Ambrosius Mediolanensis De Isaac vel Anima 1.6

Audiens hoc anima hausit mysteriorum, ebrietatem caelestium et uelut soporata a uino et quasi in excessu uel stuporeposita dicit: ego dormio, et cor meum uigilat. tum uerbi praesentis lumine percussa, cum oculis requieuisset inflexis, excitatur a uerbo. quartus autem hic iam processus est animae. primum etenim caritatis inpatiens et uerbi moras non ferens rogabat, ut oscula mereretur, et meruit desideratum uidere, introducta quoque est in cubiculum regis. secundo cum mutua misceret adloquia, in umbra eius requieuit, et subito uerbum ei de medio sermone discessit, quaerenti tamen non diu abfuit, sed saliens super montes et transiliens super colles aduenit. nec multo post quasi capreolus aut ceruorum inulus, dum adfatur dilectam, exsiliuit et reliquit. tertio cum in cubili et noctibus, in ciuitate et foro et plateis quaesitum non repperisset, aliquando orationibus suis gratiaque reuocauit, adeo ut etiam propius uocaretur a sponso. quarto ipsa iam ab eo dormiens excitatur, quamuis corde uigilaret, ut continuo uocem pulsantis audiret. sed moram passa dum surgit, quia uelocitatem uerbi non poterat conprehendere, dum aperit ostium, transiuit uerbum, et ipsa exiuit in uerbo eius et per uulnera requisitum, sed uulnera caritatis uix tandeminuenit et tenuit, ut postea non amitteret. ad summam haec conpendioso sermone perstrinxi; nunc discutiamus singula.

etsi dormias, si modo deuotionem animae tuae nouerit, Christus uenit et pulsat eius ianuam et dicit: aperi mihi, soror mea, bene soror, quia nuptiae spiritales sunt uerbi atque animae. neque enim animae norunt coniugiorum foedera et usus copulae corporalis, sed sunt sicut angeli in caelo. aperi inquit mihi, sed extraneis claude. claude saeculo, claude mundo neque ipsa foras ad illa materialia prodeas neque tuum relinquens lumen alienum requiras, quia materiale lumen tenebrosam infundit caliginem, ut non uideatur lumen uerae gloriae. aperi ergo mihi, noli aperire aduersario neque des locum diabolo. aperi ipsam te mihi, noli coartari, sed dilatare, et adimplebo te. et quia decurso orbe terrarum plus molestiarum et offensionis repperi nec facile habui, ubi requiescerem, ideo tu aperi, ut in te filius hominis reclinet caput, cui non est requies nisi supra humilem atque mansuetum.

audiens anima aperi mihi et caput roris plenum, hoc est temptationibus saecularibus subito turbata et quasi surrectura quae surgere iubebatur ait, cum aloen redoleret et murram, insignia sepulturae: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodoinquinabo illos? ueretur enim, ne iterum in temptationes resurgat, ne iterum in culpam redeat atque peccatum et egressus suos uirtutumque processus terrenis incipiat uestigiis inquinare. certe etiam hoc modo perfectionem uirtutis suae indicat, quae tantam Christi meruit caritatem, ut ad eam ueniat et pulset ianuam eius et ueniat cum patre et cenet cum eadem anima et ipsa cum eo, sicut in Apocalypsi dixit Iohannes. etenim cum in superioribus audisset: ades huc a Libano, sponsa, ades huc a Libano et cum aduerteret in carne se Christo adesse non posse, sed tunc adesse, si adesset in spiritu, conformans se ad eius uoluntatem, ut esset et ipsa conformis imaginis Christi, iam non sentit carnis exuuias, iam quasi spiritus exuit se corporis coniunctione, iam quasi oblita et quae, si uelit, copulae illius meminisse non possit, ait: exui tunicam meam, quomodo induam eam? exuit enim tunicam illam pelliciam, quam acceperunt Adam et Eua post culpam, tunicam corruptelae, tunicam passionum. quomodo induam eam? non requirit ut induat, sed ita significat abiectam, ut iam indumento sibi esse non possit. laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? hoc est: uestigia mea laui, dum egrederer ac me eleuarem de corporis contubernio, de illa conexione et familiaritate carnalis amplexus, quomodo inquinabo ea, ut incorporis claustrum et illum tenebrosum passionum eius carcerem reuertam?

Dum haec illa dicit, misit operationem suam uerbum tamquam per cauernam, non adhuc faciem ad faciem, misit tamquam manum. et uenter inquit meus conturbatus est super eum. et surrexi ego aperire fratri meo. manus meae destillauerunt murram, digiti mei murra pleni sunt super manus clausurae. quid hoc significet consideremus. primum operibus suis uidetur, ut dixi, deus uerbum tamquam per cauernam, non plene atque perfecte. deinde augetur amor et conceptus adolescit atque ex seminibus eius, quae quodam utero intellegibili susceperit anima, totam plenitudinem diuinitatis eius habitantem in eo corporaliter, ut legimus, uidere desiderat. surrexit, ut proprius illud dei uerbum uideret. et in hoc ipso processus eius significatur, quod surrexit per uigorem atque uirtutem. praesentia enim uerbi hausit anima uirtutem, sicut praesentia Mariae, cum utero grauis esset, erudit Iohannem in utero constitutum adeo ut exiliret ex utero et exultaret domini praesentiam recognoscens. surrexit aperire, et opera eius et facta mortificata sunt mundo. talis enim debet esse anima, quae uerbum est receptura, ut moriatur mundo et consepeliatur in Christo; sic enim Christus inuenitur et tale sibi quaerit hospitium. deinde ipsa ministeria operationum, id est manus et digiti, quibusconprehenditur Christus, mortificantur, quos digitos uelut eminentia factorum nostrorum opera possumus aestimare. itaque uelut e conplexu suo cum iam expanderet intellegibiles manus suas et digitos, ut conprehenderet uerbum, transisse sibi illud, non tamen adhuc pertransisse anima pia dicit. et hoc processum habet, quando transeat et pertranseat animam dei uerbum, quia scriptum est: et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. hic adhuc transitur, non pertransitur, ut Maria in posterioribus forte pertransitur, ubi tamquam signaculum ponitur in medio eius dominus Iesus.

denique statim alius profectus uerbi transeuntis, quia exiuit anima in uerbo eius, hoc est uerbum eius secuta exiuit de corpore eleuans se de eius habitaculo et peregrinam se faciens ei, ut adesset deo et esset ciuis sanctorum; simul enim et carnis domestici et dei esse non possumus. ergo in hoc loco exire significatur, ut dixi, anima, quando abducit se a corporis uoluptatibus. denique scriptum est: exi de Babylone fugiens a Chaldaeis. non utique ut regiones Babylonis Hebraeus fugiat, sed ut mores, prophetico admonetur adloquio. siquidem sint qui in Babylone sint Hebraei et de Babylone exisse moribus doceant. nam et illi, de quibus dicit prophetaquia sedebant super flumina Babylonis, sedebant quidem in regione Babylonis, sed in eius non erant uitiis et confusione. nam quomodo erant in illa confusione uitiorum, qui flebant gerentes paenitentiam, quod de areca deuotionis ac fidei et uirtutis paternae meritis excidissent? quae autem in uerbo exit anima uerbum requirit.

unde et ista cum quaereret, incidit in custodes, qui circumeunt ciuitatem. percusserunt inquit me et uulnerauerunt me, tulerunt pallium a me custodes murorum. bene quidem quasi sponsa ueniebat cum pallio, quo obnuberet caput, cum sponsus occurreret. sicut Rebecca, quae cognito quod Isaac sibi ueniret obuius descendit de camelo et pallio se operuit, ita haec anima nuptialis uestis praeueniebat insignia, ne forte reiceretur quasi uestem non habens nuptialem uel ut caput uelaret propter angelos, sed illi percusserunt eam, ut amplius probaretur; exercentur enim animae temptationibus. tulerunt ei palium quaerentes, si uerum decorem nudae uirtutis adferret, uel quia sine integimento quis illam caelestem ciuitatem debeat introire, nulla deferens secum operimenta fucorum. sunt etiam qui requirant, ne qua anima exuuias secum uehat carnalis inlecebrae et concupiscentiam corporalem. nudatur pallio, cum eius conscientia manifestatur. sed est et quae bene nudatur, cui licet imitari dicentem: uenit enim huius mundi princeps, et in me inueniet 7nihil, certe quia in illo solo nihil inuenit qui peccatum non fecit. beata et illa est in qua non grauia aut multa inuenit, sed inuenit in ea amictum fidei et sapientiae disciplinam.

itaque sine dispendio sui, quia etsi uolet quis, non potest ueram auferre sapientiam — etsi aduersarius obstrepat, ibi tamen uera innoxiae conuersationis elucet integritas —, sine dispendio ergo transiuit custodes et filiabus caelestis illius ciuitatis admixta uerbum requirit et quaerendo eius in se excitat caritatem et ubi uerbum quaerat agnoscit. quod inter orationes sanctorum moretur et ipsis inhaereat nouit et quod ecclesiam suam uel animas iustorum suorum inter lilia pascat intellegit. hoc mysterium tibi in euangelio dominus demonstrauit, cum in sabbato duceret per seminata discipulos. Moyses per desertum duxit plebem Iudaeorum, Christus per seminata ducit, Christus per lilia ducit, quia et per passionem eius desertum floret ut lilium. sequamur ergo, ut in die sabbati, illius magni sabbati, in quo requies magna est, fructus colligamus. nec uerearis, ne Pharisaei accusent seminata colligentem. etsi illi accusent, sed Christus excusat et similes facit quas uult animas se sequentes Dauid illius, qui supra legem panes propositionis manducabat, nouae gratiae sacramenta prophetica iam tunc mente prospiciens.