Aeschylus Supplices 930

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Scene

Supplices. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Suppliant Maidens (English) (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.))

Editions (9)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 902-1017 focus
Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 930 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 930 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 930 focus
Αλλ᾿ ὡς ἂν εἰδῆς, ἐννέπω σαφέστερον.
Καὶ γὰρ πρέπει κήρυκ᾿ ἀπαγγέλλειν τορῶς
940
Εκαστα· πῶς Φῶ; πρὸς τίνος τ᾿ ἀφαιρεθείς 1
Ηκειν γυναικῶν αὐτανέψιον στόλον;
Ούτοι δικάζει ταῦτα μαρτύρων ὕπο
Αρης τὸ νεῖκος δ' οὐκ ἐν ἀργύρει λαβή
Ελυσεν ἀλλὰ πολλὰ γίνεται πάρος
945
Πεσήματ᾿ ἀνδρῶν, καπολακτισμοὶ βία.
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 930 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 930 focus
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 930 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 930 focus
ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἰδὼς ἐννέπω σαφέστερον
καὶ γὰρ πρέπει κήρυκ᾽ ἀπαγγέλλειν τορῶς
ἕκαστα – πῶς φῶ; πρὸς τίνος τ᾽ ἀφαιρεθεὶς
ἥκειν γυναικῶν αὐτανέψιον στόλον;
οὔτοι δικάζει ταῦτα μαρτύρων ὕπο
945
Ἄρης· τὸ νεῖκος δ᾽ οὐκ ἐν ἀργύρου λαβῇ
ἔλυσεν, ἀλλὰ πολλὰ γίγνεται πάρος
πεσήματ᾽ ἀνδρῶν κἀπολακτισμοὶ βίου.
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 930 focus
Translations (8)
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 930 focus
But, that you may know, I will more plainly speak: for it is proper that an herald declare all things clearly—how shall I say, and by whom, that I come deprived of the train of kindred women? Mars determines not these things by witnesses, and puts an end to the strife not by the receipt of silver; but before that there are many slaughters of men, and trampling-down of lives.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 930 focus
Mais, pour que mon rapport soit strict et précis — car il faut qu'un héraut rende de tout un compte clair — comment m'exprimerai-je ? par qui dirai-je que me fut arrachée la troupe de cousines sans laquelle je
reviens ? Ces débats là, Arès ne les juge pas d'après des témoignages ; jamais telle querelle ne fut par lui réglée à prix d'argent 1 . Il faut d'abord que des guerriers tombent par centaines et rejettent la vie dans les convulsions.
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 930 focus
Then let me ſpeak, and plainly; it becomes
An herald's office to ſpeak all things plain.
1005
How ruffians, ſay, how robbers of the Gods,
This kindred train, that comes to claim these women?
Not by the voice of evidence does Mars
Decide these things k ; nor for a mulct of gold
Compound the dreadful quarrel; e'er it ends
1010
Many ſhall ſhed their dear blood in the dust,
Many lie low on earth, and bite the ground.
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 930 focus
Ora, perché ben sappia, e chiaramente
riferir possa
ché un araldo deve
punto per punto riferire
990
dimmi:
quando ritornerò privo di questo
stuol di cugine femmine, da chi
dirò che tolte a me furono. Marte
non già coi testimonî e a prezzo d'oro
995
queste liti compone: anzi bisogna
che prima cadan molti uomini, e molti
pie' di morenti il suol coi calci battano.
Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 930 focus
Sed ſi uideris, dicam maniſestius.
Non decet caduceatorem maniſestè loqui
Quæq;, quomodo dicam à quo auferens.
Venire mulierum patruelem claſſem.
860
Nequaquam iudicio contendet teſtificans
Mars, contentionem non in acceptione argenti
Soluit, ſed multi præterea fiunt
Casus uirorum, & percuſsiones uitæ.
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Anna Swanwick, 1886.) — 930 focus
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 930 focus
Yet, that I have my message clear to say
965
(For it behoves that heralds' words be clear,
Be they or ill or good), how art thou named?
By whom despoilèd of this sister-band
Of maidens pass I homeward?—speak and say!
For lo, henceforth in Ares' court we stand,
970
Who judges not by witness but by war:
No pledge of silver now can bring the cause
To issue: ere this thing end, there must be
Corpse piled on corpse and many lives gasped forth.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 930 focus
Damit du klarer sehest, red' ich deutlicher.
Ziemt doch dem Herold, Alles deutlich kundzuthun.
Wer, soll ich sagen, kehr' ich auf das Schiff zurück,
880
Hat mir der Frauen blutsverwandte Schaar geraubt?

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-712

ἀτρέστως λωτίσασθε: Libri
πάρεστι λωτίσασθαι
. Aberraverant enim veteris scribae oculi ad v. 928. litterarum similitudine decepti. Cantero scribendum videbatur
πάρεστι, λωτίσασθε
. Sententia commendat
ἀτρεστί
, quod posui, etsi neque ipse exemplo munire possum, nec novisse videtur Sturzius in commentatione de hoc genere adverbiorum.
930

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-713

ἀστοί τε:
αὐτοί τε
Rob.
931

933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-714

ἀγαθοῖσι: Libri
ἀγαθοῖς
. Correxit Porsonus.
933

935. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-715

εὐθαρσῆ:
εὐθαρσῆ
, nihil periculi metuentem, ut prius v. 474-483.
935

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-716

προτέρα:
πρότερα
Μ.
937

937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-717

μῆτις:
μήτις
M. Rob.
937

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-718

εὔτυκος: Libri
εὔτυκτος
. Turnebus
εὔτυχος
. Emendavit Spanhemius ad Callim. L. P. 3.
940

944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-719

NA: Apertum est non potuisse regem ea quae dicturus esset sic incipere. Excidisse initium vidit Wellauerus. Perierunt autem versus tres: nam sine dubio respondebat hoc systema praecedenti.
944

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-720

βάξει λαῶν τῶν ἐγχώρων: Libri
λαῶν ἐν χώρῳ
. Correxi in Opusc. II. p. 325.
945

946. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-721

φίλαι, δμωΐδας: Libri
φίλαι δμωΐδες
. Sed totum versum omittit Rob. Nec famulas alloqui regem decebat neque eas
φίλας
appellare neque iubere eas
σὺν εὐκλείᾳ καὶ ἀμηνίτῳ βάξει λαῶν
heras suas sequi. Scribendum erat
δμωΐδας
. Activa potestate dictum
τάσσεσθαι
, ut in Euripidis Heracl. 664. Androm. 1099.
946

951. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-722

διχορρόπως:
διχορρόπως
litteris
ο
in litura M.
διχορρόπας
G.
951

952-953. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-723

καί μοι τὰ μὲν πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐκγενεῖς μάλ᾽ οὐ πικρῶς ἤκουσαν αὐτανεψίους: Libri
καί μου τὰ μὲν
(
μὲν
om. Rob.)
πραχθέντα πρὸς τοὺς ἐκτενεῖς φίλου
(sic, non
φίλου
, Μ.
φίλου
Ε. Rob.
φίλους
G.)
πικρῶς ἤκουσαν αὐτανεψίους
. Nullo modo hic
φίλους
et
αὐτανεψίους
, praesertim hac collocatione verborum, dicere potuit. Neque
ἐκτενεῖς
, recentioris usus vocabulum, ab Aeschylo positum esse credibile est. Praeterea non
πικρῶς
, sed contrarium dici debuit. Ex quo intelligitur partem veri,
οὐ πικρῶς
, latere in scriptura
φίλου πικρώς
. Hinc scripsi
μάλ᾽ οὐ πικρῶς
. Plerumque
οὐ μάλα
dicitur, sed
μάλ' οὐ
legitur in Il. Ι. 241.
ἀλλὰ μάλ' οὐκ Ἀχιλῆϊ χόλος φρεσίν, ἀλλὰ μεθήμων
, et V. 407.
ὅττι μάλ' οὐ δηναιός, ὃς ἀθανάτοισι μάχηται
. Et in Aeschyli versu etiam aptissimum est
μάλ' οὐ πικρῶς
. Reliquum est
ἐκτενεῖς
, quod scripsi
ἐκγενεῖς
. Requirimus enim vocabulum quo vituperentur Aegyptiadae.
Ἐκγενεῖς
in Sophoclis Oed. R. 1506. restituit G. Dindorfius,
πτωχάς, ανάνδρους, ἐκγενεῖς ἀλωμένας
. Significat autem re gente eiectos vel eiiciendos, quos etiam degeneres hic quidem dicas.

954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-724

ἐμοῦ δ᾽:
ἐμουσδ'
prius M. ex quo
ἐμουδ'
ab eadem manu factum.
ἐμοὺς δ'
E. Rob.
ἐμοῦ δ᾽
G.
954

954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-725

τούςδε:
τοῦδε
G.
954

956. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-726

δοριτραγεῖ:
δορυκ ἀνημέρωση
Μ.
δόρυ κανημέρω
G.
δοουκάνη μέρα
Ρ.
δόρυκ' ἀνημέρω
Rob. Emendavit Porsonus.
956

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-727

χώρᾳ:
χώρας
Ρ.
957

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-728

ἀείζων:
ἀείζων
Μ.
ἀεὶ ζῶν
G.
ἀειζῶν
Rob.
957

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-729

ἐν πρύμνῃ: Libri
εὐπρυμνή
. Id mutavi in
ἐν πρύμνῃ
, quod video etiam Paleium suspicatum esse, sed male interpretatum in vestra mente, comparata
πρώρα καρδίας
in Choeph. 396. Ibi quod ante animum versatur, hic quod in intimo animo fieri debeat intelligendum est. Vt in navi potissimus locus est puppis, in qua et gubernaculum est et gubernator, sic
πρύμναν φρενός
dictam esse patet.
958

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-730

σέβεσθαι:
σέβεσθαι
M. E. Rob.
σέβεσθε
G. ex correctione.
959

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-731

τιμιωτέραν:
τιμιωτέρα
Ε. G.
959

959. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-732

θέμις: Libri
ἐμοῦ
. Scripsi
θέμις
.
959

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-733

καὶ ταῦθ᾽ ἅμ᾽ ἐγγράψασθε: Libri
καὶ ταῦτα μὲν γράψεσθε
(
γράψεσθαι
ante correctionem G.). Sic ταῦτα ad praecedentia pertineret, non ad sequentia. Itaque aut scripsisse poeta putandus est
καὶ ταῦτα δὲ ἐγγράψασθε
, aut, quod propius ad litteras accedit,
καὶ ταῦθ᾽ ἅμ' ἐγγράψασθε
. Imperativo enim opus est. In Prom. 790.
ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενῶν
.
960

960. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-734

πρὸς γεγραμμένοις:
πρὸς γεγραμμένους
Μ. G.
προσγεγραμμένοις
Rob.
πρὸς γεγραμμένα
Ε.
960

962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-735

ὅμιλον:
όμιλος
Μ. a pr. manu.
962

963. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-736

εὔτυκον: Libri
εὔτυχον
. Emendavit Spanhemius ad Callim. L. P. 3.
963

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

832-1028. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-520

1
2
viertes Epeisodion: 1. Die Danaiden werden mit Ent- setzen des nahenden Herolds der Ägyptiaden gewahr und flüchten zum Altare. Der Herold erscheint und herrscht die Danaiden an (832-855). 2. Kommos (856-921), eine aufgeregte Szene, in welcher der Herold die Danaiden mit Drohungen und Gewalt bewegen will ihm zu den Schiffen zu folgen. 3. Der König weist den gewalt- tätigen Herold ab, welcher vor seinem Abtreten Krieg ankündigt. Den Danaiden überläßt der König die Wahl ihres Aufenthalts (922-976). 4. Die Danaiden wollen diese Wahl ihrem Vater anheimgeben und befehlen ihren Dienerinnen neben ihnen sich aufzustellen (977-990). 5. Danaos kommt mit einer Leibwache zu- rück um seine Töchter nach Argos zu bringen (991-1028). Die Partie 832-909 ist in einer sehr verderbten Gestalt überliefert, so daß sich an mehreren Stellen kaum nur der Sinn des ursprünglichen Textes erkennen läßt. Außer Pers. 678-680 findet sich glücklicher- weise im ganzen Äschylos keine Stelle, die auch nur annähernd einen so entstellten Text hätte. Vgl.,,Über die Textüberlieferung des Aschylos" in den Sitzungsb. der Münch. Ak. d. W. 1888 II S. 347 f.

930. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-565

3
4
προξένοις: zu 245. Vgl. Eur. Heraklid. 364 θεῶν ἱκτῆρας ἀλάτας καὶ ἐμᾶς χθονὸς ἀντομένους ξένος ὢν βιαίως ἕλκεις οὐ βασιλεῦσι δείξας, οὐκ ἄλλο δίκαιον εἰπών.

931. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-566

5
6
,,Ich habe zu Hermes, dem Geber glücklichen Fundes ( ἑρμαῖον), gefleht und da ich das Gesuchte glücklich gefunden habe, hat er mir bessere Dienste geleistet als jeder πρόξενος. δίκης ἄτερ: Da ich mein vgl. Soph. Ant. 743 οὐ γὰρ δίκαιά σ᾿ ἐξαμαρτάνονθ᾽ ὁρῶ. Vielleicht schreibt man besser τῶνδέ μοι (mit Hermann).

932. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-568

7
8
Vgl. Soph. Phil. 992 θεοὺς προτείνων τοὺς θεοὺς ψευδεῖς τιθεῖς.

933. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-569

9
10
Vgl. 865 und 904f.

934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-570

11
12
ὡς σέθεν κλύω d.i. nach deinen Reden zu schließen. Vgl. Prom. 1009 κλύω σ᾽ ἐγὼ μεμηνότ᾽ οὐ σμικρὰν νόσον.

935. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-571

13
14
εἰ . . ἐξαιρήσεται: es ist ihm bei seiner Drohung gleich bange, daß er sie nicht ausführen kann.

936-937. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-572

15
16
οὐ μάλα (zu 479) ἐς μακράν d. i.,,und zwar recht bald" (,, es wird gar nicht lange auf sich war- ten lassen"). Vgl. Eur. Heraklid. 270 κλαίων ἄρ᾽ ἅψῃ τῶνδε κοὐκ ἐς ἀμβολάς, worauf der Herold er- widert: μὴ πρὸς θεῶν κήρυκα τολ- μήσῃς θενεῖν. Ähnlich hier: Du setzest dich über die Rücksichten, welche man Fremden schuldet, hin- weg."

938. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-573

17
18
,,Leute, welche Gottesraub verüben, betrachte ich nicht als Fremde, sondern als Gottesräuber."

940. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-574

19
20
Der Ausdruck des einfachen Gedankens das macht mir keine Sorge",,, darum kümmere ich mich nicht kennzeichnet den κόμπος der Äschyleischen Sprache, dem auch Worte, welche wie ἀβουκόλητον den Vers bis zur Cäsur ausfüllen ( Ζ. Β. προσπασσαλεύσω, εὐωριάζω, κατισχνανεῖσθαι, ὑψηλοκρήμνοις, ἑκατογκάρανον), besonders zusagen. Ζυ ἀβουκόλητον vgl. Ag. 674 ἐβου- κουλοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος, Hesych. βουκολήσομεν μεριμνήσομεν.

941. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-575

21
22
Der Nachsatz zu dem Finalsatz ὡς ἂν ἐννέπω ist πῶς φῶ; in folgendem Sinne: auf daß ich auf Grund genauer Kenntnis meinem Herrn deutlichere Meldung mache, so sage mir, wie ich be- richten soll".

944. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-576

23
24
Ζυ ἥκειν (zurück kommen) ist qã zu ergänzen. αὐτανέψιος wie 995. Zwar heißt es bei Poll. III 28: οἱ αὐτανέψιοι οὐδὲν πλέον τῶν ἀνεψιῶν, ἀλλ᾽ ἄντικρυς ταὐτόν, aber doch liegt in dieser Zu- sammensetzung eine Steigerung des Begriffs, durch welche hier das den Ägyptiaden zugefügte Un- recht hervorgehoben werden soll. Vgl. αὐτάδελφος, αὐτοκασίγνητος.

945. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-577

25
26
Die vorhergehenden Worte πῶς φῶ; . . στόλον; sind in sehr nachdrücklichem Tone gesprochen, welcher die Wichtigkeit der Sache hervorheben soll. Diese Wichtig- keit wird durch οὔτοι δικάζει κτἑ. ausgeführt. Weil vermutet, daß ein Vers ausgefallen sei des In- halts, der König möge sich die Sache zwei- und dreimal überlegen.
27
28
Der Streit wird nicht in einer gerichtlichen Verhandlung ge- schlichtet und mit einer Geldbuße abgemacht, sondern Ares entschei- det ihn mit Blut und Eisen." Vgl. Αg. 804 δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ κλύοντες κτἑ. ὑπὸ μαρτύρων wie Demosth. 51, 22 μόνον οὐχ ὑπὸ κήρυκος πωλοῦσι τὰ κοινά. mit Geld, das die eine Partei er- hält. ἔλυσεν: Der Aor. bezeichnet die rasche und leichte Erledigung (,,man zahlt das Geld und der Streit ist zu Ende"). πολλὰ γί γνεται πάρος κτἑ., vgl. Hom. v 427 πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει. λαβῇ, ἀπολακτισμοί: der Ausdruck bezieht sich auf das Todeszucken. Vgl. Verg. Aen. X 730 sternitur infelix Acron et calcibus atram tundit humum exspirans. Für βίου bietet Plut. Mor. 517 F und 937 F βίων.

949. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-578

29
30
Die dreiste Rede des Herolds erfährt eine stolze Erwiderung. τί . . τοὔνομα; bezieht sich auf die Frage πρὸς τίνος κτἑ. 943.

950. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-579

31
32
εἴσῃ σύ τ' αὐτὸς χοι Bothe für εἰσθιγαυτος χοιν. — οἱ ξυνέμποροι σέθεν verüchtlich von seinen Herren. ver-

952. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-580

33
34
εὐσεβής: Stadtmüller mutet εὐμενής. Doch kann εὐσεβής sich auf die Forderung beziehen, daß die Heiligkeit des Götteraltars nicht verletzt werde, wie es der Herold vorher getan hat. Nach diesem Verse vermutet Hartung eine Lücke, weil der Gegensatz zu ἑκούσας μέν fehlt; und wenn dieser auch durch μήποτ' ἐκδοῦναι βία (954) gebracht wird, so scheint doch das folgende τοιάδε auf eine ent- schiedene Abweisung gewalttätigen Vorgehens hinzuweisen. Diese Ab- weisung konnte auch mit einer Er- widerung auf die V. 945-948 ver- bunden sein.

953-954. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-581

35
36
δημόπρακτος . . κέκρανται: ,, ein von der Gemeinde gefaßter einhelliger Beschluß ist zustande gekommen", vgl. Ag. 464 δημοκράν- του ἀρᾶς. Die Änderungen von Stadtmüller ἐκ ῥοπῆς μιᾶς und Todt ἐκ γνώμης μιᾶς sind sinnig, aber unnötig. βίᾳ d.i. wenn von der anderen Seite Gewalt gebraucht wird. 955€. τῶνδε διαμπαξ ἐφήλωται γόμφος, haec trabali clavo fixa sunt, vgl. zu 449f. τορῶς hier im eigentlichen Sinne:,, durchbohrend, durchdringend". Meineke ver- mutet ὡς μένειν ἀραρότα, Herwerden ὥστ᾽ ἔχειν ἀραρότως, wie es scheint unnötig.

957. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-582

37
38
Schol. οὐκ ἐγγράφως ταῦτα εἶπον, ἀλλὰ ζώσῃ φωνῇ. Oblique notat Asiae reges epistulis mandata includentes neque ante hominum ora procedentes, ut saepius in hac fabula barbarorum instituta Grae- corum moribus opponuntur (Weil). Die Kenntnis solcher Gebräuche verdankte der Dichter wahrschein- lich der Periegese des Hekatäos.

958. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-583

39
40
ἐν πτυχαῖς βίβλων, in zu- sammengefalteten Blättern vom Bast der (ägyptischen) Papyrus- staude. Vielleicht ist auch hier die 769 überlieferte Form βύβλος herzustellen. Zu πτυχαῖς vgl. Hom. Ζ 169 γράψας ἐν πίνακι πτυκτῷ, Soph. Fragm. 144 γραμμάτων πτυχάς, τα κατεσφραγισμένα Eur. Iph. Α. 35 δέλτον τε γράφεις . . καὶ ταὐτὰ πάλιν γράμματα συγχεῖς καὶ σφραγίζεις λύεις τ᾽ ὀπίσω. Über den Mangel der Cäsur zu 406.

961-962. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-584

41
42
ἔοιγμεν (vielleicht ἔιγμεν zu schreiben, vgl. πεποίθαμεν, πέπιθμεν) . . ἀρεῖσθαι (für ἴσθι μὲν τάδ' . . ἐρισθε korr. in έρεισθε Cobet): vgl. Ag. 1160 ἀμφὶ Κωκυτὸν . . ἔοικα θεσπιωδήσειν τάχα. — πόλεμον νέον wie 344. νίκη και κράτη: vgl. Soph. Εl. 85 νίκην τε .. καὶ κράτος, Demosth. 19, 130 κράτος πολέμου καὶ νίκη, Plat. Ges. 962 Α νίκην καὶ κράτος πολεμίων. So verlangt Nauck auch hier κράτος und die Endung von víxŋ kann den Über- gang von κράτος in κράτη bewirkt haben; doch ist der Plural bei Äschylos und Sophokles ziemlich häufg. — τοῖς ἄρσεσιν wie 398. In modifiziertem Sinne (Figur der traductio) gebraucht das Wort im folgenden Verse der König. — Der Herold tritt so ab, daß er die beiden folgenden Verse des Königs noch hört.

964. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-585

43
44
ἐκ κριθῶν μέθυ: Schol. πρὸ γὰρ τῆς εὑρέσεως τοῦ οἴνου τοῦτο ἐξεῦρον Αἰγύπτιοι. λέγεται δὲ μέθυ κρίθινον, Herod. II τί οἴνῳ δὲ ἐκ κριθέων πεποιημένῳ διαχρέονται· οὐ γάρ σφι εἰσὶ ἐν τῇ χώρῃ ἄμπελοι (d. h. in Unterägypten; andere Zeugnisse und verschiedene Denk- mäler beweisen, daß den Ägyptern der Weinbau wohl bekannt war, wenn auch der Wein hinter dem Biere, dem Leibgetränk des ägyp- tischen Volkes, zurücktrat, vgl. Uhlemann, Ägypt. Altertumskunde II S. 137 f., Erman, Ägypten S. 276 ff.), Diod. I 34 κατασκευάζουσι δὲ καὶ ἐκ τῶν κριθῶν Αἰγύπτιοι πόμα λειπό- μενον οὐ πολὺ τῆς περὶ τὸν οἶνον εὐωδίας, ὃ καλοῦσι ζύθος, Athen. Χ 447 Ο τὸν δὲ κρίθινον οἶνον καὶ βρῦτόν τινες καλοῦσιν . . μνημονεύει τοῦ πώματος Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ (Fragm. 124), Strab. 799. Der Ge- danke,,Männer, welche ungefälschten Wein trinken, werden eine andere Kraft zeigen als die Trinker von Gerstensaft" ist ähnlich dem Ge- danken von 769 und kennzeichnet den weinliebenden Dichter. Vgl. dagegen Diod. IV 2 u. Xen. Anab. IV 5, 26. Nach Athen. a. Ο. Εκα- ταῖος ἐν δευτέρῳ περιηγήσεως εἰπὼν περὶ Αἰγυπτίων ὡς ἀρτοφάγοι εἰσὶν ἐπιφέρει τὰς κριθὰς ἐς τὸ πῶμα καταλέουσιν (vgl. ebd. 417 ) scheint Äschylos diese Kenntnis aus der Periegese des Hekatäos entnommen zu haben.

965. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-586

45
46
ὀπάοσιν: diese Dienerinnen stehen abseits in der Orchestra.