

894. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-506

ἀξιῶ προσφθέγμασιν, vgl. Eur. Or. 1210 καλοῖσιν ὑμεναίοισιν ἀξιουμένη.

895. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-507

γὰρ: das Übermaſs meines Glückes, das sich in meiner Begrüfsung ausgesprochen hat, darf keinen Neid erwecken, da ich es durch viele Leiden mir wohl verdient habe.

896. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-508

φίλον κάρα: vgl. Hom. 287 Τεῦκρε, φίλη κεφαλή, Hor. carm. I 24, 1 desiderio tam cari capitis.
230

898. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-509

πόδα πορθήτορα affektierter als etwa πόδα παρθένιον, ἀπίστῳ βραχίονι Eur. Iph. T. 130, 796.

899. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-510

τέλος, Amt, Aufgabe.

900. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-511

Diese Erfindung des Dichters steigert den Gegensatz des Scheins und der Wirklichkeit und damit die tragische Wirkung der Katastrophe.
231

902. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-512

Zweideutig wie das Folgende: damit er in das unverhoffte d. i. ganz anders, als er erwartet, geschmückte Haus geführt werde wie sich's gebührt damit die Vergeltung (des vergossenen Blutes der Iphigenie) ihu in das unverhoffte Haus (des Hades) geleite.

904. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-513

232
θήσει ἄρμενα, wird es passend, recht machen.
233

905. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-514

In sequentibus poeta prudentissime effecit, ut Agamemnon, dum honores ab uxore sibi oblatos anxie deprecatur, quasi praesagire impendentem sibi mortem videatur (Schütz).

906. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-515

„Longa tua oratio longae absentiae meae consentanea." Inest in hac comparatione aliquid iocosae comitatis (Klausen).

907-908. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-516

ὅτι τὸ αἰνεῖσθαι δηλονότι μὴ παρὰ τῶν οἰκείων ἢ παρ᾽ ἑαυτοῦ πρέπει ἔρχεσθαι. Schol. τόδε weist wie in Prosa τοῦτο ( ταῦτα) nachdrücklich auf den Infin. zurück.

909-910. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-517

γυναικὸς ἐν τρόποις 8. v. a. ὡς γυναῖκα, dagegen βαρβάρου φωτὸς δίκην δ. ν. α. ὡς βάρβαρος. Das προσκυνεῖν war dem freien Griechen widerwärtig. Vgl. Eur. Or. 1507 προσκυνῶ σ᾽, ἄναξ, νόμοισι βαρβάροισι προσπίτνων.

911. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-518

χαμαιπετές (zu Boden geworfen, von dem Boden auf) von der Person übertragen. Damit ,,lehnt er die 897f. zu ihm auf dem Wagen emporgerichtete demütige Ansprache ab: der Schauspieler mufs dabei sich beugend und fast zu Boden bückend gedacht werden" (Schneidewin). Mit βόαμα προσχάνῃς vgl. τὰ δεινὰ ῥήματα .. χανεῖν Soph. Ai. 1226 f. , Accius Arm. iud. frg. XI vereor plus quam fas est captivum hiscere.
234

913. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-519

τιμαλφεῖν: zu Eum. 15 .

915. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-520

ἐμοὶ μέν, ἔμοιγε.

916. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-521

,„Kurz, ich will als Mensch, nicht als Gott geehrt sein."
235

917. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-522

Asyndeton bei der Erläuterung. ποδοψήστρων καὶ τῶν π., „auch ohne deine buntgewirkten Sachen, an denen man den Schmutz der Schuhe abtreten soll, ertönt mein Ruf." Ansprechend vermutet Karsten καὶ ποικιλμάτων.

918. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-523

Solcher Prunk ist unnötig und nichts geht über weise Mäfsigung. Vgl. Soph. Ant. 683 θεοί φύουσιν ἀνθρώποις φρένας, πάντων ὅσ᾽ ἔστι κτημάτων ὑπέρτατον. – Der Solonische Spruch (Herod. 132) findet sich öfter bei den Tragikern, z. B. Soph. Oed. Τ. 1529 μηδέν᾽ ὀλβίζειν, πρὶν ἂν τέρμα τοῦ βίου περάσῃ μηδὲν ἀλγεινὸν παθών. Ζυ τελευτήσαντα ( τινά) vgl. Soph. Oed. Τ. 1296 οἷον καὶ στυγοῦντ᾽ ἐποικτίσαι.

921. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-524

236
Der Gedanke ich habe das gesagt, wie ich handeln mufs, um mir guten Mut zu bewahren" verrät schon einen Mangel an Festigkeit. εὐθαρσής wie Suppl. 255 λέγ᾽ εὐθαρσὴς ἐμοί.

922-923. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-525

,, Du hast gesprochen, wie es deinem Gefühl entspricht, aber nicht nach meinem Sinn (nach meiner Überzeugung)." „Von Überzeugung, der ich nicht untreu werden darf, kann nur ich sprechen." μὲν wie 915. ἐμέ ist stark zu betonen. Mit γνώμην διαφθείρειν vgl. Eur. Hipp. 388 ταῦτ᾽ οὐν ἐπειδὴ τυγχάνω προγνοῦσ᾽ ἐγώ, οὐκ ἔσθ᾽ ὁποίῳ φαρμάκῳ διαφθερεῖν ἔμελλον, ὥστε τούμπαλιν πεσεῖν φρενῶν.

924-925. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-526

,,Hast du den Göttern gelobt, daſs ich nur in Angst um dich solches Opfer (von Gewändern) bringe?" (vgl. 954f.). „Wenn irgend einer, habe ich mit bestem Wissen und Gewissen diesen Beschluſs kundgethan" (d. i. untersuche nicht die Beweggründe meines Entschlusses). τέλος wie τελεία ψῆφος Soph. Ant. 632 .

926. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-527

ἂν scil. ἔρξαι, was sich aus ἔρδειν 924 oder auch von selbst ergänzt.

927. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-528

D. h. einem prunksüchtigen Barbaren steht dergleichen besser an als dem maſsvollen und verständigen Wesen ( σωφροσύνη) eines Hellenen.

929. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-529

Der Schol. erinnert an Hes. W. u. Τ. 763 φήμη δ᾽ οὗ τις πάμπαν ἀπόλλυται ἥντινα πολλοὶ λαοὶ φημίζουσι· θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή.

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-530

Der Unbeneidete ist nicht beneidenswert. Vgl. Pind. Pyth. I 164 κρέσσων γὰρ οἰκτιρμοῦ · φθόνος.

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-531

οὔτοι γυναικός ἐστι, denn πόλεμος ἄνδρεσσι μελήσει (Hom. Z 492), da μάχη (hier vom Wortgefecht) wie die folgenden Ausdrücke νικᾶσθαι, νίκην δήριος, κρατεῖς vom Kriege entlehnt sind.

932. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-532

Den hochbeglückten Siegern steht es wohl an sich auch besiegen zu lassen (nachgiebig zu sein). "

933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-533

Hältst du wirklich das als Sieg in einem Kampfe hoch?" Agamemnon rechtfertigt damit seine Nachgiebigkeit: „wenn du wirklich der Sache solchen Wert beilegst, dafs du von einem Siege sprichst, kann ich dir jawohl den Gefallen thun." Vgl. μάχης νίκην Hom. H 26 u. a. Die jonische Form des Gen. bei dem epischen Worte. Dagegen Suid. δῆρις· δήρεως, δήρει.
237

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-534

238
κρατεῖς κτέ., du bist der Siegende, wenn du freiwillig dich mir fügest. Solche freiwillige Nachgiebigkeit ist Überlegenheit. Ähnlich Soph. Ai. 1353 παῦσαι· κρατεῖς τοι τῶν φίλων νικώμενος. Mit παρείς vgl. παριέμεσθα Eur. Med. 892. Man gewinnt eine Art Cäsur, wenn man liest: πιθοῦ· κρατεῖς μέν | τοι. Vgl. jedoch zu Eum. 26 .

936. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-535

λύοι τις wie Cho. 888 δοίη τις. πρόδουλον wie ἀντίδουλος Cho. 135 , frg. 194 D., an Stelle eines Sklaven Dienst verrichtend: „das dienstbare Gefährt des Fuſses".

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-536

239
πέπλοις von Teppichen wie Hom. η 96. Agamemnon steigt bei diesen Worten ab vom Wagen.

938. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-537

πρόσωθεν d. i. παρὰ θεῶν. Vgl. 943. βάλοι, feriat. Eur. Iph. Τ. 1200 εἶπερ γε κηλὶς ἔβαλέ νιν μητροκτόνος.
240

939-940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-538

241
εἱματοφθορεῖν . . φαρέων πλοῦτον, der Teppiche Reichtum zu verderben. Vgl. ὑμνῳδεῖ θρῆνον 980, ναυκληρεῖν πόλιν Sept. 639 , οἰκονομῶ θαλάμους Soph. El. 190, ταυροκτονεί βοῦς Trach. 760 .

942. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-539

κρατοῦντα μαλθακῶς, Hor. carm. saec. 52 iacentem lenis in hostem.

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-540

ἐξαίρετον: Hom. Β 227 πολλαὶ δὲ γυναῖκες εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, Eur. Tro. 249 ἐξαίρετόν νιν ἔλαβεν ᾿Αγαμέμνων ἄναξ.

947. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-541

Der konsekutive Infin. bei κατέστραμμαι (,,ich habe mich unterkriegen lassen" Schneidewin) wie Herod. VII 51 Κῦρος Ἰωνίην πᾶσαν κατεστρέψατο δασμοφόρον εἶναι Πέρσησι.

949. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-542

Unerschöpflich wie das Meer ist der Purpursaft, den das Meer hervorbringt. Das Haus besitzt unerschöpfliche Mittel, um solchen Purpursaft zu kaufen. Also kann das Haus den Verlust solcher Purpurteppiche leicht verschmerzen.

950. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-543

ἰσάργυρον, mit Silber aufgewogen. Athen. XII 526 Ο Θεόπομπος δ᾽ ἐν πεντεκαιδεκάτη ἱστοριῶν χιλίους φησὶν ἄνδρας αὐτῶν (von den Lydern) ἁλουργεῖς - φοροῦντας στολὰς ἀστυπολεῖν· ὃ δὴ καὶ βασιλεῦσι σπάνιον τότ᾽ ἦν καὶ περισπούδαστον. ἰσοστάσιος γὰρ ἦν ἡ πορφύρα πρὸς ἄργυρον ἐξεταζομένη.

951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-544

πορφύρα παγκαίνιστος est purpura, cuius talis est copia, ut ea semper recenti quivis uti possit (Blomfield).

952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-545

242
Wohlstand ist vorhanden, um davon (von dem Purpur) zu haben. Der Infinitiv steht konsekutiv. Vgl. Eur. Hipp. 346 οὐ μάντις εἰμὶ τἀφανῆ γνῶναι σαφῶς, Krüger I 55, 3, 3.

955-956. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-546

προυνεχθέντος ( αὐτοῦ scil. τοῦ πατησμοῦ) wie nachher μηχανωμένης ( ἐμοῖ), Krüger I 47, 4, 3. — δόμοισι ist, wie die Stellung zeigt, abhängig von προυνεχθέντος: wenn solches Opfer dem Hause an heiliger Stätte geboten worden wäre, da ich Lohn für das Zurückbringen dieses Lebens zu bewerkstelligen suchte (d. i. da ich das Orakel fragte, welches Opfer ich bringen müsse, um dieses Mannes Rückkehr zu erlangen). Mit δόμοισι προυνεχθέντος vgl. Herod. V 62 προφέρειν ( τὴν Πυθίην) σφι τὰς ᾿Αθήνας ἐλευθεροῦν.

957-958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-547

Denn mit der Wurzel des Baumes kam Laub ins Haus, das seinen Schatten ausbreitet gegen das Hundsgestirn. ἵκετο ἐς δόμους bezieht sich auf die Ankunft des Agamemnon: „denn nachdem du ins Haus gekommen bist, ist gleichsam die Wurzel des Baumes vorhanden, der uns mit seinen Zweigen Schatten bietet gegen Sonnenglut." ὑπερτείνασα: über das Zusammenfallen der Haupt- und Nebenhandlung vgl. 301, 405, 1038, Krüger 1 53, 6, 8, Koch 101 Anm. 1.

959-960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-548

σοῦ μολόντος, als wenn θάλπος μὲν ἔμολε folgte wie nachher ψῦχος πέλει. Vgl. zu 653. σημαίνεις μολόν: du bist das Wahrzeichen, dafs gekommen ist. Ansprechend vermutet F. W. Schmidt θερμαίνει δόμον. Schneidewin erinnert an ein von Goethe behandeltes arabisches Gedicht, wo es heifst: ,, Sonnenhitze war er am kalten Tag und brannte der Sirius, war er Schatten und Kühlung."

962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-549

τότ᾽ ἤδη, dann schon, nicht erst zur Winterszeit. Vgl. jedoch Anhang.

963. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-550

ἀνδρὸς τελείου: des Mannes als der Krone des Hauses. Vgl. Pers. 172 ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν.

964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-551

τέλει, als τέλειος. Vgl. zu 517. Klyt. spricht dieses, nachdem Agamemnon bereits in das Haus getreten ist. Nach dem folgenden Verse folgt sie ihm.

965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-552

Vgl. Cho. 776 μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι, wornach worr Mähly auch hier τῶνπερ ἂν μέλῃ πέρι vermutet ( τελεῖν könnte aus dem vorausgehenden Verse stammen. Die Attraktion des Relativs findet sich bei den Formen, die mit τ anlauten, nirgends sonst).

966-1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-553

drittes Stasimon: „Von dem Augenblicke an, wo die Griechen in Aulis die Anker lichteten, hat sich meiner eine ängstliche Beklemmung bemächtigt, die mich nicht einmal jetzt verläſst, obwohl ich die siegreiche Rückkehr des Agamemnon mit eigenen Augen sehe. Ohne Grund ist diese Besorgnis nicht, welche dem Rechtsgefühl entspringt (wenn ich auch wünsche, daſs sie nicht in Erfüllung gehe). Denn der Schaden, den man an der Gesundheit nimmt, ist wieder heilbar und Verlust von Vermögen läfst sich ersetzen; aber vergossenes Menschenblut ist unersetzlich: der Tote steht nicht wieder auf. Gerne hätte ich dem König diese Bedenken vorgetragen; aber die erhabene Würde des Königs gestattet solche Rede nicht und so muſs ich meine heilsame Mahnung im unruhigen Herzen verschliefsen." So giebt dieser Chorgesang im Anschluſs an den dritten Teil der Parodos die Schuld an, welche Agamemnon durch seinen Tod sühnt.

967-968. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-554

προστατήριον καρδίας statt des prosaischen πρὸ καρδίας.

969. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-555

Es orakelt ungeheifsen unbezahlt mein Gesang d. h. unwillkürlich komme ich immer wieder auf meine düsteren Ahnungen zurück. ἄμισθος, anders als die χρησμολόγοι ( τὸ μαντικὸν γὰρ πᾶν φιλάργυρον γένος Soph. Ant. 1055 ). Vgl. Cho. 729 . -

970. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-556

ἀποπτύσας, als ob θαρσεῖν ἔχω folgte für θάρσος φίλον θρόνον. Ζυ 653. Mit θάρσος ίζει vgl. Eur. Alk. 604 πρὸς δ᾽ ἐμᾶ ψυχᾷ θάρσος ἦσται, mit φρενὸς φίλον (das Homerische Epitheton) θρόνον Plat. Staat VIII p. 553 В ἐπὶ κεφαλὴν ὠθεὶ ἐκ τοῦ θρόνου τοῦ ἐν τῇ ἑαυτοῦ ψυχῇ φιλοτιμίαν.

973. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-557

Es ist die Zeit her, seitdem infolge des gleichzeitigen Einwerfens der Halttaue der Sand des Strandes (in Aulis) widerhallte. Mit χρόνος ἐπεί vgl. die Redensart παλαιὸς ἀφ᾽ οὗ χρόνος (Soph. Αi. 600), mit ξυνεμβολή Pers. 399 κώπης ῥo θιάδος ξυνεμβολῇ und die Ausdrücke ἐμβάλλειν εἰς τὰ πλοῖα (einschiffen), ἐμβολὴ ἀγωγίμων (Einladen der Fracht).

980. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-558

τὸν ἄνευ λύρας θρῆνον wie Eur. Iph. T. 146 ἀλύροις ἐλέγοις, Phoen. 1028 ἄλυρον ἀμφὶ μοῦσαν, Hel. 185 ἄλυρον ἔλεγον. Vgl. Eum. 332 ὕμνος ἐξ Ερινύων ἀφόρμικτος, Suppl. 689 ἄχορον ἀκίθαριν δακρυογόνον " Αρη, Soph. Oed. K. 1222 " Αιδος μοῖρ᾽ ἀνυμέναιος ἄλυρος ἄχορος, Εl. 1069 ἀχόρευτα .. ὀνείδη, Eur. Iph. Τ. 185 μοῦσαν τὰν ἐν μολπαῖς ῞Αιδας ὑμνεῖ δίχα παιάνων. Wie die Strophe zeigt, macht μν in ὑμνῳδεῖ nicht Position. Hephaestion 1 16 belegt diese Licenz mit Stellen des Epicharmos ( εὔυμνος), Kratinos u. Kallimachos. Vgl. auch 1460, Pers. 290 μεμνήσθαι, Eur. Iph. A. 68 u. 847.
243

982. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-559

τὸ πᾶν: τα 185.

984. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-560

, Das Innere traun trügt nicht, das Herz, welches am Rechtsgefühle in Erfüllung bringenden Kreisen sich dreht." Das Rechtsgefühl, welches Schlimmes mit schnellen Schritten sich nahen sieht, ist gleichsam ein Wagen der Rennbahn, an welchem das Rad des Herzens dem Ziele, der Erfüllung schlimmer Dinge, entgegen wirbelt. Das Pochen des Herzens erweckt dem Dichter die Vorstellung eines sausenden, auf und nieder hüpfenden Wagens. Anders Cho. 1022 f. Σπλάγχνα in gleichem Sinne Cho. 412 .

987. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-561

Ich flehe aber, daſs aus meiner Besorgnis heraus Unwahrheiten in das Reich der Nichterfüllung fallen d. h. dafs meine Besorgnis sich als grundlos erweise und sich nicht erfülle. Der Chor wünscht wie der König Suppl. 462 ἄιδρις μᾶλλον ἢ σοφὸς κακῶν εἶναι· γένοιτο δ᾽ εὖ παρὰ γνώμην ἐμήν.

990. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-562

244
Zu dem Gedanken des zweiten Strophenpaares „jeder andere Schaden lässt sich wieder gut machen, vergossenes Blut aber ist unersetzlich" vgl. Cho. 47 , 59-73, 518 f., Eum. 648-651, Suppl. 452 καὶ χρημάτων μὲν ἐκ δόμων πορθουμένων γένοιτ᾽ ἂν ἄλλα κτησίου Διὸς χάριν· καὶ γλῶσσα τοξεύσασα μὴ τὰ καίρια, γένοιτο μύθου μῦθος ἂν θελκτήριος· ὅπως δ᾽ ὅμαιμον αἷμα μὴ γενήσεται, δεῖ κάρτα θύειν κτέ., Hom. I 406 ληιστοὶ μὲν γάρ τε βόες καὶ ἴφια μῆλα ἀνδρὸς δὲ ψυχὴ πάλιν ἐλθεῖν οὔτε λεϊστή οὔθ᾽ ἑλετή κτἑ. „Immerhin traun ist die Grenzlinie vollkommener Gesundheit aufserordentlich fein (so dafs man unversehens darüber hinauskommt); denn unmittelbar daneben steht die Krankheit und bedrängt das Leben. Aber ein Heilmittel macht den Leib wieder gesund." Mit ἀκαρές vgl. die Redensart ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς. Die Ergänzung von ἀεὶ und σῶμα δ᾽ ἔσωσεν ἄκος ist unsicher. Auch im übrigen steht zwar der Sinn, nicht aber der Text fest. Vgl. den Anhang.

993. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-563

Und der Wohlstand eines Mannes stöfst bei flotter Fahrt auf eine verborgene Sandbank. Der Ausdruck ist nur bildlich zu verstehen und nicht an ein wirkliches Kauffahrteischiff zu denken. εὐθυπορῶν – ἄφαντον wie oben τελέας ἀκαρές: mitten in das Glück hinein tritt plötzlich das Unglück. Mit παίειν ἕρμα vgl. στήλην ἄκραν παίσας Soph. Εl. 744.

995. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-564

τὸ μὲν χρημάτων κτησίων προβαλών (vorher d. i. vor dem Versinken des Schiffes, zu rechter Zeit über Bord werfend), als ob folgen sollte: τὸ δὲ (den anderen Teil) σώσας οὐκ ἐπόντισε σκάφος. Da aber an die Stelle von τὸ δὲ σώσας die selbständige Wendung οὐκ ἔδυ πρόπας δόμος tritt, schliefst sich der Hauptsatz mit οὐδ᾽ daran an. Vgl. zu 653. - σφενδόνας ἀπ᾿ εὐμέτρου, mit wohl abmessendem Wurfe d. i. nur gerade soviel als nötig ist, damit ihm das Schiff nicht versinkt ( οὐ ποντίζειν). Ζα ἐπόντισε im Sinne von κατεπόντισε vgl. Soph. Εl. 508 ὁ ποντισθεὶς Μυρτίλος und Hesych. καταβάπτει· ποντίζει.
245

1001. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-565

ἀμφιλαφής von zwei Seiten her, von Zeus, der als Herr der Jahreszeiten das Gedeihen giebt, und von der Fruchtbarkeit des Bodens.

1005. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-566

πρόπαρ ἀνδρός: das aus der Brust strömende Blut fliefst vor dem Menschen auf die Erde. ἀνδρός (Menschen) allgemein. Der Chor denkt aber an Iphigenie.
246

1006. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-567

ἐπαείδων, vgl. ἐπῳδάς Eum. 652 und Hom. τ 457 ἐπαοιδῇ δ᾽ αἷμα κελαινὸν ἔσχεθον. Da kann kein Arzt helfen wie bei der Krankheit (990 ff.). zum t-

1007. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-568

247
εὖ.. ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ, gut - warnenden Beispiele ( τὸν ᾿Ασκληπιὸν γὰρ ἐκεραύνωσεν ἀναστήσαντα τὸν Ἱππόλυτον, ὥστε μὴ ἕτερον βλαβῆναι Schol.). Vgl. Eur. Hek. 1137 εὐ καὶ σοφῇ προμηθία, Phoen. 1466 εὖ δέ πως προμηθίᾳ. Der Gen. τῶν φθιμένων steht lokal (ex inferis). κατέπαυσεν ( Suppl. 594 ), hat ihm das Handwerk gelegt. Pind. Pyth. III 55 ἔτραπεν καὶ κεὶνον ἀγάνορι μισθῷ χρυσὸς ἐν χερσὶν φανεὶς ἄνδρ᾽ ἐκ θανάτου κομίσαι ἤδη ἁλωκότα· χερσὶ δ᾽ ἄρα Κρονίων ῥίψαις δι᾽ ἀμφοῖν ἀμπνοὰν στέρνων καθέλεν ὠκέως, Eur. Alk. 3 Ζεὺς γὰρ κατακτὰς παῖδα τὸν ἐμὸν αἴτιος Ασκληπιόν, στέρνοισιν ἐμβαλὼν φλόγα und 127 δμαθέντας γὰρ ἀνίστη (nämlich Φοίβου παῖς), πρὶν αὐτὸν εἶλε Διόβολον πλῆκτρον πυρὸς κεραυνίου.

1010. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-569

Wenn nicht nach göttlicher Ordnung die eine Stellung (die königliche) die andere (die des Unterthanen) einschränkte sich etwas herauszunehmen, so würde mein Herz der Zunge vorauseilend diese Sorgen ausgeschüttet haben." ἐκ θεῶν τεταγμένα gehört dem Sinne nach auch Ζα μοῖραν. προφθάσασα γλῶσσαν d. i. mit solchem Eifer, daſs die Zunge gar nicht hätte folgen können.
248

1015. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-570

ὑπὸ σκότῳ βρέμει: vgl. Pind. Pyth. ΧΙ 30 ὁ δὲ μαχηλὰ πνέων ἄφαντον βρέμει. 7*

1017-1018. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-571

Heilsames aus dem schmerzlich erregten Innern herauswickeln, hervorbringen. δόλους, πολέμους τολυπεύειν bei Homer, χαλεπὸν πόνον ἐκτολυπεύσας Hes. ᾿Ασπ. 44. Ka-

1019. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-572

Exodos. Katastrophe. Vorbereitung und Ausführung des Mordes, Darlegung der Schuld und Sühne, Eindruck der That. sandra sitzt noch auf dem Wagen. Mit Κασάνδραν λέγω vgl. Soph. Phil. 1261 σὺ δ᾽ ὦ Ποίαντος παῖ, Φιλοκτήτην λέγω.

1020. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-573

ἀμηνίτως gehört z ι κοινωνὸν εἶναι. Ζα χερνίβων κοινωνόν (als Mitglied der Familie) vgl. Eum. 659 , Soph. Οed. Τ. 239 μήτ᾽ ἐν θεῶν εὐχαῖσι μήτε θύμασιν κοινὸν ποεῖσθαι μήτε χέρνιβας νέμειν. Durch Eintauchen eines Feuerbrandes vom Opferaltar wurde Wasser geweiht und dieses den Teilnehmern des Opfers herumgereicht, um sich und den Altar zu besprengen. Athen. IX р. 409 А.

1022. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-574

249
κτησίου Διός (des Hüters und Mehrers der Habe) wie Suppl. 454 . Διὸς πέλας, am Altare des Zeus. Vgl. Isae. VIII § 16 τῷ Δί τε θύων τῷ κτησίῳ, περὶ ἣν μάλιστ᾽ ἐκεῖνος θυσίαν ἐσπούδαζε καὶ οὔτε δούλους προσῆγεν οὔτε ἐλευθέρους ὀθνείους, ἀλλ᾽ αὐτὸς δι᾽ ἑαυτοῦ πάντ᾽ ἐποίει, ταύτης ἡμεῖς ἐκοινωνοῦμεν κτἑ.

1024. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-575

Soph. Trach. 252 κείνος ( Ἡρακλῆς) δὲ πραθεὶς Ὀμφάλῃ τῇ βαρβάρῳ ἐνιαυτὸν ἐξέπλησεν.

1025. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-576

250
Ζα δουλίας μάζης (Sklavenbrot) κυρείν vgl. Soph. Ai. 499 δουλίαν ἕξειν τροφήν.

1027. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-577

Vgl. Aristot. Rhet. II 16 διαφέρει δὲ τοῖς νεωστὶ κεκτημένοις καὶ τοῖς πάλαι τὰ ἤθη τῷ ἅπαντα μᾶλλον καὶ φαυλότερα τὰ κακα ἔχειν τοὺς νεοπλούτους· ὥσπερ γὰρ ἀπαιδευσία πλούτου ἐστὶ τὸ νεόπλουτον εἶναι. καὶ ἀδικήματα ἀδικοῦσιν οὐ κακουργικά, ἀλλὰ τὰ μὲν ὑβριστικά, τὰ δὲ ἀκρατευτικά, οἷον εἰς αἰκίαν καὶ μοιχείαν.

1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-578

ἤμησαν καλῶς, ἐπλούτησαν [ καλῶς] ὡς ἐκ θερισμού. Schol.

1029. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-579

παρὰ στάθμην, nach der Schnur d. i. peinlich genau und ohne Nachsicht. Vgl. Theogn. 543 χρή με παρὰ στάθμην καὶ γνώμονα τήνδε δικάσσαι, Κύρνε, δίκην ίκην σύν τ᾽ ἀμφοτέροισι δόμεν und zum Gedanken Eur. Hek. 359 ἴσως ἂν δεσποτῶν ὠμῶν φρένας τύχοιμ᾽ ἄν. Andere erklären παρὰ τὸ πρέπον, welche Bedeutung παρὰ στάθμην nirgends (Theogn. 939, Soph. frg. 421) hat. Vgl. Anhang.
251

1031. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-580

Da Kasandra, obwohl Klyt. schon etwas längere Zeit aufgehört hat zu reden, ganz regungslos bleibt und nicht die geringste Teilnahme zeigt, ruft ihr der Chorführer zu: „Dir traun gilt die gewiſs deutliche Rede, mit der Klyt. fertig ist, und da du einmal in dem Garu des Verhängnisses gefangen bist, dürftest du nunmehr folgen, wenn du folgen wolltest, vielleicht aber auch nicht folgen." Die Worte εἰ πείθοι' (vgl. 1393 χαίροιτ᾽ ἄν, εἰ χαίροιτε), ἀπειθοίης δ᾽ ἴσως fügt er hinzu, weil Kasandra auch auf seine Rede nicht zu achten scheint. Mit ἀπειθοίης δ᾽ ἴσως vgl. Soph. Οed. Τ. 937 ἥδοιο μέν, πῶς δ᾽ οὐκ ἄν; ἀσχάλλοις δ᾽ ἴσως.

1034-1035. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-581

Hesych. χελιδόνος δίκην· τοὺς βαρβάρους χελιδόσιν ἀπεικάζουσιν διὰ τὴν ἀσύνθετον λαλιάν, Schol. zu Aristoph. Vö. 1679 Αἰσχύλος τὸ βαρβαρίζειν χελιδονίζειν φησί. ἀγνῶτα, eine unverständliche Sprache d. i. vielleicht spricht sie nicht griechisch, so daſs sie uns nicht versteht. Vgl. 1253.
252

1036. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-582

253
Klyt., welche wegen des Mordwerks im Hause grofse Eile hat, ruft gereizt durch das Verhalten der Kasandra und aufgebracht über die zu rücksichtsvollen Worte πείθοι'.. ἴσως dem Chorführer zu: „Aber wenn sie überhaupt unsere Sprache verstehen kann, so brauche zu ihrer Überredung Worte, die ihr ins Herz hinein tönen." γεγωνά auch Sept. 430 πέμπει γεγωνὰ Ζηνὶ κυμαίνοντ᾽ ἔπη.

1037. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-583

Vgl. Prom. 232 κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων („unter den obwaltenden Umständen") τότε ἐφαίνετ' εἶναι, Aristoph. Ri. 30 κράτιστα τοίνυν τῶν παρόντων ἐστὶ νῶν, Tac. hist. IV 56 optimum e praesentibus.

1038. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-584

πιθοῦ λιποῦσα: zu 958.

1039-1040. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-585

θυραίαν τήνδε σχολὴν τρίβειν wie χρόνον τρίβειν.

1040. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-586

ἑστίας πάρος. μῆλα: in Wirklichkeit denkt sie an ein anderes Schlachtopfer. ἐλπίσασι ( ἕστηκεν ἡμῖν), das Mask. wegen des verallgemeinernden Plurals.

1043. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-587

D. i. wenn du's thun (mir folgen) willst, thue es gleich.

1045-1046. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-588

σὺ δέ, weil sie sich von Kasandra ab zum Chorführer wendet, den sie auffordert, der Fremden ( καρβάνω, βαρβάρῳ Schol.) statt mit Worten ein Zeichen mit der Hand zu geben, daſs sie absteigen und in den Palast gehen solle. Das thut der Chorführer, aber wieder ohne Erfolg. Deshalb sagt er: Es scheint nichts anderes zu helfen als gewaltsames Herabziehen vom Wagen. Vgl. Eur. frg. 1051. Zu φράζε χερί vgl. Herod. IV 113 καὶ φωνῆσαι μὲν οὐκ εἶχε, οὐ γὰρ συνίεσαν ἀλλήλων, τῇ δὲ χειρὶ ἔφραζε.

1048. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-589

κλύει, lässt sich leiten.
254

1050-1051. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-590

Vgl. Soph. Εl. 1462 ὡς .. στόμια δέχηται ταμά, μηδὲ πρὸς βίαν ἐμοῦ κολαστοῦ προστυχὼν φύσῃ φρένας. – Bevor blutig ihr Trotz ausgeschäumt wird" d. h. „bevor ihr der mit Schaum und Blut bedeckte Zaum den Trotz vertreibt". Verg. Ge. III 203 spumas agit ore cruentas. Übrigens deutet αίματηρόν auf den Tod der Kasandra hin. " ::

1052. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-591

255
ἀτιμάζεσθαι wird von jedem gesagt, der in irgend einer Weise eine Zurückweisung erfährt, dem eine Bitte nicht erhört ( Prom. 809 , frg. 244 D. ὦ θάνατε Παιάν, μή μ᾿ ἀτιμάσῃς μολεῖν), eine Frage nicht beantwortet wird (Soph. Oed. Τ. 788 καί μ᾿ ὁ Φοίβος ὧν μὲν ἱκόμην ἄτιμον ἐξέπεμψεν) u. s. w. - Klyt. ab.
256

1055. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-592

Hesych. καινίσαι· καινῶς χρήσασθαι. „Trage das ungewohnte Joch." Vgl. zu Cho. 490 .

1056-1176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-593

Kommos, welcher die Vorgänge im Innern des Hauses gewissermafsen auf die Bühne verlegt, bestehend aus drei Teilen. Im ersten Teile (1056-1100), welcher die Vorbereitung der blutigen That beschreibt, spricht der Chor (d. i. Chorführer) nur in Trimetern, während die Partieen der Kasandra melisch sind. Kasandra steigt jetzt vom Wagen. Über d ᾶ zu Eum. 844. -
257

1058. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-594

ἀνωτότυξας wie ἔφευξας 1307, μύζοιτε Eum. 118 , ὤζεις 124, οἰμώζειν υ. α.

1059. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-595

θρηνητοῦ τυχεῖν, dafs er an einem θρήνος teilnimmt. Ihm kommt der Päan zu. Vgl. Stesichor. frg.50 Bgk. μάλα τοι μελιστᾶν παιγμοσύνας τε φιλεὶ μολπάς τ᾿ ᾿Απόλλων· κάδεα δὲ στοναχάς τ᾿ ᾿Αίδας ἔλαχεν.

1063. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-596

οὐδὲν προσήκοντα, „der sich nicht ziemt" statt, für den es sich nicht ziemt", die persönliche Konstruktion wie bei ἀνάξιός αναζιος εἰμι oder κρείσσων γὰρ ἦσθα μηκέτ' ὢν ἢ ζῶν τυφλός Soph. Oed. T. 1368 oder αἰδὼς δ᾽ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι Hom. ρ 347.

1065. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-597

ἀγυιᾶτα: über ᾿Απόλλων ἀγνιεύς oder ἀγυιάτης zu 90. Das Symbol desselben war eine kegelförmige Säule (Harpokr. unter ἀγνιᾶς und Hesych. unter ἀγνιεύς). ἀπόλλων ἐμός, für mich ein ἀπόλλων d. i. ἀπολλύων, an mir hat er seinen Namen wahr gemacht. Vgl. zu 517 und 688. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς Ἥλι᾽, ὥς μ᾿ ἀπώλεσας καὶ τόνδ᾽· ᾿Απόλ λων δ᾽ ἐν βροτοῖς ὀρθῶς καλῇ, ὅστις τὰ σιγῶντ᾽ ὀνόματ᾿ οἶδε δαιμόνων, Archiloch. frg. 27 Bgk. ἄναξ " Απολλον, καὶ σὺ τοὺς μὲν αἰτίους πήμαινε καί σφεας ὄλλυ᾽ ὥσπερ ὀλλύεις.

1066. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-598

οὐ μόλις, nicht zur Not, sondern ganz und gar. Vgl. Eum. 866 , Eur. Hel. 334 θέλουσαν οὐ μόλις καλεῖς. 1210 f. - T τὸ δεύτερον: vgl.

1068. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-599

τὸ θεῖον, divinatio.

1072. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-600

Der Chor beantwortet πρὸς ποίαν στέγην als wirkliche Frage.

1075-1076. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-601

μὲν οὖν, immo vero (,,die richtige Bezeichnung des Hauses ist vielmehr μισόθεον" κτέ.). συνίστορα regiert wie συνειδότα den Akk. πολλὰ αὐτόφονα κακὰ καρατόμα (viele Greuel von Verwandtenmord, von Halsabschneiden). Vgl. Cho. 23 χοὰς προπομπός, Pers. 984 μύρια μύρια πεμπαστάν, Prom. 935 ἄπορα πόριμος, Soph. Ant. 787 καὶ σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδείς. Kasandra denkt, wie 1081 zeigt, vorzugsweise an das Gastmahl des Thyestes. Vgl. Soph. Εl. 10 πολυφθόρον τε δῶμα Πελοπιδῶν τόδε, 1497 ἦ ἡ πᾶσ᾽ ἀνάγκη τήνδε τὴν στέγην ἰδεῖν τὰ τ᾿ ὄντα καὶ μέλλοντα Πελοπιδῶν κακά. καρατόμα vgl. die Note zu 1595. Zu
258

1077. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-602

ἀνδροσφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον, wo von Menschenblut der Boden trieft. Vgl. Hom. 1 420 δάπεδον δ᾽ ἅπαν αἵματι θύεν. Zu ἀνδροσφαγεῖον vgl. Bekk. Anecd. I p. 28 ἀνδροκτονεῖον· ὁ τόπος ἔνθα οἱ ἄνθρωποι ἀποθνήσκουσι.

1079. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-603

εἶναι am Ende des Satzes und an der Spitze des Verses wie 1123, Cho. 873 . ματεύει κτέ., sie ist nicht auf falscher Fährte, sondern sucht da, wo sie finden wird.

1080. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-604

Warum sollte ich nicht Mord finden, da ich solche Wahrzeichen habe?

1081. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-605

Von dem aktivischen κλαιόμενα ist der Akk. σφαγὰς κτἑ. abhängig. τάδε: sie zeigt hin nach den Gestalten: „sieh da die Kinder". Zu der Vision vgl. 1216 ff.

1083-1084. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-606

Der Chorführer weist die grauenvolle Erinnerung ab: „du bist eine Seherin; aber für die Vergangenheit brauchen wir keine Propheten". dé kann an vierter Stelle stehen, wenn die vorhergehenden drei Wörter ein einheitliches Satzglied bilden wie 1352 τὸ μὴ μέλλειν δ᾽, Cho. 924 τὰς τοῦ πατρὸς δὲ, Eum. 541 ἐς τὸ πᾶν δὲ, Pers. 721 πεζὸς ἢ ναύτης δὲ, Sept. 175 τὰ τῶν θύραθεν δὲ, Suppl. 204 τὸ μὴ μάταιον δὲ, Soph. Οed. Τ. 1282 ὁ πρὶν παλαιὸς δ᾽ ὄλβος υ. α.

1085. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-607

τί ποτε μήδεται; τί. μήδεται; d. i. οὐ κλυτὰ μήδεται ἡ Κλυταιμήστρα. Vgl. zu 11 u. Hom. 1 429 κείνη (nämlich Κλυταιμήστρη δολόμητις) ἐμήσατο ἔργον ἀεικές, κουριδίῳ τεύξασα πόσει φόνον. .. :

1089-1090. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-608

ἀλκὰ ἀποστατεῖ ohne Beziehung auf bestimmte Personen (Orestes): zur Abwehr ist niemand da. Vgl. Cho. 821 f.

1092. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-609

ἐκεῖνα: τὰ περὶ Θυέστου Schol.
259

1094-1095. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-610

260
Ζυ τόδε τελεῖς kommt die Erklärung: „du wirst den eigenen Gemahl im Bade wie soll ich es zu Ende sagen?"

1097-1098. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-611

„Eine Hand um die andere langt Darreichungen hervor." Kasandra sieht, wie Dienerinnen, welche Klytämestra vorher beauftragt hat, die verschiedenen Mordwerkzeuge, das Netz, das Beil, in das Badezimmer hereinreichen.

1099-1100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-612

νῦν γὰρ κτέ., nunc enim, si ante visa est aenigmata dicere, magis obscura loquitur (Hermann). Andere erklären (mit Pauw): oracula per et propter aenigmata obscura.

1101-1128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-613

zweiter Teil: Ausführung der That (da Visionen der Seherin die Vorgänge im Innern des Hauses verkünden, darf es nicht befremden, dafs erst 1342 der Weheruf des getroffenen Agamemnon erschallt). Die Trimeter scheint der Chorführer, die melische Partie der Gesamtchor vorzutragen.
261

1103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-614

262
„Oder spannt ein Netz aus die eheliche Gemahlin, welche mitwirkt mit den Erinyen ( δάμαρ ξύνευνος ἁ ξυναιτία κυσὶν Αιδου)? Deren nimmer satter Chor soll dem Geschlechte seinen Gesang anstimmen zu dem fluchwürdigen Opfer." Ζα κυσὶν ῞Αιδου vgl. Cho. 923 , 1052 μητρὸς ἔγκοτοι κύνες, Soph. El. 1388 ἄφυκτοι κύνες, Eur. Εl. 1342 κύνας τάσδ᾽ ὑποφεύγων στεῖχ᾽ ἐπ᾿ ᾿Αθηνῶν. Zur Erklärung dient Eum. 246 . Ζυ στάσις (wie Eum. 311 ) .. κατολολυξάτω κτέ. vgl. 1185 ff. Die Erinyen werden befriedigt, weil die Frevelthat des Atreus gesühnt wird. Vgl. 1216 ff., 1577 ff. Der Gen. θύματος steht unter dem Einflusse der Präposition κατά. Zu der Bedeutung von λευσίμου vgl. καταλεύσιμος, das Deinarchos nach der Angabe des Suidas und Photios im Sinne von ἄξιος τοῦ καταλευσθῆναι gebraucht hat. "

1108-1109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-615

Was willst du mit der Erinys da, die dem Hause ihren Gesang anstimmen soll? Nicht erheitert mich deine Rede."

1110. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-616

263
„Zum Herzen dringt der Blutstropfen, der, an eine gefährliche Stelle treffend, ans Ziel kommt mit den Strahlen des untergehenden Lebens; schnell aber schreitet das Verderben" d. h. „vor Entsetzen dringt das Blut mir zum Herzen zurück so, wie es unter Umständen plötzlichen Tod (Herzschlag) zur Folge hat." Wir sagen „die Angst will mir das Herz abdrücken" oder ,,ich meine, das Herz muſs mir springen".

1116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-617

264
Kasandra hat die Vision, wie Klyt. das ausgespannte Todesnetz in den Händen auf Agamemnon losstürzt. Die beiden ausgestreckten Hände sind die schwarzen Hörner, so daſs das Ding als ein schwarzgehörntes, Klyt. selbst als ein wildwütender Stier erscheint, welcher mit seinen Hörnern auf eine wehrlose Kuh losstürzt, und ἄπεχε τᾶς βοὸς τὸν ταῦρον ist gleichsam der Ausruf eines Hirten, der seinem Genossen zuruft: „halte den Stier dort ab von der Kuh", in demselben Augenblick gesprochen, wo Klyt. auf Agamemnon dreinfährt.

1120-1121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-618

„Einer meuchelmordenden Badewanne Geschichte erzähle ich dir."

1122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-619

γνώμων ἄκρος wie τοξότης ἄκρος 633, μάντις ἄκρος Soph. El. 1499. ..

1123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-620

προσεικάζω: vgl. zu Cho. 12 .

1124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-621

„Welche gute Kunde wird auch je den armen Sterblichen aus Sehersprüchen zu teil? Durch die mannigfache Verkündigung schlimmen Wehs erwecken die Orakelsprüche Prophetenfurcht (Ehrfurcht vor den Propheten)." κακᾶν δυᾶν ist vo η πολυεπεῖς wie etwa Soph. Oed. T. 83 δάφνης von πολυστεφής abhängig. Zum Gedanken vgl. Hom. A 107 αἰεί τοι τὰ κάκ᾿ ἐστὶ φίλα φρεσὶ μαντεύεσθαι, ἐσθλὸν δ᾽ οὔτε τί πω εἶπας ἔπος οὔτε τέλέσσας. Ungünstige Urteile über die menschliche Seherkunst finden sich öfter bei den Tragikern, z. B. Soph. Oed. T. 498 ff. Das Treiben bettelnder χρησμολόγοι kennt man aus Aristoph. Vö. 960 ff. Vgl. zu 1194. - τέχναι wie 260, 1208. φέρουσιν ( ὥστε) μαθείν, bringen in das Herz.
265

1129-1176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-622

dritter Teil: Schicksal und Anteil der Kasandra. Die Chorpartieen scheinen Halbchöre vorzutragen, jedes Strophenpaar ein Halbchor.

1130. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-623

κακόποτμοι τύχαι: zu 245.

1131-1132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-624

266
„In den Mischkrug, in welchem du die Schicksale der Seher mischest, hast du auch mein Los hineingegossen." Auch mir war es beschieden, nur Unglück zu weissagen, und das jetzige Unglück habe ich vorhergesehen; aber wie du den Sehern Unglauben entgegenbringst, so hat man auch mir nie geglaubt.

1133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-625

267
ποὶ δεῦρο wie Eur. Iph. T. 77 ὦ Φοίβε, ποὶ μ᾽ αὖ τήνδ᾽ ἐς ἄρκυν ἤγαγες;

1134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-626

τί γάρ; τί γὰρ ἄλλο; Schol. Vgl. 1238, Cho. 879 .

1135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-627

φρενομανής θεοφόρητος, divino furore percita.

1136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-628

αὐτᾶς (ipsius) für σεαυτᾶς wie 1296, vgl. 827.

1137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-629

νόμον ἄνομον, ᾠδὴν ἀηδῆ Schol., eine unselige Weise. Vgl. 1545, Prom. 935 ἀπόλεμος πόλεμος, Pers. 680 νᾶες ἄναες, Cho. 42 χάριν ἄχαριν, Eum, 460 ἄπολιν Ἰλίου πόλιν, 1034 παῖδες ἄπαιδες u. a.

1139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-630

268
,,wie eine Nachtigall, die unersättlich ist in ihren Klagen, indem sie in ihrem verstörten Sinn den Itys bejammert ihr von Leiden umblühtes Dasein über." Die Nachahmung des Vogelrufs mit " Ἴτυν Ἴτυν auch Soph. El. 148 ἃ Ἴτυν, αἰὲν Ἴτυν ὀλοφύρεται, Eur. frg. 775, 28 Ν. ὀρθρευομένα γόοις Ἴτυν Ἴτυν πολύθρηνον. Die unablässige Klage der Nachtigall ( παῖδ᾽ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον) benützt schon Hom. τ 518 ff. zum Vergleiche. Nach der Sage, die Homer noch nicht kennt, that der thrakische König Tereus, welcher Prokne, die Tochter des attischen Königs Pandion, zur Gemahlin hatte, der Schwester seiner Gemahlin Philomele Gewalt an und schnitt ihr die Zunge aus. Philomele teilte die That ihrer Schwester durch ein Gewebe mit, Prokne aber schlachtete ihren Sohn Itys und setzte ihn dem Tereus als Speise vor. Da dieser das greuliche Mahl erkannte, wollte er sich an den Schwestern rächen; Zeus aber verwandelte sie in Nachtigall und Schwalbe, den Tereus aber in einen Wiedehopf und noch jetzt verfolgt der Wiedehopf die beiden Vögel und die abgeschnittene Zunge verrät sich in der Stimme der Schwalbe (Schol. zu Soph. El. a. O.). – ἀμφιθαλή βίον Akk. der Zeit wie μήκος 2.
269

1142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-631

270
Kasandra weist die Vergleichung mit der Nachtigall zurück und findet deren Los beneidenswert im Vergleich mit dem ihrigen.

1144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-632

271
περέβαλον wie Eum. 637 περεσκήνωσεν, wozu der Schol. be-merkt: πρὸς (d. i. τὸ χ πρὸς) τὴν συναλοιφὴν τῆς περί καὶ τὴν συζιγίαν τοῦ ῥήματος. Krüger II 12, 2, 11.

1146-1147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-633

272
Aus περέβαλον ergänzt sich zu αἰῶνα ein entsprechendes Verbum. - γλυκὺν κλαυμάτων διαί: sie geniefst die Wonne der Thränen, vgl. Hom. 8 102 γόῳ φρένα τέρπομαι. δορί, ἔγχει, Waffe, ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ 1497, τῷ πελέκει Schol., vielmehr Schwert nach 1530, 1261, Cho. 1009 . Vgl. Einl. S. 3 N.
273

1150-1151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-634

,,Deine schrecklichen Weissagungen strömst du aus in schaurigem Klange zugleich mit schicksalverkündenden Weisen.“ δυσφάτῳ κλαγγᾷ bezieht sich auf das schauerliche σχισμὸς ἀμφήκει δορί und μοιριδίοις auf μίμνει, das s. v. a. εἶμαρται, πέπρωται bedeutet.

1153-1154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-635

„Woher hast du die Unheil verkündenden Mafse deiner prophetischen Melodie?" ὁδός wie οἶμος ἀοιδός Hom. Hymn. auf Herm. 451, ἐπέων οἶμος Pind. Οl. IX 47, θεσφάτων ἐμῶν ὁδόν Eur. Phoen. 911, λόγιον ὁδόν Aristoph. Ri. 1015.

1158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-636

ἠνυτόμαν, ηυξόμην Schol.

1159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-637

Vgl. Pind. Pyth. ΧΙ 19 ὁπότε Δαρδανίδα κόραν Πριάμου Κασάνδραν πολιῷ χαλκῷ σὺν ᾿Αγαμεμνονία ψυχᾶ πόρευσ᾽ Αχέροντος ἀκτὰν παρ εὔσκιον νηλὴς γυνά. ψηλης

1161-1162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-638

τορὸν ἄγαν, keine rätselhaften und unverständlichen Worte wie vorher (1091, 1099f., 1122). νεογνός ist zweisilbig, wie νεοθήλου Eum. 453, νεοπαθής ebd. 517, νεανίδων ebd. 957, νεανίας Eur. Phoen. 147, νεανιῶν Aristoph. Wesp. 1069, νεανικήν ebd. 1067 dreisilbig, Neo πτόλεμος Soph. Phil. 4 u. ö. viersilbig. Vgl. Hom. ζ 300 ῥεῖα δ᾽ ἀρίγνωτ᾽ ἐστὶ καὶ ἂν πάις ἡγήσαιτο νήπιος.

1163-1164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-639

274
Ich bin wie von dem Bisse einer giftigen Natter gestochen, da sie im Schmerzgefühl ihres Schicksals klägliche Laute ertönen läfst ( θρεομένης αὐτῆς).

1165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-640

275
θρᾶγμα, τάραγμα wie Prom. 655 θρᾶξαι φρένας. Vgl. Soph. Ant. 1095 ταράσσομαι φρένας, Cho. 1054 .

1166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-641

ἰὼ πόνοι in dem Sinne wie φεῦ φεῦ ὦ πόνοι βροτῶν δύσπονοι Soph. Ant. 1276 .

1167. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-642

πρόπυργοι, vor den Mauern. Vgl. Hom. 545 ἐκ πόλιος δ᾽ ἄξοντο βόας καὶ ἴφια μῆλα κτέ., Φ 131 ff. Blomfield versteht sacra pro turribus facta i. e. pro salute urbis.
276

1170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-643

277
Vgl. Anhang und zu 1589. – ἔχειν ὥσπερ οὖν ἔχει, eine Ausdrucksweise die durch Verschweigen das Schlimmste andeutet, vgl. 1287 πράξασαν ὡς ἔπραξεν, Soph. Oed. Τ. 1376 βλαστοῦσ᾽ ὅπως ἔβλαστε, Oed. Κ. 273 ἱκόμην ἵν᾽ ἱκόμην, 336 εἴσ᾽ οὗπερ εἰσί, Eur. Εl. 85, Iph. T. 692 πράσσονθ᾽ ἃ πράσσω, Εl. 289 ἔκυρσεν ὡς ἔκυρσεν, Οr. 660 ἐμοῦ πράσσοντος ὡς πράσσω τὰ νῦν, Οr. 79 ἔπλευσ᾽ ὅπως ἔπλευσα, Tro. 630, Iph. Τ. 575 ὄλωλεν ὡς ὄλωλεν u. a., vgl. zu Med. 889.

1171. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-644

278
θρόμβους, αἵματος. Εum. 164, 184. Eine Blutlache wird alsbald von mir auf dem Boden sein.

1172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-645

279
ἑπόμενα, congruentia, convenientia ut Pind. Ol. II 22 (Klausen).

1173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-646

κακοφρονῶν, der dir übel mitspielt.

1174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-647

ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων: vgl. Pers. 518 ὦ δυσπόνητε δαίμον, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει, Soph. Ant. 1346 ἐπὶ κρατί μοι πότμος δυσκόμιστος εἰσήλατο. Die mangelhafte Responsion verbessert Meineke mit ὑπέρβριθυς ἐπεμπίτνων. Vielleicht aber ist im stroph. V. 1163 nach G. Hermanns Vermutung δάκει für δήγματι zu setzen. Die Bildung von ὑπερβαρής ist mit der von ὑπερβριθής ( Soph. Ai. 951 ) zu vergleichen.

1177-1178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-648

In den ersten Tagen nach der Vermählung war die Frau verschleiert; an dem Tage, wo sie den Schleier ablegte, wurde sie von dem Manne und von Freunden und Verwandten beschenkt( ἀνακαλυπτήρια). S. Harpokr. unter ἀνακαλυπτήρια. Vgl. Eur. Iph. Α. 1146 ἄκουε δή νυν· ἀνακαλύψομεν λόγους κοὐκέτι παρῳδοῖς χρησόμεσθ᾽ αἰνίγμασιν.

1179. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-649

Wie der Morgenwind die Wellen gegen Sonnenaufgang treibt, so treibt der Sturm der Weissagung, welcher nach der Region des Lichtes hin weht, die Wogen des Unglücks dem Lichte d. h. der Offenbarung oder Erfüllung zu. schlagen die Wogen des Unglücks nicht πρὸς ἀγάς, sondern πρὸς αὐγάς, die nächste noch gröfser als Sodie eben jetzt brandet ( τοῦδε, weil sich die Seherin als Zuschauerin der Unglücksbrandung denkt; die Änderung von Enger πῆμα πήματος scheint darum unnötig zu sein). Vgl. 266 und Catull LXIV 269 hic, qualis flatu placidum mare matutino horrificans zephyrus proclivas incitat undas Aurora exoriente vagi sub limina solis, quae tarde primum clementi flamine pulsae procedunt (leni resonant plangore cachinni), post vento crescente magis magis increbrescunt etc.
280

1183-1184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-650

συνδρόμως ῥινηλατούσῃ, die Spur witternd und im Laufe verfolgend wie der Spürhund thut. Vgl. 1078. Das Particip in dem Sinne,,wenn ich es thue, bezeugt (bestätigt) es mir".

1187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-651

Trotz aller Harmonie klingt der Gesang nicht gut; denn der Inhalt ist schlimm. von
281

1188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-652

Sehr wirkungsvoll wird zuerst das Bild von der Menschenblut berauschten Zechgenossenschaft ( κῶμος), die im Hause festsitzt und nicht wie andere κωμάζοντες durch die Strafse schwärmt, ausgeführt und erst am Schlusse mit συγγόνων Ερινύων die Zechgenossenschaft gekennzeichnet. σύγγονοι Ἐρινύες, weil sie Verwandtenmord rächen durch Verwandte. - Vgl. 159 und Eur. Herc. 1076 πρὸς Ἐρινύσι θ᾽ αἷμα σύγγονον ἕξει.

1191-1192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-653

πρώταρχον (vgl. Cho. 1066 f.) ἄτην (die Urschuld, nämlich die Schlachtung der Kinder des Thyestes) steht als Inhalt des Liedes appositionell zu ὕμνον. ἐν μέρει (abwechselnd) mufs sich, da der Chor zusammensingt (1186), während das Skolion Einzelgesang voraussetzt, auf die Abwechslung von Strophe und Antistrophe beziehen. Der Gesang von dem Ehebruch des Thyestes bildet gleichsam die Gegenstrophe zu dem Gesang von der Frevelthat des Atreus. ἀπέπτυσαν wie ἀπέπτυσα (pfui!) Prom. 1103 . Krüger II § 53, 6, 2. εὐνὰς δυσμενεῖς: das Lager des Atreus ist dem Ehebrecher übelgesinnt, weil der Ehebruch blutig gerächt wird. πατεῖν betreten (besteigen) wie Cho. 728 .
282

1193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-654

283
Vgl. Prom. 860 (wo Prometheus wie hier Kasandra seine Kenntnis der Vergangenheit als Beglaubigung seiner Voraussicht der Zukunft bietet) τῶνδε προσσαίνει σε τι; und 868 σημεῖά σοι τάδ᾽ ἐστὶ τῆς ἐμῆς φρενός, ὡς δέρκεται πλέον τοῦ πεφασμένου. Ζα κυρώ vgl. 633. τι -
284

1194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-655

Kasandra weist in betreft ihrer Person die Worte des Chors 1125 ff. zurück. Zu θυροκόπος vgl. Plat. Staat II p. 364 Β ἀγύρται δὲ καὶ μάντεις ἐπὶ πλουσίων θύρας ἰόντες. φλέδων· φλυαρία, καὶ ὁ ἀλαζών, εὐήθης Hesych.
285

1195. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-656

286
ἐκμαρτυρεῖν bedeutet nach gerichtlichem Sprachgebrauch „bezeugen was man nicht selbst gesehen, sondern von einem Augenzeugen gehört hat" (Poll. VIII 36 μαρτυρία δὲ καλεῖται ὅταν τις αὐτὸς ἰδὼν μαρτυρῇ, ἐκμαρτυρία δέ, ὅταν τις παρὰ τοῦ ἰδόντος ἀκούσας λέγῃ, Etym. M. 324, 1 und Suid. ἐκμαρτυρεῖν φασι τὸ λέγειν, οὐχ͵ ἅπερ αὐτὸς εἶδεν, ἀλλ᾽ ἅπερ ἑτέρων ἤκουσε λεγόντων). – προυμόσας wie bei feierlichen Zeugenaussagen vor Gericht. Kasandra sagt: „schwöre und bezeuge dann, dafs du die alten Frevel dieses Hauses aus meiner Rede wie von einer Augenzeugin erfahren hast." Der Chor weist zwar den Eid als unnütz ab, bestätigt aber, dafs sie wie eine Augenzeugin gesprochen habe ( ὥσπερ εἰ παρεστάτεις). ..

1197-1198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-657

πῶς ἂν γένοιτο wie Eur. Alk. 142 καὶ πῶς ἂν αὐτὸς κατθάνοι τε καὶ βλέποι; γενναίως παγέν d. i. mag der Eid auch mit noch so aufrichtigem und wahrhaftem Sinne geschworen sein. Vgl. τοὺς κακῶς παγέντας ὅρκους Eur. Iph. A. 395.
287

1200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-658

κυρεῖν λέγουσαν wie τυγχάνειν λέγουσαν, eine Sache genau und richtig bezeichnen. Vgl. 1231 f., Cho. 14 , 417, Suppl. 596 καὶ τόδ ἂν γένος λέγων ἐξ Ἐπάφου κυρήσαις. Ähnlich auch Cho. 316 .

1203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-659

Vgl. Hom. Ω 699 Κασσάνδρη ἰκέλη χρυσέη Αφροδίτη.

1204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-660

ἁβρύνεται, ziert sich. Vgl. Plat. Phaedr. p. 228 C ἐθρύπτετο, ὡς δὴ οὐκ ἐπιθυμῶν λέγειν.

1205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-661

ἀλλ᾽ ἦν κτἑ., wohlan so sei es gesagt, er war ein Ringer (heftiger Bewerber) der sehr mir Liebe atmete.
288

1206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-662

τέκνων ἔργον wie παιδουργία Soph. Oed. T. 1248. ἠλθέτην ὁμοῦ, συνηλθέτην. Die attische Form der zweiten Person Dual der hist. Tempora endigt in την. Vgl. Krüger I § 30, 1, 1.
289

1208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-663

ᾑρημένη wie μανίᾳ ἡρημένη, wenn es nicht ursprünglich ἐπηρμένη geheiſsen hat.

1210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-664

Hat nicht der Groll des L. dich geschädigt?" d. h. „hat er sich nicht in seinem Grolle an dir gerächt?" Hesych. ἄνατος· ἀβλαβής.
290

1211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-665

ὡς temporal (seitdem). Apollod. III 12, 5 Κασάνδραν, ἡ συνελθεῖν βουλόμενος ᾿Απόλλων τὴν μαντικὴν ὑπέσχετο διδάξειν. ἢ δὲ μαθοῦσα οὐ συνῆλθεν· ὅθεν ᾿Απόλλων ἀφείλετο τῆς μαντικῆς αὐτὸ τὸ πείθειν.

1214-1215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-666

291
ὑποστροβεῖ με δῖνος ὀρθομαντείας ταράσσων φροιμίοις πόνων, wieder dreht mich der Wirbelwind der Weissagung und peinigt mich mit dem Vorspiel der Qualen. ὑπο bezeichnet, wie es sich allmählich und unvermerkt in ihr rührt und regt. φροίμια πόνων auch Suppl.842 .

1216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-667

ὁρᾶτε; nicht Imperativ: aptior et fortior est ad animos commovendos interrogatio. Nam si iubet videre, spectatores quoque oculos illuc advertunt, cumque nihil conspexerunt, tum demum solam illa fatidicam virginem cernere intellegunt. Si autem interrogat, ipsa quaestio statim prodit ipsam videre quod alii non videant: quo statim horror animos corripit (Hermann).

1218-1219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-668

ὡσπερεί d. h. es hat das Aussehen als ob sie u. s. w. Sie sieht es gleichsam ihnen an, dafs sie von Verwandten gemordet sind. Ebenso nachher πρέπουσι (sehen aus wie) πλήθοντες τε ἔχοντες. χείρας πλήθοντες wie χεῖρας πεπλησμένοι. κρεῶν οἰκείας βορᾶς, „von dem eigenen Fleischesfrafs" für „von dem Frafse eigenen Fleisches", weil der Vater von dem Fleische seiner Kinder, also dem eigenen Fleische afs.
292

1223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-669

λέοντ᾽ ἄναλκιν: ein Löwe nur der Wildheit und Verderblichkeit, nicht dem Mute nach, kein echter Löwe ( λέοντος εὐγενοῦς 1258), vgl. Hom. y 310 ἀνάλκιδος Αἰγίσθοιο, Soph. Εl. 301 ὁ πάντ᾿ ἄναλκις οὗτος, ἡ πᾶσα βλάβη, ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος und aufserdem Hom. 8 333 ὦ πόποι, ἡ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ ἤθελον εὐνηθῆναι ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.

1224-1225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-670

„Er sinnt auf Rache gegen den heimgekehrten Herrn - meinen Herrn." Ihr königlicher Sinn bäumt sich auf gegen den Gedanken, eine Sklavin zu sein.
293

1227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-671

294
οἴαν ἄτην. Βei κυνὸς δίκην (die Stellung wie 1040 f.) wie bei τεύξεται wird nicht γλῶσσα, sondern die ganze Person als Subjekt gedacht. Vgl. zu Eur. Med. 1244 ὦ τάλαινα χεὶρ ἐμή, λαβὲ ξίφος, λάβ᾽, ἕρπε κτέ. und Soph. oph. Trach. 549 ὀφθαλμὸς .. ὑπεκτρέπει πόδα. Schmeichelnde Hunde lecken den Herrn und teils spitzen sie das Ohr, teils lassen sie es hängen (Hom. 0 302 οὐρῇ μὲν δ᾽ ὅ γ᾽ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω). – δρὸν οὐς, weil dabei das Auge in Freude strahlt, vgl. Aristoph. Frie. 156 φαιδροῖς ὠσίν. φαι-

1229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-672

295
τεύξεται (zu τεύχω, vgl. Hom. T 208 τεύξεσθαι μέγα δόρπον, Hesych. τευξομένη· ποιήσουσα) κακῇ τύχῃ, nicht, wie man sonst wünscht, ἀγαθῇ τύχη (eine Paronomasie).

1230. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-673

Kasandra sagt die ganze Wahrheit heraus, doch so, dafs der Chorführer sich einreden kann, das nicht zu verstehen (1244), was er nicht hören will. -

1231-1232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-674

ἔστιν (Elmsley ἔσται), weil Kas. die That schon vollendet sieht. Vgl. 1119. καλοῦσα τύχοιμ᾽ ἄν: zu 1200. Ζα Σκύλλαν τινὰ (eine Art Sk.) vgl. Eur. Med. 1342 λέαιναν, οὐ γυναῖκα,, τῆς Τυρσηνίδος Σκύλλης ἔχουσαν ἀγριωτέραν φύσιν.

1234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-675

296
θύουσαν, furentem, vgl. zu 1409. – Mit " Αιδου λήτορα (Hesych. λείτορες· ἱέρειαι. λήτειραι· ἱέρειαι. λήτειραι· ἱέρειαι τῶν σεμνῶν θεῶν) vgl. ἱερεὺς ἄτας 736, Ερινύος κλητῆρα ( Η. L. Ahrens λητῆρα) Sept. 561 . Die rasende Hadespriesterin ist die Mörderin, welche dem Hades Opfer schlachtet. ἄσπονδον Ἄρη wie ἄσπονδος oder ἄσπειστος πόλεμος von dem bellum internecivum.
297

1238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-676

τῶνδ᾽ πείθω kurz für εἴτε τι τῶνδε πείθω εἴτε μή, ὅμοιον ( οὐδὲν διαφέρει). Vgl. 1402f., Eur. Suppl. 1069 .

1239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-677

παρών d. i. beim Anblick der Leiche des Agamemnon.

1242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-678

298
τάφος, stupor. Vgl. Herod. ΙΙ 156 τέθηπα ἀκούων.

1243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-679

κλύοντ᾿ ἀληθῶς wie Cho. 433 τὸ πᾶν ἀτίμως ἔλεξας. – οὐδὲν ἐξηκασμένα, nicht bildlich (in Gleichnissen und blofsen Andeutungen) gesprochen. Vgl. Sept. 432 κεραυνὸν οὐδὲν ἐξηκασμένον (,,nicht blofs auf dem Bilde des Schildes dargestellt, sondern wirklich", wenn 433 mit Recht getilgt worden ist).

1244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-680

ἐκ δρόμου πεσών (aus dem Geleise geraten) τρέχω wie Prom. 909 ἔξω δὲ δρόμου φέρομαι λύσσης πνεύματι μάργῳ, Cho. 1020 , auch 512.

1246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-681

εὔφημον (proleptisch) κτέ. wie Soph. Ai. 362 εὔφημα φώνει nach ἀλλά με συνδάϊξον.

1247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-682

„Aber für das, was ich meine, giebt es keinen Arzt; da also keine Hilfe denkbar und keine Rettung möglich ist, braucht man das schlimme Omen, das im Aussprechen der Sache liegt, nicht zu fürchten."

1248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-683

ἔσται, was du sagst.

1250-1251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-684

τίνος πρὸς ἀνδρός sagt der Chorführer im allgemeinen Sinne von wem?", Kasandra aber fafst ἀνδρός in dem speziellen Sinne „von welchem Manne?" und sagt: „Fürwahr gar sehr traun, wie ich enttäuscht einsehe ( ἄρα), hast du meinen Spruch mifsverstanden, wenn du an einen Mann als Mörder denkst." Zu παρακόπτομαι vgl. Suppl. 461 ή κάρτα νείκους τοῦδ᾽ ἐγὼ πα παροίχομαι (ich verkenne die Natur dieses Streites).

1252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-685

299
„Diejenigen, welche den Anschlag vollbringen sollen ( τελοῦντας fut.), habe ich nicht erfafst."

1253-1254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-686

Mit Bitterkeit erinnert sie an die Worte der Klyt. 1035. In dem vorliegenden Zusammenhang hat Ἕλληνα (zu 437) ἐπίσταμαι φάτιν den Sinn „ich spreche griechisch"; daher καὶ γὰρ τὰ πυθόκραντα die Bedeutung erhält: „auch das Orakel des Apollon spricht ja griechisch und ist doch schwer verständlich". τὰ πυθόκραντα wie Cho. 900 μαντεύματα τὰ πυθόχρηστα.

1255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-687

,,Weh mir, wie stark das Feuer ist; es naht sich mir!" Die innere Aufregung, die ihr heifs macht, erweckt ihr die Vorstellung eines mächtig sie erfassenden Feuers. Über die Quantität von olov vgl. Krüger II 3, 3, 1. Häufiger ist οι verkürzt in τοιόσδε und besonders in τοιοῦτος, in ποιεῖν nur Prom. 967 (aber das Wort ποιεῖν ist überhaupt bei Äschylos selten).

1257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-688

δίπους λέαινα wie Suppl. 906 δίπους ὄφις (von dem Herolde). Vgl. zu 82.

1259-1260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-689

,,Wie einer, der ein Heilmittel bereitet, verschiedene Ingredienzen zu dem Tranke mischt, so wird sie den Lohn für mich (dafür, dafs er mich ins Haus bringt) als einen Teil ihres Rachewerks ausgeben." Vgl. 1441 ff.

1262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-690

D. i. τίσασθαι φόνον (als Akk. des inneren Objekts wie Soph. Αi. 304 ὅσην κατ᾿ αὐτῶν ὕβριν ἐκτίσοιτ᾿ ἰών) ἀντὶ ἐμῆς ἀγωγῆς.

1264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-691

Vgl. Hom. A 14 στέμματ᾿ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Απόλλωνος χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, Hesych. ἴθυντήριον· ὁ φέρουσιν οἱ μάντεις σκῆπτρον ἀπὸ δάφνης: Nachgeahmt hat die Stelle des Aschylos Eurip. Tro. 451 ὦ στέφη τοῦ φιλτάτου μοι θεῶν, ἀγάλματ᾿ εὔια, χαίρετ᾽ ἴτ᾿ ἀπ᾿ ἐμοῦ χρωτὸς σπαραγμοῖς κτέ. und 256 ff.

1265-1266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-692

Sie reifst sich den Kranz ab, wirft ihn zerrissen zu Boden und schleudert bei ἴτε πεσόντα (oder πεσόντε) den Lorbeerstab nach, nachdem sie ihn zerbrochen hat. Weil sie bei ἴτε beide zusammennimmt, folgt nicht das bei σὲ μὲν beabsichtigte σὺ δέ.
300

1267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-693

Der V. scheint unecht zu sein; denn der vernichtete Kranz kann niemanden mehr dienen. Für das abstruse ἄτην setzt Stanley ἄτης.

1268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-694

αὐτός ( ἐστιν) ἐκδύων ἐσθῆτα, insofern Apollon Schuld trägt, daſs sie sich ihres Schmuckes entledigt hat.

1270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-695

301
καταγ. μάτην d. i. als Wahnsinnige verhöhnt, ähnlich wie o νοσῶν μάταν und φρενομόρως νοσοῦντα Soph. Ai. 635, 625.

1271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-696

302
„Von Freunden, von Feinden nicht in uneiniger Weise anzuhören (von Freunden, Feinden in schönster Einigkeit). ὑπὸ ist zu φίλων zu ergänzen. Krüger II 68, 9 Anm. διχ. μαθεῖν wie διχορρόπως ἰδεῖν 361.

1272. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-697

„Und wie eine Geld sammelnde Verzückte ( ψευδόμαντις θυροκόπος 1194) muiste ich Unglückliche mich Hunger leidendes Bettelweib nennen lassen."
303

1274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-698

304
ὁ μάντις μάντιν, gleichsam ohne amtsbrüderlichen Sinn. Vgl. Prom. 29 θεὸς θεῶν γὰρ οὐχ ὑποπτήσσων χόλον. ἐκπράξων, confecturus, wie Soph. Oed. K. 1658 οὐ γάρ τις αὐτὸν οὔτε πυρφόρος θεοῦ κεραυνὸς ἐξέπραξεν 8. v. a. ὤλεσεν.
305

1276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-699

βωμοῦ πατρώου: am Hausaltare (1022) hätte sie als priesterliche Seherin ihre Stelle. Nachgestellt, ohne am Ende des Verses zu stehen, werden im Trimeter nur Präpositionen, die nicht anastrophisch sind, so ὑπαὶ Eum. 420 . 8* Vgl.

1277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-700

306
κοπείσης scil. ἐμοῦ. πρόσφαγμα wie πρόθυμα eigentlich „Sühnopfer", aber wie σφάγμα, θύμα gebraucht (mactatio). Vgl. Eur. Iph. T. 458, Hek. 41, Tro. 628.
307

1278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-701

ἄτιμοι, ἀτιμώρητοι. Eur. Hipp. 1417. Hoc saepe morituris fuit solatium: „neque enim moriemur inulti" (Valckenaer zur a. St.). Verg. Aen. II 673 numquam omnes hodie moriemur inulti. Daher der Scherz Hor. sat. II 8, 34 nos nisi damnose bibimus, moriemur inulti.

1280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-702

φίτυμα (abstr. pro concr.), proles, hebt den Muttermord durch Sohneshand hervor.
308

1282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-703

ἄτας φίλοις, um diesen Mordwerken die Spitze aufzusetzen und sie abzuschliefsen. Vgl. Cho. 931 ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπίκρισεν τλήμων Ὀρέστης.

1283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-704

309
ἐκ θεῶν: vgl. Hom. a 37 ff.

1284. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-705

,,Daſs er rächen soll die That, durch welche der Vater rücklings zu Boden fiel ( ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη), den Sturz des Vaters". Ζυ πράσσειν (exigere, ulcisci) vgl. Eum. 626 τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα.

1285-1286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-706

310
κάτοικτος (vgl. ἔποικτος), d. i. vielen Klagen mich hingebend. - ἐπεὶ τὸ πρῶτον, nachdem doch einmal. Vgl. Hom. A 235 οὔποτε φύλλα καὶ ὄζους φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν.
311

1287-1288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-707

312
πράξασαν ὡς ἔπραξεν: zu 1170. – οἳ δ᾽ εἶλον πόλιν allgemein von Agamemnon. – ἀπαλλάσσουσιν, wegkommen, davonkommen, wie Herod. 1 16 ἀπὸ τούτων οὐκ, ὡς ἤθελε, ἀπήλλαξε.

1289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-708

313
ἄραρεν, es steht fest, es ist beschlossen. τὸ κατθανεῖν: Häufig steht so der Infin. mit Artikel bei den dramatischen Dichtern, z. B. Soph. Oed. K. 442 τὸ δρᾶν οὐκ ἠθέλησαν, Eur. Iph. A. 655 τὸ σιγᾶν οὐ σθένω.

1292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-709

Vgl. Soph. Αi. 831 καλῶ δ᾽ ἅμα πομπαίον Ἑρμῆν χθόνιον εὖ με κοιμίσαι, ξὺν ἀσφαδάστῳ καὶ ταχεὶ πηδήματι πλευρὰν διαρρήξαντα τῷδε φασγάνῳ. εὐθνησίμων, leichten Tod bringend. Sie bittet um εὐθανασία.

1296-1297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-710

αὐτῆς wie 1136. θεήλατον βοῦν dicit quae se ultro offert ad immolandum, quales memorant historici plus semel (Stanley). Vgl. Tac. hist. III 56 accessit dirum omen, profugus altaribus taurus disiecto sacrificii apparatu longe nec ubi feriri hostias mos est confossus.

1298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-711

314
οὐκ ἄλυξις verhält sich wie 1300 ἥκει τόδ᾽ ἦμαρ kausal zu dem Folgenden:,,da es kein Entrinnen giebt, was erreiche ich durch Aufschub?" Vgl. zu Cho. 706 und zum Gedanken Soph. Εl. 1485 τί γὰρ βροτῶν ἂν σὺν κακοῖς μεμιγμένων θνήσκειν ὁ μέλλων τοῦ χρόνου κέρδος φέροι;

1299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-712

,, Wenigstens wird das Letzte der Lebenszeit sonst wert geschätzt" d. h. „gewöhnlich betrachtet man den Aufschub des Todes als grofsen Gewinn.“ Zu ὁ ὕστατος τοῦ χρόνου vgl. Krüger I 47, 28, 9.

1301-1302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-713

D. i. „die Anerkennung empfange von mir: du zeigst dich mutig im Unglück.“ In ἀπ᾿ εὐτόλμου φρενός liegt das Hauptgewicht des Gedankens. Dieses Lob weckt in Kas. eine schmerzliche Erinnerung an die εὐτολμία oder γενναιότης ihres ganzen Geschlechts und das Unglück des ganzen Geschlechts. Vgl. Soph. Ant. 839 .

1303-1304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-714

Der Chorführer giebt der schmerzlichen Erregung der Kas. gegenüber eine Rechtfertigung seiner Worte. Kas. erwidert: „ein Glücklicher ist das nicht, den man mit solchen Worten tröstet " Darauf tritt Kas. der Thüre näher, weicht aber entsetzt zurück. Den Grund giebt sie 1308 an.

1307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-715

εἴ . . στύγος d. h. es mufs ein innerer Schauder sein; denn ich kann nichts entdecken, was deinen Wehruf veranlafst haben könnte.

1309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-716

καὶ πῶς; wie 554, Cho.772 , Eur. Or. 1110: „du irrst dich; das ist nur der Geruch von den am Herde geschlachteten Opfertieren (1040 f.)."

1311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-717

Σύριον ἀγλάισμα von Wohlgerüchen, vgl. Eur. Bakch. 144 Συρίας λιβάνου καπνός, Hor. carm. II 7, 7 coronatus nitentes malobathro Syrio capillos. Der Chorführer meint: „in Wirklichkeit rieche ich Weihrauch; was du aber sagst, ist nicht Weihrauch."

1313-1314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-718

Mit den Worten „doch ich kann auch im Hause (beim Sterben) noch mein und Agamemnons Geschick beklagen" wendet sich Kas. wieder zum Eingange des Palastes, bebt aber zum zweiten Male zurück. Diese wiederholte Unentschlossenheit entschuldigt sie im Folgenden dem Chore gegenüber.

1315-1316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-719

Wie ein Vogel mit ängstlichem Geschrei um das Gebüsch flattert, in welchem er ein feindliches Tier sieht, so mache ich es hier am Hause nicht ohne Grund. Wenn ich im Hause meinen Tod gefunden haben werde, dann bezeugt mir mir dies, daſs ich meine guten Gründe hatte. Ihr werdet aber meiner Worte gedenken, wenn an Klyt. und Ägisthos die Rache vollzogen wird. - θάμνον ist abhängig νοη δυσοίζω φόβῳ wie von φοβοῦμαι, vgl. Sept. 276 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών, Demosth. IV 45 τεθνᾶσι τῷ δέει τοὺς τοιούτους ἀποστόλους. θάμνον für οἶκον ὡς ὄρνις θάμνον wie Pers. 131 πᾶς λεὼς σμήνος ὡς ἐκλέλοιπεν μέλισσαι.
315

1318. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-720

ἀνδρὸς δυσδάμαρτος, der eine unselige Gattin hat.

1319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-721

ἐπιξενοῦμαι, ich erbitte mir als Gastgeschenk. Nach Hesych. ἐπιξενοῦσθαι· μαρτύρεσθαι, πορεύεσθαι. Σοφοκλῆς Ἀχαιῶν συλλόγῳ καὶ Αἰσχύλος Κρήσσαις scheint an einer dieser Stellen das Wort in ähnlichem Zusammenhang gebraucht worden zu sein. Über die Stellung von δέ τυ 744.

1321-1322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-722

ἅπαξ ἔτι d. h. zum letzten Male. ῥῆσιν ἢ θρῆνον ἐμὸν τὸν αὐτῆς, einen Spruch oder vielmehr ein Klagelied um mich selber, nicht um Tote. Obwohl der θρῆνος den Toten gilt, weihe ich mir, die ich noch lebe, einen θρῆνος: ζῶσα γόοις με τιμῶ Suppl. 122 .
316

1323-1324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-723

Der Text ist nicht in Ordnung und scheint lückenhaft. Hermann hat dieser Lücke nach Hesych. ἀσκεύοις· ψιλοῖς, ἀπαρασκεύοις. Αἰσχύλος ᾿Αγαμέμνονι das Wort ἀσκεύοις zugewiesen, wodurch der Gedanke angedeutet wird: „wie sie mich eine schwache, hilflose Sklavin gemordet haben (1325), so mögen sie wehrlos und schutzlos ( στερομέναν φίλων 1430) zu Grunde gehen." Vgl. Cho. 554 f.
317

1326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-724

„Das Glück kann ein Schatten wandeln; ist man aber unglücklich, so ist weg die Zeichnung von einem nassen Schwamm getilgt" d. h. so ist es gerade so wie wenn ein nasser Schwamm die Zeichnung auf einer Tafel in einem Augenblick vertilgt. Vgl. Eur. frg. 621 τὸν ὄλβον οὐδὲν οὐδαμοῦ κρίνω βροτοῖς, ὃν γ᾽ ἐξαλείφει ῥᾶον ἢ γραφὴν θεός. Das Glück ist schnell vergänglich; hat man aber Mifsgeschick, dann ist auf einmal alles dahin und vergessen; Glanz, Ruhm, Dank, Liebe sind mit einem Schlage verschwunden; nicht blofs die Gegenwart und Zukunft, auch die Vergangenheit erscheint mit einem Male vernichtet. Diese Wirkung des Unglücks ist noch trauriger als die Vergänglichkeit des Glücks. Kasandra tritt in den Palast.
318

1330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-725

Des Glückes haben die Menschen nie genug und kein Haus besitzt daran solchen Überflufs, daſs es weiterem Glücke den Zutritt verweigerte. Vgl. Herod. IV 49 εὐπρηξίης γὰρ οὐκ ἔστι ἀνθρώποισι οὐδεμία πληθώρη. Mit δακτυλοδείκτων δείκτων vgl. Lukian. Traum 11 τῶν ὁρώντων ἕκαστος τὸν πλησίον κινήσας δείξει σε τῷ δακτύλῳ ῾οὗτος ἐκεῖνος” λέγων, Hor. carm. IV 3, 22 quod monstror digito praetereuntium, Pers. I 28 at pulchrum est digito monstrari et dicier: hic est.

1333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-726

Vgl. Plaut. Aulul. I 2, 22 Si Bona Fortuna veniet, ne intromiseris, Martial. I 25, 5 Ante fores stantem dubitas admittere Famam? τάδε ( ταῦτα, τοῦτ᾽ ἔπος) vor oder nach direkter Anführung wie 456, Cho. 313 δράσαντι παθεῖν, τριγέρων μύθος τάδε φωνεί, Eum. 513 τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος· ὦ δίκα, Pers. 126 ὀᾶ, τοῦτ᾽ ἔπος ἀπύων.
319

1337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-727

προτέρων unbestimmt, so dafs man ebenso an Iphigenie wie an die Kinder des Thyestes denken kann.

1338-1339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-728

320
und wenn es so ist, dafs immer ein anderer durch seinen Tod den Getöteten Sühne des Mordes verschafft", allgemein, daher das Präsens ἐπικραίνει. Der Plural θάνατοι von Mordthaten wie 1572, Cho. 52 น. 0.
321

1343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-729

Diesen Vers scheint der Führer des einen Halbchors zu sprechen, der siya dem Chorführer zuruft, welcher 1330-1341 vorgetragen hat. V. 1345 f. spricht der Koryphaios, der auch Führer des anderen Halbchors ist; dann geben alle Mitglieder des Chors ihre Stimme ab, als zwölfter der Koryphaios, der das Ergebnis der Abstimmung verkündet (1369 f.). Er ist ἐπιψηφίζων und ἐπικυρῶν.

1345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-730

οἰμώγμασιν, nach den Weherufen zu schliefsen.

1348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-731

πρὸς δῶμα δεῦρο βοήν d. i. den Hilferuf πρὸς δῶμα δεῦρο ( βοηδρομῆσαι πρὸς δῶμα δεῦρο). νεορ-

1350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-732

σὺν ξίφει, vgl. Pers. 757 πλοῦτον ἐκτήσω σὺν αἰχμῇ, Sept. 869 διήλλαχθε σὺν σιδάρω. ρύτῳ scheint nicht νεορρύτῳ,,frischgezückt" ( νεοσπαδὲς ξίφος Eum. 42 ), sondern v εορρύτῳ „frisch (von Blut) fliefsend" zu sein (Suidas νεορρύτοις· νεωστὶ ῥέουσι). νεορράντῳ ξίφει (wie Soph. Ai. 30, 828) vermutet Spanheim. Jedenfalls ist von dem Schwerte des Mörders die Rede.

1352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-733

τὸ μὴ μέλλειν ἀκμή: vgl. Pers. 410 κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή, Soph. Εl. 22 οὐκέτ᾽ ὀκνεῖν καιρός, ἀλλ᾽ ἔργων ἀκμή, Ai. 811 und Eur. Or. 1292 οὐχ ἕδρας ἀκμή.

1353-1354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-734

322
ὡς d. i. das Vorspiel läfst erkennen, daſs sie Dinge gegen die Stadt ins Werk setzen, welche Wahrzeichen der Gewaltherrschaft sind. τυραννίς von der Herrschaft eines Usurpators.

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-735

323
Ich weiss nicht, was ich als meine Meinung sagen soll; ich bin noch zu keinem Entschluſs gekommen. Wer handeln will, muſs sich vorher erst beraten.

1359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-736

324
Vgl. Eur. Herakl. 266 und Οr. 1680 κἀγὼ τοιοῦτος.

1361-1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-737

325
βίον τείνοντες d. i. φιλοψυχοῦντες (um nur das liebe Leben zu fristen). – ὑπείξομεν ἡγουμένοις, als Herrschern uns fügen.
326

1364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-738

πεπαιτέρα: ὡριμωτέρα, γλυκυτέρα Schol. μοῖρα, das Todeslos. Lieber sterben als sich von einem Tyrannen knechten lassen.
327

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-739

μαντευσόμεσθα ὡς ὀλωλότος τοῦ ἀνδρός: vgl. 677, Herod. ΙΙ 1 Αἰολέας ὡς δούλους πατρωίους ἐόντας ἐνόμιζε, Krüger II § 56, 4, 4 und I § 47, 10, 13.

1367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-740

328
D. i. erst muss man sich genaues Wissen verschaffen, bevor man sich dem Unmute hingiebt.

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-741

Vgl. Prom. 959 ὅσον τό τ᾽ ἄρχειν καὶ τὸ δουλεύειν δίχα und zum Gedanken Soph. frg. 225 D. & δὲ δόξῃ τοπάζω, ταῦτ᾽ ἰδεῖν σαφῶς θέλω, Trach. 425 ταὐτὸ δ᾽ οὐχὶ γίγνεται, δόκησιν εἰπεῖν κἀξακριβῶσαι λόγον.
329

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-742

330
ταύτην scil. γνώμην. πάντοθεν πληθύνομαι, wenn ich die von allen Seiten vorgebrachten Gründe erwäge, so entscheide ich mich mit der Mehrzahl dahin. Vgl. Suppl. 612 δήμου κρατοῦσα χείρ θ᾽ ὅπῃ πληθύνεται.

1370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-743

κυροῦνθ᾽ ὅπως für ὅπως κυρεῖ, wie an die Stelle von πῶς κυρεῖ; etwa κυρεί πῶς; treten könnte. Nach diesen Worten tritt der Chor von der Orchestra auf die Bühne und da durch das Ekkyklem das Zimmer auf die Bühne gerollt wird, so bedeutet das für die Illusion dasselbe wie wenn der Chor in den Palast hineinträte. In gleicher Weise heifst es Soph. Ai. 329 ἀρήξατ᾽ εἰσελθόντες, während in Wirklichkeit Aias durch das Ekkyklem im Innern des Zeltes sichtbar wird. Man sieht Klyt. neben der Leiche des Agamemnon, welche in der silbernen Badewanne (1540 f.) liegt, und der Leiche der Kasandra stehen. Sie hält in der Hand das blutbenetzte Schwert; ihre Stirn und ihr Gewand ist mit Blut bespritzt (1389, 1429).

1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-744

καιρίως, opportune, zweckentsprechend.

1373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-745

πῶς γὰρ κτἑ., scil. εἰ μὴ οὕτως ποιήσειε.

1374-1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-746

πημονῆς ἀρκύστατα wie δουλείας γάγγαμον 372. – φράξειεν, weil das Netz zur Umhegung dient. ὕψος als eine Höhe (zu einer Höhe); die Fangnetze ergeben die Höhe. κρεῖσσον ἐκπ., mächtiger als dafs man hinüberspringen könnte.

1376-1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-747

πάλαι und παλαιᾶς stehen in Beziehung: mir ist dieser Strauſs langen Grolls nach langer Vorbereitung gekommen; freilich wurde die Zeit mir lange, bis er kam. Die Form νείκη auch Eur. Or. 1679 in der besten Handschrift. Zu γὲ μήν vgl. Eur. Εl. 754 μακρὰν γὰρ ἕρπει γῆρυς, ἐμφανής γε μήν.
331

1378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-748

ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις (mit dem Hochgefühl vollbrachter That), vgl. Pers. 528 , Herod. IV 164 μαθὼν ἐπ᾿ ἐξειργασμένοισι τὸ μαντήιον ἐὸν τοῦτο.

1381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-749

Vgl. Eum. 637 ἐν δ᾽ ἀτέρμονι κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα πέπλῳ, Eur. Or. 25 ἢ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσ᾽ ὑφάσματι ἔκτεινεν.

1382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-750

πλοῦτον von der Weite und dem Faltenreichtum des Gewandes.
332

1384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-751

μεθῆκεν (remisit) αὑτοῦ κῶλα, er sank zusammen. Eur. Hipp. 356 ῥίψω, μεθήσω σῶμα. Αηdere schreiben αὐτοῦ (illico).

1385-1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-752

τρίτην Διὸς .. σωτῆρος εὐκταίαν χάριν mit sarkastischer Beziehung auf die τρίτη σπονδή, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde. Vgl. frg. 52 τρίτην Διὸς σωτῆρος εὐκταίαν λίβα und zu 257.
333

1387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-753

334
Hesych. ὀρυγάνει· ἐρεύγεται, evomit, ein höhnisch roher Ausdruck. Vgl. Verg. Aen. IX 349 purpuream vomit ille animam.

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-754

Nachgeahmt und zu einem edleren Bilde verklärt von Sophokles Ant. 1238 καὶ φυσιῶν ὀξεῖαν ἐκβάλλει ῥοὴν λευκῇ παρειᾷ φοινίου σταλάγματος. – αἵματος σφαγή, das durch Schlachten fliefsende Blut (also etwa einen hoch aus der Wunde spritzenden Blutstrom aushauchend"), wie αἷμα σφάττειν. "

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-755

διοσδότω, νοη Ζεὺς ὄμβριος gegeben. - Vgl. Hom. Ψ 597 τοῖο δε θυμὸς ἰάνθη, ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση ληίου ἀλδήσκοντος, ὅτι φρίσσωσιν ἄρουραι. – κάλυκος ἐν λ. d. i. wenn die Knospen beginnen aufzubrechen. 1392 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ( τῶνδε) wie Soph. Ai. 981. Krüger I 47, 4, 3.
335

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-756

Vgl. 1033, Soph. El. 1457 χαίροις ἄν, εἰ σοι χαρτὰ τυγχάνοι τάδε. ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι, ich bin stolz darauf.
336

1394-1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-757

εἰ δ᾽ ἦν ( τῶν) πρεπόντων: ,, wenn es überhaupt schicklich wäre, bei einem Toten Trankopfer (als Ausdruck des Dankes und der Freude) darzubringen, so wäre es bei diesem recht, nein mehr als recht." Der Gedanke erinnert an Hom. x 411 ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδ᾽ ὀλόλυξε· οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπ᾿ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι. Der Artikel fehlt wie 39, Pers. 248 ἰόντων ( κιόντων), Eur. Iph. Τ. 1301 κρατούντων. Mit ὥστε nach πρεπόντων ἦν vgl. Eum. 228 οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν, Soph. Phil. 656 ἄρ᾽ ἔστιν ὥστε λαβεῖν, auch Eum. 202 ἔχρησας ὥστε, 802 μαρτυρῶν ὡς ( ὥστε), Soph. Oed. Κ. 1350 δικαιῶν ὥστε, 570 παρἥκεν ὥστε, Eur. Hipp. 1327 ἤθελ᾽ ὥστε, Thuk. I 119 δεηθέντες ώστε, V 17 συγχωρεῖν ὥστε. δικαίως ἂν ἦν wie ὀρθῶς ἐστιν, vgl. zu Cho. 196 , Eum. 520 und Krüger II 62, 2, 2. μὲν οὖν wie 1075.
337

1396-1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-758

338
Den das Vorhergehende begründenden Gedanken „so grofs ist das Maſs der von ihm dem Hause verursachten Leiden" kann Klyt. nicht aussprechen, ohne triumphierend hinzuzufügen „aber er hat dafür gebüfst". Zu dem bildlichen Ausdruck vgl. Aristoph. Ach. 937 κρατὴρ κακῶν, Dionys. Hal. VII 44 κρατῆρα αἵματος πολιτικοῦ στῆσαι. στήσας wie in der eben a. St. und στήσασθαι κρητῆρα Hom. ẞ 431, Z 528 u. a.

1398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-759

γλῶσσαν ὡς θρασύστομός ( έστι) wie 453 εὖ λέγοντος ἄνδρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις. Mit γλῶσσα θρασύστομος vgl. ἐξ ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 .

1399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-760

ἀνδρί, marito.

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-761

πειρᾶσθε ist Indikativ.

1401-1402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-762

πρὸς εἰδότας λέγω: vgl. - ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ – Suppl. 750 λέγω πρὸς εἰδότα und zu Prom. 457 εἰδυίαισιν ἂν ὑμῖν λέγοιμι. - λέγω, nämlich οὗτός ἐστιν κτέ., denn σὺ ὅμοιον steht parenthetisch. εἴτε für εἴτε wie Cho. 992 μύραινά γ᾽ εἰτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφν. Krüger I 69, 25, 1. εἴτε
339

1404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-763

,,ein Toter als Werk" u.s. w.

1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-764

Der inneren Erregung, welche durch die unerhörte Frechheit hervorgerufen wird, entspricht der Wechsel des Versmafses. Der Vortragende scheint nicht zu wechseln, also der Koryphaios das Strophenpaar zu singen.
„Du musst ein Giftkraut von der Erde oder (wahnsinnig machendes) Wasser vom Meere zu dir genommen haben, dafs du solche Tobsucht ( θύος wie θύουσαν 1234) und die Flüche des Volkes über dich gebracht hast. Ja weggeschleudert, abgetrennt (von sich) hat dich der Hafs der Bürger." Vgl. Hom. X 94 βεβρωκώς κακὰ φάρμακ᾽, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός. Das Asyndeton ἀπέδικέ σ' wie an der gleichen Stelle der Antistrophe.

1412-1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-765

νῦν μέν, wie wenn τότε δὲ οὐδὲν .. ἔφερες (1414) folgte. φυγήν ist direkt von δικάζεις, dagegen μίσος und ἀράς von ἔχειν abhängig.
340

1414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-766

τότε, vorher. ἐναντίον φέρων, Widerwärtiges entgegenbringend d. h. feindselig drohend.

1415-1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-767

sich nichts daraus machend wie man sich nichts aus dem Tod eines Lammes bei üppig gedeihender Herde macht." Der Dativ bei φλεόντων wie bei πιμπλάναι, πληροῦν und wie φλέω selbst wahrscheinlich auch Suppl. 675 γεραροῖσι φλεόντων (nach der Verbesserung von Hermann) mit dem Dativ verbunden ist. Mit νομεύειν νόμευμα vgl. βόσκειν – βόσκημα.
341

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-768

ὠδῖνα, das unter Wehen geborene Kind. Vgl. Soph. El. 532 f. ἐπῳδὸν .. ἀημάτων mit Bitterkeit: weiter hatte es keinen Zweck".
342

1419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-769

ἀνδρηλατεῖν wird vorzugsweise von der Verfolgung des Mörders gesagt. Vgl. Eum. 221 .

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-770

ἄποι ἄποινα: zu 235. Vgl. Eur. Alk. 7 καί με θητεύειν πατὴρ θνητῷ παρ᾽ ἀνδρὶ τῶνδ᾽ ἄποιν᾽ ἠνάγκασεν.

1421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-771

ich fordere dich aber ebenso auf, mich mit Gewalt zu besiegen und dann zu beherrschen (anders nicht)" d. h. „wenn du mit Gewalt drohst, so sage ich dir auch meinerseits, daſs ich Gewalt mit Gewalt erwidern werde." Dieser Gedanke wird durch V. 1422 gestört, der aus einem Miſsverständnis hervorgegangen zu scheint.

1425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-772

Vgl. 1619 und Soph. Ant. 1349 μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτίσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν.
343

1426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-773

μεγαλόμητις von verwegenem und rücksichtslosem Sinn.

1427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-774

περίφρονα, superba. ὥσπερ οὖν (vgl. 1170, Cho. 95 ) κτέ., ,,wie ja gewiſs infolge des vergossenen Blutes dein Sinn toll ist (zu glauben), dafs der Blutflecken über den Augen (auf der Stirne) dir wohl anstehe (1390 f.)." Zu dem Gedanken, daſs vergossenes Blut Verwirrung des Geistes erzeugt, vgl. Cho. 1053 f.

1430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-775

ἀτίετον, ehrlos. Vgl. Cho. 294 ἄτιμον κἄφιλον θνήσκειν. ἔτι, τα 1670.

1431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-776

Vgl. Cho. 311 ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν πληγὴν τινέτω.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-777

„Auch folgende eidliche Feststellung hörst du von mir (magst du gleich wieder das Urteil περίφρονα ἔλακες fällen).“ Δί

1433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-778

τέλειον, τελεσφόρον. – κην: vgl. Soph. Εl. 528 ἡ γὰρ Δίκη νιν εἶλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη. von

1435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-779

344
Die V. 1435-38 scheinen nachträglich eingefügt zu sein, weil das Asyndeton bei V.1439 anzeigt, dafs dort die 1432 angekündigte θέμις folgt. Dem Begriffe θέμις entspricht auch der Inhalt 1439 ff. besser als der von 1435 ff. Nach Beseitigung dieser Verse und des V. 1422 schliefsen sich an Strophe und Antistr. gleich viele (13) Trimeter an. Vgl. zu Cho. 1040 und zu Eum. 781 . „Nicht Furcht ( ἐλπίς) vor Mord kommt in mein Haus" ist eine gesuchte Ausdrucksweise. Bei Äschylos kommt sonst nur der Plural μέλαθρα vor (10mal) und auch bei Sophokles heifst Haus, Palast μέλαθρα, während von der Grotte des Philoktet Phil. 1453 μέλαθρον gesagt wird. Dagegen findet sich der Singular öfter bei Euripides.
345

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-780

ἀσπὶς θράσους, Schild (Schutz) gegen Verwegenheit. Vgl. Soph. Oed. T. 1200 θανάτων πύργος, Phil. 1039 κέντρον ἐμοῦ, Μen. mon. 303 λιμὴν ἀτυχίας.

1439-1440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-781

κεῖται κτέ. d. h. durch seinen Tod büfst er für seine Untrene. - γυναικὸς τῆσδε wie häufig ὅδε ( ὁ) ἀνήρ für ἐγώ, doch enthält γυναικός auch einen Gegensatz zu Χρυσηΐδων: „der mich, sein Weib, beschimpft, mit Mädchen vor Ilion aber wie Chryseis gekoset hat". Vgl. Hom. A 113 ff. Zu γυναικὸς τῆσδε λυμ. vgl. Soph. Ai. 573 λυμεὼν ἐμός, Cho. 760 .

1441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-782

„Und mit ihm büfste seine Buhle." Die Häufung der Bezeichnungen ist für die Stimmung der Klyt. ebenso charakteristisch wie oben 887 ff. Mit dem Gefühl befriedigter Rache malt sie besonders das verliebte Buhlen aus.

1443-1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-783

ναυτίλων σελμάτων. (gen. relat.) ἰσοτριβής (die zusammen mit ihm auf den Schiffsbohlen lag) sagt sie mit bitterem Hohne.

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-784

ἄτιμα .. ἐπραξάτην sarkastisch: „der würdige Lohn ist ihnen geworden."

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-785

οὕτως ( ἔπραξε) auf die Badewanne deutend. κύκνου δίκην: vgl. Plat. Phaedo p. 85 Β ἅτε, οἶμαι, τοῦ ᾿Απόλλωνος ὄντες ( οἱ κύκνοι) μαντικοί τέ εἰσι καὶ προειδότες τὰ ἐν ῞Αιδου ἀγαθὰ ἄδουσί τε καὶ τέρπονται ἐκείνην τὴν ἡμέραν διαφερόντως ἢ ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνω, Ovid. Her. VII 1 sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis ad vada Maeandri concinit albus olor.

1446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-786

τὸν γόον bezieht sich auf den Kommos 1056 ff. Die griechischen Tragiker lassen ihre Personen manches sagen, was diese eigentlich nicht wissen, wenn es nur die Zuschauer kennen.
346

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-787

φιλήτωρ, Schol. ἡ ἐκ ψυχής φιλουμένη (Herzliebste). Bei Strab. p. 484 τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι (die Kreter) κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα hat es aktive Bedeutung.

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-788

347
εὐνὴν τήνδε, dieses Liegen (neben Agamemnon) mit Bezug auf das vorhergehende κεῖται (vgl. 1493-95): „mir hat sie in diesem Lager eine Zuspeise (Würze) meiner (der durch Agamemnons Tod bereiteten) Wonne zugebracht." Mit παροψώνημα vgl. Magnes frg. 2 K. καὶ ταῦτα μέν μοι τῶν κακῶν παροψίδες, Aristoph. frg. 187, Plat. com. frg. 43.

1449-1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-789

Kommos bestehend aus drei Strophenpaaren. Die Chorpartieen bestehen immer aus drei Teilen, von welchen den ersten die drei στοίχοι (jeder στοίχος ein Strophenpaar), den zweiten der Koryphaios, den dritten der Gesamtchor vorzutragen scheint. Den Inhalt bildet die verschiedene Auffassung und die sittliche Motivierung des Rachewerks sowie die Anklage der Klytämestra. τίς ἂν Μοίρα: zu 627.

1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-790

Μοῖρα δεμνιοτήρης, ein betthütendes Todeslos d. h. ein Tod, bei dem man infolge von Krankheit lange Zeit das Bett hüten mufs.

1451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-791

348
ὄνησιν als Genuſs ( χάριν 555).

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-792

349
πολέα: zu 724. – γυναικός, Helena.

1456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-793

350
παρώνυμος: ihr Name ist abgeleitet (vgl. Eum. 8 ) von der (im Folgenden angegebenen) Sache nach 686 ff.

1460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-794

351
λίαν πολύμναστον, woran man allzuviel denken muſs, was man gar nicht verschmerzen kann. Daher ἀξύστατον ἄλγος 1468. In πολύμναστον wird v vor μν nicht verlängert wie 980. ἀπήνθισεν (Helena), decerpsit, wie Sept. 705 αὐτάδελφον αἷμα δρέψασθαι. – Mit ἄνιπτον vgl. Cho. 65 , Eum. 281 .

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-795

τότε, vor der That des Paris. Von ihrer damaligen Untreue ist alles Unheil ausgegangen.

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-796

352
„ein schwer zu bezwingender Geist der Zwietracht, das Wehe des Gatten".

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-797

ἀνδρολέτειρα bezieht sich auf 1462.

1468. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-798

ἀξύστατον ἄλγος, eine schmerzende Wunde, die nicht zusammengeht, nicht heilt. Vgl. Ovid. Trist. IV 4, 41 nondum coeuntia rumpam volnera.

1469-1470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-799

δώμασι καὶ διφ. Τανταλίδαισιν (Agam. und Menelaos), ein ἓν διὰ δυοῖν.

1471-1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-800

353
„Du waltest im Hause durch die beiden feigen Frauen in einer Weise, die mir das Herz verzehrt." Mit κακόψυχον, welches dem Sinne nach zu γυναικοῖν gehört, vgl. ἀπὸ ψυχῆς κακῆς 1653.

1474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-801

δίκαν κόρακος, wie der Rabe auf dem Aase. ἐννόμως, in melodischen Weisen (in Gegensatz zum Raben). Vgl. σύμφθογγος οὐκ εὔφωνος 1186.
354

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-802

ὕμνον, nämlich das folgende Ephymnion. Aschylos macht so öfters das Ephymnion bei der Wiederholung abhängig, Cho.969 von θρευμένους, Suppl. 181 von καλούμενος. ἐπεύχεται: Subjekt ist δαίμων. Nach diesem Worte fehlt ein lambus, wenn es nicht 1455, wie Lachmann vermutet hat, ἀπέφθιτο für ἀπέφθισεν βίον geheissen hat.
355

1476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-803

356
D. h. „nun hast du einen richtigen Gedanken ausgesprochen, während du vorher in betreff der Helena irrtest."

1477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-804

τριπάχυντον, dreifach d. i. reichlich gemästet. Vgl. τριγέρων Cho. 313 , τρίπαλτος Sept. 976 . Die Beziehung auf die drei Generationen, welche der Alastor heimsuchte, Cho. 1063 ff. , würde hier an und für sich unklar sein und kann nicht gelten, weil Klyt. nicht an die That des Orestes und ihre eigene Ermordung denken kann.

1478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-805

δαίμονα γέννης: τα 764 f.

1479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-806

„Von dem Alastor wird die Blutsucht im Bauche gezüchtet, neuer Saft, bevor der alte Schmerz aufgehört hat." Die Ausdrücke νείρᾳ τρέφεται und νέος ἰχώρ sind der Vorstellung der Wassersucht entnommen: wie bei der Wassersucht immer neuer Saft im Leibe sich bildet, so bringt die vom Alastor im Geschlechte genährte Blutsucht immer neues Blutvergiefsen hervor. αἱματολοιχός: zu 274. – Ζα καταλήξαι vgl. Cho. 1073 . – νέος ἰχώρ tritt appositionell zu ἔρως αἱματολοιχός.
357

1482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-807

358
ἔγκασι (die Form wie Hom. 1 438) mit Bezug auf νείρα 1480: „Fürwahr, einen mächtig in den Eingeweiden wirkenden und schwergrollenden Dämon preisest du da, wehe, in schlimmem Preisen, einen Dämon, der unersättlich ist in Mordwerken." ἀτηρᾶς τύχας ἀκόρεστον giebt den Sinn von η πρὶν .. νέος ἰχώρ 1480 f. wieder.

1486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-808

διαὶ Διός d. i. der Dämon ist unersättlich nach dem Willen des Zeus.

1488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-809

Vgl. Suppl. 829 σὸν δ᾽ ἐπίπαν ζυγὸν ταλάντου· τί δ᾽ ἄνευ σέθεν θνατοῖσι τέλειόν ἐστιν;

1494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-810

ἐκπνέων: vgl. Eur. Hel. 142 ἐκπνεῦσαι βίον. Über die Synizese bei ɛw zu Eur. Hipp. 10.

1495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-811

Веі κοίταν schwebt noch vor κείσαι (1493).

1496-1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-812

ἐκ χερὸς δάμαρτος: das in den Handschriften fehlende δάμαρτος scheint schon durch das folgende ἄλοχον (1500) gefordert zu werden. ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ, vgl. ξιφοδηλήτῳ θανάτῳ 1530 น. 1261, 1147, 1350, Cho. 1009 . Dagegen Soph. Εl. 99 σχίζουσι κάρα φονίῳ πελέκει, Eur. Hek. 1279 πέλεκυν ἐξάρασ᾽ ἄνω und dazu Schol. of νεώτεροι μὴ νοήσαντες τὸ παρ᾿ Ὁμήρῳ ( δ 535) “ δειπνίσσας ὡς τίς τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνη” ὅτι ἀνθ᾽ ὧν ἔδει μετὰ τοὺς πόνους ἀπολαύσεως τυχεῖν τοῦτον ὡς βοῦν ἀπέκτεινεν ἡ Κλυταιμήστρα, προσέθηκαν ὅτι καὶ πελέκει ἀνηρέθη.
359

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-813

Αγαμεμνονίαν ἄλοχον wie Hom. γ 264 ᾿Αγαμεμνονέην ἄλοχον.

1504-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-814

Hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum (Hermann).

1508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-815

πῶ· πόθεν. Δωριεῖς Hesych. πατρόθεν von dem Vater des Agamemnon her. "

1510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-816

360
,, Es schreitet unter immer neuen Strömen von Verwandtenblut der Rachegeist dahin, wohin er vorgehen muſs, um Sühne dem blutigen Kindermahle bieten." Vgl. Soph. El. 1384 ἴδεθ᾽ ὅπου προνέμεται τὸ δυσέριστον αἶμα φυσῶν ῎Αρης. Ζυ πάχνα κουροβόρῳ vgl. 735. zu

1522-1523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-817

Die Worte, von denen οὔτε unbrauchbar ist, bilden eine unnütze Vermittlung zwischen dem Vorausgehenden und Folgenden. Mit deren Beseitigung wird auch die Responsion dieses Systems mit

1498-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-818

361
gewonnen.
362

1524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-819

„Du sprichst von Tücke ( δολίῳ μόρῳ): ja hat nicht auch der tückisches Verderben dem Hause bereitet?" οὐδέ für οὐ καί wie μηδέ für μὴ καί Soph. Oed. T. 325 ὡς οὖν μηδ᾽ ἐγὼ ταὐτὸν πάθω, 1409 ἀλλ᾽ οὐ γὰρ αὐδᾶν ἔσθ᾽ ἃ μηδὲ δρᾶν καλόν.

1526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-820

ἔρνος wie Pind. Nem. VI 65 ἔρνεσι Λατοῦς, Eur. Bakch. 1306 τῆς σῆς τόδ᾽ ἔρνος, ὦ τάλαινα, νηδύος. ἀερθὲν ( ἐκ τοῦδε) δ. ν. α. ἄνω βλαστόν entspricht der eigentlichen Bedeutung von ἔρνος.

1527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-821

363
τῆς Ιφιγενείας ist gen. def. zu ἔρνος. πολυκλαύτης wie - 72 ἀτίτῃ, Cho. 68 παναρκέτας, 617 ἀθανάτας, Eum. 77 περιρρύτας, 792 δυσοίστα, Pers. 599 περικλύστα, Suppl. 155 ἀδμήτας, ebd. 73 κιρκηλάτας (von Wellauer und Hermann für κιρκηλάτου τ' hergestellt), Sept. 105 εὐφιλήταν, Krüger II 22, 3. (von
364

1528-1529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-822

ἄξια bei δράσας hat nur Beziehung auf ἄξια πάσχων und drückt das Entsprechende von That und Leiden aus: die That war der Strafe, die Strafe der That wert. Agamemnon kann sich deshalb nicht rühmen, dafs er doch mehr gethan als gebüfst habe. Vgl. Eum. 438 σέβουσαί γ᾽ ἀξίαν ἐπάξια und oben zu 538.

1532-1533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-823

στερηθεὶς εὐπαλάμων μεριμνᾶν φροντίδος, beraubt der Mittel und Wege schaffenden Gedanken des sinnenden Geistes, vollständig ratlos.

1535-1536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-824

365
δέδοικα ὄμβρου κτύπον δομοσφαλή ψεκὰς δὲ λήγει (zu 472): der bildliche Ausdruck kennzeichnet den unheimlichen Moment, WO beim Beginn des Gewitters, nachdem einige Tropfen gefallen sind ( ψεκὰς λήγει), im nächsten Augenblick ein furchtbarer Donnerschlag erfolgen und der Regen in Strömen niedergehen wird ( ὄμβρου κτύπον δομοσφαλή). Wegen des der Wirklichkeit entnommenen Attributs τὸν αἱματηρόν zu 82. Das blutige Rachewerk, an welches der Chor denkt, wird im Folgenden genauer angegeben.

1537-1538. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-825

θηγάνει· ὀξύνει Hesych. πρὸς ἄλλαις θηγάναις, weil πρὸς ἄλλο πρᾶγμα βλάβης (Mordwerk). Vgl. zu 1528 und wegen des Ausdrucks Cho. 644 προχαλκεύει δ᾽ Αἶσα φασγανουργός.

1539. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-826

Der Hiatus ist statthaft bei dem Ausruf wie bei Interjektionen.

1544. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-827

αὐτῆς, σεαυτῆς: zu 827.

1545-1546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-828

ψυχῇ, der abgeschiedenen Seele. χάριν ἄχαριν (zu 1137): vgl. Soph. El. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφιλῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ' οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανὼν ἄτιμος ὥστε δυσμενής ἐμασχαλίσθη κτέ. ἔργων μελέων wie Cho. 1005 . מחו -
366

1547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-829

367
,,Wer wird am Grabe den herrlichen Mann unter Thränen das Linnengewand mit den Händen zerreifsend in Wahrheit des Herzens trauern?" Vgl. Cho. 27 λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾿ ἄλγεσιν, Pers. 1061 πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χερῶν, Suppl. 126 πολλάκι δ᾽ ἐμπίτνω ξὺν λακίδι λίνοισι καὶ Σιδονία καλύπτρα, Pers. 540 πολλαὶ δ᾽ ἀμαλαῖς χερσὶ καλύπτρας κατερεικόμεναι διαμυδαλέους δάκρυσι κόλπους τέγγουσι. Ζυ ἰάπτων Hesych. lá πτειν· σπαράσσειν und ἰάψαι· φθεῖραι, Hom. β 376 ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃ.
368

1550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-830

Das braucht nicht deine Sorge zu sein. Zu τὸ μέλημα ἀλέγειν vgl. μέλον πάλαι μέλημά μοι Soph. Phil. 150. 9*

1553. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-831

τῶν ἐξ οἴκων, der Hausgenossen, welche aus dem Hause zum Grabe gehen. Nach diesem Verse zeigt schon die Responsion mit 1566-1576 den Ausfall von zwei Dimetern an. Aber auch der Sinn läfst eine Fortsetzung wie ,,und nicht unter Teilnahme der gesamten Gemeinde" erwarten. Vgl. Cho. 429 ἰὼ ἰὼ δαΐα πάντολμε μᾶτερ, δαΐαις ἐν ἐκφοραῖς ἄνευ πολιτᾶν ἄνακτ᾽, ἄνευ δὲ πενθημάτων ἔτλης ἀνοίμωκτον ἄνδρα θάψαι.

1555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-832

ὡς χρὴ ( θυγατέρα) πατέρα φιλῆσαι, wie es sich einem Vater gegenüber ziemt, wird sie ihn am Acheron zärtlich begrüfsen. πρὸς mit Akk., weil bei ἀντιάσασα die vorausgehende Bewegung gedacht wird. πόρθμευμ᾽ ἀχέων von dem Acheron, vgl. Likymn. frg. 2 Αχέρων ἄχεα βροτοῖσι πορθμευει. an
369

1559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-833

„Vorwurf wird da mit Vorwurf erwidert." Der Chor verkennt nicht die Berechtigung der von Klyt. gegen Agamemnon erhobenen Anklage. Und doch kann er die That der Klyt. nicht billigen; darum fügt er hinzu: „Schwer ist's sich ein bestimmtes Urteil zu bilden: den, der einen hinraffte, rafft wieder ein anderer hin; es büfst aber der Mörder; denn solange ein Gott im Himmel lebt, gilt der Grundsatz, daſs der Thäter leide." Damit hat der Chor einen Anhaltspunkt für sein Urteil gefunden und weifs, dafs auch jetzt die Rache für das vergossene Blut nicht ausbleibt (1564 f.)

1561. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-834

φέρει ohne Subjekt, weil die Handlung ohne bestimmte Person gedacht wird.

1562-1563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-835

370
Vgl. 187 und zu 381.

1564-1565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-836

γονὰν ἀραῖον, den unter Fluch stehenden Samen, so daſs schon mit der Zeugung immer die Nachkommenschaft dem Fluche verfällt. Deshalb klebt das Geschlecht fest am Verderben.

1566. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-837

,, Auf diesen Spruch ( κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ) bist du im Einklang mit der Wahrheit gekommen." Vgl. 1476. Da das Ephymnion nur eine Wiederholung ist, schliefst sich die Erwiderung der Klyt. an das Vorhergehende Beim Vortrag wird dies dadurch klar, daſs Klyt. sich dem Teil des Chors zuwendet, der V. 1559-1565 gesungen hat. Vgl. zu Cho. 344 . Zu dem Zugeständnis: Du hast recht, Unheil ruht auf dem Hause" fügt Klyt. hinzu: : „Ich gewiſs will dem entsprechend handeln und bin bereit, alles zu thun, um den Geist des Unheils bannen." " zu will, um meinethalben ein anderes Geschlecht mit Verwandtenmord heimzusuchen." Klyt. gebärdet sich wie vorher als die berechtigte Rächerin, wenn man auch ihren Worten die Herzensangst anmerkt. ἰόντα τρίβειν ist von ἐθέλω unter dem Einflufs von ὅρκους θεμένη wie von συντίθεμαι (,,ich schliefse den Vertrag, daſs ich thue, er aber thun soll" d. i. dafs während ich dieses thue, er jenes thun soll) abhängig. αὐθένταισι wie Eum. 212 .
371

1573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-838

372
,,Und wenn ich bloſs einen kleinen Teil des Besitztums habe, bin ich mit allem zufrieden, wenn ich nur die Wut des Wechselmords von dem Hause nehme." Vgl. zu 274.

1577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-839

Ägisthos tritt auf, von Bewaffneten (1650) umgeben.

1568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-840

373
„Ich bin bereit mit dem Dämon des Geschlechtes (dem Alastor, vgl. 1478) einen feierlichen Pakt abzuschliefsen und mich mit dem Geschehenen, so unerträglich es ist, zufrieden zu geben, wenn er künftighin dieses Haus verlassen handelten Menschen). - ἐποπτεύειν,

1578-1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-841

βροτῶν τιμαόρους gehört zusammen (als Rächer der mifs-zu Cho. 1 . γῆς ἄγη, die Greuel auf der Erde. Vgl. Eur. Schutzfl. 731 νῦν τήνδ᾽ ἄελπτον ἡμέραν ἰδοῦσ᾽ ἐγὼ θεοὺς νομίζω καὶ δοκῶ τῆς συμφορᾶς ἔχειν ἔλασσον, τῶνδε τισάντων δίκην.

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-842

374
ὑφαντοῖς (vgl. 598 πλαγκτός) ἐν παγαῖς von dem δίκτυον (1103), dem ἀράχνης ὕφασμα (1493), vgl. 1611 τῆς δίκης ἐν ἕρκεσιν, Soph. Trach. 1052 Ἐρινύων ὑφαντὸν ἀμφίβληστρον.

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-843

φίλως ἐμοί wird durch den folgenden Vers begründet.

1584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-844

Wegen des Daktylus im dritten Fufse zu Eum. 232 .

1585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-845

ἀμφίλεκτος ὢν κράτει, eine ungenaue, das Schlimme, worauf Kasandra 1192 hingedeutet hat, verschweigende Angabe. "

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-846

.. Er fand Sicherheit dagegen." Der Infin. mit τὸ μή steht nach Ausdrücken, welche eine der durch den Infin. angegebenen Handlung entgegenwirkende Thätigkeit bezeichnen. Vgl. Prom. 252 ἐξελυσάμην βροτοὺς τὸ μὴ διαρραισθέντας εἰς Αιδου μολεῖν, 891 μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ κτεῖναι σύνευνον, Pers. 295 ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορὰ τὸ μήτε λέξαι κτέ., oben 15, Eum. 220 , 694, 941.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-847

375
Mit αὐτός wird nachträglich der Gegensatz zu dem Lose der Kinder hervorgehoben. – ξένια sarkastisch wie Hom. 1 370 τόδε τοι ξεινήιον ἔσται, Archil. frg. 7 Bgk. ξείνια δυσμενέσιν λυγρὰ χαριζόμενος, Eur. Hel. 480 θάνατος ξένια σοι γενήσεται. Ein aus einem einzigen Worte gebildeter Tribrachys im zweiten Fuſs auch Cho. 1 ( χθόνιε). Ξένια steht prädikativ zu δαῖτα.

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-848

Vgl. Eur. Med. 485 πρόθυμος μᾶλλον ἢ σοφωτέρα. Ebenso wollte Pauw hier ἢ σοφῶς schreiben. Aber auch dann ist der Zweck dieser Worte nicht recht ersichtlich, so daſs man nach dem Vorgang von Schütz und Enger den Vers als Interpolation zu erklären geneigt sein kann.
376

1592-1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-849

κρεουργὸν ἦμαρ, Schlachttag d. i. Opferfest. Vgl. Cho. 260 βουθύτοις ἐν ήμασιν, Soph. Trach. 609 ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ, Eur. Hel. 1474 βούθυτον ἁμέραν. δοκῶν, sich den Anschein gebend.

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-850

Das Asyndeton bei der Erläuterung. – χερῶν ἄκρους κτένας, die Kämme an der Spitze der Hände d. h. die Ballen der Hand mit den Fingern. .. zu

1595-1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-851

377
ἔθρυπτε ἄσημα: die Fufsteile und Vorderhände zerschnitt er (als scissor) abseits von den an Einzeltischen ( ἀνδρακάς· κατ᾿ ἄνδρα, χωρίς Suidas) sitzenden Gästen, so daſs sie unkenntlich wurden. Man kann sich leicht hinzudenken, dafs die Köpfe der Kinder vorher abgeschnitten waren (vgl. 1076) und nachher dem Thyestes gebracht wurden, damit er erkenne, was er gegessen. Denn der Ausdruck κἄπειτ᾽ ἐπιγνοὺς κτἑ. 1598 schliefst solches nicht aus. Die Erwähnung der Sitte der Heroenzeit, an Einzeltischen sitzen (vgl. auch Eur. Iph. T. 949 ξένια μονοτράπεζά μοι παρέσχον), erklärt den Umstand, dafs dem Thyestes das besondere Mahl zukommen konnte. Vgl. die Erzählung der gleichen Bewirtung des Harpagos bei Herodot I 119 τοῖσι μὲν ἄλλοισι καὶ αὐτῷ ᾿Αστυάγεϊ παρετιθέατο τράπεζαι ἐπίπλεαι μηλέων κρεῶν, ῾Αρπάγῳ δὲ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑωυτοῦ, πλὴν κεφαλῆς τε καὶ ἄκρων χειρῶν τε καὶ ποδῶν, τἄλλα πάντα· ταῦτα δὲ χωρὶς ἐκέετο ἐπὶ κανέῳ κατακεκαλυμμένα κτέ. Hier werden mit dem Kopfe auch die Extremitäten der Füfse und Hände beiseite gebracht, wie es Hygin. fab. 88 heifst: Thyestes cum vesceretur, Atreus imperavit, bracchia et ora puerorum afferri.
378

1597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-852

ὡς ὁρᾶς: der Chor ersieht es aus dem Tode des Agamemnon.

1599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-853

ἀμπίπτει, er fällt vor Entsetzen zurück und stöfst dabei mit den Füfsen den Tisch um ( λάκτισμα δείπνου 1601). ἀπερῶν σφαγήν, ausspeiend den Mord (das Fleisch der gemordeten Kinder). Incredibile est, quam paucis verbis hic quam multa dicantur: „suspiravit, recidit", carnes quas comederat „evomuit". Tribus verbis pinguntur atrocissimus dolor, terror exanimans paene, nausea qualis ex cognito humanarum carnium consequi debebat (Schütz). esu
379

1601-1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-854

,,Indem er das Umstofsen des Mahles in gemeinsamer Weise in den Fluch aufnahm, daſs so (wie das Mahl) zu Boden sinken möge das ganze Geschlecht." ξυνδίκως wie Pind. Pyth. I 1 χρυσέα φόρμιγξ, ᾿Απόλλωνος καὶ ἰοπλοκάμων σύνδικον Μοισᾶν κτέανον. Eigentlich ist nur λάκτισμα dasjenige, worauf durch den Fluch dem Geschlechte wie dem Mahle das Recht zuerkannt wird. Es kennzeichnet das Übermafs schmerzlicher Erregung, dafs Thyestes sich und seine Nachkommenschaft in den Fluch einschliefst. Den Tisch stiefs auch Zeus um, als der gottlose König von Arkadien Lykaon ihn mit dem Fleische eines Knaben bewirtete Apollod. III 8, 1.
380

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-855

δίκαιος .. ῥαφεύς (zu 875), ich hatte ein Recht dazu diesen Mord anzuzetteln ( δίκαιος ἦν ῥάψαι).

1605-1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-856

381
αὐτὸν τρίτον ὄντα, als selbdritten Sohn. συνεξελαύνει: der Zusammenhang läfst Atreus als Subjekt erkennen. Ägisthos war, als Thyestes mit seinen drei Söhnen vertrieben wurde (1586), noch ein kleines Kind; deshalb kehrte er nicht mit dem Vater (1587) zurück und blieb so am Leben.

1607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-857

Vgl. Sept. 633 Δίκη δ᾽ ἄρ᾽ εἶναί φησιν, ὡς τὰ γράμματα λέγει· κατάξω δ᾽ ἄνδρα τόνδε κτέ.

1608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-858

θυραῖος, nicht im Atridenpalaste während des Mordes.

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-859

δυσβουλία, hier schlimmer Rat, der auf das Verderben eines anderen abzielt.

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-860

ἰδόντα schliefst sich an den Infin, an wie Prom. 234 ἑκόνθ᾽ συμπαραστατεῖν nach κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων τότε ἐφαίνετ᾿ εἶναι, Hom. A 541 αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντα · δικαζέμεν, Soph. Αi. 1006 ποῖ γὰρ μολεῖν δυνατόν σοῖς ἀρήξαντ ἀρήξαντ᾽ ἐν ἐν πόνοισι μηδαμοῦ, Eur. Med. 814 σοὶ δὲ συγγνώμη λέγειν τάδ᾽ ἐστί, μὴ πάσχουσαν ὡς ἐγὼ κακῶς. : τοῖς
382

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-861

ὑβρίζειν ἐν κακοῖσιν wie Soph. Ai. 1151 ἐν κακοὶς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας, 1042 τάχ᾿ ἂν και κοῖς γελῶν ἃ δὴ κακοῦργος ἐξίκοιτ' ἀνήρ, Eur. Εl. 68 ἐν τοῖς ἐμοῖς γὰρ οὐκ ἐνύβρισας κακοῖς. Vgl. Cho. 221 .

1613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-862

383
ἑκάς, nämlich θυραίος ὧν 1608.

1615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-863

„Gut, so sage ich dir."

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-864

δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς, die unter Flüchen erfolgende öffentliche Steinigung. Jeder schleudert beim Werfen des Steins auch einen Fluch auf ihn. Über diese Art der Volksjustiz vgl. Sept. 181 λευστῆρα δήμου δ᾽ οὔ τι μὴ φύγῃ μόρον, Hom. Γ 57 ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἡ τέ κεν ἤδη λάινον ἕσσο χιτῶνα, Soph. Ant. 36 , Eur. Or. 50, 442, Herod. IX 5.

1617-1618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-865

οἱ ζύγιοι τῶν θαλαμίων ἄνωθέν εἰσι Schol. Man hat an einen Zweiruderer zu denken, wo die θαλαμίται die unteren, die ζυγῖ ται die oberen Ruderer waren und jene sich nach diesen richten mufsten. Vgl. Schol. zu Aristoph. Frö. 1101. Δορός gehört zu ζυγῷ, nicht zu κρατούντων.

1620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-866

384
σωφρονεῖν κεχρημένῳ, es ist hart für einen so alten Mann sich belehren zu lassen, wenn man (in so hohem Alter) noch Verstand braucht (des Verstandes entbehrt). Vgl. Pers. 831 ἐκείνον σωφρονεῖν κεχρημένον (wenn diese Emendation von Schütz für κεχρημένοι richtig ist).

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-867

Der Vortrag vermittelt die richtige Verbindung δεσμὸς αἵ τε νήστιδες δύαι ἐξ. φρενῶν ἰατρομάντεις διδάσκειν (konsekutiv) καὶ τὸ γῆρας.

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-868

ἰατρόμαντις auch Eum. 62 (von Apollon), Suppl. 269 . Hier steigert das Wort den sarkastischen Ton der Drohung. – οὐχ ὁρᾶς ὁρῶν τάδε, siehst du nicht (kommst du nicht zur Einsicht, welcher Gefahr du dich aussetzest), wenn du die Leiche des Agamemnon siehst.

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-869

Zu dem sprichwörtlichen πρὸς κέντρα λακτίζειν (wider den Stachel lecken) vgl. Prom. 339 οὔκουν ἔμοιγε χρώμενος διδασκάλω πρὸς κέντρα κῶλον ἐκτενεῖς und die dazu a. St.

1625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-870

385
„Du Weib (Memme), der du zu Hause bleibend die aus der Schlacht Kommenden abwartest." Vgl. Hom. В 235 κάκ᾿ ἐλέγχε᾽, Ἀχαιίδες, οὐκέτ᾽ Αχαιοί, γ 262 ἡμεῖς μὲν γὰρ κεῖθι πολέας τελέοντες ἀέθλους ἤμεθ᾽· ὃ δ᾽ εὔκηλος μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο πόλλ᾽ Αγαμεμνονέην ἄλοχον θέλγεσκε ἔπεσσιν, Pers. 756 λέγουσιν ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις πλοῦτον ἐκτήσω σὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο ἔνδον αἰχμάζειν, Soph. Εl. 302 ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος, Eur. Or. 754 οὐ γὰρ αἰχμητὴς πέφυκεν, ἐν γυναιξὶ δ᾽ ἄλκιμος, Eur. Herakl. 700 αἰσχρὸν γὰρ οἰκούρημα γίγνεται τόδε, τοὺς μὲν μάχεσθαι, τοὺς δὲ δειλίᾳ μένειν. 1643 ff. Wenn du doch einmal dem Manne den Untergang bereitetest, so hättest du ihn gleich selber töten sollen; dann wäre dem Lande wenigstens der Greuel, dafs die eigene Gattin ihn mordete, erspart geblieben; aber du hast es nicht gethan von wegen deiner Feigheit. μίασμα ist Apposition zum Inhalt des Satzes, zu 236. Ὀρέστης ἆρά που βλέπει φάος; spricht der Chorführer für sich, daher nachher ἀμφοῖν τοῖνδε. παγκρατὴς wie Soph. El. 455 ἐξ ὑπερτέρας χερός.
386

1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-871

Vgl. Eur. Hipp. 881 αἰαὶ, κακῶν ἀρχηγὸν ἐκφαίνεις λόγον. Der Hinweis auf Orestes erbittert vor allem Ägisthos; darum erwidert er vorderhand nicht auf den Vorwurf τί δὴ . . ἔκτεινε; und wiederholt deshalb der Chorführer nachher (1634 f.) diesen Vorwurf.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-872

Ὀρφεῖ (Krüger I § 48, 13, 9): vgl. Eur. Alk. 357 εἰ δ᾽ Ὀρφέως μοι γλῶσσα καὶ μέλος παρῆν, Med. 543 Ὀρφέως κάλλιον ὑμνῆσαι μέλος, Iph. Α. 1211 εἰ μὲν τὸν Ὀρφέως εἶχον, ὦ πάτερ, λόγον, πείθειν ἐπάδουσ᾽, ὥστ᾽ ὁμαρτεῖν μοι πέτρας, Plat. Prot. p. 315 Α κηλῶν τῇ φωνῇ ὥσπερ Ὀρφεύς. Bei γλῶσσα und βλαστάνω, selten bei anderen Wörtern ( βύβλου Suppl. 769 ) unterbleibt öfter die Position vor ya und βλ,während sonst βγδ mit λμν die vorhergehende Silbe verlängern. τὴν ἐναντίαν d. i. von ganz entgegengesetzter Wirkung.

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-873

ἀπὸ φθογγῆς χαρᾶ, mit der Freude die durch seinen Gesang bewirkt wurde.
387

1631-1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-874

Zu dem Gegensatz dessen, was die Zunge bewirkt (jener fesselte mit seinem Gesang du regst auf mit kindischem Gebell) kommt noch der Gegensatz der Folgen: Orpheus fesselte wirst gefesselt werden ( ἄξῃ passivisch). du
388

1633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-875

ὡς δὴ (tu scilicet mihi rex Argivorum eris).. ἔσῃ, weil Ägisth. vorher den Ausdruck κρατηθείς gebraucht hat. Vgl. Soph. Oed. K. 808 ΚΡ. χωρὶς τὸ τ᾽ εἰπεῖν πολλὰ καὶ τὰ καίρια. ΟΙ1. ὡς δὴ (quasi vero) σὺ βραχέα, ταῦτα δ᾽ ἐν καιρῷ λέγεις, Eur. Androm. 235 ὡς δὴ σὺ σώφρων, τἀμὰ δ᾽ οὐχὶ σώφρονα, Plat. Gorg. p. 468 Ε ὡς δὴ σὺ οὐκ ἂν δέξαιο ἐξεῖναί σοι ποιεῖν ὅτι δοκεῖ σοι.

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-876

οὐκ ist nach dem Zwischensatze wiederholt wie Herod. VII 101 οὐ γὰρ οὐδ᾽ εἰ πάντες συλλεχθείησαν, οὐκ ἀξιόμαχοί εἰσι, Soph. Trach. 158 πρόσθεν οὐκ ἔτλη ποτέ, πολλοὺς ἀγῶνας ἐξιών, οὔπω φράσαι. Das Adverbium αὐτοκτόνως wie Sept. 721 αὐτοκτόνως αὐτοδάικτοι θάνωσι. - er-
389

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-877

Das Überlisten kam augenscheinlich dem Weibe zu, während mein Hervortreten Verdacht weckt und die List vereitelt hätte.

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-878

ή (aus ἕα kontrahiert) wie Cho. 521 παρῆ, die altattische Form.

1638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-879

ἐκ τῶν τοῦδε χρημάτων: ante omnia enim locatis satellitibus opus erat tyranno neque adhuc habuerat Aegisthus, quo his stipendium solveret (Klausen).

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-880

Vgl. Soph. Εl. 1461 ὡς .. νῦν ὁρῶν νεκρὸν στόμια δέχηται τἀμά, μηδὲ πρὸς βίαν ἐμοῦ κολαστοῦ προστυχὼν φύσῃ φρένας.

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-881

390
ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις): zu 229. οὔτι πῶλον, nicht fürwahr (werde ich ihn halten) wie ein Handpferd das der Hafer sticht; nein, Hunger zusammen mit finsterem Gefängnis wird ihn zahm sehen. Ζα σειραφόρον, welches das rechte Handpferd im Gegensatz zu den unter das Joch ( ζεύγλη) gespannten Rossen bezeichnet, vgl. Hesych. σειραφόρον· ἡγεμονικόν· μετῆκται δὲ ἀπὸ τῶν δεξιοσείρων ἵππων. Zu solchen Handpferden nahm besonders mutige und kräftige Tiere, weil beim Umbiegen um die νύσσα das rechts laufende Pferd den gröfsten Bogen zu beschreiben hatte. – ἐπόψεται, als dessen Gesellschafter. ὁ σκότῳ λιμὸς ξύνοικος: die Stellung wie Soph. Phil. 1316 τὰς ἐκ θεῶν τύχας δοθείσας. man
391

1649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-882

392
,,Aber wie du solches auszuführen, nicht bloſs zu drohen vermeinst, wird sich bald zeigen" d. h.,, drohen ist leicht; aber wage nur solches gegen die Mitbürger auszuführen, so wirst du bald eines Besseren belehrt werden." Cho. 304 θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχ᾿ εἴσεται. Der Chor ist durch die frechen Drohungen des Usurpators auf das höchste erregt. Diesem Affekt entspricht der Wechsel des Versmaſses.

1650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-883

„Wenn du meinst, es sei blofse Drohung, so sollst du gleich die Ausführung ( τοὔργον mit Bezug auf ἔρδειν) sehen." Ζυ λοχίται vgl. Cho. 764 εἰ ξὺν λοχίταις (scil. κελεύει Αἴγισθον μολεῖν) κτέ., Soph. Oed. Τ. 751 πολλοὺς ἔχων ἄνδρας λοχίτας οἷ᾽ ἀνὴρ ἀρχηγέτης.

1651-1652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-884

Vgl. Eur. Or. 1477 ὁ δὲ ξίφος πρόκωπον ἐν χεροῖν ἔχων, Soph. Phil. 1254 ΟΔ. χείρα δεξιὰν ὁρᾶς κώπῆς ἐπιψαύουσαν; ΝΕ. ἀλλὰ καμέ τοι ταὐτὸν τόδ᾽ ὄψει δρῶντα κου μέλλοντ᾽ ἔτι.

1653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-885

δεχομένοις λέγεις Β. v. a. ἐδεξάμην τὸ ῥηθέν (Soph. El. 668, vgl. Herod. VIII 115 δεξάμενος τὸ ῥηθέν, ΙΧ 91 δέκομαι τὸν οἰωνόν, accipio omen). Das Wort θανεῖν wird wiederholt und mit σε genauer bestimmt: „Du sprichst von deinem Sterben; ich begrüfse das; dieses Glück ist unsre Wahl." Z υ αἱρούμεθα vgl. 362, Cho. 932 .

1655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-886

„Nein, auch dieses viele einzuheimsen ist eine unglückliche Ernte", d. h. es ist traurig genug, dafs schon so viel Blut vergossen werden muſste. Vgl. Eur. frg. 423 ἔπειτ᾿ ἀμᾶσθε τῶνδε δύστηνον θέρος.

1657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-887

393
Das Wort πεπρωμένους (zu dem Hause, das jedem zukommt) hat besonders Bezug auf Agisthos, dem nach der Auffassung der Klyt. nunmehr der königliche Palast durch Schicksalsfügung zugefallen ist.

1658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-888

394
D. h. „wenn diese Greise durch deine Lanzenträger verwundet würden, so wäre das ungelegen und ein unnützes Blutvergiefsen; dagegen mufste ( χρῆν betont) dies stattfinden, wie wir es abgemacht haben." Vgl. Hom. P 31 μηδ᾽ ἀντίος ἵστασ᾽ ἐμεῖο, πρίν τι κακὸν παθέειν· δεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.

1659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-889

395
Die einlenkende und weiteres Blutvergiefsen fürchtende Klyt. schliefst mit einem guten Wunsche; indem sie sich wie oben 1569 f. als die Leidende hinstellt, verlangt sie die Umkehr der Leiden in Freuden. τούμπαλιν wie 1424, Prom. 218 , Pers. 226 τἄμπαλιν δὲ τῶνδε. Xen. Kyr. VIII 4, 32 δοκοῦσιν οὗτοι τούμπαλιν οὗ βούλονται ἐφέλκεσθαι. - δέχεσθαι (willkommen heifsen) wie 1653, Aristoph. Vö. 645 ΕΠ. ἀλλὰ χαίρετον ἄμφω. ΠΕ. δεχόμεθα.

1660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-890

Vgl. Pers. 518 ὦ δυσπόνητε δαίμων, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει.

1661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-891

Vgl. 360 und zu 587. τις zielt auf Agisthos.

1662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-892

396
,, Aber kann man es sich gefallen lassen, dafs mir diese so freche Worte herschleudern" u. s. f. ματαίαν γλῶσσαν: zu Eum. 833 . Fragm. trag. adesp. nr. 442 Ν. ὅταν.. γλώσσῃ ματαίους ἐξακοντίζῃ λόγους. δαίμονος πειρωμένους (das Geschick herausfordernd), vgl. Cho. 511. τὸν κρατοῦντα ist von ἐκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα wie von τοιαῦτα λέγειν abhängig.
397

1666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-893

μέτειμι wie Cho. 272 , μετἤλθον Cho. 986 , Δίκη μέτεισιν Soph. ΕΙ. 477, τὰ τῶν τεκόντων ὡς μετέρ-. χεται θεὸς μιάσματα Eur. frg. 83.

1668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-894

Eur. Phoen. 396 αἱ δ᾽ ἐλπίδες βόσκουσι φυγάδας, ὡς λόγος, d. i. Flüchtlinge trösten sich mit eitlen Hoffnungen der Rückkehr. Von eitlen Hoffnungen wird der Ausdruck auch Eur. Bakch. 617 ἐλπίσιν δ᾽ ἐβόσκετο gebraucht. πιαί-

1669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-895

πρᾶσσε „mache nur zu". Vgl. Prom. 971 δράτω, κρατείτω τόνδε τὸν βραχὺν χρόνον. νου (mäste dich) d. i. schwelge im Übermut, vgl. χλιδᾶν. ἐπεὶ πάρα, da du augenblicklich die Macht dazu hast. Vgl. Soph. Εl. 794 ύβριζε· νῦν γὰρ εὐτυχοῦσα τυγχάνεις.
398

1670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-896

399
χρόνῳ, wie 1430, 1666 ἔτι, Suppl. 740 χρόνῳ τοι κυρίῳ τ᾽ ἐν ἡμέρα . . δώσει δίκην bei Drohungen (,,einmal noch").

1672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-897

προτιμᾶν regiert den Gen. nach der Analogie von φροντίζειν. Auch Eur. Alk. 761 τῶν ἐν ᾿Αδμήτου κακῶν οὐδὲν προτιμῶν scheint der Gen. von προτιμῶν, nicht von οὐδέν abhängig zu sein.

1673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-898

θήσομεν, scil. τὰ περὶ τὰ δώματα, was aus κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων zu entnehmen ist, wenn es nicht voraus ὕλαγμα· ταῦτ᾽ ἐγὼ oder (nach der Vermutung von Musgrave) ὕλαγμα· πάντ᾽ ἐγὰ geheifsen hat. Minder hart ist der absolute Gebrauch von θέσθαι καλῶς Soph. frg. 321 D. ταῦτ᾽ ἐστὶν ἄλγιστ᾽, ἣν παρὸν θέσθαι καλῶς αὐτός τις αὑτῷ τὴν βλάβην προσθῇ φέρων. – Facit Clytaemestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam, quae est inter Aegisthum et chorum exorta (Hermann).