Ambrosius Mediolanensis De Isaac vel Anima 1.7

Laudatur itaque sponso, quod tam bene et constanterrequisierit eum, ideoque iam non solum soror dicitur, sed etiam bene placita nominatur quasi ei conplacita qui conplacuit patri, et speciosa sicut Hierusalem, admiratio sicut ordinata, quod ciuitatis aeternae uniuersa habeat mysteria et admirationi sit omnibus uidentibus eam, quia plena ut aequitas atque perfecta est et fulgorem de uerbi lumine mutuata, dum id semper intendit, fit etiam terribilis ordine quodam ad summum. prouecta uirtutum. ideoque quasi perfectae dicit: auerte oculos tuos a me, noli contra me intendere, deuotione nimia ac fide possibilitatem naturae et condicionis propriae supergressa, quia lucem inaccessibilem ex regione intueri est graue, auerte inquit oculos tuos a me, eo quod plenitudinem diuinitatis eius et splendorem ueri luminis sustinere non possit. possumus tamen et sic accipere auerte oculos tuos a me: etsi tu perfecta es, aliae mihi adhuc redimendae sunt animae, aliae fulciendae; eleuas enim me uidendo, ego autem ideo descendi, ut omnes eleuem. etsi surrexi et habeo patris sedem, tamen orphanos uos non relinquam quasi paterno praesidio destitutos, sed praesentia mea uos confirmabo. habes hoc in euangelio scriptum: ecceego uobiscum sum usque ad consummationem mundi. auerte ergo oculos a me, quia me eleuas. quanto enim quis ad dominum intendit, tanto amplius dominum eleuat et ipse eleuatur. unde et ille ait: exaltabo te, domine, quoniam suscepisti me; sanctus enim exaltat dominum, peccator humiliat. uult ergo illam auertere oculos, ne eam considerans quod iam ad superiora sequi possit eleuetur et ceteras animas derelinquat. ideo et in euangelio non omnibus discipulis, sed perfectioribus suam gloriam demonstrauit. constitue nunc doctorem aliquem, qui rem obscuram uelit aperire audientibus, quemadmodum, etsi ipse potens in sermone sit et scientia, condescendat tamen ad eorum 〈in〉scientiam qui non intellegant et simplici et planiore atque usitato sermone utatur, ut possit intellegi. quisquis igitur inter audientes uiuacior sensu sit, qui facile sequi possit, eleuat eum atque excutit. hunc uidens doctor reuocat, ut patiatur magis doctorem humilioribus et planioribus inmorari, quo et ceteri sequi possint.

quod ait Acylas: sonans ut reuelata, sonantem ad admirationem dignam rettulit quasi magna et sonora habentem opera, reuelata ad operum claritatem uel quod eius animae opera luceant coram patre, qui in caelo est. unde non otiose pallium eius sublatum intellegis, ut aperta meritis et nudafulgeret.

laudatur praeterea, quod fidelis, quod uerbo potens, quod fructibus fecunda diuersis, quod una sicut columba habens spiritus unitatem, in qua sit pax, quae fecit utraque unum et quae non sit composita ex diuersis elementis discretae conpugnantisque naturae. quid enim tam diuersum quam ignis et aqua, aer et terra, ex quibus corporis nostri creatura consistit? anima autem benedicta omnis simplex, quae imitatur dicentem: ut omnes unum sint, sicut tu, pater, in me et ego in te, ut ipsi in nobis unum sint; haec enim est consummatio atque perfectio. unde et addidit: ut sint unum, sicut et nos unum sumus, ego in his et tu in me, ut sint consummati in unum. haec est ergo anima columba atque perfecta, quae simplex et spiritalis neque huius turbatur corporis passionibus, in quo foris pugnae, intus timores sunt. denique hoc uerbo unitatis concordiam et pacem significari scriptura nos docet dicens: multitudo autem credentium habebant animam unam et cor unum, et non erat separatio in eis ulla.

nec otiose fecunditatis laudatur anima, non solum quod sit fecunda uirtutibus, sed etiam quod nihil habeat in se mali. illud enim decorum et speciosum est, in quo nihil sit mali; decorum enim quod bonum, quod autem indecorum, hoc malum. speciosa fecunditas est bonorum operum. contraria ergo speciosi-tatis sterilitas, quoniam qui priuatur specie uel decore, in eo est enim malum; quod autem malum, hoc est sterile et infecundum. cuius rei quod euidentius indicium quam natura est? terra enim quae bona est fertilis atque fecunda, quae autem mala ea ieiuna et sterilis; quae uero fertilis haec decora. quid enim pleno agro pulchrius, cum seges fluctuat, cum poma inrutilant uel cum uuarum serta dependent aut bacis onusta olea curuescit uel uiridanti gramine montium uertices, uallium humilia uestiuntur? et ut scripturae utamur testimonio, Iacob decorus erat et ideo erat odor agri pleni, Esau hispidus erat et indecorus, et ideo agrestis erat, qui fructus ullos habere non posset. de ipso quoque domino, posteaquam ecclesiae fecunditatem fecit adsurgere, pulchre dictum: dominus regnauit, decorem induit et alibi: confessionem et speciem induisti. liquet igitur decorum id esse quod fecundum, indecorum quod infecundum. similis est causa animae soli, quia ea decora anima, quae fecunda sit meritis, fecunda consiliis, ea indecora, quae sterilis. infirmitates etenim animae sunt sterilitas et materia; namque eam sterilitas fructu defraudat suo, inopiam infert, timorem incutit, adolet cupiditates et uanas opiniones; sic anima cadit.quid ergo est malitia nisi boni indigentia? suo enim defraudatur atque alieni indiget, exinanitur ac repletur sine ulla mensura et modo. materialia autem uitia animae obumbrant gratiam. ignorantla et concupiscentia animae sunt aegritudines, sed ad speciem quam ad materiem magis referuntur. materia est caro, species est ignorantia et concupiscentia. cur igitur caro accusatur, cum tantae sint in specie labes? quia nihil species potest sine materia. denique nihil species securis sine materia facit. quid enim esset concupiscentia, nisi eam caro inflammaret? friget in senibus, pueris quoque, quia in his corpus infirmum est: ardet in adolescentibus, quibus uis corporis feruet. ex bonis igitur mala orta sunt; non enim sunt mala nisi quae priuantur bonis. per mala tamen factum est, ut bona eminerent. ergo indigentia boni radix malitiae est et definitione boni malitia deprehenditur, quoniam per disciplinam boni malum repperitur. bonum autem nullius eget, sibi abundat, mensuram et perfectionem, finem quoque tribuit omnibus, in quo uniuersa constant et de quo omnia pendent. haec boni natura est, quae mentem replet.

Circa hoc uersatur anima pura, hoc intro perspicit et deum cernit, bonis omnibus abundat. unde et ait: fauces eiusdulcedines et totus desiderium. omnium enim bonorum auctor est deus et quae sunt eius profecto omnia sunt. nusquam illic malum et, si in illo nostra mens maneat, malum nescit. anima igitur quae in deo non manet ipsa sibi auctor malorum est, itaque peccat, anima autem quae peccat ipsa morietur; aureis enim uinculis soluta uirtutum prona fertur praecipitio et labitur ad inferiora. anima autem beata est quam nulla aduersa corporis proelia expugnant. haec anima sicut passer laqueo contrito euolat; escae enim malorum sunt uoluptates corporis. his quisque intendit laqueo innectit animam suam,

qui autem ab escis eius temperat et de tenebris eius exit, eius anima fulget ut diluculum, de qua dicitur: quaenam est haec prospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna? prospicit enim tamquam de domo libera nec dicit: tenebrae cooperiunt me et parietes circumdant me, et quis scit si uidet altissimus? sed ipsa magis lucem expetit: tamquam in superioribus domus suae, id est corporis sui et supra mundum posita diuina intuetur et ad aeterna se eleuat, ut deo adsit, iam lumen suorum operum sicut luna orbem suum toto orbe circumferens.

quod autem Acylas ait: sonans sicut sol, uidetur illa axis caelestis conuersio solisque et lunae etstellarum cursus concentusque globorum exprimi — ac quibusdam etiam nostris uidetur —, qui quoniam fidem non inuenit, saliem propter gratiam suauitatis non uidetur alienus.