Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστι τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι.

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν
370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοϊθ᾽· ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δ᾽ ἐκγόνους

ἀτολμήτων Ἄρη
375

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον, ὥστ᾽

ἀπαρκεῖν

εὖ πραπίδων λαχόντα.
380

οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι μέγαν Δίκας βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Agamemnon. Aeschylus. Guilielmus Dindorfius (Editor). Lipsiae. 1882.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Ἀγαμέμνων (OCR draft) (Greek) (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 367-487 focus

str. 1

Χορός

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστιν¹ τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι.

ἔπραξαν² ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν
370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθ᾽: ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δ᾽ ἐκτίνου-

σα τόλμα τῶν³ Ἄρη
375

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ᾽ ἀπή-

μαντον, ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν⁴

εὖ πραπίδων λαχόντα.
380

οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι μέγαν⁵ Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

ant. 1

385

Χορός

βιᾶται δ᾽ ἁ τάλαινα πειθώ,
385

προβούλου παῖς⁶ ἄφερτος ἄτας.

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη,

πρέπει δέ, φῶς αἰνολαμπές, σίνος:

κακοῦ δὲ χαλκοῦ τρόπον
390

τρίβῳ τε⁷ καὶ προσβολαῖς

μελαμπαγὴς πέλει

δικαιωθείς, ἐπεὶ

διώκει παῖς ποτανὸν⁸ ὄρνιν,

πόλει πρόστριμμ᾽ ἄφερτον ἐνθείς.⁹
395

λιτᾶν δ᾽ ἀκούει μὲν οὔτις θεῶν:

τὸν δ᾽ ἐπίστροφον τῶν¹⁰

φῶτ᾽¹¹ ἄδικον καθαιρεῖ.

οἷος καὶ Πάρις ἐλθὼν

ἐς δόμον τὸν Ἀτρειδᾶν
400

ᾔσχυνε ξενίαν τράπε-

ζαν κλοπαῖσι γυναικός.

str. 2

403

Χορός

λιποῦσα δ᾽ ἀστοῖσιν ἀσπίστοράς

τε καὶ¹² κλόνους λογχίμους

ναυβάτας <θ᾽>¹³ ὁπλισμούς,
405

ἄγουσά τ᾽ ἀντίφερνον Ἰλίῳ φθορὰν

βέβακεν ῥίμφα διὰ πυλᾶν

ἄτλητα τλᾶσα: πολλὰ δ᾽ ἔστενον¹⁴

τόδ᾽ ἐννέποντες δόμων προφῆται:

“ἰὼ ἰὼ δῶμα δῶμα καὶ πρόμοι,
410

ἰὼ λέχος καὶ στίβοι φιλάνορες.

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους¹⁵

ἄλγιστ᾽¹⁶ ἀφημένων¹⁷ ἰδεῖν.

πόθῳ δ᾽ ὑπερποντίας

φάσμα δόξει δόμων ἀνάσσειν.
415

εὐμόρφων δὲ κολοσσῶν

ἔχθεται χάρις ἀνδρί:

ὀμμάτων δ᾽ ἐν ἀχηνίαις

ἔρρει πᾶσ᾽ Ἀφροδίτα.

ant. 2

420

Χορός

ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες
420

πάρεισι δόξαι φέρου-

σαι χάριν ματαίαν.

μάταν γάρ, εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ,¹⁸

παραλλάξασα διὰ χερῶν,

βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον
425

πτεροῖς ὀπαδοῦσ᾽¹⁹ ὕπνου κελεύθοις.”

τὰ μὲν κατ᾽ οἴκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη

τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα.

τὸ πᾶν δ᾽ ἀφ᾽ Ἕλλανος²⁰ αἴας συνορμένοις

πένθεια τλησικάρδιος²¹
430

δόμων ἑκάστου πρέπει.

πολλὰ γοῦν θιγγάνει πρὸς ἧπαρ:

οὓς μὲν γάρ <τισ>²² ἔπεμψεν

οἶδεν, ἀντὶ δὲ φωτῶν

τεύχη καὶ σποδὸς εἰς ἑκά-
435

στου δόμους ἀφικνεῖται.

str. 3

437

Χορός

ὁ χρυσαμοιβὸς δ᾽ Ἄρης σωμάτων

καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς

πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
440

φίλοισι πέμπει βραχὺ²³

ψῆγμα δυσδάκρυτον ἀν-

τήνορος σποδοῦ γεμί-

ζων λέβητας εὐθέτους.²⁴

στένουσι δ᾽ εὖ λέγοντες ἄν-
445

δρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις,

τὸν δ᾽ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντ᾽

ἀλλοτρίας διαὶ²⁵ γυναι-

κός: τὰ δὲ²⁶ σῖγά τις βαΰ-

ζει: φθονερὸν δ᾽ ὑπ᾽ ἄλγος ἕρ-
450

πει προδίκοις Ἀτρείδαις.

οἱ δ᾽ αὐτοῦ περὶ τεῖχος

θήκας Ἰλιάδος γᾶς

εὔμορφοι κατέχουσιν: ἐ-

χθρὰ δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν.
455

ant. 3

456

Χορός

βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις ξὺν κότῳ:

δημοκράντου²⁷ δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου

μέριμνα νυκτηρεφές.
460

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι θεοί. κελαι-

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας

παλιντυχεῖ²⁸ τριβᾷ βίου
465

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν, ἐν δ᾽ ἀί-

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ-

κά: τὸ δ᾽ ὑπερκόπως²⁹ κλύειν

εὖ βαρύ: βάλλεται γὰρ ὄσ-

σοις Διόθεν κεραυνός.
470

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον:

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

ep.

475

Χορός

πυρὸς δ᾽ ὑπ᾽ εὐαγγέλου³⁰
475

πόλιν διήκει θοὰ

βάξις: εἰ δ᾽ ἐτήτυμος,³¹

τίς οἶδεν, ἤ τι θεῖόν ἐστί πῃ³² ψύθος.—

τίς ὧδε παιδνὸς ἢ φρενῶν κεκομμένος,

φλογὸς παραγγέλμασιν
480

νέοις πυρωθέντα καρδίαν ἔπειτ᾽

ἀλλαγᾷ λόγου καμεῖν;—

[ἐν]³³ γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει

πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι.—

πιθανὸς ἄγαν ὁ θῆλυς ὅρος³⁴ ἐπινέμεται
485

ταχύπορος: ἀλλὰ ταχύμορον

γυναικογήρυτον ὄλλυται κλέος.—

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 367-487 focus

Χορός

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστιν τοῦτό γʼ ἐξιχνεῦσαι.

ὡς ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν
370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθʼ· ὁ δʼ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δʼ ἐκτίνουσʼ

ἀτολμήτων ἀρὴ
375

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δʼ ἀπή-

μαντον, ὥστʼ ἀπαρκεῖν

εὖ πραπίδων λαχόντα.
380

οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι μέγαν Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

385

Χορός

βιᾶται δʼ ἁ τάλαινα πειθώ,
385

προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη,

πρέπει δέ, φῶς αἰνολαμπές, σίνος·

κακοῦ δὲ χαλκοῦ τρόπον
390

τρίβῳ τε καὶ προσβολαῖς

μελαμπαγὴς πέλει

δικαιωθείς, ἐπεὶ

διώκει παῖς ποτανὸν ὄρνιν,

πόλει πρόστριμμʼ ἄφερτον ἐνθείς.
395

λιτᾶν δʼ ἀκούει μὲν οὔτις θεῶν·

τὸν δʼ ἐπίστροφον τῶν

φῶτʼ ἄδικον καθαιρεῖ.

οἷος καὶ Πάρις ἐλθὼν

ἐς δόμον τὸν Ἀτρειδᾶν
400

ᾔσχυνε ξενίαν τράπε-

ζαν κλοπαῖσι γυναικός.

403

Χορός

λιποῦσα δʼ ἀστοῖσιν ἀσπίστοράς

τε καὶ κλόνους λογχίμους

ναυβάτας θʼ ὁπλισμούς,
405

ἄγουσά τʼ ἀντίφερνον Ἰλίῳ φθορὰν

βέβακεν ῥίμφα διὰ

πυλᾶν ἄτλητα τλᾶσα· πολλὰ δʼ ἔστενον

τόδʼ ἐννέποντες δόμων προφῆται·

ἰὼ ἰὼ δῶμα δῶμα καὶ πρόμοι,
410

ἰὼ λέχος καὶ στίβοι φιλάνορες.

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους

ἄλγιστʼ ἀφημένων ἰδεῖν.

πόθῳ δʼ ὑπερποντίας

φάσμα δόξει δόμων ἀνάσσειν.
415

εὐμόρφων δὲ κολοσσῶν

ἔχθεται χάρις ἀνδρί·

ὀμμάτων δʼ ἐν ἀχηνίαις

ἔρρει πᾶσʼ Ἀφροδίτα.

420

Χορός

ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες
420

πάρεισι δόξαι φέρου-

σαι χάριν ματαίαν.

μάταν γάρ, εὖτʼ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ,

παραλλάξασα διὰ

χερῶν βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον
425

πτεροῖς ὀπαδοῦσʼ ὕπνου κελεύθοις.

τὰ μὲν κατʼ οἴκους ἐφʼ ἑστίας ἄχη

τάδʼ ἐστὶ καὶ τῶνδʼ ὑπερβατώτερα.

τὸ πᾶν δʼ ἀφʼ Ἕλλανος αἴας συνορμένοις

πένθειʼ ἀτλησικάρδιος
430

δόμων ἑκάστου πρέπει.

πολλὰ γοῦν θιγγάνει πρὸς ἧπαρ·

οὓς μὲν γάρ τις ἔπεμψεν

οἶδεν, ἀντὶ δὲ φωτῶν

τεύχη καὶ σποδὸς εἰς ἑκά-
435

στου δόμους ἀφικνεῖται.

437

Χορός

ὁ χρυσαμοιβὸς δʼ Ἄρης σωμάτων

καὶ ταλαντοῦχος ἐν μάχῃ δορὸς

πυρωθὲν ἐξ Ἰλίου
440

φίλοισι πέμπει βαρὺ

ψῆγμα δυσδάκρυτον ἀν-

τήνορος σποδοῦ γεμί-

ζων λέβητας εὐθέτους.

στένουσι δʼ εὖ λέγοντες ἄν-
445

δρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις,

τὸν δʼ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντʼ—

ἀλλοτρίας διαὶ γυναι-

κός· τάδε σῖγά τις βαΰ-

ζει, φθονερὸν δʼ ὑπʼ ἄλγος ἕρ-
450

πει προδίκοις Ἀτρείδαις.

οἱ δʼ αὐτοῦ περὶ τεῖχος

θήκας Ἰλιάδος γᾶς

εὔμορφοι κατέχουσιν· ἐχ-

θρὰ δʼ ἔχοντας ἔκρυψεν.
455

456

Χορός

βαρεῖα δʼ ἀστῶν φάτις ξὺν κότῳ·

δημοκράντου δʼ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δʼ ἀκοῦσαί τί μου

μέριμνα νυκτηρεφές.
460

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι θεοί. κελαι-

ναὶ δʼ Ἐρινύες χρόνῳ

τυχηρὸν ὄντʼ ἄνευ δίκας

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου
465

τιθεῖσʼ ἀμαυρόν, ἐν δʼ ἀί-

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ-

κά· τὸ δʼ ὑπερκόπως κλύειν

εὖ βαρύ· βάλλεται γὰρ ὄσ-

σοις Διόθεν κάρανα.
470

κρίνω δʼ ἄφθονον ὄλβον·

μήτʼ εἴην πτολιπόρθης

μήτʼ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπʼ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

475

Χορός

πυρὸς δʼ ὑπʼ εὐαγγέλου
475

πόλιν διήκει θοὰ

βάξις· εἰ δʼ ἐτήτυμος,

τίς οἶδεν, ἤ τι θεῖόν ἐστί πῃ ψύθος.—

τίς ὧδε παιδνὸς ἢ φρενῶν κεκομμένος,

φλογὸς παραγγέλμασιν
480

νέοις πυρωθέντα καρδίαν ἔπειτʼ

ἀλλαγᾷ λόγου καμεῖν;—

ἐν γυναικὸς αἰχμᾷ πρέπει

πρὸ τοῦ φανέντος χάριν ξυναινέσαι.—

πιθανὸς ἄγαν ὁ θῆλυς ὅρος ἐπινέμεται
485

ταχύπορος· ἀλλὰ ταχύμορον

γυναικογήρυτον ὄλλυται κλέος.—

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 367 focus

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστι τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι.

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν,
355

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθ᾽· ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις

ἀτολμήτως Ἄρη

Χορὸς Πρεσβυτῶν

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,
360

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ·

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπή-

μαντον, ὥςτε κἀπαρκεῖν

εὖ πραπίδων λαχόντα.

ἀντ. α'.

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις
365

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι μέγαν Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 367 focus

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν ἔχουσ' (prius ἔχουσαν) εἰπεῖν,

Str. 1.

πάρεστιν -στι τοῦτό γ' τοῦτ' ἐξιχνεῦσαι·

ἔπραξαν ὡς ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν. Οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν
370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθ'· ὃ δ' οὐκ εὐσεβής·

πέφανται δ' ἐκγόνοις

ἀτολμήτων ἐγγόνους (sed ἐκγ- Tr s.l.) ἀρή ἄρη,

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

μέτρον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπή-

μαντον ὥστ' ἀπαρκεῖν ὥστε κἀπ-

εὖ πραπίδων λαχόντι -όντα.
380

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΧΟΡΟΣ

Οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι ἐκλακτ- μέγαν μεγάλα Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 367 focus

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστι τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι·

380

ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν

ὅσοις αθίκτων χάρις

πατοῖθ᾽· ὃ δ᾽ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δ᾽ ἐγγόνους

385

ἀτολμήτων Αρη

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ᾽ ἀπή-

μαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

390

εὖ πραπίδων λαχόντα.

Οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι μέγαν Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

395

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 367 focus

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν·

πάρεστιν τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι·

{ὡς} ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν

370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθ᾽- ὃ δ᾽ οὐκ εὐσεβής·

πέφανται δ᾽ †ἐγγόνους

ἀτολμήτων ἄρη†

375

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ᾽ ἀπή-

μαντον, ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

εὖ πραπίδων λαχόντι.

380

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρί

λακτίσαντι μέγαν Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 367 focus

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν εἰπεῖν,

πάρεστιν τοῦτό γ᾽ ἐξιχνεῦσαι.

ὡς ἔπραξεν ὡς ἔκρανεν. οὐκ ἔφα τις

θεοὺς βροτῶν ἀξιοῦσθαι μέλειν,

370

ὅσοις ἀθίκτων χάρις

πατοῖθ᾽· ὁ δ᾽ οὐκ εὐσεβής.

πέφανται δ᾽ ἐγγόνοις

ἀτολμήτων ἔρον

πνεόντων μεῖζον ἢ δικαίως,

375

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ,

Apparatus Criticus

ἂν εὐ ἄν, εἰ correxi τύχοι τύχη κλύεις κλύοις τήνδ᾽ τήν ¹ αὐ εὐ corr. Paley ² μεγάλων τῶν μεγ. ὑπέραστρον ὑπὲρ ἄστρων corr. Auratus ἔχουσιν ἔχουσαν ἔχουσ᾽ τοῦτό τοῦτ᾽ ὡς del Herm. ἔπραξεν ἔπραξαν ἐγγόνοις ἐγγόνους (έκγ. Tr2) corr. Stanley ἔρον ἔρον scripsi ἄρη

ΧΟ.

ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ᾽ ἀπή-

μαντον, ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

εὐ πραπίδων λαχόντι.

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις
380

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρί

λακτίσαντι μέγαν Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Translations (9)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 367-487 focus

CHOROS.

The stroke of Zeus — they have it, as men say!

This, at least, from the source track forth we may!

As he ordained, so has he done.

No — said someone —

The gods think fit to care
370

Nowise for mortals, such

As those by whom the good and fair

Of things denied their touch

Is trampled! but he was profane.

That they do care, has been made plain
375

To offspring of the over-bold,

Outbreathing Ares greater than is just —

Houses that spill with more than they can hold,

More than is best for man. Be man’s what must

Keep harm off, so that in himself he find
380

Sufficiency — the well-endowed of mind!

For there’s no bulwark in man’s wealth to him

Who, through a surfeit, kicks — into the dim

And disappearing — Right’s great altar.

385

Yes —
385

It urges him, the sad persuasiveness,

Até’s insufferable child that schemes

Treason beforehand: and all cure is vain.

It is not hidden: out it glares again,

A light dread-lamping-mischief, just as gleams

The badness of the bronze;
390

Through rubbing, puttings to the touch,

Black-clotted is he, judged at once.

He seeks — the boy — a flying bird to clutch,

The insufferable brand

Setting upon the city of his land
395

Whereof not any god hears prayer;

While him who brought about such evils there,

That unjust man, the god in grapple throws.

Such an one, Paris goes

Within the Atreidai’s house —
400

Shamed the guest’s board by robbery of the spouse.

403

And, leaving to her townsmen throngs a-spread

With shields, and spear-thrusts of sea-armament,

And bringing Ilion , in a dowry’s stead,
405

Destruction — swiftly through the gates she went,

Daring the undareable. But many a groan outbroke

From prophets of the House as thus they spoke.

Woe, woe the House, the House and Rulers, — woe

The marriage-bed and dints
410

A husband’s love imprints!

There she stands silent! meets no honour — no

Shame — sweetest still to see of things gone long ago!

And, through desire of one across the main,

A ghost will seem within the house to reign.
415

And hateful to the husband is the grace

Of well-shaped statues: from — in place of eyes

Those blanks — all Aphrodite dies.

420

But dream-appearing mournful fantasies —
420

There they stand, bringing grace that’s vain.

For vain ’t is, when brave things one seems to view;

The fantasy has floated off, hands through;

Gone, that appearance, — nowise left to creep, —
425

On wings, the servants in the paths of sleep!

Woes, then, in household and on hearth, are such

As these—and woes surpassing these by much.

But not these only: everywhere —

For those who from the land

Of Hellas issued in a band,

Sorrow, the heart must bear,
430

Sits in the home of each, conspicuous there.

Many a circumstance, at least,

Touches the very breast.

For those

Whom any sent away, — he knows:

And in the live man’s stead,

Armour and ashes reach
435

The house of each.

437

For Ares, gold-exchanger for the dead,

And balance-holder in the fight o’ the spear,

Due-weight from Ilion sends —

What moves the tear on tear —
440

A charred scrap to the friends:

Filling with well-packed ashes every urn,

For man — that was — the sole return.

And they groan — praising much, the while,

Now this man as experienced in the strife,
445

Now that, fallen nobly on a slaughtered pile,

Because of — not his own — another’s wife.

But things there be, one barks,

When no man harks:

A surreptitious grief that’s grudge
450

Against the Atreidai who first sought the judge.

But some there, round the rampart, have

In Ilian earth, each one his grave:

All fair-formed as at birth,

It hid them — what they have and hold — the hostile earth.
455

456

And big with anger goes the city’s word,

And pays a debt by public curse incurred.

And ever with me— as about to hear

A something night-involved — remains my fear:
460

Since of the many-slayers — not

Unwatching are the gods.

The black Erinues, at due periods —

Whoever gains the lot

Of fortune with no right —

Him, by life’s strain and stress
465

Back-again-beaten from success,

They strike blind: and among the out-of-sight

For who has got to be, avails no might.

The being praised outrageously

Is grave, for at the eyes of such an one

Is launched, from Zeus, the thunder-stone.
470

Therefore do I decide

For so much and no more prosperity

Than of his envy passes unespied.

Neither a city-sacker would I be,

Nor life, myself by others captive, see.

475

A swift report has gone our city through,
475

From fire, the good-news messenger: if true,

Who knows? Or is it not a god-sent lie?

Who is so childish and deprived of sense

That, having, at announcements of the flame
480

Thus novel, felt his own heart fired thereby,

He then shall at a change of evidence,

Be worsted just the same?

It is conspicuous in a woman’s nature,

Before its view to take a grace for granted:

Too trustful, — on her boundary, usurpature
485

Is swiftly made;

But swiftly, too, decayed,

The glory perishes by woman vaunted.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 367 focus

They have to say that they feel the stroke of Jove. This we may trace out exactly . He hath fared according as he hath wrought. Some one denied that the gods deigned to have the care of mortals, by whom the honor of hallowed things might be trampled on . Not holy was he; and it is upon the descendants of those who were breathing forth, more violently than just, a war which they ought not to have dared, while their dwellings were teeming beyond all measure, beyond what is best. But may an untroubled lot be mine, so as for a man well disposed in disposition to have sufficient strength . For there is no bulwark in wealth against destruction to the man who, in the wantonness of his heart, has spurned the great altar of Justice:

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 367 focus

Ils peuvent dire que le coup vient de Zeus ; il est aisé de remonter jusqu'à son origine : leur sort est celui que Zeus a
voulu. Le Ciel ne daigne avoir souci, dit-on, des mortels qui foulent aux pieds le respect des choses sacrées. C'est là
langage d'impie. La Ruine se révèle fille des audaces interdites, chez ceux qui respirent un orgueil coupable, du jour où leur maison déborde d'opulence ¹. La mesure est le bien
suprême ; souhaitons fortune sans péril qui suffise à une âme sage.

AGAMEMNON

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Nul rempart ne

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 367 focus

The hand of Jove will they not own ;

415

And, as his marks they trace,

Confess he will’d, and it was done?

Who now of earth-born race

Shall dare contend that his high pow’r

Deigns not with eye ſevere to view

420

The wretch, that tramples on his law?

Hence with this impious lore:

Learn that the ſons accurs’d ſhall rue

The madly daring father’s pride,

That furious drew th’ unrighteous ſword,

425

High in his houſe the rich ſpoils ſtor’d,

And the avenging Gods defied.

But be it mine to draw

From wiſdom’s fount, pure as it flows,

That calm of ſoul, which virtue only knows.

430

For vain the ſhield, that wealth ſhall ſpread,

To guard the proud oppreſſor’s head,

Who dares the rites of Juſtice to confound,

And ſpurn her altars to the ground.

ANTISTROPHE 1.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 367 focus

Strofe I

420

Come Giove colpisca

posson dire: visibili

son le vestigia: essi il destino s'ebbero

ch' egli prescrisse. Dice alcun che i Superi

non curano degli uomini

425

la sorte, chi calpesti le intangibili

cose sacre: ben empio è chi ciò reputa!

Nei discendenti vedilo

di quanti, oltre Giustizia,

superbamente, a Marte il dritto affidano,
430

sí che lor casa prospera

oltremisura; e pur, misura è ottima.

Beni scevri d'ambascia

chi ha senno elegga.

A chi superbo calcitra,
435

per abbattere il grande

altare di Giustizia, la ricchezza

non offrirà salvezza.

1

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 367 focus

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 367 focus

sie hungert nach dem Wirrsal einer nächt'gen Schlacht.

Und keiner sucht mit einem Zettel sich Quartier.

Heut ist Fourier der Zufall, und sie machen schon

in den eroberten Palästen sich's bequem.

370

335 Der Nachtthau und der Reif des Biwaks ist vorbei,

wie große Herren können sie die ganze Nacht

durchschlafen, und kein Posten wird mehr ausgesetzt.

Wofern sie nur die Götter der besiegten Stadt

und ihre heil'gen Stätten schonen, frommer Scheu,
375

340 so hoff' ich, folgt kein jäher Sturz auf ihren Sieg.

Wohl muß das Heer sich hüten, nicht von Goldesgier

verführt zu rühren an das Unverletzliche.

Zur Fahrt nach Hause brauchen sie noch guten Glücks,

gelingen soll des Doppellaufes zweiter Gang.
380

345 Doch kann es glücken, wenn das Heer am heil'gen Gut

347 sich nicht vergreift: bleib' uns des Schicksals Rück-

schlag fern.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 367 focus

Zeus the high God!—whate'er be dim in doubt,

This can our thought track out—

The blow that fells the sinner is of God,
440

And as he wills, the rod

Of vengeance smiteth sore. One said of old,

The Gods list not to hold

A reckoning with him whose feet oppress

The grace of holiness—
445

An impious word! for whensoe'er the sire

Breathed forth rebellious fire—

What time his household overflowed the measure

Of bliss and health and treasure—

His children's children read the reckoning plain,
450

At last, in tears and pain.

On me let weal that brings no woe be sent,

And therewithal, content;

Who spurns the shrine of Right, nor wealth nor power

Shall be to him a tower,
455

To guard him from the gulf: there lies his lot,

Where all things are forgot.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 367 focus

Wie Zeus traf, wissen sie zu sagen:

Klar liegt's enthüllt vor Aller Augen.
350

Wie er's beschloß, vollführt er's. Einer sprach wohl :

„Der Götter Stolz achtet's nicht, wenn ein Mensch

Das Heil'ge frech niedertritt!"

Er sprach ein unfrommes Wort.

Der Ahnherrn Enkel sah's,
355

Die wild tollkühnen Kampf

Geschnaubt, stolz aller Zügel spottend,

Da voll anschwoll das Haus im Unmaß

Hoffärt'gen Glücks. Frei von Harm lob' ich mir

Mein Geschick, so daß es still
360

G'nüge dem weisen Sinne.

Denn nie bietet der Reichthum

Schuß vor Tod und Vernichtung

Ihm, der frevelnden Fußes nach

Dika's hohem Altar stieß.
365
Erste Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν

ἀχαιικῶν

M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.

ἀχαιικῶν

Turn. Vict.

172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι

ἐκπαίοις τύχεσι

Ald. unde

ἐμπαίοις τείχεσι

Turn.

ἐμπαίοις τύχαισι

G. ut ceteri praeter Flor. qui

ἐμπαίοις τύχαις

habet. συμπνέων

συμπνέει

Farn.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ

ἀπλοΐᾳ

M. G. Bess. Farn.

ἀπλοίῳ

Ald.

ἀπλοίᾳ

Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ

κενάγει

Ald.

κεναγγεῖ

Turn.

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς

ἀχαικὸς

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

ἀχαιικὸς

Vict.

176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,

ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.

178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri

ναῶν καί

182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη

πολυμήκη

Flor. et supra adscripto

παλίμμ

Farn.

183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro

τριβῇ

. V. Steph. Thes. κατέξαινον

κατέξενον

, sed

αι

ad penultimam syllabam superscripto, M.

κατάξενον

Bess. Ἄργους Libri

ἀργείων

. Scribendum

Ἄργους

184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν

πέλοι δ᾽ οὖν

Rob. τούτοισιν

τούτοις

Flor. Vict. Sed

τούτοισιν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis

εὖ πρᾶξις

, ut dicitur v. 478.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι

. Sed

εὔπραξις

defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.

εὐθεράπευσις

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se

ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν

supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri

ἀπίην γαῖαν

, ex praepositione

ἀπό

dictam, et tragicorum

Ἀπίαν

, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.

Ἄπις

, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum

ὕδωρ

satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum

ἄγγελος

ἄγγελος φύλαξ

Farn.

φύλ.

Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς

ἐπιφωτός

error Aldinae.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος

ἄρσενου

ἀρσένου

Ald. Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν

εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν

error Aldinae. Inde

εὖ δ', εἴτε κεδνὸν

Turn.

σὺ δ' εἴτε κεδνὸν

codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in

εἴτε

littera e correctione

est. Aurati coniectura est

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν

, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit

εἴτε

. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν

ἐλπίσι

M. Bess.

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.

σιγῶντι

Flor. Farn.

σιγώσης

M. Ceteri

σιγώσῃ

. Correctoris mutatio est

σιγῶντι

, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.

γυν.

in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert

εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα

, comparans cum Soph. Trach. v. 95.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.

Nuntii

nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri

πεύσῃ

251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his

χο.

praefixum in Rob.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς

ἦ τορῶς

G. Ald.

254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.

τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας

, haec habet scholiastes,

Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”

Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.

ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον

255

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-167

φρονοῦντος

φρονούσης

Flor. Farn. Vict. quod correctoris est prava personarum distinctione moti. ὄμμα σοῦ Farn. Turn. Vict. et ante rasuram M.

ὄμμα σου

G. Ald. Rob. et nunc M.

256

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-168

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ Libri

τί γὰρ τὸ πιστόν ἐστιν τῶνδέ σοι τέκμαρ

, nisi quod

ἔστι νῦν

habet Ald.

τί δ᾽ ἂν

Auratus. Sentiebat enim vulgatam scripturam non congruere cum eo quod respondet Clytaemnestra. Eam ob caussam Abreschius

τὶ γὰρ τὸ πιστὸν

scribi volebat, quod esset

ecquod, quod certum sit, signum

. Optime Schutzius

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἐστὶ τῶνδέ σοι τέκμαρ ;

Tenuere tamen vulgatum Blomfieldius et Wellauerus, Schützium bene refutatum esse rati a Doederlino in Actis Monac. I. p. 40. Scilicet, ut huic, sic ipsi quoque in solam articuli cum

τίς

consociationem, de qua nemini dubium esse potest, intuentes, parum solliciti de sententia, ne caussam quidem perspexerunt, qua ad mutandam distinctionem vir egregius, qui se poetam legere, non construendi exercitia ante oculos habere sciret, fuerit adductus.

257

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.

ἔστιν τὶ δ᾽

ἔστι τί δ᾽

Bess.

ἔστιν τ' δ'

, omisso per errorem

, Ald. unde Turn.

ἐστὶ τάδ'

258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ

εὐπειθῇ

G. Ald. Ceteri

εὐπειθῆ

. Recte Blomfieldius

εὐπιθῆ

259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος

εὔπτερος

Turnebus. Ceteri omnes

ἄπτερος

. Scholiastes

ἰσόπτερος, κούφη

. Hesychius

ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα

. Idem

ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.

Idem

ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια

. Εtym. Μ. p. 133, 26.

ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν

. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.

ἀπτερέως

ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.

ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο

. Eodem significata

ἀπτέρως

dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.

ἀπτέρῳ τάχει

, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.

ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.

Εt p. 183, 24.

ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.

Hoc

πτερέως

quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est

ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως

. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius

ἀγαπτερέως

scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum

ἀπτερύσσεται

, quod Hesychius

πέτεται

interpretatur, et

ἀπτερύονται

apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam

αὖτ' ἐρύονται

αὖ πτερύωνται

scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit

ἀμπερύσσεται

ἀμπτερύονται

. Apud Atticorum tragicos sicubi

ἄπτερος

invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.

ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε

Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam

ἄπτερος φάτις

est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum

ἄπτερος μῦθος

dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,

ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως

de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.

261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.

262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος

καὶ πῶς

Farn.

καὶ τὶς

Rob. Ceteri

καὶ τίς

. Deinde

ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων

ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset

ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος

, G.

ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων

Ald.

ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων

ceteri. Stanleius

ἀγγέλλων

scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel

ἀγγελῶν

, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.

265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου

ἀπαγγέλου

G. et a pr. manu M.

ἀπ' ἀγγέλου

Μ. a sec. manu et ceteri.

ἀγγάρου

commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.

ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη

. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.

ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”

Eustathius p. 1854, 26.

παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.

Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.

267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον

ἑρμαῖον

G. Ald. Vict. et ut videtur M.

ἕρμαιον

Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.

Ἑρμαῖος

scribi nomen proprium.

Ἑρμαῖος λόφος

, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.

268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri

φανόν

. Porsonus

πανόν

ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.

πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι

. Ammonius p. 90.

φανός

comicorum,

πανός

tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,

τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π

, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse

πανός

, quo pro altera forma utantur tragici. Photius

πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ

. Idem

πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης

. Pollux X. 117.

πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”

269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri

ἄθωον

. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.

ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.

Videtur

ἄψυχος

ἄβουλος

scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.

270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε

ὑπερτελῆστε

sic M.

υπερτεληστε

sine accentu G.

ὑπερτελής τε

Ald. Turn.

ὑπερτελεῖς τε

Bess.

ὑπερθ' Ἑλλής τε

Rob.

ὑπεὶρ Ἑλλής τε

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον

. Deinde

πλέοντα

Ald. De verbo

πλέοντα

, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura

φωτίσαι

non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita

ὑπερτελὲς

infra v. 344. eademque metaphora

ὑπερτελὴς

apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,

ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη

. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur

ὑπερτελεῖ τε

. V. ad v. 272. 273.

271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς

ἰσχὺν

dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim

ἰσχύς

, quod scholiastes interpretatur

μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός

. Non opus est

ἰσχὺν

scribere: sed

πευκή

, quod libri habent, ad

ἰσχὺς

appositum languet. Id Schützius recte in

πεύκη

mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim

πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας

. Sed in

πρὸς ἡδονήν

, quod etiam Pearsono in

πρὸς ἐκδοχὴν

mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non

δέ

, sed

τέ

post

ὑπερτελής

scriptum esse. Nam

δέ

si legeretur, requireretur verbum pro nomine

πεύκη

, veluti

πηδᾷ

, ut in Ione Euripidis v. 1144.

ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον

. Nunc vero,

τέ

posito,

ἐξεδέξατο

etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim

πρὸς ἡδονὴν πεύκης

ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox

χρυσοφεγγές

Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ

παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς

G. Ald.

παραγγείλασα μακίστου σκοπάς

M. Bess. Flor. Farn. Rob.

παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς

Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere

Μάκιστος

videtur appellatus fuisse, si recte editum est

σκοπαῖς

. Blomfieldius

σκοποῖς

scripsit, vix dubium esse ratus quin

σκοπᾶς

ortum sit ex

σκοποῖς

. At

σκοποῖς

absonum foret, quia sic quod sequitur

ὃ δὲ

perperam dictum esset, quod, ubi

σκοπαῖς

legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si

σκοποῖς

praecessisset. Sed illud

σκοπᾶς

, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes

σκοπάς

habent, legitur. Solus H. Stephanus

σκοπᾶς

ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum

σκοπάς

exarare vellet. Scribendum vero

σκοπῷ

274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως

ἀφράσμων ὡς

Turn.

ἀφασμένως

Rob. Ceteri omnes

ἀφρασμόνως

, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.

275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque

ἀγγάρου

scribendum coniiceret.

πάρηκεν

male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset

οὔτι μέλλων

esse celeriter, neque

οὔτι

separari ab eo participio posse.

276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου

εὐρίππου

Bess.

277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου

μεσσαπίου

M. G. Rob.

μεσαπίου

Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.

μεταπίου

Ald. Scholiastes

Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας

. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.

ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου

. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι

φύλαξ

, pro

φύλαξι

error Rob. μολών

μολόν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.

μολών

Turn. Vict.

278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

οἵ τ᾽

Flor.

279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας

γαίας

Ald. Turn. Sed G. cum ceteris

γραίας

280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς

λαμπάδ'

λαμπὰ δ'

Ald. μαυρουμένη Deinde

οὐδέπω 'μαυρουμένη

Rob.

281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ

πεδίον ἀσωποῦ

Flor. Farn. Vict.

παιδίον ὠποῦ

M. G. Bess. Ald.

πεδίον ὠποῦ

Rob.

πεδίον Ὠρωποῦ

Turn.

282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν

φαιδρᾶς

G. Ald.

283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά

φρουρὰ

Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.

286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.

Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.

Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius

Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.

Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.

287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον

αἰγίπλακτον

Bess.

288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι

δὴ χαρίζεσθαι

Farn. Ceteri omnes

μὴ χαρίζεσθαι

. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem

μὴ χατίζεσθαι

, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura

θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι

, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret

χατίζεσθαι

passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic

θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός

, sed

πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται

, non desideratur. Hesychius

χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.

Idem

χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.

289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει

μέρει

Rob.

290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν

κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν

M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

κάτω πτρονοῦ περβάλλειν

Ald. ex quo Turn. fecit

κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν

. Canterus tacite emendavit

κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν

. Confirmat scholiastae interpretatio

τὸ κατόψιον

. Merito

κάτοπτον

ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud

κάτοπτρον

agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta

κάτοπτον πρῶνα

. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus

ὑπερβάλλειν

, et

καί

adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset

ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis

πρών

significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui

καί

, quod est ante

Σαρωνικοῦ

, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο

habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.

εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο

G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum

ὑπερβάλλων

adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο

recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit

καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam

σκήπτειν

ubi hoc in loco invenitur, idem atque

ἀφίκετο

sit,

εἶτα

cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est

εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς

ἀστυγείτονας σκοπὰς

ab alia manu altero

supra adscripto, M.

ἀστυγείτονας σκόπας

G. Turn.

ἀστυγείτονα σκόπας

ἀστὸ γείτονας σκοπὰς

Rob.

294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει

ἐς τόγε σκήπτει

M. G.

ἐς τόγε σκήπτει

Rob. Turn.

ἐπόγε σκήπτει

Ald.

ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει

Bess.

ἐς τόδε σκήπτει

Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit

λείπει πολλά

. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,

Hic videntur multa deesse

295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι

Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,

τοί μοι

, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse

τοιοίδε τοί μοι

297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον

Flor. Farn.

τοιοῦτοι

Bess.

τοιοῦτο

Victorius.

300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo

ΧΟ

. praefixum est, versui 305.

ΑΓΓ

. Tum versui 306.

ΚΛΥ

. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.

302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius

διανεκῶς

, quia Moeris p. 129.

διανεκεῖ λόγῳ

ut Atticum ex Platone attulit.

ὡς λέγοις

Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,

ὡς λέγεις

, habet Bess.

Ὡς λέγοις πάλιν

neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος

. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut

θέλοιμ᾽ ἄν

et ad

ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι

et ad

λέγοις πάλιν

referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius

ὡς λέγεις

304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte

βοῇ δ'

Auratus.

306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας

Canterus.

ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας

Flor. Farn. Vict.

ἀλείφατ' ἐκχέας

Bess. Pearsonus, Schutzius, alii

ἄλειφάς τ' ἐγχέας

, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia

ἄλειφα

Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.

307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri

οὐ φίλως

. Auratus adscripserat

διχοστατοῦντα οὐ φίλω

. Stanleius emendavit

οὐ φίλω

, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut

οὐ φίλω

languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra

οὐ φίλως διχοστατοῦντα

frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam

τέ

, quod post

ὄξος

est, non ad proxime sequens

δέ

, sed ad

καί

v. 309. refertur.

308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.

δὲ

post

ἑλόντων

scriptum erat, sed deletum est.

309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι

ἐστὶν

Flor.

310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν

σώμασι

Bess. πεπτωκότων

πεπτωκότων

Auratus.

311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri

παῖδες γερόντων

. Quod Stanleius protulit,

παῖδες, γέροντες

, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,

φυταλμίων παῖδες γερόντων

. In editione Stanleii aliisque virgula post

φυταλμίων

posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est

παῖδες

additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione

τεκόντων

restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.

προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.

313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

νυκτιβόαντος

Farn.

315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις

νήσεις

Flor. Vict.

νήστισι

Bess.

νήστεις

Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.

316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν

Farn. Vict.

οἰκήμασι

Bess. Flor.

319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν

νέμουσιν

Vict.

ναίουσιν

Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.

320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες

ἀπαλλαχθέντες

Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri

ὡς δυσδαίμονες

. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt

ὡς δ' εὐδαίμονες

. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse

ὡς δὲ δαίμονες

: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is

τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων

corrigens servavit

ὡς δυσδαίμονες

, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi

ὡς δ' ἀλήμονες

. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est

ὡς δ' ἀδείμονες

, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut

ἄμοχθον

apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua

δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων

, etiam

κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων

dicuntur.

321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri

εὔβουλοι

. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.

323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα

θεῶν τ' ἱδρύματα

Bess.

324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες

οὐκ ἄν γ' ἑλόντες

Flor. Farn. Vict.

οὐκ ἀνελόντες

Bess. Scripsi

οὐ τἂν ἑλόντες

. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde

αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν

Flor. Farn. Vict.

αὖθις ἂν θάνοιεν αν

Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

pro suo vendidit Stanleius recte scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius

αὖθις ἁλῷεν

, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est

ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν

, pro quo

ἁλεῖεν

scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque

ἁλεῖεν

Atticum,

ἁλοῖεν

Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,

βιώην, βίῳην, συγγνώην

, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare

αὖθις ἀνθαλοῖεν

servandum duxi.

325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον

solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde

ἐμπίπτει

Bess.

ἐμπίπτῃ

, sed

οι

supra adscripto, Flor.

ἐμπίπτοι

Farn.

ἐμπίπτῃ

Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.

326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον

πόθος

Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.

νόος

Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque

πόθον

, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde

ἃ

pro

τὰ

Bess. et

κέρδεσι

Bess. Flor. sed

κέρδεσιν

Farn. Vict.

327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον

κάμψαι

, superscripto ultimae litterae

, Flor.

329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος

Bess. Farn. Vict.

θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος

Flor. Porsonus

θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος

. Canterus scribendum coniiciebat

θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος

. Male Blomfieldius, servans

ἀναμπλάκητος

(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam

ἀμπλακεῖν

significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut

ἁμαρτάνειν

dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.

καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.

330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri

ἐγρήγορον

. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo

γεγονός

, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.

331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι

τύχῃ

Farn.

332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα

τοιαῦτά σοι

Farn. κλύεις Deinde

κλύοις

Flor. Farn. Vict.

κλύεις

scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.

333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri

τὴν ὄνησιν

. Meam emendationem,

τήνδ' ὄνησιν

, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.

335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro

εὐφρόνως

Spanhemius et Abreschius

εὔφρονος

scribi volebant. At

εὔφρων

tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum

εὖ θροεῖν

. Male putat Paleius

αὖ

αὖθις

mutandum esse propter

αὖθις

v. 302.

338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.

339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post

παναλώτου

interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.

340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν

τῶν μεγάλων

Farn. ex Triclinii imperitia.

341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui

μέγα δουλείας

eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse

δεκατόπυργον

opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.

345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post

γάγγαμον

, ut in appositione esset

ἄτης παναλώτου

. Mihi neque Stanleii ratio, neque si

δουλείας

pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit

μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας

. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt

πανάλοτον

. Pollux X. 132.

γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”

346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα

. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus

τείναντα

, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in

ὅπως ἄν

, quod visum est sine

ἄν

dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula

ἄν

III. 4. Nec si quis

ὅπως ἄν

hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est

ὑπέραστρον

. Frustra haec verba

ὑπὲρ ἄστρων

torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio

εἰς οὐρανὸν τοξεύειν

, de quo Zenobius III. 46.

ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων

, Suidas VI. 14.

ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων

, Apostolius VII. 74.

ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων

. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.

350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.

351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν

ἔχουσ'

Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,

ἔχουσιν

, inventum est in Farn. Ex Flor.

ἔχουσαν

affertur, sed mihi notatum est

ἔχουσιν

esse in eo codice, ita tamen ut

ιν

a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι

. Nec melius Boissonadus

εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι

352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι

Farn. Vict.

τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι

Flor.

353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri

ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν

. Meo monitu prius

ὡς

delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν

. Alioqui dixisset

ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν

. Vidit hoc etiam Franzius.

354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii

ἀξιοῦσθαι

, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.

φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο

. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.

355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri

πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον

. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.

ἐγγόνους

ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed

ad prius

supra adscriptum est. In Flor. ad

φλεόντων

supra adscriptum est

φλυαρούντων

. Stanleius

ἐγγόνοις ἀτόλμητον

scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit

πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων

, volens

ὢν

intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium

πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων

scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post

δικαίως

sic scribendum putans,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον

, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum

πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.

Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.

ἀτολμήτως

scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν

ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

Flor.

ὥστε κἀπαρκεῖν

Farn. Vict. Est id

καὶ ἀπαρκεῖν

, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.

363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura

λαχόντι

, hodie nemini ignotum est.

364

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-242

ἐκλακτίσαντι

ἐκλακτίσαντι μέγα Δίκας

, cum glossa

μεγάλως, ἀντὶ μιᾶς

, Farn.

λακτίσαντι μέγα Δίκας

Flor. Vict. Emendavit Canterus. Patet autem coniungendum esse

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου εἰς ἀφάνειαν

367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-243

NA Male haec a multis intellecta sunt. Urget, inquit, ut quis in perniciem ruat, audax suada, consultrix filia effrenata culpae. Nam semel admissa culpa suadet opus potentiamque ad tuendum conferre quod iniuria possidetur, subministratque ei rei consilia. Referuntur haec ad ea quae proxime praegressa sunt, diciturque suada

σόφρων

, quod

ἔπαλξιν πλούτου

quaerit.

369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-244

ἄτας Post

ἄτας

commate distinxit Victorius, quo

ἄτας

accusativus esset construereturque cum

βιᾶται

. Recte vero scholiastes pro genitivo accepit, quem necessario requirit

προβουλόπαις

370

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δέ

ἄκος δὲ παμμάταιον οὐκ ἐκρύφθη. πρέπει δὲ

Victorius. Correxit interpunctionem Schützius.

ὡς ἄκος δὲ

Farn.

πᾶν μάταιον

Meinekius ad Euphorionem p. 187. et coniecerat

πᾶν μάταιον

Musgravius. Recte fortasse.

371

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-246

φῶς Victorius distinxit

πρέπει δὲ φῶς, αἰνολαμπὲς σίνος

. Male Schutzius

φῶς

. Auratus

σέλας

pro

σίνος

. Ea scholiastae interpretatio est, quam rectius ad

φῶς

referas. Non dicit autem neque incendium Troiae neque ignes in montibus accensos, de quibus mirum est cogitare quemquam potuisse, sed hic sensus est, non in occulto manet, sed conspicua est lux triste lucens, noxa, i. e. in clara sed tristi luce conspicitur eventus mali facinoris.

372

374-376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-247

τριβοῖς

τε

deest in Flor. Idem et Farn. Vict.

τριβοῖσι

. Emendaverunt Pearsonus et Stanleius. Vereor autem ne non de lapide Lydio loquatur poeta, sed aes adulterinum dicat, quod usu tritum amisso falso splendore cognoscitur. In explicando verbo

δικαιωθείς

fraudem fecit interpretibus male posita in editionibus Vict. Cant. Stanl. virgula post

μελάναις

, quae, si opus, ponenda erat post

κέλευθος

. Hoc enim dicit, ater est, quum est aestimatus quanti sit.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-248

πτανὸν ὄρνιν Proverbium

τὰ πετόμενα διώκειν

illustravit in glossario Blomfieldius. Eius hic haec vis est, ut inania sperasse dicatur Paris, quum se bello victorem fore credidit.

πτανὸν ὄρνιν

Flor. Vict.

πτανόν τιν' ὄρνιν

ex mala Triclinii coniectura Farn. Emendatio debetur Schützio.

377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἄφερτον

ἄφερτον θεὶς

Flor.

378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐπίστροφον τῶνδε

Ἐπίστροφος τῶνδε

active dicit auctorem qui intulit urbi illud

ἄφερτον πρόςτριμμα

. Blomfieldius quum

τούτων

contra libros edidit, non cogitavit recte se habere syllabam ancipitem, diverso genere numeri sequente.

380

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἐς δόμον

Flor. Vict.

εἰς οἶκον

Farn. τὸν

τὸν

Flor. Vict.

τὸ

Farn. ut Canterus scribendum esse vidit.

383

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

⁴

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

⁵

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

⁶

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

⁷

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

⁸

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

⁹

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

¹⁰

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

¹¹

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

¹²

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

¹³

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

¹⁴

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

¹⁵

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

¹⁶

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).

¹⁷

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"

¹⁸

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-150

ἁγνᾷ αὐδᾷ, vgl. Suppl. 704 ἁγνῶν ἐκ στομάτων. – ἀταύρωτος, Schol. ἄζευκτος, παρθενική. Vgl. Aristoph. Lys. 217 οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

¹⁹

Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

²⁰

Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

²¹

D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

²²

οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

²³

Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.

²⁴

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.

²⁵

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

²⁶

ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -

²⁷

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

²⁸

ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.

²⁹

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

³⁰

γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

³¹

ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .

³²

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

³³

ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.

³⁴

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

³⁵

εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.

³⁶

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.

³⁷

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

³⁸

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

³⁹

ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls

⁴⁰

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.

⁴¹

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

⁴²

ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.

⁴³

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

⁴⁴

Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

⁴⁵

„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.

367-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-216

Die Anapäste des Chorführers schliefsen das Epeisodion mit dem versprochenen (329, 365) Dankgebete ab.

368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-217

κτεάτειρα, für uns.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-218

στεγανὸν (deckend, von allen Seiten umfassend) δίκτυον: diese Form der anapästischen Dipodie CUN-GO ist selten. Vgl. 788, Eum. 307 , Suppl. 5 .

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-219

ὑπερτελέσαι, darüber hinwegspringen. Vgl. έκπηδήματος 1375.

372-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-220

δουλείας, weil sie im Netz gefangen sind. ἄτην πανάλωτον ist nähere Bestimmung zu μέγα δ. γάγγαμον: das groſse Fanggarn der Gefangenschaft wird zu einem alle erfassenden Verderben. Hom. Ε 487 μή πως, ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου, ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε.

⁴⁶

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-221

⁴⁷

Hom. N 624 Ζηνός.. μῆνιν ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-222

ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρῳ τείνοντα (dem πράξαντα untergeordnet) π. τόξον darf nicht in dem Sinne genommen werden, als habe Zeus in eigener Person den Paris vernichtet, sondern steht nur bildlich etwa für ὑστερόποινον (58). Cho. 381 Ζεῦ Ζεῦ, κάτωθεν ἰάλλων ὑστερόποινον ἄταν κτέ. Zeus wartete den rechten Augenblick ab (vgl. Soph. Phil. 195 καὶ νῦν ἃ πονεῖ, nämlich Philoktetes, δίχα κηδεμόνων οὐκ ἔσθ᾽ ὡς οὐ θεῶν του μελέτῃ τοῦ μὴ πρότερον τόνδ᾽ ἐπὶ Τροία τεῖναι τὰ θεῶν ἀμάχητα βέλη, πρὶν ὅδ᾽ ἐξήκοι χρόνος, ᾧ λέγεται χρῆναί σφ᾽ ὑπὸ τῶνδε δαμῆναι. Der Bogen des Philoktet hat den Paris erlegt) und sein Pfeil traf sicher, nicht ins Blaue. ὅπως, wie. – ὑπὲρ ἄστρων nach dem sprichwörtlichen εἰς οὐρανὸν τοξεύειν, welches gesagt wird ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων (Zenob. III 46). Ein bildlicher Ausdruck, der nicht weiter ausgedeutet werden darf.

⁴⁸

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-223

ἠλίθιον proleptisch. Gewöhnlich ist der vorletzte Fufs des Parömiakos ein reiner Anapäst; wie hier, steht dafür ein Spondeus auch Suppl. 8 ψήφῳ πόλεως γνωσθείσαι.

379-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-224

⁴⁹

erstes Stasimon. Die rhythmischen Ephymnien, bestehend in der dreimaligen Wiederkehr des gleichen Versmafses am Schlusse der drei Strophen und Antistrophen, lassen vermuten, daſs die drei Strophenpaare von den drei στοίχοι des Chors, die Ephymnien von dem Gesamtchore vorgetragen wurden. Eine ähnliche Form hat das Segensgebet Suppl. 638 ff. Die sittlichen Erwägungen, welche der Fall Trojas in Bezug auf die Besiegten und die Sieger erweckt (zu 413), werden mit, dafs Zeus getroffen, darf man wohl sagen" das Vorhergehende angeschlossen. an

⁵⁰

380-381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-225

⁵¹

„So viel lässt sich jeden- falls feststellen: es ist ihm (dem Alexandros) ergangen entsprechend seinen Thaten." Der Grundsatz göttlicher Gerechtigkeit εἰ δείν᾽ ἔδρασας, δεινὰ καὶ παθεῖν σὲ δεὶ (Soph. frg. 11) hat sich an ihm erfüllt. Vgl. παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ 1563, δράσαντι παθεῖν τριγέρων μύθος τάδε φωνεί Cho. 312 . τὶς (gar mancher, vgl. 456): Man braucht nicht anzunehmen, dafs der Dichter an eine bestimmte Persönlichkeit gedacht habe.

⁵²

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-226

( οὐκ) ἀξιοῦσθαι d. i. es vertrage sich nicht mit der Würde der Gottheit. μέλειν persönlich wie Soph. El. 342, Eur. Herc. 773 θεοὶ τῶν ἀδίκων μέλουσι καὶ τῶν ὁσίων ἐπάειν.

383-384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-227

⁵³

ἀθίκτων: Soph. Oed. T. 891 τῶν ἀθίκτων ἕξεται ματάζων. Das Heilige, das nicht angetastet werden darf, sind die sittlichen Grundsätze, die,,ungeschriebenen Gesetze" ( Soph. Ant. 454 ). γάνος, Schmuck (584) wie Cho. 634 θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄγει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἶχεται γάνος. Dieses steht zu πατοὶτο in scharfem Gegensatz: Der Schmuck, der in Ehren gehalten werden sollte, wird mit Füfsen getreten.

Aeschylus Agamemnon 367

Guilielmus Dindorfius (Editor)

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

ΧΟΡΟΣ

Οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι ἐκλακτ- μέγαν μεγάλα Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Apparatus Criticus

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Nul rempart ne

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

ΧΟΡΟΣ Οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ λακτίσαντι ἐκλακτ- μέγαν μεγάλα Δίκας βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

Apparatus Criticus

LE CHŒUR (Un peu retenu.) Nul rempart ne

Commentary

Stable identifiers

ΧΟΡΟΣ

Οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις

πλούτου πρὸς κόρον ἀνδρὶ

λακτίσαντι ἐκλακτ- μέγαν μεγάλα Δίκας

βωμὸν εἰς ἀφάνειαν.

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Nul rempart ne