Aeschylus Persians 41

Johann Jakob Christian Donner (Translator)

Ein üppiger Schwarm aus Lydia folgt
Mit den Völkern, die rings auf dem Festland hier
Anbauen das Feld, die Mitrogathes führt
Und Arkteus, Könige, waltend mit Macht;
45
Auch Sardes, die Goldstadt, sendet zum Kampf
Viel reisiges Volk auf Wagen daher,
Vierspännige Reih'n, sechsspännige Reih'n,
Ein grausenerregender Anblick!
Und die Schleudererschaar aus mysischen Gau'n
50
Und das Volk am heiligen Tmolos droht,
Will Hellas umfah'n mit der Knechtschaft Joch,
Von Mardon geführt, von Tharybis auch,
Ambossen des Speers. Auch Babylon schickt
Aus dem goldenen Sik in rauschendem Zug
55
Buntwimmelndes Volk, hier Kämpfer zu Schiff,
Dort Meister, der Kunst des Geschosses gewiß.
Aus Asia folgt, was im weiten Gebiet
Sich mit Schwertern bewehrt,
Dem gewaltigen Rufe des Königs.
60
Solch blühendes Volk aus Persis' Reich
Zog fern in den Kampf:
Ganz Asia seufzt als die Mutter um sie
In der Sehnsucht heißem, zermalmendem Schmerz,
Und es ängstigen sich um die schleichende Zeit
65
Tagzählende Frauen und Mütter.
Erste Strophe.

Persians. Aeschylus. Johann Jakob Christian Donner (Translator). . .

Current edition Experimental

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) (German) (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 65-158 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 65-158 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μιτρογάθης
Ἀρκτεύς τ᾽ ἀγαθὸς, βασιλῆς δίοποι,
καὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
45
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη,
φοβερὰν ὄψιν προσιδέσθαι.
στεῦται δ᾽ ἱεροῦ Τμώλου πελάται
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον Ἑλλάδι,
50
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης ἄκμονες,
καὶ ἀκουτισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ᾽
ἡ πολύχρυσος πάμμικτον ὄχλου
πέμπει σύρδην, ναῶν τ᾽ ἐπόχους·
τοξουλκῷ λήματι πιστούς·
55
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μιτρογαθής
Αρκτεύς τ᾿ ἀγαθός, βασιλῆς δίοποι,
45
χαὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη
φοβερὰν ὄψιν προςιδέσθαι.
στεῦται δ᾽ ἱεροῦ Τμώλου πελάται
50
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον Ἑλλάδι,
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης άκμονες,
καὶ ἀκοντισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ᾽
ἡ πολύχρυσος πάμμικτον ὄχλον
πέμπει σύρδην, ναῶν τ᾽ ἐπόχους
55
καὶ τοξουλκῷ λήματι πιστούς·
τὸ μαχαιροφόρον τ᾽ ἔθνος ἐκ πάσης
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ' ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵτ' ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μητρογάθης μιτρο- μιθρο- μιστρο- μιτρα- μητραγαθής
Ἀρκτεύς ἀρκεύς τ' ἀγαθός, βασιλῆς δίοποι,
καὶ πολύχρυσοι Σάρδεις ἐπόχους
45
πολλοῖς ἅρμασιν ἐξορμῶσιν,
δίρρυμά τε καὶ τρίρρυμα τέλη,
φοβερὰν ὄψιν προσιδέσθαι·
στεῦται στεῦνται δ' ἱεροῦ Τμώλου πελάται
ζυγὸν ἀμφιβαλεῖν δούλιον δούλειον Ἑλλάδι,
50
Μάρδων, θάρυβις, λόγχης ἄκμονες,
καὶ ἀκοντισταὶ Μυσοί· Βαβυλὼν δ'
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵ τ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενὲς
κατέχουσιν ἔθνος, τοὺς Μητρογαθὴς
Ἀρκτεύς τ᾽ ἀγαθὸς βασιλῆς δίοποι,
45
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 41 focus
ἁβροδιαίτων δ᾽ ἕπεται Λυδῶν
ὄχλος, οἵ τ᾽ ἐπίπαν ἠπειρογενές
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 65-155 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 41 focus
There follows a crowd of Lydians, delicate in their habits of life, and they that hold every nation native on the continent 4 , whom Mithragathes and valiant Arcteus, inspector-princes, and Sardis that teems with gold, send forth in many chariots, in ranks of double and treble yokes 5 , a spectacle fearful to look upon. The borderers too on sacred Tmolus are bent on casting the yoke of servitude around Hellas, Mardon, Tharybis, [twin] anvils of the spear, and the Mysians who launch the javelin. Babylon too, that teems with gold, sends forth her mingled multitude in long array, both those who embark in ships, and are trust in their valor to draw the bow. And the scimitar-wielding populace from all Asia follows in their train, under the dread mandates of the king. Such a flower of men is gone from the Persian land; concerning whom the Asiatic soil which reared them is shrivelled with vehement anxiety: and parents and wives, as they count the day, shudder at the lengthening date.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 41 focus
marais, multitude innombrable et terrible.
Derrière suit la foule des Lydiens délicats, qui dominent tous les peuples de leur continent 1 . Les preux Métrogathès,
Arcteus, connétables rois, et Sardes, la cité de l'or, les envoient au combat sur des milliers de chars à quatre et six chevaux rangés en escadrons, spectacle de terreur.
Les voisins du Tmôlos sacré se flattent aussi de jeter sur
la Grèce le joug de l'esclavage, Mardôn, Tharybis, enclumes de la lance 2 , avec leurs Mysiens, lanceurs de javelots. Et de Babylone, autre cité de l'or, arrive en torrent une foule
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 41 focus
Pegaſtagon, that from Ægyptus draws
40
His high birth; Suſiſcanes; and the chief
That reigns o'er ſacred Memphis, great Arſames;
And Ariomardus, that o'er ancient Thebes
Bears the ſupreme dominion; and with theſe
Drawn from their watry marſhes numbers train'd
45
To the ſtout oar.
Next theſe the Lycian troops,
Soft ſons of luxury; and thoſe that dwell
Amidſt the inland foreſts, from the ſea
Far diſtant; theſe Metragathes commands,
50
And virtuous Arceus, royal chiefs, that ſhine
In burniſh'd gold, and many' a whirling car
Drawn by ſix generous ſteeds from Sardis lead,
A glorious, and a dreadful ſpectacle.
And from the foot of Tmolus, ſacred mount,
55
Eager to bind on Greece the ſervile yoke,
Mardon and Tharybis the maſſy ſpear
Graſp with unwearied vigor;
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 41 focus
E li segue la turba dei Lidî
delicati, e quanti ebber la culla
nelle interne contrade.
45
Li guida
Metrogate e Arteo prode, signori
ambi e re.
Sardi, rutila d'oro,
li sospinge su innumeri carri
50
aggiogati con quattro, con sei
corridori, tremendo spettacolo.
E Mardonio e Taríbide, incudini
delle lance al cozzar, che dimorano
presso a Tmolo santissima, e i Misî
55
lanciator' di zagaglie, minacciano
pure all'Ellade il giogo servile.
Babilonia che sfolgora d'oro,
inviò lunghe turbe commiste,
e su navi i guerrieri sicuri
60
nell'ardire che lancia le frecce.
E ogni gente che stringa la spada,
dall'Asia universa
segue gli ordini fieri del Re.
Tale fiore di giovani mosse
65
dalle plaghe di Persia.
E per essi
tutta or piange la terra asïàna
che nutriali, ch'or n'arde di brama.
Ed il tempo che tanto prolungasi
70
i padri e le spose
giorno a giorno misurano, e tremano.
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 41 focus
Mollium ſequitur Lydorum
Turba, qui omnino continentigenam
40
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Anna Swanwick, 1886.) — 41 focus
MESSENGER
Her sons surviving, she firm bulwark hath.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 41 focus
And next, the dainty Lydians went—
Soft rulers of a continent—
Mitragathes and Arcteus bold
In twin command their ranks controlled,
And Sardis town, that teems with gold,
50
Sent forth its squadrons to the war—
Horse upon horse, and car on car,
Double and triple teams, they rolled,
In onset awful to behold.
From Tmolus' sacred hill there came
55
The native hordes to join the fray,
And upon Hellas' neck to lay
The yoke of slavery and shame;
Mardon and Tharubis were there,
Bright anvils for the foemen's spear!
60
The Mysian dart-men sped to war,
And the long crowd that onward rolled
From Babylon enriched with gold—
Captains of ships and archers skilled
To speed the shaft, and those who wield
65
The scimitar;—the eastern band
Who, by the great king's high command,
Swept to subdue the western land!
Gone are they, gone—ah, welladay!
The flower and pride of our array;
70
And all the Eastland, from whose breast
Came forth her bravest and her best,
Craves longingly with boding dread—
Parents for sons, and brides new-wed
For absent lords, and, day by day,
75
Shudder with dread at their delay!

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-35

ἁβροδιαίτων:
ἁβραδιαίτων
Lips. ἕπεται:
ὅπεται
Vit. Ald. Rob.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἐπίπαν:
ἐπὶ πᾶν
, ut ante lituram
πᾶν
scriptum fuisse videatur, M. De mensura vocis
ἐπίπαν
, de qua etiam Blomfieldius dixit, videndus est in primis Boeckhius in dissertatione quam Germanice scripsit de critica tractatione Pindari p. 82. seqq. ἠπειρογενὲς:
ἠπειρογενεῖς
ante sec. manus correctionem Vit. Blomfieldium, qui recte observavit noluisse Aeschylum Ionum mentionem facere, sed comprehendere eos nomine Lydorum, quorum intra fines sex urbes Ionicas sitas esse dixerit Herodotus I. 142. miror in constructione verborum haesisse. Nam ex illa ipsa observatione patet sensum esse Lydi, qui omnes continentis incolas comprehendunt, i. e. etiam eos qui non sunt Lydi, Ionas.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-37

Μιτρογαθής:
μιτρογαθὴς
M. G. Cantabr. 1. Par. C.
μιτραγαθὴς
Vit.
μιτραγαθὴς
Ven. A, Ald. Rob. Turn. et
ι
primae syllabae, alteri
o
superscriptis, Par. B.
μιτρογαθὴς
Par. L.
μιτρογαθὴς
Lips. Par. A. Hoc cum Brunckio praeferendum videtur. Persica nomina apud Herodotum sunt
Μιτραδάτης
I. 121. οι
Μιτροβάτης
III. 120. 126. 127.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-38

Ἀρκτεύς:
ἀρκτεὺς
M. Lips. Ven. A. aliique et ex corr. G. quum antea
ἀρκτὸς
fuisset.
ἀρητεὺς
Rob.
ἀρκεὺς
Vit. Ald. Turn.
ἀρτεύς
, supra scripto
κ
, Par. C. βασιλῆς:
βασιλῆς
M.
βασιλεῖς
Vit. Mosc. edd. vett.
βασιλῆες
G.
βασιλεῖες
Lips. δίοποι:
δίοποι
M. Turn.
δίοπτοι
G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Rob. Dicit de Aeschyleo vocabulo
δίοποι
Eustathius p. 98, 46. 203, 11. Idem p. 1705, 53. alium Aeschyli locum spectare videtur. V. fragm. 244.

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-39

καὶ:
καὶ
libri.
χαὶ
Blomfieldius. Hoc recepi: nam in consociatione rerum diversarum rectius adest quam abest articulus.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-40

ἐξορμῶσιν:
ἐξορμῶσιν
M.
ἐξορμῶσι
G. Vit. Lips. et edd. ante Brunckium.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-41

τρίρρυμα:
τίρρυμα
pro
τρίρρυμα
M.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-42

στεῦται: Hic versus deest in Ox. Posterius additus est in Ven. A. Post sequentem versum collocatus est in Ald. Rob.
στεῦνται
, sed
ν
littera puncto notata, M.
στεῖται
Mosc. Explicat singularem scholion in M. Ceteri
στεῦνται
.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-43

δούλιον:
δούλειον
libri.
δούλιον
scribendum esse monuit ante Stanleium Scaliger. Ἑλλάδι:
ἐλάδι
Lips.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-44

Θάρυβις:
θάρυβις
. γρ.
θάρβις
G.
θάρυμβος
. γρ.
βάρβις
Lips.
θάρύθις
Ven. B.
τ' Ἀρύβις
Turn.

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-45

δ':
δὲ
plene Vit.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-46

σύρδην:
πέμπει σύρδην. ἴσθι δέ
. γρ.
σύδην ἀντὶ τοῦ ὁρμητικῶς, οὗ ἡ χρῆσις ἐν τοῖς ἑξῆς
Par. B. Aliter quam hic
σύρδην
dictum est in Rheso v. 56.
ὦ δαῖμον, ὅςτις μ' εὐτυχοῦντ᾽ ἐνόσφισας θοίνης λέοντα, πρὶν τὸν Ἀργείων στρατὸν σύρδην ἅπαντα τῷδ᾽ ἀναλῶσαι δορί.
Ibi enim haec est sententia, priusquam ruens omnem Argivorum exercitum perderem. Magis proprie Aeschylus
σύρδην
de longo tractu magnisque catervis dicit, quibus incedentes Babylonii vias impleverint. Nam
σύρεσθαι
de fluviis et maribus frequens est apud Dionysium periegeten. Comparari potest cum nostro verbo schwemmen, ut apud eundem Dionysium legitur v. 1076.
κείμενον, οἷα κύλινδρον ἐπὶ χθονός, ὃν δ᾽ ἀπὸ πέτρης χειμερίου ποταμοῖο κάτω σύρουσι χαράδραι.
Est ergo
σύρδην
de magnis copiis dictum, quae longis tractibus quasi inundant vias, ut nos überschwemmen etiam in communi sermone de numeroso exercitu dicimus, qua metaphora Aeschylus v. 89. seqq. utitur,
μεγάλῳ ρεύματι φωτῶν
dicens et
ἄμαχον κῦμα θαλάσσης
. ναῶν:
ναῶν
, superscripto
η
ad
α
, Lips.

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-47

καὶ:
καὶ
omittit G. λήματι:
λήμματα
Vit. Lips. aliique et Rob.

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-48

ἕπεται: Post
ἕπεται
Ox. Ven. A. Ald. addunt
προτροπαῖς
. Ea voce in scholiis sequente versu
ὑποπομπαῖς
explicatur.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-49

ὑπὸ πομπαῖς: Libri
ὑποπομπαῖς
, nisi forte Veneti habent
ὑπὸ πομπαῖς
. Illa scribendum esse Abreschius vidit.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-50

αἴας:
γαίας
Vit.
αἴης
Par. A. B. et ut videtur Veneti.
αἴας
(non
αἴης
) M. G. Lips. edd. vett.

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-51

οἴχεται:
οἴχετ'
Vit.

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-52

οὓς πέρι:
οὓς περὶ
M.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-53

δ':
δ'
ex scholiastae adnotatione Blomfieldius. Libri
θ'
. ἡμερολεγδὸν:
ἡμερόλεκτον
G. e correctione. Antea fuerat
ἡμερόλεγδον
, ut in ceteris libris. Proparoxytonon est hoc adverbium apud Lucianum Lexiph. c. 9. apud Etymologum p. 429, 40. apud Photium, apud Suidam. Recte vero oxytonon apud Aristotelem Hist. An. VI. 21. Et sic volebat apud Lucianum Guyetus.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-54

τρομέονται:
τρομαίονται
G. et ante sec. manus correctionem Vit.
τρομέοντα
Lips.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-55

πεπέρακεν μὲν ὁ:
πεπέρασε μὲν ὁ
codd. Ald. Rob.
πεπέρακεν ὁ
Turn. Correxit Porsonus.

68-69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-56

γείτονα χώραν:
γείτονα χώραν
omittit Ven. B.
χώρας
, superscripto
ν
, M.
χθόνα
pro
χώραν
G. Lips. aliique et Rob.

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-57

Ἕλλας:
Ἕλλας
M. Vit. Ven. A. B. Par. A. B.
Ἕλλης
G. Lips. edd. ante Brunckium.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-58

ὅδισμα:
ὅδησμα
Lips. γρ.
ἔρεισμα
margo Lips. γρ.
ἔρεισμα τὴν ναῦν
adscriptum ad
ὅδισμα
in M.
ἔρεισμα
Rob.
ὅδισμα
vocabulo explicationes
πορείαν. ἔρεισμα. ὁδόν
supra adscriptae in G.

74. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-59

Ἀσίας:
ἀσίης
ante correctionem G.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-60

χθόνα:
χώραν
pro
χθόνα
G. Lips. aliique et Rob. Eustathius p. 212, 42.
τὸ δὲ ποιμὴν λαῶν, ταὐτὸν ἂν τῷ ἀνδρῶν ποιμάνωρ, συνθέτως Αἰσχύλος εἴρηκε, καὶ τὸ τοιοῦτον ποιμνιον ποιμανύριον
. θεῖον:
θεῖτ'
pro
θεῖον
Lips.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-61

ἐλαύνει διχόθεν:
ἐλαύνοι δειχόθεν
G.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-62

θαλάσσης:
θαλάσσας
Blomfieldius. Idem recte sustulit comma quod vulgo post hanc vocem ponebatur, coniungens
ἐχυροῖς ἐκ θαλάσσης στυφελοῖς ἐφέταις
.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-63

ἐχυροῖσι:
ἐχυροῖσι
Cantabr. 1. Par. B. L. N. et
o
ad primam syllabam superscripto M. γρ.
ὀχυροῦσι
Par. B.
ὀχυροῖσι
ceteri.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-64

στυφελοῖς:
στυφέλοις
libri.
στυφελοῖς
Blomfieldius. ἐφέταις:
ἀφέταις
Colb. 1. Rob. Hesychius
ἐφέτας, τοὺς ἡγεμόνας τῶν Περσῶν, καταχρηστικῶς
. χρυσογόνου:
χρυσονόμου
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Turn.
χρυσογόνου
. γρ.
καὶ χρυσονόμου
Par. B.
χρυσογόνου
Rob. Vtramque scripturam commemorant scholia. Qui
χρυσονόμου
praeoptat, sic explicare debebit, ut idem sit quod
χρυσοῦς
, neglecto significatu terminationis. Sed in compositis ex
νέμω
hoc fieri non videtur exemplis posse demonstrari. Praestat
χρυσογόνου
.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-65

γενεᾶς:
γεναιᾶς
G.
γεννεᾶς
Lips. ἰσόθεος φώς:
ἰσόθεον φώς
M.
ἰσόθεον φῶς
, ultima prioris vocabuli littera in
ς
mutata, G. γρ.
ἰσόθεον φῶς
Par. B.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-66

κυάνεον: Scribendum videri potest
κυανόν
. Sed videtur haec forma recentiorum scriptorum propria esse. Male Blomfieldius
κυανοῦν
, quod vulgaris linguae est. Peius etiam Wellauerus
κυάνεον
vocabuli non ultimas, sed primas duas syllabas contrahendas esse putavit. λεύσσων:
λεύσων
M. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob.
βλέπων
Vit. sed antiquae sunt tantum litterae
λε
, ceterae a recentiore manu scriptae.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-67

φονίου:
φονίου
M. G. Vit. Lips. Ven. B. aliique et Ald. Rob.
φονίου
Turn. δέργμα:
δέρμα
M. Lips. aliique nonnulli.

84. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-68

πολυναύτης:
πολυναύτας
Vit. Cantabr. 2.

85. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-69

Σύριόν θ':
συριόν
M. ed. Vict.
δουριόν θ'
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
δοσσυριόν θ'
G. Ven. B. aliique et Rob. Turn. Alludi ad oraculum de pugna Salaminia Atheniensibus datum, quod est apud Herodotum VII. 140. in quo erat
Συριγγενὲς ἅρμα διώκων
viderunt et Blomfieldius et Suevernius in diss. Berolini a. 1824. hoc titulo edita, Ueber einige historische und politische anspielungen in der alten tragoedie, p. 4.

86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-70

δουρικλύτοις:
δουρικλύτοις
M. Rob. Turn.
δουρικλυτοῖς
G. Ald.
δορικλυτοῖς
Lips.
δορυκλύτοις
Vit.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-71

τοξόδαμνον:
τοξόδαμνιν
Vit. Ἄρη:
Ἄρη
M. in quo supra versum ab alia manu additum, Par. C. Rob.
ἄρην. γρ. ἄρη. κοινῶς.
Par. B.
ἄρην
G. Vit. Lips. Ald. Turn.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-72

ὑποστὰς:
ὑποστάς. γρ. ἐπιστὰς ἤγουν ἐναντιαθεὶς μαχεσάμενος
(sic apud Faehsium)
ὑποστάς
Par. B. Sensus est nemo adeo probatus est, ut, si id in se recipiat, magna multitudine virorum ut valido munimento arcere possit invictum maris fluctum. Audacter
κῦμα θαλάσσης
dicit copias navales, quas Graeci quamvis magno virorum numero non possint ab se propellere.

89. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-73

φωτῶν: Post
φωτῶν
Vit. addit
τάξεσιν οὐδ᾽ ἄρα ἔρη ἴσχει
, quorum ea quae post
τάξιν
leguntur, expuncta sunt. Colb. 1. addit
νάρεσι, οὐδ᾽ ἄρα ἕρκεα ἴσχει
. Quae ex notissimo Homeri versu sumpta esse vidit Vauvillersius. Eadem vero verba, sic scripta
τάξεσιν οὐτ᾽ ἄρα ἕρκει ἴσχει
, ut scholion adscripta sunt in M.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-74

ἐχυροῖς:
ἐχυροῖς
M. G. aliique et Rob.
ἐχυροῖσιν
Ven. B.
ὀχυροῖς
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald. Turn. ἕρκεσιν:
ἕρκοισιν
Ven. B. εἴργειν:
εἴργεις
Lips.

93. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-75

λαός:
λαός
M. G. Vit. Lips. aliique et Ald.
λεὼς
Rob. Turn.

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-76

δολόμητιν δ᾽ ἀπάταν:
δολόμητιν δ᾽ ἀπάτην
G. et
ἀπάτην
etiam Vit.
ἀπάταν
, ultimo
α
superscripto
η
, Lips.

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-77

θνατὸς:
θνητὸς
Vit.
θνατὸς
, superscripto
η
, Lips.

96-97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-78

πήδημἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων:
πηδήματος
libri omnes. Tum, post hoc ipsum vocabulum,
εὐπετέος
M. G. Vit. aliique et Ald. Rob. Turn.
εὐπατέος
Lips.
εὐπετέως
Mosc. Par. L.
Εὐπετοῦς
Porsonus. In Vit. post hanc vocem
εὐπετέος
, qua in eo libro versus finitur, a sec. manu additum est
τῆς
, superne quidem hoc modo
εὐπετέος ἄτης
sed initiali ductu
α
litterae usque ad praegressum
ς
descendente, ut non videatur dubitandum esse quin, qui adscripsit
ἄτης
, id Aeschyli verbum esse putaverit, praesertim quum in versu qui infra hunc scriptus est simile quid factum sit in vocabulo
ἀρκύστατα
, cuius primae quattuor litterae ab antiqua manu sunt, '
στατα
autem ab eadem illa manu, quae
ἄτης
scripsit, adiecta. Non deerit fortasse qui suspicetur scriptum alicubi fuisse
πήματος
, eiusque vocabuli explicationem esse
ἄτης
. Sed scholiastes in Vit. coniunxit
πηδήματος τῆς ἄτης ἀνάσσων καὶ κρατῶν
. Porro
ἀνάσσων
M. G. Vit. Lips. ceterique, ut videtur, codd. omnes et Ald. Rob.
ἀναίσσων
Turn.
ἀναΐσσων
Vict. unde Brunckius et qui eum secuti sunt
ἀνάσσων
dederunt. Scholiastae
ἀνάσσων
sequuntur, genitivo
πηδήματος
moti. Sed haud dubie verum est
ἀνάσσων
. Brunckius genitivum illum
ποδί
constructum esse putavit. Nimirum, ut dubium illud
εὐπετέος
mittamus,
ποὺς κραιπνὸς πηδήματος
esset
ποὺς κραιπνῶς πηδῶν
. Verum tamen ista loquendi ratio a gravi simplicitate Aeschyli alienior est quam ut videatur probari posse. Scripsit ille, nisi fallor,
τίς ὁ κραιπνῷ ποδὶ πήδημ᾽ ἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων;
Sic infra v. 300.
πήδημα κοῦφον ἐκ νεὼς ἀφήλατο.
Et in Agam. v. 792.
ἵππου νεοσσός, ἀσπιδηφόρος λεώς, πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν.
Apud Euripidem Iph. Taur. v. 315 (308.).
ἔμφρων δ᾽ ἀνάξας ὁ ξένος πεσήματος.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-79

ποτισαίνουσα: Libri
σαίνουσα
. Scholiastes
ἡ γὰρ ἐκ θεοῦ, φησίν, ἀμαύρωσις καὶ δόλωσις ἀφυκτός ἐστιν. ἅμα γὰρ δολοῖ καὶ προσαίνει (Γ. προςσαίνει) καὶ κακοποιεῖ
. Scripsi
ποτισαίνουσα
. Lenius hoc quam ingeniosae coniecturae quibus Seidlerus in libro de versibus dochm. p. 407. metra restituere conatus est. Non est autem haec epodus in stropham et antistropham mutanda. παράγει:
παράγε
Lips.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-80

βροτὸν:
βροτῶν
Ven. B. et
o
ad
ω
superscripto Lips. εἰς ἄρκυας ἄτα:
εἰς ἀρκύστατα
libri praeter Rob. in qua est Turnebo memorata scriptura
ἀρκύσακτα
. Diu iam est quum scribendum vidi
εἰς ἄρκυας ἄτα
. Nam scholiastas nomen
ἄτη
in his versibus invenisse ex eo apparet, quod Homericos de
Ἄτῃ
versus afferunt.

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-81

ὑπὲκ θνατὸν:
ὑπὲρ θνατὸν
M. G. Vit. et ceteri plerique.
ὕπερ θνατὸν
Ald.
ὑπερθνατὸν
Lips.
ὕπερθεν
, omisso
θνατόν
, Rob.
ὕπερθεν τὸν
adnotavit Stephanus.. Ex scholio codicis Vit. in quo est
διὸ οὐκ ἔστιν ἄνθρωπον ὑπεκδραμόντα τὴν ἄτην φυγείν
, optimam et elegantissimam lectionem nanciscimur,
ὑπὲκ θνατόν
.

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-82

ἀλύξαντα:
ἀλύξατα
Lips. φυγεῖν:
φυγεῖν
omittit Ven. B.

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-83

κάτα:
κατὰ
libri. ἐκράτησεν:
ἐκράτησεν
M.
ἐκράτησε
G. Vit. Lips. et edd, ante Brunckium.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-84

τὸ:
καὶ
pro
τὸ
Vit.

106. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-85

ἱππιοχάρμας:
ἱπποχάρμας
Ald.
ἱππιοχάρμους
Cantabr. 1.
ἱππειοχάρμους
Ven. B.
ἱππιοχάρμονας
Vit. Mosc.

107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-86

πόλεών τ᾿ ἀναστάσεις:
πόλεων δ᾽ ἀναστάσεις
M. (non
ἀνστάσεις
) Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
τ'
omittit Ven. B.
πόλεών τ' ἀναστάσεις
G. aliique et Rob.
πόλεων τε ἀνστάσεις
Turn.

108-109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-87

θαλάσσης πολιαινομένης:
θαλάσσης πολιαινομένης
M. G. Lips. Ald. Turn. In Lips. participii
ης
a recentiore manu est.
θαλάσσης
(superscripto
ας
)
πολιαινομένας
Vit.
θαλάσσας πολιαινομένας
Par. A. B. Rob. et, ut videtur, Ven. A. B. λάβρῳ:
λάβρῳ
G. Ald. Rob.

110. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-88

ἐςορᾶν:
ἐσὁρᾶν
M.
ἐς ὁρᾶν
Vit. Ald.
ἐσορῶν
Lips. ἄλσος: γρ.
ἄλγος
Par. B. Suppl. 834.
δι' ἁλίρρυτον ἄλσος
.

111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-89

πίσυνοι:
πίσυνοι
Ald. Rob.
πισύνος
G.

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-90

τε: omittit Vit. λεπτοδόμοις πείσμασι λαοπόροις τε μηχαναῖς:
λεπτοδόμοις
Scholiastae de solis navibus hic agi putant, Schützius
πείσμασι
ad naves,
λαοπόροις μηχαναῖς
ad pontes refert. In Schutzi explicatione hoc displicet, quod ista navium et pontium distinctio, tam ambigue significata, exilis videtur ideoque indigna Aeschylo. Mihi quidem omnia de pontibus videntur intelligenda esse. Nam si haec de navibus accipiantur, non satis verum est, ideoque ne satis aptum quidem, Persas dici navibus assuefactos esse. Navibus enim non tam ipsi Persae quam socii eorum utebantur, quod recte monuerunt scholiastae. Atqui de his, ut maritimis et pridem deditis navigationi, non recte diceretur nunc eos didicisse artem navigandi. Illud vero ut novum et insolens et quod sollicitudinem, ut statim dicit chorus, afferret commemorari poterat, quod per pontes parum firmos agitatum fluctibus mare transgredi essent ausi. Et sic supra, omninoque saepius in hac fabula pontes illos, ut rem periculi temeritatisque plenam, memorari videmus. Egregie verba quoque cum hac explicatione congruunt, quum non modo
λαόποροι μηχαναί
planius ad pontium fabricationem quam ad navium vehicula ducant, sed etiam
λεπτόδομα πείσματα
de navibus multo minus apte quam de pontibus dicantur, in quibus hoc ipsum maxime temerarium videri debuit, quod machinae istae rudentibus, nimium tenuibus pro tanti operis mole, retinerentur. Inde supra v. 69. poeta dixerat
λινοδέσμῳ σχεδίᾳ
, eadem verborum vi. Prorsus enim reiicienda est eorum sententia, qui
πείσματα
putant
λεπτόδομα
vocari quod ex pluribus tenuibus filis facta sint. Immo nihil aliud, quam quod simplicius
λεπτά
dici poterat, significatur. Describit hos rudentes Herodotus VII. 36.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-91

μοι:
μοι
M. G. aliique nonnulli.

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἀμύσσεται:
ἀμύσεται
M. Idem mox
ὀά
.

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-93

τοῦδε: Post
τοῦδε
comma posuit Turnebus, et sic recentiores editores omnes praeter Schützium in minore editione
τοῦδε
in
τοῦτο
male mutantem. Iungebant autem
ὀὰ Περσικοῦ στρατεύματος τοῦδε
. Peius etiam Brunckius hos genitivos ad
φρὴν ἀμύσσεται φόβῳ
rettulit. Usus tragicorum monere poterat nullam esse posse post
τοῦδε
interpunctionem. Sic enim iungenda sunt verba,
μὴ πόλις πύθηται ἄστυ Σούσιδος κένανδρον Περσικοῦ στρατεύματος τοῦδε
, ne civitas audiat urbem Susidis hoc Persarum exercitu orbatam. Ita
θεοὶ πολισσοῦχοι χθονός
et alia huiusmodi millena.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-94

Κισσίων:
κισσίων
M. Par. G. L. N.
κασσίων
Ven. B.
κισσίνων
Vit. Lips. Mosc. Rob.
κισσινῶν
G.
κίσσινον
Ald. ceteraeque editiones.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-95

ἔσσεται:
ἔσεται
M. Vit. Par. G. N. Nihil ineptius perversiusve fingi potuit quam C. Burnei
ᾄσεται
, ne scilicet
ἔσσεται
duplicato
σ
diceret scriptor Atticus. Quin ut omnis loci virtus periret Blomfieldius recepta Burnei coniectura verba
ἀντίδουπον — ἀπύων
ut parenthesin ab reliquis separavit. Neque in Wellaueri adnotatione quidquam sani est. Hoc dicit chorus, propterea mihi nigro obscuratum velo cor laceratur metu, hei, ne hoc Persico exercitu orbatam civitas audiat magnam urbem Susidis, et Cissiorum arces, hei clamitans turba feminarum, resonent, byssinaeque vestes rumpantur.

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-96

ὀά:
ὀά
M.

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-97

τοῦτ᾽ ἔπος: omittunt Ald. Turn. γυναικοπληθὴς:
γυναικοπληθὺς
Lips. et ante correctionem Vit.
γυναικοπληθὴς ἔσται
ex scholio Rob. Hi nominativi non sunt absoluti, sed inserviunt explicandis verbis
τὸ Κισσίων πόλισμα
.

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-98

δ:
δ'
omittunt Ald. Rob.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-99

πέσῃ λακίς:
πέσηι λακίς
, quum prius omissa essent, inter versus adscripta sunt in M.

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-100

ἱππηλάτας:
ἱππηλάτης
, ultimae vocali superscripto
η
, M.
ἱππηλάτας
, superscripto
η
, Lips. Post hanc vocem
Τε
addit non M. sed Turnebus et qui hunc secuti sunt Vict. Cant. Stanl.

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-101

καὶ πεδοστιβὴς λεὼς:
καὶ προδοστηβάς λεως
, ad
ο
superscripto
η
, Lips.
καὶ πεδοστιβὴς λεως
. γρ.
πεδοτριβὴς, τοῦτ᾽ ἔστι πεζός
Par. B.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-102

ὡς:
ὃς
pro
ὡς
ante correctionem Vit. ἐκλέλοιπεν:
ἐκλέλοιπεν
M. Par. L. Rob. Ceteri
ἐκλέλοιπε
. μελισσᾶν:
μέλισσα
M. Par. L.
μελισσάων
G. Ven. B. et adscripto, ut Faehsius ait,
μελισσών
Par. B.
μελισσῶν
Vit. Lips. Ald. Turn.
μελισσῶν
Cantabr. 1. Rob.

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-103

ὀρχάμῳ:
ἀρχάμονι
adnotatum in Par. B.

129-131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-104

τὸν ἀμφίζευκτον ἐξαμείψας ἀμφοτέρας ἅλιον πρῶνα κοινὸν αἴας:
ἀμείψας
Vit. Fluctuant interpretes, quem dicat Aeschylus
τὸν ἀμφίζευκτον ἀμφοτέρας ἅλιον πρῶνα κοινὸν αἴας
. Dicit vero iunctum utriusque continentis socium litus. Litoris significatione
πρών
vocabulum usurpatum est v. 870.
νασοί θ' αἳ κατὰ πρῶν ἅλιον περίκλυστοι τῇδε γῇ προςήμεναι.
Pariterque in Agam. v. 291.
Σαρωνικού πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν πρόσω φλέγουσαν.
Sic enim, quae aliter in singulis horum locorum difficultas foret, sponte evanescit.
Κοινόν
, ex quo vocabulo ortae sunt dubitationes, sic dicitur, ut id ipsum effectum esse iungendis litoribus indicetur.

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-105

πίμπλαται:
πίμπλαται
M. Vit. Par. L. N. aliique.
πίμπλανται
G. Lips. Ven. A. edd. ante Brunckium. δακρύμασιν:
δακρύμασιν
M. Par. L. Ceteri
δακρύμασι
.

134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-106

ἑκάστα:
ἑκάστα
M. (in quo post ultimam litteram litura est scriptumque prius fuisse videtur
ἑκάσταν
) G. Vit. Par. A. B. aliique.
ἑκάστη
Lips. et edd. ante Brunckium.

136-137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-107

αἰχμάεντα τοῦρον εὐνατῆρα προπεμψαμένα:
αἰχμήεντα
M. Vit. Lips. Par. L. Rob. Turn.
αἰχμητάεντα
Ox. Ald.
εὐναιάεντα
Ven. B.
αἰχμάεντα
G. Par. A. N.
εὐνατῆρα προπεμψαμένα
Cantabr. 1. et Par. A. in quo
ἀπο
ad
προ
supra adscriptum est. Hoc Brunckius restituit.
εὐνατῆρ προπεμψαμένα
Rob.
εὑνατῆς ἀποπεμψαμένη
M.
εὐνατῆρ᾽ ἀποπεμψαμένη
G.
εὐνατῆρα ἀποπεμψαμένη
Lips.
εὐνατῆρ᾽ ἀποπεμψαμένη
, supra adscripto ad ultimam vocalem
α
, Vit.
εὐνητῆς ἀποπεμψαμένα
Ven. A.
εὐνατῆς ἀποπεμψαμένα
Ven. B. Par. L. Ald. ceteraeque ante Brunckium editiones.

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-108

ἀλλ᾽ ἄγε, Πέρσαι:
ἀλλ᾽ ἄγετε πέρσαι
Vit.
ἀλλ᾽ ἄγετ᾽ ὦ π.
Lips. Rob.

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-109

τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος:
τὸ δὲνεζόμενοι στέος
M.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

1-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-1

1
2
Parodos ohne Prologos. Der Chor durchschreitet die Orchestra unter dem Takte der Anapäste des Koryphaios: erster Teil der Paro- dos, 1-64. Anapästische Dime- ter; vgl. Westphal¹ II. S. 413f. Das Auftreten des Chors wird V. 140- 149 motiviert.

21-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-5

3
4
Spezifikation der aus- gezogenen Generale und Völker, in epischer Weise. Die Namen nicht alle genau persisch, sondern nach ungefährem Klange gebildet. ( τὰ μὲν τῶν ὀνομάτων ἱστόρησεν, τὰ δὲ τελείως ἔπλασεν Schol.). Vgl. zu 302. Ihre Häufung erweckte in den Hörern immer von neuem das frohe Gefühl des Sieges. Τ. 21-28. Αρταφρένης Άρτα 778. Ein Führer der Lyder und Myser Αρτ. bei Herod. VII 74. Μεγαβάτης: Namen dieser Art bei Herod. VII 82. 97. – Αστάσπης: ein Υστάσπης Herod. VII 64. σοῦνται vgl. Suppl. 836. Sept. 31. Das epische τ' ἠδέ findet sich bei Äschylos noch zweimal um des Versmaſses willen (996. Sept. 862). τὲ ἠδὲ Cho. 232, sonst ἠδέ. - ψυχῆς ἐν τλήμονι πείση (in ausdauerndem Halte der Seele) nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα.

41-48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-8

5
6
Vom Süden wendet sich die Aufzählung nach Norden und dann nach Osten. „Und die- jenigen (leisten Heerfolge), welche das ganze Volk auf dem Fest- land (Kleinasien) einnehmen (aus- machen)", insbesondere die klein- asiatischen Ionier (Herod. I 142), die aus Schonung hier nur indirekt genannt sind und für die in ἐξορ- μῶσιν vielleicht eine leise Ent- schuldigung (der Unfreiwilligkeit) liegt. δίοποι, ἐπιμεληταί, War- deine. Quos Arcteus et Sardes multis curribus vectos (vgl. 54) excitant. Rhythmischer und wahr- scheinlich ursprünglich ist ἅρμασι πολλοῖς, da nur die anapästisc Dipodie _normal ist, nicht tische τέλη, τάγματα, Ge- schwader. ἅρματα τέθριππα καὶ ἑξάϊππα, Schol. V. 48 vgl. 27.

49-55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-9

7
8
στεῦται, Hom. Г 83: στεῦται γάρ τι ἔπος εἰπεῖν, vgl. Hom. ρ 525: στεῦται δ᾽ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι. ἱεροῦ, dem Dionysos. Vgl. Eur. Bacch. 64 ᾿Ασίας ἀπὸ γαίας ἱερὸν Τμῶλον ἀμείψασα θο- άζω – Βάκχιον εὐαζομένα. – Τμώ- λου πελάτης kollektiv. Die nähere Bestimmung wird im folgenden ge- geben. – λόγχης ἄκμονες, ἀκίνητοι ὑπὸ λόγχης, ὡς ἄκμων ὑπὸ σφυρῶν Schol., qui incudum instar hastae (hostilis) ictus inconcussi ferunt. Μυσοί nördlich von den Lydern; ἀκοντίοισι ἐχρέοντο ἐπικαύτοισι (Herod. VII 74). Zur Zeit des jüngeren Kyros waren sie vom Groſskönig nahezu unabhängig (Xen. An. III 2, 23 f.) – πολύχρυσος 9. 45. σύρδην de longo tractu magnisque catervis quibus incedentes Babylonii vias impleverint (G.H.). — τοξουλκῷ λήματι πιστούς, vertrauend auf den Mut, mit dem sie den Bogen spannen. Vgl. μονομάχον ἐπὶ φρέν᾽ ἦλθέτην Eur. Phoen. 200, μουσοποιός μέριμνα Hipp. 1428, βοηδρόμου σπουδῆς Οr. 1571.

56-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-10

9
10
Die Leibwache, die zehntausend (Herod. VII 55) Per- ser; vgl. Herod. VII 54: περσικὸν ξίφος, τὸ ἀκινάκην καλέουσι, ein kurzes gerades Schwert. Sub gravibus regis imperiis; Ag. 748. Choeph. 28.

59-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-11

11
12
Zusammenfassung. Stimmung der Zurückgebliebenen hinsichtlich d. Ausgezogenen. Über- leitung vom epischen Teile zum lyrischen. στένεται, Sept. 872. Vgl. τρομέονται 64; εἰδόμην 179; φάσθαι 701; zu Aristoph. nub. 281. τείνοντα, μηκυνόμενον Schol. Zweiter Teil, V. 65-113. Vier Strophenpaare, vorgetragen von dem Gesamtchore, bestehend aus ionici a minori, teilweise anakla- stischen (v. 86-92. 96-101. 107= 113) oder durch Synkope in Ana- päste verwandelten. Das Maſs malt das unruhige Auf- und Abwogen der Empfindungen, das Schwanken zwischen Furcht und Hoffnung. Vgl. Westphal¹ III S. 291 ff. 314f. Nebst II 2. S. 526.

65-72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-12

13
14
„Das Heer ist über den Hellespont gegangen" (auf einer Schiffbrücke). περσέπτολις ihre Absicht, 178, das homerische πτο- λίπορθος. ἀντίπορον (Suppl. 544 f.) auf der anderen Seite des Sundes gelegen. λινοδέσμῳ σχε- δίᾳ per rates lineis vinculis inter se iunctas. Die einzelnen Schiffe waren zusammengenagelt ( πολύ- γομφον, vgl. Suppl. 846) und dann unter einander durch Stricke ver- bunden. Vgl. Herod. VII 36. Helle war Tochter des Thessaliers Athamas und der Nephele. vielgenietete (feste) Bahn (die Schiffbrücke, deren Zweck war als Bahn zu dienen) als Joch umwer- fend dem Nacken des Meeres. Vgl. 745 u. das Orakel des Bakis bei Herod. VIII 20 ὅταν ζυγὸν εἰς ἄλα βάλλῃ βύβλινον. Die ποι

73-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-13

15
16
„Und überschwemmt und bedroht ganz Europa.“ θού- ριος 754. Um so ruhmvoller war es ihn zu besiegen. ἐπὶ πᾶσαν χθόνα, nicht bloſs Hellas. μανόριον von dem Heere wie ποι- μάνωρ 241 von dem Heerführer. θεῖον: die Grösse der Herde über- schreitet das menschliche Maſs, πεζονόμον τ᾽ ἔκ τε θαλάσσας für πεζονόμον τε καὶ θαλάσσιον ( ναυ- τικόν), Wechsel wie 19 f. - Unter zu- verlässigen tüchtigen Befehlshabern; χρυσο- ὀχυρός ( ἐχυρός) Ag. 44. γονου auro satae, sofern der mythische Stammvater der Perser, Perseus (Herod. VII 150), von seiner Mutter Danaë in Gestalt eines gol- denen Regens empfangen wurde. ἰσόθεος φώς homerisch.

81-86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-14

17
18
Die Furchtbarkeit des Xerxes. κυάνεον, Hesiod. Scut. 7: βλεφάρων ἄπο κυανεάων. Ibyk. fr. 2: Ἔρως κυανέοισιν ὑπὸ βλεφάροις τάκερ᾽ ὄμμασι δερκόμε- νος. Den Blick der Schlangen hielt der Aberglaube für gefähr- lich; vgl. Basiliskenblick. Reich an Mannschaft, Schiffen u. (Streit-) Wagen (Herod. VII 63: οὗτοι ὑπὸ μὲν Ἑλλήνων ἐκαλέοντο Σύριοι, ὑπὸ δὲ τῶν βαρβάρων ᾿Ασσύριοι ἐκλήθη- σαν. - Auffallende und kaum unbe- wufste (vgl. 348. 727; oben S. 31, A. 12) Ähnlichkeit mit dem Orakel vor der Schlacht bei Salamis, Herod. VII 140: κατὰ γάρ μιν ἐρείπει πῦρ τε καὶ ὀξὺς Αρης, συριηγενὲς ἄρμα διώκων. Die nationale Angriffs- waffe der Hellenen ist das δόρυ ( αἰχμή), der Orientalen (neben αἰχ- μὴ βραχεῖα oder ἀκόντιον, 52. vgl. Jerem. 19, 35-38. Herod. V 49. VII 61) der Bogen. Vgl. 147 f. 239f. Quantität von " Αρη wie Sept. 115.

87-92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-15

19
20
Unaufhaltsam ist das Heer der Perser und nach mensch- licher Berechnung kann ihm nie- mand widerstehen, wie man nie- manden zutrauen kann, daſs er durch starke Dämme die unbe- zwingliche Hochflut des Meeres zurückhalte. Der Dichter hat Gleich- nis und eigentlichen Ausdruck ohne Vermittlung verbunden.

93-101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-16

21
22
Aber dem Truge der Götter kann niemand entrinnen; durch Vorspiegelung von Glück und Macht lockt er den Menschen ins Netz des Verderbens, aus dem dieser ohne Schaden zu nehmen nicht entkommt. Die Schuld, die ὕβρις, welche den Neid der Götter weckt, giebt der Dichter 742ff., 782, 808 an.

102-113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-17

23
24
Der Chor deutet die trügerische Lockung an, der die Perser Gehör geschenkt haben: sie haben die altbewährte Krieg- führung, zu der das Schicksal sie berufen, verlassen (vgl. den Chorges. 852 ff.) und sich ohne Beruf auf das Meergewagt. παρασαίνει d.i. σαίνου- σα παράγει. – Mit ἄρκυας ἄτας vgl. δίκτυον ἄτης Prom. 1078. Hom. T 91 ἄτην ἢ πάντας ἀᾶται. – θεόθεν ( ἡ ἐκ θεῶν) μοῖρα, Nägelsbach, nachhom. Theol. S. 149f. κατὰ Μοῖρ᾽ ἐκράτησεν (Kr. 11 § 68, 48. A. 4.), sie hat es durchgesetzt und den Persern auferlegt u. s. w. Der Gedanke ist in zwei selbständige Sätze auseinandergelegt wie Ag. 750 λόγος τέτυκται, μέγαν τελεσθέντα φωτὸς ὄλβον τεκνοῦσθαι ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν. πυργοδάϊκτος aktive Bedeutung der passiven Wort- bildung wie ἀνδροδάϊκτος Choeph. 860 u. Ar. ran. 1264; vgl. Ag. 116. ἱππιοχάρμας κλόνους (Ag. 405), rossetummelndes Toben. ἀνα- στάσεις Ag. 589. πολιαινομένας vom gewaltigen Windhauch auf- schäumend, vgl. Hom. πολιῆς ἁλός etc. Catull 64, 13: tortaque remigio spumis incanuit unda. ἐσορᾶν Hor. od. I 3, 19: qui (siccis oculis) vidit mare turgidum. - ἄλσος, vgl. Suppl. 868 ἁλίρρυτον ἄλσος. Das heilige Meer. Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 5,3 in locis Neptuniis templisque turbulentis (das Original παρετρα- γώδει). – - λεπτοδόμοις dünngebaut; Meineke λεπτοτόνοις, dünngespannt, aus schwachen Strängen bestehende Taue (der Schiffe). Leichtsinn und Vermessenheit auf dergleichen sich zu verlassen, λαοπόροις μαχαναῖς Schiffe. Dritter Teil, V. 114-139. Zwei Strophenpaare, das erste in kata- lekt. trochäischen Dipodieen (teil- weise auch synkopiert); das zweite in den zwei ersten Versen aus syn- kopierten (katalekt.) troch. Dipo- dieen (= Kretikern), V. 3 aus einem trochäisch - daktylischen Logaöden mit Anakrusis, V. 4 aus einer troch. Tripodie (Ithyphallikus) bestehend. Vgl. Westphal2 11 S. 463 ff. 472 f. Wahrscheinlich wird das erste Strophenpaar von dem einen, das zweite von dem anderen Halbchore vorgetragen. Angst der Zurück- gebliebenen um die Ausgezogenen, lyrische Ausführung von V. 59-64.

114-119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-18

25
26
ταῦτα, 159. 165. Kr. 46, 3. A. 4 vgl. zu Ar. nub. 319. Wegen der Gefahr, daſs Xerxes durch Übermut Verschuldung und Strafe sich und seinem Heere zu- ziehe. μελαγχίτων pulla veste indutus, i, e. lugens; vgl. Suppl. 785, Ag. 546 und das homerische φρένες ἀμφιμέλαιναι. – ἀμύσσεται lacera- tur metu; 161. da vae, absicht- lich fremdartiger Klageruf. Über den Gen. bei Interjektionen Kr. 47, 3. A. 2. τοῦτο bezieht sich wie 122 τοῦτ᾽ ἔπος auf den ange- führten Ruf. Vgl. Ag. 1334 ῾μηκέτ' ἐσέλθῃς᾽ τάδε φωνῶν, Eum. 510 τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος εἰὼ δίκα'. πολύ, vgl. Sept. 6 πολὺς κατὰ πτόλιν ὑμνοῦτο. Kr. 57, 5. στέ- νηται wie 62.

120-125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-19

27
28
Κισσίων 17. – φόβῳ μὴ ... στένηται καὶ ἄσεται καὶ .. πέσῃ, Kr. 54, 8. Α. 5. κ. 12. γυναι- κοπληθής όμιλος ist Apposition zu πόλισμα: die Volksmenge der Stadt besteht nur aus Frauen, da alle Männer in den Krieg gezogen sind ( κένανδρον ἄστυ 119). Im Schmerze werden die Frauen ihre Gewänder zerreiſsen, orientalisches Zeichen der Trauer, 199. 537. 835 f. 1060. Suppl. 131. Choeph. 27 ff.

126-132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-20

29
30
Begründung der Grösse der Besorgnis durch die Grösse der Gefahr. πεδοστιβής wie Suppl. 1000 κνώδαλα πτεροῦντα καὶ πεδοστιβῆ. καταλελοίπασι τὴν πόλιν ἀκολουθοῦντες Ξέρξη ὡς μέλισσαι τὸ σμῆνος Schol. Wie alle Bienen, wenn sie schwärmen, der Königin folgend, den Bienen- stock verlassen, so ist die ganze waffenfähige Mannschaft mit Xerxes ausgezogen. Für τὴν πόλιν (die Heimat) tritt gleich aus dem Gleich- nisse σμῆ σμῆνος ein; σὺν ὀρχάμῳ στρα- τοῦ gehört auch zum Gleichnisse. Die Anakrusis besteht in Str. und Gegenstr. aus τόν. – ἐξαμείψας (69) τὸν ἀμφίζευκτον ἀμφοτέρας αἴας ÄSCHYLOS, Perser. κοινὸν ἄλιον πρῶνα (879. Ag. 307), aggregative Häufung von Bestim- mungen. Πρών von der hohen vor- springenden Küste ( προβλῆτες ἀκταί) 1. ἅλιος πρών wie πόντου προβλής Soph. Phil. 1455. Die von beiden Seiten ( ἀμφι-) zusammen ( κοινόν) gejochte hohe Meeresküste beider Länder d. i. die die Küsten beider Kontinente verbindende Brücke; κοινόν ist eigentlich Attribut zu dem in ἀμφίζευκτον liegenden Be- griff ζυγό ζυγόν (das Brückenjoch ist beiden Kontinenten gemeinsam), hat sich aber in freier Weise an πρῶνα angeschlossen.

133-139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-21

31
32
Die Sehnsucht ins- besondere der einsam zurückgeblie- benen Frauen. ὁδῷ, ἀπουσίᾳ Schol. ἁβροπενθεῖς wie ἁβρόγοοι 541, zärtlich klagend. Vgl. 41. 543. 1072. Περσίδες ... ἑκάστα Kr. 47, 28. A. 3 und II 57, 8. Anm. 2. αἰχμάεις von dem nationalen Unter- schied der Bewaffnung (52.85) ab- sehend. - εὐνατήρ 157. Suppl. 665. ἀποπεμψ. Catull 66, 29: virum me mittens. Tibull I 3, 9: Delia cum mitteret urbe. – πόθῳ λείβε- σθαι, in Sehnsucht hinschmachten. · μονόζυξ, eine Art Oxymoron wie „einsam gepaart", d. i. von dem Paar ist sie allein zurückgeblieben.

140-154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-22

33
34
Fortsetzung des ersten Teils und Ankündigung der auftretenden Königin-Mutter, ge- sprochen vom Koryphaios. Vier Systeme anapästischer Dimeter; vgl. Westphal2 II S. 414. Der Chor setzt sich (bis 150) auf die Stufen, die zur Bühne (somit hier zum Königs- palast) hinaufführen, und stellt, in Ermanglung positiver Nachrichten, Betrachtungen an, wie es wohl dem Xerxes und seinem Heere gehen möge. – χρεία δὲ προσήκει paratak- tisch. – πατρωνύμιον γένος, sofern die Πέρσαι den Namen von dem Urahnen des Xerxes, Perseus, tra- gen; vgl. 80. Ob das Bogen- anziehen (Bogenschiefsen, also die Perser, s. 85) das Siegende ist oder die Hellenen ( δορυκράνου, vgl. 84). δορύκρανος (von δόρυ κ. κάρανον) λόγχη, die Spitze am Kopfe des Speerschaftes. Mit V. 150 erscheint aus der Mittel- thüre des Hintergrundes der Bühne (auf einem Thronsessel getragen, vgl. 607) Atossa und wird von dem Chor ehrfurchtsvoll begrüfst. Atossa war nach Herod. VII 2 eine Tochter des Kyros und die zweite Gemahlin des Dareios Hystaspis, auf den sie grofsen Einfluss übte ( ἡ γὰρ Ἄτοσσα εἶχε τὸ πᾶν κράτος, ib. 3), und von ihm Mutter des Xerxes. Vgl. S. 34, A. 22. θεῶν ὀφθαλμοῖς, ein Glanz wie er aus Götteraugen strahlt. προσπίτνω (zu V. 32) s. v. a. προσκυνῶ; was der Koryphaios thut, macht der übrige Chor nach. Älian v. h. Ι 21: νόμος ἐστὶν ἐπιχώριος Πέρ- σαις τὸν εἰς ὀφθαλμοὺς ἐλθόντα τοῦ βασιλέως μὴ πρότερον λόγου μεταλαγχάνειν πρὶν ἢ προσκυνῆσαι αὐτόν. Εur. Οr. 1507: προσκυνώ σ᾽, ἄναξ, νόμοισι βαρβάροισι προσπίτ- νων. χρεών ( ἐστι), 95. 147. Επεισόδιον πρῶτον (155-531), die Mittel- und Hauptpartie des Stücks, dialogisch gehalten teils in dem altertümlichen Maſse des Dialogs, dem tetram. troch. cat. (Westphal2 II S. 452), teils, bei der einfachen Erzählung, im iambischen Trimeter.