Aeschylus Persians 49

Anna Swanwick (Translator)

View: By Card
MESSENGER
An isle there is that fronteth Salamis,
Small, with bad anchorage, whose sea-washed beach
450
Dance-loving Pan doth haunt; thither the King
Sendeth these chiefs, that, when the worsted foe
Should in the isle seek safety, Persia's sons
Might slay the host of Hellas, easy prey,
And from the briny channels save their friends,
Ill-guessing the to-come: for when the god
The Hellenès crowned with glory of the fight,
On that same day, with shields of well-wrought brass
Fencing their bodies, from their ships they leapt,
And the whole isle encompassed; so our men
460
Knew not which way to turn; oft time by stones
Pelted from foeman's hand, while arrows keen,
Thick raining from the bow-string, smote them down;
Rushing at last with simultaneous shout,
The Hellenès hacked and carved the victims' limbs,
Till they, poor wretches, all of life were reaved.
But Xerxes groaned, seeing the depth of ills;
For on a lofty height, hard by the sea,
His seat he held, o'erlooking all the host.
His garments rending, a shrill cry he raised,
470
To his land troops forthwith dispatch'd command,
And sped in flight disordered. Thine it is
To wail this sorrow added to the first.

Persians. Aeschylus. Anna Swanwick (Translator). London. 1886.

Sponsored by University of Leipzig.

Funding provided by European Social Fund Saxony.

Current edition Experimental

The Persians (OCR draft) (English) (The Persians. Anna Swanwick, 1886.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 65-158 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 65-158 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μιτρογάθης
Ἀρκτεύς τ᾽ ἀγαθὸς, βασιλῆς δίοποι,
καὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
45
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη,
φοβερὰν ὄψιν προσιδέσθαι.
στεῦται δ᾽ ἱεροῦ Τμώλου πελάται
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον Ἑλλάδι,
50
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης ἄκμονες,
καὶ ἀκουτισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ᾽
ἡ πολύχρυσος πάμμικτον ὄχλου
πέμπει σύρδην, ναῶν τ᾽ ἐπόχους·
τοξουλκῷ λήματι πιστούς·
55
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μιτρογαθής
Αρκτεύς τ᾿ ἀγαθός, βασιλῆς δίοποι,
45
χαὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη
φοβερὰν ὄψιν προςιδέσθαι.
στεῦται δ᾽ ἱεροῦ Τμώλου πελάται
50
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον Ἑλλάδι,
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης άκμονες,
καὶ ἀκοντισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ᾽
ἡ πολύχρυσος πάμμικτον ὄχλον
πέμπει σύρδην, ναῶν τ᾽ ἐπόχους
55
καὶ τοξουλκῷ λήματι πιστούς·
τὸ μαχαιροφόρον τ᾽ ἔθνος ἐκ πάσης
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ' ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ' ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μητρογάθης μιτρο- μιθρο- μιστρο- μιτρα- μητραγαθής
Ἀρκτεύς ἀρκεύς τ' ἀγαθός, βασιλῆς δίοποι,
καὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
45
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη,
φοβερὰν ὄψιν προσιδέσθαι·
στεῦται στεῦνται δ' ἱεροῦ Τμώλου πελάται
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον δούλειον Ἑλλάδι,
50
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης ἄκμονες,
καὶ ἀκοντισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ'
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵ τ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μητρογαθὴς
Ἀρκτεύς τ᾽ ἀγαθὸς βασιλῆς δίοποι,
45
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵ τ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενές
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 65-155 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 41 focus
There follows a crowd of Lydians, delicate in their habits of life, and they that hold every nation native on the continent 4 , whom Mithragathes and valiant Arcteus, inspector-princes, and Sardis that teems with gold, send forth in many chariots, in ranks of double and treble yokes 5 , a spectacle fearful to look upon. The borderers too on sacred Tmolus are bent on casting the yoke of servitude around Hellas, Mardon, Tharybis, [twin] anvils of the spear, and the Mysians who launch the javelin. Babylon too, that teems with gold, sends forth her mingled multitude in long array, both those who embark in ships, and are trust in their valor to draw the bow. And the scimitar-wielding populace from all Asia follows in their train, under the dread mandates of the king. Such a flower of men is gone from the Persian land; concerning whom the Asiatic soil which reared them is shrivelled with vehement anxiety: and parents and wives, as they count the day, shudder at the lengthening date.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 41 focus
marais, multitude innombrable et terrible.
Derrière suit la foule des Lydiens délicats, qui dominent tous les peuples de leur continent 1 . Les preux Métrogathès,
Arcteus, connétables rois, et Sardes, la cité de l'or, les envoient au combat sur des milliers de chars à quatre et six chevaux rangés en escadrons, spectacle de terreur.
Les voisins du Tmôlos sacré se flattent aussi de jeter sur
la Grèce le joug de l'esclavage, Mardôn, Tharybis, enclumes de la lance 2 , avec leurs Mysiens, lanceurs de javelots. Et de Babylone, autre cité de l'or, arrive en torrent une foule
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 41 focus
Pegaſtagon, that from Ægyptus draws
40
His high birth; Suſiſcanes; and the chief
That reigns o'er ſacred Memphis, great Arſames;
And Ariomardus, that o'er ancient Thebes
Bears the ſupreme dominion; and with theſe
Drawn from their watry marſhes numbers train'd
45
To the ſtout oar.
Next theſe the Lycian troops,
Soft ſons of luxury; and thoſe that dwell
Amidſt the inland foreſts, from the ſea
Far diſtant; theſe Metragathes commands,
50
And virtuous Arceus, royal chiefs, that ſhine
In burniſh'd gold, and many' a whirling car
Drawn by ſix generous ſteeds from Sardis lead,
A glorious, and a dreadful ſpectacle.
And from the foot of Tmolus, ſacred mount,
55
Eager to bind on Greece the ſervile yoke,
Mardon and Tharybis the maſſy ſpear
Graſp with unwearied vigor;
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 41 focus
E li segue la turba dei Lidî
delicati, e quanti ebber la culla
nelle interne contrade.
45
Li guida
Metrogate e Arteo prode, signori
ambi e re.
Sardi, rutila d'oro,
li sospinge su innumeri carri
50
aggiogati con quattro, con sei
corridori, tremendo spettacolo.
E Mardonio e Taríbide, incudini
delle lance al cozzar, che dimorano
presso a Tmolo santissima, e i Misî
55
lanciator' di zagaglie, minacciano
pure all'Ellade il giogo servile.
Babilonia che sfolgora d'oro,
inviò lunghe turbe commiste,
e su navi i guerrieri sicuri
60
nell'ardire che lancia le frecce.
E ogni gente che stringa la spada,
dall'Asia universa
segue gli ordini fieri del Re.
Tale fiore di giovani mosse
65
dalle plaghe di Persia.
E per essi
tutta or piange la terra asïàna
che nutriali, ch'or n'arde di brama.
Ed il tempo che tanto prolungasi
70
i padri e le spose
giorno a giorno misurano, e tremano.
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 41 focus
Mollium ſequitur Lydorum
Turba, qui omnino continentigenam
40
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 41 focus
And next, the dainty Lydians went—
Soft rulers of a continent—
Mitragathes and Arcteus bold
In twin command their ranks controlled,
And Sardis town, that teems with gold,
50
Sent forth its squadrons to the war—
Horse upon horse, and car on car,
Double and triple teams, they rolled,
In onset awful to behold.
From Tmolus' sacred hill there came
55
The native hordes to join the fray,
And upon Hellas' neck to lay
The yoke of slavery and shame;
Mardon and Tharubis were there,
Bright anvils for the foemen's spear!
60
The Mysian dart-men sped to war,
And the long crowd that onward rolled
From Babylon enriched with gold—
Captains of ships and archers skilled
To speed the shaft, and those who wield
65
The scimitar;—the eastern band
Who, by the great king's high command,
Swept to subdue the western land!
Gone are they, gone—ah, welladay!
The flower and pride of our array;
70
And all the Eastland, from whose breast
Came forth her bravest and her best,
Craves longingly with boding dread—
Parents for sons, and brides new-wed
For absent lords, and, day by day,
75
Shudder with dread at their delay!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 41 focus
Ein üppiger Schwarm aus Lydia folgt
Mit den Völkern, die rings auf dem Festland hier
Anbauen das Feld, die Mitrogathes führt
Und Arkteus, Könige, waltend mit Macht;
45
Auch Sardes, die Goldstadt, sendet zum Kampf
Viel reisiges Volk auf Wagen daher,
Vierspännige Reih'n, sechsspännige Reih'n,
Ein grausenerregender Anblick!
Und die Schleudererschaar aus mysischen Gau'n
50
Und das Volk am heiligen Tmolos droht,
Will Hellas umfah'n mit der Knechtschaft Joch,
Von Mardon geführt, von Tharybis auch,
Ambossen des Speers. Auch Babylon schickt
Aus dem goldenen Sik in rauschendem Zug
55
Buntwimmelndes Volk, hier Kämpfer zu Schiff,
Dort Meister, der Kunst des Geschosses gewiß.
Aus Asia folgt, was im weiten Gebiet
Sich mit Schwertern bewehrt,
Dem gewaltigen Rufe des Königs.
60
Solch blühendes Volk aus Persis' Reich
Zog fern in den Kampf:
Ganz Asia seufzt als die Mutter um sie
In der Sehnsucht heißem, zermalmendem Schmerz,
Und es ängstigen sich um die schleichende Zeit
65
Tagzählende Frauen und Mütter.
Erste Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-375

ναῶν:
νῆες
Ven. A. Par. C.
νεῶν
Cantabr. 2. κῦδος:
κῦδος
G. Vit. Lips. aliique et Ald. Turn. Ἕλλησιν:
Ἕλλησιν
M. Rob.

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-376

αὐθημερὸν:
αὐθημερῶν
Vit. V. Herodotum VIII. 95.

452-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-377

ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο:
ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο
Ven. A. Par. B. C. et ante correctionem Vit.
ἀμφὶ δ᾽ ἐκύκλουν τὴν
ex correctione Vit.
ἀμφὶ δ' ἐκυκλοῦντο
G. Lips. et ut videtur Mosc.
ἀμφὶ δὲ
, ut Brunckius refert, supra scriptum in Par. B. γρ.
δὲ
ex eo codice Faehsius affert. De omisso augmento v. praef. ad Eur. Bacchas p. XLVI.

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-378

τράποιντο: γρ.
τράπωνται
Par. B.
τράπονται
Par. C.

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-379

πέτροισιν:
πέτροισι
M. Vit. Lips. Ven. B. Mosc. Par. B. N. Vulgo
πέτρησιν
. ἠράσσοντο:
ἠράσσοντο
M. (sic M.) G. Lips. Par. A. B.
ἠράσσαντο
Vit, aliique et Turn.
ἠράσσαντο
Ald. Rob. τοξικῆς τ᾽ ἀπὸ:
τοξικῆς
Lips. Ven. A. Par. B. Ald. Turn.
ἀπὸ
M. G. Vit. Par. A. N. Rob.
ἀπ'
ad
δ'
supra scriptum in Lips. Par. B. Non dubitavi praeferre
τε
. Sed anastrophen, quam consensu tuentur libri, repudiandam esse diligens docebat artis poetarum in condendis trimetris observatio, qui quum plerumque ita coniungant verba, ut singulis versibus aliqua pars orationis terminetur, tamen saepe etiam pausa paullo ante finem versus facta tam arte finem versus cum sequentis initio coniungunt, ut ne elisionem quidem in fine versus spreverint, nedum in praepositionibus admiserint anastrophen.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-380

προςπίτνοντες:
προσπίτνοντες
M. Cantabr. 2. Rob.
πίπτοντες
Par. N. Ceteri
προσπίπτοντες
. ὤλλυσαν:
ὤλλυσαν
M.
ὤλυσαν
G. Vit. aliique nonnulli.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἐφορμηθέντες:
ἀφορμηθέντες
, ad
ἀ
supra scripto
ε
, Lips.

458. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-382

κρεοκοποῦσι:
κρεοκοποῦσι
ex correctione M. et hoc ex scholiis restituit Porsonus.
κρεωκοποῦσι
Ald. Rob.
κερωκοποῦσι
Vit. supra tamen scripto γρ.
κρεωκοποῦσι
, quod in M. ante correctionem erat ut in ceteris omnibus. V. Pors. praef. ad Hec. p. VIII. Lob. ad Phryn. p. 693.

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἀνώμωξεν:
ἀνώμωξε
G. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. κακῶν:
κακῶν
omittunt Mosc. et a pr. manu Vit. βάθος:
πάθος
Vit. Par. N.

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-384

εὐαγῆ: De loco illo, ex quo Xerxes pugnam spectaverit, vide Wassium ad Thuc. II. 19. Valckenarium et Wesselingium ad Herod. VIII. 90. Toupium Emend. in Suidam vol I. p. 393. seqq. (261. ed. Lips.).
Libri omnes
εὐαγῆ
. Scholiastes
καθαράν, κεχωρισμένην, εὖ ἔχουσαν οἷον τὴν ἄποψιν καὶ ἐπιτηροῦσαν τὸν λεὼν ἅπαντα. ἢ αὐγάζοντα καὶ ὁρῶντα
. Hemsterhusius
εὐαυγῆ
, quod receperunt Brunckius, Schützius, Porsonus, Blomfieldius. Praeclara illa Hemsterhusii disputatio tanto magis tota huc transferenda videtur, quod et in primis ad Aeschyli locum pertinet et plura sunt quae de ea monere lectorem volo. Sic igitur ille apud Musgravium in Exerc. Eurip. II. 6. sive in eiusdem notis ad Euripidis Suppl. 654.
ἀμφὶ δ᾽ Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῇ λαβών.
Euripidis loco apte convenit interpretatio (Hesychii verba dicit,
εὐαγές, εὔοπτον
): ipsi voci convenire fuerat ostendendum.
Εὐαγής
si ducatur ab
ἄγος
, quid sit notum est, quemadmodum
ἀναγής, δυσαγής
. Si ab
ἄγω
duco, erit agilis, flexibilis, qua potestate capitur in Hippocr. περὶ διαίτ. ΙΙ. p. 363, 34. neque aliter Henr. Stephan. intellexit Anth. 1. c. 60. Ep. 8.
Χαίροιτ᾽ εὐαγέες (μέλισσαι)
in Th. L. Gr. Tom. I. p. 126. C. agiles apes, quod per aerem ferantur cito et facile: vel mobilis, volubilis, ut in Aretaeo p. 19. v. 33. (p. 41. ed. Lips.)
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί
, exponi possunt, licet puros dederit Crassus, Wiganus lucentes, quod vix perspicias unde pendeat, nisi legisse vel legi voluisse statuas
εὐαυγέες
: iunguntur tamen itidem ab Adamantio 1. c. 9. (p. 349.)
ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ λαμπροὶ καὶ εὐαγεῖς
, cuius vice admodum vitiose
εὐλαβεῖς
Polemo (p. 222.) praefert. Porro si ab
ἄγω, ἄγνυμι
frango, significabit fragilem, quique facile comminui possit; quo pertinet Suidae locus ita scribendus:
εὐαγές, εὐκόλως κεκλασμένον, εἰ στάχυς εὐαγής
, idem qui
εὔκλαστος, εὔθραυστος
, apud Etym. in v.
Δημήτηρ
. In his, sicuti linguae norma postulat, penultima corripitur: aliis in locis eadem vox syllabam istam habet productam: Leonid. Anth. VI. 27. Ep. 6.
καὶ πέλεκυν ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα καὶ περιαγὲς Τρύπανον
Parmen. ap. Clem. Str. V. p. 732.
καθαρᾶς εὐαγέος ἠελίοιο Λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα
— nimirum forma Dorica nascuntur ex
εὐηγής
οι
περιηγής
: quorum illud rarissimum, alterum frequentatur pro circumacto, circumiecto, rotundo: saepe tamen quam proprie vim habeat obscurum est, qua de re nunc nihil amplius dicam. Singulare est quod ex Lex. Vet. MS. Bibl. Sangerman. (Anecd. Bekkeri p. 337, 13.) mecum communicavit praestantissimus noster Ruhnkenius:
ἀγής· τοῦτο ἀπὸ συνθέσεως (συνθέτου apud Bekkerum) καταλείπεται τοῦ εὐαγής ἢ παναγής. Ἐμπεδοκλῆς· ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἀγέα κύκλον
pro
παναγής
, quod longe diversum est, melius scripsisset
περιαγής
, ut in illo versu proverbiali, quem suggerit Philopon. περὶ Κοσμοπ. p. 179.
μηδ' ὅσον ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον ἑλίξαι
. vid. Suid. in
εὐαγής
. Nunc investiga quantum libet, harum, quas notari in
εὐαγής
, significationum quaenam vel Aeschyli verbis vel Euripidis accommodari possit, nullam invenies: at si scripseris inserta littera
υ
εὐαυγῆ
, omnis difficultas fuerit sublata: nam
εὐαυγής
, locus illustris, vel qui undique conspici potest, vel unde prospectus in vicina late patet. Ratio structurae in
ἕδρα παντὸς εὐαυγὴς στρατοῦ
itidem expedita, quae frustra quaeratur in
εὐαγής
. Enimvero iam dudum vereor, ne
εὐαυγής
per culpam librariorum pluribus locis abierit in
εὐαγής
: in Iamblichi certe Protr. p. 152. vs. 23. (p. 360. Kiessl.) vice vulgati,
λαμπροτάτη τὶς εὐαγία
, cod. Reines. quem ipse cum edito contuli, praefert
εὐαυγία
, quod utique longe melius congruit cum
λαμπροτάτη
εἰ
τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα
, quam
εὐαγία
. Perinde se res habet in Platone de LL. XII. p 989. C. (p. 952. A. Steph.)
ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερα γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα — καὶ ἀσαφῆ
. Tim. p. 1065. E. (p. 58. D. Steph.)
ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
: unde sumptum Iamblichi de Myst. p. 80. vs. 21.
τὸ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος
. Si tum iuncta propinquae, tum opposita contrariae potestatis attente spectes, quid prius in mentem veniat, quam opportunissimum
εὐαυγής
? Accedat Aristoteles, vel quicumque nomen eius mentitus auctor, de Mund. p. 14. vs. 12. (p.397. a. 16. ed. Bekk.)
κόσμος-λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος
: vertit Appuleius: splendore perlucidus: quin clarius etiam caussam nostram suffulcit diversa, quam Stobaeus suppeditat Ecl. Phys. p. 78. vs. 9. (p. 694. Heer.) lectio,
λαμπρότητα δὲ τηλαυγέστατος
. In Parmenide quoque
εὐαυγέος ήελίοιο
non sprevero. Pythagoreis autem in primis
αὐγή
et voces inde natae placuerunt; unico Theagis exemplo defungar apud Stob. p. 11. vs. 46.
ὁ νέος ἔχων περιαυγέα καὶ διαυγέα τὰν ἔποψιν
. Iam neminem opinor fore, qui contendat, pro
εὐαυγής
Graecos vitandae κακοφωνίας ergo solenni more pronunciasse
εὐαγής
.
Haec Hemsterhusius, docte quidem et acute, sed non ita ut omnem sustulerit dubitandi materiam. Equidem etsi vereor ne haec res ad liquidum perduci nequeat, tamen afferam, quae, ne quis iusto citius assentatur, impediant.
Apertum est nomen
εὐαγής
, prout ab
ἄγω
vel
ἄγνυμι
vel
ἅζω
derivetur, non posse non diversas significationes habere. De his dicendum est singillatim, ne quae cognata quidem, sed diversa tamen sunt, confundantur. Ac verba
ἄγω
et
ἄγνυμι
fontem habent communem, ut
ἄγνυμι
proprie sit ducendo i. e. flectendo frango, deinde simpliciter frango, contero. Ab eo verbo est
εὐαγής
, media syllaba longa. Suidas
εὐαγές, καλῶς κεκλασμένον
. Et hoc usus est Etymologus M. p. 266, 2.
Δημήτερος ἀκτή· διὰ τὸ κατάγνυσθαι ἐν τῇ ὅλῳ τὸν στάχυν τὸν εὐαγῆ, ἢ αὐτὸν τὸν σῖτον ἐν τῷ μύλῳ θραύεσθαι
. Sed idem vocabulum etiam aliam habet significationem, quae propius accedit ad propriam verbi
ἄγνυμι
notionem. Corrupta sunt haec grammaticorum, Photii p. 27, 6.
εὐαγής, μεταφορικῶς κύκλος
, Zonarae p. 897.
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικὸς κύκλος
. Eadem quae Zonaras, omisso tamen
ἤ
, habet Suidas, apud quem
μεταφορικῶς
a Kustero repositum est. Scribendum est
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικῶς κυκλικός
. Terminationes enim
ος
et
ικός
saepe permutantur. De testimonio, quod Suidas ex epigrammate Antipatri Sidonii adiecit, infra videbimus: est enim illud ab hoc vocabulo prorsus alienum. De ipso vocabulo noli dubitare quin vera tradiderint grammatici. Id quod apparet ex simili
περιαγής
. Photius p. 414, 15.
περιαγές, ἐπικαμπές
. Usurpatur
περιαγής
ab Adamantio Physiogn. I. 24. p. 413.
κεφαλὴν μέσην τὸ μέγεθος, περιαγῆ
. Etym. M. p. 545, 27.
παρὰ τὸ κύφον, τουτέστιν τὸ περιφερὲς καὶ περιαγές
. Eadem schol. ad Il. V. 596. Ac ne dubites quin ab
ἄγνυμι
ductum sit, argumento est
περιαγή
substantivum apud Aratum v. 687. de Argo navi,
ἀλλ᾽ ἤτοι Περσεὺς μὲν ἄτερ γουνός τε ποδός τε
δεξιτεροῦ δύεται, πρύμνης δ᾽ ὅσον ἐς περιαγήν,
quod scholiastes interpretatur
ὅσον εἰς τὴν περίκλασιν καὶ καμπὴν τῆς πρύμνης
. Illa vero significatione etsi videri possit
εὐαγής
dictum esse ab Leonida Tarentino epigr. 28. in Anal. Brunckii t. I. p. 227. sive Anth. Pal. VI. 204.
Θῆρις ὁ δαιδαλόχειρ τῇ Παλλάδι πήχυν ἀκαμπῆ,
καὶ τετανὸν νώτῳ καμπτόμενον πρίονα,
καὶ πέλεκυν, ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα, καὶ περιαγὲς
τρύπανον, ἐκ τέχνας ἄνθετο παυσάμενος,
ut runcina intelligatur ab anteriore parte curvata, tamen non potest dubitari quin Meinekius in Del. poet. Anth. Gr. p. 31. recte viderit scribendum esse
εὐάκεα
. Sed usus videtur hoc nomine Parmenides v. 133.
εἴσῃ δ' αἰθερίην τε φύσιν, τά τ᾽ ἐν αἰθέρι πάντα
σήματα, καὶ καθαρῆς εὐαγέος ἠελίοιο
λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα,
ut, si hoc ita sit, etiam Empedocles
ἀγέα κύκλον
rotundum solis orbem intellexisse videatur. Quamquam hoc incertum est. Illud vero valde probabile est, nomen
εὐάγητος
ab
ἄγνυμι
dictum esse et flexuosum, sinuosum notare. Aristophanes Nub. 274.
ἀέναοι Νεφέλαι,
ἀρθῶμεν φανεραὶ δροσερὰν φύσιν
εὐάγητον.
Abutitur ingenio suo Bentleius in Museo crit. Cantabr. II. p. 435. Male interpretantur Suidas, Zonaras p. 905. Favorinus,
εὐάγητον, καθαράν, λαμπράν. Ἀριστοφάνης, δροσερὰν εὐάγητον φύσιν
, et scholiastae
πανταχοῦ φερομένην, ἢ λαμπράν. πάντῃ φερόμενον· εὐκίνητον· τοιοῦτο γὰρ τὸ ὕδωρ
. Eustathius in Opusc. p. 142. a. 9.
εὐάγητον
intellexit
εὐαγές, sanctum
, et eodem significatu p. 144. a. 1.
εὐαγέστατον ὄνομα
.
Nunc transeamus ad
εὐαγής
ab
ἄγω
duco derivatum. Quale vocabulum, si ab ipso verbo
ἄγω
factum fuit, brevem necesse est habuerit mediam syllabam; sin ab
ἄγω
Dorico, de quo Schaeferus in Melet. crit. p. 113. seq. dixit, longam, ut pro communi forma
εὐηγής
dictum, quemadmodum
περιαγὲς τρύπανον
in illo quod attulimus Leonidae epigrammate pro
περιηγές
positum videtur. Quamquam si quis
ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον
dixit, non poterit hoc ad Parmenidis
εὐαγέος ἠελίοιο
aut ab Empedoclis
ἀγέα κύκλον
adhiberi, quod neuter Dorica dialecto est usus. Sed huius vocabuli
εὐαγής
quae communis vel Ionica forma exstare visa est apud Aretaeum de curatione morb. diuturn. I. 13. p. 128. B. ed. Boerh. p. 327. ed. Lips. emendatione corrupti loci removenda est. Scribendum est enim
προςτίθει δὲ χάριτας πόματος καὶ σίτου, τὴν μικρῷ χείρω τῶν ὠφελεόντων ἔωσι διδόναι (ἔσται γὰρ διέξοδος ναυτιώδει καὶ ἀτερπέι ὑγρῷ· μετεξετέρους γὰρ ἡ τοῦ πύου δίοδος βλάψαι δύναται), μήπω τι καὶ ἀπόσιτοι ἔσονται, κἤν τι λάβωσι εὐημές.
Abest vulgo
διδόναι
, quod codex Harleianus suppeditat. Deinde ed. Boerh.
κἄν τι λάβωσι
, pro quo P. Petitus habet
κἄν τε λάβωσι
. Denique legebatur
εὐαγέες
. Non perceperunt loci sensum interpretes, qui quum de reponendo
εὐαγές
cogitarunt, sententiam reddiderunt etiam obscuriorem. Scripsi
εὐημές
, de qua forma Lobeckius dixit ad Phryn. p. 706. Sensus est adhibe illecebras potus et cibi, etiam si paullo minus conducibilium quam dari oporteat (parabitur enim exitus nauseam facienti et insuavi humori; nonnullis enim perruptio puris nocere potest), ne fastidiant cibum, etsi quid quod facile evomere possint sumpserint.
Εὐαγής
autem, correpta media syllaba, ab
ἄγω
duco derivatum esse haud ita facile credam, primum quod alia huius formae vocabula desunt, tum quod prorsus silent grammatici, tum denique quod exempla, quae pro hac derivatione afferuntur, valde suspecta sunt, quippe quae cuncta vel admittant aliam explicationem vel etiam efflagitent. De qua re mox videbimus.
Iam enim dicendum est de nomine
εὐαγής
, quod ab
ἅζω
ductum sacrum, castum, purum significat. Grammaticorum interpretationes has habemus. Hesychii,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, εὔοπτον, ἅγιον
. Photii,
εὐαγές, ἁγνόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον
. Suidae,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον· γένους δὲ ἦν εὐαγοῦς, οὐκ ἐπὶ δυνάμει τρυφώσῃ λαμπρυνόμενον, οὐδὲ ἐπὶ χρημάτων περιουσίᾳ κολαζόμενον
, quae eadem, sed minus plene, apud Zonaram p. 914. exstant. Porro Hesychii,
εὐαγοῦς, δυστάτης
. Zonarae p. 897. et Favorini,
εὐαγῆ, μεγάλην
, quod alio spectat quam, ut Tittmanno videbatur, ad epigramma Antipatri Sidonii a Suida in v.
εὐαγής
allati. Sed originem significationis si requiris, omnem illam latissime patentem verborum cognationem, cuiusmodi sunt
ἀγάζω, ἄγαμαι, ἀγαίομαι, ἅζω, ἄγη, ἄγος, ἅγιος, ἁγνός, ἁγηλατῶ
pluraque alia, in quibus est etiam
ἀγάζομαι
, aliter explicandam puto quam visum est Ruhnkenio ad Timaei lex. Plat. p. 12. seq. qui quam iniit viam, quum primam posuit nitoris significationem, ea non satis plana aut expedita videtur ad omnem illam verborum et notionum varietatem comprehendendam. Non potest quidem dubitari quin cognatae cum his verbis voces
ἀγλαΐς
et
αὐγή
, quae proprie de refractis radiis dicuntur, ab
ἄγω, ἄγνυμι
derivatae sint quarum altera, ut a
κράζω κραυγή
, insertum habet crassiorem spiritum: sed tamen ista quam indicavi verborum familia, etsi ab eadem radice orta est, ita manifestam prodit admirationis vel horroris vel omnino motus cuiusdam et gestus significationem, ut alia ratione, quam quae est radiantis lucis, cum radice illa cohaerere videatur. Utar pro primitivo (perinde est enim quo quis utatur, quum nullum istorum sit primitivum) verbo
ἅζω
sive
ἅζομαι
. In eo primaria esse videtur notio stupescendi, ducta ab eo, quod qui conspecta re insolita stupescunt, superiora corporis recedunt. Haec significatio statim pro rei ob quam stupemus natura in duas alias dispescitur, unam admirationis, venerationis, reverentiae, alteram horroris, abominationis, indignationis: unde rerum quoque ipsarum fit diversitas, aliis colendis ob sanctitatem suam, aliis formidandis ob nefas et piaculum. Accedit ad has tertia significatio, composita ex illis ambabus, invidiae, quae est indignatio ex admiratione orta. Quod si haec ad nomen
εὐαγής
adhibemus, primo quaerendum est an illud duplex sit, unum correpta media, quod plurimo usu frequentatum est, alterum producta. Certe si recte in lexico illo Sangermanensi
ἀγής
apud Empedoclem significatione cum
εὐαγής
οι
παναγής
cognatum esse indicatur, cum aspero potius spiritu credas Empedoclem scripsisse
ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἁγέα κύκλον,
et sacrum voluisse orbem solis intelligi. Quae suspicio eo videtur confirmari, quod idem nomen, ut plura ex illa radice, etiam in malam partem usurpatum invenitur: de qua re Tzetzes scribit ad Lycophr. v. 436.
ὅτι δὲ ὁ ἀγής, ὁ μυσαρός, ἐξ οὗ λέγεται καὶ ὁ ἅγιος ὁ μυσαρός, Ἱππῶνάξ φησιν
ὡς οἱ μὲν ἁγεῖ Βουπάλῳ κατηρῶντο.
Quamobrem nihil mirum foret, si ex hoc nomine compositum fuisset
εὐαγής
media producta. Itaque incertum est, Parmenides, quum scripsit
εὐαγέος ἠελίοιο
, sacrumne voluerit an rotundum: Karstenus p. 122. seq. ea significatione putat
εὐαγέος
dictum esse, qua Hemsterhusio
εὐαυγέος
scribendum esse videbatur. Proxime cohaerere cum adiectivo
ἁγής
videtur substantivum
ἅγος
, a quo esse puto, quod apud Hesychium legitur,
ἄγεα, τεμένη
, ex quo si est
ἁγηλατεῖν
, et spiritus asper in eo verbo erit praeferendus, de qua scriptura v. Schaeferum ad Greg. Cor. p. 546. et prima syllaba longe putanda. Certe non memini loci ex quo huius syllabae mensura certo disci possit. Eadem dubitatio est de adiectivo
εὐαγής
, quod in iis locis, in quibus maxime vel de significatione vel de scripturae sinceritate disceptari potest, aut apud prosae orationis scriptores invenitur aut a poetis ita positum est ut mensura ambigua sit. Quare non satis cognitum est utrum
εὐαγής
ubique mediam syllabam brevem habeat, an certis in significationibus ea syllaba producatur. Veri tamen similius videtur unum dumtaxat esse nomen
εὐαγής
brevi media syllaba, quam mensuram habere videtur etiam
ἀκραγής
, quo usus est Aeschylus in Prom. v. 804.
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας γρῦπας φυλάξαι.
Falluntur enim qui id a
κράζειν
ductum putant, quia, si ita esset, primam syllabam poeta non produxisset: itaque recte alii
ὀξυχόλους, ἀκροχόλους
interpretantur. Est autem
εὐαγής
proprie sanctus, deinde sacer, i. e. qui ob sanctitatem colitur. Ex his duabus significationibus prima tantum ita multiplex est, ut plures alios significatus pepererit: altera autem tam simplex, ut praeteriri nunc posset, nisi de duobus locis, qui in dubitationem vocati sunt, dicendum videretur. Suidas post illa, quae supra allata sunt,
εὐαγής καλῶς περιηγμένος, μεταφορικὸς κύκλος
, haec habet, καὶ ἐν ἐπιγράμματι
Πιερικὰν σάλπιγγα, τὸν εὐαγέων βαρὺν ὕμνων χαλκευτάν, κατέχει Πίνδαρον ἅδε κόνις.
Idem distichon ab eodem in v.
χαλκευτής
affertur. Est autem Antipatri Sidonii in Brunckii Anal. t. II. p. 27. ep. 79. sive Anth. Pal. VII. 34. Eleganter Toupius
εὐαχέων
scribi voluit, his ipsius Pindari verbis motus Pyth. I. 14. (24.)
ἄλλοις δέ τις ἐτέλεσσεν ἄλλος ἀνὴρ εὐαχέα βασιλεῦσιν ὕμνον, ἄποιν' ἀρετᾶς
. Brunckius vero vulgatam tuetur, sed ut
εὐαγέων
secundam syllabam productam habeat et hymnos bene tornatos significet: quod ille quum nullo alio argumento fecerit quam propter Suidae explicationem et propter
ῥυκάναν εὐαγέα
apud Leonidam Tarentinum, nihil caussae est quare ei accedamus. Nam Leonidae epigramma quomodo Meinekius emendaverit supra dictum est, apud Suidam autem recte intellexit Portus Antipatri exemplum ad aliam quam quae a Suida posita est significationem spectare. Neque aut Zonaras aut Favorinus Antipatri versus addunt. Itaque non erit dubitandum quin Antipater sacra carmina intelligi voluerit. Alter locus Antiphili est in Anal. Br. t. II. p. 177. ep. 29. sive Anth. Pal. IX. 404. de apibus,
χαίροιτ', εὐαγέες, καὶ ἐν ἄνθεσι ποιμαίνεσθε, αἰθερίου πτηναὶ νέκταρος ἐργάτιδες.
Ibi vero H. Stephanus
εὐαγέες
agiles interpretatur, Iacobsius, ut apud Virgilium, leves dici apes existimat. Quam significationem quum supra omnino in dubitationem adduxerimus, hic tanto minus putamus admittendam esse, quod quum apes hoc epigrammate in primis ob gratuitum mellis donum laudentur, multo aptius est sacras eas colendasque mortalibus a poeta dici. Sed redeo ad primam significationem, quae sanctitatis est. Sanctum autem dicimus primo eum qui sceleris immunis est. Ita
εὐαγής
dictum est in Homerico hymno Cereris v. 274. 369. quae antiquissima esset pro hac voce auctoritas, si satis constaret quid in his hymnis primo auctori deberetur. Theocritus XXVI. 30.
αὐτὸς δ᾽ εὐαγέοιμι καὶ εὐαγέεσσιν ἅδοιμι.
Callimachus h. Deliaci v. 98.
εὐαγέων δὲ καὶ εὐαγέεσσι μελοίμην.
Alia ibi exempla adnotavit Spanhemius in iisque observationem scholiastae Sophoclis ad Oed. R. 921. licet non satis apto loco factam, opposita esse
εὐαγής
οἱ
ἐναγής
. Ita Appianus de b. civ. IV. 96.
καὶ τάδε, ὦ πολῖται, πράσσοντες οἱ τρεῖς ἡμᾶς ἐναγεῖς λέγουσι
, et c. 97.
ὁρᾶτε δὲ πρὸς ἡμᾶς ὡς εὐαγεῖς καὶ δημοκρατικοὺς καταπεφευγότας
. Aliud oppositum est
δυσαγής
apud Manethonem V. 180. restitutum a Dorvillio commemoratumque a Schaefero ad Dion. Hal. de struct. or. p. 89. Deinde sanctus est criminis expers. Ita in lege apud Andocidem de myst. p. 48, 7. ed. Reisk.
ὁ δὲ ἀποκτείνας τὸν ταῦτα πονήσαντα καὶ ὁ συμβουλεύσας ὅσιος ἔστω καὶ εὐαγής
. Et apud Demosthenem in tertia Philippica p. 122, 16.
εὐαγὲς ᾖ τὸ ἀποκτεῖναι
, quod orator ipse his verbis interpretatur,
καθαρὸν τὸν τούτων τινὰ ἀποκτείναντα εἶναι
. Sic etiam Sophocles Ant. 521.
τίς οἶδεν, εἰ κάτω 'στὶν εὐαγῆ τάδε;
Pertinet huc locus Aristidis Quintiliani de musica I. p. 5. male intellectus a Meibomio,
εἰ δημιουργὸν ὀνομάζειν θέμις ἐξ ὧν εἴργασται, καλῶς θεμένους τὴν προςηγορίαν, εἴτε εἶδος καλεῖν εὐαγές
, ubi non
εἶδος εὐαγές
, sed
εὐαγές ἐστιν, εἶδος καλεῖν
dicit, ut antea
ὀνομάζειν θέμις
. Tertio sanctus universe dicitur qui malo vacat. Ita Sophocles in Oed. R. 919.
πρὸς σ᾽, ὦ Λύκει Ἄπολλον, ἄγχιστος γὰρ εἶ,
ἱκέτις ἀφίγμαι τοῖςδε σὺν κατεύγμασιν,
ὅπως λύσιν τίν' ἡμὶν εὐαγῆ πόρῃς.
Haec vero significatio, nisi fallor, fecit ut nomen
εὐαγής
ad eam quoque puritatem transferretur quam serenitatem appellamus: quae ita est cum lucis notione coniuncta, ut non sit mirum, si saepe dubitari possit,
εὐαγής
an
εὐαυγής
praeferendum sit. Ut nihil magnopere obstabat quin Sophocles diceret
εὐαυγῆ λύσιν
, ita, quum
εὐαγῆ
mallet, qui est serenus exitus, satis prope accessit ad illam notionem. Non ausim itaque cum Brunckio, quem moverat Hemsterhusii disputatio,
εὐαυγεῖς
reponere in his versibus Euripidis Bacch. 660.
ἥκω Κιθαιρῶν᾽ ἐκλιπών, ἵν᾽ οὔποτε
λευκῆς χιόνος ἀνεῖσαν εὐαγεῖς βολαί.
Non mutasset, opinor, si
ἁγναί
scriptum invenisset, quod ipsum quoque aptum, sed, si recte sentio, tamen magis de candoris puritate, quam de serenitate intelligendum esset. Hanc autem nominis
εὐαγής
explicationem non mediocriter illud confirmat, quod oculi sereni
εὐαγεῖς
appellantur. Nam qui agiles significari putant, eos non solum aliunde confirmare usum huius vocabuli oportet, sed etiam docere quomodo haec significatio ubique satis apta sit. Est autem, si libris fides, ita locutus Aretaeus de caussis et signis morborum acutorum II. 4. p. 16. E. sive p. 41. ed. Lips.
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί, ὑπέρυθροι
. Sermo est de febri ardente, ut hic quidem potius
εὐαυγέες
requiri videatur. Sed Adamantius Physiogn. I. 9. p. 349.
εἰ δὲ ὑψηλοὶ ὄντες ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ εὐαγεῖς εἶεν, καὶ ὑγρὸν βλέποντες, δίκαιοι, συνετοί, φιλομαθεῖς, ἔρωτος πλήρεις
. Quod si, qui haec in suum librum transtulit, Polemo I. 6. p. 222.
εὐλαβεῖς
habet pro
εὐαγεῖς
, dubitari potest an ea non sit aberratio librarii, sed recepta in textum parum hic apta explicatio. Certe Synesius epistola 143. (142.)
εὐαγῶς καὶ εὐλαβῶς
, ut non multum diversa, iunxit. Ne quis autem Adamantium et Polemonem
εὐαυγεῖς
scripsisse suspicetur, licet hoc accommodatissimum oculis vocabulum sit, Hippocratis auctoritas obstat, qui de sanorum victus ratione II. 11. p. 54. L. II. ed. Mack. sic scribit,
οἱ δὲ ὄρθριοι περίπατοι ἰσχναίνουσι, καὶ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι, καὶ τὴν κοιλίην λύουσιν. ἰσχναίνουσι μὲν ὅτι κινούμενον τὸ σῶμα θερμαίνεται, καὶ τὸ ὑγρὸν λεπτύνεται καὶ καθαίρεται, τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ μύττεταί τε καὶ χρέμπτεται, τὸ δὲ ἐς τὴν τροφὴν τῷ τῆς ψυχῆς θερμῷ καταναλίσκεται· τὴν δὲ κοιλίαν λύουσι διότι θερμὴ ἐοῦσα, τοῦ ψυχροῦ πνεύματος ἐςπίπτοντος ἄνωθεν, ὑποχωρέει τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ· κοῦφα δὲ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν ποιέουσι διὰ τάδε· ὅταν κενωθῇ ἡ κοιλίη, ἕλκει ἐς ἑωυτὴν ἐκ τοῦ ἄλλου σώματος καὶ τῆς κεφαλῆς τὸ ὑγρόν, θερμὴ ἐοῦσα· κενουμένης δὲ τῆς κεφαλῆς ἀποκαθαίρεται ἥ τε ὄψις καὶ ἡ ἀκοή, καὶ γίγνονται εὐαγέες οἱ ἄνθρωποι
. Quo in loco quum primo de oculis tantum ea vox dicta sit, in fine autem, ubi concluditur demonstratio, de toto homine usurpetur, apertum est significationem ei inesse, quae non, ut in vocabulo
εὐαυγής
, ad solum videndi sensum, sed ad omnem in sentiendo alacritatem, praecipue vero ad eam quae in oculis cernitur, spectet. Atqui haec ipsa est serenitatis significatio, quae quum Hippocratis loco, tum Adamantii et Polemonis verbis ita omnibus numeris satisfacit, ut aptiorem invenire nequeas. Confirmatur haec vocis
εὐαγής
explicatio, ut serenum significet,. iis quae ex Democriti sententia Theophrastus in libro de sensu et sensilibus affert §. 73. p. 677. ed. Schneid.
τὰ μὲν οὖν σκληρὰ τῶν λευκῶν ἐκ τοιούτων σχημάτων συγκεῖσθαι, οἷον ἡ ἐντὸς πλὰς τῶν κογχυλίων· οὕτω γὰρ ἄσκια καὶ εὐαγῆ καὶ εὐθύπορα εἶναι
, et §. 78. p. 679. dicit,
σχεδὸν δὲ καὶ τὸ ἔρυθρον τῷ λευκῷ μιχθὲν χλωρὸν ποιεῖν εὐαγὲς καὶ οὐ μέλαν
. Quae quum ita esse videantur, non puto esse quare haec Platonis in Timaeo p. 58. C. ed. Steph. vitii suspecta habeamus,
μετὰ δὴ ταῦτα δεῖ νοεῖν ὅτι πυρός τε γένη πολλὰ γέγονεν, οἷον φλὸς τό τε ἀπὸ τῆς φλογὸς ἀπιόν, ὃ κάει μὲν οὔ, φῶς δὲ τοῖς ὄμμασι παρέχει, τό τε φλογὸς ἀποσβεσθείσης ἐν τοῖς διαπύροις καταλειπόμενον αὐτοῦ. κατὰ ταὐτὰ δὲ ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
. Tantum abest enim, quod Hemsterhusio videtur, ut quae hic inter se opponuntur
εὐαυγέστατος
scribi suadeant, ut exactior etiam sit in vulgata lectione oppositio: quin illa, quae de igne praemisit Plato, quodammodo postulare videntur ut hic, ubi de alio elemento sermo est, nomina adhibeantur magis huius elementi propria quam communia cum natura ignis. Et, si quid in tali re ab similibus exemplis praesidii accedit, Hippocrates in libro de aere, locis et aquis p. 255, 27. paene eodem modo de aere loquens magis
τὸ εὐαγέστατον
quam
τὸ εὐαυγέστατον
expressit:
τὸ μὲν θολερὸν αὐτέου καὶ νυκτοειδὲς ἐκκρίνεται καὶ ἐξίσταται καὶ γίγνεται ἠώς τε καὶ ὀμίχλη, τὸ δὲ λεπτότατον καὶ κουφότατον αὐτέου λείπεται καὶ γλυκαίνεται, ὑπὸ τοῦ ἡλίου καιόμενόν τε καὶ ἑψόμενον
. Sic etiam Chrysippus apud Stobaeum Ecl. phys. p. 446. ed. Heer. vocat
αἰθέρα ἀραιότατόν τε καὶ εἰλικρινέστατον
. Non multum discedit quod idem Stobaeus p. 489. ex Philolao refert,
τὸ μὲν οὖν ἀνωτάτω μέρος τοῦ περιέχοντος, ἐν ᾧ τὴν εἰλικρίνειαν εἶναι τῶν στοιχείων, Ὄλυμπον καλεῖ
. Itaque etiam apud Iamblichum de myst. p. 80, 21. sinceram puto vulgatam lectionem,
τὸ γὰρ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος, ἐπιτηδείως ἔχον ἐξάπτεσθαι εἰς πῦρ, ἅμα τε ἐπινεύουσιν οἱ θεοί, καὶ εὐθὺς ἀνακαίεται
. Hinc ne in Aristotelici quidem libri de mundo c. 5. Hemsterhusio sine dubitatione assentiendum esse videtur:
καὶ μὴν μεγέθει μὲν οὗτος (ὁ αὐτὸς ex codd. Bekkerus) πανυπέρτατος, κινήσει δὲ ὀξύτατος, λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος, δυνάμει δὲ ἀγήρως τε καὶ ἄφθαρτος
. Quod Hemsterhusio scribendum videbatur,
εὐαυγέστατος
, edidit Bekkerus ex uno suorum quattuor codicum: unus
διαυγέστατος
praebet: quas autem duas memorabiles lectionis diversitates habet Stobaeus p. 694. ed. Heer.
ἀνυπέθετος
pro
πανυπέρτατος
, et
τηλαυγέστατος
pro
εὐαγέστατος
, eae vereor ne non maius ad hanc rem diiudicandam momentum conferant quam liberius ista interpretantis Appuleii verba, splendore perlucidus. Sed progrediamur longius. Si comparaveris consimilis significationis vocabula quae Germanica lingua habet, rein, hell, klar, heiter, non miraberis
εὐαγές
etiam perspicuum dici. Itaque ne apud Platonem quidem de leg. XII. p. 951. E. vocabulum
εὐαγέστερον
mutare ausim:
τὴν δὲ συνουσίαν εἶναι τούτοις καὶ τοὺς λόγους περὶ νόμων ἀεί, τῆς τε οἰκείας πόλεως πέρι, καὶ ἐὰν ἄλλοθι πυνθάνωνταί τι περὶ τῶν τοιούτων διαφέρον, καὶ δὴ καὶ περὶ μαθημάτων, ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ τῇ σκέψει δοκῇ συμφέρειν, ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερον γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα τὰ περὶ νόμους αὐτοῖς φαίνεσθαι καὶ ἀσαφῆ
. In his
εὐαγέστερον
Hemsterhusius ex coniectura videtur in pluralem mutasse. Illud potius quaeri potest, sitne pro codicum lectione
ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ
, cuius loco editio Basileensis secunda p. 628.
ὁπόσ᾽ ἐν καὶ ταύτῃ
habet, scribendum
ὁπόσ᾽ ἂν καὶ ταύτῃ
. Interpretor autem haec ita, colloquia autem his et sermones semper de legibus esse, et quod ad ipsorum civitatem attinet, et si quid alibi audiant vel in hoc genere diversum esse, vel etiam in doctrinis quaecumque aliquid ad hanc disputationem conferre videantur, quibus id cognitis clarius fieri, non cognitis autem obscuriorem videri illis et implicatiorem legum scientiam. Dubitandum igitur puto an in Iamblichi Protr. p. 360. ed. Kiessl. non praestet
εὐαυγία
, lectio codicis Cizensis:
φιλοσόφει μὴ προςέχων, μὴ ταῖς κατ' αἴσθησιν φαντασίαις, αἵτινες φῶς μέν τι περὶ τὰς καταλήψεις ποιοῦσι, λυχνοειδὲς μέντοι καὶ οὐχὶ φυσικόν, οὐδὲ ἀληθές, ἀλλὰ μᾶλλον ταῖς κατὰ τὸ νοητικὸν ἐπιστημονικαῖς, ἀφ᾽ ὧν λαμπροτάτη τις εὐαγία καὶ ἀδιάπταιστος περὶ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα συνίσταται ἐξ ἁπάντων τῶν νοημάτων καὶ νοητῶν καὶ τῆς περὶ ταῦτα θεωρίας, ἀλλ' οὐκ ἐκ τῶν σωματικῶν καὶ αἰσθητῶν.
Est enim
λαμπροτάτη τις εὐαγία
prorsus quod Germanice dicas eine helle Klarheit. Deduximus eo hanc disputationem, ut soli supersint duo tragicorum loci, unus Euripidis in Suppl. v. 651.
ἀμφὶ δ' Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῆ λαβών,
alter hic Aeschyli,
ἕδραν γὰρ εἶχε παντὸς εὐαγῆ στρατοῦ.
Nec diffiteor utrumque locum planissimum fore, si
εὐαυγῆ
scribatur: pro qua coniectura illud maxime afferri potest, quod saepe
ι
et
αυ
confunduntur. Sed sunt etiam quae revocare ab reponendo
εὐαυγῆ
videantur: silentium grammaticorum, consensus librorum in scriptura
εὐαγῆ
, antiquitas huius scripturae ea ut iam scholiastae in explicatione laborarint. Quae quum ita sint, equidem etiam in his Euripidis et Aeschyli versibus tueri vulgatam scripturam quam mutare malim. Nam si verum est quod supra ostendere studui, serenitatis notionem in illa voce esse, non sane mirum est, ut nos de locis nullo montium, silvarum, aedium obiectu obscuratis eine heitere Gegend dicimus, ita Graecos, poetas maxime, locos propter altitudinem late patente prospectu serenos,
εὐαγεῖς
, appellasse. Ita in Euripidis certe loco nihil amplius videbitur difficultatis relinqui. Neque vero Aeschyli versus multo erit ad explicandum difficilior, si quidem non est necessarium ut genitivis
παντὸς στρατοῦ
videre exercitus sedem illam, aut videri ex ea indicetur, quum iis etiam hoc possit significari, ex toto exercitu loco propter altitudinem sereno sedem habuisse Xerxem. Est enim hic locus ex iis in quibus absolutum nomen etiam melius est et aptius comparativo vel superlativo. In quam rem bona est Eustathii observatio p. 258, 39.
τὸ δὲ μέγ᾽ ἔξοχος πάντων γενικὴν ἔσχε σύνταξιν διὰ τὴν ἐν λέξει ὑπεροχήν. ὑπέρθεσιν γὰρ δηλοῖ τὸ μέγα ἔξοχος. ποιεῖ δὲ Ὅμηρος τοῦτο καὶ ἐν τῷ δῖος Ἀχαιῶν, καὶ ἀριδείκετος ἀνδρῶν, καὶ δῖα γυναικῶν. τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ κορυφαῖος χοροῦ. ὑπέρθεσις γὰρ καὶ τούτοις ἐμφαίνεται, διά τε τὸν Δία ὑπερφέροντα τῶν λοιπῶν θεῶν, διά τε τὴν κορυφὴν ὑπερκειμένην τοῦ σώματος, διά τε τὴν τοῦ ἀρί ἐπιρρηματικοῦ μορίου ἐπίτασιν. αἱ δὲ ὑπερθέσεις φιλοῦσι τὴν γενικὴν σύνταξιν
. Similiter in v.
συγκριτικὰ καὶ ὑπερθετικά
Favorinus,
ἔστι δὲ καί τινα ὀνόματα ἀπολύτως λεγόμενα, ἃ τοσαύτην οἴκοθεν ἔχει τὴν ὑπεροχὴν ὥστε οὐδὲ δεῖται γενικῆς πρὸς ὑπέρθεσιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ αὐτόθεν γενικῇ πληθυντικῶν συντάσσεται, ὡς τὸ δῖα θεάων, καὶ ἔξοχος καὶ κορυφαῖος ἁπάντων, καὶ μόνος ἁπάντων· ὧν τό τε κορυφαῖος καὶ τὸ μόνος ὑπερθετικά ἐστιν, ὅτε ποιεῖ κορυφαιότατος καὶ μονώτατος, οὐκ ἀναγκαίως. οὔτε γὰρ τῆς κορυφῆς ἀνώτερόν τι εὑρίσκεται, οὔτε τοῦ μόνου μονώτερον. διὰ τοῦτο οὐ συγκριτικὰ ποιοῦσιν, ἀλλὰ ὑπερθετικὰ μόνα
. Sed tenendum est quaedam in hoc genere eiusmodi esse ut et absoluto et superlativo recte utamur, ut in illo
δῖος Ἀχαιῶν
, ad quod exemplum
δῖε Πελασγῶν
dicit Aeschylus in Suppl. v. 934. quaedam autem talia ut soli absoluto locus concedatur. Nam illud
δῖος Ἀχαιῶν
etiam per superlativum, si id usitatum esset, dici poterat, si quidem non is qui solus, sed qui maxime divinus est, quum alii quoque divini vocari possint, intelligitur: ubi autem quid solum de pluribus tale est ut ei adiectivum, in quo est comparatio ad reliqua, conveniat, ibi ne potest quidem aliud quam absolutum nomen poni, quia nihil adest de quo idem praedicari possit. Ex quo intelligitur ne satis recte quidem dicturum fuisse Aeschylum
ἕδραν εἶχε παντὸς εὐαγεστάτην στρατοῦ
, quod eo non eminentem in toto exercitu hunc unum locum, sed eum de pluribus eminentibus locis eminentissimum significasset: id quod res ipsa falsum esse arguit.

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-385

πελαγίας:
πελαγίας
M. Par. A. B. C. Rob.
πελασγίας
G. Vit. Lips. Ald. Turn. et supra scriptum in Par. B. ἁλός:
χθονός
Rob. Ceteri
ἁλός
, sed γρ.
χθονός
margo Lips.

465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-386

ᾖξ':
ἴησ'
M. Ven. B. Par. B.
ἵησ'
Rob. Ceteri
ᾖξ'
, nisi quod
ἤϊε
habet Lips. De
ἀΐσσειν
trisyllabo apud tragicos v. Porsonum ad Hec. v. 31. Elmsleium ad Bacch. v. 147. ἀκόσμῳ ξὺν:
ἀκόσμῳ ξὺν
M. Ald. Rob. Turn.
ἀκόσμῳ σὺν
G. et ex corr. Vit.
κόσμῳ σὺν
Lips.
ἀκόσμως σὺν
Mosc. Par. N. et ante corr. Vit.
ἀπότμῳ ξὺν
, supra scripto γρ.
ἀκόσμῳ
Cantabr. 1. τοιάνδε σοι:
τοιὰν δέ σοι
M.
τοιάνδέ σοι
G. Vit. Ald. Rob. Turn.
τοιάνδε σοι
Lips.

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-387

τῇ:
τῆς
Ven. B.
τῇ
a sec. manu in
τοῖς
mutatum videtur in Vit. πάροιθε:
πάροιθεν
G. Vit. Lips. Mosc. Ald. Rob. συμφορὰν:
συμφορᾷ
Cantabr. 1. Mosc. Par. N. et a pr. manu Vit.
συμφορὰν
Vit. a sec. manu et reliqui. στένειν:
παραστένειν
G.

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-388

δαῖμον:
δαίμων
Mosc. et a pr. manu Cantabr. 2. et supra scripto ad primam syllabam circumflexo, ad secundam littera
ο
, Lips.

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-389

ἀπήρκεσαν:
ἀπήρκεσε
M.
ἀπήρκεσεν
Ven. A. B. Par. C. Rob.
ἐπήρκεσαν
, prima littera in litura scripta, Vit.
ἀπήρκεων
Ald.
ἀπήρκεσαν
G. Vit. cum reliquis.

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-390

πρόσθε:
πρόσθεν
G. Lips. Cantabr. 1. 2.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

447-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-67

1
2
Vernichtung der 400 auf der Insel Psyttaleia (auch dieser Name wird nicht genannt, zu 409) aufgestellten Perser durch attische Hopliten unter Anführung des Aristeides; s. Einleitung S. 30. Vgl. Herod. VIII 76: 76: ἐς τὴν την νη- σίδα τὴν Ψυττάλειαν, μεταξύ Σαλα- μῖνός τε κειμένην καὶ τῆς ἠπείρου, πολλοὺς τῶν Περσέων ἀπεβίβασαν. ὡς ἐπεὰν γένηται ναυμαχίη, ἐν- θαῦτα μάλιστα ἐξοισομένων τῶν τε ἀνδρῶν καὶ τῶν ναυηγίων, ἵνα τοὺς μὲν περιποιέωσι, τοὺς δὲ δια- φθείρωσι. Ib. 95: Αριστείδης παραλαβὼν πολλοὺς τῶν ὁπλιτέων οἳ παρατετάχατο παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς Σαλαμινίης χώρης, γένος ἐόν- τες ᾿Αθηναῖοι, ἐς ἐς τὴν Ψυττάλειαν νῆσον ἀπέβησε ἀπέβησε ἄγων, γων, οἳ τοὺς Πέρ- σας τοὺς ἐν τῇ νησίδι ταύτῃ κατε- φόνευσαν πάντας. Vgl. Plut. Ari- stid. 9.

447-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-68

3
4
Vgl. Paus. I 36, 2: νῆσος δὲ πρὸ Σαλαμῖνός ἐστι καλουμένη Ψυττάλεια. ἐς ταύτην τῶν βαρβάρων ὅσον τετρακοσίους ἀποβῆναι λέγουσιν κ. τ. λ. Strab. ΙΧ ρ. 395: νησίον ἔρημον πετρῶ- δες. Als solche ein Lieblingsaufent- halt des Pan, ὃς πάντα λόφον νι- φόεντα λέλογχε καὶ κορυφὰς ὀρέων καὶ πετρήεντα κέλευθα (Hom. hymn. 19, 6 f.). Vgl. auch Eur. fragm. (Teleph.) 697 Ν.: ὃς πέτρον ᾿Αρκάδων δυσχείμερον Πὰν ἐμβα- τεύεις. ἐκ νεῶν φθαρέντες wie χρημάτων ἐκ δόμων πορθουμένων Suppl. 443. νῆσον, 15. – ἐξοι- σοίατο, vgl. ἐξοισομένων in der vor- her angeführten Stelle Herod. VIII πόρων, 457. Kr. 47, 23. τὸ μέλλον, 373. ἱστορῶν, erkun- dend, erratend, vgl. Ag. 676. Eum.

453-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-69

5
6
κῦδ. ἔδ. homerisch, z. B. 216: ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν. αὐθ. Herod. VIII 95: ᾿Αριστείδης ἐν τῷ θορύβῳ τούτῳ τῷ περὶ Σαλαμίνα γενομένῳ τάδε ἐποίεε. φράξ. Ausführung des Begriffs ὁπλίτης. δὲ 418. – κυ- κλοῦντο (die Griechen) .. ἀμηχανεῖν ὅποι τράποιντο (die Perser) ἠράσσοντο 1. παίουσι (die Griechen), rascher Wechsel des Subjekts. πολλὰ μέν νυν (wie 412) τέλος ἐκ χερῶν .. τοξικῆς οξικῆς τ᾽ ἀ. θώμ. (Eum. 182). Zwar erlitten die Hellenen anfangs (aus der Ferne) Verluste durch Steinwürfe u. Pfeil- schüsse; schliesslich aber rückten sie den Persern auf den Leib und hieben alle nieder. παίουσι κρεοκοπ. (Eur. Kykl. 358: κρεοκο- πεῖν μέλη ξένων), 426.

465-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-70

7
8
Ξέρξης κτλ. (und 469, 503, 509, vgl. 251, 352, 501, 519), malerische Arrhythmie, West- phal2 II S. 482, A.** Die Menge der o trägt mit dazu bei, dafs das Einzelne gewichtig ins Ohr fällt. Von wo aus er das ganze Heer sehen konnte. εὐαγῆ hell für das Sehen ( εὔοπτος, Hesych.), wie Hippokr. san. vict. rat. II 11: οἱ ὄρθριοι περίπατοι τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι. Bei Plat. legg. XII p. 952 A. steht εὐαγέστε- ρος im Gegensatz zu σκοτωδέστερος und ἀσαφής. Ähnlich bei lat. Dich- tern caecus und surdus aktivisch und passivisch. ὄχθον, Herod. VIII 90: κατήμενος (Xerxes) ὑπὸ τῷ οὔρεϊ τῷ ἀντίον Σαλαμίνος, τὸ καλέεται Αἰγάλεως (Realenc. 2 I. S. 225 f. mit Anm.). Sein δίφρος ἀργυρόπους fiel den Hellenen in die Hände und befand sich auf der Akropolis von Athen unter den ἀριστεῖα τῆς πόλεως (Demosth. XXIV 129). ἀνακωκύσας . αγγείλας ἵησι, 542 ff. 825f. vgl. zu Ar. nub. 937. Kr. II 56, 15. Α. 2. – παραγγείλας technisch von dem augenblicklichen Kommando von Mund zu Munde (Heimsoeth, ind. Überl. S. 42). Der Inhalt des- selben ergiebt sich aus dem Zu- παρ- sammenhange. ἵησι intransitiv wie ἵεμεν Eur. Rhes. 291. ἄφαρ homerisch. Daſs Xerxes selbst auch die Flucht ergriff, ist nur indirekt angedeutet. Übrigens Herod. VIII 113: οἱ ἀμφὶ Ξέρξην ἐπισχόντες ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ναυμαχίην ἐξήλαυνον εἰς Βοιωτούς.