Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECVNDI

NATVRALIS HISTORIAE

LIBRI VII–XV

C. PLINI SECVNDI

NATVRALIS HISTORIAE

LIBER VII

1 1 Mundus¹ et in eo terrae, gentes, maria, .... insignia², ³insulae⁴ , urbes ad hunc modum se habent, animantium in eodem natura nullius⁵ prope partis contemplatione minore⁶, etsi⁷ ne hic⁸ quidem omnia⁹ exsequi humanus animus queat¹⁰.

Principium iure tribuetur homini, cuius causa videtur cuncta alia genuisse natura, magna, saeva¹¹ mercede contra tanta sua munera, non ut sit¹² satis aestimare, parens melior homini an tristior noverca fuerit. 2 ¹³¹⁴ ante omnia unum animantium ¹⁵ cunctorum¹⁶ alienis¹⁷ velat opibus¹⁸ . ceteris sua¹⁹ varie²⁰ tegimenta²¹ tribuit, testas, cortices, coria, spinas²², villos, saetas , pilos, plumam, pinnas²³, squamas, vellera; truncos etiam arboresque²⁴ cortice, interdum gemino, a frigoribus et calore tutata²⁵ est: hominem²⁶ tantum nudum et in nuda humo natali die abicit ad vagitus statim et ploratum, nullumque tot animalium aliud ad lacrimas, et has protinus vitae principio; at Hercule risus²⁷ praecox ille²⁸ et celerrimus ante XL²⁹ diem nulli datur. 3 ab hoc lucis rudimento quae ne³⁰ feras³¹ quidem inter nos³² genitas vincula excipiunt et omnium membrorum nexus; itaque³³ feliciter³⁴ natus iacet manibus pedibusque devinctis ³⁵, flens animal ceteris imperaturum³⁶, et a suppliciis vitam³⁷ auspicatur unam tantum³⁸ ob culpam, qua³⁹ natum est. heu dementia⁴⁰ ab his initiis existimantium ad superbiam se⁴¹ genitos! 4 ⁴² prima roboris spes primumque⁴³ temporis munus quadripedi⁴⁴ similem facit. quando homini⁴⁵ incessus! quando vox! quando firmum cibis os! quam diu palpitans vertex, summae inter cuncta animalia inbecillitatis iudicium! iam morbi totque⁴⁶ medicinae contra⁴⁷ mala excogitatae⁴⁸, et hae quoque subinde novitatibus⁴⁹ victae! et⁵⁰ cetera sentire naturam suam, alia⁵¹ pernicitatem usurpare, alia praepetes volatus⁵², alia nare: hominem nihil⁵³ scire, nihil sine⁵⁴ doctrina⁵⁵, non fari, non ingredi, non vesci, breviterque non aliud naturae sponte quam flere! itaque multi extitere⁵⁶ qui non nasci optimum censerent aut quam⁵⁷ ocissime aboleri. 5 ⁵⁸ uni animantium luctus est datus, uni luxuria⁵⁹ et quidem innumerabilibus modis ac per singula membra, uni ambitio, uni⁶⁰ avaritia, uni inmensa vivendi cupido, uni superstitio, uni sepulturae cura atque etiam post se de futuro. nulli vita fragilior, nulli rerum omnium libido maior, nulli pavor confusior, nulli rabies acrior. denique cetera animantia in suo genere probe⁶¹ degunt .⁶² congregari videmus et stare contra dissimilia: leonum feritas inter se non dimicat, serpentium morsus non petit serpentes, ne maris quidem beluae ac pisces nisi in diversa⁶³ genera saeviunt⁶⁴. at Hercule homini plurima ex homine sunt mala.

6 Et de universitate quidem generis humani magna ex parte in relatione gentium diximus. neque enim ritus moresque nunc tractabimus⁶⁵ innumeros⁶⁶ ac totidem paene quot sunt coetus hominum, quaedam tamen haut⁶⁷ omittenda duco maximeque longius ab⁶⁸ mari degentium⁶⁹, in quibus prodigiosa aliqua et incredibilia multis visum iri haud dubito. quis enim Aethiopas ante quam cerneret credidit? aut quid⁷⁰ non miraculo est, cum primum⁷¹ in notitiam venit? quam multa fieri non posse prius quam sunt⁷² facta iudicantur? 7 naturae vero⁷³ rerum vis atque⁷⁴ maiestas in omnibus momentis fide caret, si quis modo partes eius ac non totam complectatur animo. ne pavon is⁷⁵ ac tigrium pantherarumque maculas et tot animalium picturas commemorem, parvum dictu, sed inmensum aestimatione, tot gentium sermones, tot linguae, tanta loquendi varietas, ut externus alieno paene non sit hominis vice! 8 iam in facie vultuque nostro cum sint decem aut paulo plura membra, nullas duas in tot milibus⁷⁶ hominum indiscretas effigies existere, quod ars nulla in paucis numero praestet adfectando! nec tamen ego⁷⁷ in plerisque eorum obstringam fidem meam⁷⁸ potiusque ad auctores relegabo⁷⁹, qui dubiis reddentur omnibus, modo ne sit fastidio Graecos sequi, tanto maiore eorum diligentia vel cura vetustiore⁸⁰.

9 ⁸¹ 2 Esse⁸² Scytharum genera et quidem plura, quae corporibus humanis vescerentur, indicavimus. id ipsum incredibile⁸³⁸⁴ fortasse⁸⁵, ni⁸⁶ cogitemus in medio orbe terrarum [ac⁸⁷⁸⁸ Sicilia⁸⁹ et Italia⁹⁰] fuisse gentes huius monstri, Cyclopas et Laestrygonas, et nuperrime trans Alpis hominem immolari gentium earum more⁹¹ solitum, quod paulum a mandendo abest. 10 ⁹² sed⁹³ iuxta eos, qui sunt ad septentrionem versi, haut⁹⁴ procul ab ipso aquilonis exortu specuque eius dicto, quem locum Ges clith ron⁹⁵ appellant, produntur Arimaspi, quos diximus, uno oculo in fronte media insignes⁹⁶. quibus adsidue⁹⁷ bellum esse⁹⁸ circa metalla⁹⁹ cum grypis¹⁰⁰, ferarum volucri¹⁰¹ genere, quale vulgo traditur, eruente ex cuniculis aurum, mira cupiditate et feris custodientibus et Arimaspis rapientibus , multi, sed maxime inlustres Herodotuset Aristeas¹⁰² Proconnesius scribunt. 11 ¹⁰³ super alios autem Anthropophagos Scythas in quadam convalle magna Imavi¹⁰⁴ montis regio est quae vocatur Abarimon¹⁰⁵, in qua silvestres vivunt homines aversis post crura plantis, eximiae velocitatis, passim cum feris vagantes. hos in alio non spirare caelo ideoque ad finitimos reges non pertrahi neque ad Alexandrum Magnum pertractos Baeton¹⁰⁶ itinerum eius¹⁰⁷ mensor prodidit. 12 ¹⁰⁸ priores Anthropophagos, quos ad septentrionem esse diximus, decem dierum itinere supra Borysthenen amnem ossibus humanorum capitum bibere cutibusque cum capillo pro mantelibus¹⁰⁹ ante pectora uti Isigonus Nic aeensis¹¹⁰. idem in Albania gigni quosdam glauca oculorum acie, a¹¹¹ pueritia statim canos, qui noctu plus quam interdiu cernant. idem itinere dierum XIII¹¹² supra Borysthenen Sauromatas tertio die cibum capere semper.

13 ¹¹³ Crates Pergamenus in Hellesponto¹¹⁴ circa Parium genus hominum fuisse¹¹⁵, quos Ophiogenes vocat, serpentium ictus contactu¹¹⁶ levare solitos¹¹⁷ et manu inposita venena extrahere corpori. Varro etiamnum¹¹⁸ esse paucos ibi, quorum salivae¹¹⁹ contra ictus serpentium medeantur¹²⁰. 14 ¹²¹¹²² similis et in Africa Psyllorum¹²³ gens fuit, ut Agatharchides scribit, a Psyllo¹²⁴ rege dicta, cuius sepulcrum inparte Syrtium Maiorum est. horum corpori ingenitum fuit virus exitiale serpentibus et cuius odore¹²⁵ sopirent¹²⁶ eas; mos¹²⁷ vero liberos genitos protinus obiciendi saevissimis earum eoque genere pudicitiam coniugum experiendi, non profugientibus adulterino sanguine natos serpentibus. haec gens ipsa quidem prope interni cione¹²⁸ sublata est a Nasamonibus, qui nunc eas tenent sedes. genus tamen hominum ex iis, qui profugerant aut cum pugnatum est afuerant¹²⁹, hodieque remanet in paucis. 15 ¹³⁰ simile et in Italia Marsorum genus¹³¹ durat, quos a Circae¹³² filio ortos ferunt¹³³ et ideo inesse iis vim naturalem earn. et tamen omnibus hominibus contra serpentes inest venenum: ferunt¹³⁴ ictas¹³⁵ saliva¹³⁶ ut ferventis aquae contactu¹³⁷ fugere; quod si in fauces penetraverit, etiam mori, idque maxime humani ieiuni oris.

Supra Nasamonas confinesque illis Mac hlyas¹³⁸ androgynos esse utriusque naturae, inter se vicibus coeunt es¹³⁹, Calliphanes tradit. Aristoteles adicit dextram mammam iis virilem, laevam muliebrem esse. 16 ¹⁴⁰ in eadem Africa familias quasdam effascinantium Isigonus¹⁴¹ et Nymphodorus¹⁴², quorum laudatione intereant probata¹⁴³ , arescant¹⁴⁴ arbores, emoriantur ¹⁴⁵ infantes. esse eiusdem generis in Triballis et Illyris¹⁴⁶ adicit Isigonus, qui visu quoque effascinent¹⁴⁷ interemantque¹⁴⁸ quos diutius intueantur, iratis praecipue oculis, quod eorum malum facilius sentire puberes¹⁴⁹; notabilius¹⁵⁰ esse quod pupillas binas in oculis¹⁵¹ singulis¹⁵² habeant¹⁵³. 17 ¹⁵⁴ huius generis et¹⁵⁵ feminas in Sc ythia¹⁵⁶, quae Bitiae¹⁵⁷ vocantur, prodit Apollonides. Phylarchus et in Ponto Thibiorum¹⁵⁸ genus multosque alios eiusdem naturae, quorum notas¹⁵⁹ tradit in altero oculo geminam pupillam, in altero equi effigiem; eosdem praeterea non posse mergi, ne¹⁶⁰ veste quidem degravatos. haut dissimile iis¹⁶¹ genus Pharmacum¹⁶² in Aethiopia Damon, quorum sudor¹⁶³ tabem contactis corporibus afferat¹⁶⁴. 18 ¹⁶⁵feminas quidem omnes ubique visu nocere quae duplices pupillas habeant, Cicero quoque apud nos auctor est. adeo naturae, cum ferarum morem¹⁶⁶ vescendi humanis visceribus in homine genuisset , gignere etiam in toto corpore et in quorundam oculis quoque venena placuit, ne quid usquam mali esset quod in homine non esset.

19 ¹⁶⁷ Haut procul urbe Roma in Faliscorum agro familiae sunt paucae quae vocantur Hirpi. hae¹⁶⁸ sacrificio annuo, quod fit ad montem Soractem Apollini, super ambustam ligni struem ambulantes non aduruntur et ob id perpetuo senatus consulto ¹⁶⁹ militiae omniumque aliorum munerum vacationem habent ¹⁷⁰. 20 ¹⁷¹ quorundam corpori partes nascuntur ad aliqua¹⁷² mirabiles , sicut Pyrro regi pollex in dextro pede, cuius¹⁷³ tactu lienosis¹⁷⁴ medebatur. hunc cremari cum reliquo corpore non potuisse tradunt conditumque loculo in templo.

21 ¹⁷⁵ Praecipue¹⁷⁶ India Aethiopumque tractus miraculis scatent. maxima in India gignuntur animalia. indicio sunt canes grandiores ceteris. arbores quidem tantae proceritatis traduntur ¹⁷⁷ , ut sagittis superiaci¹⁷⁸ nequeant—e t¹⁷⁹ facit¹⁸⁰ ubertas soli, temperies caeli, aquarum abundantia, si libeat credere, ut sub una fico¹⁸¹ turmae condantur equitum—, harundines vero tantae proceritatis, ut singula internodia alveo navigabili ternos interdum homines ferant¹⁸². 22 ¹⁸³ multos ibi quina cubita constat longitudine¹⁸⁴ excedere, non expuere, non capitis aut dentium ¹⁸⁵ aut oculorum ullo dolore adfici, raro¹⁸⁶ aliarum corporis partium: tam moderato solis vapore durari. philosophos eorum, quos gymnosophistas vocant, ab exortu ad occasum perstare¹⁸⁷ contuentes solem inmobilibus oculis, ferventibus harenis toto die alternis pedibus insistere. in¹⁸⁸ monte¹⁸⁹, cui nomen est Nulo¹⁹⁰, homines esse aversis¹⁹¹ plantis octonos digitos in singulis¹⁹² habentes auctor est Megasthenes; 23 ¹⁹³ in multis autem montibus genus hominum capitibus caninis ferarum pellibus velari, pro voce latratum edere¹⁹⁴, unguibus armatum¹⁹⁵ venatu et aucupio vesci; horum supra centum viginti milia fuisse prodente se¹⁹⁶ Ctesias¹⁹⁷ scribit, et¹⁹⁸ in quadam gente Indiae feminas semel in vita parere genitosque confestim canescere. idem¹⁹⁹ hominum genus, qui Monocoli²⁰⁰ vocarentur²⁰¹, siugulis cruribus, mirae pernicitatis ad saltum; eosdem²⁰² Sciapodas²⁰³ vocari, quod²⁰⁴ in maiore²⁰⁵ aestu humi iacentes resupini umbra se pedum protegant. non longe eos a Trogodytis abesse, rursusque ab his occidentem versus²⁰⁶ quosdam sine cervice oculos in umeris habentes²⁰⁷. 24 ²⁰⁸ sunt et satyri subsolanis²⁰⁹ Indorum montibus (Catarcludorum²¹⁰ dicitur regio), pernicissimum²¹¹ animal, iam²¹² quadripedes²¹³, iam²¹⁴ recte currentes humana effigie; propter velocitatem nisi senes aut aegri non capiuntur. Choromandarum²¹⁵ gentem vocat Tauron ²¹⁶ silvestrem, sine voce, stridoris horrendi, hirtis corporibus , oculis glaucis, dentibus caninis. Eudoxus²¹⁷ in meridianis Indiae viris plantas esse cubitales, feminis²¹⁸ adeo parvas, ut Struthopodes²¹⁹ appellentur²²⁰. 25 ²²¹ Megasthenes gentem inter Nomadas Indos narium loco foramina tantum habentem, anguium modo loripedem, vocari Scir atas²²². ad extremos fines Indiae ab oriente circa fontem Gangis Astomorum²²³ gentem sine ore, corpore toto hirtam vestiri frondium lanugine, halitu tantum²²⁴ viventem et odore, quem naribus trahant. nullum illis²²⁵ cibum nullumque potum²²⁶, radicum tantum²²⁷ florumque varios odores et silvestrium malorum, quae secum portant longiore itinere, ne desit olfactus; graviore paulo odore²²⁸ haut difficulter exanimari. 26 ²²⁹ super hos extrema in parte montium Trispithami²³⁰ Pygmaeique²³¹ narrantur, ternas spithamas²³² longitudine, hoc est ternos dodrantes, non excedentes , salubri caelo semperque vernante montibus ab aquilone oppositis, quos a gruibus infestari Homerus²³³ quoque prodidit. fama est²³⁴ insidentes arietum caprarumque dorsis armatos sagittis²³⁵ veris tempore universo agmine ad mare descendere et ova pullosque earum alitum consumere; ternis expeditionem eam mensibus confici; aliter futuris gregibus non resisti²³⁶. casas eorum luto pinnisque et ovorum putaminibus construi. 27 ²³⁷ Aristoteles in cavernis vivere Pygmaeos tradit²³⁸ , cetera de iis ut reliqui. Cyrnos Indorum genus Isigonus annis centenis quadragenis vivere²³⁹, item Aethiopas Macrobios²⁴⁰ et Seras existimat et qui Athon montem incolant²⁴¹, hos quidem, quia viperinis carnibus alantur; itaque nec capiti nec vestibus eorum noxia corpori inesse animalia. 28 ²⁴² Onesicritus, quibus locis Indiae umbrae non sint, corpora²⁴³ hominum cubitorum quinum et bin orum palm orum²⁴⁴ existere, et vivere annos CXXX nec senescere, sed ut²⁴⁵ medio aevo mori. Crates Pergamenus Indos, qui centenos annos excedant, Gymnetas²⁴⁶ appellat, non pauci Macrobios . Ctesias²⁴⁷ gentem ex his, quae appelletur²⁴⁸ Pandae²⁴⁹, in convallibus sitam annos ducenos vivere, in iuventa candido capillo, 29? ²⁵⁰ qui in senectute nigrescat, contra alios quadragenos non excedere annos²⁵¹, iunctos Macrobiis, quorum feminae semel pariant. idque et Agatharchides tradit, praeterea locustis eos ali et esse pernices. Mandorum²⁵² nomen iis²⁵³ dedit Clitarchus, et Megasthenes trecentos quoque²⁵⁴ eorum vicos²⁵⁵ adnumerat²⁵⁶. feminas septimo aetatis anno parere, senectam²⁵⁷ quadragesimo accidere²⁵⁸. 30 ²⁵⁹ Artemidorus in Taprobane ²⁶⁰ insula²⁶¹ longissimam vitam sine ullo corporis languore traduci. Duris²⁶² Indorum quosdam cum feris coire mixtosque et semiferos esse partus. in C alingis²⁶³ eiusdem Indiae gente²⁶⁴ quinquennes concipere feminas, octavum vitae annum non excedere. et²⁶⁵ alibi cauda villosa homines nasci pernicitatis eximiae, alios auribus totos contegi.

Oritas²⁶⁶ ab Indis Arabis²⁶⁷ fluvius disterminat. hi nullum²⁶⁸ alium²⁶⁹ cibum novere quam piscium, quos unguibus dissectos sole torreant atque ita panem ex iis faci ant²⁷⁰, ut refert Clitarchus . 31 ²⁷¹ Trogodytas super Aethiopiam velociores equis esse Pergamenus Crates, item Aethiopas octona cubita longitudine excedere; Syrbotas vocari gentem eam. Nomadum Aethiopum secundum flumen Astragum²⁷² ad septentrionem vergentium gens Menisminorum²⁷³ appellata abest²⁷⁴ ab oceano dierum itinere viginti. animalium, quae cynocephalos²⁷⁵ vocamus , lacte vivit, quorum²⁷⁶ armenta²⁷⁷ pascit maribus interemptis praeterquam²⁷⁸ subolis causa. 32 in Africae solitudinibus hominum species obviae subinde fiunt momentoque evanescunt.

Haec atque talia ex hominum genere ludibria sibi, nobis miracula ingeniosa fecit natura. ex²⁷⁹ singulis²⁸⁰ quidem quae facit²⁸¹ in dies ac prope horas, quis enumerare valeat? ad detegendam eius potentiam satis sit inter prodigia posuisse gentes²⁸². hine ad confessa in²⁸³ homine pauca.

33 ²⁸⁴²⁸⁵ 3 Tergeminos nasci certum est Horatiorum²⁸⁶ Curiatiorumque ²⁸⁷ exemplo. super²⁸⁸ inter ostenta ducitur²⁸⁹ praeterquam in Aegypto, ubi fetifer potu Nilus amnis²⁹⁰. proxime²⁹¹ supremis²⁹² Divi Augusti Fausta quaedam e plebe Ostiae²⁹³ duos mares, totidem²⁹⁴ feminas enixa famem, quae consecuta est, portendit hand dubie. reperitur et²⁹⁵ in Peloponnes o²⁹⁶ quinos²⁹⁷ quater enixa, maioremquepartem ex omni eius²⁹⁸ vixisse partu. et in Aegypto septenos uno²⁹⁹ utero simul gigni auctor est Trogus.

34 ³⁰⁰ Gignuntur et utriusque sexus quos hermaphroditos vocamus , olim androgynos vocatos et in prodigiis habitos, nunc vero in deliciis. Pompeius Magnus in ornamentis theatri mirabiles fama posuit effigies, ob id diligentius magnorum artificum ingeniis elaboratas, inter quas legitur Eutychis ³⁰¹ a XX liberis rogo inlata Tralli bus³⁰² , enixa³⁰³ XXX partus, ³⁰⁴Alci ppe³⁰⁵ elephantum. quamquam id inter ostenta est. namque et serpentem peperit inter initia Marsici belli³⁰⁶ ancilla, et³⁰⁷ multiformes pluribus modis inter monstra partus eduntur. 35 ³⁰⁸Claudius Caesar scribit hippocentaurum in Thessalia natum eodem die interisse, et nos principatu eius adlatum illi ex Aegypto in³⁰⁹ melle vidimus. est inter exempla in uterum protinus reversus infans Sagunti quo anno deleta ab Hannibale³¹⁰ est.

36 ³¹¹³¹²Ex feminis mutari in mares non est fabulosum. invenimus in annalibus P³¹³. Licinio Crasso C. Cassio Longino cos. Casini³¹⁴ puerum factum ex virgine sub parentibus iussuque haruspicum deportatum in insulam desertam. Licinius Mucianus³¹⁵ prodidit visum a se³¹⁶ Argis Ar es contem³¹⁷, cui³¹⁸ nomen Arescusae³¹⁹ fuisse³²⁰ , nupsisse etiam³²¹, mox barbam et virilitatem provenisse uxoremque duxisse; eiusdem sortis et Zmyrnae³²² puerum a se³²³ visum. ipse in Africa vidi mutatum in marem nuptiarum die³²⁴ L. Consitium³²⁵ civem Thysdritanum³²⁶ , vivebatque cum proderem haec³²⁷.

37 ³²⁸³²⁹ .....editis geminis rar am³³⁰ esse aut puerperae aut puerperio praeterquam alteri vitam; si vero utriusque sexus editi sint gemini³³¹, rariorem utrique salutem. feminas celerius gigni quam mares, sicuti celerius senescere. saepius in utero moveri mares et in dextera fere geri parte, in laeva feminas³³².

38 4 Ceteris animantibus statum³³³ et pariendi et partus gerendi³³⁴ tempus est; homo toto anno et incerto gignitur spatio, alius septimo mense, alius octavo et usque ad initia³³⁵ undecimi³³⁶ . ante septimum mensem haut umquam vitalis est. septimo non nisi pridie posterove pleniluni die aut interlunio³³⁷ concepti nascuntur. 39 ³³⁸ tralaticium³³⁹ in Aegypto est et octavo gigni, iam quidem et in Italia tales partus esse vitales, contra priscorum opiniones. variant³⁴⁰ haec pluribus modis. Vistilia³⁴¹, Gliti³⁴² ac postea Pomponi atque Orfiti³⁴³ clarissimorum civium coniunx³⁴⁴, ex iis quattuor partus³⁴⁵ enixa septimo semper mense, genuit Suillium Rufum undecimo, Corbulone m³⁴⁶ septimo, utrumque consulem, postea Caesoniam, Gai principis coniugem, octavo. 40 ³⁴⁷in quo mensum³⁴⁸ numero genitis intra quadragensimum diem³⁴⁹ maximus labor³⁵⁰, gravidis autem quarto et octavo mense, letalesque in iis abortus³⁵¹. Masu; rius auctor est L. Pap irium³⁵² praetorem secundo herede lege agente bonorum possessionem contra eum dedisse, cum mater partum setredecim³⁵³ mensibus diceret³⁵⁴ tulisse, quoniam nullum certum tempus pariendi statutum³⁵⁵ videretur.

41 ³⁵⁶ 5 A conceptu decimo die dolores capitis, oculorum vertigines³⁵⁷ tenebraeque, fastidium in cibis, redundatio stomachi indices sunt hominis inchoati. melior color³⁵⁸ marem ferenti et facilior partus, motus in utero quadragensimo die. contraria³⁵⁹ omnia in altero sexu, ingestabile onus, crurum et inguinis levis³⁶⁰ tumor³⁶¹, 42 primus autem XC³⁶² die motus. sed plurimum³⁶³ languoris³⁶⁴ in utroque sexu capillum³⁶⁵ germinante partu et in plenilunio, quod tempus editos³⁶⁶ quoque infantes praecipue infestat. adeoque incessus atque omne quicquid dici potest in gravida refert, ut salsioribus cibis usae carentem ³⁶⁷ unguiculis partum³⁶⁸ edant et, si respiravere, difficilius enitantur³⁶⁹ . oscitatio quidem in enixu³⁷⁰ letalis est, sicut sternuisse ³⁷¹ a coitu abortivum.

43 ³⁷²Miseret atque etiam pudet aestimantem³⁷³ quam sit frivola³⁷⁴ animalium superbissimi³⁷⁵ origo, cum plerisque³⁷⁶ abortus causa odor³⁷⁷ a lucernarum fiat extinctu³⁷⁸. his principiis nascuntur tyranni, his carnifex animus! tu qui corporis viribus fidis, tu qui fortunae munera amplexaris et³⁷⁹ te ne alumnum quidem eius existimas, 44? ³⁸⁰ sed partum, tu³⁸¹ cuius imper atoria³⁸² est mens³⁸³ , tu qui te deum credis aliquo successu tumens, tanti³⁸⁴ perire potuisti! atque³⁸⁵ etiam hodie minoris potes, quantulo serpentis ictus³⁸⁶ dente aut etiam, ut Anacreon poeta, acino uvae passae, ut Fabius Senator praetor, in lactis haustu uno pilo strangulatus. is demum profecto vitam aequa lance pensitabit, qui semper fragilitatis humanae memor fuerit.

45 ³⁸⁷ 6 In pedes procidere³⁸⁸ nascentem contra naturam est, quo³⁸⁹ argumento eos appellavere Agrippas ut aegri partus ³⁹⁰, qualiter et³⁹¹ M. Agrippam ferunt genitum, unico prope felicitatis exemplo in omnibus ad hunc modum genitis. quamquam ³⁹² is quoque adversa pedum valitudine, misera iuventa, exercito aevo inter arma mortesque³⁹³ ac noxia³⁹⁴ accessu³⁹⁵, infelici ³⁹⁶ terris³⁹⁷ stirpe omni³⁹⁸, sed per utrasque Agrippinas maxime, quae³⁹⁹ Gaium⁴⁰⁰ , quae⁴⁰¹ Domitium Neronem principes genuere totidem faces generis humani, 46? ⁴⁰² praeterea brevitate aevi, quinquagensimo uno raptus anno in tormentis adulteriorum coniugis socerique praegravi⁴⁰³ servitio, luisse augurium praeposteri ⁴⁰⁴ natalis existimatur. Neronem quoque⁴⁰⁵, paulo ante principem et toto principatu suo hostem generis humani, pedibus genitum scribit parens eius Agrippina. ritu s⁴⁰⁶ naturae hominem capite⁴⁰⁷ gigni, mos est pedibus efferri.

47 ⁴⁰⁸ 7 Auspicatius⁴⁰⁹ enecta⁴¹⁰ parente gignuntur, sicut⁴¹¹ Scipio Africanus prior natus primusque⁴¹² Caesarum a caeso⁴¹³ matris utero⁴¹⁴ dictus, qua de causa et Caesones appellati. simili modo natus et Manilius⁴¹⁵, qui Carthaginem cum exercitu intravit .

8 Vopiscos appellabant e geminis qui retenti utero nascerentur altero interempto abortu. namque maxima, etsi rara, circa hoc miracula existunt.

48 ⁴¹⁶ 9 Praeter mulierem pauca animalia coitum novere gravida; unum quidem⁴¹⁷ omnino aut alterum superfetat. extat in monimentis⁴¹⁸ et medicorum⁴¹⁹ et quibus talia consectari curae fuit uno abortu duodecim⁴²⁰ puerperia⁴²¹ egesta. sed ubi paululum temporis inter duos conceptus intercessit⁴²², 49? utrumque⁴²³ perfertur ⁴²⁴ , ut in Hercule et Iphicle fratre eius apparuit⁴²⁵ et in ea quae gemino partu alterum marito similem alterumque adultero genuit, item in Proconnesia ancilla, quae eiusdem diei coitu alterum domino⁴²⁶ similem⁴²⁷, alterum procuratori eius, et⁴²⁸ in alia, quae⁴²⁹ iusto partu quinque mensum alterum edidit, rursus in alia, quae septem mensum⁴³⁰ edito puerperio insecutis in⁴³¹ mensibus geminos enixa est.

50 ⁴³² 10 Iam⁴³³ illa vulgata s unt⁴³⁴: varie⁴³⁵ ex integris truncos gigni, ex truncis integros; eadem⁴³⁶ parte truncos, signa quaedam ⁴³⁷ naevosque et cicatrices etiam regenerari, quarto⁴³⁸ partu Dacorum⁴³⁹ originis⁴⁴⁰ nota⁴⁴¹ in brachio reddit a⁴⁴² 51

(in Lepidorum gente tres, intermisso ordine, obducto membrana oculo⁴⁴³ genitos accepimus); similes quidem alios avo, et ex geminis quoque alterum patri, alterum matri, annoque post genitum maiori⁴⁴⁴ similem fuisse ut geminum; quasdam sibi similes semper parere, quasdam viro, quasdam nulli, quasdam feminam ⁴⁴⁵ patri, marem sibi. indubitatum exemplum est Nicaei⁴⁴⁶ nobilis p yctae⁴⁴⁷ Byzanti geniti⁴⁴⁸, qui, adulterio Aethiopis nata matre nihil a ceteris colore differente, ipse avum regeneravit⁴⁴⁹ Aethiopem⁴⁵⁰.

52 Similitudinum⁴⁵¹ quidem inmensa⁴⁵² reputatio est et in qua credantur multa fortuita pollere, visus, auditus, memoria⁴⁵³ haustaeque imagines sub ipso conceptu. cogitatio etiam utriuslibet animum subito⁴⁵⁴ transvolans effingere similitudinem aut miscere existimatur, ideoque plures⁴⁵⁵ in homine quam in ceteris omnibus animalibus differentiae, quoniam velocitas cogitationum animique celeritas et ingenii varietas multiformes ⁴⁵⁶ notas inprimit⁴⁵⁷, cum ceteris animantibus inmobiles 53? ⁴⁵⁸sint animi et similes⁴⁵⁹ omnibus singulis⁴⁶⁰ in suo cuique⁴⁶¹ genere⁴⁶². Antiocho regi Syriae e plebe nomine Artemo⁴⁶³ in tantum similis fuit, ut Laodice⁴⁶⁴ coniunx regia necato iam Antiocho mimum per eum commendationis regnique successionis peregerit . Magno Pompeio Vibius⁴⁶⁵ quidam e plebe et Publicius etiam servitute liberatus indiscreta prope specie fuere similes , illud⁴⁶⁶ os probum⁴⁶⁷ reddentes ipsumque⁴⁶⁸ honorem eximiae frontis⁴⁶⁹ . 54 ⁴⁷⁰ qualis causa patri quoque eius Menogenis coci⁴⁷¹ sui cognomen inposuit, iam Strabonis a specie oculorum⁴⁷² habentis⁴⁷³ vitium imitat o ite m⁴⁷⁴ servo; Scipioni Serapionis⁴⁷⁵ in diderat⁴⁷⁶ suari i⁴⁷⁷ negotiatoris vile mancipium⁴⁷⁸. eiusdem familiae Scipioni ⁴⁷⁹⁴⁸⁰ post eum nomen⁴⁸¹ Salvitto⁴⁸² mimus⁴⁸³ dedit, sicut Spinther⁴⁸⁴ secundarum⁴⁸⁵ tertiarumque Pamphilus⁴⁸⁶ collegio Lentuli et Metelli consulum, in quo perquam⁴⁸⁷ inportune⁴⁸⁸ fortuitum hoc quoque⁴⁸⁹ fuit, duorum⁴⁹⁰ simul consulum in scaena⁴⁹¹ imagines cerni. 55 ⁴⁹² e diverso L. Plancus⁴⁹³ orator histrioni⁴⁹⁴ Rubrio⁴⁹⁵ cognomen ⁴⁹⁶ inposuit, rursus Curioni⁴⁹⁷ patri Burbuleius itemque Messalae censorio Menogenes, perinde histriones. Surae quidem⁴⁹⁸ proconsulis etiam rictu m⁴⁹⁹ in loquendo intractionemque ⁵⁰⁰ linguae et sermonis tumultum, non imagine⁵⁰¹ modo, piscator quidam in Sicilia reddidit. Cassio Severo, celebri oratori⁵⁰², Armentari⁵⁰³ murmillonis⁵⁰⁴ obiecta similitudo est. [modo⁵⁰⁵ in Iunia⁵⁰⁶ domo Gallionem a⁵⁰⁷ Castellano liberto non discernebat ⁵⁰⁸, nec a San nio⁵⁰⁹ mimo Paride cognominato Agri ppinum⁵¹⁰ senatorem⁵¹¹.] 56 ⁵¹² Toranius⁵¹³ mango⁵¹⁴ Antonio iam triumviro eximios forma pueros, alterum in Asia genitum, alterum trans Alpis, ut geminos vendidit: tanta unitas erat. postquam deinde sermone puerorum detecta fraude a furente increpitus Antonio est, inter alia⁵¹⁵ magnitudinem preti conqu erente⁵¹⁶ (nam ducentis erat mercatus⁵¹⁷ sestertiis), respondit versutus ingenii mango⁵¹⁸, id⁵¹⁹ ipsum se tanti⁵²⁰ vendidisse, quoniam non esset mira⁵²¹ similitudo in ullis eodem utero editis; diversarum quidem gentium natales tam concordi figura reperire⁵²² super omnem esse taxationem; adeoque tempestivam admirationem intulit, ut ille proscriptor animus⁵²³, modo et contumelia⁵²⁴ furens, non⁵²⁵ aliud in⁵²⁶ censu magis ex⁵²⁷ fortuna sua duceret.

57 ⁵²⁸ 11 Est quaedam privatim dissociatio corporum, et inter se steriles⁵²⁹, ubi cum aliis iunxere se,⁵³⁰ gignunt, sicut Augustus et Livia. item alii⁵³¹ aliaeque⁵³² feminas tantum generant aut mares, plerumque et alternant, sicut Gracchorum⁵³³ mater duodeciens et Agrippina Germanici noviens. aliis sterilis est iuventa⁵³⁴, aliis semel in vita datur gignere. 58 quaedam non perferunt⁵³⁵ partus, quales⁵³⁶, si quando medicina et cura⁵³⁷ vicere, feminam fere gignunt. Divus Augustus in reliqua exemplorum raritate neptis suae nepotem vidit genitum quo excessit anno, M. Silanum⁵³⁸, qui, cum Asiam obtineret post consulatum Neronis principis successione, veneno eius interemptus est. 59 Q⁵³⁹. Metellus Macedonicus, cum sex liberos relinqueret, XI nepotes reliquit, nurus vero generosque et omnes, qui se patris appellatione salutarent, XXVII. 60 in act is temporum Divi Augusti invenitur duodecimo consulatu eius L.que⁵⁴⁰ S ulla⁵⁴¹ collega a. d. ⁵⁴² III. idus Aprilis C. Crispinium ⁵⁴³ Hilarum ex ingenua plebe Faesulana cum liberis VIII, in quo numero filiae duae fuere, nepotibus XXVII⁵⁴⁴, pronepotibus XVIII⁵⁴⁵, neptibus VIII⁵⁴⁶, praelata⁵⁴⁷ pompa tum⁵⁴⁸ omnibus , in⁵⁴⁹ Capitolio immolasse.

61 ⁵⁵⁰ 12 Mulier post quinquagensimum annum non gignit, maiorque pars XL profluvium genitale sistit. nam in⁵⁵¹ viris Masinissam regem post LXXXVI annum⁵⁵² generasse filium, quem Methimannum⁵⁵³appellaverit, clarum est, Catonem censorium octogensimo exacto e⁵⁵⁴ filia Salonis⁵⁵⁵ clientis sui. 62 qua de causa aliorum eius liberum propago Liciniani sunt cognominati⁵⁵⁶, hi Saloniani, ex quis Uticensis fuit. nuper etiam L. Volusio Saturnino in urbis praefectura⁵⁵⁷ extincto notum est e⁵⁵⁸ Cornelia Scipionum gentis Volusium Saturninum , qui fuit consul, genitum⁵⁵⁹ post LXII annum. et usque ad LXXV apud ignobiles vulgaris⁵⁶⁰ reperitur generatio.

63 ⁵⁶¹ 13 Solum autem animal menstruale mulier est⁵⁶²; inde unius utero quas appellaverunt⁵⁶³ molas. ea est caro informis , inanima⁵⁶⁴, ferri ictum et⁵⁶⁵ aciem respuens. movetur sistitque et menses, ut⁵⁶⁶ partus, alias letalis, alias una⁵⁶⁷ senescens , aliquando⁵⁶⁸ alvo citatior e⁵⁶⁹ excidens⁵⁷⁰. simile quiddam et viris in ventre gignitur, quod vocant scirron⁵⁷¹, sicut Oppio Capitoni praetorio viro. 64 ⁵⁷² sed nihil facile reperiatur⁵⁷³ mulierum profluvio magis monstrificum. acescunt superventu musta⁵⁷⁴, sterilescunt tactae⁵⁷⁵ fruges, moriuntur insita, exuruntur hortorum germina, fructus⁵⁷⁶ arborum, quibus insidere⁵⁷⁷, decidunt, speculorum fulgor aspectu ipso⁵⁷⁸ hebetatur, acies ferri praestringitur , eboris⁵⁷⁹ nitor, alvi apium⁵⁸⁰ moriuntur⁵⁸¹, aes etiam⁵⁸² ac ferrum robigo⁵⁸³ protinus corripit⁵⁸⁴ odorque dirus aera, et⁵⁸⁵ in rabiem aguntur gustato⁵⁸⁶ eo canes atque insanabili veneno morsus inficitur⁵⁸⁷ . 65 ⁵⁸⁸ quin et⁵⁸⁹ bituminum sequax alioqui⁵⁹⁰ ac⁵⁹¹ lenta natura⁵⁹² in lacu⁵⁹³ Iudaeae⁵⁹⁴, qui vocatur Asphaltites⁵⁹⁵, certo tempore anni supernatans non quit⁵⁹⁶ sibi avelli, ad omnem contactum ⁵⁹⁷ adhaerens praeterquam filo..., quem⁵⁹⁸ tale virus infecerit⁵⁹⁹. etiam formicis, animali minimo⁶⁰⁰, inesse sensum eius ferunt abicique⁶⁰¹ gustatas⁶⁰² fruges nec postea repeti. 66 ⁶⁰³ et hoc tale tantumque omnibus tricenis diebus malum in muliere ⁶⁰⁴ existit et trimenstri spatio largius, quibusdam vero saepius mense, sicut aliquis⁶⁰⁵ numquam. 14 sed tales non gignunt, quando haec est generando homini⁶⁰⁶ materia, germine e⁶⁰⁷ maribus⁶⁰⁸ coaguli modo hoc⁶⁰⁹ in sese⁶¹⁰ glomerante⁶¹¹, quod deinde tempore ipso animatur corporaturque. ergo cum gravidis fluxit, invalidi aut non vitales partus eduntur⁶¹² aut sa niosi⁶¹³, ut auctor est Nigidius; —

67 ⁶¹⁴

(Idem lac⁶¹⁵ feminae non corrumpi alenti⁶¹⁶ partum, si ex eodem viro rursus conceperit, arbitratur) — incipiente autem hoc statu aut⁶¹⁷ desinente conceptus facillimi traduntur. fecunditatis in feminis praerogativum ⁶¹⁸ accepimus⁶¹⁹ inunctis medicamine oculis salivam infici⁶²⁰.

68 ⁶²¹ 15 Ceterum editis primores septimo mense gigni dentes⁶²² priusque in supera⁶²³ fere⁶²⁴ parte, haud dubium est, septimo eosdem decidere anno aliosque suffici, quosdam et cum dentibus nasci, sicut M'⁶²⁵ . Curium, qui ob id Dentatus cognominatus est, et Cn⁶²⁶. Papirium Carbonem, praeclaros viros. in feminis ea res inauspicati fuit exempli⁶²⁷ regum temporibus. cum ita nata esset Valeria⁶²⁸ , 69? ⁶²⁹ exitio civitati in quam⁶³⁰ delata esset⁶³¹ futuram⁶³² responso haruspicum vaticinante, Suessam⁶³³ Pometiam⁶³⁴ illa tempestate florentissimam⁶³⁵ deportata est, veridico ⁶³⁶ exitu⁶³⁷ consecuto.— (Quasdam concreto genitali gigni infausto omine Cornelia Gracchorum mater indicio est) — aliqui vice dentium continuo osse gignuntur, sicuti Prusiae regis Bithynorum⁶³⁹ filius superna parte oris. 70 ⁶⁴⁰ dentes autem in tantum⁶⁴¹ invicti sunt ignibus, ut⁶⁴² nec crementur⁶⁴³ cum reliquo corpore, iidemque flammis indomiti cavantur⁶⁴⁴ tabe pituitae . candorem trahunt⁶⁴⁵ quodam medicamine. usu atteruntur multoque priu s⁶⁴⁶ in aliquis⁶⁴⁷ deficiunt. nec cibo tantum et alimentis necessarily, quippe vocis sermonisque regimen primores tenent, concentu quodam excipientes ictum linguae serieque⁶⁴⁸ structurae atque magnitudine⁶⁴⁹ mutilantes mollientesve⁶⁵⁰ aut hebetantes verba et, cum defuere, explanationem omnem adimentes. 71 ⁶⁵¹quin⁶⁵² et augurium in hac esse creditur parte. triceni bini viris adtribuuntur⁶⁵³ excepta Turdulorum gente: quibus plures fuere, longiora promitti vitae putant spatia. feminis minor numerus: quibus in dextra parte gemini superne a canibus cognominati, fortunae blandimenta pollicentur ⁶⁵⁴, sicut in Agrippina Domiti Neronis matre; contra in laeva. 72 ⁶⁵⁵ — (Hominem⁶⁵⁶ prius quam genito dente cremari mos gentium non est) — sed mox plura de hoc⁶⁵⁷, cum membratim⁶⁵⁸ historia decurret⁶⁵⁹.

Risisse eodem die quo genitus esset⁶⁶⁰ unum hominum⁶⁶¹ accepimus Zoroastren⁶⁶²; eidem cerebrum ita palpitasse, ut inpositam repelleret manum, futurae praesagio⁶⁶³ scientiae.

73 ⁶⁶⁴ 16 In trimatu suo cuique⁶⁶⁵ dimidiam esse mensuram futurae⁶⁶⁶ certum est. in plenum autem cuncto mortalium generi minorem in dies fieri propemodum observatur rarosque ⁶⁶⁷ patribus proceriores, consumente ubertatem⁶⁶⁸ seminum exustione, in cuius vices nunc vergat aevum. in Creta⁶⁶⁹ terrae ⁶⁷⁰ motu rupto monte inventum est corpus stans XLVI cubitorum , quod alii Orionis, alii Oti⁶⁷¹ esse⁶⁷² tradunt⁶⁷³ . 74 ⁶⁷⁴ Orestis⁶⁷⁵ corpus oraculi iussu refossum VII cubitorum fuisse monumentis ⁶⁷⁶ creditur. iam vero ante annos prope⁶⁷⁷ mille⁶⁷⁸ vates ille Homerus non cessavit⁶⁷⁹ minora corpora mortalium quam prisca conqueri. Naevii⁶⁸⁰ Pollionis amplitudinem annales non tradunt, sed quia populi concursu paene sit interemptus , vice prodigii habitum. procerissimum hominum⁶⁸¹ aetas nostra Divo Claudio principe Gabbaram⁶⁸² nomine ex Arabia advectum novem pedum et totidem unciarum vidit. 75 ⁶⁸³ fuere sub Divo Augusto semipede addito, quorum corpora eius miracali gratia in conditorio⁶⁸⁴ Sallustianorum⁶⁸⁵ adservabantur⁶⁸⁶ hortorum; Pusioni⁶⁸⁷ et Secundillae erant nomina. eodem praeside minimus homo duos pedes et palmum Conopas⁶⁸⁸ nomine in deliciis luliae⁶⁸⁹ neptis eius⁶⁹⁰ fuit, et mulier Andromeda, liberta Iuliae Augustae. Manium Maximum et⁶⁹¹ M. Tullium⁶⁹² equites Romanos binum cubitorum fuisse auctor est M.Varro, et ipsi vidimus in loculis adservatos. sesquipedales gigni, quosdam longiores, in trimatu inplentes vitae cursum, haud ignotum est.

76 ⁶⁹³ 17 Invenimus in monumentis⁶⁹⁴ Salamine Euth ymenis⁶⁹⁵ filium in tria cubita triennio adcrevisse⁶⁹⁶ , incessu tardum, sensu hebetem, puberem etiam⁶⁹⁷ factum, voce robusta, absumptum ⁶⁹⁸ contractione membrorum subita triennio circumacto . ipsi non pridem vidimus eadem ferme omnia praeter pubertatem in filio⁶⁹⁹ Corneli Taciti, equitis Romani Belgicae Galliae rationes procurantis. ἐκτραπέλους⁷⁰⁰ Graeci vocant eos; in Latio non habent nomen⁷⁰¹.

77 ⁷⁰² Quod sit homini spatium a vestigio ad verticem, id esse pansis⁷⁰³ manibus inter longissimos digitos observatum est, sicuti vires⁷⁰⁴ dextra⁷⁰⁵ parte maiores, quibusdam aequas⁷⁰⁶ utraque, aliquis⁷⁰⁷ laeva manu praecipuas, nec id umquam in feminis; 18 mares praestare pondere et defuncta viventibus corpora omnium animalium et dormientia vigilantibus; virorum cadavera supina fluitare, feminarum prona, velut pudori defunctarum parcente natura.

78 ⁷⁰⁸ Concretis quosdam ossibus ac sine medullis vivere accepimus⁷⁰⁹. signum eorum esse nec sitim⁷¹⁰ sentire nec sudorem emittere, quamquam et voluntate scimus⁷¹¹ sitim victam equitemque⁷¹² Romanum lulium Viatorem e Vocontiorum⁷¹³ gente foederata in pupillaribus annis aquae⁷¹⁴ subter cutem fusae⁷¹⁵ morbo prohibitum umore a medicis naturam fecisse⁷¹⁶ consuetudinem ⁷¹⁷ atque in senecta caruisse potu⁷¹⁸. nec non et alii multa sibi imperavere.

79 ⁷¹⁹ Ferunt Crassum⁷²⁰, avum Crassi in Parthis interempti, numquam risisse, ob id Agelastum vocatum, sicuti⁷²¹ nec flesse multos. Socratem clarum sapientia eodem semper visum⁷²² vultu nec aut⁷²³ hilaro magis aut turbato. exit hic animi⁷²⁴ tenor aliquando in rigorem quendam torvitatemque⁷²⁵ naturae⁷²⁶ duram et inflexibilem affectusque⁷²⁷ humanos adimit, quales ἀπαθεῖς⁷²⁸ Graeci vocant, multos eius generis experti, — quod⁷²⁹ mirum sit — auctores maxime⁷³⁰ sapientiae, 80? ⁷³¹ Diogenen Cynicum , Pyrrhonem⁷³², Heraclitum, Timonem, hunc quidem etiam in totius odium⁷³³ generis humani evectum. sed haec parva⁷³⁴ naturae insignia in multis varia cognoscuntur, ut in Antonia Drusi numquam expuisse, in Pomponio consulari poeta non⁷³⁵ ructasse.— (Quibus natura⁷³⁶ concreta sunt ossa, qui sunt rari admodum, cornei vocantur) —

81 ⁷³⁷ 19 Corpore vesco⁷³⁸, sed eximiis viribus Tritanum⁷³⁹, in⁷⁴⁰ gladiatorio ludo Samnitium armatura celebrem, filiumque eius militem Magni Pompei et rectos et traverses⁷⁴¹ cancellatim ⁷⁴² toto corpore habuisse nervos, in brachiis etiam manibusque , auctor est Varro⁷⁴³ prodigiosa⁷⁴⁴ virium relatione⁷⁴⁵ atque etiam hostem ab eo ex provocatione dimicante⁷⁴⁶ inermi dextera ⁷⁴⁷ * 82? superatum et postremo correptum * uno digito⁷⁴⁸ * in castra tralatum⁷⁴⁹. at⁷⁵⁰ Vinnius⁷⁵¹ Valens meruit in praetorio Divi Augusti centurio, vehicula vini⁷⁵² culleis⁷⁵³ onusta, donec exinanirentur , sustinere solitus, carpenta adprehensa una manu retinere, obnixus⁷⁵⁴ contra nitentibus⁷⁵⁵ iumentis, et alia mirifica facere, quae insculpta monumento eius spectantur⁷⁵⁶. 83 ⁷⁵⁷Ide m⁷⁵⁸ M. Varro: Rusticel ius⁷⁵⁹ , inquit, Hercules appellatus mulum⁷⁶⁰ suum tollebat, Fufius⁷⁶¹ Salvius duo centenaria pondera pedibus, totidem manibus et ducenaria duo umeris contra scalas ferebat. nos quoque vidimus Athanatum nomine prodigiosae ostentationis quingenario thorace plumbeo indutum cothurnisque quingentum pondo calciatum per scaenam ingredi. Milonem⁷⁶² athletam, cum constitisset, nemo⁷⁶³ vestigio⁷⁶⁴ educebat, malum tenenti modo digitum corrigebat.

84 ⁷⁶⁵⁷⁶⁶ 20 Cucurrisse MCXL⁷⁶⁷ stadia⁷⁶⁸ ab Athenis Lacedaemonem biduo Philippidem⁷⁶⁹ magnum erat, donec Anystis⁷⁷⁰ cursor Lacedaemonius et Philonides Alexandri Magni a Sicyone Elim uno die MCCCV⁷⁷¹ cucurrerunt. nunc quidem in circo quosdam CLX passuum tolerare non ignoramus nuperque Fonteio et Vipstano⁷⁷² cos. annos⁷⁷³ VIII genitum⁷⁷⁴ a meridie ad vesperam⁷⁷⁵ LXXV passuum cucurrisse. cuius rei admiratio ita demum solida perveniat⁷⁷⁶, si quis cogitet nocte a c⁷⁷⁷ die longissimum iter vehiculis Tib⁷⁷⁸. Neronem emensum festinantem ad Drusum fratrem aegrotum in Germaniam⁷⁷⁹ . ea⁷⁸⁰ fuerunt⁷⁸¹ CC passuum.

85 ⁷⁸² 21 Oculorum acies⁷⁸³ vel maxime fidem excedentia invenit exempla⁷⁸⁴ . in nuce inclusam Iliadem⁷⁸⁵ Homeri carmen in membrana scriptum tradit⁷⁸⁶ Cicero. idem fuisse qui pervideret ⁷⁸⁷ CXXXV passuum. huic et nomen M. Varro reddit⁷⁸⁸: Strabonem vocatum⁷⁸⁹; solitum autem Punico bello a Lilybaeo Siciliae promunturio, exeunte classe e⁷⁹⁰ Carthaginis portu, etiam numerum navium⁷⁹¹ dicere. Callicrates ex ebore formicas et alia tam parva fecit animalia, ut partes eorum a ceteris cerni non possent⁷⁹² . M yrmecides⁷⁹³ quidem⁷⁹⁴ in eodem genere inclaruit quadriga⁷⁹⁵ ex eadem materia, quam musca integeret alis, fabricata⁷⁹⁶ et nave⁷⁹⁷ , quam apicula⁷⁹⁸ pinnis absconderet ⁷⁹⁹.

86 ⁸⁰⁰ 22 Auditus unum exemplum habet⁸⁰¹ mirabile proelium , quo⁸⁰² Sybaris deleta⁸⁰³ est, eo die quo gestum erat auditum Olympiae. nam fama⁸⁰⁴ Cimbricae victoriae Castoresque⁸⁰⁵ , Roma m⁸⁰⁶ qui Persicam victoriam ipso die quo contigit nuntiavere , visus et numinum fuere praesagia.

87 ⁸⁰⁷ 23 Patientia corporis, ut est crebra sors calamitatium ⁸⁰⁸, innumera documenta peperit, clarissimum in feminis Leaenae meretricis⁸⁰⁹, quae torta non indicavit Harmodium et Aristogitonem tyrannicidas, in viris Anaxarchi, qui, simili de causa cum torqueretur, praerosam dentibus linguam unamque spem indicii in tyranni⁸¹⁰ os expuit.

88 ⁸¹¹ 24 Memoria necessarium maxime vitae bonum cui praecipua fuerit, haut facile dictu⁸¹² est, tam multis eius gloriam⁸¹³ adeptis. Cyrus rex omnibus in exercitu suo militibus nomina reddidit, L. Scipio populo Romano, Cineas⁸¹⁴ Pyrrhi⁸¹⁵ regis legatus senatui et equestri ordini Romae postero die quam advenerat. Mithridates, duarum et viginti gentium rex, totidem linguis iura dixit, pro contione⁸¹⁶ singulas sine interprete adfatus. 89 ⁸¹⁷C harmadas⁸¹⁸ quidem⁸¹⁹ in Graecia quae⁸²⁰ quis exegerat⁸²¹ volumina in bibliothecis legentis modo repraesentavit . ars postremo eius rei facta et inventa est a Simonide melico⁸²², consummata a⁸²³ Metrodoro Scepsio, ut nihil non isdem⁸²⁴⁸²⁵verbis redderetur auditum. 90 ⁸²⁶ nec aliud est aeque fragile in homine: morborum et casus iniuria s⁸²⁸ atque etiam metus sentit⁸²⁹ , alias particulatim, alias universa⁸³⁰. ictus lapide oblitus est litter as⁸³¹ tantum; ex praealto tecto lapsus matris et adfinium propinquorumque⁸³² cepit oblivionem, alius aegrotus ⁸³³servorum, etiam sui vero nominis Messala Corvinus orator. itaque saepe deficere temptat⁸³⁴ ac meditatur vel quieto corpore et valido. somno quoque serpente amputatur⁸³⁵, ut inanis mens quaerat ubi sit loci.

91 ⁸³⁶ 25 Animi vigore praestantissimum arbitror genitum ⁸³⁷ Caesarem dictatorem, nec virtutem constantiamque nunc commemoro nec sublimitatem omnium capacem quae caelo continentur, sed proprium vigorem celeritatemque quodam igne volucrem⁸³⁸. scribere aut⁸³⁹ legere, simul dictare et audire solitum accepimus, epist ulas vero tantarum rerum quaternas⁸⁴⁰ pariter dictare [librariis⁸⁴¹ aut, si nihil⁸⁴² aliud ageret, septenas⁸⁴³]. 92 idem signis conlatis bis et⁸⁴⁴ quinquagiens dimicavit ⁸⁴⁵, solus M. Marcellum transgressus, qui undequadragiens dimicavit. nam praeter civiles victorias undeciens cent ena⁸⁴⁶ et nonaginta duo milia hominum occisa proeliis ab eo non equidem in gloria posuerim, tantam etiam⁸⁴⁷ coactam humani generis iniuriam, quod ita esse confessus est ipse⁸⁴⁸ bellorum civilium stragem non prodendo. 93 ⁸⁴⁹

26 lustius Pompeio Magno tribuatur DCCCXLVI⁸⁵⁰ naves piratis ademisse: Caesari proprium et peculiare sit⁸⁵¹ praeter supra dicta clementiae insigne, qua usque ad paenitentiam omnes superavit. idem magnanimitatis perhibuit exemplum, cui comparari non possit⁸⁵² aliud. 94 ⁸⁵³ spectacula⁸⁵⁴⁸⁵⁵ enim⁸⁵⁶ edita effusasque opes aut operum magnificentiam in hac parte enumerare⁸⁵⁷ luxuriae faventis est⁸⁵⁸ : illa fuit⁸⁵⁹ vera et incomparabilis invicti animi sublimitas, captis apud Pharsalia m⁸⁶⁰ Pompei Magni scriniis epistularum iterumque apud Thapsum Scipionis concremasse ea optima fide atque non legisse.

95 27 Verum ad decus imperii Romani, non solum ad viri unius, pertinet victoria rum⁸⁶¹ Pompei Magni titulos omnes triumphosque hoc in loco nuncupari, aequato⁸⁶² non modo Alexandri Magni rerum fulgore, sed etiam Herculis prope ac Liberi patris. 96 ⁸⁶³ igitur Sicilia recuperata, unde primum S ullanus⁸⁶⁴ in rei publicae causa exoriens auspicatus est, Africa vero tota subacta et in di cionem⁸⁶⁵ redacta Magnique nomine in spolium inde capto, eques Romanus, id quod antea nemo, curru triumphali revectus et statim ad solis occasum transgressus⁸⁶⁶, excitatis in Pyrenaeo tropaeis⁸⁶⁷, oppida DCCCLXXVI ab Alpibus ad fines Hispaniae ulterioris in dicionem redacta victoriae suae adscripsit et⁸⁶⁸ maiore animo Sertorium tacuit, belloque civili, quod omnia externa conciebat ⁸⁶⁹, extincto iterum triumphales currus eques R⁸⁷⁰. induxit, totie ns⁸⁷¹ imperator⁸⁷² ante quam miles. 97 ⁸⁷³ postea ad tota maria et deinde solis ortus missus hos retulit patriae titulos more sacris⁸⁷⁴ certaminibus vincentium — neque enim ipsi coronantur , sed patrias suas coronant —, hos ergo honores urbi tribuit in delubro Minervae, quod ex manubiis dicabat:

CN - OMPEIVS MAGNVS IMPERATOR BELLO XXX ANNORVM CONFECTO FVSIS FVGATIS OCCISIS IN DEDITIONEM⁸⁷⁵ ACCEPTIS HOMINVM CENTIENS⁸⁷⁶ VICIENS SEMEL LXXXIII⁸⁷⁷ DEPRESSIS AVT CAPTIS NAVIBVS DCC CXLVI⁸⁷⁸ OPPIDIS CASTELLIS MDXXXVIII⁸⁷⁹ IN FIDEM RECEPTIS TERRIS A MAEOTIS⁸⁸⁰ AD RVBRVM MARE SVBACTIS VOTVM MERITO MINERVAE.

98 ⁸⁸¹ Hoc est breviarium eius ab oriente. triumphi vero, quem duxit a. d. III kal. Oct. M. Pisone M. Messala⁸⁸² cos., praefatio haec⁸⁸³ fuit:

CVM ORAM MARITIMAM PRAEDONIBVS LIBERASSET ET⁸⁸⁴ IMPERIVM MARIS POPVLO ROMANO RESTITVISSET EX ASIA PONTO ARMENIA PAPHLAGONIA CAPPADOCIA CILICIA SYRIA SCYTHIS IVDAEIS ALBANIS⁸⁸⁵ HIBERIA INSVLA CRETA BASTERNIS⁸⁸⁶ ET SVPER HAEC DE REGE⁸⁸⁷ MITHRIDATE ATQVE TIGRANE TRIVMPHAVIT.

99 ⁸⁸⁸ Summa summarum in illa gloria fuit (ut ipse in contione dixit, cum de rebus suis disseret) Asiam ultimam provinciarum accepisse⁸⁸⁹ eandemque mediam patriae reddidisse. si quis e contrario simili modo velit percensere Caesaris res, qui maior illo apparuit, totum profecto terrarum orbem enumeret, quod infinitum esse conveniet.

100 ⁸⁹⁰ 28 Ceteris virtutum generibus varie et multi⁸⁹¹ fuere praestantes. Cato primus Porciae⁸⁹² gentis tres summas in homine res praestitisse existimatur, ut esset⁸⁹³ optimus orator, optimus imperator, optimus senator, quae mihi omnia , etiamsi non prius, attamen⁸⁹⁴ clarius fulsisse in Scipione Aemiliano videntur, dempto praeterea plurimorum odio, quo Cato⁸⁹⁵ laboravit. itaque sit proprium Catonis quater et quadragiens causam dixisse, nec quemquam saepius postulatum et semper absolutum.

101 ⁸⁹⁶ 29 Fortitudo in quo maxime⁸⁹⁷ exstiterit⁸⁹⁸ inmensae quaestionis est, utique si poetica recipiatur fabulositas. Q⁸⁹⁹. Ennius T⁹⁰⁰ . Caecilium⁹⁰¹ Teucrum⁹⁰² fratremque eius praecipue miratus propter eos sextum decimum adiecit annalem. L. Siccius⁹⁰³ Dentatus, qui tribunus plebei⁹⁰⁴ fuit Sp. Tarpeio A.⁹⁰⁵ Aternio⁹⁰⁶ cos. haud multo post exactos reges, vel numerosissima suffragia habet centiens viciens proeliatus, octiens ex provocatione victor, quadraginta quinque cicatricibus adverso corpore insignis, nulla in tergo. 102 ⁹⁰⁷ idem spolia cepit XXXIIII⁹⁰⁸ , donatus hastis puris duodeviginti, phaleris⁹⁰⁹ viginti quinque⁹¹⁰ , torquibus tribus⁹¹¹ et octoginta, armillis CLX, coronis XXVI⁹¹², in iis⁹¹³ civicis XIIII, aureis octo, muralibus⁹¹⁴, tribus, obsidionali una⁹¹⁵, fisco aeris, X⁹¹⁶ captivis et viginti sim ul b ubus⁹¹⁷, imperatores novem ipsius maxime opera triumphantes secutus , praeterea (quod optimum in operibus eius reor) uno ex ducibus T. Romilio⁹¹⁸ ex consulatu ad populum convicto male⁹¹⁹ imperatae⁹²⁰ rei militaris.

103 ⁹²¹ Haut minora forent⁹²² Capitolini decora, ni perdidisset illa exitu vitae. ante decem et septem⁹²³ annos bina ceperat spolia . primus omnium eques muralem⁹²⁴ acceperat coronam, sex civicas, XXXVII dona, XXIII cicatrices adverso corpore exceperat ⁹²⁵, P. Servilium⁹²⁶ magistrum equitum servaverat, ipse vulneratus umerum, femur⁹²⁷ . super omnia Capitolium summamque rem⁹²⁸ in eo solus a Gallis servaverat, si non regno suo servasset.

104 ⁹²⁹ Verum in his sunt quidem⁹³⁰ virtutis opera magna, sed maiora fortunae. M. Sergio, ut equidem arbitror, nemo quemquam hominum iure praetulerit, licet pronepos Catilina gratiam nomini deroget. secundo stipendio dextram manum perdidit; stipendiis duobus ter et vicie ns vulneratus est, ob id neutra manu, neutro pede satis utilis, uno tantum s alvus⁹³¹, plurimis postea stipendiis⁹³² debilis miles. bis ab Hannibale captus — neque enim cum quolibet hoste res fuit⁹³³ —, bis vinculorum⁹³⁴ eius profugus, in viginti mensibus nullo non die in catenis aut compedibus custoditus. 105 sinistra manu sola quater pugnavit, uno die⁹³⁵ duobus equis insidente eo suffossis. dextram sibi ferream fecit eaque religata proeliatus Cremonam obsidione exemit, Placentiam tutatus est, duodena castra hostium in Gallia cepit, quae omnia ex oratione eius apparent habita cum in praetura⁹³⁶ sacris arceretur a collegis ut debilis, quos⁹³⁷ hic coronarum acervos constructurus ⁹³⁸ hoste mutato! 106 ⁹³⁹ etenim plurimum refert⁹⁴⁰, in quae cuiusque virtus⁹⁴¹ tempora inciderit. quas⁹⁴² Trebia Ticinusve aut Trasimennus⁹⁴³ civicas dedere? quae Cannis⁹⁴⁴ corona merita, unde fugisse virtutis⁹⁴⁵ summum opus fuit? ceteri profecto victores hominum fuere, Sergius vicit etiam fortunam.

107 30 Ingeniorum gloriae quis possit agere dilectum⁹⁴⁶ per tot disciplinarum genera et tantam rerum operumque varietatem, nisi forte Homero vate Graeco nullum felicius extitisse convenit, sive⁹⁴⁷ operis for ma⁹⁴⁸ sive materie⁹⁴⁹ aestimetur? 108 ⁹⁵⁰ itaque Alexander Magnus — etenim insignibus iudiciis optime citraque invidiam tam superba censura peragetur— inter spolia Darii⁹⁵¹ Persarum regis unguentornc scrinio capto, quod erat⁹⁵² auro, margaritis gemmisque pretiosum⁹⁵³, varios eius usus amicis demonstrantibus, quando taedebat unguenti bellatorem et militia sordidum: immo Hercule, inquit, librorum Homeri custodiae detur, ut pretiosissimum⁹⁵⁴ humani animi opus quam maxime diviti opere⁹⁵⁵ servaretur. 109 ⁹⁵⁶⁹⁵⁷idem⁹⁵⁸ Pindari vatis⁹⁵⁹ familiae penatibusque iussit parci, cum Thebas raperet, Aristotelis philosophi patriam suam credidit⁹⁶⁰ tantaeque rerum claritati tam benignum testimonium miscuit. Archilochi poetae interfectores Apollo arguit Delphis. Sophoclem tragici cothurni principem defunctum sepelire⁹⁶¹ Liber pater iussit, obsidentibus moenia Lacedaemoniis, Lysandro eorum rege in quiete saepius admonito ut pateretur humari delicias suas. requisivit rex, qui⁹⁶² supremum diem Athenis obisse nt⁹⁶³, nec difficulter ex his⁹⁶⁴ quem dens significasset intellexit pacemque funeri dedit.

110 ⁹⁶⁵ 31 Platoni sapientiae antistiti Dionysius tyrannus, alias saevitiae superbiaeque natus, vittatam⁹⁶⁶ navem misit obviam, ipse quadrigis albis⁹⁶⁷ egredientem⁹⁶⁸ in litore excepit. viginti talentis unam orationem Isocrates vendidit. Aeschines Atheniensis summus orator, cum accusationem, qua fuerat usus, Rhodüs⁹⁶⁹ legisset, legit et⁹⁷⁰ defensionem Demosthenis, qua⁹⁷¹ in illud pulsus⁹⁷² fuerat exilium, mirantibusque tum magis fuisse miraturos dixit, si ipsum orantem audivissent, calamitate ⁹⁷³ testis⁹⁷⁴ ingens factus⁹⁷⁵ inimici. 111 ⁹⁷⁶ Thucydiden⁹⁷⁷ imperatorem Athenienses in exilium egere, rerum⁹⁷⁸ conditorem revocavere⁹⁷⁹, eloquentiam mirati cuius virtutem damnaverant⁹⁸⁰. magnum et Menandro in comico socco testimonium regum Aegypti et Macedoniae contigit⁹⁸¹ classe et per legatos⁹⁸² petito⁹⁸³, maius ex ipso, regiae fortunae praelata litterarum conscientia.

112 Perhibuere et Romani proceres etiam exteris⁹⁸⁴ testimonia. Cn. Pompeius.confecto Mithridatico bello intraturus Posidonii⁹⁸⁵ sapientiae professione clari domum forem⁹⁸⁶ percuti de more⁹⁸⁷ a lictore vetuit et fasces litterarum ianuae summisit is cui se oriens occidensque summiserat. Cato censorius in illa nobili⁹⁸⁸ trium sapientiae procerum⁹⁸⁹ ab Athenis legatione audito Carneade quam primum legatos eos censuit dimittendos , quoniam illo viro argumentante quid veri esset haut facile discerni posset. 113 ⁹⁹⁰ quanta morum commutatio! ille semper alioquin⁹⁹¹ universos ex Italia pellendos⁹⁹² censuit Graecos, at⁹⁹³ pronepos eius Uticensis Cato unum⁹⁹⁴ ex tribunatu militum philosophum, alterum ex Cypria legatione deportavit, eandemque linguam ex duobus Catonibus in⁹⁹⁵ illo abegisse⁹⁹⁶, in hoc importasse memorabile est.

114 ⁹⁹⁷ Sed et nostrorum gloriam percenseamus. prior Africanus Q. Ennii statuam sepulcro suo inponi iussit clarumque illud nomen, immo vero spolium ex tertia orbis parte raptum⁹⁹⁸, in cinere supremo cum poetae⁹⁹⁹ titulo legi. Divus Augustus carmina¹⁰⁰⁰ Vergili cremari contra testamenti eius verecundiam vetuit, maiusque ita vati testimonium contigit¹⁰⁰¹ quam si ipse sua probavisset. 115 ¹⁰⁰²¹⁰⁰³ M. Varronis¹⁰⁰⁴ in bibliotheca¹⁰⁰⁵, quae prima in orbe ab Asinio¹⁰⁰⁶ Pollione¹⁰⁰⁷ ex¹⁰⁰⁸ manubiis publicata Romae est, unius¹⁰⁰⁹ viventis posita imago est, haut minore, ut equidem¹⁰¹⁰ reor, gloria, principe oratore et cive ex illa ingeniorum quae tunc fuit multitudine uni hanc coronam dante quam cum eidem Magnus Pompeius piratico ex bello navalem dedit . 116 innumerabilia deinde sunt exempla Romana, si persequi libeat, cum plures una gens in quocumque genere eximios tulerit quam ceterae terrae. sed¹⁰¹¹ quo te¹⁰¹², M¹⁰¹³. Tulli, piaculo taceam, quove maxime excellentem insigni praedicem? quo potius quam universi populi illius¹⁰¹⁴ genti um¹⁰¹⁵ amplissimi¹⁰¹⁶ testimonio, e¹⁰¹⁷ tota vita tua¹⁰¹⁸ consulatus¹⁰¹⁹ tantum operibus electis¹⁰²⁰? 117 ¹⁰²¹ te dicente¹⁰²² legem agrariam¹⁰²³, hoc est alimenta sua, abdicarunt¹⁰²⁴ tribus; te suadente Roscio theatralis¹⁰²⁵ auctori¹⁰²⁶ legis¹⁰²⁷ ignoverunt notatasque¹⁰²⁸ se discrimine sedis¹⁰²⁹ aequo animo tulerunt; te¹⁰³⁰ orante¹⁰³¹ proscriptorum¹⁰³² liberos honores petere puduit; tuum Catilina fugit¹⁰³³ ingenium¹⁰³⁴; tu M¹⁰³⁵. Antonium proscripsisti. salve primus omnium parens patriae appellate, primus in toga triumphum linguaeque¹⁰³⁶ lauream merite¹⁰³⁷ et facundiae Latiarumque ¹⁰³⁸ litterarum parens aeque¹⁰³⁹ (ut dictator Caesar, hostis quondam tuus, de te scripsit) omnium triumphorum laurea¹⁰⁴⁰ maiorem ¹⁰⁴¹, quanto plus est ingenii Romani¹⁰⁴² terminos¹⁰⁴³ in tantum promovisse quam imperii.

118 ¹⁰⁴⁴ Reliquis animi bonis praestitere ceteros mortales: sapientia oh id Cati¹⁰⁴⁵, Corculi¹⁰⁴⁶ apud Romanos cognominati, apud Graecos Socrates, oraculo Apollinis Pythii praelatus cunctis. 119 ¹⁰⁴⁷

32 rursus mortales¹⁰⁴⁸ oraculorum societatem dedere¹⁰⁴⁹ Chiloni Lacedaemonio tria¹⁰⁵⁰ praecepta eius Delphis consecrando aureis litteris, quae sunt haec: nosse se quemque, et nihil nimium cupere, comitemque aeris alieni atque litis esse miseriam. quin et funus eius, cum victore filio Olympiae expirasset gaudio, tota Graecia prosecuta est.

33 Divinitas et quaedam caelitum societas nobilissima ex feminis in Sibylla fuit, ex viris in Melampode apud Graecos, apud Romanos in Marcio¹⁰⁵¹.

120 ¹⁰⁵² 34 Vir optimus semel a condito aevo iudicatus est Scipio Nasica a b¹⁰⁵³ iurato senatu, idem in toga candida bis repulsa notatus a populo. in summa ei¹⁰⁵⁴ in patria mori non licuit, non Hercule magis quam extra vincula illi sapientissimo ¹⁰⁵⁵ ab Apolline iudicato Socrati.

35 Pudicissima femina semel matronarum sententia iudicata est Sulpicia Paterculi filia, uxor Fulvi Flacci, electa ex centum praeceptis quae simulacrum Veneris ex Sibyllinis libris dedicaret, iterum religionis experimento Claudia inducta Romam deum matre¹⁰⁵⁶.

121 ¹⁰⁵⁷ 36 Pietatis exempla infinita quidem toto orbe extitere, sed Romae unum, cui comparari cuncta non possint ¹⁰⁵⁸. humilis in plebe et ideo ignobilis puerpera, supplicii causa carcere inclusa matre¹⁰⁵⁹ cum impetrasset aditum, a ianitore semper excussa ante¹⁰⁶⁰, ne quid inferret cibi, deprehensa est uberibus suis alens earn. quo miraculo matris¹⁰⁶¹ salus donata pietati¹⁰⁶² est, ambaeque perpetuis alimentis, et locus ille eidem consecratus deae¹⁰⁶³, C. Quinctio¹⁰⁶⁴ M'¹⁰⁶⁵. Acilio cos. templo Pietatis extructo in illius carceris sede, ubi nunc Marcelli theatrum est. 122 ¹⁰⁶⁶ Gracchorum pater anguibus prehensis in domo, cum responderetur¹⁰⁶⁷ ipsum victurum alterius sexus¹⁰⁶⁸ interempto: immo vero, inquit, meum¹⁰⁶⁹ necate¹⁰⁷⁰, Cornelia enim iuvenis est et parere adhuc potest. hoc¹⁰⁷¹ erat uxori parcere et rei publicae consulere; idque mox consecutum ¹⁰⁷² est. M. Lepidus¹⁰⁷³ Appuleiae¹⁰⁷⁴ uxoris caritate post repudium obiit. P. Rutilius morbo levi impeditus nuntiata fratris repulsa in¹⁰⁷⁵ consulatus petitione ilico expiravit. P¹⁰⁷⁶. Catienus P hiloti mus¹⁰⁷⁷ patronum adeo dilexit, ut heres omnibus bonis institutus in rogum eius se iaceret.

123 ¹⁰⁷⁸ 37 Variarum artium scientia¹⁰⁷⁹ innumerabiles enituere , quos tamen attingi par sit florem hominum libantibus: astrologia Berosus¹⁰⁸⁰, cui ob¹⁰⁸¹ divinas praedictiones¹⁰⁸² Athenienses publice in gymnasio¹⁰⁸³ statuam inaurata¹⁰⁸⁴ lingua statuere; grammatica Apollodorus¹⁰⁸⁵, cui Amphictyones Graeciae honorem habuere; Hippocrates¹⁰⁸⁶ medicina¹⁰⁸⁷, qui¹⁰⁸⁸ venientem ab Illyriis pestilentiam praedixit discipulosque¹⁰⁸⁹ ad auxiliandum circa urbes dimisit, quod ob¹⁰⁹⁰ meritum¹⁰⁹¹ honores illi quos Herculi decrevit Graecia. eandem scientiam in Cleombroto¹⁰⁹² Ceo¹⁰⁹³ Ptolemaeus¹⁰⁹⁴ rex Megalensibus¹⁰⁹⁵ sacris donavit centum talentis servato Antiocho rege. 124 magna et Critob ulo¹⁰⁹⁶ fama est extracta ¹⁰⁹⁷ Philippi regis oculo sagitta et citra deformitatem oris curata orbitate luminis, summa autem Asclepiadi Prusiensi¹⁰⁹⁸ condita nova secta¹⁰⁹⁹, spretis legatis¹¹⁰⁰ et pollicitationibus Mithridatis regis, reperta ratione qua vinum aegris medetur¹¹⁰¹ , relato e¹¹⁰² funere homine et conservato¹¹⁰³, sed maxime sponsione facta cum fortuna, ne medicus crederetur, si umquam invalidus ullo modo fuisset ipse. et vicit¹¹⁰⁴ suprema in senecta lapsu scalarum exanimatus¹¹⁰⁵.

125 ¹¹⁰⁶¹¹⁰⁷ 38 Grande et Archimedi¹¹⁰⁸ geometricae ac¹¹⁰⁹ machinalis scientiae¹¹¹⁰ testimonium M. Marcelli contigit interdict o¹¹¹¹, cum Syracusae caperentur, ne violaretur unus, nisi fefellisset imperium militaris inprudentia. laudatus est et Chersiphron¹¹¹² Gnosius aede Ephesi Dianae admirabili fabricata, Philon Athenis armamentario CD¹¹¹³ navium, Ctesibius¹¹¹⁴ pneumatica ratione et hydraulicis organis repertis, Dinochares¹¹¹⁵ metatus Alexandro condente¹¹¹⁶ in Aegypto Alexandriam. idem hic imperator edixit ne quis ipsum alius quam Apelles pingeret, quam Pyrgoteles scalperet, quam Lysippus ex aere duceret. quae artes pluribus¹¹¹⁷ inclaruere¹¹¹⁸ exemplis. 126 ¹¹¹⁹

39 Aristidis Thebani pictoris unam tabulam centum talentis rex Attalus licitus est, octoginta emit duas Caesar dictator, Mediam et¹¹²⁰ Aiace m Timomachi¹¹²¹ , in templo Veneris Genetricis¹¹²² dicaturus. Candaul es¹¹²³ rex B ularchi¹¹²⁴ picturam Magnetum exitii, haut mediocris spati¹¹²⁵, rependit auro. Rhodum non incendit rex Demetrius expugnator cognominatus, ne tabulam Protogenis cremaret a parte ea¹¹²⁶ muri locatam. 127 Praxiteles marmore nobilitatus est Cnidiaque¹¹²⁷ Venere¹¹²⁸ praecipue vesano amore cuiusdam iuvenis insigni et¹¹²⁹ Nicomedis aestimatione¹¹³⁰ regis grandi¹¹³¹ Cnidiorum¹¹³² aere alieno permutare eam conati. Phidiae Iuppiter Olympius¹¹³³ cotidie testimonium perhibet¹¹³⁴, Mentori Capitolinus et Diana Ephesia¹¹³⁵, quibus fuere¹¹³⁶ consecrata artis eius vasa¹¹³⁷.

128 ¹¹³⁸ 40 Pretium hominis¹¹³⁹ in servitio geniti¹¹⁴⁰ maximum ad hanc¹¹⁴¹ diem, quod equidem conpererim¹¹⁴², fuit grammaticae artis, Daphnin A ttio¹¹⁴³ Pisaurense vendente et M. Scauro principe civitatis III¹¹⁴⁴ DCC¹¹⁴⁵ licente. excessere hoc in nostro aevo , nec modice, histriones¹¹⁴⁶ , sed hi¹¹⁴⁷ libertatem suam mercati, 129? ¹¹⁴⁸quippe cum iam apud maiores Roscius histrio II D annua meritasse prodatur, nisi si¹¹⁴⁹ quis in hoc loco desiderat Armeniaci belli paulo ante propter Tiridaten gesti dispensatorem, quem Nero III | CXXX| manumisit. sed hoc pretium belli, non hominis, fuit tam Hercules¹¹⁵⁰ quam libidinis, non formae¹¹⁵¹, Paezontem¹¹⁵² e spadonibus Seiani¹¹⁵³ III |D???| mercante¹¹⁵⁴ Clutorio¹¹⁵⁵ Prisco. quam quidem iniuriam lucri fecit ille mercatus in luctu civitatis, quoniam arguere nulli vacabat.

130 ¹¹⁵⁶ 41 Gentium in toto orbe praestantissima una omnium ¹¹⁵⁷ virtute haud dubie Romana extitit. felicitas cui praecipua fuerit homini, non est humani iudicii, cum prosperitatem ipsam alius alio modo et suopte¹¹⁵⁸ ingenio quisque determinet¹¹⁵⁹ . si verum¹¹⁶⁰ facere iudicium volumus ac repudiata omni¹¹⁶¹ fortunae ambitione decernere¹¹⁶², nemo mortalium est felix. abunde¹¹⁶³ agitur¹¹⁶⁴ atque indulgenter a¹¹⁶⁵ fortuna deciditur¹¹⁶⁶ cum eo, qui iure dici non infelix potest. quippe ut alia non sint, certe ne lassescat fortuna metus est, quo semel recepto solida felicitas non est. 131 ¹¹⁶⁷ quid, quod nemo mortalium omnibus horis sapit¹¹⁶⁸? utinamque¹¹⁶⁹ falsum hoc et non ut¹¹⁷⁰ a vate dictum quam plurimi iudicent! vana mortalitas et ad circumscribendam¹¹⁷¹ se ipsam ingeniosa conputat¹¹⁷² more Thraciae ¹¹⁷³ gentis, quae calculos¹¹⁷⁴ colore distinctos pro experimento cuiusque diei in urnam condit ac supremo die separates dinumerat atque ita de quoque pronuntiat. 132 quid¹¹⁷⁵, quod iste¹¹⁷⁶ calculi¹¹⁷⁷ candore illo laudat us dies¹¹⁷⁸ originem mali habuit? quam multos accepta adflixere¹¹⁷⁹ imperia! quam multos bona¹¹⁸⁰ perdidere¹¹⁸¹ et ultimis mersere suppliciis, ista¹¹⁸² nimirum¹¹⁸³ bona, cum interim¹¹⁸⁴ illa hora¹¹⁸⁵ in gaudio fuit! ita est profecto: alius¹¹⁸⁶ de alio iudicat dies et tan tum¹¹⁸⁷ supremus de omnibus, ideoque nullis credendum est. quid, quod bona malis paria non sunt etiam pari numero, nec laetitia ull a¹¹⁸⁸ minimo maerore pensanda? heu vana¹¹⁸⁹ et inprudens diligentia! numerous dierum conparatur¹¹⁹⁰, ubi quaeritur¹¹⁹¹ pondus!

133 ¹¹⁹² 42 Una feminarum in omni aevo Lampido Lacedaemonia reperitur¹¹⁹³, quae regis filia, regis uxor, regis mater fuerit¹¹⁹⁴ , una Berenice¹¹⁹⁵, quae filia, soror, mater Olympionicarum ; una familia¹¹⁹⁶ Curionum, in qua tres continua serie oratores extiterint¹¹⁹⁷, una Fabiorum, in qua tres continui principes senatus, M. Fabius Ambustus, Fabius Rullianus filius, Q. Fabius Gurges nepos.

134 ¹¹⁹⁸ 43 Cetera exempla fortunae variantis innumera sunt. etenim quae facit¹¹⁹⁹ magna gaudia nisi ex malis aut quae mala inmensa nisi ex ingentibus gaudiis?

servavit proscriptum a S ulla¹²⁰⁰ M. Fidustium senatorem annis XXXVI, sed iterum proscriptu ra¹²⁰¹. superstes S ullae vixit, sed usque ad Antonium, constatque nulla alia de causa ab eo proscriptu m quam quia¹²⁰² proscriptus fuisset. 135 ¹²⁰³ 44 triumphare P. Ventidium de Parthis voluit quidem solum, sed eundem in triumpho Asculano Cn. Pompei duxit puerum, quamquam Masurius¹²⁰⁴ auctor est bis in triumpho ductum, Cicero mulionem castrensis¹²⁰⁵ fu rnariae¹²⁰⁶ fuisse, plurimi iuventam¹²⁰⁷ inopem in caliga militari tolerasse. 136 ¹²⁰⁸ fuit et Balbus Cornelius maior consul, sed accusatus atque de iure virgarum in eum iudice¹²⁰⁹ in consilium miss o¹²¹⁰, primus externorum atque etiam in oceano¹²¹¹ genitorum usus illo honore, quem maiores¹²¹² Latio quoque negaverint¹²¹³. est et L. Fulvius¹²¹⁴ inter insignia exempla, Tusculanorum rebellantium consul, eodemque honore, cum transisset¹²¹⁵, exornatus confestim a populo Romano, qui solus eodem anno, qu o¹²¹⁶ fuerat hostis, Romae triumphavit ex iis quorum consul fuerat. 137 ¹²¹⁷ unus¹²¹⁸ hominum¹²¹⁹ ad hoc aevi Felicis sibi cognomen adseruit L. Sulla, civili nempe sanguine ac patriae oppugnatione adoptatus¹²²⁰. et quibus¹²²¹ felicitatis inductus argumentis? quod proscribere tot milia civium ac trucidare potuisset¹²²²? o prava interpretatio et futuro tempore infelix! non melioris sortis tunc fuere pereuntes, quorum miseremur hodie¹²²³, cum S ullam nemo non oderit? 138 ¹²²⁴ age, non exitus vitae eius omnium proscriptorum ab illo calamitate crudelior fuit erodente¹²²⁵ se ipso corpore et supplicia sibi gignente? quod ut dissimulaverit et supremo somnio eius, cui¹²²⁶ inmortuus¹²²⁷ quodammodo est, credamus ab uno illo invidiam gloria victam¹²²⁸, hoc tamen nempe felicitati suae defuisse confessus est quod¹²²⁹ Capitolium non dedicavisset¹²³⁰.

139 ¹²³¹ 45 Q¹²³². Metellus in ea oratione, quam habuit supremis¹²³³ laudibus patris sui L¹²³⁴. Metelli pontificis, bis consulis, dictatoris , magistri equitum, XVviri agris dandis, qui p lurim os¹²³⁵ elephantos ex primo Punico bello duxit in triumpho, scriptum reliquit decem maximas res optimasque, in quibus quaerendis sapientes¹²³⁶ aetatem exigerent, consummasse eum: 140 voluisse¹²³⁷ enim primarium bellatorem esse, optimum oratorem, fortissimum imperatorem, auspicio¹²³⁸ suo maximas res geri, maximo honore uti, summa sapientia esse, summum senatorem haberi¹²³⁹, pecuniam magnam bono modo invenire, multos liberos relinquere et clarissimum in civitate esse; haec contigisse ei nec ulli alii post Romam conditam. 141 ¹²⁴⁰ longum est refellere et supervacuum abunde uno casu refutante, siquidem is Metellus orbam¹²⁴¹ luminibus exegit senectam, amissis incendio, cum Palladium raperet ex aede Vestae, memorabili causa, sed eventu misero. quo fit ut infelix quidem dici non debeat, felix tamen¹²⁴² non possit. tribuit ei populus Romanus quod nulli¹²⁴³ alii ab¹²⁴⁴ condito aevo, ut, quotiens in senatum iret, curru veheretur ad curiam: magnum ei et¹²⁴⁵ sublime, sed pro oculis datum.

142 ¹²⁴⁶ Huius quoque Q. Metelli, qui illa de patre dixit¹²⁴⁷, filius inter rara¹²⁴⁸ felicitatis humanae exempla numeratur: nam praeter honores amplissimos cognomenque Macedoni ci¹²⁴⁹ a quattuor filiis inlatus¹²⁵⁰ rogo, uno praetori o¹²⁵¹, tribus consularibus, duobus triumphalibus, uno censorio, quae singula quoque paucis contigere . 143 ¹²⁵² in ipso tamen flore dignationis suae ab C. Atinio¹²⁵³ Labeone, cui cognomen fuit Macerioni¹²⁵⁴, tribuno plebis¹²⁵⁵, quem e senatu censor eiecerat, revertens e campo meridiano tempore vacuo foro et Capitolio ad Tarpeium raptus, ut praecipitaretur, convolante quidem tam¹²⁵⁶ numerosa illa cohorte, quae patrem eum appellabat, sed, ut necesse erat in subito, tarde et tamquam in exequias, cum resistendi sacroque sanctum repellendi ius non esset, virtutis suae opera et censurae periturus, aegre tribuno, qui intercederet¹²⁵⁷, reperto a limine ipso mortis revocatus alieno beneficio postea vixit, 144 bonis inde etiam¹²⁵⁸ consecratis a damnato¹²⁵⁹ suo, tamquam parum esset¹²⁶⁰ faucium reste¹²⁶¹ intortarum, expressi¹²⁶² per aures sanguinis poena m¹²⁶³ exacta m¹²⁶⁴ esse. equidem et¹²⁶⁵ Africani sequentis¹²⁶⁶ inimicum fuisse inter calamitates duxerim, ipso teste Macedonico, siquidem dixit: ite filii, celebrate exequias, numquam civis maioris funus videbitis. et hoc dicebat iam Baliaricis¹²⁶⁷, Diadematis¹²⁶⁸, iam Macedonicus ipse. 145? verum ut illa sola iniuria aestimetur, quis hunc iure felicem dixerit, periclitatum ad libidinem inimici, nec Africani saltem¹²⁶⁹, perire? quos hostes¹²⁷⁰ vicisse tanti fuit? aut quos non honores currusque¹²⁷¹ illa sua violentia fortuna retroegit, per mediam urbem censore tracto — etenim sola haec morandi ratio fuerat —, tracto in Capitolium ide m¹²⁷², in quod triumphans ipse deorum¹²⁷³ exuviis ne captivos quidem sic traxerat? 146 maius hoc scelus felicitate consecuta factum est, periclitato Macedonico vel funus tantum [tale¹²⁷⁴] perdere, in quo a triumphalibus liberis portaretur in rogum velut exequiis quoque triumphans. nulla est profecto solida felicitas, quam contumelia ulla vitae rupit¹²⁷⁵, nedum tanta. quod superest, nescio morum gloriae an indignationis dolori accedat, inter tot Metellos tam sceleratam C. Atini¹²⁷⁶ audaciam semper fuisse inultam.

147 ¹²⁷⁷ 46 In Divo quoque Augusto, quem universa mortalitas in hac censura nuncupet¹²⁷⁸, si diligenter aestimentur cuncta¹²⁷⁹, magna sortis humanae reperiantur¹²⁸⁰ volumina: repulsa in magisterio equitum apud avunculum¹²⁸¹ et contra petitionem eius praelatus Lepidus, proscriptionis invidia ob¹²⁸² collegium in triumviratu pessirnorum civium, nec aequa saltem portione , 148 ¹²⁸³ sed praegravi Antonio, Philippensi proelio morbi¹²⁸⁴, fuga et triduo in palude aegroti et (ut fatentur Agrippa ac Maecenas¹²⁸⁵) aqua¹²⁸⁶ subter cutem fusa turgidi latebra, naufragia Sicula et alia ibi quoque in spelunca occultatio, iam in navali fuga urguente hostium manu preces Proculeio mortis admotae, cura Perusinae contentionis¹²⁸⁷, sollicitudo Martis Actiaci, 149 ¹²⁸⁸ Pannonicis¹²⁸⁹ bellis¹²⁹⁰ ruina¹²⁹¹ e turri, tot seditiones militum, tot ancipites morbi corporis, suspecta Marcelli¹²⁹² vota, pudenda Agrippae ablegatio, totiens petita insidiis vita, incusatae liberorum mortes¹²⁹³ luctusque non tantum orbitate¹²⁹⁴ tristis¹²⁹⁵, adulterium filiae et consilia parricidae palam facta, contumeliosus¹²⁹⁶ privigni Neronis secessus, aliud in nepte¹²⁹⁷ adulterium; iuncta deinde tot mala: inopia stipendi, rebellio Illyrici¹²⁹⁸ , servitiorum dilectus¹²⁹⁹ iuventutis penuria, pestilentia urbis, fames¹³⁰⁰ Italiae, destinatio expirandi et quadridui inedia maior pars mortis in corpus recepta; 150 ¹³⁰¹ iuxta haec Variana clades et maiestatis eius foeda suggillatio, abdicatio Postumi Agrippae post adoptionem¹³⁰², desiderium post relegationem¹³⁰³, inde suspicio in Fabium arcanorumque proditionem, hinc uxoris et Tiberii cogitationes, suprema eius cura. in summa deus ille¹³⁰⁴ caelumque nescio adeptus magis an meritus herede hostis sui¹³⁰⁵ filio excessit.

151 ¹³⁰⁶ 47 Subeunt in hac reputatione Delphica oracula velut ad castigandam hominum vanitatem ab deo emissa. duo¹³⁰⁷ sunt haec: Pedium¹³⁰⁸ telicissimum, qui pro patria proxime¹³⁰⁹ occubuisset; iterum a Gyge rege tunc amplissimo terrarum consulti¹³¹⁰: Aglaum P sophidium¹³¹¹ esse feliciorem. senior hic in angustissim o¹³¹² Arcadiae angulo parvum, sed annuis victibus large sufficiens praedium colebat , numquam ex eo¹³¹³ egressus atque¹³¹⁴, ut e vitae genere manifestum est, minima cupidine¹³¹⁵ minimum in vita mali expertus.

152 ¹³¹⁶ 48 Consecratus est vivus sentiensque eiusdem oraculi iussu et lovis deorum¹³¹⁷ summi adstipulatu Eut hymus¹³¹⁸ pycta¹³¹⁹, semper Olympiae victor et semel victus. patria¹³²⁰ ei Locri in Italia; ibi¹³²¹ imaginem eius¹³²² et Olympiae alteram eodem ¹³²³ die tactam fulmine Callimachum ut nihil aliud miratum video deumque¹³²⁴ iussisse sacrificare¹³²⁵, quod et vivo factitatum et mortuo, nihilque de eo¹³²⁶ mirum aliud quam hoc¹³²⁷ placuisse¹³²⁸ dis.

153 ¹³²⁹ 49 De spatio¹³³⁰ atque longinquitate vitae homiuum non locorum modo situs, verum e t temp ora¹³³¹ ac sua cuique sors nascendi incertum¹³³² fecere. Hesiodus, qui primus aliqua de hoc prodidit, fabulose, ut reor, multa¹³³³ hominum aevo pr aeferens¹³³⁴, cornici novem nostras attribuit aetates, quadruplum¹³³⁵ eius cervis, id¹³³⁶ triplicatum corvis, et reliqua fabulosius in phoenice ac Nymphis. 154 ¹³³⁷ Anacreon poeta¹³³⁸ Arganthonio ¹³³⁹ Tartesiorum regi CL¹³⁴⁰ tribuit annos, Cinyrae Cypriorum decem annis amplius, Aegimio¹³⁴¹ CC, Theopompus Epimenidi Gnosio CLVII¹³⁴²; Hellanicus quosdam in Aetolia Epiorum¹³⁴³ gentis ducen os¹³⁴⁴ explere, cui adstipulatur Dama stes¹³⁴⁵ memorans Pictoreum¹³⁴⁶ ex his praecipuum corpore viribusque etiam CCC vixisse, Ephorus¹³⁴⁷ Arcadum reges tricenis annis, 155? Alexander Cornelius Dandonem¹³⁴⁸ quendam in Illyrico D¹³⁴⁹ vixisse, Xenophon¹³⁵⁰ in peripl o¹³⁵¹ Lutmiorum¹³⁵² insulae¹³⁵³ regem DC atque, ut parce mentitus, filium eius DCCC. quae omnia inscitia temporum acciderunt. annum enim alii aestate¹³⁵⁴ determinabant et alterum hieme, alii quadripertitis temporibus , sicut Arcades, quorum anni trimenstres fuere, quidam lunae senio, ut Aegyptii. itaque apud eos¹³⁵⁵ et singula¹³⁵⁶ milia annorum vixisse produntur. 156 ¹³⁵⁷ sed ut ad confessa transeamus, Arganthonium¹³⁵⁸ Gaditanum LXXX annis regnasse prope certum est; putant quadragensimo coepisse. Masinissam LX annis regnasse indubitatum est, Gorgian¹³⁵⁹ Siculum CVIII vixisse . Q. Fabius Maximus LXIII¹³⁶⁰ annis augur fuit. M. Perpenna ¹³⁶¹ et nuper L. Volusius Saturninus omnium, quos in consulatu sententiam rogaverant, superstites fuere. Perpenna septem reliquit ex iis¹³⁶² quos censor legerat; vixit annos LXXXXVIII¹³⁶³. 157 ¹³⁶⁴ qua in re et illud adnotare succurrit, unum omnino quinquennium fuisse quo senator nullus moreretur, cum Flaccus et Albinus censores lustrum condidere, usque ad proximos censores, ab anno urbis DLXXVIIII¹³⁶⁵. M. Valerius Cor vinus¹³⁶⁶ centum annos inplevit, cuius inter primum et sextum consulatum XLVI anni fuere. idem sella curuli semel ac viciens sedit, quotiens nemo alius. aequavit eius vitae spatia¹³⁶⁷ Metellus pontifex.

158 ¹³⁶⁸Et ex feminis Livia¹³⁶⁹ Rutili¹³⁷⁰ LXXXXVII¹³⁷¹ annos excessit, Statilia¹³⁷² Claudio principe ex nobili domo¹³⁷³ LXXXXVIIII, Terentia Ciceronis CIII, Clodia¹³⁷⁴ Ofili¹³⁷⁵ CXV, haec quidem etiam enixa quindeciens. Lucceia mima C annis in scaena pronuntiavit . Galeria Copiola emboliaria reducta est in scaenam C.¹³⁷⁶ Poppaeo¹³⁷⁷ Q. Sulpicio cos. ludis pro salute Divi Augusti votivis annum CIIII¹³⁷⁸ agens¹³⁷⁹; producta fuerat tirocinio a M. Pomponio¹³⁸⁰ aedile¹³⁸¹ plebis C. Mario Cn. Carbone cos. ante annos XCI¹³⁸² , a¹³⁸³ Ma gno¹³⁸⁴ Pompeio magni theatri dedicatione anus pro miraculo reducta. 159 ¹³⁸⁵ Sammullam¹³⁸⁶ quoque CX annis¹³⁸⁷ vixisse auctor est Pedianus Asconius. minus miror Stephanionem, qui primus togatus¹³⁸⁸ saltare instituit, utrisque¹³⁸⁹ saecularibus¹³⁹⁰ ludis saltavisse¹³⁹¹, Divi Augusti et quos Cl audius¹³⁹² Caesar consulatu suo quarto fecit, quando LXIII¹³⁹³ non amplius anni interfuere, quamquam et postea diu vixit. in Tmoli¹³⁹⁴ montis¹³⁹⁵ cacumine, quod vocant Tempsin¹³⁹⁶ , CL annis vivere Mucianus auctor est, totidem anno rum¹³⁹⁷ censum¹³⁹⁸ Cl audi¹³⁹⁹ Caesaris censura T. F ullonium¹⁴⁰⁰ Bononiensem, idque collatis censibus, quos ante detulerat, vitaeque argumentis — etenim curae principi¹⁴⁰¹ id¹⁴⁰² erat — verum apparuit.

160 ¹⁴⁰³ 50 Poscere videtur locus ipse sideralis scientiae¹⁴⁰⁴ sententiam¹⁴⁰⁵ . Epigenes¹⁴⁰⁶ CXII¹⁴⁰⁷ annos inpleri negavit posse, Berosus excedi¹⁴⁰⁸ CXVI¹⁴⁰⁹. durat et ea ratio, quam Petosiris ac N e cep sos¹⁴¹⁰ tradidere¹⁴¹¹ (tetartemorion¹⁴¹² appellant¹⁴¹³ a trium signorum portione), qua posse in Italiae tractu CXXIIII¹⁴¹⁴ annos vitae contingere apparet. negavere illi quemquam LXXXX partium exortivam mensuram (quod anaphoras vocant) transgredi , et has ipsas incidi occursu maleficorum¹⁴¹⁵ siderum aut etiam radiis eorum solisque. Aesc ulapi¹⁴¹⁶ rursus¹⁴¹⁷ secta¹⁴¹⁸ , quae¹⁴¹⁹ stata¹⁴²⁰ vitae spatia¹⁴²¹ a stellis accipi dicit, quantum¹⁴²² plurimum tribuat, incertum est. 161 ¹⁴²³ rara autem esse dicunt longiora quidem tempora¹⁴²⁴, quoniam momentis horarum insignibus lunae dierum, ut VII atque XV¹⁴²⁵ , quae nocte ac die observantur, ingens turba nascatur scansili annorum lege occidua, quam climacteras appella nt¹⁴²⁶ , non fere ita genitis LIIII¹⁴²⁷ annum excedentibus.

162 Primum ergo ipsius artis inconstantia declarat quam incerta res sit. accedunt experimenta¹⁴²⁸ recentissimi census, quem intra quadrienninm Imperator es¹⁴²⁹ Caesar es¹⁴³⁰ Vespasiani pater filiusque censores egerunt. nec sunt omnia vasaria¹⁴³¹ excutienda; mediae¹⁴³² tantum partis inter Appenninum Padumque ponemus exempla: 163 ¹⁴³³ CXX annos Parmae tres edidere, ¹⁴³⁴ Brixi lli¹⁴³⁵ unus¹⁴³⁶ , CXXV Parmae duo, CXXX Placentiae¹⁴³⁷ unus¹⁴³⁸, Favelltiae una mulier¹⁴³⁹ , CXX XV¹⁴⁴⁰ Bononiae L.¹⁴⁴¹ Terentius M. filius, Arimini vero M. Aponi us¹⁴⁴² CXL¹⁴⁴³, Tertulla CXXXVII. citra¹⁴⁴⁴ Placentiam in collibus oppidum est Veleiatium¹⁴⁴⁵ , in¹⁴⁴⁶ quo CX¹⁴⁴⁷ annos sex detulere, quattuor vero¹⁴⁴⁸ centenos vicenos, unus CXL¹⁴⁴⁹, M. Mucius¹⁴⁵⁰ M. filius Galeria¹⁴⁵¹ Felix. 164 ac ne pluribus moremur in re confessa, in regione Italiae octava centenum annorum censi sunt homines LIIII, centenum denum homines XIIII¹⁴⁵² , centenum vicenum quinum homines duo, centenum ¹⁴⁵³ tricenum homines quattuor, centenum tricenum quinum ¹⁴⁵⁴ aut¹⁴⁵⁵ septenum¹⁴⁵⁶ totidem, centenum quadragenum homines tres.

165 ¹⁴⁵⁷Alia mortalitatis inconstantia: Homerus eadem nocte natos Hectorem etPolydamanta tradidit¹⁴⁵⁸ , tam¹⁴⁵⁹ diversae sortis viros¹⁴⁶⁰. C. Mario Cn. Carbone III cos. a. d. V kal. Iunias M. Caelius¹⁴⁶¹ Rufus et C.¹⁴⁶² Licinius Calvus eadem¹⁴⁶³ die geniti sunt, oratores quidem ambo, sed tam dispari eventu. hoc etiam isdem horis nascentibus in toto mundo cotidie evenit, pariterque domini ac servi gignuntur, reges et inopes.

166 ¹⁴⁶⁴¹⁴⁶⁵ 51 P.¹⁴⁶⁶ Cornelius Rufus, qui consul cum M'.¹⁴⁶⁷ Curio¹⁴⁶⁸ fuit, dormiens oculorum visum amisit, cum id sibi accidere somniaret. e diverso Pher aeus¹⁴⁶⁹ Ia son¹⁴⁷⁰ deploratus a medicis vomicae morbo, cum mortem in acie quaereret, vulnerato pectore¹⁴⁷¹ medicinam invenit ex hoste. Q. Fabius Maximus consul apud flumen¹⁴⁷² Isaram proelio commisso adversus¹⁴⁷³ Allobrogum ¹⁴⁷⁴ Arvernorumque¹⁴⁷⁵ gentes a. d. VI idus Augustas, CXXX perduellium caesis, febri quartana liberatus est in acie. 167 incertum ac fragile nimirum¹⁴⁷⁶ est hoc munus¹⁴⁷⁷ naturae, quicquid datur nobis, malignum vero et breve etiam in iis¹⁴⁷⁸ quibus largissime contigit¹⁴⁷⁹ , universum utique¹⁴⁸⁰ aevi tempus intuentibus.¹⁴⁸¹ quid, quod aestimatione¹⁴⁸² nocturnae quietis dimidio quisque spatio vitae suae vivit, pars¹⁴⁸³ aequa morti similis exigitur aut poena¹⁴⁸⁴ e st, nisi contigit quies? nec¹⁴⁸⁵ reputantur infantiae anni, qui sensu carent, non senectae in poenam vivacis, tot periculorum genera, tot morbi, tot metus, tot curae, totiens¹⁴⁸⁶ invocata morte¹⁴⁸⁷ , ut nullum frequentius sit votum. 168 ¹⁴⁸⁸ natura vero nihil hominibus brevitate vitae praestitit melius. hebescunt sensus, membra torpent¹⁴⁸⁹, praemoritur visus, auditus, incessus, dentes etiam ac¹⁴⁹⁰ ciborum instrumenta , et tamen vitae hoc tempus adnumeratur¹⁴⁹¹. ergo pro miraculo et id solitarium reperitur exemplum Xenophili musici¹⁴⁹² , centum¹⁴⁹³ et quinque annis vixisse¹⁴⁹⁴ sine ullo corporis incommodo. 169 at Hercule¹⁴⁹⁵ reliquis omnibus per singulas membrorum partes, qualiter nullis aliis animalibus, certis pestifer calor remeat horis aut rigor, neque horis modo, sed et diebus noctibusque¹⁴⁹⁶ trinis quadrinisve, etiam anno toto¹⁴⁹⁷. atque etiam morbus est aliqu antisper¹⁴⁹⁸ sapientiam¹⁴⁹⁹ mori. 170 ¹⁵⁰⁰ morbis quoque enim¹⁵⁰¹ quasdam leges natura posuit¹⁵⁰² : quadrini circuitus febrem numquam bruma, numquam hibernis mensibus incipere , quosdam post sexagensimum vitae spatium non accedere ¹⁵⁰³ ; alli is¹⁵⁰⁴ pubertate deponi, feminis¹⁵⁰⁵ praecipue; senes minime sentire¹⁵⁰⁶ pestilentiam. namque et¹⁵⁰⁷ universis gentibus ingruunt morbi et generatim modo servitiis, modo procerum ordini¹⁵⁰⁸ aliosque per gradus. qua in re observatum a meridianis partibus ad¹⁵⁰⁹ occasum solis pestilentiam semper ire nec umquam aliter fere¹⁵¹⁰ , non hieme, nec¹⁵¹¹ ut¹⁵¹² ternos excedat¹⁵¹³ menses. 171 ¹⁵¹⁴

52 iam signa letalia in furoris morbo risum ¹⁵¹⁵ , sapientiae vero aegritudine fimbriarum curam¹⁵¹⁶ et stragulae vestis plicaturas, a somno moventium¹⁵¹⁷ neglectum¹⁵¹⁸ , praefandi¹⁵¹⁹ umoris e corpore¹⁵²⁰ effluvium, in oculorum quidem et narium aspectu indubitata maxime atque etiam supino adsidue cubitu, venarum inaequabili¹⁵²¹ aut formicante percussu, quaeque alia¹⁵²² Hippo crati principi¹⁵²³ medicinae observata sunt. et cum innumerabilia¹⁵²⁴ sint¹⁵²⁵ mortis signa, salutis securitatisque nulla sunt¹⁵²⁶ , quippe cum censorius Cato ad filium de¹⁵²⁷ validis¹⁵²⁸ quoque observationem ut ex oraculo aliquo prodiderit, senilem iuventam¹⁵²⁹ praematurae mortis esse signum. 172 ¹⁵³⁰ morborum vero tam infinita est multitude, ut Pherecydes Syrius serpentium¹⁵³¹ multitudine ex corpore eius erumpente expiraverit . quibusdam¹⁵³² perpetua febris est, sicut C. Maecenati; eidem triennio supremo nullo horae momento contigit somnus . Antipater Sidonius poeta omnibus annis uno die tantum natali¹⁵³³ corripiebatur febre¹⁵³⁴ et eo consumptus est satis longa senecta.

173 ¹⁵³⁵ 53 Aviola¹⁵³⁶ consularis in rogo revixit et, quoniam subveniri¹⁵³⁷ non potuerat praevalente flamma, vivus crematus est. similis causa in L. Lamia praetorio viro traditur. nam C. Aelium¹⁵³⁸ Tuberonem praetura¹⁵³⁹ functum a rogo relatum Messala¹⁵⁴⁰ Rufus et plerique tradunt. haec est condicio mortalium. ad has et eius modi occasiones fortunae gignimur ¹⁵⁴¹ , uti¹⁵⁴² de homine ne morti¹⁵⁴³ quidem debeat credi. 174 ¹⁵⁴⁴ reperimus ¹⁵⁴⁵ inter exempla Hermotimi¹⁵⁴⁶ Clazomenii¹⁵⁴⁷ animam relicto corpore errare solitam vagamque e longinquo multa adnuntiare ¹⁵⁴⁸ , quae nisi a praesente¹⁵⁴⁹ nosci non possent¹⁵⁵⁰, corpore interim semianimi, donec cremato eo inimici¹⁵⁵¹ , qui Cantharidae vocabantur, remeanti animae veluti vaginam¹⁵⁵² ademerint; Aristeae¹⁵⁵³ etiam visam evolantem¹⁵⁵⁴ ex ore in Proconneso corvi effigie, magna quae¹⁵⁵⁵ sequitur¹⁵⁵⁶ ha nc¹⁵⁵⁷ fabulositate. 175 ¹⁵⁵⁸ quam equidem et in Gnosio¹⁵⁵⁹ Epimenide¹⁵⁶⁰ simili modo accipio, puerum aestu¹⁵⁶¹ et itinere¹⁵⁶² fessum in specu septem et quinquaginta dormisse annis, rerum faciem mutationemque mirantem velut postero die experrectum, hinc pari numero dierum senio ingruente¹⁵⁶³ , ut tamen in septimum et quinquagesimum atque centesimum vitae duraret annum. feminarum sexus huic malo videtur maxime opportunus conversione volvae, quae si corrigatur, spiritus restituitur, h uc¹⁵⁶⁴ pertinet nobile illud¹⁵⁶⁵ apud Graecos volumen Heraclidis septem diebus feminae exanimis ad vitam revocatae. 176 ¹⁵⁶⁶ Varro quoque auctor est XXviro¹⁵⁶⁷ se agros dividente¹⁵⁶⁸ Capuae¹⁵⁶⁹ quendam, qui efferretur¹⁵⁷⁰ foro¹⁵⁷¹, domum remeasse pedibus. hoc idem Aquini accidisse. Romae quoque Corfidium¹⁵⁷² , materterae suae maritum, funere locato revixisse et locatorem funeris ab eo elatum¹⁵⁷³. 177 ¹⁵⁷⁴ adicit¹⁵⁷⁵ miracula¹⁵⁷⁶ , quae tota indicasse conveniat: e¹⁵⁷⁷ duobus fratribus equestris ordinis Corfidi is¹⁵⁷⁸ maiori¹⁵⁷⁹ accidisse ut videretur expirasse, apertoque testamento recitatum heredem minorem funeri¹⁵⁸⁰ institisse¹⁵⁸¹ ; interim eum, qui videbatur exstinctus, plaudendo concivisse¹⁵⁸² ministeria et narrasse a fratre¹⁵⁸³ se venisse , commendatam sibi filiam ab eo, demonstratum praeterea quo in loco defodisset aurum nullo conscio, et rogasse ut iis funebribus, quae comparasset, efferretur¹⁵⁸⁴ . hoc eo narrante fratris¹⁵⁸⁵ domestici propere adnuntiavere exanimatum illum, et aurum ubi dixerat repertum est. 178 plena praeterea vita est his vaticiniis, sed non conferenda¹⁵⁸⁶, cum saepius falsa sint, sicut ingenti exemplo docebimus. bello Siculo Gabienus Caesaris classium¹⁵⁸⁷ fortissimus, captus a Sexto Pompeio, iussu eius incisa cervice et vix cohaerente, iacuit in litore toto¹⁵⁸⁸ die¹⁵⁸⁹ . deinde, cum¹⁵⁹⁰ advesperavisset, gemitu precibusque congregata multitudine petiit¹⁵⁹¹ uti¹⁵⁹² Pompeius ad se veniret aut aliquem ex arcanis¹⁵⁹³ mitteret; se enim ab inferis remissum habere¹⁵⁹⁴ quae nuntiaret. 179 misit plures Pompeius ex amicis, quibus Gabienus¹⁵⁹⁵ dixit¹⁵⁹⁶ inferis dis placere Pompei causas et partes pias; proinde eventum futurum quem optaret: hoc se nuntiare¹⁵⁹⁷ iussum; argumentum fore veritatis quod peractis mandatis protinus expiraturus esset. idque¹⁵⁹⁸ ita evenit¹⁵⁹⁹ . post sepulturam quoque visorum exempla sunt, nisi quod naturae opera¹⁶⁰⁰, non prodigia, consectamur.

180 ¹⁶⁰¹ 54 In primis autem miraculo sunt summaque¹⁶⁰² frequentia¹⁶⁰³ mortes¹⁶⁰⁴ repentinae — hoc¹⁶⁰⁵ est summa vitae felicitas —, quas esse naturales docebimus¹⁶⁰⁶ . plurimas prodidit Verrius, nos cum dilectu¹⁶⁰⁷ modum servabimus¹⁶⁰⁸. gaudio obiere praeter Chilonem, de quo diximus, Sophocles et Dionysius¹⁶⁰⁹ Siciliae¹⁶¹⁰ tyrannus, uterque accepto tragicae victoriae nuntio, mater illa¹⁶¹¹ Cannensi¹⁶¹² filio incolume¹⁶¹³ viso contra nuntium falsum; pudore Diodorus sapientiae dialecticae¹⁶¹⁴ professor, lusoria qu aestione non protinus a b¹⁶¹⁵ interrogatione¹⁶¹⁶ Stil ponis¹⁶¹⁷ dissoluta. 181 ¹⁶¹⁸ nullis evidentibus causis obiere, dum calciantur matutino, duo Caesares, praetor et praetura perfunctus dictatoris Caesaris pater—hic Pisis¹⁶¹⁹ exanimatus est¹⁶²⁰ , ille Romae —, Q. Fabius Maximus in consulatu suo pridie kal. Ian¹⁶²¹ ., in cuius locum C. Rebilus¹⁶²² paucissimarum horarum consulatum petiit¹⁶²³ , item C. Volcatius Gurg es¹⁶²⁴ senator¹⁶²⁵, omnes adeo sani atque tempestivi, ut de progrediendo cogitarent, Q. Aemilius Lepidus iam egrediens incusso pollice limini cubiculi¹⁶²⁶ , C. Aufustius egressus, cum¹⁶²⁷¹⁶²⁸ in senatum iret, offenso pede in comitio. 182 ¹⁶²⁹ legatus quoque, qui Rhodiorum causam in senatu magna cum admiratione oraverat¹⁶³⁰ , in limine curiae protinus expiravit progredi volens, Cn. Baebius¹⁶³¹ Tamphilus¹⁶³² , praetura et ipse functus, cum a puero quaesisset horas, Aulus Pompeius in Capitolio, cum deos salutasset, M'. uventius Thalna¹⁶³³ consul, cum¹⁶³⁴ sacrifica ret¹⁶³⁵ , C. Servilius Pansa, cum staret in foro ad tabernam hora diei¹⁶³⁶ secunda¹⁶³⁷ in P.¹⁶³⁸ fratrem innixus, Baebius iudex, dum¹⁶³⁹ vadimonium¹⁶⁴⁰ differri¹⁶⁴¹ iubet, M. Terentius Corax, dum tabellas scribit in foro. 183 nec non et proximo anno, dum consular viro in aurem dicit, eques Romanus ante Apollinem eboreum qui est in foro Augusti, super omnes C. lulius medicus, dum inunguit, specillum per oculum trahens, A.¹⁶⁴² Manlius Torquatus consularis, cum¹⁶⁴³ in cena¹⁶⁴⁴ placentam adpeteret, L. Tuccius¹⁶⁴⁵ medicus¹⁶⁴⁶ Valla, dum mulsi potionem haurit, Appius Saufeius¹⁶⁴⁷, e¹⁶⁴⁸ balineo¹⁶⁴⁹ reversus cum mulsum bibisset ovumque sorberet, P. Quintius Scapula, cum apud Aquilium Gallum cenaret, Decimus Saufeius scriba, cum domi suae pranderet. 184 ¹⁶⁵⁰ Cornelius Gallus praetorius et T¹⁶⁵¹. Heter eius¹⁶⁵² eques Romanus in venere obiere¹⁶⁵³ et, quos nostra adnotavit aetas¹⁶⁵⁴, duo equestris ordinis in eodem pantomimo ¹⁶⁵⁵ Mystico¹⁶⁵⁶ , tum forma praecellente. operosissima¹⁶⁵⁷ tamen securitas mortis in M. Ofilio Hilaro ab antiquis traditur. 185 comoediarum histrio¹⁶⁵⁸ is, cum populo admodum placuisset natali die suo conviviumque haberet, edita¹⁶⁵⁹ cena calidam potionem in pultario¹⁶⁶⁰ poposcit simulque personam eius diei acceptam intuens coronam e¹⁶⁶¹capite suo in¹⁶⁶² eam transtulit, tali¹⁶⁶³ habitu rigens¹⁶⁶⁴ nullo sentiente, done adcubantium¹⁶⁶⁵ proximus tepescere¹⁶⁶⁶ potionem admoneret.

186 ¹⁶⁶⁷Haec felicia exempla, at contra miseriarum¹⁶⁶⁸ innumera: L. Domitius clarissimae gentis apud Massiliam victus, Corfinii ¹⁶⁶⁹ captus ab eodem Caesare, veneno poto propter taedium vitae, postquam biberat¹⁶⁷⁰, omni opere¹⁶⁷¹ ut viveret adnisus est. invenitur in actis, Felice russei¹⁶⁷² auriga elato, in rogum eius¹⁶⁷³ unum e faventibus iecisse se¹⁶⁷⁴ , frivolum dictu, ne hoc gloriae ¹⁶⁷⁵ artificis daretur, adversis studiis copia¹⁶⁷⁶ odorum corruptum criminantibus. cum ante non multo M. Lepidus¹⁶⁷⁷ nobilissimae stirpis, quem diverti¹⁶⁷⁸ anxietate diximus mortuum, flam-¹⁶⁷⁹ mae vi e¹⁶⁸⁰ rogo eiectus recondi propter ardorem non potuisset¹⁶⁸¹ , iuxta sarmentis aliis nudus crematus est.

187 ¹⁶⁸² 55 Ipsum cremare¹⁶⁸³ apud Romanos non fuit veteris instituti: terra condebantur. at postquam¹⁶⁸⁴ longinquis bellis obrutos erui cognovere, tune institutum, et tamen multae¹⁶⁸⁵ familiae priscos servavere ritus, sicut in Cornelia nemo ante Sullam dictatorem traditur crematus¹⁶⁸⁶, idque voluisse veritum talionem eruto¹⁶⁸⁷ C. Mari cadavere. [sepultus vero¹⁶⁸⁸ intellegatur¹⁶⁸⁹¹⁶⁹⁰quoquo modo conditus, humatus vero humo contectus].

188 ¹⁶⁹¹ 56 Post sepulturam va nae¹⁶⁹² manium ambages. omnibus a suprem o¹⁶⁹³ die eadem quae ante primum, nec magis a¹⁶⁹⁴ morte sensus ullus aut corpori aut animae quam ante natalem . eadem enim vanitas¹⁶⁹⁵ in futurum etiam se propagat et in mortis quoque tempora¹⁶⁹⁶ ipsa¹⁶⁹⁷ sibi vitam¹⁶⁹⁸ mentitur, alias inmortalitatem animae, alias transfigurationem, alias sensum inferis¹⁶⁹⁹ dando et manes colendo deumque faciendo qui iam etiam homo esse desierit, ceu vero ullo modo spirandi ratio¹⁷⁰⁰ ceteris animalibus distet aut non diuturniora in vita multa¹⁷⁰¹ reperiantur, quibus nemo similem divinat inmortalitatem. quod autem corpus animae per se? 189 quae materia? ubi cogitatio illi? quo modo visus, auditus aut qui tangit¹⁷⁰²? quis usus¹⁷⁰³ e x iis¹⁷⁰⁴ aut quod sine iis¹⁷⁰⁵ bonum? quae deinde sedes quantave¹⁷⁰⁶ multitude tot saeculis animarum velut umbrarum? puerilium ista¹⁷⁰⁷ delenimentorum¹⁷⁰⁸ avidaeque¹⁷⁰⁹ numquam desinere mortalitatis commenta sunt. similis et de adservandis corporibus hominum ac revivescendi¹⁷¹⁰ promisso¹⁷¹¹ Democrit i¹⁷¹² vanitas, qui non revixit ipse¹⁷¹³. 190 quae, malum¹⁷¹⁴, ista¹⁷¹⁵ dementia est iterari vitam morte¹⁷¹⁶? quaeve genitis¹⁷¹⁷ quies umquam, si in sublim i¹⁷¹⁸ sensus animae manet, inter inferos umbrae? perdit profecto ista dulcedo credulitasque praecipuum naturae bonum, mortem, ac duplicat obitu ri¹⁷¹⁹ dolorem¹⁷²⁰ etiam post futuri aestimatione¹⁷²¹. etenim si dulce vivere est¹⁷²², cui potest¹⁷²³ esse vixisse? at quanto facilius certiusque¹⁷²⁴ sibi quemque credere, specimen¹⁷²⁵ securitatis antegenitali sumere experimento !

191 ¹⁷²⁶ 57 Consentaneum videtur, priusquam digrediamur a natura hominum, indicare quae cuiusque inventa¹⁷²⁷ sint. emere¹⁷²⁸ ac vendere Mercurius¹⁷²⁹, vindemiare¹⁷³⁰ instituit Liber pater¹⁷³¹¹⁷³² ; idem diadema, regium insigne, et triumphum invenit; Ceres frumenta, cum antea glande vescerentur, eadem molere et conficere in Attica, ut ali i¹⁷³³, et in¹⁷³⁴ Sicilia, ob id dea iudicata . eadem prima leges dedit, ut alii¹⁷³⁵ putavere, Rhadamanthus ¹⁷³⁶.

192 ¹⁷³⁷Litteras semper arbitror Assyrias¹⁷³⁸ fuisse, sed alii apud Aegyptios¹⁷³⁹ a Mercurio, ut¹⁷⁴⁰ Gellius, alii apud Syros repertas volunt, utrique¹⁷⁴¹ in Graeciam attulisse¹⁷⁴² e Phoenice Cadmum sedecim numero, quibus Troiano bello Palameden adiecisse quattuor hac figura ζυφχ¹⁷⁴³, totidem post eum Simoniden melicum¹⁷⁴⁴ ψξωθ¹⁷⁴⁵, quarum omnium vis in nostris recognoscitur . Aristoteles decem et¹⁷⁴⁶ octo priscas fuisse¹⁷⁴⁷ et duas ab Epicharmo¹⁷⁴⁸ additas χζ¹⁷⁴⁹ quam a Palamede¹⁷⁵⁰ mavult¹⁷⁵¹. 193 ¹⁷⁵² Anticlides in Aegypto invenisse quendam nomine Men en¹⁷⁵³ tradit, XV annorum¹⁷⁵⁴ ante Phoronea¹⁷⁵⁵, antiquissimum Graeciae regem, idque monumentis adprobare conatur. e diverso Epigenes apud Babylonios D???CCXX annorum observationes siderum coctilibus¹⁷⁵⁶ laterculis inscriptas docet, gravis auctor in primis ; qui minimum, Berosus¹⁷⁵⁷ et Critodemus, CCCCXC¹⁷⁵⁸ . ex quo apparet¹⁷⁵⁹ aeternus¹⁷⁶⁰ litterarum usus. in Latium eas¹⁷⁶¹ attulerunt Pelasgi.

194 ¹⁷⁶²Laterarias ac¹⁷⁶³ domus¹⁷⁶⁴ constituerunt primi¹⁷⁶⁵ Euryalus et Hyperbius fratres Athenis; antea specus erant pro domibus. Gellio Toxius¹⁷⁶⁶ Caeli filius lutei .aedificii inventor placet, exemplo sumpto ab hirundinum nidis¹⁷⁶⁷ . oppidum¹⁷⁶⁸ Cecrops a se appellavit Cecropiam, quae nunc est¹⁷⁶⁹ arx Athenis¹⁷⁷⁰ . aliqui Argos a Phoroneo rege ante conditum¹⁷⁷¹ volunt, quidam et Sicyonem, Aegyptii vero multo ante apud ipsos Diospolin¹⁷⁷² . 195 ¹⁷⁷³tegulas invenit Cinyra¹⁷⁷⁵ , Agriop ae¹⁷⁷⁶ filius, et metalla aeris, utrumque in insula Cypro, item forcipem, martulum¹⁷⁷⁷ , vectem, incudem; puteos Danaus ex Aegypto advectus in Graeciam qua¹⁷⁷⁸ vocabatur Arg os¹⁷⁷⁹ Dipsion; lapicidinas¹⁷⁸⁰ Cadmus Thebis aut¹⁷⁸¹, ut Theophrastus¹⁷⁸², in Phoenice; Thrason¹⁷⁸³ muros; turres¹⁷⁸⁴, ut¹⁷⁸⁵ Aristoteles, Cyclopes¹⁷⁸⁶ , Tirynthii¹⁷⁸⁷ , ut Theophrastus ; 196 Aegyptii textilia¹⁷⁸⁸ , inf icere¹⁷⁸⁹ lanas Sardibus Lydi, fusos in lanificio Closter, filius Arachnae¹⁷⁹⁰, linum¹⁷⁹¹ et retia Arachne, fulloniam artem Nicias Megarensis, sutrinam¹⁷⁹² T ychius Boeotius¹⁷⁹³ . medicinal Aegyptii apud ipsos volunt repertam, alii per Arabum, Babylonis¹⁷⁹⁴ et Apollinis filium, herbariam et medicamentariam a Chirone¹⁷⁹⁵ , Saturni et Philyrae¹⁷⁹⁶ filio. 197 ¹⁷⁹⁷aes conflare et temperate Aristoteles Lydum¹⁷⁹⁸ Scythen¹⁷⁹⁹ monstrasse, Theophrastus¹⁸⁰⁰ Delam¹⁸⁰¹ Phrygem putant¹⁸⁰², aerariam fabricam alii Chalybas, alii Cyclopas¹⁸⁰³ , ferrum Hesiodus in Creta eos¹⁸⁰⁴ qui vocati sunt Dactyli Idaei. argentum invenit Eric hthonius¹⁸⁰⁵ Atheniensis, ut alii, Aeacus¹⁸⁰⁶ ; auri metalla et flaturam¹⁸⁰⁷ Cadmus Phoenix¹⁸⁰⁸ ad Pangaeum montem, ut alii, Thoas¹⁸⁰⁹¹⁸¹⁰ aut Aeac us¹⁸¹¹ in Panchaia¹⁸¹² aut Sol Oceani filius, cui Gellius medicinae quoque inventionem ex met allis¹⁸¹³ assignat¹⁸¹⁴ . plumbum ex Cassitetride insula primus adportavit Midacritus¹⁸¹⁵ . fabricam¹⁸¹⁶ ferr ariam invenerunt¹⁸¹⁷ Cyclopes, 198 ¹⁸¹⁸ figlinas Coroebus¹⁸¹⁹ Atheniensis, in iis orbem Anarcharsis Scythes, ut alii, Hyperbius Corinthius. fabricam materiariam¹⁸²⁰ Daedalus et in ea¹⁸²¹ serram, asciam¹⁸²², perpendiculum, terebram, glutinum, i ch- th yocollam¹⁸²³; normam¹⁸²⁴ autem et libellam et tornum et clavem Theodorus Samius, mensuras et pondera Phidon¹⁸²⁵ Argivus¹⁸²⁶ aut Palamedes¹⁸²⁷, ut¹⁸²⁸ maluit Gellius; ignem e silice Pyrodes¹⁸²⁹ Cilicis filius, eundem¹⁸³⁰ adservare¹⁸³¹ ferula¹⁸³² Prometheus; 199 ¹⁸³³ vehiculum cum quattuor rotis Phryges¹⁸³⁴, mercaturas Poeni, culturas¹⁸³⁵ vitium et arborum Eumolpus Atheniensis, vinum aquae¹⁸³⁶ misceri ¹⁸³⁷ Staphylus¹⁸³⁸ Sileni¹⁸³⁹ filius, oleum et trapetas Aristaeus Atheniensis, idem mella; bovem et aratrum Buzyges¹⁸⁴⁰ Atheniensis , ut alii, Triptolemus; 200 ¹⁸⁴¹ regiam civitatem Aegyptii, popularem Attici post Theseum. tyrannus primus fuit Phalaris Agraganti¹⁸⁴². servitium invenere¹⁸⁴³ Lacedaemonii. iudicium capitis in Areopago primum actum est.

Proelium Afri contra Aegyptios primi fecere fustibus, quos vocant phalangas. clupeos¹⁸⁴⁴ invenerunt Proetus et Acri sius¹⁸⁴⁵¹⁸⁴⁶ inter se¹⁸⁴⁷ bellantes sive Chalcus¹⁸⁴⁸ Athamantis filius,loricam Midias Messenius¹⁸⁴⁹, galeam, gladium, hastam Lacedaemonii, ocreas et cristas Cares. 201 ¹⁸⁵⁰ arcum et sagittam Scythen¹⁸⁵¹ Iovis filium, alii sagittas Persen Persei filium invenisse dicunt, lanceas Aetolos¹⁸⁵², iaculum cum ammento¹⁸⁵³ Aetolum¹⁸⁵⁴ Martis filium, hastas velitares¹⁸⁵⁵ Tyrrenum¹⁸⁵⁶, eundem¹⁸⁵⁷ pilum¹⁸⁵⁸, Penthesileam ¹⁸⁵⁹ Amazonem securim, Pisaeum¹⁸⁶⁰ venabula et in tormentis scorpionem, Cretas¹⁸⁶¹ catapultam, Syrophoenicas¹⁸⁶² ballistam¹⁸⁶³ et fundam, aeneam¹⁸⁶⁴ tubam Pisaeum Tyrreni¹⁸⁶⁵, testudines Artemonem Clazomenium, 202 ¹⁸⁶⁶ equum (qui nunc aries appellatur) in muralibus machinis Epium ad Troiam, equo vehi Bellerophontem , frenos et strata¹⁸⁶⁷ equorum Pelet hronium¹⁸⁶⁸, pugnare ex equo Thessalos¹⁸⁶⁹, qui Centauri appellati sunt, habitantes secundum Pelium monte. bigas prima¹⁸⁷⁰ iunxit Phrygum¹⁸⁷¹ natio, quadrigas Eric hthonius¹⁸⁷² . ordinem exercitus, signi dationem, tesseras¹⁸⁷³, vigilias Palamedes invenit Troiano bello, specularum significationem eodem Sinon¹⁸⁷⁴ , inducias Lycaon¹⁸⁷⁵, foedera Theseus.

203 ¹⁸⁷⁶ Auguria ex avibus Car, a¹⁸⁷⁷ quo Caria appellata; adiecit ex ceteris animalibus Orpheus, aruspicia¹⁸⁷⁸ Delphus, ignispicia Amphiaraus¹⁸⁷⁹, extispicia¹⁸⁸⁰ avium¹⁸⁸¹ Tiresias Thebanus, interpretationem ostentorum et somniorum Amphictyon. astrologiam Atlans Libyae filius, ut alii, Aegyptii, ut alii, Assyrii, sp haeram¹⁸⁸² in ea Milesius Anaximander, ventorum rationem Aeolus Hellenis filius. 204 ¹⁸⁸³¹⁸⁸⁴ musicam Amphiors, fistulam¹⁸⁸⁵ et monaulum Pan Mercuri, obliquam tibiam Midas in Phrygia, geminas tibias Marsyas in eadem gente, Lydios modulos Amphion, Dorios Thamyras¹⁸⁸⁶ Thrax¹⁸⁸⁷, Phrygios Marsyas Phryx, citharam Amphion, ut alii, Orpheus, ut alii, Linus. septem chordis¹⁸⁸⁸ primum¹⁸⁸⁹ cecinit III ad IIII primas additis Terpander¹⁸⁹⁰, octavam Simonides addidit¹⁸⁹¹, nonam Timotheus. cithara¹⁸⁹² sine voce cecinit Thamyris¹⁸⁹³ primus, cum cantu Amphion, ut alii, Linus. citharoedica¹⁸⁹⁴ carmina conposuit Terpander. cum tibiis canere voce Troezenius Ardalus¹⁸⁹⁵ instituit. saltationem armatam Curetes docuere, pyrrichen¹⁸⁹⁶ Pyrrus, utramque in Creta. versum heroum¹⁸⁹⁷ Pythio¹⁸⁹⁸ oraculo debemus¹⁸⁹⁹. 205 ¹⁹⁰⁰ de poematum origine magna quaestio¹⁹⁰¹; ante Troianum bellum probantur fuisse. prosam orationem condere Pherecydes¹⁹⁰² Syrius instituit Cyri¹⁹⁰³ regis aetate, historiam Cadmus Milesius; ludos gymnicos¹⁹⁰⁴ in Arcadia Lycaon, funebres Acastus in Iol co,post eum Theseus in¹⁹⁰⁵ Isthmo¹⁹⁰⁶ , Hercules Olympiae; athleticam Pit theus¹⁹⁰⁷¹⁹⁰⁸ , pilam lusoriam Gyges¹⁹⁰⁹ Lydus¹⁹¹⁰; picturam Aegypti i¹⁹¹¹ et in Graecia¹⁹¹² Euchir¹⁹¹³ , Daedali cognatus, ut¹⁹¹⁴ Aristoteli¹⁹¹⁵ placet, ut Theophrasto, Polygnotus Atheniensis.

206 ¹⁹¹⁶Nave¹⁹¹⁷ primus in Graeciam ex Aegypto Danaus advenit¹⁹¹⁸; antea ratibus navigabatur¹⁹¹⁹ inventis in¹⁹²⁰ mari Rubro inter insulas a rege Erythra. reperiuntur qui Mysos¹⁹²¹ et Troianos priores excogitasse in Hellesponto putent, cum transirent adversus Thracas. etiam nunc in Britannico oceano v itiles¹⁹²² corio circumsutae fiunt, in Nilo ex papyro ac¹⁹²³ scirpo et harundine . 207 ¹⁹²⁴¹⁹²⁵ longa nave lasonem primum navigasse Philostephanus auctor est, Hegesias¹⁹²⁶ Parhalum¹⁹²⁷ , Ctesias¹⁹²⁸ Samiramin¹⁹²⁹, Archemachus¹⁹³⁰ Aegaeonem, biremem Damastes¹⁹³¹ Erythraeos fecisse, triremem Thucydides Aminoclen Corinthium , 208 ¹⁹³² quadriremem Aristoteles Carthaginienses, quinqueremem Mnesi giton¹⁹³³ Salaminios¹⁹³⁴, sex ordinum Xenagoras ¹⁹³⁵ Syracusios¹⁹³⁶, ab ea ad decemremem Mnesigiton¹⁹³⁷ Alexandrum Magnum, ad¹⁹³⁸ duodecim ordines Philostephanus Ptolemaeum Soterem, ad quindecim Demetrium Antigoni, ad XXX Ptolemaeum Philadelphum, ad XL Ptolemaeum Philopatorem, qui Tryphon cognominatus est. onerariam Hippus¹⁹³⁹ Tyrius invenit, lembum Cyrenenses, cumbam¹⁹⁴⁰ Phoenices ¹⁹⁴¹ , celetem¹⁹⁴² Rhodii¹⁹⁴³ , cercyrum¹⁹⁴⁴ Cyprii. 209 ¹⁹⁴⁵¹⁹⁴⁶ siderum observationem in navigando Phoenices, remum Copae, latitudinem eius Platae ae¹⁹⁴⁷ , vela¹⁹⁴⁸ Icarus, malum et antennam Daedalus¹⁹⁴⁹, hippegum¹⁹⁵⁰ Samii¹⁹⁵¹ aut Pericles Atheniensis, tectas longas Thasii; antea ex prora tantum et puppi pugnabatur. rostra addidit¹⁹⁵² Pis aeus¹⁹⁵³ Tyrreni¹⁹⁵⁴, ancoram¹⁹⁵⁵ Eupalamus¹⁹⁵⁶ , eandem¹⁹⁵⁷ bidentem Anacharsis, harpagones¹⁹⁵⁸ et manus Pericles Atheniensis, adminicula gubernandi Tiphys¹⁹⁵⁹ . classe¹⁹⁶⁰ princeps depugnavit Minos.— Animal occidit primus Hyperbius Martis filius, Prometheus bovem.—

210 ¹⁹⁶¹ 58 Gentium consensus tacitus primus omnium 210 conspiravit, ut Ionum¹⁹⁶² litteris uteretur¹⁹⁶³.

veteres Graecas fuisse easdem paene quae nunc sint¹⁹⁶⁴ Latinae, indicio erit Delphica¹⁹⁶⁵ antiqui aeris, quae est hodie in Palatio dono principum ¹⁹⁶⁶ , Minetrvae dicata [in bibliotheca] cum inscriptione tali: ναυσικρατης¹⁹⁶⁷ ανεθετο¹⁹⁶⁸ ται διος¹⁹⁶⁹ κοραι¹⁹⁷⁰ ταν¹⁹⁷¹ δεκαταν¹⁹⁷²¹⁹⁷³¹⁹⁷⁴ ..........

211 59 Sequens¹⁹⁷⁵ gentium consensus in tonsoribus fuit, sed Romanis tardior. in Italiam ex Sicilia venere post Romam conditam anno CCCCLIIII adducente P. Ti tinio¹⁹⁷⁶ Mena¹⁹⁷⁷, ut¹⁹⁷⁸ auctor est Varro; antea¹⁹⁷⁹ intonsi fuere. primus¹⁹⁸⁰ omnium radi cotidie instituit Africanus sequens; Divus Augustus cultris semper usus est.

212 ¹⁹⁸¹ 60 Tertius consensus fuit in¹⁹⁸² horarum observatione¹⁹⁸³, iam¹⁹⁸⁴ hic¹⁹⁸⁵ ratione¹⁹⁸⁶ accedens, quando et a quo in Graecia reperta ¹⁹⁸⁷ , diximus secundo volumine¹⁹⁸⁸ . serius etiam hic¹⁹⁸⁹ Romae¹⁹⁹⁰ contigit. XII tabulis ortus tantum et occasus nominantur, post aliquot¹⁹⁹¹ annos adiectus est et meridies, accenso consulum id pronuntiante, cum a curia¹⁹⁹² inter Rostra et Graecostasin ¹⁹⁹³ prospexisset¹⁹⁹⁴ solem; a¹⁹⁹⁵ columna Maenia¹⁹⁹⁶ ad carcerem¹⁹⁹⁷ inclinato sidere supremam pronuntiavit¹⁹⁹⁸, sed hoc serenis tantum diebus, usque ad primum Punicum bellum. 213 ¹⁹⁹⁹ princeps²⁰⁰⁰ solarium horologium statuisse ante XII²⁰⁰¹ annos quam cum²⁰⁰² Pyrro bellatum est ad aedem²⁰⁰³ Quirini L.²⁰⁰⁴ Papirius Cursor, cum eam dedicaret a patre suo votam, a Fabio Vestale proditur. sed neque facti²⁰⁰⁵ horologii rationem vel artificem²⁰⁰⁶ significat nec uude translatum sit aut apud quem scriptum id invenerit. 214 ²⁰⁰⁷ M. Varro primum statu tum²⁰⁰⁸ in publico secundum Rostra in columna tradit bello Punico primo²⁰⁰⁹ a M.²⁰¹⁰ Valerio Messala cos. Catina capta in Sicilia, deportatum inde post XXX annos quam de Papiriano horologio traditur, anno urbis CCCCLXX XX²⁰¹¹ . nec congruebant²⁰¹² ad horas eius lineae²⁰¹³ , paruerunt tamen e i²⁰¹⁴ annis undecentum, done Q. Marcius Philippus, qui cum L. Paulo fuit censor²⁰¹⁵, diligentius ordinatum iuxta posuit, idque munus inter censoria²⁰¹⁶ opera gratissima acceptum est. 215 etia m²⁰¹⁷ tum tamen nubilo²⁰¹⁸ incertae²⁰¹⁹ fuere horae usque ad proximum lustrum. tune Scipio Nasica collega L aenati²⁰²⁰ primus aqua²⁰²¹ divisit horas aequ e noctium ac²⁰²² dierum idque²⁰²³ horologiumsub tecto²⁰²⁴ dicavit anno urbis DXCV. tam diu populo Romano²⁰²⁵ indiscreta lux fuit.

Nunc pr aevertemur²⁰²⁶ ad reliqua animalia primumque terrestria .

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. lac. ego indicavi; excidit flumina: cfr. ind. III—VI

2. in- signie a 1 u. -nes dT J. om. va.H. sinus coni. Rh

3. dist.( Rh) S

4. insulae om. H. -lae, insignes va. H

5. nulli o

6. minore F 1 R 1 E 1 au( Rh) S. -or D 1.—or est ro v ( D). cfr. III 1

7. si R 2 E 2 o va.D

8. ne hic ( vel ne in his) ego. om.ll.v

9. quidem cum omnia d 2 o va.G. omnia quidem D

10. queat F 2 E 2 G. que ad E 1. qui (qu R 1) ad F 1 Rau. nequeat D 2 in ras. d 2 o v( D)

11. et (ac a 3) saeua va. H

12. non ut sit ego. ut non sit F 2 d 2 o v ( Brot. D). non sit ut r H( S). cfr. Müller stil. p.18

13. Cic. ND II 121. — Plato Prot. p. 321 c. Lucret. V 233 sq. Sen. cons. ad Marc. 11, 3.

14. (6) Ar. VII 10, 587 b 6. Sol. 1, 72. Aug. CD XXI 14.— § 4: (14) Ov. M. XV 222.— (15) cfr. Pl. XI 134.— (18) Cic. ND II 112.— (p. 3, 2) Cic. Tusc. I 114. Cic. ap. Lact. div. inst. III 19, 14.

15. uel ad F 1. uel ab a. uelut F 2. uelaminis o

16. cuncta- rum FaT S

17. alienus ao. -na T. -na alienis va. G

18. opipus F 1. ope Tso

19. sua ego ( coll. alienis). om.ll.v

20. uariae Fao

21. tegumenta ao va.S

22. coria spinas ao v. spinas coria rS

23. pennas R 2 ao va. S

24. arborique o. -res F 2

25. tuta F 1 Raos

26. homini F 1 a 1

27. uisus R 1 a. ////sus F 1

28. illi o va.G

29. XI F 1. undecimii a

30. que ne F 1 d 1 a. neque d 2 oz

31. fas F 1 au

32. uos E 2 a 2. oos E 1

33. itaque Rd(?) G. idque r. atque v. at homo oz

34. infeliciter oz va. G

35. deuinctus ao

36. ceteri im- peratorum F 1 a

37. initium Ra. -ti/// F 1

38. quidem ( pro tantum) o

39. quia o va.S

40. dementia F 1 Ra v( S). -iam F 2 o C( D)

41. se om. d 1. e F 1 a

42. (14) Ov. M. XV 222. — (15) cfr. Pl. XI 134. — (18) Cic. ND II 112. — (p. 3, 2) Cic. Tusc. I 114. Cic. ap. Lact. div. inst. III 19, 14.

43. que om. o

44. quadrupedi o va.S ( pas- sim)

45. hominis Fao

46. totque D 1 (?) F 2 R 2 Eo ( Rh) G. to///que F 1. to (do a) aque R 1 au. tot atque D 2 dT v( J)

47. contra F 2 R(?) o( Rh) G. cuncta F 1 au. tot contra D 2 in ras. dT v

48. excogitat F 1 au

49. nouitatis F 1 R 1 a 1 u

50. uicta et au. -tae//// F 2 va.S

51. alie a

52. pernicitatem — uolatus alia om. F 1 R 1 au

53. nichil Rao. om. va.S

54. nihil (nichil o) sine Eous v. nihil (nichil R) si D 1 F 1 R. sine a. nisi F 2 D

55. doctrinā F 2

56. exutere F 1. -ro a

57. ut quam va. B. aquam F 1 R 1 a

58. (9–14) cfr. Iuven. sat. 15, 159 sq.

59. luxuriae F 1 Ra

60. ambitio — uni om. F 1 R 1 a

61. prope F 1 Rao

62. denegari F. de petgari au

63. aduersa ao

64. sae- uient F 1 a 1

65. tractauimus F 1 R 1 u. -tamus F 2 va. S

66. innume- ros ac F 2 R(?) G. -ros at D 2. -ros D 1. -ro//// F 1. -ro sane u. -ri sunt Eaoz v

67. haut om. a. non va.H

68. ad a. a F 2 va.S

69. degentum F 2. denige////ū F 1. -gendū d 1 a

70. ac quid R. aut cui oz va. G

71. primo au

72. sint R(?) o va. D

73. natura uero F 2. -urae ue F 1

74. uis aut o

75. pauonis ego. -nes ll.v. de siivmulari et plurali numeris promiscue iunctis cfr. Müller stil. p. 56 ( Sillig ad XXX V 168).

76. molibus F 1 a

77. ergo F 1 R 1 au

78. mea F 2 d 2 v. m//// F 1. modo Rau

79. religabo au

80. uetustiora F 1 a

81. (16) cfr. Pl. XXX 13. Caes. BG VI 16. Mela III 18. —

82. Ecce o

83. incredibili o. credibile a

84. 4,88

85. an fortassis? cfr. nota ad XXXII 11. Fels p. 17

86. ne Rao

87. ab italia ac D 2

88. 6,53

89. uncos ego posui

90. et italia E 2 o v ( J). Quoque et italia R 2. om. rH. cfr. III 89. 59

91. mori Fa

92. Mela II 1. 2. Gell. IX 4, 6. Sol. 15, 20. 22. 23. Ael. IV 27. Herod. III 116. IV 13. 27.

93. sed et o va.D

94. aut Fa

95. γῆς κλεῖθρον ( Turn.) S. gesclithnon E 2. -tron G. -ton rH. gesglithron v

96. insignis Fa D

97. 4,88

98. esse ne F

99. metallā F. -llum R

100. grypis ( Gron.) S. -phis v. grifis R 2 o. cypris r

101. 6,50

102. 5,1 aristeleas conesius o

103. (3) Gell. ib. Aug. CD XVI 8. — (7) Baeton fr. 3 Mü.

104. imaue FR 1. Timaui va.B

105. abarmon a

106. Beton o va.H

107. eiusdem (eius O a) alexandri oz

108. (9) Mela II 13. 14. (Sol. 15, 3). Isigon. fr. 1 Mü. — Gell. ib. Sol. 15, 5. —

109. mantelibus R (?) B. -tili- bus d 2 o. antelibus a. bant- Fd 1. balt- v

110. nicaeensis v. iceensis ll. uo

111. a R 2 Verc. om. r uo v

112. XIII T J. tres- decim D 2. tred- D. decim D 1 FR 1 ( excidit III post m). decem R 2 Ea v

113. Strabo XIII 588. — Varro ap. Priscian. X 31 p. 524, 2 H. —

114. hellespontos F. -tum o va.C

115. fuisse tradit va. S

116. contactus F

117. solitus FR

118. etiamnum R H. -nunc o v. etiannu Fa. an etiam tum?

119. saluare F

120. mediantur F. -dantur a. -dentur oz

121. Agath. fr. 20 Mü. Ael. I 57. XVI 27. Nicand. fr. 32 Schn. Lucan. IX 893 sq. Sol. 27, 41. 42. cfr. Pl. VIII 93. XXVIII 30.

122. (6) Herod. IV 173. Gell. XVI 11, 4 sq. —

123. psillorum ao

124. a psillo o. ab syllo (sillo a) Fa

125. odori Fa

126. soperient a

127. mox FR 1 a

128. internitione ll. o. -remtione va. C

129. abfuerant o va. Brot. afuerat F. adf- a remanent F Dal.

130. Gell. ib. 1. 2. Sol. 2, 27. — (12) Ar. VIII 29, 607 a 30. Nic. ther. 86. cfr. Pl. XXVIII 19. 35. — Calliph. FHG IV 352. Ar. fr. 606 Rose. Aug. CD XVI 8. —

131. genus Foz G( J). gentis Ra S. -te v

132. cyrce a. -ces v. circes o Bas.

133. ferunt ll. o v( S). feruant Dal.

134. ferunt D 1 FE 1 a. -ntque r o v

135. ictas FREo v. -ta a. -tuus D 2 D. -tu dT. om. D 1

136. saliuae dT D. -ue D

137. contactu Tsoz v( J). -tū ll.G( D)

138. machlyas R(?) G. maclyas r o B. -lias v

139. coeuntes R(?) v. -tibus r o

140. Isig. fr. 2 Mü. Nymphod. fr. 23 Mü. Gell. IX 4, 8. cfr. Verg. B 7, 27.

141. isignonus F. isogonus o passim

142. nunphodorus o. nimphodonus a. nimfodorus F. Mempho- va. Bas. add. tradunt D 2 o va. H( D)

143. probata ll.v( G). prata C

144. arescunt Fa

145. emoriuntur a

146. et Illyris v. cfr. Gellius. et illiris (-ricis o) E 2 o om. r

147. effascinant ao

148. interaemantquae F. -rimantque r o v

149. puberes d 2 o v. -bes Rd 1. -bei au. -bey F

150. notabile iis coni.Rh

151. oculis ll. uo v. del. S

152. singulis om. a

153. habeant v. -ant oculis ll. u S

154. Sol. 1, 101. Apollon. FHG IV 310. Phylarch. fr. 68 Mi. cfr. Plut. qu. conv. V 7 p. 680 c. — Damon FHG IV 376. —

155. et Ra( Rh) G. ef u. of F. om. v

156. in scithia o. in- scitia ll. u

157. Bitiae De Sol. -tie R 2. Bithyae B e St By z. om. R 1. uitiae r uo v

158. Thibiorum B e Didymo ( M Schmidtp. 370). tib- Ro v. thyb- r

159. notae Fau

160. nec o va.G

161. his do D. id Fa

162. pharnacum R(?) C cum Turn. adv. 24,42

163. prodidit Damon va. S

164. afferat o v. adf- R(?) Brot. eff- rD

165. Cic. fr. phil. 19 Kl. —

166. morem o( R?) G. -re rv

167. Sol. 2, 26. Varro ap. Serv. Aen. XI 787. Strabo V 226. Sil. It. V 175.

168. Hirpi.hae ( Salm.) H. hyrpi hae R(?). hyrpiae du. hyrbiae F. yrpie a. hirpiae (-ie o) quae o v

169. consult so

170. habent o v. -et ll,

171. (2) Plut. Pyrr. 3 extr. Nepotiani epit. 24. cfr. Pl. XXVIII 34. —

172. aliqua E 2 o v. -uam R 2, aliaque E 1 au. -uam r

173. in cuius Fau

174. liniosis Fa

175. Ael. XVI 12. cfr. Pl. VIII 149 sq. — Sol. 52, 46. — (10) Strabo XV 694. Diod. XVII 90, 5. Arrian. h. Ind. 11, 7. Curt. IX 1, 10. — (11) Herod. III 98. Ctesias fr. 63. 57, 6 Mü. Pl. XVI 162. — —

176. Et praecipue a

177. dist. S

178. superari va.H

179. et ( coni. S) J. e FR. om. D 1. hec D 2 ao. haec Ed 2 in ras. v. hoc Rück

180. facit — 9 abundantia damn. D

181. ficu ado va. S. cfr. vol. IV p. 486 ad XXV 121

182. ferunt FR

183. Sol. 52, 25. 26. — Megasth. fr. 31 Mü.

184. longitudinē R

185. non dentium o va ( Rh) G

186. r&ro FRa

187. pstare E 2 T H. p???stare rv

188. in om. a

189. montē FRa

190. nulo D 2 R(?) Eo H. nullo r. milo v

191. auersos R S

192. singulis pedibus d 2 o va. H

193. Ctesias fr. 76. 84 Mi. (Hecat. fr. 265.) Gell. IX 4, 9. Sol. 52, 27–29. Aug. CD XVI 8.

194. latrato medere Fa

195. armatu a. -acū R 1. -ari R 2

196. prudente sae F. prodi- tur z. -duntur va. ( Rh) G. cfr. VI 191

197. Ccesias o. Etesias Fa

198. et om. a d T o z va. ( Rh) G

199. item va.S

200. monoculi ad. -oceoli o. -osceli R 3 va. H

201. uocantur a. -centur coni. S

202. eosdem- que va.S

203. sciapodas RTs H. -dis F. sciopadas d. -podas B. -pi- das v. scipiodas o. piaculis a

204. qui o va.C

205. maiore Rd v( S). -ri o G( J). calore Fa

206. occidentem uersus o v. -te uersos FRa

207. habentis FR S

208. Megasth. fr. 13 Mü. Ael. XVI 21. Ctesias fr. 57 Mü. — (14) Sol. 52, 32. —

209. subter solanis a

210. catharcludorum Edo H. cartadulorum v. ( κόρουδα vel κόλουνδα Ael.)

211. perniciosissimum a

212. iam ego. tam FdTu. tamquam asoz v tum G( S). cum R (?) H

213. quadrupedes o vaS. -pes a

214. iam ego. tam FdTauso v. tum R (?) G. cfr. Wölffl. arch. II p. 245.241

215. Cho- ramnaeorum coni. H e Ctesia

216. tauroni Fao

217. euduxus F. -doxius o

218. feminas Fao

219. strutophodes Fao

220. appel- lantur FR

221. Megasth. fr. 33 Mü. Strabo XV 711. Gell. IX 4, 10. Aug. CD XVI 8.

222. Sciratas U 150. cfr. Ael. N A XVI 22. -ritas DRdEa D. scyr- FT v( H). Syrictas B. -istas z, om. o

223. asiomorum ad 2 in marg. -ornorum o

224. tantum om. o

225. illis alium cibū a

226. nullusque potus FR 1 a

227. tantum radicum o va.S

228. paulo odore o v. odore paulo d 2. om. ll

229. Hom. γ 3–6. (Hecat. fr. 266 Mü.)

230. Trispithami H. -maei P. spithami T D. -maei v. sphithami R. -tami DEo. sphyt- F. psit- a. ( excidit III post m: cfr. § 12)

231. que om. va. H

232. spithamas v. ephi- Ra. ęphi- F. Phi- o

233. humerus F. om. o

234. est quod o

235. armatu sagiatis (-acis a) Fa

236. regibus non terrestri Fa

237. Ar. VIII 12, 597 a8. — Isig. fr. 3 Mü. — Mela II 85. 32. — cfr. Pl. XXIX 121. —

238. tradit isigonus d 2. Isig- tradit va. G

239. uiuere tradit D 2 D

240. macrobius a. -byus F existimant DE 2 va.Bas.

241. incolunt a

242. Onesicr. fr. 25. Ctesias fr. 72. 84 Mü. Val. M. VIII 13 ext. 5. Sol. 52, 28.

243. corpori Fa

244. binorum palmorum v. -narum -marum ll. J

245. ut ll. v. an in?

246. gymnetas C e Strab. XV 719 init. -estos R 1. -estas rv

247. Ecesias item o

248. appellatur o va.H

249. Pandae ego coll. VI 76. -dare (-dere FE 2) ll. o. -darae ( U) J. -dore d H. -dorae v

250. Agatharch.: FHG III p. 195. Clitarch. fr. 14 Mü, — Megasth. fr. 33 Mü. —

251. excedet canos Fa

252. Mandrorum va.H. Pandarum coni. P. ( cfr. Mandaei VI 64)

253. nominis Fa. nomen his ( DE?) D

254. quoque D. que ll.v

255. uico Fa

256. adnume- rant E 2 z

257. senectute R

258. anno accidere Ra va.H

259. Duris fr. 19 a Mü. — (15) Sol. 52, 31. — (17) Ctesias fr. 57, 31. Strabo XV 711. cfr. Pl. IV 95. — (19) cfr. Pl. VI 95. 97. — Clitarch. fr. 21 a Mü.

260. tapro- bani F. -na ao va.S

261. insulā F va.C

262. Duris G. uiros R 2 o v. iuris ru

263. Calingis B. cfr. VI 64. col- (Quol- R) ll. o. -guis v

264. gente v. -tes FRo. esse gentes a

265. an et alios ibi?

266. Oritas B. sor- ll.v

267. arabis ll.v( S). Arbis B. cfr. VI 109

268. hi nullum d(?) H. ii nu- v. hinc ill- a. hinc ull- FR

269. ciuium Fa

270. faciant H( S). -iunt ll.v( Brot.)

271. (3) cfr. Pl. VI 190. —

272. astragum ll. v ( H). -trapum z. -tapum B. cfr. V 53

273. maenisminorum (moen- R) F 1 R. -smorum F 2. (Medimnorum coni.B e VI 190)

274. ē ( pro abest) a

275. cynecepalos F 1 d. ceni- cep- a

276. quorum F(?) dR 2 v. quarum rD

277. armenta F 2 R 2 v. armata r

278. praeterquia F. -rq; a

279. ex R 1 U 151 et rv

280. singula R 3 o va.S

281. fecit Fau

282. om. R

283. in om. F 1 R 1 a

284. (17) Ar. fr. 284 Rose ap. Strab. XV 695. Ar. G IV 4, 770 a34. Col. III 8, 1. Sen. NQ III 25, 1. Sol. 1, 51. — (18) Sol. 1, 50. 51. — (20) Ar. VII 4, 584 b33. Gell. X 2, 1. Dig. V 4, 3. XLVI 3, 36.

285. (2) Trogus = Ar. fr. 284 Rose. Sol. 1, 51. —

286. oratiorum Fa va. L

287. curatorum ( om. que) F 1 a

288. supra va.S

289. ducitur du Rh. adduc- E 2 v ( D). dic- rG. cfr. n. luc.p.100

290. amnis (atnis F 1) ll.H. fantnis u. annis ( Rh) G. om. v

291. pro- xime (-mae F 1) FRo v( H). -mis au( Rh) G

292. superis F 1 au

293. Hostie o

294. et totidem o. totidemque E 2 D

295. et om. a

296. peloponensu a. -esu r

297. quinos Sabell. ex Ar. binos ll.va.C( H)

298. omni eius F 2 R 2 E 2 v. omnibus r

299. uno om. o va.( Rh) G

300. (3–5) Gell. IX 4,16. (Aug. CD XVI 8.) — cfr. Liv. XXVII 11, 5. Obseq. 108. — (5) Sol. 1, 52. cfr. Pl. XXXIV 91. Tatian. c. Graec. 55 p. 118 sq. Worth. —

301. Eutychis ( B) H. cfr. Sol. -thy- cis R. -thicis Fd. -ticis a. -tyche C. -tice v

302. Trallibus C. trallis ( ortum e trallib.) D 2 F 1 R 2 Ea v. -llix R 1. rallis D 1. traxil- lis F 2

303. nixa F 1 a

304. dist. U 152

305. alcippe v. -ilpe ll

306. bellis F 1 Ea

307. ancilla et F 2 S( D). -llae DF 1 d. lle R 1. -lla R 2 v ( J). an- chilles Ea. ach- z

308. Obseq. 118. — (12) Claud. fr. 8 Peter. Phlegon mir. 34. —

309. in egipto o

310. annibale FR C

311. (17—p. 14, 4) Gell. IX 4, 15. — (21) Mucian. fr. 2 Brunn.

312. (3) Auson. epigr. 64, 12. —

313. P. G. C. ll. eras. E 2 v. Q. Gell.

314. cassini F 2 G. -no F 1. caniso a

315. mutianus Fao va. H ( passim)

316. esse a se Gell.

317. ariston- tem ll. o va.C

318. cui — fuisse om. o

319. arescuse F. -cus et a

320. fuisset F 2 Gell. va.S

321. etiam om. o

322. zmirne o. zimi- a. Smyrnae R 3 va.S

323. ad se F 1 a

324. die om. a. (die nuptiarum Gell.)

325. consitium DFEa D. coss- Gell. conficium o. cossic- Rd(?) v

326. thisdritanum ao. tis- va. H

327. uiuebatque — haec ego e Gellio. om. ll. v

328. Ar. VII 4, 585 a.1. 3, 583 b24. G IV 6, 775 a25. 12. probl. 894 a11. — Ar. VII 3, 583 b3. 4, 584 a25. 33–38. — (16) ib. 584 b5. cfr. Cens. DN 7, 7.—

329. lac. indic. U 153; exciderunt fere Aristoteles tradit

330. raram ( DE?) C. rarū FRa v

331. editis in gemini Fa

332. feminas a R. -ina F. -inas constat va.S

333. statutum o va. G

334. egrediendi ao. ege- rendi u va.C

335. initium R S

336. undeci R 1. decimi E 2. decimi undecimique va.D

337. dist. U 153

338. (18) Varro ap. Gell. III 16, 9.

339. tralatium F 1. -titium F 2 R H( J). transla- v

340. uariantur R 2

341. uestilia D 1 E 2 va.J. cfr. Tac. ann. II 85

342. gliti DF 2 a D. ///iti E 1. glici R 2. cliti F 1. clici R 1. cditi E 2. C. Lici J. C. Herdicii v. cfr. mus. Rhen. XVIII p. 230

343. orfici ad

344. coniunx F 2 R v( D). -iux rH is F. his rC

345. partes a 1. -res a 2

346. corbulonem ( D?) v. -ne R 2 a. -no R 1. -nae ( a corbu- F 2) F. -lione E

347. Ar. VII 10, 587 b6. Cens. DN 11, 7. — (4. 5) Ar. VII 4, 584 b 14. — (5) Masur. fr. 24 Huschke. cfr. Gell. III 16, 23. —

348. mensium Ra vaS

349. diem om. F 1 a

350. clabos F 1. gla- F 2 a

351. abortus v. -tuus D. -tibus ll

352. Papirium v e Gellio. papur- (parpur- R) ll

353. se tredecim F 2 E 2 R (?) C. se dec- E 2. sed sedec- DF 1 a. XIIII v

354. dicere F 1 a. (tulisse diceret Gell.)

355. statutū DFRE 2 ad 2 v ( D). -utum ei Gell. statum E 1 d 1 H

356. Sol. 1, 62–64. — (10) Ar. VII 4, 584 a2 sq. — (12) Ar. ib. 584 a13. — (15) ib. 583 b4. — (19) ib. 585 a27. 587 a4. — (21) Gell. III 16, 24.

357. uertiginis F. om. a

358. colos d SJ

359. contra o

360. leui F 1 au

361. humor o

362. XCC R 1. CX F 1

363. plurimis F 1.-mi a

364. laboris oz

365. capillo E 2 D. sed cfr. XXX 101

366. edi- tus F 1. et eductos a

367. carentes oz

368. partum om. F 1 a. -tus oz

369. enitatur F 1 a

370. enix F 1. -xa a 1

371. sternuisse F 2 ov. -utasse R 2 z. renuisse, F 1 R 1 a

372. (3) Ar. VIII 24, 605 a1. —

373. putet aestimante F 1 a

374. friuo F 1 a

375. superuis si a. -uisi F 1

376. plerumque R(?) va. D

377. odor ab o. -rum a

378. ex- tinctū Fa

379. amplexaris et o v. -ri sed F 1 R 1. -ris sed F 2 R 2 a

380. (9) Val. M. IX 12 ext. 8. —

381. tu F 2 Ro v( S). Tum F 1. tamen au. tu tamen H

382. impera- toria U 154. semper tinctoria (inct- D 2) ll. uo H. -per uictoria (in ui- v) dT v

383. tumens o v. -mes ll.S

384. tanti D 1 FE 2 u ( Rh) G. -te R 1 E 1. ante R 2 a. tantine D 2 D. -ti tamen o v. -ti tum z

385. atqui oz va. G

386. ictus R 2 v. -tu r o

387. Ar. VII 8, 586 b6. cfr. Pl. X 183. — Gell. XVI 16,1. Nonius p. 557 M. cfr. Quintil. I 4,25. — (13–17. p. 17,3–5) Sol. 1, 65. 66.

388. procire R 1. -cedere R 2 o Sol.va.D

389. e (ex z C) quo oz va.( Rh) G

390. aegri partus F 2 Ea S. -re partus DF 1 R v. -re partos E 2 o Sol.C( D). (ab aegro partu Nonius)

391. et del. E va.S

392. dist.va.D

393. mortes- que DFR 2 G. -tēque Eau. -tisque ( U 155) D. ostes qua R 1 (?). hostesque dT. -tesque et ad mortem v

394. ac noxia ego. -xio R 2. ad noxia F 2 E 1 G. -xi F 1. -xio DR 1 E 2 au. obnoxio z v( S). adeo noxio D

395. accessu DF 1 REa v( S). successu F 2 G. ( loc. desperatuts)

396. infeci F 1. interfici a

397. terri F 1

398. omnis a

399. q; F 1 a

400. graiū a. Caium va.S

401. q; F 1 a. quaeque F 2 R 2 z. et va.S

402. Agrippina fr. 2 Peter. —

403. praegrauis F 1 Ra

404. praeposteria (-ra a. -riaa u) talis F 1 au. -ri ortus z Sol.va.( Rh) G

405. quippe o

406. ritus coni. H. ritu ll. o v

407. capite hominem va.S( J)

408. Nonius p. 556. 557 M. Quintil. ib. Jul. Par. epit. de praen. 6. 4. —

409. auspi- catus F 1 a

410. enecata oz

411. sicut F 2 R 2 E 2 o Sol. v. sie D. sic rD

412. primūque F 1 a

413. o caeso F 1. ob ceso a. obscesum o

414. ute- rum o

415. manilius DFRE v( H). mafil- o. manl- ao a B

416. Ar. VII 4, 585 a3–6. 11–21. Sol. 1, 60. 61.

417. quēque ( pro quidem) R

418. monumentis a vaS. mume- F 1

419. etiam medicorum va.S

420. duodecī F 2 C cum Budaeo ex Ar. duo dici F 1. duo dicit Rda. duo o v

421. pperia F 1

422. coptuus F 1 intercesserit a

423. uterque oz va. H

424. perfectus Ea. est perf- oz va. G

425. apparuerit F 1 Ra

426. domino — alterum om. F 1

427. similem om. a

428. et om. Fa

429. aliaq. F 1. aliaq. quae F 2. alia quae unum o v. cfr. Müller em.I p. 12

430. et 4 mensium F 2 o va.S

431. in del. F 2 R 2 v. III D

432. Ar. V 116, 585 b28–33. 586 a2–11. G I 17, 721 b 38. 18, 722 a10. Antig. Car. 112 (121. 122). Sol. 1, 78. 79.

433. dist. va.S

434. sunt ego. est DF 1 Ea v. et F 2 D. om. R (?) Bas.

435. uarie v. -ria ll.S

436. eademque F 2 E 2 va.S( D). dist. ego an signaque?

437. dist. ego

438. quartu DF 1. tertio P ex Ar.

439. dacorum (aco- F 1) ll. o v( G). aliquorum B. auorum coni. P. ( loc. corr.)

440. originis sc. homini

441. nota// F. -tae R. -tat ad

442. red- dita ( abl. abs.) ego. -tur ll. o v. -tum ( sc. esse hominem) Müller em. Ip. 11 commate posito cum seqq. (accepimus) iungens

443. oculos F 1 a

444. maior F 1 a

445. feminu F 1 a

446. nicei ao va. G. Niciae U 156

447. pyctae G. pictae ll. -toris oz. poetae v bizanti Fao

448. genti R

449. in auum degenerauit o va.( Rh) G

450. aethiope F 2. -op/// F 1

451. similitudinem F 1 R 1

452. in- mensa ( Pellicerius) J. in menta DF 1 R 1. -te F 2 R 2 Ea v

453. audite (-tus F 2) memoriae Fau

454. subito o v. sibi ll

455. pluris F

456. multiformis F S. multis fo- a

457. inprimit EaTo v( D). -mat F 2 R H. -mae D. -ma/// F 1. an inprimūt?

458. Val. M. IX 14 ext. 1. 14, 1. Sol. 1, 80. 81. (Sallust. ap. Suet. gramm. 15. Lucan. VIII 678. PL. XXXVII 14.) —

459. similis Faz

460. singulis DF 1 E 1 a. -li F 2. -lisque R (?) v. -lique E 2 oz D

461. cuique om. oz

462. genus Fa

463. artemius o. -mus z

464. laodicię F 2. -docie o a

465. uib; F 1 a

466. illū a

467. mos probum a. probum os o

468. ipsum qua F 1 a

469. an relicinae frontis? cfr. XXXVII 14

470. Val. M. IX 14, 2. 3. 4. Quintil. VI 3, 57. Sol. 1, 81. Suet. Caes. 59. Plut. Caes. 52. cfr. Pl. XXI 10. XXXV 8.

471. oci F 1 socii F 2

472. oculorum nomen z va. G

473. habentis ll. u v ( H) J. -ti z G ( Brot.)

474. imitato item ego. -tata et in ll. G ( Brot.). -tata. Et v( H)

475. Scipioni in seruo Serapione va.G ( H)

476. indiderat coni. S. inerat ll. is erat ( Rh) G( Brot.). om. v( H)

477. fuari F 2 ( Rh) G( Brot.). fu- Eau. fuafi D. -afĪ F 1. uictimarii v ( H)

478. uili mancipio va. G( H)

479. scipionis F 2. -num R

480. Cneum va. G( H)

481. cognomen va.D

482. saluitto (-uto R 1) ll. S. Salutio R 3 B. -unto v. cfr. XXXV 8

483. minus F 1 va.B. -nius F 2

484. sphinter F 2 R 2. -iter F 1 R 1 au

485. secunda horum F 1 au. (Secundanus retiariusque va. G)

486. apilus F 1. Pamphylius va.Bas.

487. per que Fa

488. in fortunae F 2

489. quę ( pro quoque) R

490. deorum F 1 a

491. in ocenas F 1 incenas a

492. Val. M. IX 14,5. Sol. 1,81. 82. 83. 82. —

493. plangus Fa

494. histioni F 1 a. -trionis R

495. rubri Ea

496. cognomen Ea v. nom DFR

497. curieni Fa

498. equidem o

499. rictum Sol.v( J). -tus F 2 o S. -tu r

500. contractionemque F 2 d 2 va.S( D). cfr. Rück Rob. 1 p. 249

501. imagine do

502. oratori. om. rv; huc transpos. D. cfr. vol. I p. 526. spuria putat Momms. Sol. I p. XXIX. LXVI n.

503. as mentari a. mentari F 1

504. murmillonis Ea D. mir- rv

505. modo — 12 senatorem F 2 inseruit post

506. Iunia ( vel Annaea) D mus. Rhen. XVIII p. 231. ea F 2

507. a D. om. F 2

508. discernebat F 2 ( sc. similitndo). -bant D

509. Sannio D. sanio F 2

510. Agrippinum ( U mus. Rh. l. l. p. 528) D. agrinu F 2. -no F 3

511. senatorē F 2 D. -ri F 3

512. Sol. 1, 84–86.

513. toranius o v. thor- F 2 R. hor- F 1 a

514. magno F 2 ao. M. va.H

515. aliam Rau

516. conquerente ( Rh) G. conquir- ll. o. requir- v

517. erat mercatus (merga- F) ll. o v ( S). mercatus erat o a Bas.

518. magno Fao va.C

519. ob id va.S

520. danti a. //anti F 1. tante R

521. eo///// F 1. horum uno au

522. reperire F 1 Rau S. -iri F 2 o v( J)

523. proscriptu sanimus F 1. -tura nimiis au

524. contumeliā Fau

525. maius a va.( Rh.) G

526. et in oz v

527. ex ll. u( Rh) G.

528. Ar. VII 6, 585 b9. 13. 17. 20. 24–26. Sol. 1,59. — (8) Suet. Calig. 7. — (11) cfr. Tac A XIII 1.

529. steri- les G. -relis F. -rilis ao v( D). sper- R

530. iunxere se ego. (se iun- Rh.) -xere ll. o v

531. liuia F 2 o v. lilia R. lul- F 1. iul- DEa

532. aliae alii quae F

533. graechorum F 1. greco- a

534. inuenta Ro

535. perferunt F 2 R v. parerunt DF 1. pariunt Eao

536. aequales F 2

537. et cura REo v. et tu- DFa. naturam D

538. silanium Fa

539. Q. v. Quē ll

540. L. que om. R

541. sylla Fu va.Brot. silla Ra

542. a. d. R(?) H. d. r u. ad v

543. crispiniulm Ea D. -num rv

544. XXVIII R S

545. XIIX DFE D. XIX dTau S. XII/// R. XXIX v

546. VIIII va.H

547. praelata ( D?) a C( D). -luta F 1 dTE. pro- lata F 2 R (?) H. praealta v

548. tum R. cum rv

549. in T Pellicerius, sine Ra. his in F 2 in ras. v

550. Ar. VII 5, 585 b 2. Val. M. VIII 13 ext. 1. Sol. 1, 59. — Gell. XIII 20, 8. 14. Plut. Cato 24. Aur. Vict. v. ill. 17, 9. — cfr. infra § 156. —

551. in v. om.ll. e oz

552. annos FaTo va. G

553. methimannum F 2 o. -timanum R S. -atnum F 1. metmatnaū a. -tymatnum DE. -annum D. Methymathnum v. Mathumannum Sol. (Methymnus Val.)

554. e om. a

555. Salonii va.S

556. cognominati sunt R S

557. praefectus F 1 a

558. est e J. ē ll. u v

559. gentium F 1 a

560. uulgares Fa

561. Sol. 1, 54. — Ar. G IV 7, 775 b25 sq. cfr. Pl. X 184. (Fest. p. 141, 20.) —

562. est E 2 o v. si r

563. appellauere dTao. -arunt va.S

564. uanima R 1. ////an- F 1

565. ē ( pro et) F 1 a

566. et menses ut ego. menses et ut ll. o S. -ses ut et v

567. et alias uno a

568. aliquanto o va. B

569. citatiore C. -ior ll. o v

570. excidens F 2 v. exced- r o. cfr. procidere § 45 init.

571. scirron B. scyron ao v. sciron r

572. Sol. 1, 54–56. cfr. Pl. XXVIII 77–80.

573. reperietur oz. -ritur dT va.G

574. osta F 1 d 1. ora a. musta orta oz

575. sterilescunt tactae ( R?) B (-nt lacte v). -riliscunt (-con// E 1. -con a) iactae (-te a) Ea. -cunt oz. -relis ctiactae D. -relis ct//actae F. -rilescunt contactae D

576. et fructus o va. S

577. insidere ll. o v( J). insed- G. incid- anon. ap. Dal.

578. ipse F 1 a

579. eborisquc o va.S

580. apum d va. H

581. emoriuntur va.D

582. etiam & d. et o

583. rubigo R(?) ao va.S

584. corrumpit dToz va. B

585. aera et E 2 o v. aera F 2 D. aet DF 1. et rH

586. gustato ( R?) o v. -tatu DFE. -tu a

587. infigitur F 2 o va.G

588. (9) Tac. H V 6. —

589. quin et R(?) o v. qui et (et in a) r

590. alioqui Fda. -uin r(?) o v

591. ae F 1. at ad. et o va. G

592. an materia? cfr. § 66. XI 2. XXXVI 198

593. lacū Ra

594. iudaae F 1. iudę R. iuda a uo- catur om. o

595. asphaltites (aspa- o) o v. -ides F 2. -ites et E 2. -ite et r

596. nequit a va. H

597. lac. ego. indicavi; excidit e uestis panno: cfr. XXVIII 80

598. quem (quonem R 1) ll. o. quod v

599. et infecerit R 1 d. ///inf- F

600. animaliū immo (minimo F 2) esse Fa

601. abiique F 1. alii- a

602. gustatas E 2 o B. gest- F 2 RE 1 v( H). uast- r. cfr. Welzh. p. 16

603. Ar. VII 2, 582 b 1. 4. 13. 19–21. G II 4, 738 b 4. — Nigid. fr. 110. 111 Swob.

604. mulierē FR

605. aliquibus o va.S

606. homini F 2 o v. -nū r

607. germine e oz S. -ine ae E 2. -inae Fd. -ine r. -inis e v. semine e B ex Ar.

608. maribus F 2 R(?) v. matri- E 2. matrici- oz. mori- r

609. hoc o( R?) v. hic r

610. sere F 1. sere re a. sese re o

611. glomerat F. -atur a

612. seduntur Fa

613. faniosi R(?) v. famosi r o

614. (3) Ar. G II 7, 747 a9. —

615. dist. ego. cfr. U 157. laci a. lacti d

616. alanti F 1 a

617. stato aut F. -tu atque o

618. praerogatiuū ll ( sc. signum). -iuam v

619. accipimus F 1 Raz

620. infigi F 1 R 1 a

621. Ar. VII 10,587 b 14. Gell. III 10, 12. Cens. DN 7, 4. — (9) Sol. 1, 70. —

622. gentes F 1 R 1 a

623. an superna, ut v. 18?

624. fere om. a

625. m. FR. M. ao va.H

626. c//n??? F. cū a. cōn. R. ionsulem o

627. exemplū F 1 a

628. uarię F 1 a

629. (15) Ar. G IV 4,773 a15. Ar.X 4,636 b 1. — (17) Val. M. 8 ext. 12. Sol. 1, 70. (cfr. Paul. Festi p. 148,12.)

630. qua F 1 a

631. esse F 1 Ra

632. futurum a va.H

633. sessam Fa

634. pāetiam F 2

635. tempestatem (-ate F) florentissima FRa

636. uiridico F 1. uerissimo a

637. dist. J. cfr. Noltenp. 16

637. ⁶³⁷ exito F 1. -ilio z

639. bythinorum F. bi- thi- R. -niorum a. Bithyniorum va.S

640. (1) Ar. P III 1, 661 b 16. —

641. tantum om. a

642. in ... ut ego. om. ll.v

643. cremantur o( R?) v

644. cauentur F 1. cane o a

645. tradunt F 1 Ra

646. prius Sabell. ( sc. quam atte- rantur). primum ll. v

647. aliquas a. -quibus va.D

648. serięque F 2. -ique R. -iqui F 1 a

649. magnitudinē FR

650. mollientisue F 1 a. molientisue va.H

651. (7) Ar. II 3,501 b22. - Sol. 1, 71. cfr. Pl. XI 167. —

652. qui et F 1 a

653. tribuuntur a. adtribuunt F 2

654. pollicetur Fa

655. (11) cfr. Iuven. 15, 140. — (14) Sol. 1, 72. Aug. CD XXI 14. —

656. hominem— 12 non est videntur ad § 69 extra. post parte oris pertinere

657. de hoc om. F 1 a

658. 11,160 sqq.

659. decurret v. -rrat R 2. -rra R 1. -rrit r

660. die cognitus esset (esse F 1) F 1 a. die R 1

661. hominū F. -nem R(?) ao v. cfr. § 137. XI 252

662. zoroastroen F. -rastren a. -roe- stren o

663. praesagia F 1 Ra

664. Ar. G 118, 725 b23. — (19) Sol. 1, 90. Aug. CD XV 9. cfr. Pl. II 236.

665. quoque F 1 a

666. futurae ll. Brot. ftature o. -rae v( H). -uere L

667. rarusque F 1 a. raros o

668. ubertatē F 2 Roz v( H). -ate F 1 a L

669. in Creta —p. 26, 1 tradunt F 2 E 2 oz v. om. r

670. in creta E 2 oz v. merita in crementa F 2

671. Oti z G. otio F 2. osii E 2 o. Etionis v

672. fuisse va. D

673. tradunt E 2 oz v. arbitrabantur F 2 D. -rantur G

674. Herod. I 68. Gell. III 10, 11. Sol. 1, 90. — Hom. E 301. M 383 al. (cfr. Nep. ap. Gell. XVII 21, 3. Vell. I 5, 3.) Iuven. 15, 69. — Cic. ap. Col. III 8, 2. Sol. 1, 89. (Joseph. ant. XVIII 4, 5.)

675. orestri F 1 E

676. monimentis ( DE?) o S

677. prope om. a

678. mill/// F 1. in illis a

679. cessant Fa

680. Naeuii (Neuii F 2) — habitum F 2 E 3 v. om. r. ( an habitam?)

681. hominem a va. H. cfr. p. 25,14

682. gabbarum F 2 Sol.v. -bborum r

683. Varro ant. rer. hum. Ifr. 6 Mirsch. — (17. 18) cfr. Fabian. ap. Sen. cons. ad Marc. 23, 5.

684. ingratia (///gr- F 2) in FRa

685. sallustianorum R(?) C. salu- rv

686. seruabantur a

687. pusioni E 2 Sol.v( D). pos- rH

688. conopas ll.v maropas F 2 supra- scr. scopas coni. B

689. Iuliae om. a

690. fuisse a

691. et om. Fa

692. tullio R

693. (20–p.27, 2) Sol. 1, 95.

694. monimentis o SJ

695. Euthymenis H. euthim- FRo C. eutim- a v

696. adcreuisse FR 2 Ea D. accre- o. adore- DR 1. adole- v

697. et iam puberem o va.S

698. adsumptam F 1. ass- a

699. filii ( om. in) a

700. ectrapelos DB. &tra- F 2. ecta- R v. ex- ta- a. &ta- F 1 E

701. nomen non habent ad

702. (7–9) Sol. 1, 93. cfr. Vitr. III 1, 3. — (13) Sol. 1, 95.

703. pansis DF 1 R E S. passis F 2 a G. sparsis (pa- d 1) dToz v

704. uires quibusdam o va.G. septeres F 1 da

705. dextera a Dal.

706. equales o

707. aliquibus o va. S

708. (15–17) Sol. 1, 74.

709. accipimus F 1 Ra ( Fels p. 66 n. 1)

710. sitē F

711. sciamus dTo va.G

712. equitem qui Rda

713. uacontiorum F 2

714. aquae F 2 v( D). qua D 1. aqua r o S

715. fusę F 2 v ( D). Furae DE 1. -re F 1 Ra. fusa R 2 S. fuste E 2. fuisse o

716. uicisse D colt. § 58

717. consuetudine F 2 E 2 o va. S ( D)

718. potus ad

719. Lucil. ap. Cic. fin. V 92. Tusc. III 31. (Macrob. II 1, 6.) Sol. 1, 72. 73.

720. uocamus aT. uoca//// F 1

721. sicut R (?) H

722. uisu o

723. haut F 1. om. oz

724. animo Fa

725. turbidita- temque o

726. 4 nature dure R

727. affectusque F 2 E 2 o v. eff- r

728. apathis F 2. -thes v. -tis F 1 d. -tes R. aptis a. affatis o

729. quodque R(?) v

730. maximae F

731. Sol. 1, 73. — (9–11) ib. 74.

732. pirrhone a. pirro- o

733. odii o

734. parua ll. o v( H). + prauae F 2 G

735. non ll.D. nunquam ( R?) o v

736. natura v. -rae ll

737. Sol. 1, 75. 76. Varro ant. rer. hum. I fr. 7 Mirsch.

738. uesco F 2 E 2 B. -cos v. ///escos F 1. vasto F 3. utesco R. -cos DEa. neruosus esse z. -uosi esse produntur ( om. seqq. ad 20 tralatum) o

739. tritanum E 2 v( D) -annum H e Sol. tributanum (-tco nū F) r

740. dist. va. H

741. transuersos Ra va.J

742. cancellatim a v. cancill- r

743. Varro in B e Sol.

744. prodiosa F 1. -igiosarum J e Sol.

745. relatione F 2 R 2 Sol. B( D). ela- EadTz v( H). fela- r

746. dimicante F 2 E 2 va.S ( D). sed cfr. Sol.

747. dextra R(?) va.D

748. uno digito coll. Sol. huc transposui; post dtxtera exhibent 11. v

749. talatum F 1. transl- Rda va.D

750. ac F 1. ad Ea. An D. Aulus o. A. va.H

751. Iunius v a.H

752. uini ego. tum a. cum rv

753. culeis va.D

754. obnixa z. -xo va. G

755. renitentibus o ( prob. Rück Rob. I p. 252)

756. expectantur Fa

757. Varro ib. fr. 8. — (11) cfr. Sol. 1, 76. Philostr. vit. Ap. Tyan. IV 28.

758. idem ( Sabell.) J. ideo ll. v

759. Rusticelius D. -cellus ll. v

760. dist. va.H( D)

761. fuuius F. fufius ad va.D

762. Milonem J. C. mil- ll.v( H). Crotoniatam Mil- B. –oniensem Mil- S e Sol.

763. nemo ( pro modo) F 2 E 2 d 2 v. ni d 1

764. e uestigio a

765. Herod. VI 106. Sol. 1, 98. cfr. PL. II 181. — (19) Sol. 1, 98

766. (1) Val. M. V 5, 3.

767. MCLX R va. G

768. stadios ab Fa. -ias ich R 1

769. Phidippidem Salm.

770. Anystis Sol. H. Anistis G. canistis F 2 R. -sti F 1 a. -stius v

771. MCCCV Fa S. -II T v. ///CCC//// R. MCC B e Sol. add. stadia ( DE?) v

772. uipstano (-siano F 2) ll. Brot. Vpistano o. Vpit- z. Vipsano (-nio GH) v

773. anno a

774. genitum puerum Sol. o v a. S( J). cfr. luc. p. 39 sq. Mü ller stil. p. 75, § 25

775. uesperum Sol. o va. G

776. perueniet F 2 z va. G( HD)

777. ac die R(?) v. ad diem r

778. tib. Ea D. tibi DR 1 d. trib; F 2 in ras. E 2 R 2. tribus Ti- berium v. cfr. mus. Rhen. XVII p. 235. 531

779. germania F 1. -nia in ad 1 va.S. -niam in d 2 T H

780. eo d C

781. ducenta F 1 a

782. Cic. acad. II 81. Sol. 1, 100. — Varro ant. rer. hum. I fr. 9 Mirsch. Val. M. I 8 ext. 14. Strabo VI 267. Ael. VI XI 13. Sol. 1, 99. — (10) Sol. 1, 100. Cic. acad. II 120. Varro LL VII 1. IX 108. cfr. PL. XXXVI 43.

783. a////es F 1. aciem a

784. exemplo F 1. -pli a

785. iliadā a. -da Rd(?) va.D

786. tradidit F va.S

787. peruidere F 1 Ra

788. reddi- dit va.S,

789. uocatur F 1. -cat a

790. e om.va.H. ae F 1. a Sol. oz

791. nauigium F

792. possent F 2 R v. -ssint r

793. mirmeci- des F 2. merm- F 1 Rda vaB

794. quidam va. H( D)

795. quadrige R. -gam ad. a quo quadr- va.J

796. fabricat/// R. -tam ad va.J

797. naue ( coni. S) J. -uē ll.v

798. apiculae F 1. -le Rda

799. ab- sconderēt a. -re (abco- F 1) F 1 R

800. Cic. ND II 6. Val. M. I 8, 1. Flor. III 3,19–21. II 12,14. 15. Plut. Aem. Paul. 25.

801. habetur o

802. quo (quod a) hybaris F 1 a. quo Larissa o

803. delata F 1 a

804. fama ego. nuncii JD. om. ll. v. ( cfr. Flor. rumor). intellegunt auditae H, exemplum Müller em. I p. 14

805. cursoresque au 2. -ores quique ( del. deinde qui) Rh. -ores Castoresque U. Castorumque Müller

806. Romam coni. Rh ( Müller). -ani ll. v

807. cfr. Pl. XXXIV 72. — (6) Val. M. III 3 ext. 4.

808. calamitatum a va.S

809. meretrices F 1 a. -cis exemplum z

810. tyrannos Rd va. B

811. Val. M. VIII 7 ext. 16. (Xen. Cyrop. V 3, 46.) Sol. 1, 108. 109. — Cic. Tusc. I 59. Sen. controv. I praef. 19. — (14) cfr. Pl. XXV 6. Quintil. XI 2, 50. Gell. XVII 17, 2. Aur. Vict. v. ill. 76.

812. dictum o

813. gloriam eius ao va.S

814. cireas R. cyneas Fao va. L

815. phyrrhi F. pirri ao

816. contionis FR

817. Cic. Tusc. I 59. de or. II 360. 351. Sol. 1, 109.

818. Charmadas H e Cic. carm- ll. v Charmidas B

819. quidem dTs. -dam ll. v, cfr. Ludewig p. 74

820. qua F 1. quot a

821. exe- gerat F 2 G. -rit ll.v( J). exigeret ( vet. Dal.) S

822. medico doz va.B

823. a om. Fa

824. hisdem F 2 o. ///dem F 1

825. facile F 2 z

826. (3) Hieron. chron. ad 01. 197, 3.

826. Sol. 1,110. — ⁸²⁶(22) Val. M. I 8 ext. 2.

828. iniurias R(?) v. -ria rD

829. sentiens va.S

830. uniuersa F 2 R(?) v. cuersa F 1. sunt (s???) uersa a

831. litteras d(?) v. -ris ll

832. propinqui eorumq; F 1 d 1 a

833. dist. ego

834. temptate ( om. ac) F 1 a

835. amputatur F 2 T( P) H. -utat REau. -ut & F 1. computat v

836. (11) Sol. 1, 107.— (16) ib. 106. — (19) ib. 107. —

837. genitum ll. H( J).> -tum C. v. -tum Gaium S. gaium o. gentium a 3

838. uolucru a. -cru R. -cr/// F 1

839. et ( pro aut) o va.H

840. quaternas ll. o a Sol. v. -nis o

841. dictare ll. u Sol. dictare librariis F 2 R 2 D. librariis dictare E 2 o v. add. aut — 14 septenas F 2 R 2 E 2 o v

842. nichil o. nil F 2

843. septenas C. -nis F 2 R 2 v. -nas (-nis E 2) dictare E 2 o. uncos posui cum Salm., HJ, Momms.

844. bis et ego e Sol. om. ll. v

845. dimi- cauerat R 3 va.J

846. centena Sol. H. -tum ( om. R 1) ll.v. C Bas.

847. etiamsi D. sed cfr. VIII 4. ( an vero et incoactam?)

848. est et ipse F 2

849. (21) cfr. Plut. Pomp. 45. — (23) Sol. 1,107.

850. DCCCXLVII adT

851. fit a. om. o. fuit va. G.( an est aut erit?)

852. posset R

853. (5) Sen. De ira II 23, 4. Dio XLIII 13, 2.

854. spectacula — 4 est om. R 1

855. spectaculū au. specula F 2. spe///// F 2

856. enim F 2 v. ///// F 1. in au. om. R 2

857. an numerare?

858. est om. F 1 au

859. fu//// F 1. fit au

860. pharsa- liam R(?) v. -lia r

861. uictoriarum D. -riā F 2 v. -ria r. -rias P ( et dist.). de structura cfr. vol. III p. 495 ad XX 43

862. aequan- to F 1. ac qu- a

863. (15) Vell. II 30, 2. Gran. Licin. XXXVI init. Eutrop. 5, 9. Val M. VIII 15, 8. cfr. Pl. III 18.

864. silanus FRa. Syll- va.Brot.

865. di- tione F. deditionē a va.Ven.

866. trans- gressis F 1 R

867. tropheis F 2. -phaeis va. Brot.

868. est et R(?) va.D

869. conciebant F 1 Ra. concutiebat dTz va.G

870. Romam ( H) J

871. toties F 2 va.S. -ius F 1 Ra

872. imperator////te F 1. -orum etiā a

873. (23. 24) cfr. Pl. XVI 10.

874. mo- res acres F 2 ( sed corr. rursus detersa)

875. dedicationem F 1. declina- a

876. uicies semel centenis ( del. centiens) G

877. LXXVIII R SJ

878. DCCCXLVI v. cfr. § 93. DCCXLVI F 2 Ea. -LIII F 1 R 1. -LN???I D. -LVII R 2

879. C. LXXXVIII (CL in ras.) F 2

880. maeoti z. -tis lacu va. S

881. (15) Plut. Pomp. 45. Appian. Mithr. 116.—

882. ad Fa va. H me//sala F. mens- a. messalē R 2. mens- R 1

883. hoc F 1 a

884. et om. a( Dal. 2 errore)

885. Albanis om. F 1 d 1 a

886. Baster- nis v. -tenis R. bastrenis (bos- F 2) r D. cfr. IV 100. 81. ( Strabo II 118 init. al.)

887. regibus va.S

888. (20) Flor. III 5, 31. — § 100: Sol. 1,113. 114.

889. excepisse az

890. (6) ib. 113. Plut. Cato mai. 15. Aur. Vict. v. ill. 47, 7. —

891. multi om. F 1 Ra

892. porcie o. portiae F 2 a va. G. -tio R. poratiae F 1

893. existimatur ut esset F 2 S. -turus esset r. -tus ut esset H. -tus est o v

894. ac tamen F 1 a

895. ////cato F. uocato a

896. (12) Varro ap. Val.M. III 2, 24. Gell. II 11. Sol. 1, 102. 103. (Amm. Marc. XXV 3, 13. Dion Hal. X 36. XI 25. Liv. III 43.) — (14) Fest. p. 190, 31. cfr. Pl. XXII 9.— (19) Fest. ib. cfr. Pl. XVI 14.

897. maximae F. -ma vet. Dal.

898. constiterit a. an enituerit? cfr. § 123 init.

899. Q. R(?) v. que a. -quae (qua F 2) DF 1 E

900. titus Fa

901. Aelium Bergk coll. Liv. XLI 1, 7. Enn. ap. Macrob. VI 3,3

902. Dentrem H Brot.S

903. Sicinius Sol. va. G

904. plebeie o. -bis a va.S

905. A. Sol. v om. ll

906. aternio (-no R) ll.J. Aterio Sol.H. Ae- ternio G. Thermo v

907. (1) Liv. III 31, 6. Dion. Hal. X 49. —

908. XXXIII a va. H

909. faleris F. ua- a

910. /////quibus F 1. quib; a

911. tribus om. F 1 a

912. XXXVI F 2 E 2 v a. Bas.

913. in is D. cfr. Fest. om. a v. in rJ. i. e. O Rossbach

914. mura- bilibus F 1. mira- a

915. uno F 1 a

916. XX az. ingenti R

917. simul bubus G. milibus E('?) z v. simi- r

918. romilio ll. z H. -mvlio F 2 G. -lo v

919. dist.va. H( S)

920. imperatae (-te R 2) rei R 2 S. -ritati rei F 2. -ratis eius R 1. -ritatis (-ratatis E) eius r. acti imperii rei v

921. cfr. Val. M. III 6, 1. — (5) Liv. VI 20, 7 sq. —

922. forest Manlii vaD

923. decem et septem a D. decem (-ces FR 1) septem r. deci- mum septimum (annum) G. XVII J. XXII v

924. muralem ll. Brot.( D). om. et ante sex pos. v( S

925. C. U e Liv. VI 20, 8

926. sergilium R 2

927. ac femur va.S

928. summam qua rē F 1. -maque (-qua d) re ad

929. (14–22) Sol. 1, 104. 105.

930. quidam a. ( an uirtutis quidem?)

931. saluus Welzh. -uo D. seruū F 1. -ruo rv.-ruato O Bossbach

932. uno ( sc. stipendio) ll. v. cfr. Welzh. p. 20 n. 1. animo D. (utili) sumpto Müller em. I p. 16. trunco O Rossbach

933. ras (r//s F 1) fuit F 1 R 1. adfuit a. reftitit R 2

934. uisu inculorem F 1. uisum (uis in d) oculorum ad

935. uno die ego. om. ll.v. cfr. Sol., qui tamen Plinii verba videtur male distinxisse

936. praeturae F 1 Ra. -torio dT va.Bas.

937. quasi ( pro quos hic) F 2

938. aceruo constricturus (c???tri- F 1) F 1 a

939. (6) ib. 105. —

940. fe fert F 1 a

941. uirtuus F 1 D

942. quos Fa

943. thrasimmenus F 2. terrassi- R. thirassimennus F 1. therasimen' a

944. annis F 1 a

945. indefesse F 2 uirtutis F 2 v. -utē R. -ute r

946. dilectum Fo. delict- a. de- lect- r (?) v

947. sibi ( bis) F 1

948. forma Strack. fortuna ll. v

949. materiae Fa. -ria va.S( J)

950. (16) Plut. Alex. 26. cfr. Pl. XIII 3. —

951. darei F

952. erato DF 1. erat de Eao D. an erat caelato?

953. pretios/// F 1. p???ciosis a

954. p???cio- sissimū F 2o .- -mi F 1 a

955. operi F 2

956. (23) Val. M. V 6 ext. 5. Plut. Alex. 7. Ael. VH III 17.

957. (2) cfr. Plut. ser. num. vind. 17, 560 e. — Sol. 1,117 —119. —

958. idem FE v( U). item r o H

959. uatis//// F. -tis tum a. -tis ut d

960. caperet F 2 va. S( J) suam credidit (-debat o) zo. condidit ll. v. cfr. Rūck Rob. I p. 254. (suam post patriam semel omisso credidit mutatum est in condidit)

961. sepeliri va.S

962. qui ll.v( S). quis H( JD)

963. obissent U. -sset ll.v( D)

964. iis R(?) va.D

965. Sol. 1, 123. — (12) Plut. vit. orat. 838 a. — (13) Cic. de or. III 213. Val. M. VIII 10 ext. 1. Quintil. XI 3, 6. 7. Plut. vit. orat. 840 d. —

966. uitatā F 1 a

967. albis F 2 E 2 o Sol.v. agradis DF 1( R?). agadis E 1 a

968. egredientes F 1 a

969. rodis a. -di o. Rhodi v a.H

970. et (//// F) legit et (ex a) FRa

971. qui a

972. depulsus E 2 o va.H

973. calamitati R 2. -tatus F 1. om. oz

974. restens F 1. res a. ad testis F 2 in marg. add. Testi- moniū fuit hui' mo(di) Quid si ipsā bestiā audiretis sua uerba frementē? cfr. n. luc. p. 78

975. facta a

976. (18) Paus. I 23, 9.

977. thucididen F 1 a. tuchi- F 2

978. reum a

979. reuocare F 1 a

980. damnauerat F 1 Ra

981. con- ingit F 1 R 2 a. -gis R 1

982. pef legator a. pef lagor F 1

983. petite a

984. exterris F. -rnis dT

985. possidonii F 2 ao C Bas. -niae F 1

986. fores o va.S

987. de more percuti o

988. nobili F 2 R v. -lia DF 1 a. -lium Edo

989. pro- cerum F 2 Ro v. ca&erū F 1. cet- a

990. Sol. 1, 121. 122. — (4) Plut. Cato mai. 22. (8) cfr. Pl. XXIX 14. — (10) Plut. Cato min. 10. Pl. XXXIV 92. —

991. alioqui d. om. o

992. exitiali ( add. nomine oz v) appellandos F 1 aoz vaG

993. ac F 1 a

994. uno F 1 Ra

995. in om. F 1 Ra

996. abegisse T S. abig- Rd. ambig- DF 1 E 1 a. abiecisse r o v

997. Cic. p. Arch,. 22. Liv. XXXVIII 56, 4. Val. M. VIII 14, 1. Sol. 1, 122. Hieron. chron. ol. 135, 1. — (17) Donat. vit. Verg. 51. —

998. rap- tum ll. o v. an captum? cfr. § 96

999. po&itu (poetria a) legi F 1 a

1000. impertasse F 1. -ritasse F 2 a

1001. contingit a

1002. cfr. Pl. XXXV 10.

1003. (2) cfr. Fest. p. 162, 2 sq. —

1004. uarro F 1 R

1005. byblioteca a

1006. in ora basin//// (-nio d) F 1 d. minor basinio a. in urbe ab Asinio Sabell.

1007. pollion F. -ini a

1008. ex om. F 1 a. de va. G

1009. reus F 1 a

1010. et qui- dem a. ///qui- F 1

1011. sed et H Brot.

1012. quo et te oz va. G. quid de Dal. 2 ( errore?)

1013. M. om. F 2 a. marce o

1014. et illius oz va. G

1015. gentium Welzh. p. 20 n. -ti DF 1 Ea. -tis F 2 R(?) oz sciscentis D

1016. amplis- simi DF 1 Ea G. -mo F 2 R(?) oz v( L). cfr. § 130. III 39

1017. e D G( S). et r oz v( L). et e H

1018. tua et o. tua ad (et ad C) va.G

1019. consulatus R(?) o G. -tū rv

1020. electis gerente F 2

1021. (14) Iuven. 8, 243. —

1022. dicentē Ra

1023. legē agrariā F 2 R(?) v. legrar- F 1. legnar- r o

1024. abdicauerunt R (?) va.D

1025. theatralis seditionis o va.G

1026. auctores F 2. -or est Dal. 2 ( errore)

1027. leges o va. G

1028. notatosque o

1029. sedis ( om. crimine sedis) Fa. sedes dT. se (sedes v) ignominiae discri- mine so va. G

1030. te o v. et ll.

1031. orantē F 2

1032. proscriptorē a

1033. fuit F 1 a

1034. ingemum F 1. -entum ad

1035. M. om. o

1036. linguaq. F 1. -uāq. Rda

1037. meritae F 1. -to a

1038. latinarumque o. -rum z va. G

1039. aeque v. eque ado. atque r C

1040. laureā F 2. -eam adepte o va.S

1041. maiorē ( sc. merite) F 2 Eo v. -orae D. -ore rS. -or U

1042. romani ingenii F 2

1043. terminus Fa

1044. Cic. Tusc. I 18. Nonius II p. 92 M. Plut. Cato mai. 1. — Plato apol. 5 ext. Val. M. III 4 ext. 1. Sol. 1,123.

1045. pati F 1 a

1046. corculi v. coric- ll

1047. Diod. IX 9, 1 Dind. Diog. La. I 40. 41. 72. Clem. Al. strom. I 14 p. 300. — (11) Homer. o 225. Herod. II 49. cfr. Pl. XXV 47. X 137. — Liv. XXV 12, 3. Cic. div. I 115. 89. II 113. Fest. p. 326, 21. —

1048. mortales om. o

1049. dederunt do

1050. tria E 2 o v( D). om. rS

1051. martio Fao va.G

1052. Liv. XXIX 14, 8. XXXV 34, 4. Sol. 1, 115. — Val. M. VIII 15, 3. VII 5, 2. Aug. CD I 30 init. — (18) Val. M. VIII 15,12. Liv. XXIX 14, 12. Suet. Tib. 2. Sol. 1, 126. —

1053. ab ego. ad F 2 oz. a rv

1054. sua ei ( om. in) R 2 patriū F mo F 1

1055. sapientissima F 1. om. a

1056. dm??? patrem a

1057. Val. M. V 4, 7. Fest. p. 209, 28. Sol. 1, 124. 125.

1058. possint FdT v ( D). Po ss R. -ssunt aoz. queant G

1059. incolura matre FR. inclusam matrem o va. C

1060. excussa ante Salm. -ussa///// F 2 v. -urrant DF 1 R 1. -urante a. cu- rante E(?) oz. exquirenti R 2

1061. matri R 2 o va. G

1062. filiae pie- tate (-ti S) oz va. G ( S). cfr. Sol.

1063. est deae oz va. G

1064. Quin- tio o va. H( S)

1065. M'. ( Pighius) Brot. M. ll. o v

1066. Cic. div. I 36. II 62. Val. M. IV 6, 1. Plut. Tib. Gr. 1. — (13) Cic. Tusc. IV 40. —

1067. responderet F 1 a

1068. sexu F 2 oz

1069. inquit meū F 2 v. meum inquit o. inquit meo (moneo a) F 1 Ra

1070. necare F 1 R. care a

1071. hoc — 12 est F 2 R 2 E 2 o v. om.r

1072. secutum o. consecuta F 2 E 2

1073. M. Le- pidus — 16 iaceret F 2 E 2 v. om. r o

1074. apuleiae F 2 va.S

1075. in om. F 2

1076. P. E 2 v. Apulius F 2

1077. Philotimus v( D). filotinus E 2. plotin' F 2 H. cfr. mus. Rhen. XVIII p. 236. 528

1078. (19) cfr. Beros. fr. 25 Mū.

1079. scientia et o. ruentio F 1. inuencione a

1080. astr///// F 1. astriga Rda berrosus F 1. berio- ad

1081. ob d 2 o v. ob id ll

1082. praedicationes F 2

1083. cymnasio F 1. gigna- o

1084. inauratā a

1085. grammatica— p. 43, 1 habuere E s v. gramm- Apollodorus R 2 o. om. r. cfr. index

1086. hypocrates (hypp- F) Fao

1087. medicine E s 1 a. -na, nam D

1088. qui o G. om.rJ D. pollens qui v

1089. et discipulos o va. H auxilia dum F 1. -lia tum a

1090. ob quod F 2. ob quos d. ob F 1 Ra. cui ob va. G

1091. interitum F 1 a

1092. inde ombroto Fa

1093. ceo F 2 v. ce r. om. oz

1094. ptolemus a. -em???s F. ptholomeus o

1095. me- garensibus F 2

1096. critobulo v( C). -bolo F 2 o Verc. citro- a. cyro- R. citropola F 1

1097. extincto o

1098. Asclepiades Prusiensis oz va. Bas.

1099. recta F 1 a

1100. yprateris legatis o

1101. mederetur H

1102. relato e o v( J). -te F 1 Ra. -to ex F 2 S

1103. seruato G

1104. uictor o va.S

1105. exanimatus est va.S

1106. Cic. Verr. IV 131. Val. M. VIII 7, 7. (Liv. XXV 31, 9.) — (18) cfr. Pl. XXXVI 95. — (19) Val. M. VIII 12 ext. 2. Strabo IX 395. Cic. de or. I 62. Vitr. VII praef. 12. — Vitr. IX 9, 2. X 12, 4.

1107. (2) cfr. Pl. V 62. — (3) Cic. ad fam. V 12, 7. Hor. ep. II 1, 239. Pl. XXXV 85. XXXVII 8. —

1108. arcimedice (-ci a) F 1 R 1 a ( om. geometri)

1109. hac F 2. a F 1

1110. sciendae F 1 R

1111. interdicto v. -ctu ll

1112. Chersiphron ( P) G 2 H e Strab. XIV 640. cresi- R 2 a. -pron R 1. chr/////on F 1. chrisip- pon F 2 s. Chresiphon vel Ctesi- v. cfr. XXXVI 95

1113. CD ego luc. p. 132. mille (CD) ll.va.D

1114. ctepsibius F 2. ca- tesibius R. -bus F 1 a

1115. Dinocares a. Dinocrates va.S

1116. condenti ( Ritschl) D

1117. plurius F 1 R 1 a

1118. incaruere F 1 Ra

1119. cfr. Pl. XXXV 100. — ib. 26. 136. — (10) ib. 55. — (11) ib. 104. — (13) Pl. XXXVI 21. — (16) ib. 18. — (17) Pl. XXXIII 154.

1120. mediom& F 1. -diaci met a. meta R 2. Medeam et Verc.

1121. Aiacem Timomachi v. aiacentim (-thi F 1. ua centi a) mom- F 1 R 1 a. adiacent imom- F 2. iacent monom- R 2

1122. genitricis a va. H

1123. candaules R(?) v. -lus DdE s a. caudalus F

1124. Bularchi v. bol- Fa. ol- R

1125. pati FR 1 a. pate ( aut patio) R 2. pari v. spatii pari ( Budaeus) C. cfr. XXXV 55. ( XXXIII 48. XXXVI 129. XXIX 54. XII 117)

1126. par ea F 1. parte a

1127. Cni- diaque S. gnid- F 2 R 2 v ( D). gignendiaque F I R 1. -di eque a

1128. uerano F 1 R 1 a

1129. insigni et v. -nis et ll. -ni sed et ( coni.S) JD

1130. existimatione a

1131. grandis F 1 Ra

1132. gnidiorum ll.va.S

1133. olympiis a. -p///s F 1

1134. perhimet F 1. ( an perhibet, olim et? cfr. XXXIII 154)

1135. ephesia R 2 E s v. -si F 2 dR 1. /////si F 1. phaesi a. epaesi D

1136. fieri F 1 a

1137. uara F 1 a

1138. (3) Suet. gramm. 3. —

1139. humanis F 1 a

1140. genit/// F 1. -tū Ra

1141. an hunc?

1142. con- pererit F. -perit a

1143. Daphnin Attio D mus. Rhen. XVIIIp. 236. daphni natio F 2 E S S. -ne Gnatio H( U). dapninatio DR. dam- nina- F 1. dampna- ad. Daphnidis Cn. v

1144. III H. III ll. HS Brot. III M v ( item infra)

1145. DCCC R

1146. histriones F 2 E s v. -oni R 1. -omis F 1. -onis rJD

1147. sed hi ego. fed F 2 E s v. reddi r. reditus J. -tu D

1148. (6) cfr. Cic. p. Rose. corn. 23. —

1149. si om. F H Brot.

1150. hercule/// F va. S

1151. fortunae B

1152. pezontem Fa. p???zo- R

1153. reiani FRda. Seiano va. G( Brot.)

1154. mercato F 1. -cante a B ( Brot.)

1155. Clutorio C Keil mus. Rhen. XVI p. 293. cfr. Tac. ann. III 49. C. Lut- H e Dione LVII 20. sut- ll.v. Lut- S. Suetonio U

1156. (15. 19) cfr. Sol. 1, 127.

1157. omni va. H

1158. suapte o

1159. terminet o va.S

1160. uere F 1

1161. omnif F 1. om- nia a

1162. dernere F 1. decernimus a

1163. habunde ao ( passim)

1164. igitur va.H

1165. a om. o va.S

1166. deciditur ll. oz v( S). -dit G

1167. (5) Phylarch. fr. 69 Mü. ap. Zenob. cent VI 13. —

1168. rapit a. rappit F 1

1169. que om. o

1170. ut om. o va.S

1171. cir- cumscribendum Bas.

1172. cū putat mor& (-re F 2) F

1173. traciae F 2. -cie a.- -chie o. Graciae F 1

1174. cauculos Fa

1175. quoquo R 2 quid— 9 habuit om. o

1176. an ipse?

1177. abuisset R

1178. laudatus dies v. -to die ll. z U D

1179. adflexere F 1. flex- a

1180. bonos F 2

1181. prodidere o

1182. ista — 12 profecto om. o

1183. nimirum F 2 v( JD). nimium rS( U)

1184. cum interim ll. S. si cui inter v

1185. iua ora F 1

1186. profectus alio F 1

1187. tantum (tm???) ego. tamen (tn???) ll. o v. tandem D

1188. ulla H cum vet. Dal. ( JD). ullo ll. o v( S U)

1189. pensanda heu uana F 2 o v( D). -de uane r. -da uana J

1190. computatur va. G ( cfr. VI 209)

1191. queritur F 2 ao

1192. Plato Alcib. I 18,123 e. — (20} Val. M. VIII 15 ext. 4. Paus. V 6, 7. 8. Ael. VH X 1. — (21) Sol. 1, 116.

1193. reperi- tur F 2 o G( D). referitur F 1 R. refertur a v( S)

1194. fuit va.H

1195. berenice F 2 z v( H). uere- r. om. o cfr. Val. Phere- B e Paus.

1196. familia F 2 o v. filia r

1197. extiterunt o va. S

1198. (7) Dio XLVII 11, 4. —

1199. faciunt a. fecit va. H

1200. sylla F va.Brot. silla Ra ( passim)

1201. proscriptura ( coni. S) J. -ptus ll.v( U)

1202. proscriptum (-tus F 2) quam quia F 2 v. om. r

1203. Vell. II 65, 3. Val. M. VI 9, 9. Gell. XV 4. Plut. Ant. 33 sq. Dio XLIII 51, 4. 5. XLIX 21, 3. Masur. fr. 25 Huschke. Cic. ad fam. X 18, 3. —

1204. marursus F 1 R 1. M. rursus a. marsus R 2

1205. castrensem va.S

1206. furnariae ( Turn,) S. fufin- DF. fufin- adT. fufifurie R. fufferranium E s. fuffran- z. fuffarran- v

1207. inuentam Ra

1208. Dio XLVIII 32, 2. cfr. Pl. V 36. — (19) Liv. VIII 38, 1.

1209. iu- dice ego. -cē ll.v. -cum B

1210. consilium misso ego. -lio (-liū F 2 B. exil- v) missus ll. v. de structura cfr. VIII 137. ( Müller stil. p. 37, 6)

1211. in oceano om. F 1 R 1 a

1212. maiore////atio F 1. -re sta- tio ad

1213. negauerint FRadT S. -runt v( D)

1214. f////uius F 1

1215. p. r. Fa D

1216. quo v. qui ll

1217. Vell. II 27, 5. Sol. 1, 127. cfr. Pl. XXII 12. — Vell. II 28. Sen. ben. V 16, 3. Val. M. VI 4, 4. IX 2, 1. —

1218. unū F 1 Ra

1219. hominē a. cfr. § 72

1220. adoptatū set (at H. et D) Salm. ( HD). at cfr. V 119. XXXVII 50. ( sc. huic cognomini)

1221. quibusdā F 2 v a. G. -usnam z

1222. dist. ego

1223. hodie om. F 1 Ra

1224. cfr. Pl. XI 114. XXVI 138. Paus. I 20, 7. Plut. Sulla 36. 37. — (12) Tac. H III 72 ext. —

1225. erudente F 1 a

1226. ciui Fa va.B. cum z

1227. inmortuos F. mortuus z ( Dal. 2 errore)

1228. an nempe delendum? ipse Titz

1229. quod om. F 1 Ra

1230. dedicauisse a

1231. (16) cfr. Pl. VIII 16. XVIII 17.

1232. Q/// F. Que R 1. Quē ad. Qud R 2

1233. supremi F 1 Ra

1234. L. om. F 1 a. Lucii o

1235. plurimos P coll. VIII 16. primus ll. o v

1236. sapientis F 1 Ra

1237. ualuisse o

1238. auspitio F. hosp- a

1239. habere ao

1240. (4) cfr. Liv. per. XIX. Val. M. I 4, 5. Ov. fast. VI 443 sq. —

1241. orbē F 1 a

1242. tamen esse o va. Bas.

1243. nunquam ulli va.S

1244. alii ab o v. alii ll.D. cfr. § 120

1245. ei et E 2 o D. et rv

1246. Cic. Tusc. I 85. (Pl. supra § 59.) Vell. I 11, 6. 7. Val. M. VII 1, 1. Plut. fort. Rom. 4, 318 c. Aur. Vict. v. ill. 61. — —

1247. dixerat va.S( J)

1248. interra F 1 Ra

1249. Macedonici a D. -niae F 2. -nie E 2.-nia r ( praem. e G). -niae a v

1250. in- latis F 1 R

1251. praetorio ( P) H e Val. -orie R 1. -one DF 1. -ore rv( D)

1252. Liv. per. LIX. Cic. or. de domo 123.

1253. ab (a a) catineo F 1 a. -tinio F 3 va. H. -tieno F 2 ( cfr. § 122)

1254. Macerioni R(?) v. -onis (acace- a) r

1255. pleb/// F 1. an plebei? cfr. § 101

1256. an tum?

1257. intercideret F 1 Ra referto F 1. -ert a. cfr. § 133

1258. etiam inde a. et inde etiam R

1259. damnatu va. H. damno U

1260. esse F 1 a

1261. refte ( Ruhnken) SU. certe ll.v( J)

1262. expressique F 2 va S( J)

1263. poenā v( S). -na F 2 H( J). -nae R. -ne r

1264. exactā v ( S). -ta ll. H ( J)

1265. ee DF 1 E v ( S). eet RdT H 2. ē F 2 a H 1( U). del. JD

1266. s equ///tis F 1. equitis ad. Aemiliani z va.G

1267. balearicis F 2 va.S

1268. et Diadematis G. et Dalmaticis ( Ber.) C

1269. salvtem F 2

1270. hostis Fa S

1271. cursusque F 1 a. rurs- z

1272. idē ego. ille DF 1 REa. illo F 2 v. illud G

1273. deorum ll.v( U 162) J. de eorum C. an dei cum, ut Suet. Aug. 94 med., vel dei ornatus, ut Liv. X 7, 10?

1274. uncos ego posui. ac tale R(?) v. an taliter ( omisso ter ante per)?

1275. rumpit R(?) va. D. an rupit?

1276. ///atini F 1 d 1 eat- a. Cat- va. H

1277. Sol. 1, 48. 49. cfr. Sen. brev. vit. 4. Tac. A I 10.

1278. nuncupet R 2 d 2 T S. -pit DF 1 R 1 d 1. -pat Ea v. non cupit F 2

1279. ///uncta F 1. nunctam ad. nunquam tam z

1280. reperientur z va.G

1281. auunculum Ea v. -colum R 2. -colarium R 1.-culia- rum DF

1282. inuidia ob ego. -diā Fda. -dia r( ?) G. -dia in (collegam) v

1283. (6) Veil. II 70, 1. Suet. Aug. 13. Plut. Brut. 41, Ant. 22. Maecen. fr. 1 Pet.— (9) Suet. Aug. 16. App. b. c. V 88. - (11) Suet. Aug. 20. App. b. III. 20. Dio XLIX 35, 2.—

1284. morbidi J. -bus va.S.( loc. corr.)

1285. agrippa ac (et v) maecenas F 2 D. -ppa (-ppae R 1) aecenas (ace- a. maece- R 2) r

1286. aquas Fa

1287. contentiones F 2

1288. (12) Suet. Aug. 80. 81.— (15) ib. 65. Dio LV 10, 15.— (16) cfr. Tac. A I 4 ext. Suet. Tib. 10 sq. Vell. II 99.—(19) Dio LVI 23, 2 sq.—

1289. panno- nici F 2

1290. belli Fa

1291. ruinę curri (in curru z) az. -nę turriū F 2

1292. mecircelli F 1. meurc- a

1293. mortis F 1 a D

1294. orbitate v. -tē ll

1295. tristes va.S

1296. contumeliosos Fa

1297. in aeptę F. inepte R 1. nepte a. -tis va.S

1298. dist.ego

1299. dilectus Fa. del- R(?) v

1300. famae//// F 1.-me siti dT.-mes sitisque v a.S

1301. Suet. Aug. 55.— ib. 65 ext. Tac. A I 6.

1302. adoptationem R S

1303. relationem F 1 Ra

1304. illū Ra. ill/// F 1

1305. hostis sui (suo F 2. suae v) RF 2 B. orti suo r

1306. (8) cfr. Herod. I 30.— (9) Val. M. VII 1, 2. Paus. VIII 24, 7. Sol. 1, 127.—

1307. a deo R(?) v a.D

1308. paedium DF. phed- E 2 va.S. Tellum Pediaeum U 163

1309. proximae F 1. -mi F 2. ( an prompte?)

1310. consultu ad. -tum va.S

1311. Psophidium Be Val. prophod- (-phid- R) ll.v

1312. angustissimo v. -mū (aug- R) ll

1313. ex euo a. ex quo F 1

1314. atque ( om. ut e) a. utque s. utique z

1315. cupiditate H( SJ) errore

1316. Paus. VI 6, 4 sq. (Ael. VH VIII 18.) Callimach. fr. 399.

1317. deorum mi F 1 a

1318. eutymus F. -timus Ra va.B

1319. picta Fa. poeta va.B

1320. patrię et Rda. -ria//// F 1

1321. ubi z

1322. eius R(?) G. eius ibi r. eius esse v.(an vero prius ibi rectius de- leatur ut e dittogr. natum inter ia et im?)

1323. eadem va.S

1324. deumque C( U). ad eumque ll.v( H). an oraculumque?

1325. sacrificari R(?) va.D

1326. de eo F 2 T D. adeo R(?) v. deo r. duco?

1327. hoc om. ( DE?) J errore

1328. placuiss& sed is F 1 a

1329. Hesiod. fr. 163 Göttl. Auson. XXXII 1–9.—

1330. desparatio R. desper- a. de spa////o F 1

1331. et tempora D coll. § 155. exempla ll.v

1332. an incertum iudicium?

1333. mul- ta de v

1334. praeferens ego. ref- ll.v

1335. quadrupum F. -pe- dū a

1336. in ( pro id) F 1 a

1337. Anacr. fr. 8 Bergk. Lucian. macrob. 10. Phlegon fr. 29 IV Mü.— (9–16) Val. M. VIII 13 ext. 5–7. Aug. CD XV 9. 12. Theopomp. fr. 69. Hellan. fr. 89. Damast. fr. 6. Ephor. fr. 24 Mü. Cens. DN 17, 3. Alex. Polyh. fr. 30 Mü. Xenoph. FHG III 209 n. - (p. 54, 1–5) Aug. CD XV 12. Sol. 1, 34. Plut. Numa 18 ext. Macrob. I 12, 2.

1338. in hoc nice F 1 a. in poemate F 2

1339. Arganthonio B. -tonio v. archant- F 2. arguant- (-uat- R) r

1340. CLII Augustin.

1341. egemio R. emigio a

1342. CLVII v( D). cluih D 2. clui D 1 F. duih E 1 a. CLIII r H. cfr.§ 175 et Val.

1343. aetolia ephiorum F 2 R 2.-liepio- R 1. etholie pio- a

1344. ducenos ego. -ntos v. -nta ll. CC H

1345. Damastes G. -mi- ates ll.v

1346. pictoreum R(?) E 2 v. -rum E 1 a. -rium DF. Titor- mum U 164

1347. uixiss& ephorus F 1. -sse teph- a

1348. Can- donem Fd

1349. D om. F 1 a

1350. nophon F. -hom a

1351. in periplo G. -iplu D. -ip F 2. -etri//// F 1. -etriplu EadTs. -etropu R. Impetrim C. -trim Pu v

1352. lutmiorum ll.S. lutinio- ds v. Latinorumque C. maritimorum ( om. insulae) G. Thyniorum H 1 coll. V 151. Tyrio- rum H 2. Latmiorum Salm. e Val. Latriniorum U coll. IV 97

1353. insule F 1 a. -ula F 2

1354. aestate unum va.D

1355. eos aliqui et va.D

1356. singuli d D

1357. Herod. I 163. Cic. Cato 69. Cens. DN 17, 3.— Polyb. XXXVII 10, 1. Cic. Cato 13. Val. M. VIII 13 ext. 4. 1. 2. Cens. DN 15, 3.— (9) Liv. XXX 26, 7. Val. M. VIII 13, 3.4.— cfr. supra § 62. XI 223.

1358. arcanthonium D.-toniū a.-dorium R. archantonium Ed. -adonium F. cfr. §154

1359. gorgoniam R.-niani a. gorg////an F 1

1360. LXVI F 2. LX//// F 1. LXVIII a

1361. perenna F 1 a ( item 11). Perperna S

1362. his Fa

1363. LXXXXVIII ( D?) R v. -VII Eadz. LXXXVI/// F 1.-VIII F 2

1364. (16) Val. M. ib. 1. 2. 6.—

1365. DLXXVIII Ez.-V a

1366. Coruinus v e Val.. cornelius ll

1367. spatium va.S

1368. Cic. Cato 60. 30. (Plut. Mar. 28 ext.) — Sen. ep. 77, 20.

1369. leuia a

1370. Rutilii Ber.-lia ll. z v

1371. LXXXX a.-XVI R SJ

1372. Statilia v. sattilia (sati- a) ll. strati- z

1373. modo F 1 a

1374. odia F 1 a

1375. ofelli F 2 va.G

1376. G. a. Cn. va.H

1377. Poppaeo Ed(?) H. pompeo FRT.-peio a v

1378. CIIII F 2 E 2 v. ///II/// F 1. VIII r. VIIII dT

1379. agens, quae va.S

1380. pōpinio R.-peio va.G. -pilio SJ

1381. aedili va.S

1382. XCI E 2 v( H). XD DdR. X E 1 a. XV F 2. ///// F 1. XCIX Dal. XC SJ

1383. ad F 1

1384. magno v. marco ll

1385. (14) Mucian. fr. 16 Brunn.

1386. Sāmulla ( D?) Fd v( D). -ulā R Verc. ( H). -ula a. Samullam G.-ulam L

1387. centum annis SJ errore

1388. togatas ( Sabell.) H Brot.

1389. utriusque F 1 a va.C

1390. & F 2 in ras. Rd v. CL r

1391. saltauisse ego. -uit sed ll. -tasse (-tauisse S) et v

1392. Claudius R(?) v. CL. F 2. om.r

1393. LXXXIII R

1394. timoli a

1395. mtis F 1

1396. tempsim a.-int R. Cempsin Toma-schek

1397. annor??? ( vel annis) ego coll. § 164. annos ll.v

1398. censum F 2 z G. om. Ea. centum r. item censum v

1399. Claudi R(?) v.CL. r. id est CL z

1400. Fullonium ( DE?) v. fall- FR. foll- a

1401. principi id D. -pio ll. -pi v

1402. id curae R(?) vaD

1403. Beros. fr. 23 Mü. Cens. DN 17, 4.— cfr. Firm. math. IV prooem. 5.

1404. scientia F 1 Ra

1405. sententiam om. DF 1 d 1

1406. epigenes R 2 ( in marg.) v. -nis F 2. om. R 1. si r

1407. CXV F 2. CXXII va.H

1408. excedi D(?) v( J). -dit rS

1409. CXVII R va.H( SJ)

1410. nechepsos F. necephsos a

1411. tradidere R 2 D. -ri r.-re et S. -runt J.-runt et v

1412. tetartemorion F 2 C cum Budaeo ( J). -ma- rion r. tartemorion S. trimo- v.

1413. appellant v. -llat ll

1414. CXXVII F 2.-VI va.H

1415. maleficorum Verc. -ciorum ll.v

1416. Aesculapi ego. esculapius a. escol- E. scol- r.del. F 2 z v. schola T H

1417. rursus ll.ego. om. z. add. esculapi F 2. scol- R. scul- r. Aescul- v

1418. secta ( P) G 2. secuta ll.H. sententiam secuti v

1419. que F 1 R 1 a. qui z va.G

1420. stata uitae F 2 G. statuite DF 1 Ea.-uit Rd.–uta uitae v

1421. spitia F 1. spatia uitae R 2 d 2

1422. sed quantum Rd(?) va.D

1423. (11) Gell. III 10, 9. XV 7, 4. Cens. DN 14, 9.

1424. quidem tempora qm??? ego. tempora quidem (quid est DFa) qm??? ll. -ora quandoquidem v

1425. XV ll. z H.IX C. XXIIII v

1426. appellant v.-llat ll

1427. LIII dT. an LXIII? cfr.Gell. et Censor.

1428. experimenta ll.H. add. exempla (et exe- F 2 E 2 v) ll.v( D). cfr. n. luc. p.77

1429. imperatores v.-orū R 2. -or r

1430. Caesares v. -ris ll

1431. uaria FdT

1432. meridiae F 1. -die Ra

1433. cfr. Phlegon. fr. 29 Mü.

1434. p. 57,2 dist. D

1435. Brixilli D coll. III 115. -xili ll. -xelli v

1436. unum .. duos .. unum .. unam mulierem itemque deinceps va.G

1437. placintiae F 1

1438. anus F 2. ( add. CXXXI va.H)

1439. muliere R.-rae F 1.-ri ad

1440. CXXXV H. -XII v. CXXV ll

1441. L. et terentius F 2

1442. M. Aponius G. (-omum v). maponias (-nia F 2 E) ll

1443. CXL ( Bergk) S. CX (C v) et L R v. fex et L r

1444. citra DFEa v( D). circa R(?) C

1445. ueleiatium DdE(?) Brot.( D). -acium Fz H( S).-acū a.-eaciū R 2 e corr. Velleia- v. cfr.III 116

1446. in del. R 2 S

1447. CX R(?) v. CCX r

1448. uero om. Rd(?) va.D

1449. CXL G( S). ex (C F 2 E) quinquaginta ll. CL v( Brot.)

1450. mutius F va.H

1451. galeria E( D?) z H. -rius F 2 v. gali r

1452. LVII ( pro XIIII) v.aH

1453. centenum uicenum tricenum E

1454. quinum homines IIII tricenum centenum E 2

1455. autem DF 1 a

1456. septimum E

1457. Hom. ς 249.

1458. traditi va.S

1459. Iam Rda

1460. uero F 1 a

1461. Caelius C( S). Cel- v. caecilius ll.G. demendo cfr. XXVII 4

1462. C. G. cornelius ll.v

1463. an eodem?

1464. (4. 5) Liv. per. LXI.

1465. 21) Cic. ND III 70. Val.M. I 8 ext. 6. cfr. Plut. de cap. ex inim. util. 6, 89 c.

1466. P. om. o

1467. M'. v( H). M. ll. marco o

1468. curio F 2 v. cario r o

1469. Pheraeus G 2 cum B( H). phalereus (-re uis a. ualerius F 2) ll.v( L)

1470. lason R(?) G 2 Turn.( H). iacum (a cum a. eacus F 2) r. tum C( L). iam tum v

1471. pictore F 2. re F 1. rē a

1472. fluminis aram F 1 a

1473. uersus R 2. om. R 1

1474. adlobrogum FR

1475. aruenorumque F. adue- a CXX Liv. per. LXI

1476. nimirum F 2 E 2 v( D). -ium r H. om. o

1477. mundus F 1 a

1478. iis v. his ll.H

1479. contingit do va.H

1480. itaque a

1481. post ( pro quod) ao

1482. estimationem o

1483. par////equa F 1. parere. Qua a

1484. poena ē Müller em. Ip. 16. -nae R v.-ne F 1. paenę F 2 pene ao

1485. nec ( pro non) oz

1486. tociens ao. et offensae Müller l.l. 17

1487. mors z

1488. (19) Val. M. VIII 13 ext. 3. Aristoxenus ap. Lucian. macr. 18.

1489. torquent a. ntur oz va.G.

1490. ad ( pro ac) o

1491. adnumerant F

1492. xenophili musici R 2 S. -l' music' F 2.-lum musicum v. -limus r.-linius o

1493. centum Rd(?) B. duce- r.-tis oz v

1494. uixisse annis o

1495. Hercule om. o. -les H Brot.

1496. noctibus om. F 1 a

1497. toto anno o

1498. aliquantisper Alcia-tus ap. H. aliquis per ll.v

1499. sapiendā DF 1 E 1 a

1500. (6) cfr. Cels. III 23. Pl. XXVIII 44. XXVI 1. 4.

1501. enim quoque R (?) va.D. quoque o

1502. naturā posuit F 1.-ra inpo- aoz va.G( D)

1503. accidere Rd (?) G

1504. aliis ego. alius F 1 Rd 1 a. -ios F 2 d 2 v

1505. a feminis F 2 d 2 v

1506. sentisse F 1 a

1507. et om. o

1508. ad R. ab S

1509. & ( pro ad) F 1 R 1 a

1510. fere aliter va.S

1511. nisi o va.H

1512. ut uerno a. ut nos F 1

1513. excedat v. -ant ll. o

1514. Cels. II 6. Hippocr. progn. 2–4.— Cat. quae ext. ed. Jordan p. 78, 5.

1515. risum est o

1516. curas o

1517. mouentium R B. mone- d. morie- rov

1518. nec lectū Fa

1519. praefandi R(?) G. prof- r.profundi oB peregrandis v

1520. corpori ( om.e) F 1 a

1521. inaequabilia F 1 a

1522. et alia quoque (que o) oz va.G

1523. principe F 1 a

1524. inenumerabilia F

1525. sint o v. om. ll. ( suprascr., sed rursus del. F 2)

1526. sint F 2

1527. de F 2 Rz v. da F 1 a. om. dTo

1528. ualetudinis.. obseruatione z va.G.om. o

1529. iuuenilem senectā p???nituere a

1530. Ar. V 31, 557 a2. Diog. La. I 11, 5. Plut. Sulla 36. Paus. I 20, 7. Ael. VH IV 28. V 2.— (4) Sen. de prov. 3, 10.— (6) Val. M, I 8 ext. 16.

1531. copia serpentium o va.H

1532. quibus Fa

1533. natali tantum ao va.G

1534. febri G

1535. ib. I 8, 12.— Messala Ruf. r. 3 Pet.

1536. Auiola//// F.-lare ad

1537. subuenire F 1 a

1538. C. Aelium G. cael- ll.v

1539. praetore F 1.-orē ad

1540. Messala, Rufus va.G( H). cfr. Brunn p. 13

1541. gignuntur o

1542. uti o( R?) v. ut rD

1543. morti F 2 R 2 d 2 E 2 B. forte r. forte morti o v

1544. Apollon. hist. mir. 3. Tertull. de an. 44. (Plut. daem. Socr. 22, 592.) - (21) Herod. IV 14. 15. Apollon. ib. 2.

1545. reperimus o v( J).De anima rep- ( invectum e marg.) ll. S

1546. Hermotimi G. -otini F 2 v.-oti (-oci a) r.-oni o

1547. glazomini o. da omnē a

1548. nuntiare o

1549. praesenti a va.H

1550. possint F.-ssunt ado

1551. inimico F 1 a

1552. ueluti uaginam F 2 R 2 E 2 v. uelut imagi- nem r

1553. Aristeae G 2 cum P ( H). -taeae z.-tee Tao.-thę F 2. -thea/// F 1.-ti R 2 in ras. -taei v( L)

1554. euolare o

1555. magna quae B. que (quae v. del. J) magna ll.v

1556. sequitur E 2 B. quaeritur (quer- Ra) rv( S). quaesita cura J

1557. hāc ego. hac (ac R 1) ll.D. ac J. del. v

1558. Phlegon ap. Diog. La. I 10, 2. 4. Paus. 114, 4. Apol- lon. hist. mir. 1. Theopomp. fr. 69. Timae. fr. 45 Mü. Pl. supra § 154.— (10) Heracl. ap. Diog. La. prooem. 12.

1559. ignosio F 1 a.-ius ( om.et) o

1560. Aepimenide/// F. (Epimenides o)

1561. aestu/// F.-tu// diei R 2 S

1562. & it////ire F 1. exit in fe a

1563. ingruentē Fa

1564. huc v. hoc ll

1565. illud om. Rd(?) H

1566. Varro ant. r. hum. I fr. 10 Mirsch.

1567. XXuiro se agros ( P) H. -ros eagro R 1 E 2 -ros aegro FE 1.-ros egro r.-ris ( praem.e) agros oz v

1568. diuidente (ti uide- a) ll.( P) H. -tem oz.-tibus v

1569. capiae F 1 a

1570. efferetur F.-rtur a

1571. foro ll. o H. feretro v. toro Ammon

1572. corfidi ut Rad

1573. latum F 1 a

1574. cfr. Gran. Licin. XXVIII p. 7 Flemisch.

1575. adiecit o va.G

1576. miraculum quod totum o

1577. e F 2 v.om.r

1578. Corfidio va.D. (Corti- ciis Gran. Lic.)

1579. maioris Ra

1580. fuerit R 1 d. fuisse F 1 a. fratrē R 2

1581. instituisse R 2 va.C

1582. conuicisse F 2. concinisse z.-nuisse va.G

1583. naffa fe a F 1. naffuf rea a

1584. efferetur Fa

1585. fratres Fa

1586. non credendum o

1587. classiom R 1.-iarius C

1588. tota ado va.H

1589. dei//n F

1590. cum gemitu R(?) va.D

1591. petit Fa

1592. ut R 2 o SJ

1593. archanis ao. caris ( vel charis) va.H

1594. haberent (-re/// F 1) que F 1 a.-retque quod d va.G

1595. gabienus o v. graui- FR. graui- a

1596. dixit om. G

1597. se nuntiare o v( J). renu- RdT S. nu- Fa

1598. idque ita o v. itaque ita ll

1599. uenit F

1600. operā Fa

1601. Verrius fr. 2 Egger.— (24) Val. IX 12 ext. 5. Dio- dor. XIII 103, 4. XV 74, 2(2) Gell. III 15, 4. (Liv. XXII 17, 13. Val. M. IX 2, 2.) —(3) Diog. La. II 10, 7.

1602. summaque ego. atque E 2 o( R?) v( D). Adquē r. at qua J

1603. frequentia ll.v( S). -ter E 2 oz D.-ti C.-ti iam vel -tes iam coni.B

1604. mortis Fa va.B( D)

1605. haec Verc.

1606. doceuimus R. docoepi- F 1

1607. dilectu Fa. del- r(?) o v. dilectū ( om.cum) d

1608. seruabimus v. -auimus ll. -amus oz

1609. 119

1610. Siciliae om. d 1 J coll. § 110

1611. ille R 1. pugna illa va.S

1612. annensi F 1 R 1 a. cannensis R 2

1613. incolume uiso E 2 ad.-mi niso v. -mine (-mne E 1) uiso DF 1 RE 1.-mi reuiso F 2 D.cfr.Beck Plin. gramm. p.12. Brambach orthogr. p.160

1614. dilecticae F.-ti te a

1615. ab J. ad ll.v( D)

1616. interrogationem R 2 SD. -ones F 2 E 2 v

1617. Stilponis H. stilbo- ll.v

1618. (9) Tac. H III 37. Plut. Caes. 58. Macrob. II 2, 13. 3, 6.

1619. hippisis F 1 Ra

1620. est om. R(?) v. dist. ego

1621. Ivn???. F 2

1622. Rebilus ( C.praem.Scum P) G. orbilius D 1 F. or///b- R. orab- D 2 Eaz. more illius d. M. Orellius v

1623. petit Fa

1624. Gurges v. -gus (cur- a) ll

1625. senator om. F 1 a

1626. cubiculo F 1 a.-bili o

1627. cum egressus o va.G

1628. cum om. a

1629. (18. 19) Val. M. IX 12, 3.

1630. orauerat F 2 R (?) v. ////uerat F 1. conaue- D. continaue- E 1. contionaue- E 2 aoz

1631. bebius Rad va.D

1632. Tamphilus H. pam- (-pilus R.-phius E 1) ll.v

1633. Talua C

1634. dum S

1635. sacrificaret v( J). -cat ll.S

1636. diei v. diei ad ll. z

1637. secunda D v. -dam r z

1638. P. Pansam va.S p.64, 1 bebius R va.D. baeuius F. beui- a

1639. dum ll.v( S). cum L

1640. uadimonium F 2 R(?) v. b////i///onium F 1. babiloniū a.-lonium uadimonium z

1641. deferri a. defferre F 2

1642. A. v( D). Aulus z H. am E. iam D 2 Fa. iū R. om. D 1. iam L G

1643. dum a

1644. caenā F

1645. Tuccius H. tune cius DEa.-ntius F. -nctius z. t. tutius R. Dutius v. Durius C

1646. medicus Valla ll.v ( S). med- Sullae D. Valla med- G

1647. saupeius F 1 a. sacip- R

1648. e om. F 1. a va.S

1649. ualineo/// F 1.-neos ad

1650. (11. 12) Val. M. IX 12,8.

1651. T. C( S) e Val.V. (quinque a. u F 2 oz) ll. Q. v( H)

1652. Hetereius Halm ad Val. Eter- D. hectierius R. heterius dT. etherius Da. aethe- F 1 C.

1653. obire F 1 a

1654. aete- F 2. ethrius Eoz. Haterius H

1655. panto- Mimū F 1.-imu R 1.-im ō R 2

1656. mistico a. yst- F. hist- R 2. -stao R 1. mythico va.S

1657. opperissima F 1. ope- a. ( an optatissi- ma?)

1658. histrio is H ( et dist.) -ione. Is G. -ione v.-ius z. istrio is F 2.-riis F 1 R.-rius a

1659. enita DF 1 E 1 a 1

1660. pul- tuario R

1661. e om. F 1 Ra

1662. in ea F. om. a

1663. in eo ( pro tali) a

1664. gens R

1665. adaccubantium a. accu- va.Brot.

1666. te po- scere (-stere R 1) R. //epo- F 1. to po- a

1667. (2) Sen. de benef. III 24. Suet. Nero 2.—

1668. miserorum D.an miserarum ( sc. mortium)?

1669. finii F 2 v. cor///// F 1. cornifi DR 1.-fici R 2 Ea

1670. uiderat F 1 a

1671. opere F 1 Eaz v( H). ope F 2 R G( S)

1672. russei Ra v( S).-ssaei F 2.-saei F 1.-ssati B. -ssato G

1673. acus a. ac///s F 1

1674. sese R(?) va.D

1675. aurigis ( pro artificis) D. sed cfr. VIII 160

1676. copi ac Dorū F 1.-ia horū a

1677. Lepidus ( F 3) v. om.ll

1678. diuerti ll. z D. diuortii G 2 cum P ( H). euenti v( L)

1679. 122

1680. uiae F 1. uiac a roge (-gi a) iectus recordi F 1 a

1681. potuisset d 2 v. -sse ll

1682. Cic. de leg. II 56.—

1683. Cre- mari corpora o

1684. postquam o v. post ll

1685. multe friae F 1.-tifarie ad va.G

1686. et crematur a. //// cremat' F. esse ( ee) cre- va.G

1687. eruto R(?) v. obr- r. ab eruto coni.H

1688. uero om.va.H. autem o

1689. intellegitur F 2 E 2 o va.S( D)

1690. uncos posui cum P.cfr.luc.p.52

1691. (19–21) Sen. ep. 54, 4.

1692. uanae D. uariae RdT H. ariae DF 1 E 1 a. aliae F 2 E 2 o. aliae atque aliae v

1693. supremo ego luc. p. 57. -ma ll. o vaD

1694. a om. o

1695. unitas o

1696. tempore oz

1697. ipsa E 2 o v( D). om.r z S

1698. uitam R(?) C( J).-ta r oz v( S)

1699. interis F 1.-rris a

1700. ratio homini a ceteris va.S

1701. multa in uita o

1702. quid agit F 2 G

1703. qui usus va.S

1704. ex iis ( sc. tribus sensibus) ego. eius ll.v. de dict. cfr. XXIX 58

1705. sine his (in eis F 2) ll.v

1706. an uel?

1707. ista F 2 R(?) v. sta DF 1. stat Ead

1708. elenimentorum Ea. elem- dT. delinim- ( P) H. deliram- R 2 v( SD). at cfr. §190 ista dulcedo. ( aliter II 17)

1709. auidięque F 2

1710. reuiuescendi R Brot. reuiuis- rv( S). cfr.IX 132

1711. promissa o G.-ssa a v( J)

1712. Democriti ego luc. p. 68. -to ll. o va.D

1713. ipse om. o

1714. quod malum R 2

1715. sta F 1. stat d. ipsa va.B

1716. mortem Rda.-tem- que z va.B

1717. quaeue (quae v)genitis F 2( v) G. quaeue gentis E 2. -nti RdEa. quae ueginti DF 1

1718. sublimi v.-me ll. z

1719. obituri G 2 cum P( S). -tus si E 2 v( L). -tu si r oz

1720. dolere va.G( L)

1721. aestimationē Ro a.-ne euenit E 2 va.G( L). -nem inuenit o

1722. est om. do va.H

1723. ac F 2

1724. tertiusque F 1 Ra

1725. specimen ll. o S. ac spec- v( J). cfr. Müller stil.p.44

1726. (4) Sol. 52, 5.— (5) Verg. G I 147.—

1727. inuenta ll.Bas. scientia inuenta oz v

1728. aut ( pro ac) R

1729. Mercurius emere J

1730. Mercurius, uindemiare ego. om. ll. o v. cfr. Osann philol. VII p. 394. U 166

1731. pater uindemiare J

1732. illud o

1733. ut alii & ego. ut ali ( Bernays) D. aut alia R 1. uia- lia DF 1 E 1 a. et alia R 2 E 2 o H. italia F 2 v

1734. in ll. o H. et v

1735. ui alii F 1. uia in a

1736. rhadāmathis F 1. rhadmantis a

1737. Gell. fr. 2 Pet. Hygin. fab. 277. (Cassiod. Var. VIII 12, 5). Clem. Al. strom. I 16 p. 306. Herod. V 58. Tac. A XI 14. Isid. I 3, 6. (15) Ar. fr. 501 Rose.

1738. assyrias F 2 dE 2 o v( J).-ras D 2 F 1.-nas D 1.-riis R S( D). arsypas E 1.-sipas a

1739. aegyptos F 1

1740. emercari ut F 1 a. ut mercurius et o

1741. utrique dT. uirique (uiri F 1) DFR 1 E 1 a. utique E 2 o v. easque R 2

1742. attulisse ll. oz v( H). int- G( SJ)

1743. ζυφχ ego. νυφχ ll. θξφχ v. ηψφχ J. ζψφχ D

1744. melicum R 2 B. medi- r oz v

1745. ψξωθ ego. ψξοθ R. σξσθ D. υξθε FE. υζθε o. συ:ζ:θε a. υζκο v. ζηψω B. υζοθ J. υξωθ D

1746. et om. F 1 a

1747. post fuisse add. α— φ ( om. ηθξ) va.D

1748. aepitharmo F 1. depipha- a

1749. χζ F 2. om. r. θχ v. ψζ D

1750. palamade F. pilamede a

1751. mauolt F 2 S.-olit F 1 R 1 a. maluit d

1752. (1. 3) Beros. fr. 22 Mü. Cic. div. I 36. II 97. (5) Sol. 2, 7.—

1753. Menen ( U 167) J. menon (min- F 1) ll.Brot.( D). -ona v

1754. annis va.S

1755. phoronia F 1 a.-neum va.S.( cfr.p.68,12)

1756. coctis a

1757. Berosus v. Ver- ll

1758. CCCCLXXX va.H

1759. apparet R 2 v. -reret r

1760. aeternū///.. usū/// F 2 H Brot.

1761. eas attulerunt F 2 R 2 o v. erat tul- r

1762. (7. 8) cfr. Pans. I 28, 3.— (9) Gellius fr. 4 Pet.— (10. 11) Strabo IX 397. cfr. Isid. XV 1, 44.

1763. ac om. oz va.G

1764. domus ego. -mos F 2 v( D). -mum (ortum ex -muuf) r oz S

1765. primum Eurialdus o

1766. Taxius o. Doxius va.S

1767. nido ao. uidit: F 1

1768. an oppidum primum?

1769. est arx (art E 2) F 2 E 2 v( D). eitthara a. eythar DF 1. euthar E 1. est//// R. est oz S

1770. athene oz

1771. con-itā F 2

1772. diospolim a SJ. diopolin F 1

1773. (1) Firm. Mat. prof. rel. err. 16, 1 Halm.— Hyg. fab. 274. (2) cfr. Ov. M VI 6 sq.— (3) Hom. H 20. Ov. fast. III 824.— (5) cfr. Pl XXX 5. Aeschyl. Pers. 316.— (6) Hyg. fab. 138. 274. cfr. Pl. XXV 32. XXX 7.

1773. (17) Clem. Al. strom. I 16 p. 307.— (19) Ar. fr. 479 Rose. Strabo VIII 372 ext.¹⁷⁷³

1775. cinira Fo. cynera a

1776. Agriopae v. -ryope F 2. agricole (-ryc- DF 1) ro z

1777. marculum va.H

1778. qua B. quae ll.v( C)

1779. argus F 1 Ra. -gi va.B. agus F 2

1780. lapicidinas dT v( L). lapidicinas ll. o C

1781. aut -Phoenice om. o

1782. aut tutthaeophrastus F 1. atheophra- sius a. archeo- z va.B

1783. trason Ro va.C

1784. turrae F 1. -rrē a

1785. ut- Theophrastus om. o

1786. cyclopis a. cicl- F 1

1787. Tirynthii G.typinthii DF.-phintii a.-thii E. tipintii Rd. Phoenices v

1788. textilia o v. qui ext- ll

1789. inficere B. infec. ll. oz v

1790. aracnę a.-chne R.-chnes C. -gne o

1791. linum - 3 arachne om. a

1792. sutrinam Tychius H ex Hom.et O v. -inan (-inā F 2) tibus ll. -inam v. sutoriam o

1793. beotius a. boet- ova.H

1794. babilonis ao Ven. ( corrupt. put. S)

1795. chirono F 1. chyroneo a

1796. phylire F.-llirae va.H. Philone o

1797. Ar. fr. 602 Rose. (Clem. Al. l. l) - (9) Cassiod. Var. VII 5, 2.— Hesiod. fr. 14 Gōttl. cfr. Sopbocl. ap. Strab. X 473. Diod. V 64, 5. Clem. Al. 1. 1. (11) Hyg. fab. 274.— (12) Clem. Al. 1.1.— (13) Hyg. ib. (Cassiod. Var. IV 34, 3.) - (14) Gellius fr. 5 Pet.— (15) Hyg. ib. (Cassiod. Var. III 31, 4.)

1798. lidum ao. indum Hyg. Lyncum Knaack Herm. XVI p.587

1799. scythin a. scithin F 1.-then F 2.-tham o

1800. Thet partus a.//////f/////tus F 1

1801. delum a

1802. putat va.S( J)

1803. altthalybas a. a//////haly- F 1

1804. creteos F 1 R. -theus a

1805. aericthonius F 2. aeriftho- F 1. ericto- ao

1806. eacus a. Ceacus ova.G

1807. conflaturam va.S

1808. phoenis F 1 R. fenix o

1809. thos a 2. Thaso Wilamowitz Herm. XVIp. 589

1810. et va.S

1811. Aeacus ( U ann. phil. LXXVVII p.489) D. aeaclis DF. eac- rv

1812. pancha iacuit F 1 a

1813. ex metallis D. et metellus R 2. ex (et G) mellis ll.G. ex melle oz v( H)

1814. assignat oz v. sig- ll.

1815. Mi-das Phryx Knaack l.l.

1816. ferrariam G 2. ferream ll.v( H). cfr. VIII 222. XIII 128, de mendo ind. XXXIV ( 39)

1817. inuenerunt ll.Brot.( D).-re v( S)

1818. 1) Cassiod. Var. VII 5, 2. cfr. Critias ap. Athen. I 28 c. Pl. XXXV 155.— (2) Ephorus ap. Strab. VII 303. Posidon. ap. Sen. ep. 90, 31.— Theophr. ap. schol. Pind. 01. 13, 27.— (4) cfr. Diod. IV 75, 6. Ov. M VIII 246. Hyg. fab. 274.— (6) cfr. Vitruv. IX 2 (1, 6).— Herod. VI 127. Strabo VIII 358. Gellius fr. 6 Pet.

1819. corebus Fa. Ceramus Wilamowitz ind. lect. aest. Gotting. 1884

1820. materariam (mace- F 2) Fa

1821. eam o

1822. asciam o v. aftiam F 2. arciam ad. artiam F 1 R 1

1823. ichthyocollam ( Ber.) Verc. lythoc- DF 1 E 1.-coliam E 2.-caliam F 2. lithocollam (lito- a) adz v.-coliam o. ( de R non constat)

1824. norbam F 1 a

1825. Phi- don—aut om. o

1826. argius RT S. afg- F 1 a

1827. palamides F 1 a. palim- o

1828. aut F 1 a

1829. pirodes o. pro- a

1830. et eundem o

1831. ser-uare a

1832. ferulam o. in ferula va.S

1833. (9) Dionys. perieg. 908.— (10. 11) Hyg. fab. 274 init.— (11) Diod. IV 81, 2. Cic. ND III 45. cfr. Pl. XIV 53.— (12) Serv. Geo. I 19. Hyg. fab. 277. Hesych. s. v. βουζύγης. (Auson. epist. 22, 2, 6).— § 200: (16) Ael. VH III 38.

1834. p///riges F 1. pyri- a. phreges o

1835. culturas o v. -ram ll.S

1836. aque F 1 o. aqua F 2 a va.S

1837. an miscere?

1838. staphilus Fa va.Bas. -inus o

1839. si//eni F 1. siteni Rd.-theni ao va.G

1840. Buzyges G. biziges T. buxi- F 2. biti- Ra. byti- E. byty- F 1. bity- D. Briges v

1841. (1) Hyg. fab. 274. cfr. Varro ap. Non. 163,20 M. Diod. V 8, 4 — (2) Apollod. bibl. II 2, 1, 2.—

1842. agarganti a. agrigenti F 2 va.S. -tinus o

1843. inherere F 1 Ra

1844. clupaeos F. clyppeos a. clype- R v. clipe- S

1845. Acrisius Bas. acritus (atri- R 1. caritus F 2) ll. o v.cfr. Apollod.

1846. an aut ( pro siue)?

1847. inter re ad.-rrę F 1

1848. calchus FR.-cus a. Chalchus va.G.om. o

1849. messeniū F 1.-niū ē a

1850. (11) cfr.Strabo III 167 ext.— Hyg. fab. 274. Diod. V 40, 1. Athen. IV 184.—

1851. scythem Fa va.L( D). scithe o

1852. Aetolos v. aetholios FRa

1853. amento o va.S

1854. etholum o

1855. uelitare F 1

1856. yrrenum F 1 R. yre- a. om. o

1857. eundem ego. et J.om.ll.v

1858. pylum F. pilumque va.H ( et dist. seqq.)

1859. pentesileam ao.-tasyleā F 2.-liā F 1

1860. piseum Fao va.H

1861. cretes ao

1862. Syros, Phoenicas va.Brot.

1863. bellorophontem Fao va.C( D)

1864. aeniā//// F

1865. tireni R 2.-rine , R 1. Tyrrenum va.D

1866. (12) Hom. θ 493. Verg. A II 264.— (13) Apol- lod. bibl. II 3, 2, 1.— (14) Verg. G III 115. Ov. M XII 452. Hyg. fab. 274.— (15) Palaephat. 1 (p. 270, 2 Westerm.) — (17) Verg. G III 113. Ael. VH III 38.— (18) Paus. II 20, 3.

1867. stratae F 1.-te a

1868. peletronium ll. o va.Bas.

1869. thessalios o

1870. primtim o va.H

1871. phrigum a. fri- o

1872. Erichthonius R (?) v. erictho- Fo.-tonius a. cfr. § 197

1873. thesseras a. om. o

1874. fodem sinon (sion a) F 1 a

1875. lychaon a. lich- FRo. Lycanor G

1876. (5) cfr. Cic. div. I 88; ND II 7.— (6. 7) Tzetz. in Lycophr. v. 483.— (8) cfr. Pl. II 31.— Hyg. fab. 125 (p. 107, 5 Schm.).—

1877. cara a F 2. cara ex o. caras a va.B

1878. aruspicia D. -cam Rd Brot. -cum ao.-cium v. aryspicā DF.-cum E

1879. amphiaraus (amfi- F 2) F 2 E 2 o v.-rus R 2. om.r

1880. extispicia F 2 R 2 S, om.r o. auspicia v

1881. aut ( pro auium) coni.P

1882. sphaeram in ea v. speram in ea (e//// F 1) F.-ame (-ammi R 2) neā R. spira-mina z. seperamina a a om. o

1883. Plut. mus. 3,1131.— Hyg. fab. 271. (10) Plut.mus. 5, 1132 f. Athen. IV 184.— (12) Soph. ap. Pint. adv. Epic. 1093 d. Clem. Al. strom. I 16 p. 307.— (13) Diod. III 59, 6. Apollod. bibl. II 4, 9, 1.— (14) Plut. mus. 30, 1141 ac.— (17) ib. 18, 1137 b. Clem. Al. l. l. p. 308.—(17. 18) Plut. mus. 5, 1133 a

1884. (1) Nicol. Dam. fr. 115 Mü. cfr. Sol. 11,5.

1885. fistulam Pan et ( om.v) monaulum Mercurius oz va.G

1886. Thamyris SJ coll.v.16

1887. trax Fa

1888. cordis Fa

1889. primum ( an primus?)-primas F 2 S. om. rv

1890. terpandea F 2 a. tefp- F 1

1891. addit R

1892. citharā F 1 Tas

1893. thamiris Fa.-miaris T.-myras va. S. cfr. v. 12

1894. cytharaedica F 2.-ro aedica (edita a) F 1 a. cithara edita va.G

1895. Ardalus He Plut. dardanus ll. o v

1896. pyrrhicen F va.H. -rricen a

1897. eroū R 2. oreū R 1. hor- Reū F 1. heroicum o va.S

1898. pytio Fa. phitio o

1899. habemus oz

1900. (4) Apul. flor. 15 p. 19 Kr. (cfr. Pl. V 112. Strabo 1 18).— (6) Hyg. fab. 14 (p. 48, 1 Schmidt).— (7) Diod. III 74, 4. V 64, 6.— (9) Ar. fr. 382 Rose.

1901. quaestio ll. oz D. -io est R(?) v

1902. pherecides Fao va C

1903. tempore Cyri regis oz va.G

1904. cymnicos Fa

1905. in v.om.ll.H

1906. Iolco v. Iolę R.-leo r

1907. Pittheus M Hertz. pitus (picus F 2) ll.Pythus v

1908. dist. U ann. phil. LXXVIIp. 489

1909. cyges F 1 a. piges o

1910. ludus F 1 Ra Brot. lidius R 2. ligius o. Lydius va.H

1911. aegyptiae F 1 Ra. in Aegypto ( om. et) va.S

1912. graetia F. grecie ad. Graecia uero va.S

1913. Euchir G. euchirrae (////hi- F 1) F. uehirre Rda. Pyrrhus v

1914. ut om. F 1 Ra

1915. aristotelis F 1 a

1916. (11) Apollod. bibl. II 1, 4, 5. — (12) Strabo XVI 779. — (16) cfr. Pl. XIII 72.

1917. nauem oz va.G

1918. adinuenit oz. aduexit va.G

1919. nauigatur F 1 a

1920. in om F 1 Ra

1921. Mysos v. myssos F. missos Ra

1922. uitiles v. utiles F 2 RE 2.-lis r

1923. & ( pro ac) R(?) va.D

1924. Philosteph. fr. 29 Mü.— Heges. fr. 6 Mü. Phylarch. (fr. 39) ap. Harpocr. s. v. πάραλος.

1925. (1) Archem. fr. 5 Mü.— Damast. fr. 9 Mü. — (2) Thuc. I 13, 3.— (3) Ar. fr. 600 Rose. cfr. Clem. Al. strom. I 16 p. 307.

1926. egesias F va.H. -syas a

1927. paralum R(?) G

1928. cetesias ad. caet- F

1929. samiramin F 2 J. semi- H. /////mi F 1. apanus miramin{myrrā R) Rad. Samyram, Saphanus Semiramin v

1930. arche achus F.-acus a.-emacus R Brot. Archimachus va.H

1931. damasthes (-th//// F 1) FR.-sthhes a.-sthenes (dem- C) va.G

1932. Xenag. fr. 7 Mü.— Philostr. fr. 29 Mü.— (11) Steph. Byz. s. v. κέρκουρον.

1933. Mnesigiton H( et dist. seqq.). nesicthon FR.-ton ad. instituit Nesich- thon v

1934. salaminius F 1 Ra va.H

1935. zenagoras F 2 Dal. -aco- ras R.-azoras F 1 a va.G

1936. syracusius Ra va.H. -cosius F 1

1937. Mnesigiton H. -geton G. nesigiton ll.v. -geton C

1938. ad ll.S. ferunt instituisse ad v

1939. hyppus (-ppos F 2) F

1940. cymbam o va.D

1941. phenices instituerunt o

1942. celocem va.H

1943. Rho//// F 1. roedi a

1944. cefcyrū R 1. cercuron B. -ciram v

1945. Strabo XVI 757.— (12. 13) ib. IX 406.— (13) Paus. IX 11, 4.— (17) Strabo VII 303.

1946. (1) Apollod. bibl. I 9, 16, 7.— (1. 2) Thuc. I 4. Diod. V 78, 3.

1947. Plataeae R(?) B.-te Fa v.-to o

1948. ela a

1949. d&alus F 1. dedalū F 2 a

1950. hyppegū F 2.-eigū F 1. hippagum Ts G.om. o. hypagum B

1951. ///ami F 1. dami Rda. om. o. Salaminii va.G

1952. dist.P

1953. piseus F 2 va.H. pisceus F 1 ao

1954. Tyrreni v( D). tirr- o. thyr- a.-rraeni F. tyrrhe- nus ( R?) G 2 cum P( H)

1955. anchoram ao va.Bas.

1956. euphalamus Fa

1957. eadem F 1 a

1958. harpagones F 1 a

1959. Tiphys H. typhis F 2 v. tiphis o. typi F 1 a. tipl//// R

1960. trasse R

1961. (5) cfr. supra § 192. Tac. A XI 14.— § 211: Varro II 11, 10.— (15) cfr. Gell. III 4.— Suet. Aug. 79 init.

1962. ionem F 1 Ra. om. o

1963. uterentur va.D

1964. sint ll.S. sunt G.om.v

1965. Delphica tabula va.S

1966. uncos ego posui

1967. ναυσικρατης v. αδυσικρατνς (- αινς a) F 2 REa. d υσι- D. ///// σι- F 1

1968. ανεθετο ll.( Turn.) Brot.J. τισαμενου v

1969. ταιδιος ego. τνδιος R. ινδ- r. τηδιος ( Turn.) Brot.J. αθηναιος v

1970. κοραι G. κορν R. κορ r. κορη( Turn.) Brot.J

1971. ταν Welcker. TUN DFR. τυν E. τιν a. την Brot. και G. om.v( H) J

1972. δεκαταν (AERA- R) ll.( Welcker) J. την( Turn.) Brot. ανεθηκεν v( H), praem. αθηναι G

1973. deinde praeben ll: αδεξιοδ a. νααεξιοδ R. ηδδεξιοδ DFE

1974. διονο οναε DFEa. ατονον οναε R. διὰ δέξιον αἰῶνα Brot. αλεξιοδυνον ωνας J. ἥδε δέξατο ἥδιον τήνδε Turn. ἁ δὲ δέξατ᾽ ἁδέϊ νόω Welcker mus. Rhen. 1826 p. 422. ἡ δ᾽ ʼεργάνη δέξαιτο διδόμενον τόδε Bücheler ib. 1882 p. 337. < ταύταν>· ἁ δ᾽ ἄξιον ὦνον ὄνασε O Rossbach ib. 1902 p. 474

1975. secundus o

1976. Titinio ( H) S. Tici- v. tinnio a. thi- r.om. o

1977. mena F 2 R(?) v. mae D. ///// F 1. nec a. ne E

1978. ut om. F 1 a

1979. ante antonsi F 1 a. ante int- va.H

1980. primū F.-mi a

1981. (4) Cens. DN 24, 3.

1982. in v. om. ll. o

1983. obserua- tionem R 2. om. o

1984. dist. CFW Müller p. 13

1985. hic F 2 G. hinc rS. hac v

1986. ratione ll.v( S). -ni G.-nem coni.S

1987. reperta diximus Ber. dix- reperte (-ta v) ll.v

1988. fluminino F 2

1989. hic F 1 dTa. hoc F 1( R?) o v

1990. 2,187

1991. aliquod F 1.-os ao assenso F 2

1992. a curia ( Turn.) G 2( H). auguria ll. Curio v( L)

1993. grecosthasī F

1994. prospexisset ll. z H. -sse (-sset v) talem F 2 v

1995. ac lunam a

1996. menia az G 2. aenea va.H

1997. arcem U 168

1998. pronuntiabat F 2 G

1999. Cens. DN 23, 6. (11) Fab. Vest. ap. Peter hist. Rom. fr. p. 374.

2000. princeps Romanis R(?) v

2001. XII Rd v( S). undecim (-cim dies a) r z( H) D

2002. cum F 2 v( J). om. rS

2003. ad aedem F 2 v.////adem F 1. Eadem Rda

2004. L. F 2 v. /// F 1. b' Rda

2005. facto a. fac//// F 1

2006. artifici F 1 a..-cis va.G

2007. Varro ant. r. hum. XV fr. 3 Mirsch. Cens. DN 23, 7.

2008. statutum in v. ftatum in d. factum in F 2. ftat omni Ra./////omi/// F 1

2009. prima F 1 a

2010. M'. S. M. ll.v

2011. CCCCLXXXX Pigh. ann. 2, 18. -XXXXI ( Salm.) H. CCCLXXVII ll.z. CCCCL- v

2012. congruebant v. -bat ll

2013. linae F 1. -nea a.-niae S

2014. ei v( SD). et ll. z. eis G( J)

2015. ////or F 1. cesos a

2016. caesoria F 1. ces- a

2017. etiam tum C. -annū ll. -amnum v( J). -amnunc R 3 S

2018. numero F 2

2019. incertae R(?) oz v.-to F 2 d 2 E 2 in ras. inter tot r

2020. Laenati v( J). len- ll. o. Lan- B. Laenatis G

2021. aeque noctiun R(?) v. aequino- ro

2022. ae( pro ac) F 1. ad L errore

2023. idque R(?) o v. id Fda ( an recte?)

2024. tecto F 2 o v. se- r

2025. populi romano (-ni v)a va.H

2026. praeuertemur ego. reue- ll. z Brot. -tamur o v.cfr.vol.IV p. 493 ad XXVIII 123, de mendo XIV 47. II 149 med. LIB. VIII 12 in priorū F 1 R.-ris a. inprimis oz va.G 12. 13 obedientiae F 2

Pliny the Elder Naturalis Historia 7

ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff

Search the Perseus Catalog for:

C. PLINI SECVNDI

NATVRALIS HISTORIAE

LIBRI VII–XV

C. PLINI SECVNDI

NATVRALIS HISTORIAE

LIBER VII

Current edition Perseus

Notes on the current edition

Stable identifiers