Aeschylus Supplices 582

Ioannes Sanravius (Translator)

Longo æuo felicem.
545
Inde omnis boat terra
Viuificans genus,
Hoc Iouis uerè est.
Quis uerò Iunonis sedauit
Morbos impetuoſos?
550
Bouis hoc opus & hoc genus dicens
Ex Epapho, aſsecuta es.

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (9)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 600-629 focus
Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 600-629 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 582 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 582 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 582 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 582 focus
δι' αἰῶνος μακροῦ πάνολβον·
ἔνθεν πᾶσα βοᾷ χθών·
φυσιζόον γένος τόδε
Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς·
τίς γὰρ ἂν κατέπαυσεν Ἥ-
570
ρας νόσους ἐπιβούλους;
Διὸς τόδ᾽ ἔργον· καὶ τόδ᾽ ἂν γένος λέγων
ἐξ Ἐπάφου κυρήσαις.
1
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 582 focus
δι' αἰῶνος μακροῦ πάνολβον·
ἔνθεν πᾶσα βοᾷ χθών
« Φυσίζουν γένος τόδε
Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς ».
Τίς γὰρ ἂν κατέπαυσεν Η-
585
ρας νόσους ἐπιβούλους;
Διὸς τόδ' τὸ δὴ ἔργον· καὶ τόδ' ἂν γένος λέγων
ἐξ Επάφου κυρήσαις.
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 582 focus
δι' αἰῶνος μακροῦ πάνολβον·
590
ἔνθεν πᾶσα βοᾷ χθών·
φυσίζουν γένος τόδε
Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς.
τίς γὰρ ἂν κατέπαυσεν Ἥ-
ρας νόσους ἐπιβούλους;
595
Διὸς τόδ᾽ ἔργον· καὶ τόδ᾽ ἂν γένος λέγων
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 582 focus
δι᾽ αἰῶνος μακροῦ πάνολβον·
ἔνθεν πᾶσα βοᾶι χθών·
„φυσιζόου γένος τόδε
Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς.
585
τίς γὰρ ἂν κατέπαυσεν Ἥ-
ρας νόσους ἐπιβούλους;“
Διὸς τόδ᾽ ἔργον· καὶ τόδ᾽ ἂν γένος λέγων
ἐξ Ἐπάφου κυρήσαις. =
Translations (7)
Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 600-625 focus
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 582 focus
all-happy for length of time; whence all the earth exclaims, this is truly the offspring of life-giving Jove: for who could have made to cease the pest inflicted by wily Juno? this is the work of Jove; and saying that that race is sprung from Epaphus you will hit the truth.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 582 focus
parfait,
Un fils dont le bonheur a rempli de longs jours! Aussi la terre entière le proclame : « Ce fils, source de vie 1 , est bien de
Zeus, en vérité! » Qui eût pu d'ailleurs apaiser un délire voulu par Héra? L'œuvre est de Zeus, et qui dit ensuite cette race fille d'Épaphos dit encore la vérité
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 582 focus
Earth, thro' ev'ry raptur'd ſcene,
Hails th' ætherial ſon of Jove.
Who cou'd charm Heav'n's angry queen?
665
Who her hoſtile hate remove ?
This the deed of Jove alone,
And this his genuine ſon.
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 582 focus
Beato ei fu lunghi anni. Ed ogni popolo
gridò: questa progenie
che sí vivace alligna,
certo è di Giove. E termine
chi mai porre all'insidia
630
poteva d'Era, alla follia maligna ?
Fu di Giove tale opra. E se tu germi
dici che furon d'Epafo
queste vergini erranti, il vero affermi.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 582 focus
Of life and fortune fair.
635
His is the life of life—so all men say,—
His is the seed of Zeus.
Who else had power stern Hera's craft to stay,
Her vengeful curse to loose?
Yea, all from Zeus befel!
640
And rightly wouldst thou tell
That we from Epaphus, his child, were born:
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 582 focus
Im Ruhm endlose Zeit beseligt;
Ringsum riefen die Lande:
Der lebensreiche Sprößling hier,
560
Zeus' Sohn ist er in Wahrheit!
Denn wer hätte der Hera zorn=
schnaubende Wuth bewältigt?
Dies that Kronion; diese nennst du denn mit Recht
Epaphos' ächte Sprossen.
565
Fünfte Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-429

ὕδωρ τὸ Νείλου: Schutzius
ὕδωρ τε Νείλου
. Tenendam duxi librorum scripturam, de qua recte scholiastes,
ἐπεξηγήσατο δὲ τί ἐστι τὸ μένος τοῦ τυφῶ, εἰπὼν τὸ ὕδωρ τοῦ Νείλου
. Tueri videtur ipse Aeschylus in versibus de incremento Nili (fr. 305.) apud Athenaeum in fine libri II.
ἔνθα Νεῖλος ἑπτάρους γάνος κυλίνδει πνευμάτων ἐπομβρία, ἐν δ᾽ ἥλιος πυρωπὸς ἐκλάμψας χθονὶ τήκει πετραίαν χιόνα, πᾶσα δ᾽ εὐθαλὴς Αἴγυπτος ἁγνοῦ νάματος πληρουμένη φερέσβιον Δήμητρος ἀντέλλει στάχυν
.
545

547-548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-430

κεντροδαλήτισι θυιὰς Ἥρας:
κεντροδαλήτοις θείας ἥρας
Rob. Sed in M.
θυΐας
scriptum est, ita ut post
ς
aliquid erasum sit, et
θυίας
etiam G. habet. Aberratum est solo accentu. Scribendum enim erat
θυιάς
. Heathius
κεντροδαλήμοσι
. Erfurdtius
κεντροδαλήτισι
, quod recepi.

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-431

χλωρῷ δείματι:
χλωρω δεικματι
Μ.
χλωρῷ δείμακτι
G.
χλωρῷ δείματι
Rob.
550

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-432

βοτὸν κακόχαρι δυςχερὲς μιξόμβροτον: Vulgo ut est apud Rob.
βοτὸν ἐφορῶντες δυςχερὲς μιξόμβροτον
. Talem versum non scripsit Aeschylus. Genuinum vocabulum, quod nescio an assecutus sim quum non inventum alibi
κακόχαρι
posui, ab interpretatione expulsum esse, quoniam non intellectum erat accusativos pendere ex
θυμὸν πάλλοντο
, ostendit a scholiasta ad
ὄψιν ἀήθη
adscriptum
ὄψιν ἀήθη ὁρῶντες
, quod metri caussa in
ἐφορῶντες
esse mutatum prodit scriptura codicum M. et G.
ἐσ ὁρῶντες
.
552

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-433

τὰ δ᾽: Libri
τὰν δ'
, sed G. ex correctione, nam prius scriptum erat
τὰ δ'
. Ita vel sine libro corrigendum erat.
554

554. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-434

δ᾽ ἐθάμβουν:
δὲ θαμβοῦν
Μ. G. Rob. Correxit Turnebus.
554

555. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-435

τίς: Libri
τόδε
. Correxit Canterus.
555

558-559. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-436

δι' αἰῶνος κρέων ἀπαύστου πράκτωρ τῶνδ᾽ ἐφάνη Ζεύς:
ζεὺς αἰῶνος κρέων ἀπαύστου
Μ.
ζεὺς αἰῶνος κρεῶν ἀπαύστου
G. Ε.
κραίνων
margo M. Ε.
ζεὺς αἰῶνος κραίνων ἀπαύστον
Ρ.
ζεῦς αἰῶνος κραίνων ἀπαύστου
Rob. Inter v. 557. et 558. rasurae in M. Pessimo numero legebatur
Ζεὺς αἰῶνος κρέων ἀπαύστου
. Nimirum quod sequens versus exciderat, nomen Iovis addendum esse vidit librarius. At id fuerat in altero versu: hunc, ut antistrophicum,
δι' αἰῶνος
habere oportebat. Supplevi quae deerant usitata formula. Sic in Eumen. v. 317.
πράκτορες αἵματος αὐτῷ τελέως ἐφάνημεν
. Sophocles Trach. 251.
Ζεὺς ὅτου πράκτωρ φανῇ
. 862.
Κύπρις τῶνδ᾽ ἐφάνη πράκτωρ
.

560. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-437

δύναμις: Libri
βία
. Non vim, quae si esset vis ab Iunone illata, indicatum id oportebat, sed miseriam desisse dicendum erat. Quare
δύναμις
posui.
560

562-563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-438

δακρύων δ᾽ ἀποσταλάζει πένθιμον αἰδῶ: Frustra laboratum est in explicanda scriptura librorum,
δακρύων δ᾽ ἀποστάζει πένθιμον αἰδῶ
. Nam
ἀποστάζειν
non ea dicuntur, quae aliquid abiiciunt et removent, sed potius quae id conspiciendum praebent. Scribendum erat
ἀποσχάζει
.
Πένθιμος αἰδὼς δακρύων
est pudor cum dolore et lacrimis coniunctus, quod forma humana privata erat io. Vnde in Prometheo v. 643. dicit
καίτοι καὶ λέγουσ᾿ αἰσχύνομαι θεόσσυτον χειμῶνα καὶ διαφθορὰν μορφῆς, ὅθεν μοι σχετλία προςέπτατο
.

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-439

φυσιζόον:
φυσίζωον
G.
568

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-440

τόδε: Libri
τὸ δή
. Sensum perspexit Turnebus, qui hoc in
τοδι
mutavit. Nam v. 568 - 573. sunt verba, quae omnes homines dicere chorus ait. Recte Porsonus
τόδε
.
568

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-441

κυρήσαις:
κυρήσας
ante correctionem P.
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-442

ἐνδικωτέροισιν:
ἐνδικωτέροισιν
libri. ν abiecit Turnebus.
574

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-443

NA: Non in fine huius versus duas syllabas debebant excidisse dicere critici, sed dactylum in principio versus,
εὖτέ γε
, ut ex antistropha apparet.
576

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-444

μῆχαρ οὔριος:
μήχα οὔριος
G.
578

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-445

ὑπ᾽ ἀρχᾶς: Libri
ὑπ' ἀρχάς
. Correxit Schutzius. Perdidit operam Wunderus in censura Aiacis ab Lobeckio editi pag. 103. seqq. evicisse se ratus
θοάζειν
sedere significare. Redit ista opinio ad duo exempla, quorum unum hoc, alterum in principio Oedipi regis est, neutrum recte intellectum. Vt supra v. 86. seqq. chorus deos nullo labore solo nutu suo et voluntate omnia perficere dixit, in eandem sententiam hic dicit Iovem ad nullius imperium properantem,
ὑπ᾿ ἀρχῆς οὔτινος θοάζοντα
(properare enim debet qui imperia potentioris exsequitur), tamen celerrime efficere decreta sua:
πάρεστι δ᾽ ἔργον ὡς ἔπος σπεῦσαί τι τῶν βούλιος φέρει φρήν
. Referuntur ad se invicem
θοάζων
et
σπεῦσαι
. Quoniam autem ipse talis est Iuppiter, gaudet etiam facere ut debilior potentiorem vincat, neque alio superiorem locum tenente infra sit positus. Vt ipsa verba reddam, hoc dicit, sub nullius imperio properans, probat debiliorem fortioris compotiri infra, nullo superius sedente.
Σέβειν
probandi significatu dixit in Agam. v. 1580.
Αἴγισθ᾽, ὑβρίζειν ἐν κάκοισιν οὐ σέβω
, et in Eum. v. 741.
τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει
.
579

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-446

κρεισσόνων:
κρεῖσσον ὢν
M. G. Rob.
κρεῖσον ὢν
E. Correxit Turnebus.
580

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-447

οὔτινος:
οἵτινος
Μ. G.
οὔτινος
Rob.
581

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-448

ἡμένου σέβει:
ἠμέν οὐ
Μ.
ἦμεν οὐ
G. E.
ἡ μὲν οὐ
Rob.
ἡμένου εἰ σέβῃ
Turn. Emendate Vict.
581

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-449

βούλιος: Libri
δούλιος
. Emendavit Auratus.
583

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-450

NA: Non puto construendum esse
εὖ
cum
θαρσεῖτε
, ut sit
εὐθαρσεῖτε τὰ τῶν ἐγχωρίων
. Illud vero non contendam, non intercidisse versum inter hos duos.
584

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-451

ἀγγέλλων:
ἀγγέλλων
Μ. a m. secunda et E.
ἀγγέλων
M. a m. prima et G. Rob.
586

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-452

ἔνισπε δ᾽ ἡμῖν:
ἑνόσπερ ἡμῖν
Μ. Ρ. Ε.
ἔνεπε δ᾽ ἡμῖν
G.
ἔνισπε δ᾽ ἡμῖν
Rob.
587

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-453

ποῖ κεκύρωται:
ποι
(sine acc.)
κεκύρτωται
Μ.
ποῦ κεκύρτωται
G. Ε.
κεκύρτωται
etiam P.
ποῖ κεκύρωται
Rob.
587

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-454

χεὶρ ὅπου πληθύνεται:
χειροπληθύεται
M. P. E. Rob.
χειροπλη· θύεται
G. Qui
χεὶρ ὅπως
coniecerunt ut Turnebus, vel
χεὶς ὅποι
ut Victorius, vel
χείρ ὅπῃ
ut Dobraeus, vel
χείρ θ' ὅπῃ
ut Dindorfius, bis idem dici fecerunt. Quare
χεὶρ ὅπερ πληθύνεται
scripsi.
588

590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-455

ὡς τ᾿ ἀνηβῆσαί με:
ὥστ᾽ ἂν ἡβήσαιμι
Μ. G.
ὡς τ᾿ ἂν ἡυλήσαιμι
Rob.
ὥστ᾽ ἂν ἡγήσαιμι
Ε.
ἀνηβῆσαί με
Tyrwhittus.
590

590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-456

γηραιᾷ:
γηραιῶ
Rob.
590

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-457

λόγον:
λόγων
Μ.
592

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-458

κἀρουσιάστους:
καρυσιάστους
Μ. G.
καὶ ῥυσιάστους
Rob.
βαρυσιάστους
Ε.
594

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-459

ξύν τ᾽:
ξύν τε
Rob.
ξὺν
Ε.
594

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-460

ἀσυλίᾳ:
ἀσυλία
Rob.
594

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

533-607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-337

1
2
erstes Stasimon: Gebet zu Gott (Zeus). Schütze uns gegen den Übermut der Männer; als Nachkommen der Io rufen wir zu dir als unserem Stammvater. Wir stehen jetzt wieder auf der Flur, von welcher Io fortgetrieben wurde hinauf zum Bosporus, über diesen nach Klein- asien, durch Phrygien, Mysien, Lydien, Pamphylien, Kilikien, Phönikien nach Ägypten, wo sie erschien zum Staunen der Be- wohner, welche sich über das niegesehene Wesen, halb Kuh, halb Frau, entsetzten. Dort in Ägypten aber legtest du deine heilende Hand auf sie und sie erhielt wieder ihre Gestalt und gebar von dir den Epaphos, den Ahnherrn unseres Geschlechts. Wir haben also ein Anrecht auf deine Hilfe, und du kannst helfen; denn wer ist mäch- tiger als Zeus, dessen Wort sofort zur Tat wird!" Auch hier benutzt der Dichter die Gelegenheit seine geographischen Kenntnisse zu ver- werten. Vgl. zu 261.

545. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-347

3
4
Δίον (so Butler für δίας) γένος: vgl. 41, 588, 1068.

546. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-348

5
6
ἄποικοι (so Schütz für ἔνοικοι) wie Prom. 840 χθόνα Νειλῶτιν, οὗ τὴν μακρὰν ἀποικίαν, Ἰοῖ, πέπρωται σοί τε καὶ τέκνοις κτίσαι. Tournier vermutet τάσδ' ἀπὸ γᾶς μέτοικοι.

547-548. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-349

7
8
,,Dahin, wo vorzeiten die Mutter wandelte, auf die Blumen- weide, wo sie (von Argos) be- obachtet wurde." Wie nach Steph. Byz. Akrokorinth Επώπη hieß, weil Sisyphos von dort nach Ägina ausschaute, 50 bedeutet έπωπαί hier die Ortlichkeit, wo Argos mit den zahllosen Augen nach Io blickte.

549. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-350

9
10
λειμῶνα βούχιλον, λειμῶνα βούβοτον, Rinderweide.

550. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-351

11
12
ἐρεσσομένα, Schol. ἐλαυνομένη. Paley vermutet ἐρεθομένα s. V. a. ἐρεθιζομένη (und behält 559 Λύδια τε γύαλα bei).

551. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-352

13
14
ἁμαρτίνοος, Schol. μανεῖσα.

552. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-353

15
16
Um der genaueren Respon- sion willen vermutet Meineke πόλλ' ἀνδρῶν. Aber die mangelhafte Responsion entschuldigt der Eigen- name Παμφύλων 561.- διαμειβομένα, • durchwandernd. 5531. διχῇ ὁρίζει ἀντίπορον γαῖαν (Schol. Ασίαν καὶ Εὐρώπην), πόρον κυματίαν ἐν αἴσα (Schol. ἐν εἱμαρμένῃ) διατέμνουσα, sie grenzte gegeneinander die gegenüber- liegenden Länder ab, indem sie nach der Bestimmung des Schick- sals den wogenden Sund durch- schwamm", d. i.,,sie schwamm über den Bosporus, welcher die Grenze von Europa und Asien bildet". Nach Prom. 756ff. schwimmt Io über den kimmerischen Bosporus, welcher gleichfalls als Grenze von Europa und Asien bezeichnet wird. Hier dehnt Io ihre Wanderung nur bis zum thrakischen Bosporus aus, dessen Name mit unrichtiger Ab- leitung ( βοὸς πόρος) auf Io zurück- geführt wurde (Prom. 759). — ἀντί- πορον wie Pers. 67, Eur. Iph. Α. 149 Αρτεμιν (in Aulis) Χαλκίδος ἀντί- πορον. — διχῇ ὁρίζει: vgl. Eur. Med. 432 διδύμους ὁρίσασα πόντου πέτρας, Heraklid. 16 φεύγομεν δ᾽ ἀλώμενοι ἄλλην ἀπ᾽ ἄλλης ἐξορίζοντες πόλιν.

556. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-354

17
18
ἰάπτει (,,stürmt") intransitiv wie ἵησι Pers. 473. Ασίδος wie Pers. 273, 765.

557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-355

19
20
Nach dem Ganzen werden die Teile Asiens aufgezählt. Es fehlt also kein καί, wie der Schol. meint. μηλοβότου wie Pers. 765 Ασίδος μηλοτρόφου nach Archil. Fragm. 26 ὃ δ' Ασίδος γῆς καρτερὸς μηλοτρόφου. Phrygien war durch seine Schafe und seine Wolle be- kannt, vgl. Aristoph. Vö. 493 χλαῖ- ναν .. Φρυγίων ἐρίων, Strab. S. 578 φέρει δ᾽ ὁ περὶ τὴν Λαοδίκειαν τόπος προβάτων ἀρετὰς εὐκ εἰς μαλακότητα μόνον τῶν ἐρίων, ᾗ καὶ τῶν Μιλησίων διαφέρει, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοραξὴν χρόαν. Φρυγίας διαμπάξ wie στέρνων διαμπάξ Prom. 65, λαιμῶν διαμπαξ Bakch. 994. Eur.

558. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-356

21
22
Teuthras, König von Mysien, war Adoptivvater des Telephos, Apollod. III 9, 1. Vgl. Τεύθραντος πεδίον Pind. Οl. Χ 71. 5591. Λύδια τ᾽ ἂν ( τ᾽ ἂγ für τε Hermann; ἄγ wie ἄμ 354) κτέ. Und die lydischen Talschluchten hinauf und über die Marken der Kilikier und durch das Land der Pamphylier stürmend setzt sie ( περᾷ) über immerfließende Ströme und durch- wandert ( περᾷ) ein reichgesegnetes Land" u. s. w. Zu Λύδια ἀνὰ γύαλα καὶ δι᾽ ὅρων ist ὀρνυμένα aus dem folgenden διορνυμένα zu entnehmen. Daß Kilikien vor Pamphylien ge- nannt wird, hat seinen Grund wohl nur im Versmaße.

562. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-357

23
24
γᾶν: die Handschrift bietet τὰν. κενάους im Gegensatz zu den in der heißen Zeit versiegenden χειμάρροι. Es können die Flüsse Kleinasiens, Hermos, Paktolos, Kaystros, Mäander, Eurymedon, Kalykadnos, oder auch die Flüsse Syriens wie der Orontes gemeint sein.

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-358

25
26
τᾶς (Hermann τὰν) Αφροδίτας αἶαν: Schol. Φοινίκην· ἣν ἱερὰν Αφροδίτης διὰ βίβλον καὶ λίβανον (d. i. Βύβλον και Λίβανον). Vgl. Paus. I 14, 6 πρώτοις ἀνθρώπων Ασσυρίοις κατέστη σέβεσθαι τὴν Οὐρανίαν, μετὰ δὲ Ἀσσυρίους Κυπρίων Παφίοις καὶ Φοινίκων τοῖς Ασκά- λωνα ἔχουσιν ἐν τῇ Παλαιστίνη. παρὰ δὲ Φοινίκων Κυθήριοι μαθόντες σέβουσιν. Eur. Bakch. 401 heißt Zypern νάσος τᾶς Ἀφροδίτας und vielleicht ist unter βαθύπλουτον χθόνα Phönizien zu verstehen. Ge- nauere Angaben kann der Dichter beiseite lassen.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-359

27
28
f.,,Sie gelangt, da mit seinem Stachel auf sie lossticht der geflügelte Hirte." Mit εἰσικνουμένου Kann man Ausdrücke wie μέσον κάρα διπλοῖς κέντροισί μου καθίκετο Soph. O. T. 809 vergleichen. βουκόλου, weil der οίστρος an die Stelle des Argos (308) getreten ist.

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-360

29
30
Δῖον . . ἄλσος: Schol. τὴν Αἴγυπτον.

568-569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-361

31
32
Die Fruchtbarkeit Ägyptens wird von dem Schnee Äthiopiens, welcher durch die heißen Winde ( Τυφώ μένος) schmilzt und die Überschwemmungen des Nil her- beiführt, abgeleitet. Vgl. Fragm. 300 γύας μὲν αἰνεῖν ἐκμαθὼν ἐπί- σταμαι Αιθιοπίδος γῆς, ἔνθα Νεῖλος ἑπτάρους γάνος κυλίνδει πνευμάτων ἐπομβρίᾳ, ἐπεὶ πυρωπὸν φέγγος ἐκ- λάμψαν φλόγα τήκει πετραίαν χιόνα πᾶσα δ᾽ εὐθαλής Αίγυπτος ἁγνοῦ νάματος πληρουμένη φερέσβιον Δή μητρος ἀντέλλει στάχυν, Diod. Sic. I 38, 4 Αναξαγόρας ὁ φυσικὸς ἀπε- φήνατο τῆς ἀναβάσεως αἰτίαν εἶναι τὴν τηκομένην χιόνα κατὰ τὴν Αἰ θιοπίαν, ᾧ καὶ ὁ ποιητὴς Εὐριπίδης μαθητὴς ἂν ἠκολούθηκε (Fragm. 228). Τυφῶ: der gleiche Gen. von τυφώς Sieb. 504; vgl. Hesych. Τυφῶ· ἀντὶ τοῦ Τυφώνος Σοφοκλῆς. Inbetreff der Wirksamkeit des Typhos (Typhon, Typhoeus) vgl. Hes. Theog. 869 ἐκ δὲ Τυφωέος ἔστ' ἀνέμων μένος ὑγρὸν ἀέντων.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-362

33
34
ὕδωρ τε (so Pauw für τὸ).. νόσοις (man erwartet νόσων) ἔθι- κτον (nämlich ἱκνεῖται): vgl. Prom. 838 ίησι σεπτὸν Νεῖλος εὔποτον ρέος, Eur. Fragm. 228, 2 Νείλου λιπὼν κάλλιστον ἐκ γαίας (vielleicht ἀρωγὸν εὐσοίας) ὕδωρ, Plut. d. Is. et Os. S. 353 Α πιαίνειν δοκεῖ καὶ μάλιστα πολυσαρκίαν ποιεῖν τὸ Νειλῶον ὕδωρ πινόμενον. Beim Schwellen des Ni erlischt die Pest, welche in alter Zeit ebenso in Ägypten wütete wie in neuer.

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-363

35
36
,,wahnsinnig ob des ent- ehrenden Leids (d. i. wegen der Verwandlung in eine Kuh) und rasend infolge der aufreibenden Schmerzen des Stachels, welchen Hera ihr angesetzt hatte (310f.)".

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-364

37
38
ἔννομοι, Schol. οικήτορες.

575-576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-365

39
40
χλωρὸν δεῖμα wie bei Homer χλωρὸν δέος. Für θυμὸν ἐπάλ- λοντο könnte es θυμὸς αὐτοῖς ἐπάλ- λετο heißen wie Cho. 409 πέπαλται δ' αυτέ μοι φίλον κέαρ. Vgl. Soph. Ο. Τ. 153 ἐκτέταμαι δνοφερὰν φρένα δείματι πάλλων. Das syllabische Augment fehlt häufig in lyrischen Partien und in Botenreden. Vgl. γείνατο 589.

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-366

41
42
βοτόν ist Apposition zu ὄψιν. Im Trimeter fehlt hier die ge- nauere Responsion. Mit μιξόμ- βροτος (gebildet wie ἄμβροτος) vgl. μιξοπάρθενος Eur. Phoen. 1023 von der Sphinx, μιξοβάρβαρος ebd. 138, μιξόθηρας φῶτας von den Kentauren Eur. Ion 1161.

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-367

43
44
τὰν μὲν, nämlich ὄψιν. V. 303 ist bloß von der Verwand- lung in eine Kuh die Rede.

580-581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-368

45
46
θέλξας, θεραπεύσας (durch Berührung mit der Hand). — οίστρο- δόνητον: zu 16.

583-584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-369

47
48
δι' αἰῶνος (wie 590) < πράκτωρ τῶνδ' ἐφάνη> Ζεύς (für Ζεὺς αἰῶνος κρέων ἀπαύστου Her- mann) gibt die Antwort auf die vorausgehende Frage. κρέων (Schol. κραίνων) wie Pind. Ρyth. ΙΧ 99 κρέοντι σὺν Αἰακῷ. Die Worte πράκτωρ τῶνδ᾽ ἐφάνη sind dem Sinne entsprechend ergänzt nach Soph. Τr. 251 Ζεὺς ὅτου πράκτωρ φανῇ, 862 Κύπρις τῶνδ᾽ ἐφάνη πράκτωρ.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-370

49
50
,,Durch die sanfte Gewalt seiner Hand und den göttlichen Anhauch wird ihrer Not (der Tier- gestalt und der Plage des οίστρος) ein Ende gemacht. Und vor Weh- mut und Scham bricht sie in Trä- nen aus." χειρός ist ergänzt für βία d. i. βίᾳ, die Erklärung zu σθένει. Vgl. Prom. 875 ἐπαφῶν ἀταρβεί χειρί. Mit πένθιμον αἰδῶ wird Rührung bei dem plötzlichen Wechsel ihres Schicksals und züch- tige Scham vor Zeus als Grund der Tränen bezeichnet.

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-371

51
52
ἕρμα von dem Ballast des Schiffes auf die Leibesfrucht der Io übertragen. Schol. τὸ βάρος (vgl. Cho.990 ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽ ὑπὸ ζώνην βάρος). Eine genauere Responsion stellt Heimsöth her, in- dem er ἀτρεκεῖ für ἀψευδεῖ schreibt.

591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-372

53
54
Vgl. Prom. 422 πρόπασα δ' ἤδη στονόεν λέλακε χώρα.

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-373

55
56
φυσίζουν: vgl. Hom. Γ 243 φυσίζους αἷα, aber hier nicht „, Ge- treide hervorbringend", sondern Leben erzeugend". Genauere Responsion mit 584 würde gewonnen, wenn τέρχνος für γένος stünde; vgl. Hesych. τέρχνεα· φυτὰ νέα. Der Gedanke ist:,, ein so lebenskräftiges Geschlecht kann nur aus dem Samen des Zeus stammen".