Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HISTORIAE

LIBER XXXV

1 1 Metallorum, quibus opes constant, adgnascentium¹- que² iis³ natura indicata⁴ propemodum est, ita conexis rebus, ut inmensa medicinae silva officinarumque⁵ tenebrae et morosa caelandi fingendique ac tinguendi⁶ subtilitas simul dicerentur . restant terrae ipsius genera lapidumque vel numerosiore⁷ serie⁸, plurimis singula a⁹ Graecis praecipue voluminibus tractata. nos in iis brevitatem sequemur utilem instituto¹⁰, modo nihil¹¹ necessarium- aut naturale omittentes, 2 ¹²

primumque dicemus quae restant de¹³ pictura, arte¹⁴ quondam¹⁵ nobili¹⁶—tunc cum expeteretur regibus¹⁷ populisque—et alios¹⁸ nobilitante, quos esset dignata posteris tradere, nunc vero in totum¹⁹ marmoribus pulsa²⁰, iam quidem et auro²¹, nec tantum ut parietes²² toti operiantur, verum et interraso marmore vermiculatisque²³ ad effigies rerum et animalium crustis. 3 non placent iam abaci nec²⁴ spatia²⁵ mont es²⁶ in cubiculo dilatantia²⁷: coepimus et lapide²⁸.pingere. hoc Claudii principatu inventum, Neronis vero maculas²⁹, quae non essent³⁰ in crustis, inserendo unitatem³¹ variare, ut ovatus esset³² Numidicus, utpurpura distingueretur³³ Synnadicus³⁴, qualiter illos nasci optassent deliciae. montium haec³⁵ subsidia deficientium³⁶, nec³⁷ cessat luxuria id agere, ut quam plurimum incendiis perdat.

4 2 Imaginum³⁸ quidem pictura, qua³⁹ maxime similes⁴⁰ in aevum⁴¹ propagabantur figurae, in totum⁴² exolevit. aerei⁴³ ponuntur⁴⁴ clipei argentea facie⁴⁵, surdo figurarum⁴⁶ discrimine ;⁴⁷ statuarum capita permutantur, volgatis⁴⁸ iam pridem salibus etiam carminum. adeo materiam conspici malunt omnes quam se⁴⁹ nosci. et inter haec pinacothecas⁵⁰ veteribus tabulis consuunt⁵¹ alienasque effigies colunt, ipsi honorem ⁵² non nisi in pretio ducentes, ut frangat⁵³ heres furisque⁵⁴ detrahat laque o⁵⁵. 5 ⁵⁶ itaque nullius effigie vivente imagines pecuniae, non suas, relincunt⁵⁷. iidem⁵⁸ palaestras⁵⁹ athletarum imaginibus et ceromata sua exornant, Epicuri⁶⁰ voltus per cubicula gestant ac circumferunt secum. natali eius* sacrificant, feriasque omni mense *vicesima luna⁶¹* custodiunt, quas icadas⁶² vocant, ii⁶³ maxime, qui se ne⁶⁴ viventes quidem nosci⁶⁵ volunt. ita est⁶⁶ profecto: artes⁶⁷ desidia perdidit, et quoniam animorum imagines non sunt⁶⁸, ne gleguntur⁶⁹ etiam corporum. 6 ⁷⁰ aliter apud maiores in atriis haec erant, quae spectarentur; non signa externorum artificum nec aera aut marmora: expressi cera vultus singulis disponebantur armariis⁷¹, ut essent imagines, quae comitarentur gentilicia funera, semperque defuncto aliquo totus aderat familiae eius qui umquam fuerat populus. stemmata ⁷² vero lineis⁷³ discurrebant ad imagines pictas. 7 ⁷⁴ tabulina⁷⁵ codicibus implebantur et monimentis rerum in magistratu gestarum. aliae foris et circa limina animorum⁷⁶ ingentium⁷⁷ imagines erant⁷⁸ adfixis hostium spoliis, quae nec emptori refigere⁷⁹ liceret⁸⁰, triumphabantque⁸¹ etiam dominis mutatis aet ernae⁸² domus. erat⁸³ haec stimulatio⁸⁴ ingens, exprobrantibus⁸⁵ tectis cotidie inbellem⁸⁶ dominum intrare in alienum triumphum . 8 ⁸⁷ exstat Messalae oratoris indignatio, quae⁸⁸ prohibuit inseri genti suae Laevinorum⁸⁹ alienam imaginem. similis causa Messalae seni expressit volumina illa quae de familiis condidit, cum Scipionis Pomponiani transisset atrium vidissetque adoptione testamentaria Salvittones⁹⁰— hoc enim fuerat cognomen—Africanorum dedecori⁹¹ inrepentes ⁹² Scipionum nomini⁹³. Sed—pace⁹⁴ Messalarum dixisse liceat—etiam mentiri clarorum imagines erat aliquis virtutum amor multoque honestius quam mereri, ne quis suas expeteret⁹⁵.

9 ⁹⁶ Non est praetereundum et novicium inventum, siquidem non⁹⁷ ex auro argentove⁹⁸, at⁹⁹ certe ex aere in bibliothecis dicantur¹⁰⁰ illis¹⁰¹, quorum inmortales animae in locis iisdem locuntur, quin immo¹⁰² etiam quae non sunt finguntur, pariuntque desideria non traditos¹⁰³ vultus, sicut¹⁰⁴ in Homero evenit¹⁰⁵. 10 ¹⁰⁶ quo¹⁰⁷ mains, ut equidem arbitror, nullum est felicitatis specimen quam semper omnes scire cupere, qualis¹⁰⁸ fuerit¹⁰⁹ aliquis. Asini Pollionis¹¹⁰ hoc Romae inventum, qui primus bibliothecam dicando ingenia hominum rem¹¹¹ publica m¹¹² fecit. an priores coeperint¹¹³ Alexandreae et Pergami reges¹¹⁴, qui bibliothecas magno certamine instituere, non facile dixerim. 11 ¹¹⁵ imaginum amorem¹¹⁶ flagrasse quondam¹¹⁷ testes sunt Atticus¹¹⁸ ille Ciceronis edito de iis volumine, M.¹¹⁹ Varro benignissimo¹²⁰ invento insertis voluminum¹²¹ suorum fecunditati etiam¹²² septingentorum¹²³ inlustrium aliquo¹²⁴ modo imaginibus , non passus intercidere figuras aut vetustatem aevi contra homines valere, inventor¹²⁵ muneris¹²⁶ etiam dis invidiosi ¹²⁷, quando inmortalitatem non solum dedit, verum etiam in omnes¹²⁸ terras misit, ut praesentes esse ubique c eu di¹²⁹ possent. et hoc quidem alienis¹³⁰ ille praestitit.

12 ¹³¹ 3 Verum¹³² clupeos¹³³ in sacro vel publico dicare privatim primus instituit, ut reperio, Appius Claudius [qui¹³⁴ consul cum P. Servilio fuit anno urbis CCLVIIII]. posuit enim in Bellonae aede maiores suos, placuitque in excelso spectari in titulos honorum legi, decora res, utique si liberum¹³⁵ turba¹³⁶ parvulis¹³⁷ imaginibus ceu nidum aliquem subolis pariter ostendat¹³⁸, quales clupeos nemo non gaudens favensque aspicit. 13 ¹³⁹ 4 post eum M. Aemilius collega in consulatu Quinti¹⁴⁰ Lutatii¹⁴¹ non in basilica modo Aemilia, verum et domi suae posuit, id quoque Martio exemplo. scutis enim, qualibus apud Troiam¹⁴² pugnatum est, continebantur imagines, unde et nomen habuere¹⁴³ clupeorum , non, ut perversa grammaticorum suptilitas voluit, a cluendo. origo plena¹⁴⁴ virtutis, faciem reddi in scuto cuiusque¹⁴⁵, qui fuerit usus illo. 14 ¹⁴⁶ Poeni ex¹⁴⁷ auro factitavere et clupeos et imagines secumque vexere. in castris¹⁴⁸ certe captis¹⁴⁹ talem Hasdrubalis invenit Marcius, Scipionum in Hispania¹⁵⁰ ultor, isque¹⁵¹ clupeus supra fores Capitolinae aedis usque ad incendium primum fuit. maiorum¹⁵² quidem nostrorum ¹⁵³ tanta securitas in ea re¹⁵⁴ adnotatur, ut L. Manlio¹⁵⁵, Q¹⁵⁶. Fulvio¹⁵⁷ cos. anno urbis DLXXV M. Aufidius tutelae Capitolio ¹⁵⁸ redemptor docuerit patres argenteos esse clupeos, qui pro aereis¹⁵⁹ per aliquot¹⁶⁰ iam lustra adsignabantur.

15 ¹⁶¹ 5 De picturae initiis incerta¹⁶² nec instituti operis quaestio est. Aegyptii sex milibus annorum aput ipsos inventam, priusquam in Graeciam transiret¹⁶³, adfirmant, vana praedicatione, ut palam est; Graeci autem alii Sicyone , alii aput Corinthios repertam, omnes umbra hominis lineis¹⁶⁴ circumducta¹⁶⁵, itaque primam talem, secundam singulis coloribus et monochromaton¹⁶⁶ dictam¹⁶⁷, postquam operosior¹⁶⁸ inventa erat, duratque talis etiam nunc¹⁶⁹. 16 ¹⁷⁰¹⁷¹ inventam ¹⁷² liniarem¹⁷³ a Philocle¹⁷⁴ Aegyptio¹⁷⁵ vel Cleanthe¹⁷⁶ Corinthio ¹⁷⁷ primi exercuere¹⁷⁸ Aridices¹⁷⁹ Corinthius et¹⁸⁰ Telephanes¹⁸¹ Sicyonius, sine ullo etiamnum¹⁸² hi colore, iam tamen spargentes linias intus. ideo et quos pin xere¹⁸³ adscribere institutum . primus in levit¹⁸⁴ eas¹⁸⁵ colore¹⁸⁶ testae¹⁸⁷, ut ferunt¹⁸⁸, tritae¹⁸⁹ E cphantus¹⁹⁰ Corinthius. hunc¹⁹¹ eodem¹⁹² nomine¹⁹³ alium fuisse quam¹⁹⁴ tradit Cornelius Nepos secutum in Italiam¹⁹⁵ Damaratum ¹⁹⁶, Tarquinii Prisci regis Romani patrem, fugientem a Corintho tyranni iniurias Cypseli, mox docebimus.

¹⁹⁷

17 ¹⁹⁸ 6 Iam enim¹⁹⁹ absoluta erat pictura etiam in Italia. exstant certe hodieque antiquiores²⁰⁰ urbe picturae Ardeae in aedibus²⁰¹ sacris, quibus equidem²⁰² nullas aeque²⁰³ miror²⁰⁴, tam longo aevo durantes²⁰⁵ in orbitate tecti veluti²⁰⁶ recentes²⁰⁷. similiter Lanivi²⁰⁸, ubi Atalante et Helena comminus pictae sunt nudae ab eodem artifice, utraque excellentissima forma, sed altera²⁰⁹ ut virgo, ne ruinis²¹⁰ quidem templi²¹¹ concussae . 18 ²¹² Gains²¹³ princeps²¹⁴ tollere eas conatus est libidine²¹⁵ accensus, si tectori i²¹⁶ natura permisisset. durant²¹⁷ et Caere antiquiores et ipsae²¹⁸, fatebiturque²¹⁹ quisquis eas diligenter aestimaverit nullam²²⁰ artium celerius consummatam²²¹, cum Iliacis²²² temporibus non fuisse eam appareat²²³.

19 ²²⁴ 7 Apud Romanos quoque honos²²⁵ mature²²⁶ huic arti²²⁷ contigit, siquidem cognomina ex ea²²⁸ Pictorum traxerunt Fabii²²⁹ clarissimae gentis²³⁰, princepsque eius cognominis ipse aedem²³¹ Salutis pinxit anno urbis conditae CCCCL, quae pictura duravit ad nostram memoriam aede ea²³² Claudi principatu exusta. proxime celebrata est in foro boario aede²³³ Herculis Pacui²³⁴ poetae pictura. Enni sorore genitus hic fuit clarioremque²³⁵ artem eam Romae fecit gloria scaenae ²³⁶. 20 postea non est spectata honestis manibus, nisi forte quis Turpilium²³⁷ equitem Romanum e Venetia nostrae aetatis velit²³⁸ referre²³⁹, pulchris eius operibus hodieque Veronae exstantibus . laeva is manu pinxit, quod de nullo²⁴⁰ ante memoratur ²⁴¹. parvis²⁴² gloriabatur tabellis extinctus nuper in longa senecta²⁴³ Titedius²⁴⁴ Labeo²⁴⁵ praetorius, etiam proconsulatu provinciae Narbonensis functus²⁴⁶, sed ea re²⁴⁷ inrisa²⁴⁸ etiam²⁴⁹ contumeliae²⁵⁰ erat. 21 ²⁵¹ fuit²⁵² et principum²⁵³ virorum²⁵⁴ non omittendum ²⁵⁵ de pictura celebre consilium, cum²⁵⁶ Q. Pedius, nepos²⁵⁷ Q. Pedii²⁵⁸ consularis²⁵⁹ triumphalisque et a²⁶⁰ Caesare dictatore²⁶¹ coheredis²⁶² Augusto dati, natura²⁶³ mutus²⁶⁴ esset. in eo²⁶⁵ Messala ²⁶⁶ orator, ex cuius familia pueri avia fuerat²⁶⁷, picturam docendum²⁶⁸ censuit, idque etiam divus Augustus comprobavit ²⁶⁹; puer magni profectus in ea arte obiit²⁷⁰. 22 ²⁷¹ dignatio autem praecipua Romae increvit, ut existimo, a M'²⁷². Valerio Maximo Messala, qui²⁷³ princeps tabulam²⁷⁴ [picturam²⁷⁵] proelii, quo Carthaginienses et Hieronem²⁷⁶ in Sicilia²⁷⁷ vicerat²⁷⁸, proposuit in latere curiae Hostiliae anno ab urbe condita ccccxc²⁷⁹. fecit hoc idem²⁸⁰ et²⁸¹ L.²⁸² Scipio tabulamque victoriae suae Asiaticae in Capitolio posuit, idque aegre²⁸³ tulisse fratrem ²⁸⁴ Africanum tradunt, haut²⁸⁵ inmerito, quando filius eius illo²⁸⁶ proelio captus fuerat. 23 ²⁸⁷ non dissimilem²⁸⁸ offensionem et Aemiliani²⁸⁹ subiit²⁹⁰ L. Hostilius²⁹¹ Mancinus²⁹², qui primus Carthaginem inruperat, situm²⁹³ eius oppugnationesque²⁹⁴ depictas proponendo in foro et ipse a dsistens²⁹⁵ populo spectanti²⁹⁶ singula enarrando²⁹⁷, qua comitate proximis²⁹⁸ comitiis²⁹⁹ consulatum adeptus³⁰⁰ est. habuit et³⁰¹ scaena ludis Claudii Pulchri magnam admirationem picturae³⁰², cum ad tegularum similitudinem corvi³⁰³ decepti imagine³⁰⁴ advolarent³⁰⁵.

24 ³⁰⁶ 8 Tabulis autem externis auctoritatem Romae publice fecit primus omnium L. Mummius, cui cognomen³⁰⁷ Achaici³⁰⁸ victoria dedit. namque cum³⁰⁹ in praeda vendenda rex Attalus ³¹⁰ $X$ | VI|³¹¹ emisset tabulam Aristidis³¹², Liberum patrem, pretium ³¹³ miratus suspicatusque aliquid in ea virtutis, quod ipse nesciret, revocavit tabulam, Attalo multum querente, et in Cereris delubro posuit. quam primam³¹⁴ arbitror picturam externam Romae publicatam, deinde video et in foro positas volgo. 25 ³¹⁵ hinc enim ille Crassi oratoris lepos³¹⁶ agentis³¹⁷ sub Veteribus; cum testis³¹⁸ compellatus instaret: dic ergo, Crasse, qualem me noris³¹⁹? talem, inquit³²⁰, ostendens³²¹ in tabula³²² inficetissime³²³ Gallum exerentem³²⁴ linguam. in foro fruit et illa pastoris senis³²⁵ cum baculo³²⁶, de qua Teutonorum³²⁷ legatus respondit interrogatus, quantine³²⁸ eum aestimaret, donari sibi nolle³²⁹ talem vivum³³⁰ verumque. 26 ³³¹ 9 sed praecipuam auctoritatem publice³³² tabulis fecit Caesar dictator³³³ Aiace et Media³³⁴ ante Veneris Genetricis³³⁵ aedem dicatis, post eum M. Agrippa, vir rusticitati propior³³⁶ quam deliciis. exstat certe eius oratio magnifica et maximo civium digna de tabulis omnibus signisque publicandis, quod fieri³³⁷ satius³³⁸ fuisset quam in villarum exilia pelli. verum eadem³³⁹ illa torvitas tabulas duas Aiacis et Veneris mercata est a Cyzicenis ³⁴⁰ HS | XI|³⁴¹. in thermarum quoque calidissima parte marmoribus incluserat parvas tabellas, paulo ante, cum reficerentur³⁴², sublatas. 27 ³⁴³ 10 super omnes³⁴⁴ divus Augustus in foro suo celeberrima in parte posuit tabulas³⁴⁵ duas, quae Belli faciem pictam habent³⁴⁶ et Triumphum, item³⁴⁷ Castores³⁴⁸³⁴⁹ ac³⁵⁰³⁵¹ Victoriam. posuit et quas dicemus sub artificum mentione in templo Caesaris patris. idem in curia³⁵² quoque, quam³⁵³ in comitio³⁵⁴ consecrabat, duas tabulas inpressit parieti. Nemean sedentem supra leonem, palmigeram ipsam, adstante ³⁵⁵ cum baculo sene³⁵⁶, cuius supra caput tabella³⁵⁷ bigae³⁵⁸ dependet, Nicias scripsit³⁵⁹ se inussisse³⁶⁰; tali enim usus est verbo. 28 alterius tabulae admiratio est puberem filium seni patri³⁶¹ similem esse aetatis³⁶² salva differentia, supervolante³⁶³ aquila³⁶⁴ draconem³⁶⁵ complexa³⁶⁶; Philochares³⁶⁷ hoc suum opus esse testatus est, inmensa³⁶⁸, vel unam si³⁶⁹ tantum hanc tabulam aliquis³⁷⁰ aestimet, potentia³⁷¹ artis, cum propter Philocharen³⁷² ignobilissimos³⁷³ alioqui³⁷⁴ Glaucionem filiumque eius Aristippum senatus populi³⁷⁵ Romani³⁷⁶ tot³⁷⁷ saeculis spectet! posuit et³⁷⁸ Tiberius Caesar, minime comis imperator, in templo ipsius Augusti quas mox indicabimus. hactenus ³⁷⁹ dictum sit³⁸⁰ de dignitate³⁸¹ artis morientis.

29 ³⁸² 11 Quibus coloribus singulis primi pinxissent diximus,³⁸³ cum de iis³⁸⁴ pigmentis traderemus in metallis,³⁸⁵ qu ae³⁸⁶ mono chr omata³⁸⁷ a gener e³⁸⁸ picturae vocantur³⁸⁹. qui deinde et quae invenerint et quibus temporibus, dicemus in ³⁹⁰ mentione artificum, quoniam indicare naturas colorum prior causa operis instituti est. tandem se ars ipsa distinxit et invenit lumen atque umbras, differentia colorum alterna vice³⁹¹ sese³⁹² excitante³⁹³. postea³⁹⁴ deinde adiectus est splendor, alius hic quam lumen. quod³⁹⁵ inter haec³⁹⁶ et umbras³⁹⁷ esset³⁹⁸, appellarunt tonon, commissuras vero colorem et transitus harmogen³⁹⁹.

30 ⁴⁰⁰ 12 Sunt autem colores austeri aut floridi. utrumque ⁴⁰¹ natura aut mixtura evenit⁴⁰². floridi sunt—quos dominus ⁴⁰³ pingenti⁴⁰⁴ praestat⁴⁰⁵—minium⁴⁰⁶, Armenium⁴⁰⁷, cinnabaris, 20 chrysocolla, Indicum, purpurissum⁴⁰⁸; ceteri austeri. ex omnibus alii nascuntur, alii fiunt. nascuntur Sinopis⁴⁰⁹, rubrica⁴¹⁰, Paraetonium, Melinum, Eretria⁴¹¹, auripigmentum; lceteri finguntur⁴¹², primumque quos in metallis diximus, ⁴¹³ praeterea e vilioribus⁴¹⁴ ochra⁴¹⁵, cerussa usta, sandaraca, ⁴¹⁶ sandyx, Syricum⁴¹⁷, atramentum.

31 ⁴¹⁸ 13 Sinopis inventa primum in Ponto est; inde⁴¹⁹ nomen a Sinope urbe. nascitur et in Aegypto, Baliaribus⁴²⁰, Africa, sed optima in Lemno⁴²¹ etin Cappadocia, effossa e⁴²² speluncis⁴²³. pars⁴²⁴, quae⁴²⁵ saxis adhaesit⁴²⁶, excellit⁴²⁷. glaebis suns colos, extra maculosus. hac⁴²⁸ usi suntveteres ad splendorem. species Sinopidis tres: rubra⁴²⁹ et minus rubens atque inter haso media. pretium optimae⁴³⁰ $X$ II⁴³¹, usus ad penicillum aut si lignum colorare libeat; 32 ⁴³² eius, quae⁴³³ ex Africa venit, octoni⁴³⁴ asses—cicerculum⁴³⁵ appellant—; magis ceteris rubet, utilior abacis. idem pretium et⁴³⁶ eius, quae pressior⁴³⁷ vocatur , et⁴³⁸ est maxime fusca. usus⁴³⁹ ad bases⁴⁴⁰ abacorum, in medicina⁴⁴¹ vero blandus .... emplastrisque⁴⁴² et malagmatis, sive sicca compositione sive liquida facilis, contra ulcera in umore⁴⁴³ sita⁴⁴⁴, velut⁴⁴⁵ oris, sedis⁴⁴⁶. alvum sistit infusa, feminarum profluvia pota⁴⁴⁷ denarii pondere⁴⁴⁸. eadem adusta siccat scabritias oculorum, e⁴⁴⁹ vino maxime.

33 ⁴⁵⁰ 14 Rubrica e⁴⁵¹ genus in ea voluere intellegi quidam⁴⁵² secundae⁴⁵³ auctoritatis, palmam enim Lemniae⁴⁵⁴ dabant⁴⁵⁵. minio proxima haec est, multum antiquis celebrata⁴⁵⁶ cum insula, in qua nascitur. nec nisi⁴⁵⁷ signata venumdabatur, unde et sphragidem⁴⁵⁸ appellavere. 34 hac minium sublinunt⁴⁵⁹ adulterantque . in medicina praeclara res habetur. epiphoras⁴⁶⁰ enim oculorum mitigat ac⁴⁶¹ dolores circumlita et aegilopia⁴⁶² manare⁴⁶³ prohibet, sanguinem reicientibus ex aceto datur bibenda⁴⁶⁴. bibitur et contra lienum reniumque vitia et purgationes feminarum, item et contra venena et serpentium ictus terrestrium marinorumque⁴⁶⁵, omnibus ideo antidotis familiaris . 35 ⁴⁶⁶— 15 E⁴⁶⁷ reliquis⁴⁶⁸ rubricae generibus fabris⁴⁶⁹ utilissima Aegyptia et Africana, quoniam maxime sorbentur tect ori is.⁴⁷⁰⁴⁷¹ *rubrica*⁴⁷² autem nascitur⁴⁷³ et in ferrariis metallis. 16 ea e t fit ochra⁴⁷⁴ exusta⁴⁷⁵ * in ollis novis luto circumlitis . quo magis arsit in caminis, hoc melior. omnis autem rubrica siccat ideoque ex⁴⁷⁶ emplastris conveniet⁴⁷⁷ igni etiam sacro.

36 ⁴⁷⁸ 17 Sinopidis Ponticae selibrae⁴⁷⁹ silis⁴⁸⁰ lucidi⁴⁸¹ libris X et Melini Graecensis⁴⁸² II mixtis tritisque una per dies duo-⁴⁸³ den os⁴⁸⁴ leucophorum⁴⁸⁵ fit. hoc est glutinum auri, cum inducitur ligno.

18 Paraetonium⁴⁸⁶ loci nomen habet ex Aegypto. spumam maris esse dicunt solidatam cum limo, et ideo conchae minutae inveniuntur⁴⁸⁷ in eo. fit⁴⁸⁸ et in Creta insula atque Cyrenis. adulteratur Romae creta Cimolia⁴⁸⁹ decocta conspissataque⁴⁹⁰. pretium optimo in pondo VI⁴⁹¹ $X$ L. e candidis coloribus pinguissimum⁴⁹² et tectori i⁴⁹³ tenacissimum propter levorem⁴⁹⁴.

37 ⁴⁹⁵ 19 Melinum candidum et ipsum est, optimum in Melo insula. in Samo quo d⁴⁹⁶ nascitur, eo⁴⁹⁷ non utuntur pictores propter nimiam pinguitudinem; accubantes effodiunt ibi inter saxa venam⁴⁹⁸ scrutantes. in medicina eundem usum habet quem Eretria⁴⁹⁹ creta; praeterea linguam tactu⁵⁰⁰ siccat, pilos detrahit smectica v i⁵⁰¹. pretium in libras sestertii singuli.

Tertius e⁵⁰² candidis⁵⁰³ colos est cerussa⁵⁰⁴, cuius rationem in plumbi⁵⁰⁵ metallis diximus. fuit et terra per se in⁵⁰⁶ Theodoti⁵⁰⁷ fundo inventa⁵⁰⁸ Zmyrnae, qua veteres ad navium picturas⁵⁰⁹⁵¹⁰ utebantur. nunc omnis ex plumbo et aceto fit, ut diximus. 38 ⁵¹¹ 20 usta casu reperta est in incendio Pirae ei⁵¹² cerussa in urceis⁵¹³ cremata. hac primum⁵¹⁴ usus est Nicias supra dictus. optima nunc Asiatica habetur, quae et purpurea appellatur. pretium eius in libras $X$ VI⁵¹⁵. fit et Romae cremato sile⁵¹⁶ marmoroso et restincto⁵¹⁷ aceto. sine usta non fiunt⁵¹⁸ umbrae.

21 Eretria⁵¹⁹ terrae suae habet nomen. hac Nicomachus et Parrhasius⁵²⁰ usi. refrigerat, emollit⁵²¹, explet volnera ; si coquatur, ad siccanda praecipitur, utilis⁵²² et capitis doloribus et ad deprehendenda⁵²³ pura; subesse enim ea -o intellegunt, si ex aqua inlita cont in uo⁵²⁴ arescat⁵²⁵.

39 ⁵²⁶ 22 Sandaracam et ochram⁵²⁷ luba tradidit⁵²⁸ in insula Rubri maris Topazo⁵²⁹ nasci, sed⁵³⁰ inde non⁵³¹ pervehuntur ad nos. sandaraca quomodo fieret diximus. fit et adulte- ⁵³² rina⁵³³ ex cerussa in fornace cocta. color⁵³⁴ esse debet flammeus . pretium in libras asses⁵³⁵ quini. 40 ⁵³⁶ 23 haec si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem⁵³⁷ facit, quamquam animadverto Vergilium⁵³⁸ existimasse herbam id esse illo⁵³⁹ versu:

Sponte sua sandyx pascentis⁵⁴⁰ vestiat⁵⁴¹ agnos.

pretium in libras dimidium eius quod sandaracae. nec sunt alii⁵⁴² colores maioris ponderis.

24 Inter facticios est et Syricum⁵⁴³, quo minium subllini diximus. fit autem Sinopide et⁵⁴⁴ sandyce⁵⁴⁵ mixtis.

⁵⁴⁶

41 ⁵⁴⁷ 25 Atramentum quoque inter⁵⁴⁸ facticios erit, quamquam est et terrae⁵⁴⁹, geminae⁵⁵⁰ originis. aut⁵⁵¹ enim salsuginis modo⁵⁵² emanat, aut terra ipsa sulpurei coloris ad hoc probatur . inventi sunt pictores, qui carbones infe stat is⁵⁵³ sepulchris effoderent⁵⁵⁴. inportuna⁵⁵⁵ haec omnia ac novicia. fit enim e⁵⁵⁶ fuligine⁵⁵⁷ pluribus modis, resina vel pice exustis, propter quod etiam officinas aedificavere fumum eum non emittentes⁵⁵⁸. laudatissimum⁵⁵⁹ eodem modo fit e taedis⁵⁶⁰. adulteratur fornacium⁵⁶¹ balinearumque⁵⁶² fuligine⁵⁶³ quo⁵⁶⁴ ad volumina scribenda utuntur. 42 ⁵⁶⁵ sunt qui et vini faecem siccatam excoquant adfirmentque⁵⁶⁶, si ex bono vino faex ea⁵⁶⁷ fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Polygnotus⁵⁶⁸ et Micon, celeberrimi pictores, Athenis e vinaceis fecere, tryginon⁵⁶⁹ appellantes⁵⁷⁰. Apelles⁵⁷¹ commentus est ex ebore combusto facere, quod elephantinum vocatur⁵⁷². 43 ⁵⁷³ adportatur et Indicum⁵⁷⁴ ex India inexploratae adhuc inventionis mihi. fit etiam aput infectores ex flore nigro, qui adhaerescit aereis cortinis⁵⁷⁵.⁵⁷⁶ fit et ligno e taedis⁵⁷⁷ combusto⁵⁷⁸ tritisque in mortario carbonibus. mira in hoc saepiarum natura, sed ex iis⁵⁷⁹ non fit. omne⁵⁸⁰ autem atramentum sole perficitur , librarium c umme⁵⁸¹, tectorium glutino admixto. quod aceto liquefactum est⁵⁸², aegre eluitur⁵⁸³.

44 ⁵⁸⁴ 26 E reliquis⁵⁸⁵ coloribus, quos⁵⁸⁶ a dominis⁵⁸⁷ dari diximus propter magnitudinem pretii⁵⁸⁸, ante omn es⁵⁸⁹ est purpurissum.⁵⁹⁰ creta⁵⁹¹ argentaria cum purpuris⁵⁹² pariter tinguitur bibitque eum⁵⁹³ colorem celerius lanis⁵⁹⁴. praecipuum est primum, fervente ⁵⁹⁵ aheno rudibus medicamentis inebriatum, proximum egesto eo addita⁵⁹⁶ creta in ius idem et, quotiens id factum est, elevatur⁵⁹⁷ bonitas pro numero dilutiore sanie. 45 ⁵⁹⁸ quare Puteolanum⁵⁹⁹ potius laudetur quam Tyrium aut Gaetulicum vel Laconicum, unde pretiosissimae⁶⁰⁰ purpurae; causa est quod hysgino⁶⁰¹ maxime inficitur rubia que, quae⁶⁰² cogitur sorbere. vilissimum a Canusio. pretium a singulis⁶⁰³ denariis in libras ad XXX. pingentes sandyce sublita, mox ex⁶⁰⁴ ovo inducentes purpurissum, fulgorem⁶⁰⁵ minii faciunt. si purpura e⁶⁰⁶ facere malunt⁶⁰⁷, caeruleum sublinunt⁶⁰⁸, mox purpurissum ⁶⁰⁹⁶¹⁰ ex ovo inducunt.

46 ⁶¹¹ 27 Ab hoc maxima auctoritas Indico. ex India venit harundinum spumae⁶¹² adhaerescente limo. cum cernatur⁶¹³, nigrum, at⁶¹⁴ in diluendo mixturam purpurae caeruleique⁶¹⁵ mirabilem reddit⁶¹⁶. alterum genus eius est in purpurariis officinis innatans cortinis⁶¹⁷, et est purpurae spuma. qui adulterant, vero Indico⁶¹⁸ tingunt⁶¹⁹ stercora⁶²⁰ columbina⁶²¹ aut cretam Selinusiam⁶²² vel anulariam⁶²³ vitro⁶²⁴ inficiunt. probatur carbone; reddit⁶²⁵ enim quod sincerum est flammam⁶²⁶ excellentis purpurae et, dum fumat⁶²⁷, odorem maris. ob id quidam ⁶²⁸ e⁶²⁹ scopulis id colligi putant. pretium Indico $X$ XX⁶³⁰ in libras. in medicina Indicum rigores et impetus sedat siccatque⁶³¹ ulcera.

47 ⁶³² 28 Armenia mittit quod eius nomine appellatur. lapis⁶³³ est, hic quoque chrysocollae modo infectus, optimumque ⁶³⁴ est quod⁶³⁵ maxime vicinum⁶³⁶ et⁶³⁷ communicato colore cum caeruleo. solebant librae eius trecenis⁶³⁸ nummis taxari. inventa per Hispanias harena est similem curam recipiens; itaque ad denarios senos vilitas rediit⁶³⁹. distat a caeruleo candore modico, qui teneriorem hunc efficit colorem. usus⁶⁴⁰ in medicina ad pilos tantum alendos habet maximeque in palpebris.

48 ⁶⁴¹ 29 Sunt etiamnum⁶⁴² novicii duo colores⁶⁴³ e vilissimis⁶⁴⁴: viride es t⁶⁴⁵ quod Appianum vocatur et chrysocollam⁶⁴⁶ mentitur , ceu parum multa⁶⁴⁷ dicta⁶⁴⁸ sint mendacia eius; fit e⁶⁴⁹ creta viridi, aestimatum sestertiis⁶⁵⁰ in libras. 30 anulare quod vocant, candidum est, quo muliebres picturae inluminantur; fit et ipsum e creta⁶⁵¹ admixtis vitreis gemmis e volgi anulis, inde et anulare dictum.

49 ⁶⁵² 31 Ex omnibus coloribus cretulam amant⁶⁵³ udoque inlini⁶⁵⁴ recusant purpurissum⁶⁵⁵, Indicum, caeruleum, Melinum, auripigmentum⁶⁵⁶, Appianum⁶⁵⁷, cerussa⁶⁵⁸. cerae⁶⁵⁹ tinguntur isdem his⁶⁶⁰ coloribus ad eas picturas, quae inuruntur⁶⁶¹, alieno parietibus genere⁶⁶², sed classibus familiari, iam vero et onerariis ⁶⁶³ navibus, quoniam et⁶⁶⁴ pericula⁶⁶⁵ expingimus⁶⁶⁶, ne quis miretur⁶⁶⁷ et rogos pingi, iuvatque⁶⁶⁸ pugnaturos ad mortem aut certe caedem speciose⁶⁶⁹ vehi.

Qua⁶⁷⁰ contemplatione tot colorum tanta varietate subit antiquitatem mirari. 50 ⁶⁷¹ 32 quattuor coloribus solis immortalia illa opera fecere—ex albis⁶⁷² Melino⁶⁷³, e silaciis⁶⁷⁴ Attico⁶⁷⁵, ex rubris⁶⁷⁶ Sinopide Pontica, ex nigris atramento—Apelles⁶⁷⁷, Aetion⁶⁷⁸, Melanthius⁶⁷⁹, Nicomachus, clarissimi pictores, cum tabulae eorum⁶⁸⁰ singulae oppidorum venirent⁶⁸¹ opibus. nunc et purpuris in parietes migrantibus et India conferente⁶⁸² fluminum suorum limum, draconum⁶⁸³ elephantorumque⁶⁸⁴ saniem ⁶⁸⁵ nulla nobilis pictura est. omnia ergo meliora tunc fuere, cum minor copia. ita est, quoniam⁶⁸⁶, ut supra diximus , rerum, non animi pretiis excubatur.

51 33 Et nostrae aetatis insaniam⁶⁸⁷ in⁶⁸⁸ pictura⁶⁸⁹ non omittam ⁶⁹⁰. Nero⁶⁹¹ princeps iusserat colosseum⁶⁹² se pingi cxx pedum linteo⁶⁹³, incognitum ad hoc tempus. ea⁶⁹⁴ pictura, cum peracta esset⁶⁹⁵ in Maianis⁶⁹⁶ hortis, accensa fulmine cum optima hortorum parte⁶⁹⁷ conflagravit⁶⁹⁸. 52 libertus eius, cum daret Anti⁶⁹⁹ munus gladiatorium⁷⁰⁰, publicas porticus occupavit ⁷⁰¹ pictura, ut constat, gladiatorum ministrorumque omnium veris⁷⁰² imaginibus redditis. hic multis iam saeculis summus animus⁷⁰³ in pictura, pingi autem gladiato??? munera atque in publico exponi coepta a C⁷⁰⁴. Terentio Lucano . is avo suo⁷⁰⁵, a⁷⁰⁶ quo adoptatus⁷⁰⁷ fuerat, triginta paria⁷⁰⁸ in foro per triduum dedit tabulamque pictam in nemore⁷⁰⁹ Dianae posuit.

53 34 Nunc celebres in ea arte quam⁷¹⁰ maxima brevitate percurram⁷¹¹, neque enim instituti⁷¹² operis est talis⁷¹³ executio; itaque quosdam vel⁷¹⁴ in transcursu et in aliorum mentione⁷¹⁵ obiter nominasse satis erit, exceptis operum claritatibus quae et⁷¹⁶ ipsa conveniet attingi, sive exstant sive intercidere.

54 ⁷¹⁷ Non constat⁷¹⁸ sibi in hac parte Graecorum diligentia multas post olympiadas celebrando pictores quam statuarios ac toreutas⁷¹⁹, primumque olympiade LXXXX, cum et Phidian⁷²⁰ ipsum initio pictorem fuisse tradatur clipeumque⁷²¹ Athenis ab eo pictum, praeterea in confesso sit LXXX tertia⁷²² fuisse fratrem eius Panaenum⁷²³, qui⁷²⁴ clipeum intus pinxit Elide⁷²⁵ Minervae, quam fecerat Colotes, discipulus Phidiae et ei⁷²⁶ in faciendo love Olympio adiutor. 55 ⁷²⁷ quid? quod in confesso perinde est Bularchi⁷²⁸ pictoris tabulam⁷²⁹, in⁷³⁰ qua erat⁷³¹ Magnetum proelium, a Candaule⁷³², rege Lydiae Heraclidarum novissimo⁷³³, qui et Myrsilus⁷³⁴ vocitatus est, repensam auro⁷³⁵? tanta iam dignatio picturae erat. circa Romuli id aetatem⁷³⁶ accident necesse est, etenim duode-⁷³⁷ vicensima olympiade interiit Candaules aut, ut quidam tradunt , eodem anno quo Romulus, nisi fallor, manifesta iam tunc⁷³⁸ claritate artis, adeo⁷³⁹ absolutione⁷⁴⁰. 56 ⁷⁴¹ quod si recipi⁷⁴² necesse est, simul apparet⁷⁴³ multo⁷⁴⁴ vetustiora⁷⁴⁵ principia eosque, qui monochromatis⁷⁴⁶ pinxerint⁷⁴⁷, quorum aetas non traditur⁷⁴⁸, aliquanto⁷⁴⁹ ante fuisse, Hygiaenontem⁷⁵⁰, Dinian⁷⁵¹, Charmadan⁷⁵² et, qui⁷⁵³ primus in pictura marem⁷⁵⁴ a⁷⁵⁵ femina⁷⁵⁶ discreverit, Eumarum Atheniensem, figuras omnes⁷⁵⁷ imitari ausum, quique inventa eius excoluerit, Cimonem Cleonaeum⁷⁵⁸. hic catagrapha⁷⁵⁹ invenit, hoc est obliquas imagines, et varie formare voltus⁷⁶⁰, respicientes⁷⁶¹ suspicientesve⁷⁶² vel⁷⁶³ despicientes; articulis membra distinxit, venas protulit⁷⁶⁴, praeterque in vest ib us rugas⁷⁶⁵ et sinus invenit. 57 ⁷⁶⁶ Panae nus⁷⁶⁷ quidem frater Phidiae etiam proelium Atheniensium adversus⁷⁶⁸ Persas apud Marathona⁷⁶⁹ factum pinxit. adeo iam colorum usus increbruerat⁷⁷⁰ adeoque ars perfecta erat⁷⁷¹, ut in eo proelio iconicos⁷⁷² duces pinxisse tradatur, Atheniensium Miltiadem⁷⁷³, Callimachum, Cynaegirum⁷⁷⁴, barbarorum Datim⁷⁷⁵, Artaphernen⁷⁷⁶.

58 35 quin immo certamen etiam picturae florente eo institutum est Corinthi ac Delphis, primusque omnium certavit cum Timagora⁷⁷⁷ Chalcidense⁷⁷⁸, superatus ab eo Pythiis ⁷⁷⁹, quod et ipsius Timagorae carmine vetusto apparent⁷⁸⁰, chronicorum errore non dubio.

Alii quoque post hos clari fuere ante LXXXX olympiadem , sicut Polygnotus⁷⁸¹ Thasius, qui primus mulieres tralucida⁷⁸² veste pinxit, capita earum mitris versicoloribus⁷⁸³ operuit plurimumque picturae primus contulit, siquidem instituit os adaperire, dentes ostendere, voltum ab antiquo rigore variare. 59 ⁷⁸⁴ huius est tabula in porticu Pompei, quae ante curiam eius fuerat, in qua dubitatur⁷⁸⁵ ascendentem cum clupeo⁷⁸⁶ pinxerit an descendentem. hic Delphis aedem pinxit, hic et Athenis⁷⁸⁷ porticum, quae Poecile⁷⁸⁸ vocatur, gratuito, cum partem eius Micon mercede pingeret. vel⁷⁸⁹ maior huic auctoritas, siquidem Amphictyones, quod est publicum Graeciae concilium, hospitia ei⁷⁹⁰ gratuita decrevere .—Fuit et alius Micon, qui minoris cognomine distinguitur, cuius filia Timarete et ipsa pinxit.—

60 ⁷⁹¹ 36 LXXXX autem olympiade fuere Aglaophon, Cephisodorus ⁷⁹², Erillus⁷⁹³, Euenor, pater Parrhasii⁷⁹⁴ et praeceptor maximi pictoris, de quo suis annis dicemus, omnes iam inlustres, non tamen⁷⁹⁵ in quibus haerere expositio debeat festinans ad lumina artis, in quibus primus refulsit Apollodorus ⁷⁹⁶ Atheniensis LXXXXIII olympiade. hic primus species exprimere instituit primusque gloriam penicillo iure contulit . eius est sacerdos adorans et Aiax⁷⁹⁷ fulmine⁷⁹⁸ incensus, quae⁷⁹⁹ Pergami spectatur hodie. neque ante eum tabula ullius ostenditur, quae⁸⁰⁰ teneat oculos.

61 ⁸⁰¹ Ab⁸⁰² hoc artis fores apertas Zeuxis⁸⁰³ Heracleotes⁸⁰⁴ intravit olympiadis LXXXXV anno quarto, audentemque⁸⁰⁵ iam aliquid penicillum—de hoc enim adhuc loquamur⁸⁰⁶—ad magnam gloriam perduxit, a quibusdam falso in LXXXVIIII olympiade positus, cum⁸⁰⁷ fuisse⁸⁰⁸ necesse est Demophilum Himeraeum⁸⁰⁹ et Nesea⁸¹⁰ Thasium⁸¹¹, quoniam utrius eorum discipulus fuerit⁸¹² ambigitur. 62 ⁸¹³ in eum Apollodorus⁸¹⁴ supra scriptus⁸¹⁵ versum fecit, artem ipsis ablatam Zeuxim⁸¹⁶ ferre⁸¹⁷ secum. opes quoque tantas adquisivit⁸¹⁸, ut in ostentatione⁸¹⁹ earum Olympiae aureis litteris in palliorum tesseris intextum ⁸²⁰ nomen⁸²¹ suum ostentaret⁸²². postea donare opera sua instituit, quod nullo⁸²³ pretio satis digno⁸²⁴ permutari⁸²⁵ posse diceret, sicuti Alcmenam⁸²⁶ Agragantinis⁸²⁷, Pana Archelao⁸²⁸. 63 ⁸²⁹fecit et Penelopen, in qua pinxisse mores⁸³⁰ videtur, et athletam⁸³¹ adeoque⁸³² in illo sibi⁸³³ placuit, ut versum subscriberet celebrem ex eo⁸³⁴, invisurum⁸³⁵ aliquem facilius quam imitaturum⁸³⁶. magnificus est et⁸³⁷ luppiter eius in throno adstantibus diis et Hercules infans dracones⁸³⁸ II strangulans⁸³⁹ Alcmena⁸⁴⁰ matre coram pavente et Amphitryone. 64? ⁸⁴¹ reprehenditur⁸⁴² tamen ceu⁸⁴³ grandior in capitibus⁸⁴⁴ articulisque , alioqui⁸⁴⁵ tantus⁸⁴⁶ diligentia, ut Agragantinis⁸⁴⁷ facturus tabulam , quam⁸⁴⁸ in templo Iunonis Laciniae⁸⁴⁹ publice⁸⁵⁰ dicarent, inspexerit virgines eorum nudas⁸⁵¹ et quinque elegerit, ut⁸⁵² quod in quaque laudatissimum⁸⁵³ esset pictura redderet. pinxit et monochromata⁸⁵⁴ ex albo. aequales eius et⁸⁵⁵ aemuli o fuere Timanthes, Androcydes⁸⁵⁶, Eupompus⁸⁵⁷, Parrhasius⁸⁵⁸. 65

descendisse hic⁸⁵⁹ in certamen cum Zeuxide traditur et, cum ille detulisset uvas pictas tanto successu, ut in scaenam⁸⁶⁰ aves advolarent⁸⁶¹, ipse detulisse linteum pictum ita veritate⁸⁶² repraesentata, ut Zeuxis⁸⁶³ alitum iudicio tumens⁸⁶⁴ flagitaret tandem remoto⁸⁶⁵ linteo ostendi picturam⁸⁶⁶ atque⁸⁶⁷ intellecto errore concederet palmam ingenuo⁸⁶⁸ pudore, quoniam ipse⁸⁶⁹ volucres fefelliset, Parrhasius autem se artificem . 66 ⁸⁷⁰ fertur et postea⁸⁷¹ Zeuxis pinxisse puerum uvas ferentem, ad quas cum advolassent⁸⁷² aves⁸⁷³, eadem ingenuitate processit iratus operi et dixit: uvas melius pinxi quam puerum, nam si et hoc⁸⁷⁴ consummassem, aves⁸⁷⁵ timere debuerant⁸⁷⁶. fecit et⁸⁷⁷ figlina⁸⁷⁸ opera, quae sola in Ambracia relicta sunt, cum inde Musas Fulvius Nobilior Romam transferret. Zeuxidis⁸⁷⁹ manu Romae Helena est in Philippi porticibus, et in Concordiae delubro Marsyas religatus.

67 ⁸⁸⁰ Parrhasius Ephesi natus et ipse multa contulit⁸⁸¹. primus symmetrian⁸⁸² picturae dedit, primus argutias voltus, elegantiam capilli, venustatem⁸⁸³ oris, confessione artificum⁸⁸⁴ in liniis⁸⁸⁵ extremis palmam adeptus. haec est picturae⁸⁸⁶ summa suptilitas⁸⁸⁷. corpora enim pingere et media rerum est quidem magni operis, sed in quo multi gloriam tulerint; extrema corporum facere et desinentis⁸⁸⁸ picturae modum includere⁸⁸⁹ rarum in successu artis invenitur. 68 ⁸⁹⁰ ambire enim se ipsa debet extremitas et sic desinere, ut promittat alia e t⁸⁹¹ post se⁸⁹² ostendatque etiam quae occultat. hanc ei gloriam concessere Antigonus et Xenocrates, qui de pictura⁸⁹³ scripsere, praedicantes quoque, non solum confitentes ;⁸⁹⁴ et alias⁸⁹⁵ multa graphidis⁸⁹⁶ vestigia exstant in tabulis ac membranis eius⁸⁹⁷, ex quibus proficere dicuntur artifices. minor tamen videtur sibi comparatus in mediis corporibus exprimendis. 69 ⁸⁹⁸ pinxit demon⁸⁹⁹ Atheniensium argumento quoque ingenioso⁹⁰⁰. ostendebat⁹⁰¹ namque varium: iracundum iniustum inconstantem⁹⁰², eundem exorabilem⁹⁰³ clementem misericordem; gloriosum⁹⁰⁴ ...., excelsum humilem, ferocem fugacemque⁹⁰⁵ et omnia pariter⁹⁰⁶. idem pinxit et⁹⁰⁷ Thesea⁹⁰⁸, quae⁹⁰⁹ Romae in Capitolio fuit, et nauarchum⁹¹⁰ thoracatum, et in una tabula, quae est Rhodi⁹¹¹, Meleagrum, Herculem, Persea; haec ibi ter fulmine⁹¹² ambusta⁹¹³ neque obliterata hoc ipso miraculum auget. 70 ⁹¹⁴ pinxit et archigallum, quam picturam amavit Tiberius princeps atque, ut auctor est Deculo⁹¹⁵, HS | LX|⁹¹⁶ aestimatam cubiculo suo inclusit. pinxit et Thressam⁹¹⁷ nutricem infantemque in manibus eius et Philiscum et Liberum patrem adstante Virtute⁹¹⁸, et pueros duos, in quibus spectatur⁹¹⁹ securitas aetatis et⁹²⁰ simplicitas, item sacerdotem adstante puero cum acerra et corona. 71 ⁹²¹ sunt et duae picturae eius nobilissimae, hoplites⁹²² in certamine ita decurrens, ut sudare videatur, alter arma deponens, ut anhelare⁹²³ sentiatur. laudantur⁹²⁴ et Aeneas Castorque ac Pollux in eadem tabula, item Telephus, Achilles⁹²⁵, Agamemnon, Ulixes. fecundus artifex, sed quo nemo insolentius usus⁹²⁶ sit gloria artis, namque et cognomina usurpavit habrodiaetum⁹²⁷ se appellando aliisque versibus⁹²⁸ principem artis et eam ab se consummatam, super omnia Apollinis⁹²⁹ se radice ortum et Herculem, qui est Lindi, talem⁹³⁰ a se pictum⁹³¹, qualem saepe in quiete vidisset, e t, 72? ⁹³² cum⁹³³ magnis suffragiis superatus a Timanthe⁹³⁴ esset Sami in⁹³⁵ Aiace armorumque iudicio, herois nomine se moleste ferre dicebat, quod iterum ab indigno victus esset.—(Pinxit⁹³⁶ et minoribus tabellis libidines⁹³⁷, eo genere petulantis⁹³⁸ ioci⁹³⁹ se reficiens).—

73 ⁹⁴⁰ Nam Timanthi⁹⁴¹ vel plurimum adfuit ingenii⁹⁴². eius enim est Iphigenia⁹⁴³ oratorum laudibus celebrata, qua stante⁹⁴⁴ ad aras peritura cum maestos pinxisset⁹⁴⁵ omnes praecipueque⁹⁴⁶ patruum⁹⁴⁷ et tristitiae omnem imaginem consumpsisset, patris ipsius voltum⁹⁴⁸ velavit, quem digne non poterat ostendere. 74 sunt et alia ingenii eius exempla⁹⁴⁹, veluti Cyclops ⁹⁵⁰ dormiens in parvola tabella, cuius et⁹⁵¹ sic magnitudinem exprimere cupiens pinxit iuxta Satyros⁹⁵² thyrso⁹⁵³ pollicem eius metientes⁹⁵⁴. atque in unius huius operibus intellegitur plus semper quam pingitur et, cum sit ars summa, ingenium tamen ultra⁹⁵⁵ artem est. pinxit et heroa absolutissimi operis, artem ipsam complexus viros pingendi , quod opus nunc Romae in templo Pacis est⁹⁵⁶.

75 ⁹⁵⁷ Euxinidas⁹⁵⁸ hac aetate docuit Aristiden, praeclarum artificem , Eupompus⁹⁵⁹ Pamphilum, Apellis praeceptorem. est Eupompi victor certamine gymnico⁹⁶⁰ palmam tenens. ipsius auctoritas⁹⁶¹ tanta fuit, ut diviserit picturam⁹⁶²: genera⁹⁶³, quae ante eum duo fuere—Helladicum⁹⁶⁴ et Asiaticum⁹⁶⁵ appellabant —, propter hunc, qui erat Sicyonius, diviso⁹⁶⁶ Helladico tria facta sunt, lonicum⁹⁶⁷, Sicyonium, Atticum. 76 ⁹⁶⁸ Pamphili ⁹⁶⁹ cognatio⁹⁷⁰ et proelium ad Phliuntem⁹⁷¹ ac victoria⁹⁷² Atheniensium, item Ulixes⁹⁷³ in rate. ipse Macedo natione⁹⁷⁴, sed .... primus in pictura omnibus litteris eruditus⁹⁷⁵, praecipue arithmetica⁹⁷⁶ et geometria⁹⁷⁷, sine quibus negabat artem⁹⁷⁸ perfici posse, docuit neminem talento minoris— annuis⁹⁷⁹ $X$⁹⁸⁰ D—, quam mercedem et Apelles⁹⁸¹ et Melanthius⁹⁸² dedere ei⁹⁸³. 77 ⁹⁸⁴ huius auctoritate effectum est Sicyone primum, deinde in⁹⁸⁵ tota Graecia, ut pueri ingenui omnia ante⁹⁸⁶ graphicen ⁹⁸⁷, hoc est picturam⁹⁸⁸ in buxo, docerentur recipereturque ⁹⁸⁹ ars⁹⁹⁰ ea in primum gradum liberalium. semper quidem⁹⁹¹ honos ei fruit, ut ingenui eam⁹⁹² exercerent, mox ut honesti⁹⁹³, perpetuo interdicto ne servitia⁹⁹⁴ docerentur. ideo⁹⁹⁵ neque in hac⁹⁹⁶ neque in toreutice ullius⁹⁹⁷, qui servierit, opera celebrantur.

78 ⁹⁹⁸ Clari⁹⁹⁹ et centesima septima olympiade exstitere Aetion¹⁰⁰⁰ ac¹⁰⁰¹ Therimachus¹⁰⁰². Aetionis¹⁰⁰³ sunt nobiles picturae Liber pater, item Tragoedia¹⁰⁰⁴ et Comoedia, Semiramis ex¹⁰⁰⁵ ancilla regnum apiscens¹⁰⁰⁶, anus lampadas praeferens et nova nupta verecundia notabilis.

79 ¹⁰⁰⁷ Verum¹⁰⁰⁸ omnes prius genitos futurosque postea superavit Apelles Cous¹⁰⁰⁹ olympiade centesima¹⁰¹⁰ duodecima. picturae¹⁰¹¹ plura solus prope quam¹⁰¹² ceteri omnes contulit¹⁰¹³, voluminibus etiam editis, quae doctrinam eam continent. praecipua eius in arte venustas¹⁰¹⁴ fuit, cum eadem aetate maximi pictores essent; quorum opera cum admiraretur, omnibus conlaudatis¹⁰¹⁵¹⁰¹⁶ deesse illam suam¹⁰¹⁷ venerem dicebat, quam Graeci χάριτα vocant; cetera omnia contigisse, sed hac¹⁰¹⁸ sola¹⁰¹⁹ sibi neminem parem. 80 ¹⁰²⁰ et aliam gloriam usurpavit, cum Protogenis¹⁰²¹ opus inmensi laboris ac curae¹⁰²² supra modum anxiae¹⁰²³ miraretur; dixit enim omnia sibi cum illo paria¹⁰²⁴ esse¹⁰²⁵ aut illi meliora, sed uno se praestare, quod manum¹⁰²⁶ de tabula sciret¹⁰²⁷ tollere, memorabili praecepto nocere¹⁰²⁸ saepe nimiam diligentiam¹⁰²⁹. fuit autem non minoris simplicitatis quam artis. Melanthio¹⁰³⁰ dispositione¹⁰³¹ cedebat¹⁰³², Asclepiodoro de¹⁰³³ mensuris, hoc est quanto quid a quoque¹⁰³⁴ distare deberet¹⁰³⁵.

81 Scitum¹⁰³⁶ inter Protogenen¹⁰³⁷ et eum quod accidit. ille¹⁰³⁸ Rhodi vivebat¹⁰³⁹, quo¹⁰⁴⁰ cum Apelles adnavigasset, avidus cognoscendi opera eius fama tantum sibi cogniti, continuo officinam petiit. aberat ipse, sed tabulam amplae magnitudinis in machina aptatam una¹⁰⁴¹ custodiebat anus¹⁰⁴². haec foris esse Protogenen respondit interrogavitque, a quo quaesitum diceret. ab hoc, inquit Apelles adreptoque¹⁰⁴³ penicillo lineam¹⁰⁴⁴ ex colore duxit summae tenuitatis per tabulam. 82 et¹⁰⁴⁵ reverso Protogeni quae gesta erant anus indicavit . ferunt artificem protinus contemplatum¹⁰⁴⁶ subtilitatem ¹⁰⁴⁷ dixisse Apellen¹⁰⁴⁸ venisse, non cadere in alium tam absolutum opus; ipsumque alio colore tenuiorem lineam¹⁰⁴⁹ in ipsa illa duxisse abeuntemque praecepisse, si redisset ille, ostenderet adiceretque hunc esse quem quaereret¹⁰⁵⁰. atque¹⁰⁵¹ ita evenit. revertit enim Apelles et vinci erubescens tertio colore lineas secuit nullum relinquens amplius subtilitati¹⁰⁵² locum. 83 at¹⁰⁵³ Protogenes victum se confessus in portum devolavit hospitem quaerens, placuitque sic eam tabulam posteris tradi omnium quidem, sed artificum¹⁰⁵⁴ praecipuo miraculo. consumptam eam¹⁰⁵⁵ priore¹⁰⁵⁶ incendio Caesaris domus in Palatio audio¹⁰⁵⁷, spectatam Rho di¹⁰⁵⁸ ante¹⁰⁵⁹, spatiose¹⁰⁶⁰ nihil aliud continentem quam¹⁰⁶¹ lineas¹⁰⁶² visum effugientes , inter egregia multorum opera inani similem et eo ipso allicientem¹⁰⁶³ omnique opere nobiliorem.

84 Apelli¹⁰⁶⁴ fuit alioqui¹⁰⁶⁵ perpetua consuetudo numquam tam occupatum¹⁰⁶⁶ diem agendi, ut non lineam ducendo exerceret artem, quod ab eo in proverbium venit. idem perfecta opera proponebat in pergula transeuntibus atque, ipse post tabulam latens, vitia quae notarentur auscultabat¹⁰⁶⁷, vulgum diligentiorem¹⁰⁶⁸ iudicem quam¹⁰⁶⁹ se praeferens; 85 ¹⁰⁷⁰ feruntque reprehensum a¹⁰⁷¹ sutore, quod in crepidis una¹⁰⁷² pauciores intus fecisset ansas, eodem postero die superbo¹⁰⁷³ emendatione¹⁰⁷⁴ pristinae admonitionis cavillante circa crus, indignatum prospexisse denuntiantem, ne supra crepidam¹⁰⁷⁵ sutor iudicaret , quod et ipsum in proverbium abiit. fuit enim et comitas illi, propter quam gratior Alexandro Magno¹⁰⁷⁶ frequenter in officinam ventitanti¹⁰⁷⁷—nam, ut diximus, ab¹⁰⁷⁸ alio se pingi vetuerat edicto—, sed in officina imperite multa disserenti¹⁰⁷⁹ silentium comiter suadebat, rideri eum dicens a pueris, qui colores tererent. 86 ¹⁰⁸⁰ tantum erat auctoritati ¹⁰⁸¹ iuris in regem alioqui¹⁰⁸² iracundum. quamquam Alexander honorem ei¹⁰⁸³ clarissimo perhibuit¹⁰⁸⁴ exemplo. namque cum dilectam¹⁰⁸⁵ sibi e¹⁰⁸⁶ pallacis¹⁰⁸⁷ suis praecipue¹⁰⁸⁸, nomine Pancaspen¹⁰⁸⁹, nudam pingi ob admirationem formae ab Apelle iussisset eumque, dum paret, captum¹⁰⁹⁰ amore sensisset, dono dedit e i¹⁰⁹¹, magnus animo, maior imperio¹⁰⁹² sui nec minor hoc facto quam victoria alia, 87? quia¹⁰⁹³ ipse¹⁰⁹⁴ se vicit, nec torum¹⁰⁹⁵ tantum suum, sed etiam adfectum donavit artifici, ne dilectae¹⁰⁹⁶ quidem respectu¹⁰⁹⁷ motus, cum¹⁰⁹⁸ modo regis ea¹⁰⁹⁹ fuisset, modo¹¹⁰⁰ pictoris -esset. sunt qui Venerem anadyomenen¹¹⁰¹ ab¹¹⁰² illo pictam exemplari¹¹⁰³ putent¹¹⁰⁴. Apelles et in aemulis benignus Protogeni dignationem primus Rhodi constituit. 88 sordebat suis, ut plerumque domestica, percontantique, quanti liceret ¹¹⁰⁵ opera effecta, parvum¹¹⁰⁶ nescio quid¹¹⁰⁷ dixerat, at ille¹¹⁰⁸ quinquagenis talentis poposcit famamque dispersit, se emere, ut¹¹⁰⁹ pro suis venderet. ea res concitavit¹¹¹⁰ Rhodios ad intellegendum artificem, nec nisi augentibus pretium cessit.

Imagines¹¹¹¹ adeo similitudinis¹¹¹² indiscretae¹¹¹³ pinxit, ut— incredibile dictu¹¹¹⁴—Apio¹¹¹⁵ grammaticus scriptum reliquerit , quendam ex facie hominum¹¹¹⁶ divinantem a ( del. V 2) diuinamtem V. addiuinantem Rdh v.a.S., quos metoposcopos¹¹¹⁷ vocant, ex iis¹¹¹⁸ dixisse aut futurae mortis annos aut praeteritae vitae¹¹¹⁹. 89 non fuerat ei gratia in comitatu Alexandri cum¹¹²⁰ Ptolemaeo¹¹²¹, quo¹¹²² regnante Alexandriam vi tempestatis expulsus, subornato¹¹²³ fraude aemulorum piano regio invitatus¹¹²⁴, ad cenam venit indignantique Ptolemaeo et vocatores suos ostendenti, ut¹¹²⁵ diceret, a quo eorum invitatus esset, arrepto¹¹²⁶ carbone extincto e¹¹²⁷ foculo imaginem in pariete delineavit¹¹²⁸, adgnoscente voltum plani rege inchoatum ¹¹²⁹ protinus. 90 ¹¹³⁰ pinxit et Antigoni regis imaginem altero lumine orba ti¹¹³¹ primus excogitata¹¹³² ratione vitia condendi; obliquam namque fecit, ut, quod deerat corpori¹¹³³, picturae deesse potius¹¹³⁴ videretur, tantumque¹¹³⁵ eam partem e¹¹³⁶ facie¹¹³⁷ ostendit, quam totam poterat ostendere. sunt inter opera eius¹¹³⁸ et exspirantium imagines. quae autem nobilissima sint, non est facile dictu¹¹³⁹. 91 ¹¹⁴⁰ Venerem exeuntem e maria divus Augustus dicavit in delubro patris Caesaris, quae anadyomene vocatur, versibus Graecis ta ntopere¹¹⁴¹ dum¹¹⁴² laudatur, aevis¹¹⁴³ vict a¹¹⁴⁴, sed inlustrat a¹¹⁴⁵. cuius¹¹⁴⁶ inferiorem partem corruptam qui reficeret non potuit reperiri, verum ipsa iniuria cessit in gloriam artificis. consenuit haec tabula carie, aliamque pro ea substituit Nero in¹¹⁴⁷ principatu suo Dorothei manu. 92 ¹¹⁴⁸ Apelles inchoaverat et¹¹⁴⁹ aliam Venerem Coi¹¹⁵⁰, superaturus etiam¹¹⁵¹ illam suam priorem. invidit mors¹¹⁵² peracta parte, nec qui succederet operi¹¹⁵³ ad praescripta liniamenta inventus est. pinxit et Alexandrum Magnum fulmen tenentem in templo¹¹⁵⁴ Ephesiae Dianae viginti talentis auri¹¹⁵⁵. digiti eminere videntur et fulmen extra tabulam esse—legentes¹¹⁵⁶ meminerint omnia ea quattuor coloribus facta¹¹⁵⁷—; manipretium¹¹⁵⁸ eius tabulae¹¹⁵⁹ in nummo¹¹⁶⁰ aureo¹¹⁶¹ mensura¹¹⁶² accepit, non numero. 93 ¹¹⁶³ pinxit et megabyzi¹¹⁶⁴, sacerdotis ¹¹⁶⁵Dianae Ephesiae, pompam, Clitum¹¹⁶⁶ cum equo¹¹⁶⁷ ad bellum festinantem, galeam¹¹⁶⁸ poscenti armigerum porrigentem ¹¹⁶⁹. Alexandrum et Philippum quotiens pinxerit, enumerare supervacuum¹¹⁷⁰ est. mirantur¹¹⁷¹ eius Habronem¹¹⁷² Sami¹¹⁷³; Menandrum, regem Cariae¹¹⁷⁴, Rhodi¹¹⁷⁵, item Antaeum¹¹⁷⁶; Alexandreae Gorgosthenen tragoedum¹¹⁷⁷; Romae Castorem et Pollucem¹¹⁷⁸ cum Victoria¹¹⁷⁹ et Alexandro Magno, item Belli imaginem restrictis¹¹⁸⁰ ad terga manibus, Alexandro in curru triumphante. 94 quas utrasque tabulas divus Augustus in fori sui celeberrimis partibus dicaverat simplicitate moderata ; divus Claudius pluris¹¹⁸¹ existimavit utrisque¹¹⁸² excisa¹¹⁸³ Alexandri facie divi Augusti imagines¹¹⁸⁴ addere¹¹⁸⁵. eiusdem arbitrantur manu¹¹⁸⁶ esse et in Dianae¹¹⁸⁷ templo Herculem aversum, ut, quod est difficillimum, faciem eius ostendat¹¹⁸⁸ verius pictura quam promittat. pinxit et heroa nudum¹¹⁸⁹ eaque pictura naturam ipsam¹¹⁹⁰ provocavit. 95 ¹¹⁹¹ est et equus eius, sive fuit, pictus in certamine, quo¹¹⁹² iudicium ad mutas quadripedes¹¹⁹³ provocavit ab hominibus. namque ambitu praevalere aemulos sentiens singulorum picturas inductis¹¹⁹⁴ equis ostendit: Apellis tantum equo adhinnivere, idque et postea semper evenit¹¹⁹⁵, ut experimentum artis illud¹¹⁹⁶ ostentaretur ¹¹⁹⁷.¹¹⁹⁸ 96 ¹¹⁹⁹ fecit et Neoptolemum¹²⁰⁰ ex equo¹²⁰¹ adversus Persas, Archelaum cum uxore et filia, Antigonum thoracatum¹²⁰² cum equo incedentem. peritiores artis praeferunt omnibus eius operibus¹²⁰³ eundem¹²⁰⁴ regem sedentem in¹²⁰⁵ equo¹²⁰⁶ et Dianam sacrificantium virginum choro mixtam, quibus vicisse Homeri versus videtur¹²⁰⁷ id ipsum describentis. pinxit et¹²⁰⁸ quae pingi non possunt, tonitrua, fulgetra¹²⁰⁹ fulguraque¹²¹⁰;¹²¹¹ Bronten,¹²¹² Astrapen et Ceraunobolian¹²¹³ appellant. 97 ¹²¹⁴—Inventa eius et¹²¹⁵ ceteris profuere in arte¹²¹⁶; unum imitari nemo potuit, quod absoluta opera atramento inlinebat ita tenui, ut id ipsum, cum¹²¹⁷ repercussum¹²¹⁸ claritatis¹²¹⁹ colorum¹²²⁰ omnium¹²²¹ excitaret custodiretque a pulvere et sordibus, ad manum intuenti¹²²² demum appareret, sed et lum inum¹²²³ ratione magna, ne claritas colorum aciem offenderet veluti per lapidem specularem intuentibus et e¹²²⁴ longinquo eadem¹²²⁵ res nimis floridis coloribus austeritatem occulte daret.

98 ¹²²⁶ Aequalis eius fuit Aristides Thebanus. is omnium primus¹²²⁷ animum pinxit et sensus¹²²⁸ hominis expressit, quae vocant Graeci¹²²⁹ ἤθη,¹²³⁰ item¹²³¹ perturbationes¹²³², durior paulo¹²³³ in coloribus. huius opera¹²³⁴ .... oppido capto¹²³⁵ ad matris morientis ex volnere mammam adrepens infans¹²³⁶, intellegiturque sentire mater¹²³⁷ et timere, ne emortuo e lacte¹²³⁸ sanguinem ¹²³⁹ lambat. quam tabulam Alexander Magnus transtulerat Pellam¹²⁴⁰ in patriam suam. 99 ¹²⁴¹ idem¹²⁴² pinxit proelium cum Persis, centum homines¹²⁴³ tabula ea¹²⁴⁴ conplexus pactusque in singulos mnas¹²⁴⁵ denas a tyranno Elatensium¹²⁴⁶ Mnasone . pinxit et currentes quadrigas et supplicantem paene cum voce et venatores cum captura et Leontion Epicuri¹²⁴⁷ et anapauomenen propter fratris amorem¹²⁴⁸, item Liberum¹²⁴⁹ et Ariadnen¹²⁵⁰ spectatos Romae in aede Cereris¹²⁵¹, tragoedum et puerum in Apollinis, 100? ¹²⁵² cuius tabulae gratia interiit¹²⁵³ pictoris inscitia, cui tergendam eam¹²⁵⁴ mandaverat M. Iunius praetor sub die ludorum Apollinarium. spectata est et in aede Fidei in Capitolio senis¹²⁵⁵ cum lyra puerum docentis¹²⁵⁶. pinxit et aegrum sine fine laudatum tantumque¹²⁵⁷ arte¹²⁵⁸ valuit, ut Attalus rex unam tabulam eius centum talentis¹²⁵⁹ emisse tradatur.

101 ¹²⁶⁰ Simul¹²⁶¹, ut dictum est, et Protogenes floruit. patria ei Caunus¹²⁶², gentis¹²⁶³ Rhodiis¹²⁶⁴ subiectae¹²⁶⁵. summa paupertas¹²⁶⁶ initio artisque summa intentio¹²⁶⁷ et ideo¹²⁶⁸ minor fertilitas. quis eum docuerit, non putant constare; quidam et naves pinxisse usque ad quinquagensimum annum; argumentum esse, quod cum Athenis celeberrimo loco Minervae delubri propylon¹²⁶⁹ pingeret, ubi fecit nobilem Paralum¹²⁷⁰ et Hammoniada¹²⁷¹, quam quidam Nausicaan¹²⁷² vocant, adiecerit parvolas naves longas in iis¹²⁷³, quae pictores parergia¹²⁷⁴ appellant , ut appareret¹²⁷⁵, a quibus initiis ad arcem ostentationis ¹²⁷⁶ opera sua pervenissent. 102 ¹²⁷⁷ palmam¹²⁷⁸ habet¹²⁷⁹ tabularum eius Ialysus¹²⁸⁰, qui est Romae dicatus in templo Pacis. cum pingeret eum, traditur madidis¹²⁸¹ lupinis vixisse¹²⁸², quoniam ¹²⁸³ sic simul¹²⁸⁴ et famem sustineret¹²⁸⁵ et sitim nec¹²⁸⁶ sensus nimia dulcedine obstrueret¹²⁸⁷. huic picturae quater colorem induxit c eu tr ia¹²⁸⁸ subsidia¹²⁸⁹ iniuriae et vetustatis, ut decedente ¹²⁹⁰ superiore inferior succederet. est in ea canis mire factus, ut quem pariter et casus¹²⁹¹ pinxerit. non iudicabat se in eo exprimere spumam anhelantis¹²⁹², cum in reliqua parte omni, quod difficillimum erat, sibi ipse satisfecisset. 103 displicebat autem ars¹²⁹³ ipsa: nec minui poterat et videbatur nimia ac longius a veritate discedere, spumaque¹²⁹⁴ pingi¹²⁹⁵, non ex ore nasci. anxio animi cruciatu, cum in pictura verum esse, non verisimile vellet¹²⁹⁶, absterserat saepius mutaveratque penicillum, nullo modo sibi adprobans. postremo iratus arti, quod intellegeretur¹²⁹⁷, spongeam¹²⁹⁸ inpegit inviso loco¹²⁹⁹ tabulae. et¹³⁰⁰ illa¹³⁰¹ reposuit ablatos colores qualiter cura optaverat, fecitque in picture fortuna naturam. 104 ¹³⁰²¹³⁰³ hoc exemplo eius similis et Nealcen successus¹³⁰⁴ spumae¹³⁰⁵ equi¹³⁰⁶ similiter spongea inpacta secutus dicitur¹³⁰⁷, cum pingeret ¹³⁰⁸ poppyzonta¹³⁰⁹ retinentem¹³¹⁰ eum¹³¹¹. ita Protogenes monstravit¹³¹² et fortunam¹³¹³. propter hunc Ialysum¹³¹⁴, ne cremaret¹³¹⁵ tabulam¹³¹⁶, Demetrius rex, cum ab ea parte sola posset¹³¹⁷ Rhodum¹³¹⁸ capere, non incendit¹³¹⁹, parcentemque picturae fugit¹³²⁰ occasio victoriae. 105 erat tunc Protogenes in suburbano suo hortulo, hoc est Demetrii¹³²¹ castris¹³²², neque interpellatus proeliis incohata¹³²³ opera intermisit omnino nisi accitus a rege, interrogatusque, qua fiducia extra muros ageret, respondit scire se cum Rhodiis illi bellum esse, non cum artibus. disposuit rex in tutelam eius stationes, gaudens quod manus servaret¹³²⁴, quibus pepercerat, et, ne saepius avocaret,¹³²⁵ ultro ad eum venit hostis relictisque victoriae suae votis inter arma et murorum ictus spectavit¹³²⁶ artificem ; sequiturque tabulam illius temporis haec fama, quod eam Protogenes sub gladio pinxerit: 106 ¹³²⁷ Satyrus hic est, quem anapauomenon vocant, ne quid desit temporis eius securitati, tenentem¹³²⁸ tibias. fecit et¹³²⁹ Cydippen¹³³⁰ et¹³³¹ Tlepolemum, Philiscum¹³³², tragoediarum¹³³³ scriptorem, meditantem et athletam¹³³⁴ et Antigonum regem, matrem¹³³⁵ Aristotelis philosophi, qui ei suadebat, ut Alexandri Magni opera pingeret propter aeternitatem rerum—impetus animi et quaedam¹³³⁶ artis libido in haec potius eum tulere—; novissime pinxit¹³³⁷ Alexandrum¹³³⁸ ac Pana¹³³⁹. fecit et signa ex aere, ut diximus.

¹³⁴⁰

107 ¹³⁴¹ Eadem aetate fuit¹³⁴² Asclepiodorus, quem in symmetria mirabatur Apelles. huic Mnaso¹³⁴³ tyrannus pro duodecim diis¹³⁴⁴ dedit in singulos mnas tricenas, idemque Theomnesto in singulos heroas¹³⁴⁵ vicenas.

108 ¹³⁴⁶ His adnumerari debet et¹³⁴⁷ Nicomachus¹³⁴⁸, Aristi dis¹³⁴⁹ filius ac discipulus. pinxit raptum Proserpinae, quae tabula fuit¹³⁵⁰ in Capitolio in Minervae delubro supra¹³⁵¹ aediculam Iuventatis¹³⁵², et in eodem Capitolio, quam Plancus imperator¹³⁵³ posuerat, Victoria quadrigam in sublime rapiens. Ulixi¹³⁵⁴ primus addidit pilleum¹³⁵⁵. pinxit¹³⁵⁶ et Apollinem ac¹³⁵⁷ Dianam, deumque¹³⁵⁸ matrem in leone sedentem, 109? item nobiles¹³⁵⁹ Bacchas obreptantibus¹³⁶⁰ Satyris, Scyllamque, quae nunc est Romae in templo Pacis. nec¹³⁶¹ fuit alius in ea arte velocior. tradunt namque conduxisse pingendum ab Aristrato, Sicyoniorum ¹³⁶² tyranno, quod is faciebat Telesti poetae monimentum praefinito die, intra quem perageretur, nec¹³⁶³ multo ante venisse, tyranno in poenam accenso, paucisque diebus absolvisse et celeritate et arte¹³⁶⁴ mira. 110 —Discipulos habuit Aristonem¹³⁶⁵ fratrem et Aristiden¹³⁶⁶ filium et Philoxenum¹³⁶⁷ Eretrium ¹³⁶⁸, cuius tabula¹³⁶⁹ nullis postferenda¹³⁷⁰, Cassandro regi¹³⁷¹ picta, continuit Alexandri proelium cum Dario. idem pinxit et lasciviam, in qua tres Sileni comissantur¹³⁷². hic celeritatem praeceptoris secutus breviores etiamnum quasdam picturae conpendiarias¹³⁷³ invenit. 111 ¹³⁷⁴—Adnumeratur his et Nicophanes¹³⁷⁵, elegans ac¹³⁷⁶ concinnus ita, ut¹³⁷⁷ venustate¹³⁷⁸ ei¹³⁷⁹ pauci conparentur ; cothurnus¹³⁸⁰ et¹³⁸¹ gravitas artis multum a Zeuxide et Apelle abest.—(Apellis discipulus Perseus, ad quem de hac¹³⁸² arte scripsit, huius¹³⁸³ fuerat aetatis).—Aristidis¹³⁸⁴ Thebani discipuli¹³⁸⁵ fuerunt et filii Niceros¹³⁸⁶ et Ariston, cuius est Satyrus cum scypho coronatus, discipuli Antorides¹³⁸⁷ et Euphranor¹³⁸⁸, de quo mox dicemus.

¹³⁸⁹

112 ¹³⁹⁰ 37 Namque subtexi par est minoris picturae celebres in penicillo, e quibus fuit Piraeicus¹³⁹¹ arte paucis postferendus :¹³⁹² proposito¹³⁹³ nescio an dist inxerit¹³⁹⁴ se, quoniam humilia quidem secutus humilitatis tamen summam adeptus est gloriam. tonstrinas¹³⁹⁵ sutrinasque¹³⁹⁶ pinxit et asellos et obsonia ac similia, ob haec cognominatus rhyparographos¹³⁹⁷, in iis¹³⁹⁸ consummatae voluptatis¹³⁹⁹, quippe eae pluris¹⁴⁰⁰ veniere¹⁴⁰¹ quam maximae multorum. 113 ¹⁴⁰² e diverso Maeniana, inquit Varro, omnia operiebat¹⁴⁰³ Serapionis tabula sub Veteribus. hic scaenas optime pinxit, sed hominem pingere non potuit. contra Dionysius nihil aliud quam homines pinxit, ob id anthropographos¹⁴⁰⁴ cognominatus. 114 ¹⁴⁰⁵ parva¹⁴⁰⁶ et Callicles¹⁴⁰⁷ fecit, item Calates¹⁴⁰⁸ comicis tabellis, utraque Antiphilus¹⁴⁰⁹. namque¹⁴¹⁰ et Hesionam nobilem pinxit et Alexandrum ac Philippum cum Minerva, qui sunt in schola¹⁴¹¹ in Octaviae porticibus, et in Philippi Liberum patrem, Alexandrum puerum, Hippolytum¹⁴¹² tauro emisso expavescentem, in Pompeia vero Cadmum et Europen. idem iocosis¹⁴¹³ nomine Gryllum¹⁴¹⁴ deridiculi habitus¹⁴¹⁵ pinxit, unde id¹⁴¹⁶ genus picturae¹⁴¹⁷ grylli¹⁴¹⁸ vocantur. ipse in Aegypto natus didicit a Ctesidemo.

115 Decet¹⁴¹⁹ non sileri et Ardeatis templi pictorem, praesertim civitate donatur ibi et carmine¹⁴²⁰, quod est in ipsa pictura his versibus:

Dignis¹⁴²¹ digna¹⁴²². Loco¹⁴²³ picturis condecoravit

reginae Iunonis supremi¹⁴²⁴ coniugis templum

Plautius¹⁴²⁵ Marcus, duet Asia lata¹⁴²⁶ esse oriundus,

quem nunc et post semper ob artem hanc Ardea laudat,

eaque¹⁴²⁷ sunt scripta antiquis litteris Latinis, 116? ¹⁴²⁸ non fraudanda¹⁴²⁹ et Studio¹⁴³⁰ divi Augusti aetate, qui primus instituit amoenissimam parietum picturam, villas et porticus¹⁴³¹ ac topiaria¹⁴³² opera, lucos, nemora, colles, piscinas, euripos, amnes, litora¹⁴³³, qualia quis optaret¹⁴³⁴, varias ibi obambulantium species aut navigantium terraque villas adeuntium asellis aut vehiculis, iam piscantes, aucupantes¹⁴³⁵ aut venantes aut etiam vindemiantes. 117 sunt in eius exemplaribus nobiles¹⁴³⁶ palustri¹⁴³⁷ accessu¹⁴³⁸ villae, succollatis¹⁴³⁹ sponsione¹⁴⁴⁰ mulieribus¹⁴⁴¹ labantes¹⁴⁴², trepidis quae¹⁴⁴³ feruntur, plurimae praeterea tales¹⁴⁴⁴ argutiae facetissimi¹⁴⁴⁵ salis¹⁴⁴⁶. idem subdialibus¹⁴⁴⁷ maritimas urbes pingere instituit, blandissimo aspectu minimoque inpendio. 118 sed nulla gloria¹⁴⁴⁸ artificum est nisi qui tabulas pinxere. eo venerabilior antiquitatis prudentia apparet. non enim parietes excolebant dominis tantum nec domos uno¹⁴⁴⁹ in loco mansuras¹⁴⁵⁰, quae¹⁴⁵¹ ex incendiis rapi non possent. casa¹⁴⁵² Protogenes contentus¹⁴⁵³ erat in hortulo suo; nulla¹⁴⁵⁴ in Apellis¹⁴⁵⁵ tectoriis pictura erat. nondum libebat parietes totos tinguere ¹⁴⁵⁶; omnium eorum ars urbibus excubabat, pictorque res communis terrarum erat. 119 —Fuit et Arellius Romae celeber paulo ante divum Augustum, ni¹⁴⁵⁷ flagitio insigni corrupisset¹⁴⁵⁸ artem, semper ei lenocinans¹⁴⁵⁹ feminae, cuius¹⁴⁶⁰ amore flagra ret¹⁴⁶¹, et¹⁴⁶² ob id deas¹⁴⁶³ pingens, sed dilectarum¹⁴⁶⁴ imagine¹⁴⁶⁵. itaque in pictura eius scorta numerabantur. 120? fuit et nuper gravis ac severus idemque floridis tumidus¹⁴⁶⁶ pictor Famulus¹⁴⁶⁷. huius erat Minerva spectantem spectans, quacumque aspiceretur. paucis diei horis pingebat, id quoque cum gravitate, quod semper togatus, quamquam in machinis. carcer¹⁴⁶⁸ eius¹⁴⁶⁹ artis¹⁴⁷⁰ domus aurea fuit, e.t ideo non extant exempla alia magnopere. post eum fuere in auctoritate Cornelius Pinus et Attius¹⁴⁷¹ Priscus, qui¹⁴⁷² Honoris et¹⁴⁷³ Virtutis aedes Imperatori Vespasiano Augusto¹⁴⁷⁴ restituenti pinxerunt, Priscus¹⁴⁷⁵ antiquis similior. 121 —

38 Non est omittenda in picturae mentione celebris circa Lepidum fabula, siquidem in triumviratu quodam loco deductus a magistratibus in nemorosum hospitium minaciter cum iis¹⁴⁷⁶ postero die expostulavit somnum ademptum¹⁴⁷⁷ sibi volucrum concentu¹⁴⁷⁸; at illi draconem in longissima membrana depictum circumdedere luco¹⁴⁷⁹, eoque terrore¹⁴⁸⁰ aves tune siluisse narratur¹⁴⁸¹ et postea posse¹⁴⁸² compesci.

122 ¹⁴⁸³ 39 Ceris¹⁴⁸⁴ pingere ac¹⁴⁸⁵ picturam inurere¹⁴⁸⁶ quis¹⁴⁸⁷ primus excogitaverit, non constat. quidam Aristidis inventum putant, postea consummatum a Praxitele; sed aliquanto vetustiores encaustae¹⁴⁸⁸ picturae exstitere, ut Polygnoti et Nicanoris, Mnesilai¹⁴⁸⁹ Pariorum¹⁴⁹⁰. Elasippus¹⁴⁹¹ quoque Aeginae picturae suae inscripsit ἐνέκαεν,¹⁴⁹² quod profecto¹⁴⁹³ non fecisset nisi encaustica¹⁴⁹⁴ inventa. 123 ¹⁴⁹⁵ 40 Pamphilus quoque, Apellis praeceptor, non pinxisse solum encausta¹⁴⁹⁶, sed etiam docuisse traditur Pausian¹⁴⁹⁷ Sicyonium, primum in hoc genere nobilem. Bryetis¹⁴⁹⁸ filius hic fuit eiusdemque¹⁴⁹⁹ primo discipulus . pinxit et ipse¹⁵⁰⁰ penicillo¹⁵⁰¹ parietes Thespi is¹⁵⁰², cum reficerentur quondam a Polygnoto¹⁵⁰³ picti, multumque comparatione superatus existimabatur, quoniam non suo genere certasset. 124 ¹⁵⁰⁴ idem et lacunaria¹⁵⁰⁵ primus pingere instituit nec camaras¹⁵⁰⁶ ante eum taliter adornari mos fuit; parvas pingebat tabellas maximeque pueros. hoc aemuli interpretabantur facere eum, quoniam tarda picturae ratio esset illa¹⁵⁰⁷. quam ob rem daturus¹⁵⁰⁸ ei¹⁵⁰⁹ celeritatis famam absolvit uno die tabellam¹⁵¹⁰, quae vocata est hemeresios¹⁵¹¹, puero picto. 125 amavit in iuventa Glyceram¹⁵¹² municipem¹⁵¹³ suam, inventricem coronarum , certandoque imitatione eius ad numerosissimam florum varietatem perduxit artem illam. postremo pinxit¹⁵¹⁴ et ipsam sedentem cum corona¹⁵¹⁵, quae e nobilissimis tabula est, appellata¹⁵¹⁶ stephanoplocos¹⁵¹⁷, ab aliis stephanopolis¹⁵¹⁸, quoniam Glycera¹⁵¹⁹ venditando¹⁵²⁰ coronas sustentaverat paupertatem. huius tabulae exemplar¹⁵²¹, quod apographon¹⁵²² vocant, L. Lucullus ¹⁵²³¹⁵²⁴ duobus talentis emit .... Dionysius¹⁵²⁵ Athenis. 126 Pausias¹⁵²⁶ autem fecitet grandes¹⁵²⁷ tabulas, sicut spectatam¹⁵²⁸ in Pompei porticu¹⁵²⁹ boum¹⁵³⁰ immolationem. eam primus invenit¹⁵³¹ picturam, quam postea imitati sunt multi¹⁵³², aequavit nemo. ante¹⁵³³ omnia, cum longitudinem¹⁵³⁴ bovis¹⁵³⁵ ostendi vellet, adversum eum pinxit, non traversum, et abunde intellegitur amplitude. dein¹⁵³⁶, 127? cum omnes, quae¹⁵³⁷ volunt¹⁵³⁸ eminentia videri, candicanti ¹⁵³⁹ faciant¹⁵⁴⁰ colore¹⁵⁴¹, quae¹⁵⁴² condunt¹⁵⁴³, nigro, hic totum bovem atri coloris fecit umbraeque¹⁵⁴⁴ corpus ex ipsa dedit, magna 20 prorsus arte in aequo¹⁵⁴⁵ extantia¹⁵⁴⁶ ostendente¹⁵⁴⁷ et in confracto solida omnia. Sicyone¹⁵⁴⁸ et¹⁵⁴⁹ hic vitam egit, diuque illa fuit patria picturae. tabulas inde e¹⁵⁵⁰ publico omnes¹⁵⁵¹ propter aes alienum civitatis addictas Scauri aedilitas Romam transtulit.

128 ¹⁵⁵² Post eum eminuit longe ante omnes Euphranor Isthmius¹⁵⁵³ olympiade CIIII¹⁵⁵⁴, idem qui inter fictores¹⁵⁵⁵ dictus est nobis.¹⁵⁵⁶ fecit et colossos et marmorea¹⁵⁵⁷ et¹⁵⁵⁸ typos¹⁵⁵⁹ scalpsit¹⁵⁶⁰, docilis ac laboriosus¹⁵⁶¹ ante omnes et¹⁵⁶² in quocumque genere excellens ac sibi aequalis. hic primus videtur expressisse¹⁵⁶³ dignitates¹⁵⁶⁴ heroum¹⁵⁶⁵ et usurpasse¹⁵⁶⁶ symmetrian, sed fuit in universitate¹⁵⁶⁷ corporum exilior et¹⁵⁶⁸ capitibus articulisque grandior. 129 ¹⁵⁶⁹ volumina quoque composuit de symmetria¹⁵⁷⁰ et coloribus. opera eius sunt equestre¹⁵⁷¹ proelium, XII dei, Theseus¹⁵⁷², in quod¹⁵⁷³ dixit eundem apud Parrhasium rosa pastum¹⁵⁷⁴ esse, suum vero carne¹⁵⁷⁵. nobilis¹⁵⁷⁶ eius¹⁵⁷⁷ tabula¹⁵⁷⁸ Ephesi est¹⁵⁷⁹, Ulixes simulata ¹⁵⁸⁰ insania¹⁵⁸¹ bovem cum equo¹⁵⁸² iungens et palliati¹⁵⁸³ cogitantes ¹⁵⁸⁴, dux gladium¹⁵⁸⁵ condens¹⁵⁸⁶.

130 ¹⁵⁸⁷ Eodem tempore fuere¹⁵⁸⁸ Cydias¹⁵⁸⁹, cuius tabulam Argonautas HS CXXXXIIII¹⁵⁹⁰ Hortensius orator mercatus est eique aedem fecit¹⁵⁹¹ in Tusculano suo, Euphranoris¹⁵⁹² autem discipulus Antidotus ¹⁵⁹³. huius est clipeo¹⁵⁹⁴ dimicans Athenis et luctator¹⁵⁹⁵ tubicenque ¹⁵⁹⁶ inter pauca laudatus. ipse diligentior¹⁵⁹⁷ quam numerosior ¹⁵⁹⁸ et in coloribus severus¹⁵⁹⁹ maxime inclaruit¹⁶⁰⁰ discipulo Nicia¹⁶⁰¹ Atheniense¹⁶⁰², qui diligentissime mulieres pinxit. 131 ¹⁶⁰³ lumen et umbras custodiit¹⁶⁰⁴ atque¹⁶⁰⁵ ut eminerent¹⁶⁰⁶ e tabulis picturae¹⁶⁰⁷ maxime curavit. oper um¹⁶⁰⁸ eius Nemea advecta ex Asia Romam a¹⁶⁰⁹ Silano, quam in curia diximus positam¹⁶¹⁰, item Liber¹⁶¹¹ pater in aede Concordiae, Hyacinthus, quem Caesar Augustus delectatus eo secum deportavit Alexandrea¹⁶¹² capta, et ob id Tiberius Caesar in templo eius dicavit hanc tabulam et Danaen¹⁶¹³, 132 ¹⁶¹⁴ Ephesi vero est mega by zi¹⁶¹⁵, sacerdotis Ephesiae Dianae, sepulchrum, Athenis necyomantea¹⁶¹⁶ Homeri. hanc vendere Attalo regi noluit¹⁶¹⁷ talentis LX¹⁶¹⁸ potiusque patriae suae donavit abundans opibus. fecit et grandes picturas¹⁶¹⁹, in quibus sunt Calypso et Io et Andromeda¹⁶²⁰; Alexander quoque in Pompei porticibus praecellens et Calypso sedens huic¹⁶²¹ eidem¹⁶²² adscribuntur. 133 ¹⁶²³ quadripedum¹⁶²⁴ prosperrime¹⁶²⁵ canes expressit. hic¹⁶²⁶ est Nicias, de quo dicebat Praxiteles interrogatus , quae¹⁶²⁷ maxime opera sua probaret in marmoribus¹⁶²⁸: quibus Nicias manum admovisset; tantum circumlitioni ¹⁶²⁹ eius tribuebat. non satis discernitur, alium¹⁶³⁰ eodem nomine an hunc¹⁶³¹ eundem quidam faciant¹⁶³² olympiade CXII.

134 ¹⁶³³ Niciae conparatur¹⁶³⁴ et aliquando¹⁶³⁵ praefertur Athenion¹⁶³⁶ Maronites, Glaucionis Corinthii discipulus, austerior colore et in austeritate¹⁶³⁷ iucundior, ut in ipsa pictura eruditio eluceat. pinxit in templo Eleusine¹⁶³⁸ phylarchum¹⁶³⁹ et Athenis frequentiam¹⁶⁴⁰, quam vocavere syngenicon¹⁶⁴¹, item Achillem virginis habitu occultatum Ulixe deprendente¹⁶⁴² et in una tabula¹⁶⁴³ V I signa¹⁶⁴⁴, quaque maxime inclaruit, agasonem cum equo. quod nisi in iuventa¹⁶⁴⁵ obiiset¹⁶⁴⁶, nemo¹⁶⁴⁷ compararetur.

135 ¹⁶⁴⁸ Est nomen et Heraclidi Macedoni. initio naves pinxit captoque Perseo rege Athenas commigravit. ubi eodem tempore erat Metrodorus, pictor idemque philosophus¹⁶⁴⁹, in utraque¹⁶⁵⁰ scientia¹⁶⁵¹ magnae auctoritatis. itaque cum L. Paulus devicto Perseo petiisset¹⁶⁵² ab Atheniensibus, ut ii¹⁶⁵³ sibi quam probatissimum philosophum mitterent¹⁶⁵⁴ ad erudiendos liberos, item¹⁶⁵⁵ pictorem ad triumphum excolendum¹⁶⁵⁶, Athenienses Metrodorum elegerunt, professi eundem in utroque desiderio ¹⁶⁵⁷ praestantissimum, quod ita Paulus quoque iudicavit.

136 ¹⁶⁵⁸Timomachus¹⁶⁵⁹ Byzantius Caesaris dictatoris aetate Aiacem¹⁶⁶⁰ et¹⁶⁶¹ Mediam¹⁶⁶² pinxit¹⁶⁶³, ab¹⁶⁶⁴ eo in Veneris Genetricis¹⁶⁶⁵ aede positas, LXXX talentis venundatas¹⁶⁶⁶. talentum Atticum $X$ VI¹⁶⁶⁷ taxat¹⁶⁶⁸ M. Varro. Timomachi aeque laudantur Orestes, Iphigenia¹⁶⁶⁹ in Tauris et¹⁶⁷⁰ Lecythion¹⁶⁷¹, agilitatis¹⁶⁷² exercitator¹⁶⁷³, cognatio nobilium ¹⁶⁷⁴, palliati¹⁶⁷⁵, quos dicturos¹⁶⁷⁶ pinxit, alterum stantem¹⁶⁷⁷, alterum sedentem. praecipue tamen ars ei¹⁶⁷⁸ favisse in Gorgone visa est.

137 ¹⁶⁷⁹ Pausiae filius et discipulus Aristolaus e severissimis¹⁶⁸⁰ pictoribus fuit, cuius sunt¹⁶⁸¹ Epaminondas¹⁶⁸², Pericles, Media¹⁶⁸³, Virtus, Theseus, imago Atticae plebis, boum immolatio.— Sunt quibus et Nicophanes¹⁶⁸⁴, eiusdem Pausiae discipulus, placeat diligentia, quam intellegant soli artifices, alias durus in coloribus et sile¹⁶⁸⁵ multus. nam¹⁶⁸⁶ Socrates iure omnibus placet; tales¹⁶⁸⁷ sunt eius cum Aesculapio filiae¹⁶⁸⁸ Hygi a, Aegle¹⁶⁸⁹, Panac ea¹⁶⁹⁰, Ias o et piger, qui¹⁶⁹¹ appellatur Ocnos, spartum torquens, quod asellus adrodit¹⁶⁹².

138 ¹⁶⁹³ Hactenus¹⁶⁹⁴ indicatis proceribus in utroque genere non silebuntur et primis proximi: Aristoclides¹⁶⁹⁵, qui¹⁶⁹⁶ pinxit aedem¹⁶⁹⁷ Apollinis Delphis. Antiphilus¹⁶⁹⁸ puero ignem conflante¹⁶⁹⁹ laudatur ¹⁷⁰⁰ ac pulchra¹⁷⁰¹ alias domo¹⁷⁰² splendescente ipsiusque pueri ore, item lanificio, in quo¹⁷⁰³ properant omnium mulierum pensa, Ptolemaeo¹⁷⁰⁴ venante¹⁷⁰⁵, sed nobilissimo¹⁷⁰⁶ Satyro cum pelle¹⁷⁰⁷ pantherina, quem aposcopeuonta¹⁷⁰⁸ appellant, Aristophon Anca eo¹⁷⁰⁹ vulnerato¹⁷¹⁰ ab apro¹⁷¹¹ cum socia doloris Astypal ae a¹⁷¹² numerosaque¹⁷¹³ tabula, in qua¹⁷¹⁴ sunt Priamus¹⁷¹⁵, Helena¹⁷¹⁶, Credulitas, Ulixes, Deiphobus¹⁷¹⁷, Dolus¹⁷¹⁸. 139 ¹⁷¹⁹ Androbius pinxit Scyllum¹⁷²⁰ ancoras praecidentem¹⁷²¹ Persicae¹⁷²² classis, Artemon Danaen¹⁷²³ mirantibus eam praedonibus, reginam Stratonicen, Herculem et Deianiram¹⁷²⁴, nobilissimas¹⁷²⁵ autem, quae sunt in Octaviae operibus, Herculem ab Oeta¹⁷²⁶ monte Doridos exusta¹⁷²⁷ mortalitate consensu deorum in caelum euntem, Laomedontis ¹⁷²⁸ circa Herculem et Neptunum historiam¹⁷²⁹; Alcimachus¹⁷³⁰ Dioxippum, qui pancratio Olympiae¹⁷³¹ citra pu lveris¹⁷³² iactum¹⁷³³, quod vocant ἀκονιτί, vicit; Coenus stemmata¹⁷³⁴. 140 ¹⁷³⁵ Ctesilochus ¹⁷³⁶, Apellis discipulus, petulanti pictura¹⁷³⁷ innotuit, love Liberum parturiente depicto mitrato et muliebriter¹⁷³⁸ ingemescente ¹⁷³⁹ inter obstetricia¹⁷⁴⁰ dearum, Cleon Cadmo¹⁷⁴¹, Ctesidemus ¹⁷⁴² Oechaliae¹⁷⁴³ expugnatione, Laodamia, Ctesi cles¹⁷⁴⁴ reginae¹⁷⁴⁵ Stratonices iniuria¹⁷⁴⁶. nullo enim honore exceptus ab ea pinxit volutantem¹⁷⁴⁷ cum piscatore¹⁷⁴⁸, quem reginam¹⁷⁴⁹ amare sermo erat, eamque tabulam in portu Ephesi proposuit, ipse velis raptus. regina tolli vetuit, utriusque similitudine ¹⁷⁵⁰ mire expressa. Cratinus comoedos¹⁷⁵¹ Athenis in¹⁷⁵² pompeo¹⁷⁵³¹⁷⁵⁴ pinxit; Eutychides¹⁷⁵⁵ bigam¹⁷⁵⁶: regit¹⁷⁵⁷ Victoria. 141 ¹⁷⁵⁸ Eudorus scaena¹⁷⁵⁹ spectatur—idera et ex aere signa fecit—, Hippys¹⁷⁶⁰ Neptuno et Victoria. Habron amicam¹⁷⁶¹ et Concordiam pinxit et deorum simulacra, Leontiscus¹⁷⁶² Aratum victorem cum tropaeo¹⁷⁶³, psaltriam¹⁷⁶⁴, Leon Sappho¹⁷⁶⁵, Nearchus¹⁷⁶⁶ Venerem inter Gratias et Cupidines, Herculem tristem insaniae p aenitentia ,¹⁷⁶⁷¹⁷⁶⁸ 142? Nealces Venerem, ingeniosus et sollers¹⁷⁶⁹, .... ime siquidem, cum¹⁷⁷⁰ proelium navale Persarum et Aegyptiorum pinxisset¹⁷⁷¹, quod in Nilo [cuius¹⁷⁷² est aqua¹⁷⁷³ maris¹⁷⁷⁴ similis] factum volebat intellegi, argumento declaravit quod arte non poterat: asellum enim bibentem in litore pinxit et¹⁷⁷⁵ crocodilum¹⁷⁷⁶ insidiantem ei¹⁷⁷⁷; 143 Oenias syngenicon¹⁷⁷⁸, Philiscus officinam pictoris ignem conflante puero, Phalerion Scyllam¹⁷⁷⁹, Simonides Agatharchum¹⁷⁸⁰ et Mnemosynen¹⁷⁸¹, Simus iuvenem requiescentem, officinam fullonis quinquatrus¹⁷⁸² celebrantem, idemque¹⁷⁸³ Nemesim¹⁷⁸⁴ egregiam, 144? ¹⁷⁸⁵ Theorus¹⁷⁸⁶ se inungentem¹⁷⁸⁷, idem¹⁷⁸⁸ ab Oreste matrem¹⁷⁸⁹ et Aegisthum interfici, bellumque Iliacum ¹⁷⁹⁰ pluribus tabulis, quod est Romae in Philippi porticibus , et Cassandram¹⁷⁹¹, quae est in Concordiae delubro, Leontium Epicuri cogitantem, Demetrium regem, Theon¹⁷⁹² Orestis insaniam, Thamyram citharoedum, Tauriscus discobolum , Clytaemestram¹⁷⁹³, Paniscon¹⁷⁹⁴, Polynicen regnum repetentem ¹⁷⁹⁵ et Capanea.

145 Non omittetur¹⁷⁹⁶ inter hos insigne exemplum. namque Erigonus¹⁷⁹⁷, tritor colorum Nealcae pictoris, in tantum ipse profecit¹⁷⁹⁸, ut celebrem etiam discipulum reliquerit Pasiam¹⁷⁹⁹, fratrem Aeginetae¹⁸⁰⁰ fictoris¹⁸⁰¹. illud vero perquam rarum¹⁸⁰² ac memoria dignum est¹⁸⁰³, suprema opera artificum in perfectasque ¹⁸⁰⁴ tabulas¹⁸⁰⁵, sicut Irim Aristidis, Tyndaridas¹⁸⁰⁶ Nicomachi, Mediam¹⁸⁰⁷ Timomachi et quam diximus Venerem Apellis¹⁸⁰⁸, in¹⁸⁰⁹ maiore admiratione esse¹⁸¹⁰ quam perfecta¹⁸¹¹, quippe in iis¹⁸¹² liniamenta reliqua ipsaeque cogitationes artificum spectantur , atque in lenocinio commendationis dolor est manus, cum id ageret, exstinctae¹⁸¹³.

146 ¹⁸¹⁴ Sunt etiamnum¹⁸¹⁵ non ignobiles quidem, in transcursu tamen dicendi Aristocydes¹⁸¹⁶, Anaxander, Aristobulus Syrus¹⁸¹⁷, Arcesilas¹⁸¹⁸, Tisicratis¹⁸¹⁹ filius, Cor oebus¹⁸²⁰, Nicomachi¹⁸²¹ discipulus, Charman tides¹⁸²² Euphranoris¹⁸²³, Dionysodorus¹⁸²⁴ Colophonius, Dica eogenes¹⁸²⁵, qui cum Demetrio rege vixit, Euthymides¹⁸²⁶, Heraclides Macedo, Milon¹⁸²⁷ Soleus¹⁸²⁸, Pyromachi¹⁸²⁹ statuarii¹⁸³⁰ discipuli¹⁸³¹, Mnasitheus¹⁸³² Sicyonius¹⁸³³, Mnasitimus, Aristonidae¹⁸³⁴ filius et discipulus, Nessus, Habronis¹⁸³⁵ filius, Polemon Alexandrinus, Theodorus Samius¹⁸³⁶ et Stadios¹⁸³⁷, Nicosthenis discipuli, Xenon, Neoclis discipulus, Sicyonius.

147 Pinxere et mulieres¹⁸³⁸: Timarete, Miconis¹⁸³⁹ filia¹⁸⁴⁰, Dianam, quae¹⁸⁴¹ in tabula Ephesi¹⁸⁴² est antiquissimae¹⁸⁴³ picturae; Irene, Cratini¹⁸⁴⁴ pictoris filia et discipula, puellam, quae¹⁸⁴⁵ est¹⁸⁴⁶ Eleusine ¹⁸⁴⁷, Calypso, senem¹⁸⁴⁸ et praestigiatorem¹⁸⁴⁹ Theodorum¹⁸⁵⁰, Alcisthenen ¹⁸⁵¹ saltatorem; Aristarete¹⁸⁵², Nearchi filia et discipula, Aesculapium. laia¹⁸⁵³ Cyzicena, perpetua¹⁸⁵⁴ virgo, M.¹⁸⁵⁵ Varronis iuventa¹⁸⁵⁶ Romae et penicillo pinxit et cestro in ebore¹⁸⁵⁷ imagines mulierum maxime et Neapoli anum¹⁸⁵⁸ in grandi tabula, suam quoque imaginem ad speculum. 148 ¹⁸⁵⁹ nec ullius velocior in pictura manus fuit, artis vero tantum, ut multum manipretiis ¹⁸⁶⁰ antecederet celeberrimos eadem¹⁸⁶¹ aetate¹⁸⁶² imaginum pictores Sopolim¹⁸⁶³ et Dionysium, quorum tabulae pinacothecas ¹⁸⁶⁴ inplent. pinxit et quaedam¹⁸⁶⁵ Olympias, de qua hoc solum memoratur, discipulum eius fuisse Autobulum¹⁸⁶⁶.

149 41 Encausto¹⁸⁶⁷ pingendi duo fuere¹⁸⁶⁸ antiquitus genera¹⁸⁶⁹, cera et in ebore cestro¹⁸⁷⁰, id est vericulo¹⁸⁷¹, donec classes pingi coepere. hoc tertium accessit resolutis igni ceris penicillo utendi, quae pictura navibus¹⁸⁷² nec sole nec sale ventisve¹⁸⁷³ corrumpitur.

150 42 Pingunt et vestes¹⁸⁷⁴ in Aegypto, inter pauca mirabili ¹⁸⁷⁵ genere, candida vela, postquam attrivere¹⁸⁷⁶, inlinentes non¹⁸⁷⁷ coloribus, sed colorem sorbentibus medicamentis. hoc cum fecere, non apparet in velis¹⁸⁷⁸, sed in cortinam pigmenti¹⁸⁷⁹ ferventis¹⁸⁸⁰ mersa post momentum extrahuntur picta. mirumque , cum sit unus in cortina colos, ex illo¹⁸⁸¹ alius atque alius fit¹⁸⁸² in veste accipientis medicamenti¹⁸⁸³ qualitate mutatus , nec postea ablui potest. ita cortina, non dubie confusura¹⁸⁸⁴ colores, si pictos acciperet, digerit¹⁸⁸⁵ ex uno pingitque , dum coquit¹⁸⁸⁶, et adustae eae¹⁸⁸⁷ vestes firmiores¹⁸⁸⁸ usibus fiunt quam si non urerentur. 151 ¹⁸⁸⁹—

43 De pictura satis¹⁸⁹⁰¹⁸⁹¹ superque. contexuisse his¹⁸⁹² et plasticen¹⁸⁹³ conveniat eiusdem operae¹⁸⁹⁴ terrae.

Fingere ex¹⁸⁹⁵ argilla similitudines¹⁸⁹⁶ Butades¹⁸⁹⁷ Sicyonius figulus primus invenit Corinthi filiae opera, quae capta amore iuvenis, abeunte illo peregre, umbram ex¹⁸⁹⁸ facie¹⁸⁹⁹ eius ad lucernam in pariete lineis circumscripsit, quibus pater eius inpressa¹⁹⁰⁰ argilla typum¹⁹⁰¹ fecit et cum ceteris fictilibus induratum igni proposuit, eumque servatum in Nymphaeo, donec Mummius Corinthum everterit¹⁹⁰², tradunt. 152 ¹⁹⁰³ sunt qui in Samo primos omnium plasticen invenisse Rhoecum et Theodorum tradant¹⁹⁰⁴ multo¹⁹⁰⁵ ante Bacchiadas¹⁹⁰⁶ Corintho pulsos, Damaratum vero ex eadem urbe profugum , qui in Etruria Tarquinium regem populi Romani genuit, comitatos fictores Euchira, Diopum¹⁹⁰⁷, Eugrammum¹⁹⁰⁸; ab iis¹⁹⁰⁹ Italiae traditam plasticen. Butadis¹⁹¹⁰ inventum est rubricam addere aut ex rubra¹⁹¹¹ creta¹⁹¹² fingere, primusque personas tegularum extremis imbricibus inposuit, quae¹⁹¹³ inter initia prostypa¹⁹¹⁴ vocavit; postea idem ectypa¹⁹¹⁵ fecit. hinc et fastigia¹⁹¹⁶ templorum orta¹⁹¹⁷. propter hunc plastae¹⁹¹⁸ appellati¹⁹¹⁹.

153 44 Hominis autem imaginem gypso e facie¹⁹²⁰ ipsa primus omnium expressit ceraque in eam formam gypsi infusa emendare instituit Lysistratus Sicyonius, frater Lysippi ¹⁹²¹, de quo diximus. hic et similitudines¹⁹²² reddere instituit;¹⁹²³ ante eum quam pulcherrimas facere studebant¹⁹²⁴. idem et de signis effigies¹⁹²⁵ exprimere invenit, crevitque res in tantum, ut nulla signa statuaeve sine argilla¹⁹²⁶ fierent. quo¹⁹²⁷ apparet antiquiorem hancfuisse scientiam quam fundendi aeris.

154 ¹⁹²⁸ 45 Plastae¹⁹²⁹ laudatissimi fuere Damophilus¹⁹³⁰ et Gorgasus ¹⁹³¹, iidem¹⁹³² pictores, qui Cereris¹⁹³³ aedem¹⁹³⁴ Romae ad circum maximum utroque genere artis suae excoluerant¹⁹³⁵, versibus inscriptis Graece, quibus significarent¹⁹³⁶ ab¹⁹³⁷ dextra¹⁹³⁸ opera¹⁹³⁹ Damophili¹⁹⁴⁰ esse, ab laeva¹⁹⁴¹ Gorgasi. ante hanc aedem Tuscanica omnia in aedibus fuisse¹⁹⁴² auctor¹⁹⁴³ est Varro, et¹⁹⁴⁴ ex hac, cum reficeretur, crustas parietum excisas tabulis marginatis inclusas esse, item signa ex fastigiis dispersa¹⁹⁴⁵. 155 ¹⁹⁴⁶ fecit et Chalcosthenes¹⁹⁴⁷ cruda opera Athenis¹⁹⁴⁸, qui locus ab officina eius Ceramicos appellatur. M. Varro tradit sibi cognitum Romae Possim¹⁹⁴⁹ nomine, a quo facta¹⁹⁵⁰ poma et¹⁹⁵¹ uvas nem o posse t¹⁹⁵² aspectu discernere a veris¹⁹⁵³. idem magnificat Arcesilaum¹⁹⁵⁴, L¹⁹⁵⁵. Luculli familiarem, cuius proplasmata ¹⁹⁵⁶ pluris venire solita artificibus ipsis quam aliorum opera; 156 ¹⁹⁵⁷ ab hoc factam Venerem Genetricem in foro Caesaris et, priusquam absolveretur¹⁹⁵⁸, festinatione¹⁹⁵⁹ dedicandi positam; eidem a Lucullo HS¹⁹⁶⁰ |X???|¹⁹⁶¹ signum Felicitatis locatum , cui mors utriusque¹⁹⁶² inviderit; Octavio equiti Romano¹⁹⁶³ cratera facere volenti exemplar e gypso factum talento¹⁹⁶⁴. laudat et¹⁹⁶⁵ Pasitelen¹⁹⁶⁶, qui plasticen matrem caelaturae et statuariae scalpturaeque¹⁹⁶⁷ dixit¹⁹⁶⁸ et, cum esset in omnibus iis¹⁹⁶⁹ summus, nihil umquam fecit ante quam¹⁹⁷⁰ finxit. 157 ¹⁹⁷¹ praeterea elaboratam¹⁹⁷² hanc artem Italiae et maxime Etruriae¹⁹⁷³; Vulcam¹⁹⁷⁴ Veis¹⁹⁷⁵ accitum, cui locaret¹⁹⁷⁶ Tarquinius Priscus lovis effigiem in¹⁹⁷⁷ Capitolio¹⁹⁷⁸ dicandam; fictilem eum¹⁹⁷⁹ fuisse et ideo¹⁹⁸⁰ miniari¹⁹⁸¹ solitum¹⁹⁸²; fictiles in fastigio templi eius quadrigas ¹⁹⁸³, de quibus saepe¹⁹⁸⁴ diximus; ab hoc eodem factum Herculem, ¹⁹⁸⁵ qui hodieque¹⁹⁸⁶ materiae nomen in urbe retinet. hae¹⁹⁸⁷ enim tum effigies deorum erant lautissimae¹⁹⁸⁸, nec paenitet¹⁹⁸⁹ nos illorum, qui tales eos¹⁹⁹⁰ coluere; aurum enim et argentum ne diis quidem conficiebant. 158 46 durant etiam nunc¹⁹⁹¹ plerisque in locis talia simulacra; fastigia quidem¹⁹⁹² templorum etiam in urbe crebra et municipiis, mira caelatura et arte suique¹⁹⁹³ firmitate, sanctiora¹⁹⁹⁴ auro, certe innocentiora¹⁹⁹⁵.

In sacris quidem etiam¹⁹⁹⁶ inter has opes hodie non murrinis crystallinisve¹⁹⁹⁷, sed fictilibus prolibatur simpulis¹⁹⁹⁸, inenarrabili¹⁹⁹⁹²⁰⁰⁰ Terrae²⁰⁰¹ benignitate, si quis²⁰⁰² singula aestimet, etiam²⁰⁰³ ut²⁰⁰⁴ omittantur in frugum²⁰⁰⁵, 159? ²⁰⁰⁶ vini, pomorum²⁰⁰⁷, herbarum et²⁰⁰⁸ fruticum, medicamentorum, metallorum generibus beneficia ²⁰⁰⁹ eius, quae²⁰¹⁰ adhuc²⁰¹¹ diximus. neque²⁰¹² adsiduitate²⁰¹³ satiant figlinarum opera, * doliis²⁰¹⁴ ad vina excogitatis, ad aquas tubulis²⁰¹⁵, ad balineas mammatis²⁰¹⁶, ad tecta *imbricibus²⁰¹⁷* coctilibus laterculis fundamentisque²⁰¹⁸ aut quae²⁰¹⁹ rota fiunt, propter quae²⁰²⁰²⁰²¹ Numa rex septimum collegium figulorum instituit. 160 ²⁰²² quin et defunctos sese multi fictilibus soliis²⁰²³ condi maluere²⁰²⁴, sicut M. Varro²⁰²⁵, Pythagorio²⁰²⁶ modo in myrti²⁰²⁷ et oleae atque populi nigrae foliis²⁰²⁸. maior pars hominum terrenis utitur vasis. Samia²⁰²⁹ etiam nunc²⁰³⁰ in esculentis²⁰³¹ laudantur . retinent²⁰³² hanc nobilitatem et Arretium²⁰³³ in Italia et calicum²⁰³⁴ tantum Surrentum²⁰³⁵, Hasta²⁰³⁶, Pollentia²⁰³⁷, in Hispania Saguntum, in²⁰³⁸ Asia Pergamum. 161 habent et Trallis²⁰³⁹ ibi²⁰⁴⁰ opera sua et in Italia Mutina²⁰⁴¹, quoniam et sic gentes²⁰⁴² nobilitantur et haec quoque per maria, terras²⁰⁴³ ultro citro portantur, insignibus rotae officinis. Erythris²⁰⁴⁴ in templo hodieque ostenduntur amphorae²⁰⁴⁵ duae propter tenuitatem consecratae discipuli magistrique certamine, uter tenuiorem humum²⁰⁴⁶ duceret. Cois ea laus²⁰⁴⁷ maxima, Hadrianis²⁰⁴⁸ firmitas , nonnullis circa hoc severitatis²⁰⁴⁹ quoque exemplis. 162 ²⁰⁵⁰ Q²⁰⁵¹. Coponium²⁰⁵² invenimus ambitus damnatum, quia vini amphoram dedisset dono ei, cui suffragi²⁰⁵³ latio erat. atque ut e luxu²⁰⁵⁴ quoque aliqua²⁰⁵⁵ contingat auctoritas figlinis: tripatinium ²⁰⁵⁶, inquit Fenestella, appellabatur summa cenarum²⁰⁵⁷ lautitia; una erat murenarum, altera luporum, tertia mixti²⁰⁵⁸ piscis, inclinatis iam scilicet moribus, ut tamen eos praeferre Graeciae²⁰⁵⁹ etiam philosophis possimus, siquidem in Aristotelis heredum auctione septuaginta²⁰⁶⁰ patinas venisse traditur. 163 ²⁰⁶¹ nos²⁰⁶² cum unam²⁰⁶³ Aesopi²⁰⁶⁴ tragoediarum histrionis²⁰⁶⁵ in natura avium diceremus HS C???²⁰⁶⁶²⁰⁶⁷ stetisse, non dubito indignatos legentes. at, Hercules, Vitellius in principatu suo |X???|²⁰⁶⁸ Hs condidit²⁰⁶⁹ patinam, cui faciendae fornax in campis exaedificata erat, quoniam eo pervenit luxuria, ut etiam fictilia pluris constent quam murrina²⁰⁷⁰. 164 ²⁰⁷¹ propter hanc Mucianus²⁰⁷² altero consulatu suo in conquestione²⁰⁷³ exprobravit patinarum paludes Vitelli memoriae ²⁰⁷⁴, non illa²⁰⁷⁵ foediore, cuius veneno Asprenati²⁰⁷⁶ reo²⁰⁷⁷ Cassius²⁰⁷⁸ Severus accusator obiciebat interisse convivas cxxx. 165 ²⁰⁷⁹ nobilitantur his quoque oppida²⁰⁸⁰, ut Regium²⁰⁸¹ et²⁰⁸² Cumae²⁰⁸³. Samia testa Matris deum sacerdotes, qui Galli vocantur, virilitatem amputare²⁰⁸⁴ nec aliter citra perniciem, M.²⁰⁸⁵ Caelio credamus, qui linguam sic²⁰⁸⁶ amputandam obiecit gravi probro²⁰⁸⁷, tamquam et ipse iam tune eidem Vitellio malediceret. quid²⁰⁸⁸ non excogitat²⁰⁸⁹ vita fractis etiam testis utendo, sic ut firmius durent, tunsis²⁰⁹⁰ calce addita, quae vocant Signina²⁰⁹¹! quo²⁰⁹² genere²⁰⁹³ etiam pavimenta²⁰⁹⁴ excogitavit.

166 ²⁰⁹⁵ 47 Verum et ipsius terrae sunt alia commenta²⁰⁹⁶. quis enim satis miretur pessumam eius partem ideoque²⁰⁹⁷ pulverem²⁰⁹⁸ appellatam²⁰⁹⁹ in²¹⁰⁰ Puteolanis collibus opponi maris fluctibus²¹⁰¹, mersumque protinus fieri lapidem²¹⁰² unum inexpugnabilem ²¹⁰³ undis et fortiorem cotidie²¹⁰⁴, utique si Cumano misceatur caemento²¹⁰⁵? 167 ²¹⁰⁶ eadem est terrae natura et in Cyzicena regione, sed ibi non pulvis, verum ipsa terra qua libeat²¹⁰⁷ magnitudine excisa et demersa in mare lapidea extrahitur. hoc idem circa Cassandream²¹⁰⁸ produnt fieri, et in fonte Cnidio²¹⁰⁹ dulci intra octo menses terram lapidescere ²¹¹⁰. ab Oropo quidem Aulida usque quidquid attingitur²¹¹¹ mari terrae mutatur²¹¹² in saxa. non multum a pulvere Pateolano distat²¹¹³ e Nilo²¹¹⁴ harena tenuissima sui parte, non ad sustinenda²¹¹⁵ maria fluctusque frangendos²¹¹⁶, sed ad debellanda ²¹¹⁷ corpora palaestrae²¹¹⁸ studiis. 168 inde²¹¹⁹ certe Patrobio, Neronis principis liberto, advehebatur. quin et Cratero et Leonnato ac Meleagro²¹²⁰, Alexandri Magni ducibus, s oli tum²¹²¹ hoc²¹²² portari²¹²³ cum reliquis militaribus²¹²⁴ commerciis²¹²⁵ reperio, plura de hac parte non dicturus, non, Hercules, magis quam de terrae usu in ceromatis, quibus exercendo iuventus²¹²⁶ nostra corporis²¹²⁷ vires perdit animorum. 169 ²¹²⁸

48 quid? non²¹²⁹ in Africa Hispaniaque e²¹³⁰ terra parietes, quos appellant formaceos²¹³¹, quoniam in forma²¹³² circumdatis II utrimque²¹³³ tabulis inferciuntur verius quam struuntur²¹³⁴, aevis durant, incorrupti imbribus, ventis, ignibus omnique caemento firmiores? spectat etiam nunc speculas Hannibalis Hispania terrenasque turres²¹³⁵ iugis montium inpositas. hinc et caespitum natura castrorum vallis²¹³⁶ accommodata contraque²¹³⁷ fluminum impetus aggeribus²¹³⁸. inlini quidem crates parietum Into et lateribus crudis exstrui²¹³⁹ quis ignorat?

170 ²¹⁴⁰ 49 Lateres²¹⁴¹ non sunt ex²¹⁴² sabuloso²¹⁴³ neque harenoso multoque minus calculoso²¹⁴⁴ ducendi solo²¹⁴⁵, sed e cretoso et albicante ant ex rubrica vel etiam²¹⁴⁶ e sabulo²¹⁴⁷, masculo²¹⁴⁸ certe. finguntur²¹⁴⁹ optime vere, nam²¹⁵⁰ solstitio rimosi fiunt. aedificiis non nisi bimos²¹⁵¹ probant, qui a²¹⁵² et intritam ipsam eorum, priusquam fingantur, macerari oportet. 171 ²¹⁵³ genera eorum fiu nt²¹⁵⁴ tria: Lydion²¹⁵⁵, quo nos²¹⁵⁶ utimur, longum sesquipedem ²¹⁵⁷, latum pedem²¹⁵⁸, alterum tetradoron, tertium pentadoron ²¹⁵⁹. Graeci²¹⁶⁰ enim antiqui δῶρον palmum²¹⁶¹ vocabant et ideo δῶρα munera²¹⁶², quia manu darentur²¹⁶³; ergo a quattuor et quinque palmis, prout sunt, nominantur. eadem est et latitudo²¹⁶⁴. minore privatis²¹⁶⁵ operibus, maiore²¹⁶⁶ in publicis utuntur in Graecia. Pitanae in Asia et in²¹⁶⁷ ulteriore Hispania civitatibus Maxilua²¹⁶⁸ et Callet²¹⁶⁹ fiunt lateres, qui²¹⁷⁰ siccati non merguntur in aqua. sunt enim e terra pumicosa, cum subigi potest, utilissima. 172 ²¹⁷¹ Graeci, praeterquam ubi e silice fieri²¹⁷² poterat structura²¹⁷³, latericios parietes praetulere . sunt enin aeterni, si ad perpendiculum fiant²¹⁷⁴. ideo et²¹⁷⁵²¹⁷⁶ publica opera et regias domos²¹⁷⁷ sic²¹⁷⁸ struxere²¹⁷⁹: murum Athenis, qui ad montem²¹⁸⁰ Hymettum²¹⁸¹ spectat, Patris aedes Iovis et Herculis, quamvis lapideas columnas et epistylia²¹⁸² circumdarent, domum Trallibus²¹⁸³ regiam Attali, item Sardibus Croesi²¹⁸⁴, quam gerusian²¹⁸⁵ fecere, Halicarnasi²¹⁸⁶ Mausoli²¹⁸⁷, quae²¹⁸⁸ etiam nunc²¹⁸⁹ durant. 173 ²¹⁹⁰ Lacedaemone quidem latericiis parietibus excisum opus tectorium²¹⁹¹ propter excellentiam picturae ligneis formis inclusum Romam deportavere in aedilitate ad comitium exornandum²¹⁹² Murena²¹⁹³ et Varro. cum opus per se mirum esset, tralatum²¹⁹⁴ tamen magis mirabantur²¹⁹⁵. in Italia quoque latericius murus Arreti²¹⁹⁶ et Mevaniae²¹⁹⁷ est. Romae non fiunt talia aedificia, quia sesquipedalis paries non plus quam unam²¹⁹⁸ contignationem tolerat²¹⁹⁹, cautumque est, ne²²⁰⁰ communis crassior fiat, nec intergerivorum²²⁰¹ ratio patitur.

174 ²²⁰² 50 Haec sint dicta de lateribus. in terrae autem reliquis²²⁰³ generibus vel maxime mira natura est sulpuris²²⁰⁴, quo²²⁰⁵ plurima domantur. nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere diximus, sed²²⁰⁶ nobilissimum in Melo²²⁰⁷ insula. in Italia quoque invenitur in Neapolitano²²⁰⁸ Campanoque²²⁰⁹ agro collibus, qui vocantur Leucogaei²²¹⁰. ibi e²²¹¹ cuniculis effossum²²¹² perficitur igni. genera IIII: 175 ²²¹³²²¹⁴ vivum, quod Graeci apyron vocant, nascitur solidum²²¹⁵²²¹⁶ solum²²¹⁷—cetera²²¹⁸ enim liquore constant et conficiuntur oleo incocta—; vivum effoditur tralucetque²²¹⁹ et viret²²²⁰. solo ex omnibus generibus medici utuntur²²²¹. alterum genus appellant glaebam²²²², fullonum tantum officinis familiare. tertio quoque generi²²²³ unus tantum est usus ad lanas suffiendas ²²²⁴, quoniam candorem²²²⁵ mollitiamque²²²⁶ confert. egula vocatur hoc genus, quartum²²²⁷ caute²²²⁸ ad ellychnia²²²⁹ maxime conficienda; cetero tantum²²³⁰ vis²²³¹ est ut morbos comitiales deprehendat nidore inpositum igni. lusit et Anaxilaus²²³² eo, addens²²³³ in calicem²²³⁴ vini²²³⁵ prunaque²²³⁶ subdita circumferens, exardescentis²²³⁷ repercussu²²³⁸ pallorem dirum velut defunctorum effundente in²²³⁹ conviviis²²⁴⁰. 176 ²²⁴¹ natura eius excalfacit, concoquit, sed et discutit collectiones corporum, ob hoc talibus²²⁴² emplastris malagmatisque miscetur. renibus quoque et lumbis in dolore cum adipe mire prodest inpositum, aufert et lichenas faciei²²⁴³ cum terebinthi²²⁴⁴ resina²²⁴⁵ et lepras²²⁴⁶; harpax²²⁴⁷ ita vocatur²²⁴⁸ a celeritate praebendi²²⁴⁹, avelli²²⁵⁰ enim subiade debet. 177 ²²⁵¹ prodest et suspiriosis²²⁵² linctu²²⁵³, purulenta quoque extussientibus²²⁵⁴ et contra scorpionum ictus. vitiligines²²⁵⁵ vivum nitro mixtum atque ex aceto tritum²²⁵⁶ et inlitum tollit, item lendes, et in²²⁵⁷ palpebris aceto sandaracato admixtum ²²⁵⁸. habet et²²⁵⁹ in religionibus locum ad expiandas²²⁶⁰ suffitu domos²²⁶¹. sentitur vis eius et in aquis ferventibus, neque alia res facilius accenditur, quo apparet ignium vim magnam ei²²⁶² inesse. fulmina, fulgura²²⁶³ quoque sulpuris odorem habent, ac lux ipsa eorum sulpurea²²⁶⁴ est.

178 ²²⁶⁵ 51 Et bituminis vicina natura est. aliubi²²⁶⁶ limus²²⁶⁷, aliubi²²⁶⁸ terra²²⁶⁹ est²²⁷⁰, limus²²⁷¹ e²²⁷² Iudaeae lacu²²⁷³, ut diximus, emergens,²²⁷⁴ terra in Syria circa Sidonem oppidum maritimum. spissantur haec utraque et in densitatem coeunt. est vero²²⁷⁵ liquidum bitumen, sicut Zacynthium et quod a²²⁷⁶ Babylone invehitur; ibi quidem et²²⁷⁷ candidum gignitur. liquidum est et Apolloniaticum, quae omnia²²⁷⁸ Graeci pissasphalton²²⁷⁹ appellant ex argument picis²²⁸⁰ ac²²⁸¹ bituminis. 179 ²²⁸² gignitur et²²⁸³ pingue oleique²²⁸⁴ liquoris in Sicilia Agragantino²²⁸⁵ fonte, inficiens²²⁸⁶ rivum. incolae id harundinum paniculis colligunt, citissime sic²²⁸⁷ adhaerescens, utunturque eo ad lucernarum lumina olei vice, item ad scabiem iumentorum²²⁸⁸. sunt qui et nap htham²²⁸⁹, de qua in secundo diximus volumine, bituminis²²⁹⁰ generibus adscribant, verum eius ardens natura et ignium cognata²²⁹¹ procul ab omni usu abest. 180 ²²⁹²²²⁹³ bituminis probatio ut quam maxime splendeat sitque ponderosum²²⁹⁴, grave olen s²²⁹⁵, at rum²²⁹⁶ modice, quoniam adulteratur pice. vis quae sulpuri²²⁹⁷: sistit, discutit, contrahit, glutinat. serpentes accensum nidore fugat. ad suffusiones oculorum et albugines ²²⁹⁸ Babylonium²²⁹⁹ efficax traditur, item²³⁰⁰ ad lepras²³⁰¹, lichenas pruritusque²³⁰² corporum. inlinitur et podagris. omnia autem eius genera incommodos oculorum pilos replicant, dentium doloribus medentur²³⁰³ simul²³⁰⁴ nitro in trito²³⁰⁵. 181 ²³⁰⁶ lenit tussim veterem et anhelitus cum vino potum²³⁰⁷; dysintericis etiam datur eodem modo sistitque alvum²³⁰⁸. cum aceto vero potum discutit concretum sanguinem ac²³⁰⁹ detrahit. mitigat lumborum dolores, item articulorum, cum farina hordeacia inpositum emplastrum²³¹⁰ peculiare²³¹¹ facit suo²³¹² nomine²³¹³. sanguinem sistit, volnera colligit²³¹⁴, glutinat nervos. utuntur²³¹⁵ etiam ad quartanas bituminis drachma²³¹⁶ et hedyosmi²³¹⁷ pari²³¹⁸ pondere cum murrae obolo subacti. 182 ²³¹⁹ comitiales morbos ustum²³²⁰ deprendit. volvarum strangulationes olfactu²³²¹ discutit cum vino²³²² et castoreo, procidentes²³²³ suffitu reprimit, purgationes feminarum in vino potum elicit²³²⁴, in reliquo usu aeramentis inlinitur firmatque²³²⁵ ea contra ignes²³²⁶. diximus²³²⁷ et tingui solitum²³²⁸ aes²³²⁹ eo²³³⁰ statuasque²³³¹ inlini. calcis quoque usum praebuit ita feruminatis²³³² Babylonis²³³³ muris. placet in²³³⁴ ferrariis fabrorum officinis tinguendo ferro clavorum²³³⁵ capitibus et multis aliis usibus.

183 ²³³⁶ 52 Nec minor est aut²³³⁷ adeo²³³⁸ dissimilis aluminis²³³⁹ opera, quod intellegitur salsugo terrae. plura et eius genera. in Cypro candidum et nigrius²³⁴⁰, exigua coloris²³⁴¹ differentia, cum sit usus magn a²³⁴², quoniam inficiendis²³⁴³ claro colore lanis candidum liquidumque utilissimum est contraque fuscis aut obscuris nigrum. et aurum²³⁴⁴ nigro purgatur. 184 ²³⁴⁵ fit autem omne ex aqua limoque, hoc est terrae exudantis²³⁴⁶ natura. conrivatum hieme aestivis solibus maturatur. quod fuit ex eo praecox²³⁴⁷, candidius²³⁴⁸ fit²³⁴⁹. gignitur autem in Hispania, Aegypto²³⁵⁰, Armenia, Macedonia, Ponto, Africa, insulis Sardinia , Melo, Lipara, Strongyle²³⁵¹. laudatissimum in Aegypto, proximum in Melo. huius quoque duae species, liquidum spissumque. liquidi probatio ut sit limpidum lacteumque, sine offensis fricandi²³⁵², cum²³⁵³ quodam igniculo c aloris²³⁵⁴. hoc phorimon²³⁵⁵ vocant. an sit²³⁵⁶ adulteratum, deprehenditur suco Punici²³⁵⁷ mali; sincerum enim mixtura²³⁵⁸ .... alterum genus est pallidi et scabri et quod²³⁵⁹ inficiatur²³⁶⁰ et²³⁶¹ galla²³⁶², ideoque hoc vocant paraphoron. 185 ²³⁶³ liquidi²³⁶⁴ aluminis vis²³⁶⁵ adstringere, indurare, rodere. melle²³⁶⁶ admixto sanat oris²³⁶⁷ ulcera, papulas pruritusque. haec curatio fit in balneis II mellis partibus²³⁶⁸, tertia aluminis. virus alarum sudorisque²³⁶⁹ sedat²³⁷⁰. sumitur pilulis²³⁷¹ contra lienis vitia pellendumque per urinam sanguinem . emendat et scabiem²³⁷² nitro ac melanthio²³⁷³ admixtis.

186 ²³⁷⁴²³⁷⁵ Concreti²³⁷⁶ aluminis unum genus σχιστὸν²³⁷⁷ appellant Graeci, in capillamenta quaedam canescentia dehiscens, unde quidam trichitim²³⁷⁸ potius appellavere. hoc fit e lapide, ex quo et aes²³⁷⁹—chalcitim²³⁸⁰ vocant²³⁸¹—, u t sudor quidam eius lapidis in spumam coagulatus²³⁸². hoc genus aluminis minus siccat²³⁸³ minusque sistit²³⁸⁴ umorem inutilem corporum²³⁸⁵, et²³⁸⁶ auribus ²³⁸⁷ magnopere prodest infusum; vel²³⁸⁸ inlitum²³⁸⁹ et oris ulauribus dentibusque et si²³⁹⁰ saliva cum eo contineatur. et oculorum medicamentis inseritur²³⁹¹ apte verendisque²³⁹² utriusque sexus²³⁹³. coquitur in catinis²³⁹⁴, donec liquari²³⁹⁵ desinat²³⁹⁶. inertioris²³⁹⁷ est alterum generis, quod strongylen²³⁹⁸ vocant. 187 duae²³⁹⁹ et eius species, fungosum²⁴⁰⁰ atque omni umore²⁴⁰¹ dilui facile, quod in totum damnatur. melius pumicosum et foraminum fistulis spongeae²⁴⁰² simile rotundumque natura, candido propius, cum quadam pinguitudine, sine harenis, friabile, nec inficiens nigritia. hoc coquitur²⁴⁰³ per se carbonibus puris, done cinis²⁴⁰⁴ fiat²⁴⁰⁵. 188 —Optimum ex omnibus²⁴⁰⁶ quod²⁴⁰⁷ Melinum vocant ab insula²⁴⁰⁸, ut diximus. nulli vis²⁴⁰⁹ maior neque adstringendi²⁴¹⁰ neque denigrandi neque indurandi , nullum spissius. oculorum scabritias²⁴¹¹ extenuat, combustum utilius²⁴¹² epiphoris²⁴¹³ inhibendis, sic et ad pruritus corporis. sanguinem quoque sistit intus²⁴¹⁴ potum²⁴¹⁵, foris inlitum ²⁴¹⁶. evulsis²⁴¹⁷ pilis ex aceto inlinitur renascentesque²⁴¹⁸ mollit in²⁴¹⁹ languinem²⁴²⁰. 189 ²⁴²¹ summa²⁴²² omnium generum vis in adstringendo , unde nomen Graecis. ob id oculorum vitiis aptissima sunt, sanguinis fluctiones ²⁴²³inhibent cum adipe. putrescentia²⁴²⁴ ulcerum compescit cum adipe—sic et infantium ulcera²⁴²⁵ et hydropicorum eruptiones siccat—et aurium²⁴²⁶ vitia cum suco Punici mali et unguium scabritias cicatricumque duritias et pterygia²⁴²⁷ ac perniones²⁴²⁸, phagedaenas ²⁴²⁹ ulcerum ex aceto aut cum galla²⁴³⁰ pari pondere cremata, lepras²⁴³¹ cum suco olerum²⁴³², cum salis vero II partibus ²⁴³³ vitia, quae serpunt, lendes²⁴³⁴ et alia capillorum²⁴³⁵ animalia aquae²⁴³⁶ permixtum²⁴³⁷. 190 ²⁴³⁸ sic et ambustis prodest et furfuribus²⁴³⁹ corporum cum sero²⁴⁴⁰ picis²⁴⁴¹. infunditur²⁴⁴² et dysintericis uvamque ²⁴⁴³ in ore comprimit²⁴⁴⁴ ac tonsillas²⁴⁴⁵. ad²⁴⁴⁶ omnia, quae in ceteris generibus diximus, efficacius intellegatur²⁴⁴⁷ ex Melo²⁴⁴⁸ advectum, nam ad reliquos²⁴⁴⁹ usus vitae²⁴⁵⁰ in coriis lanisque perficiendis quanti sit momenti, significatum est.

²⁴⁵¹

191 ²⁴⁵² 53 Ab his per se²⁴⁵³ ad medicinam²⁴⁵⁴ pertinentia terrae genera tractabimus. Samiae II sunt, quae²⁴⁵⁵ collyrium²⁴⁵⁶ et quae aster appellantur. prioris²⁴⁵⁷ laus ut recens sit ac levissima²⁴⁵⁸ linguaeque²⁴⁵⁹ glutinosa, altera gl aebosior²⁴⁶⁰; candida utraque²⁴⁶¹. uritur²⁴⁶², lavatur²⁴⁶³. sunt qui praeferant priorem. prosunt sanguinem expuentibus²⁴⁶⁴; emplastrisque, quae²⁴⁶⁵ siccandi causa componuntur, oculorum quoque medicamentis²⁴⁶⁶ miscentur²⁴⁶⁷.

192 54 Eretria²⁴⁶⁸ totidem differentias²⁴⁶⁹ habet, namque est alba²⁴⁷⁰ et cinerea, quae²⁴⁷¹ praefertur²⁴⁷² in medicina. probatur mollitia et quod²⁴⁷³, si aere perducatur²⁴⁷⁴, violacium reddit²⁴⁷⁵ colorem. vis et ratio eius in medendo dicta est inter²⁴⁷⁶ pigmenta. 193 ²⁴⁷⁷— 55 Lavatur omnis terra—in hoc enim loco dicemus—perfusa aqua siccataque solibus²⁴⁷⁸, iterum ex²⁴⁷⁹ aqua trita ac reposita, donec considat et digeri possit in pastillos. coquitur in calicibus crebro concussis²⁴⁸⁰.

194 ²⁴⁸¹ 56 Est²⁴⁸² in medicaminibus et Chia terra candicans. effectus eius idem²⁴⁸³ qui Samiae²⁴⁸⁴; usus ad mulierum maxime cutem. idem et Selinusiae²⁴⁸⁵. lactei coloris haec²⁴⁸⁶ et aqua dilui ce lerrima²⁴⁸⁷; eadem lacte diluta²⁴⁸⁸ tectoriorum albaria²⁴⁸⁹ interpolantur. pni gitis²⁴⁹⁰ Eretriae²⁴⁹¹ simillima²⁴⁹² est, grandioribus tantum glaebis²⁴⁹³ glutinosaque²⁴⁹⁴. effectus eius²⁴⁹⁵ idem qui²⁴⁹⁶ Cimoliae , infirmior tantum²⁴⁹⁷. bitumini²⁴⁹⁸ simillima est a mpelitis²⁴⁹⁹. experimentum eius, si cerae²⁵⁰⁰ modo accepto oleo liquescat et si nigricans²⁵⁰¹ colos maneat tostae. usus ad molliendum²⁵⁰² discutiendumque, et ad²⁵⁰³ haec medicamentis additur, praecipue in calliblepharis²⁵⁰⁴ et inficiendis capillis.

195 ²⁵⁰⁵ 57 Cretae plura genera. ex iis Cimoliae duo²⁵⁰⁶ ad medicos²⁵⁰⁷ pertinentia, candidum et ad purpurissum²⁵⁰⁸ inclinans . vis utrique ad discutiendos tumores²⁵⁰⁹, sistendas fluctiones aceto adsumpto. panos²⁵¹⁰ quoque et parotidas cohibet et lienem²⁵¹¹ inlita²⁵¹² pusulasque²⁵¹³, si vero aphronitrum²⁵¹⁴ et cyprum²⁵¹⁵ adiciatur et²⁵¹⁶ acetum, pedum tumores²⁵¹⁷ ita, ut in sole²⁵¹⁸²⁵¹⁹ curatio haec fiat et post VI horas aqua salsa abluatur. testium tumoribus cypro²⁵²⁰ et cera²⁵²¹ addita prodest. 196 ²⁵²² et refrigerandi quoque natura cretae²⁵²³ est, sudoresque inmodicos sistit inlita atque ita papulas²⁵²⁴ cohibet²⁵²⁵ ex vino adsumpta in balineis. laudatur maxime Thessalica²⁵²⁶. nascitur et²⁵²⁷ in Lycia circa Bubonem.

Est et alius Cimoliae usus in vestibus. nam Sarda, quae adfertur²⁵²⁸ e Sardinia, candidis tantum adsumitur, inutilis ²⁵²⁹ versicoloribus, et²⁵³⁰ est vilissima²⁵³¹ omnium Cimoliae generum, pretiosior Umbrica et quam vocant saxum. proprietas saxi quod crescit²⁵³² in macerando; 197 itaque²⁵³³ pondere emitur, illa mensura. Umbrica non nisi poliendis vestibus adsumitur. neque enim pigebit hanc quoque partem adtingere, cum lex Metilia²⁵³⁴ extet fullonibus dicta²⁵³⁵, quam C.²⁵³⁶ Flaminius L. Aemilius censores dedere ad populum ferendam. 198 ²⁵³⁷ adeo omnia maioribus curae fuere. ergo ordo hic est: primum abluitur vestis Sarda, dein sulpure suffitur, mox desquamatur²⁵³⁸ Cimolia quae est coloris veri. fucatus enim deprehenditur nigrescitque et funditur sulpure,veros²⁵³⁹ autem et pretiosos²⁵⁴⁰ colores²⁵⁴¹ emollit²⁵⁴² Cimolia et quodam nitore exhilarat contristatos²⁵⁴³ sulpure. candidis vestibus sax um²⁵⁴⁴ utilius a²⁵⁴⁵ sulpure, inimicum coloribus. Graecia pro Cimolia Tymp haico²⁵⁴⁶ utitur gypso.

199 ²⁵⁴⁷ 58 Alia creta argentaria appellatur nitorem argento reddens, set²⁵⁴⁸ vilissima qua circum praeducere ad victoriae notam pedesque venalium trans maria²⁵⁴⁹ advectorum denotare instituerunt maiores; talemque Publilium²⁵⁵⁰ Anti- ochium²⁵⁵¹, mimicae²⁵⁵² scaenae conditorem, et astrologiae consobrinum eius Manilium²⁵⁵³ Antiochum²⁵⁵⁴, item grammaticae Staberium²⁵⁵⁵ Erotem²⁵⁵⁶ eadem nave advectos videre proavi²⁵⁵⁷. 200 ²⁵⁵⁸

sed quid hos referat²⁵⁵⁹ aliquis²⁵⁶⁰, litterarum honore commendatos ? talem in catasta videre Chrysogonum²⁵⁶¹ Sullae²⁵⁶², Amphionem Q.²⁵⁶³ Catuli, Hectorem²⁵⁶⁴ L. Luculli, Demetrium Pompei, Augenque²⁵⁶⁵ Demetri, quamquam et ipsa Pompei credita est, Hipparchum²⁵⁶⁶ M. Antoni, Menam et Menecraten²⁵⁶⁷ Sexti Pompei aliosque deinceps, quos enumerare iam non est²⁵⁶⁸, sanguine Quiritium et proscriptionum licentia ditatos²⁵⁶⁹. 201 hoc est insigne venaliciis gregibus²⁵⁷⁰ obprobriumque²⁵⁷¹ insolentis fortunae. quos²⁵⁷² et nos²⁵⁷³ adeo potiri rerum vidimus, ut praetoria quoque ornamenta²⁵⁷⁴ decerni²⁵⁷⁵ a²⁵⁷⁶ senatu iubente Agrippina²⁵⁷⁷²⁵⁷⁸ Claudi Caesaris videremus²⁵⁷⁹ tantumque²⁵⁸⁰ non cum laureatis fascibus remitti²⁵⁸¹ illo²⁵⁸², unde cretatis²⁵⁸³ pedibus advenissent.

202 ²⁵⁸⁴ 59 Praeterea sunt genera terrae proprietatis²⁵⁸⁵ suae, de quibus iam diximus, sed et hoc loco reddenda²⁵⁸⁶ natura²⁵⁸⁷: ex Galata insula et circa Clupeam Africae²⁵⁸⁸ scorpiones²⁵⁸⁹ necat²⁵⁹⁰, Baliaris²⁵⁹¹ et Ebusitana²⁵⁹² serpentes.

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. adgnafcentium (-tum B) B S. agna- V 1 H. adna- v. ac na- V 2 Rh. na- dT Brot.

2. que BT H( S). quae r. que in d Brot. quoque v.

3. iis S. if B D. eis rv.

4. indi ( spat. vac.) modum B.

5. officanarumque V.

6. ac tinguendi B Brot. -gendi R v. attingenti V.

7. numerofiore G. -iores ll.v.

8. serie G. -iae B. erie R. aerie d. -riae V 1. -reae V 2. erariae (aer- v) h v.

9. an a delendum?

10. inftituto B s. -uti eo r. -uti v. -uto hoc d Brot.

11. nic il B.

12. cfr. Plin. XXXVI 47. 50. Seneca exc. controv. II 1, 12. epist. 86, 6. 114, 9. 115, 9. Vitruv. VII 3, 10.—Strabo XII 8, 14 p. 577.

13. deo B 1.

14. arti B.

15. quando V.

16. denobili R. ( an et nobili?).

17. regibuf B S. a reg- rv( D). cfr. XXXIII 112. XXXVII 60. XXV 92. VIII 34. XVI 18. XIX 64. VI 173.

18. alios ll.v( S). illos C.

19. totum a B S. cfr. § 184. an totum est?

20. pulfa iam B G. -sa tum v. postulatum r.

21. auro Bd v. -rum r.

22. pabeites V 1. pabert R.

23. uermiculatifque Bd v( H). -tis G. -tosque h. -colastiq. (quod V) r.

24. abaci nec BRdh v. -cina V D.

25. spacia V. fpatio B.

26. montes ego. -tis ll.v. ( cfr. infra et XXXVI 1).

27. dilatantia (-tatata R) ll. v ( S). -latant. Iam D. -latata coni. J 1. delitentia B.

28. lapidem dh v.a.J. cfr. XXII 4.

29. maculis R.

30. effent B v. esse r.

31. unitatem Bh v. -ate r.

32. esse VR.

33. di- ftingueamur B 1. -uamur B 2.

34. fymnadicuf B.

35. haec Bd v. ac r.

36. difficientium V.

37. nec Bd v. age r.

38. imaginum BdT v. -nem r.

39. quam dh v.a.S.

40. similis VR.

41. in deum B.

42. quod in totum v.a.S.

43. aurei Durandus. sed cfr. § 14.

44. dist. ego.

45. argentea facie ego. -teae facies ll.v. cfr. Blümneri techn. IV 244 sqq. 318.

46. figurabunduf crimine B.

47. dist. G.

48. uvl- gatif B 2 v.a.S. mulg- VR.

49. se om. B.

50. in apothecaf B 2.

51. conferciunt vet. Dal.

52. honore VR.

53. fragat VR.

54. forasque h. -risque D. furis v.a.Brot. -risue coni. Brot.

55. laqueo ego cum D ( sed pro dat. accipiendum). -eū BV S. -eus R(?) dh v. -eis U.

56. Cic. de fin. V 1, 3. II 31, 101. Diog. Laert. X 18.

57. relinquit R. -qunt B 2.

58. iidem d C. id- ll.v( D).

59. an palaestrae?

60. epicuri v. -curi ui B 1. -curiof B 2 S. -culi r.

61. uicesima luna huc transposui. post eius habent ll. v, post feriasque U, post custodiunt ( v. 2) J. cfr. Cic. et CFW Müller grat. p. 553.

62. igadaf B 2.

63. ii dh v( Brot.). hii V. hi R(?) C( S). in B spat. vac.

64. si ne R.

65. noci V.

66. & ( pro est) B.

67. artis VRh S.

68. sint R.

69. negleguntur (neglig- v) J. nec leg- B. legentur r.

70. cfr. Seneca de benef. III 28, 2.

71. amaris R.

72. ftemmata Bh v. ite- r.

73. linteis Fröhner anal. crit. p. 17 coll. § 51.

74. cfr. Suet. Nero 38.

75. tabulina ll.v( S). -blina h(?) B.

76. amicorum d 2 in ras. domitarum H cum Gron.

77. ingentium B v( S). gent- rH.

78. orant V.

79. refringere v.a. H.

80. licent R. -ere V.

81. triumphabantque ll. G. quae v.

82. aeternae ego. & me (etiā B 2) ll. ipsae G( D). ornamenta erant ( post domus) man. Dal. v. emptae U cum J. tamen coni. S.

83. erat B S. et erat (he- V) rG. eratque v.

84. stimulatio G (summa et add. v). ftimmatio B 1. eftima- ( del. haec) B 2. stima (summa d) ratio r d.

85. probrantibus R. ex- probant reb, B.

86. imbellem dh v.a.S. in bellum VR.

87. M. Valerius Messala: cfr. Peter hist. Rom. fragm. p. 265.—cfr. Plin. VII 54. Plutarch. Caes. 52. Suet. Caes. 59.

88. quae ll.v( S). qua dh(?) G.

89. laeuinorum B. blae- V 2. ble- B 1 d v. belui- R. blaenio- V 1. plebino- B 2.

90. saluittones U cum Oudendorpio. -nis V v( S). faeuittonif B. saluitiones d. -nis R. salutiones H. -nis C.

91. dedecore dTh v.a.S.

92. inrepentes R(?) TH cum Gron. -te r dh. -tem ( praem. notam v) J.

93. nomine B 1. ( de dativo cfr. XIX 128. XXIX 74).

94. pacem V.

95. exteret R.

96. Suet. Tib. 70.

97. non ll. dTh cod. Poll.S. nunc J( U). icones D. non solum v.

98. argentumue B 1.

99. at ego. aut ll.v.

100. ducantur VR.

101. illi v.a.S.

102. qui immo VR.

103. traditi v.a.Brot.

104. sicuti VR.

105. deuenit B. id eu- J coll. IX 159.

106. cfr. Plin. VII 115. Isid. VI 5, 2.

107. quo ll.v an utique?

108. qualef BV.

109. fuerint B.

110. polionif B S.

111. re d 1. rei R 2 d 2.

112. publicam v. -cae V. -ce Rdh. p. B.

113. coeperunt R.

114. regef B v. om.r.

115. Corn. Nep. Attic. 18, 5. 6.

116. amorem B G( S). -re rv( H).

117. quos- dam Brot.

118. et atticus Rh v.a.S.

119. et M. dh v.a. U.

120. benignissimo Bd v. -me r.

121. uoluminum B v. -nibus r.

122. et p. 232, 1 fecunditati etiam ego. -atium B 1 VR. -ati B 2 S. -ati hominum D. -antium (-ati v) non nominibus tantum d v.

123. feptingintorum B.

124. sed et aliquo h v.a.S.

125. inuentor ll.H. -tione B. -ni v.

126. munerif BT v. munquis R. mumqu- V 1. numqu- V 2.

127. inuidiosi ll.H. -sus B. -sis v.

128. omnif B SJ.

129. ceu di U cum M Hertzio. cludi ll. credi d 2 in ras. h ( praem. et Brot.). et claudi (cludi S) v( S).

130. lineis coni. OJahn.

131. cfr. Liv. X 19, 17.

132. uerum B S. suorum rD. suorum uero dh v.

133. clupeof B 1 D. clyp- V v. clip- r ( Verc.) S. ( item semper deinceps).

134. uncos posuit U cum Gesnero.

135. liberorum d 2 in ras. h v.a.S.

136. turba ll.G( S). -bae v. om. dT H.

137. paruulis om. B.

138. oftendat Bh G. -aut rv.

139. cfr. Charis. p. 77, 20 K. Velius Longus p. 68, 11 K. Caper p. 97,14 K. (Beck Plin. libr. dub. serm. rell. p. 62).

140. quintii B 2.

141. liitati V.

142. troianum B 1.

143. habere R.

144. plena Bh G. -am rv.

145. eiufque B 2 Ven. eius D.

146. Liv. XXV 39, 13. 17.

147. ex Bd v. et ex rD.

148. uexere. in castris ego. in castris uexere ( B S. uenere r. tulere h v) ll. h v. cfr. § 5. XXXIV 48.

149. cap//tif B. -ptis eis h v.a.S.

150. spania V. scapanca R.

151. ulciorisque VR.

152. maiorem VRh.

153. nostrorum d v. -trum BVh D. nr???am R.

154. ea re Bdh v. aere V. ere R.

155. manlio B 2 v. -nilio r.

156. Q. d v. que B. om. r.

157. confulib. B.

158. capitolio B S. -li V. -lii Rdh v ( an recte?).

159. aereif Bd B. -ris rv. aureis D.

160. aliquod B 1 V D.

161. Isid. XIX 16, 2. Quintil. inst. or. X 2, 7. Philostr. vita Apoll. Tyan. II 22.—Strabo VIII 3, 12 p. 343.

162. incerta om. R.

163. transiret B 2 dh v. -rent B 1. -sieret V. -ssieret R.

164. lineif B v. -nteis r.

165. circumducta Bh v. -dicta r.

166. e ( om. et) monochromato B ( prob. U 764).

167. dicta V.

168. ope- riofior B.

169. etiannunc B. etiamnum v. a. G.

170. cfr. Aelian. var. hist. X 10.

171. [cfr. Loewy Inschr. Gr. Bildh. 5].—Corn. Nep. fragm. 35 Halm. (Cic. de rep. II 19, 34).

172. dicunt a d v.a.S.

173. liniarem (linea- h v) S. -aurem VRd. -auro em B.

174. filocle B. pil- R.

175. aegypti R.

176. cleanthe d(?) Bas. -te ll.v.

177. corinthio B v. oriontio r.

178. exercuere B 2 v. exerque r.

179. Aridices S cum Keilio. arad- B. ard- rv.

180. et dh v( J). om. ll.U.

181. telephanes dh v. teliph- B. telepa- r.

182. etiam- num dh v. -unc VR. ei annum B. an etiamtum?

183. pin- xere ego. cfr. XXXVII 119. pingere ll. -rent v.

184. inleuit U( D) cum M Hauptio. inuenit ll.v. cfr. § 97. XXII 2. X 71. VI 190.

185. eos V 2 v.a.G.

186. colore B S( D). -res rv. -rare G. -rare colore J.

187. teftae BV S. -ta G -te Rdh v.

188. feruntur VR.

189. tritae S. -ta G. triftę B 1. -te B 2. ita Vh. it R. aratus d 2 in ras. -to v.

190. ecphantus S cum OJahnio. eph- B. eleph- r. cleph- d. cleoph- v.

191. hunc ll. S. hunc aut (autem v) G.

192. eundem nomine alio Schultz in Jahnii annal. XI p. 77. an recte? de dictione cfr. § 133. XVI 39.

193. ominum R.

194. quam ll. quem dh v. quam quem S cum J. cfr. XXXIV 116 et nov. luc. p. 53 (XIV 86. XII 112).

195. italiam B G. -ia rv.

196. demaratumn dh v.a.S.

197. 152

198. cfr. Plin. infra § 115. Serv. ad Verg. Aen. I 44.

199. enim om. R.

200. antiqui- oris R.

201. in aequibus (equ- R) VR.

202. eo quidem B. ego qu- D. sed cfr. XXXIII 12 et Ludewig stud. philol. Prag. III p. 36. ( an nullas equidem?)

203. aeque Bh v. equi r.

204. miror Bh v( S). minor r. demiror G.

205. durantes dh v. -tis ll.D. -tibus coni. S. an durant et?

206. ueluti om. B.

207. recentes dh v. -tis ll.D. -tibus coni.S.

208. laniui B 1 U. -nuui rv.

209. post ut ex- cidisse adultera altera ut putavit J coll. § 136.

210. ruinif B v. minis r.

211. templi B v. -pti r.

212. cfr. Plin. XXXIII 115.

213. gaiuf B S. gatus V. caius RdT H. potius (pont- v) legatus (Caii add. v) h v.

214. principis v.a.H.

215. liuidine B.

216. tectorii B. -turi VR. lectori B. tecti d 2 in ras. h v.

217. durant B G. -ra r. -rauere h v.

218. ipsae d v. -se ll.

219. fatebitur quae B.

220. nullum R.

221. confummatam dh C. -umatam B v. -umma- tum r.

222. in iliacis R.

223. appareat Bh v. -ret r.

224. Val. Max. VIII 14, 6.—Hieron. ad Euseb. chron. Ol. 156, 3 p. 129 Schoene.

225. honor V.

226. maturae B. nat- v.a.B.

227. arte V 2 R.

228. & ea B 1.

229. fabi B 1. -bie d. -bia VR.

230. gentis Bd v. -tes r.

231. aedens V. edens R.

232. aede ea S cum J. -dem (-de s B 2) ea B. aede a R. medea V 1 d. edem a V 2. aede v.

233. boario aede B v. aeri VR.

234. pacui B 1 J. cfr. XXXIV 22. -uuii B 2 h v. -ubii V 2. -ubi r.

235. clarioremq. Bdh v. -em qui r.

236. scaenae S. -na B. scenae dh v. -na r.

237. turpilium Bh v. -illum r.

238. uelit B G. uellet dTh. hellet R. belleae (-lle v) V v.

239. referret V 2 R. -erat v.a.G.

240. quod e nulo B.

241. moratur VR.

242. paruiffe B. an paruis ipse?

243. fecta B.

244. titediuf B J 2. sit edius (aed- V) r. Titidius S cum J 1 coll. Tac. ann. II 85. Antistius H. Aterius v.

245. labeo R v. babeo BV.

246. fructus R.

247. re B S. res rv.

248. inrisa ego. inlifa B. in risu rv. irrisu (inr- S) d S.

249. etiam ll.J. et iam v( S). et Dal.

250. contumeliae (-tim- B 1) B S. -lia rv.

251. cfr. Suet. Caes. 83.

252. fugit ad R.

253. prin- cipium Bh Ven.

254. uirorum B v. uiuo- r.

255. dist. ego.

256. cum- que B. Qu. h v.a.S.

257. et p. 236, 1 nepoftq. B. nepusque V.

258. pedii Bh v. perii Vd. perrii R.

259. confularif Bh v. -latus (-sol- R 1) r.

260. & a a B. a v.a.S.

261. dictatoref B.

262. dist. ego.

263. cum na- tura h v.a.S.

264. mutus d 2 in ras. h v. multis ll.

265. in eo ll. J 2. ideo U cum J 1. eum v.

266. messalla V Verc.

267. fuerit R. erat h v.a.S.

268. an docendum eum?

269. com- probauerit B.

270. obid B 1. obit B 2.

271. Liv. XXXVII 34, 5. Val. Max. II 10, 2.

272. a M'. S. a m??? B. a m. d v. om.r.

273. qui B G( S). om.r. cum v( Brot.).

274. tabula B 2.

275. uncos ego posui. cfr. infra v. 10 et § 25. picture B. -rae v. pictam rS.

276. heronem R.

277. siciliam VR.

278. uexerat V. de- uicerat v.a.S.

279. CCCCLX R. CCCCXL d.

280. quidem h v.a.H.

281. et om. Dal. ( errore).

282. L. Bdh v. ly V. om. R.

283. aegre (egre d 2) tuliffe Bd 2 in ras. h v. haec retulisset (hęc r&t- R) r.

284. fr???s R.

285. aut B 1 V.

286. in illo v.a.S.

287. Val. Max. II 4, 6.

288. diffimilem Bd v. disseminem r.

289. aemilianif B. -liam V.

290. fubit B.

291. hoftili'.m. S B. -lius M. F. coni.J. 1

292. mancinuf Bh. -cius r.

293. fitum B v. sicum d 2 in ras. si tune r.

294. oppugnationef- que Bd H. exp- rG. -emque v.

295. adsistens v. abstinens ll.

296. fpectanti B 2 d v. -tif B 1. -te r.

297. narrando B 2.

298. proxi- mif Bd v. -me r.

299. comitif B 1.

300. ademptus VR.

301. et om. B. cludii B.

302. pictore V.

303. curui Vd.

304. imagine dh v( U). -ini J 1. -inem ll.S( D). cfr. § 66.

305. aduolarent dh v. -rant ll. an ad- uolaffent? cfr. § 66.

306. cfr. Strabo VIII 6, 23 p. 381. Plin. infra § 100. VII 126.

307. cognomina Vd.

308. achalci B. caici Vd.

309. cum om. R.

310. rex attaluf Bd G( S). rexat aliu r. rex attains distraxisset et h Brot. res distraxisset et rex atta- lus v.

311. $X$ | VI| D. x. vI H cum Gron. XVI BVd 2 in ras. XIII R. VI. M. sestertium v.

312. ariftidif Bdh v. -des r.

313. pretium Bh v. -io r.

314. primam d G. -mum ll.v.

315. cfr. Cic. de or. II 66, 266. Quintil. inst. or. VI 3, 38.

316. lepof Bdh v. -pus r.

317. agentif B v. eg- r.

318. cum teftif (textis h) Bh B. contextis rv.

319. me norif B S. mensores (mems- V) r. me reris v.

320. inquid B 1.

321. oftendef B.

322. tabula U. -lam B. -la (-lam V) pictum Vd v. tapabulā pfictum R. cfr. § 22.

323. inficietissime Vd.

324. exerentem B v. exerce- r.

325. pastores senes VR.

326. uaculo V.

327. teutonorum (tau- B) BT v. teho- RFd. in V evanidum.

328. quanti h v.a.S.

329. non l&alem B.

330. uiuom B S.

331. cfr. Plin. infra § 136. VII 126.

332. publicae B.

333. dictator om. B.

334. media B U. -dea rv.

335. genetricif Bdh v. -trix r.

336. propior h v. proprior VRd Ven. prior B.

337. fierit V 1 R. -ret V 2.

338. fatiuf Bdh v. -tis r.

339. aedem V.

340. cyziceni B.

341. HS G( S). h /// B 1. h if B 2. om. rv( H). | XII| J. XII. B. XII S. XII M. G. XIII r. x. III H. XIII M. pondo v.

342. refice- rentur B G. refig- d. refrig- r. reftring- v.

343. Serv. ad Verg. Aen. I 291.—cfr. Plin. infra § 131.

344. omnif B S.

345. tabulis VR.

346. habent Bh v. -bet r.

347. idem R(?) v.a.U.

348. caftorif B 2.

349. 91

350. ac B 1 v. ac p. B 2. ad r.

351. dist. U auctore Bergkio II p. 8.

352. curia Bdh v. -iam r.

353. dist. Traube.

354. quomitio V.

355. adstante v. -tem ll.

356. sene Vh v. fine BR.

357. tabella B S. -bula rv.

358. bige V. bigere B 1. palmigere B 2.

359. an ascripsit? cfr. 16.

360. se intus isset ali enim V. se inusis sed alienū R.

361. patri Bdh v. -ris r.

362. aetatis om. R.

363. fuperuolantē B. -ti R.

364. aquilam B.

365. draconem (-cc- B) Bdh v. -one r.

366. complexa Rdh v. -xam B. conuexa V.

367. philochares h v. -rif B. -caeres r.

368. inmensa B. -sam ll.v( U). cfr. § 158.

369. si quis v.a.S.

370. aliquis ll.S. quis h. del.v.

371. potentia B B. -iam rv( U).

372. philodiaren R.

373. ignobiliffimvf B 2.

374. alioqui h H (-uin v). -iqui BR 2. -iq. R 1. -iquis V.

375. et populus h. populusque v.a.S.

376. romani BdT S. -nus r h v.

377. an tot post?

378. & Bdh v. ei r.

379. 131

380. sic V.

381. dignate VR.

382. Isid. XIX 16, 2.

383. dist. ego.

384. iis ego. if B. his rS. om. d(?) v.

385. 33,117

386. quae S. qui ( ortum ex que) ll.v( U). del. Littre.

387. monochromata a ego. cfr. § 56. -atea h(?) v. -ta ea Littre ( item D). mox neogrammatae a B. -atea rS. mox —qui uncis includi voluit U 764. ( an monogrammata a?).

388. genere ego. -ra ll. v.

389. uocantiur B S (quae praem. J). -auerunt r. -rint h v.

390. 53 sq.

391. uicef B 1. uie R. uiae V 1. uia. V 2.

392. fefe B 2 h v. se V 2. effe r.

393. excitant & B.

394. postea om. h v.a.S.

395. quod (quem v) quia h v.a.S.

396. hoc v.a.S.

397. umbraf B S. -ra V. -ram Rdh v.

398. eff& Bh v. -ent r.

399. armogen VR v. a. H.

400. Vitruv. VII 7, 1. 5, 8. Th. lap. 55.—Isid. XIX 17, 2.

401. aque ( pro que) R.

402. uenit B 2.

403. dominos V 2.

404. pingenti Bas. fi- (-ent V) ll.v.

405. praestant R.

406. meinium B 1.

407. armenium om. B 1. cfr. § 47.

408. purpuriffi B. -issimum v.a.B.

409. sinopus VR.

410. rubricata (rob- V) raetontum (ret- R) VR.

411. eretria h v. fer- VRd. fretia B lsid. ( cfr. § 37. 38. 192. XXXIII 163).

412. figuntur B.

413. 33,111.

414. uiltoribuf B 1. cul- B 2.

415. ochra Bh v. -re r. -rea d.

416. 33,111. al.

417. firicum BV.

418. Isid. XIX 17, 3. Th. lap. 52. 53. Diosc. V 111. Vitruv. VII 7, 2.

419. inde B Isid.v( S). in r. om. dh Brot.

420. balliaribus V. balla- B. balea- dh v.a.S.

421. lemno dh v. temno (-nio B 1) ll.

422. e G( J). & B S. et in rv.

423. fpelucif B.

424. parf B S. trans r. om. h v.

425. que Rd.

426. athaefit B 1. adhefit B 2. adesit V.

427. excellit dh v. -ll & B. -lli r. ( an excellit et glaebis ibi suus?).

428. ac R. hacque v. a. S.

429. rubras VR.

430. optimae in libras v.a.S. ( an in pondo, ut.§ 36?)

431. XIII denarii v.a.H.

432. Diosc. V 111. eupor. II 48.

433. eiufquae B v. et usque r.

434. octoni Bd v. octi V. oti R.

435. circum B.

436. et om. dh v.a.S.

437. praesior V 1 praecisior V 2.

438. et om. R. ( an set vel haec?).

439. usus eius Rd v.a.S.

440. bafif B 1 R S.

441. lac. ego indicavi. excidisse videtur pastillis; cfr. Diosc.

442. inplastrisque VR.

443. ulcerai numore B 1. -ra tum- B 2.

444. fi ita B.

445. uolut R. ueluti V C.

446. fed hif B 2.

447. pota v. tota ll.

448. pon- dera B 1.

449. e VR G( J). & B S. om. d v.

450. Diosc. V 113.

451. rubricae v. -ca ll.

452. quidem B.

453. secunda R.

454. lam- niae B.

455. dabunt R.

456. celebratam B 1.

457. nisi om. B.

458. phragidem B.

459. fubruunt R.

460. epiforaf B.

461. ac S. hac B. et V 2 dh v. e r.

462. aegilopia S (-pas C. -pias v). egil- ll.

463. manare Bdh v. -nere r.

464. bibendo B.

465. marinorumque B v. que r.

466. Diosc. V 112. Th. lap. 52.—Isid. XIX 17, 13. Th. lap. 53. 54. Diosc. V 111.

467. e B S. ex rv( D).

468. relinquif B 1.

469. fabris om. R.

470. dist.( P) H.

471. tectoriis ego. cfr. § 36 et 45. 150, de mendo § 18. XXXVI 177. picturis ll.v.

472. rubrica huc trans- posui. in text olim omissum et margini adscriptum irrepsit ( duobus versibus infra) post exusta ( v. 15).

473. autem nascitur ll.S. nascitur autem dT H. autem apta nascitur h v.

474. ea et fit ochra ego. ex ea fit ochra ll.v. ochra; ex ea fit dT Brot. cum P. cfr. Theophr. et Diosc.

475. exusta rubrica ll.v.

476. ex VR. et dh v. om. B S.

477. conueniet ( vel -iat) ego. cfr. XXV 145. -nit & ll.S. -nil v.

478. Vitruv. VII 7, 3.—cfr. Plin. XXXIII 91.

479. selibrae (VI. li- B 2) B. -bra rv. -bra et U 765.

480. falif B 2. cfr. § 38.

481. lucidis VR.

482. graeciensis h v.a.J.

483. duabus ll. v.

484. et p. 242, 1 duodenos ego. -nif B. XII rv.

485. leucophorum h B. leuchoporum B 1. -phorum B 2 V. eucha- R. euco- v.a.B.

486. paraetonium S. -ion h v. -aeconioni R. paretonium Bd. -iom V.

487. inuenitur VR.

488. fiat in Cre ac R.

489. cimolea B 2.

490. confpiffataque B v. -ssa aque (aquae V) VR.

491. VI $X$ L S. VI. XL. B. VI XI VT. VI R. x. I H cum Gron. sex x G. sex librarum v.

492. pinguiffimum Bd v. -mis r. cfr. XXXIII 91.

493. tectorii ego. -ri ll.S. -riis v.

494. liuorem B 2 h v.a.B.

495. Isid. XIX 17, 21. Vitruv. VII 7, 3, Th. lap. 62. 63. Diosc. V 179 (171). Vitruv. VII 7, 4.

496. quod ego. quoque ll.v. cfr. Theophr.

497. sed eo v.a.S.

498. uenas dh v.a.S.

499. eretria h v. fre- VRd. fre- tia B. cfr. § 30.

500. tactus VR.

501. smectica ui U 766 coil. Diosc. et XXX 29. m&cica ut R. meccica ut Vd. metica ut B. medica ui coni. S. et ( om. S)mitigat v.a.D.

502. e B v. et r.

503. candidif B v. -idus r. cfr. § 48.

504. ceruffa (caer- B) B S. cerussae (caer- V) r.

505. plumbif B 1.

506. 34,175

507. theodoti B v. -te r.

508. in cum spat. vac( pro inuenta) B.

509. ufta B v. & a R 1. ut a r.

510. in del. B.

511. Vitruv. VII 11, 1. (cfr. Diosc. V 103). Th. lap. 53. Vitruv. VII 11, 2.—Diosc. V 170. Hippocr. de morb. III 27 p. 116. (cfr. Plin. infra § 192).

512. piraeei G. pira & ll. pyrae v.

513. urceif B 2 D cum U 767. cfr. XXXIV 175. urcil B 1. orcis rB. hortis v.

514. primum B S. -us rv.

515. x. VI H. XVI VR. aut B ( cfr. XXXII 51). aeris v.

516. fille B 1. fale B 2. cfr. § 36.

517. nec tincto V.

518. funt R.

519. eraetria V. fretria B. cfr. § 30. 37.

520. parrhasius v( H). parna- B. parinta- r. parintha- d. parra- S. para- C.

521. emollit- que R v.a.S. aemollit quae (que V 2) V.

522. praecipitur, utilis ego. cfr. XXVII 140. XXXII 54. XXXI 122. XXVIII 205. XXV 29. -coquitur utilif B. -cipue utilis v. utilis praecipua rH.

523. deprehendenda B v. -dam Rdh. depraehendam V.

524. inlita continuo ego. inlita (illita V 2 v.a.S) non VRd v. inlinunt non B. inlita linteum U 768 ex Hippocr. ( saltem lin- teo).

525. arefcat Bd v. aer- V. er- R.

526. Isid. XIX 17, 11. 13. Vitruv. VII 12, 2.

527. ocham Vd.

528. tradidit B S. tradit rv.

529. topaizo B. -azono v.a.B.

530. fed Bh v( S). et VT. om. Rd H.

531. nunc dT H.

532. 34,177

533. et adulterina G. ad- ulterina et ll.v( J). an lacuna ante et?

534. colos dh v.a.S.

535. affef B v. ses r.

536. Isid. XIX 17, 12. (cfr. Diosc. V 103). Vergil. Buc. IV 45.—Isid. XIX 17, 6.

537. fandygem B. -dicem V.

538. uirgi- lium B 2 v.a.S.

539. illo ponte uersus R.

540. pascentes h v.a.S.

541. uestiet h Verg. v.a.J.

542. alii h v. alii duo ( i. e. II ortum ex ii) ll.S. cfr. Müller emend. V 17.

543. siricum V. firyc- B 2. firuc- B 1.

544. et in VR.

545. sandice V. -duce B.

546. 33,120

547. Diosc. V 117.—Vitruv. VII 10, 2. 3. Diosc. V 182. Isid. XIX 17, 17.

548. in VR.

549. terrae BVh S. -rre R. -rra d v. terrena U 769 ( saltem terrenum). e terra Madvig adv. crit. III 212.

550. geminis V.

551. autem V.

552. modo B v. domo d. -mo et r.

553. infeftatif ego. -ectant ll. -ectos dh v. iniectos coni. S. adfectarent D. an potius infestantes sepulchra? de mendo cfr. XXXVI 86. (e [ om. h] sepulchris carbones infectos h v.a.J).

554. effoderent Th v. -re B JD. infoderet r. -rent d.

555. inportuna BT v. in for- r.

556. e BVdT Brot. et Rh v.

557. fulgine B 1 SJ. fiig- R. folig- V 1.

558. emittentef B v. omi- r.

559. laudatissimum dh v. -mam B 1 VR. -ma B 2 S.

560. e taedis v. e tedis VRd. & aedef B 1. & eadē B 2.

561. fornacum dh G.

562. palearumq. B 2.

563. fulgine B 1( Rd?) SJ.

564. quo dh v. qua ll. D.

565. Vitruv. VII 10, 4. Isid. XIX 17, 18.

566. affirmantque Rh v.a.S. adfirmant quae F. de V non constat.

567. faex ea ego. facta B S. faex Rd v. fex V Ven.

568. polignoius V.

569. etriginon Vd. strigmon v.a.B.

570. appellantef B S. -ant rv.

571. appellef BV v.a.C.

572. uocatur B S. -auit rH. -ant v.

573. Isid. XIX 17, 16. Vitruv. VII 10, 3. Isid. XIX 17, 20.

574. ex indie R. om. dT Brot.

575. cvrtinif B 2 ( item § 46).

576. & B v. et in r.

577. ligno e taedis (ted- R) ll.S. e taedis ligno v.

578. combufti B.

579. iif B 1 v. his rC.

580. omnia V.

581. cumme S. gummi G. comme VRd. me B 1. et B 2 h v.

582. eft B v. om. r.

583. aegrae elutur (elot- B 2) B.

584. Isid. XIX 17, 15.

585. reliquif BV 2 dTh v( H). ril- V 1. riquis R. liquidis G.

586. quas R.

587. a domnif B 1. ad omnib; R.

588. pretii B 2 v. -ti B 1 S. om. r.

589. omnes v. -nis ll.S.

590. 30

591. e reca R. e creta v.a.S.

592. purpuriffo B.

593. cum R.

594. anif B 1. aliif B 2.

595. feruentem B 1. -ti VRdh v.a.G.

596. ad- dito B.

597. eleuatur B lsid.S. leua- (leba- V 1) rv.

598. Isid. XIX 17, 15. Vitruv. VII 14, 1.

599. putio- lanum B 1.

600. pretiofiffimum B.

601. hysgino B. hyg- B. yyg- V 1 R. yog- V 2. id genus d 2 in ras. h v. iscino Isid.

602. rubia- que quae J. rubia (-bea B 2) quae BV. -iaque RTh. -iamque d(?) v. rubramque B. cfr. Isid.

603. a ( ante singulis) BVd S. hac h. huic a R(?) v.

604. mox ex ego. mox ll.v. cfr. infra. an tum ex?

605. fulgore Vd.

606. purpurae ego. -ra ll. -ram dh v.

607. an malint?

608. cerulem sublinuit V.

609. purpurius sum V 1 R. -rae usum V 2.

610. & B 1.

611. Diosc. V 107. Isid. XIX 17, 16. (cfr. Plin. XXXIII 163).—Vitruv. VII 14, 2. Diosc. V 107.

612. spumam R.

613. cum teritur v.a.S.

614. ad B 1. ab V.

615. caeruleique Rh v. -lique rS.

616. redd& VR. redit B 1.

617. innatam cattinis R.

618. indico Bf v( G). -cum V 2 h B. -cunt V 1 R.

619. tingunt ll.v( H). del. B.

620. stercoret V 1. -re V 2 h.

621. columbino V 2 h.

622. silenusiam BVd v.a.B.

623. uel alunariam V. om. B.

624. uitro B B( H). ultro rv( G).

625. reddi VR.

626. flamma VR.

627. fumat V.

628. quodam V.

629. e Bd v. om. r.

630. $X$ XX B v ( S). XXX V. XX RdT. X. X H.

631. ficcatq. B G. -at oris rv.

632. Diosc. V 105.

633. & B.

634. optimumque B v( S). -usque (opi- V) rH.

635. qui H.

636. uicinum ll.S. -nus dh H. uiret G. uiride v.

637. & B. est rv( H). del. G.

638. trecenif B D. tric- rv.

639. redit B.

640. usum h v.a.S.

641. Isid. XIX 17, 22.

642. etiamnunc Rh.

643. coloris VR.

644. e uiliffimif B v( S). et (e V) nilissimi r H. cfr. § 37. XXXIV 85. 91.

645. uiride est ego. -des ll. -de d(?) v.

646. cryfocolla B 1. -fa colla B 2. chrysocollam latum ( h. lotum v. luteam B) v.a.H.

647. parum n??? multa B 2.

648. dicta ll.S. del v. an ficta?

649. e ego. & ll.S. ex v( D). et ex G.

650. feftertii B. -rt. II U 770.

651. e ( ante creta) ego. et VRd. om. B S. ex h v.

652. cfr. Plin. XXXIII 162.

653. aman Vd. -are v.a.H.

654. in leni VR. illini d v.a.S.

655. purpurosum R.

656. uripigmentum B.

657. ad pla- num (plen- V) BV.

658. caeruffa B ( ut semper fere) v. a. C.

659. caere V.

660. hif B G( S). s V. om. Rdh v( H).

661. inheruntur ( vel inbe-) B 1. inge- B 2.

662. generi V.

663. honorariis V.

664. ex VR.

665. fericula D. cfr. X 28. an uehicula? cfr. infra et XXXIV 163.

666. expinguimus VR.

667. miremur V.

668. iubatque B 1.

669. fpeciofae B. -si R.

670. quā B. ( an quoniam?).

671. Cic. Brut. 18, 70. Plutarch. def. orac. 47 p. 436 B.—cfr. Plin. XXXIII 116.

672. alta- bis R.

673. mellino B.

674. filaci B.

675. attico dh v. sa- VR. om. B.

676. ex ( ante rubris) om. B. et V.

677. appellef BV Ven.

678. aetion J. cfr. § 78. etion ll. d. echion h v.

679. melanthiuf Bdh B. -nchius v. melantius V. uoca- R.

680. coram V.

681. uenerent d. -niffent B.

682. conferte VR.

683. et draconum T v.a.D.

684. elephantorum quae VR. et elephantorum v.a.S.

685. sanie R. -iae V.

686. quoniā Bdh v. quorum V. cor- R.

687. insania R.

688. in om. R. ex v.a.Brot.

689. picturam B 1 R.

690. omittam B v. mi- V. nimitam R.

691. nemo R.

692. colosseum d v. -ofeum BV. om. R. an coloffum? fe del. B 2.

693. in linteo v.a.U.

694. pa ( pro ea) B 1. eq. B 2.

695. esse V.

696. malanif B. lamianis v.a.H.

697. pare V 1. pure R.

698. conflagrata V 2. -fraglata V 1.

699. anti B S. -tii v. tanti d. ati V 1 R. del. V 2 h.

700. gladiatorum B S. sed efr. infra et XXXVII 45. VIII 4 ( bis). XIX 23. XV 78. VII 81.

701. occupauit BdT v( S). ecurauit (aec- V 1) r. inuestiuit h B.

702. uerif B v. uiris r.

703. animus ll. v. an ambitus, ut XXV 22?

704. a C. dh v. ac B 1. agi VR. a B 2.

705. auo fuo Bdh v. aquo suo V. aquoso R.

706. a om. B.

707. adoptatur B 1.

708. paria om. B 1.

709. nemore Bh v. merore r.

710. quam—21 breuitate om. B.

711. percurrant RF. -rra //// V.

712. insti- tutio B 1. -ui V.

713. talif Bd v( S). iatis r. ampla h Brot. an artis?

714. uel ll.G( S). uelut dh v( Brot.).

715. mentionio inter R.

716. & Bd v. et in r.

717. cfr. infra § 57. XXXVI 177. (Strabo VIII 3, 30 p. 354).

718. constant V.

719. ac toraeutaf B. actore (auctores h) ut has VdTh. auctores v.a.H.

720. phi- dian Bh v. pidia (pyd- V) an r.

721. elipeumque V1. -ptumque R. olympiumque h H Brot.

722. LXXX tertia B S. octogesima dh v. -ginta r.

723. panenum V. paneum d 2 in ras. h. -naeum v.a.H. paenū num B 1. paene unum B 2.

724. quid VR.

725. elide VRdTh v( H). -dae B. in aegide B.

726. ei B 2 S. e B 1. om.rv.

727. cfr. Plin. VII 126.

728. bulachi B. -liarchi V.

729. tabula BV v.a.C.

730. in om. R.

731. querat R.

732. candaule h v. -aute B. cantauele V. -tale R.

733. nouiffima B.

734. myrfpluf B.

735. auram R.

736. id aetatem om. R.

737. etenim duo coni. S. enim duo ll. duo enim h v.a.U.

738. tum d v.a.S.

739. adeo ll. v ( Brot.). atque G.

740. absolutione VR G( S). -oni B. -ore dh v. non absolutae Brot. ( an ante absolutionē?).

741. Aelian. var. hist. VIII 8.

742. recipi B G. -pitur C. praecipi r. -pitur h Ven. perc- d Verc.

743. apparet ll.G( D). -reat h v( S).

744. multa R. -tū d.

745. uetuftiora BdT v. -or r.

746. monochromatif (-nonch- R) ll. T S. -ta d(?) h v. cfr. § 29.

747. pinxerunt Th v.a.G.

748. trahitur VR.

749. aliquando R.

750. hygiae- nontem B 1 G( S). -ortem B 2. -iemontem R. -onem h v( H). higiae- montem V.

751. dinian B S. -am G. dianian r. om. v.

752. charma- dan S. -dam H. -main G. chramadan B. cramadam (-tam V 1) r. comadam h. monochromadam v.

753. & qui B G. qui dh v. et r.

754. matrē B 1.

755. a B S. om. rv.

756. feminam VR. -namque h v.a.S.

757. omnif B S.

758. cleoneum B v.a.G.

759. eatha- grapha VR.

760. uvltuf B 2 R v.a.S. uulgus Vdh.

761. refpicientef B v. recipi- r.

762. suspicientesue v( J). -tesque Dal. -tes S. ue B. suscipientes r.

763. et ( pro uel) v.a.S.

764. protulit Bd v. praet- r.

765. uestibus rugas Traube. -te brugaf B 1. -te rugaf B 2 dT v( S). -te et rugas G. uerrugas r.

766. Pausan. V 11, 6. Aelian. nat. an. VII 38. Diog. Laert. I 2, 8. Plutarch. de gloria Athen. 3.

767. panaenus H. -naeuf B v. -neus Vdh. -netis R. cfr. § 54.

768. aduersum Rdh H.

769. marathona BRh G. -nam d. -nem v. maraiona V.

770. in- crebruerat Bd v( H). -buerat rS. percre- G.

771. adeoque—erat om. Bh Brot.

772. iconicof B v. inco- d. in eo inco- r.

773. mil- tiadem (milit- B) v. -den S. mitridaten r.

774. cynaegirum B S. cyneg- r v.

775. dativm B 2. darium v.a.G.

776. atrapernem VR. tisafernem h. thissaphe- v.a.G.

777. timacora V 1. timoc- R.

778. chalchidenfe B. calch- V.

779. et p. 251, 1 pythis Vd.

780. appareo V.

781. polignotuf B.

782. tralucida (tranfl- B 2) B S. luc- rv.

783. uerfi scoloribuf B 2.

784. Pausan. X 25, 3. I 15, 3. Plutarch. Cimon 4. Harpocr. s. v. πολύγνωτος.

785. dubitatur aN B 1 S.

786. clupeo B 1 D. clip- rVerc. cfr. § 12.

787. tenis R.

788. poecile B B. poecle r. poetile v.

789. uel ll.S. unde dh v.

790. ei Bdh v. et r.

791. Plutarch. Alcib. 16. Cic. de or. III 7, 26. (Quintil. inst. or. XII 10, 3).—Pausan. I 28, 2. Juba ap. Harpocr. s. v. παρράσιος.—Plutarch. de gloria Athen. 2.

792. caephisodorus V. cephisso- Rd(?) Lugd.

793. erilluf B S. frillus d. frilius r. phryllus Brot. -ylus v. Herillus coni. S e Diog. Laert. VII 37. 165. 166.

794. pharrasii R. -fi B.

795. tam enim VR.

796. ab- dilodorum V. abidolorū R.

797. aiax v. alax B. axis r.

798. flumine V.

799. quae B S. qui rv. cfr. § 69.

800. quae Bh v. qui r.

801. (Babrius II prooem. 9. Cic. Brut. 18, 70. Aelian. var. hist. XIV 17).

802. ad B.

803. teuxis R.

804. heracleotas V.

805. audientemque VRh.

806. loquamur B S. -uimur dh v. -uitur r.

807. cum (=quo tempore) ll.v ( an tum?). cum quo U cum Ritschelio. plura excidisse coni. J. (confuisse Traube).

808. fuisset V.

809. hime- raeum d(?) v. -reum BV v.a.Bas. emer- R.

810. nefea B S. -e ad r. -eam d(?) v.

811. tasium R.

812. fuit R.

813. cfr. Aelian. var. hist. XIV 17.

814. apollodorum R.

815. fcriptuf Bdh S. -tos r. dictus v. cfr. III 114. V 59.

816. zeuxim BV 1 S. -in dh C. -is V 2. zeusim R v ( sic fere semper).

817. 60

818. ad- quifiit VR.

819. ostentationem UJD cum Gron.

820. intex- tum B v( S). in fext- V. infert- Rdh Brot.

821. nomine VR.

822. ostentare V. gestaret Gron.

823. nullum V..

824. digniū R.

825. per- mutari B 2 d v. -re rv.

826. acmina R. agmena Vd.

827. agra- gantinis T. -gentinif B S. cfr. § 64. 179. XXIX 5. VII 200. aggrag- R. agrig- dh v. agygragrant- V.

828. archelao B v. rohe- d. roe- V. arceluo R.

829. cfr. Plutarch. de gloria Athen. 2.

830. mores ll.v( G). amo- d B.

831. athle- tam Bh v. -lean r.

832. adeoque in B ( om. in) v. a deo quin (qui r) r dh.

833. illo fibi Bd S. illos Vh. illo R. sibi in illo v.

834. eo Bh v. co Vd. quo R.

835. inuisorum Vh.

836. mittaturum V.

837. est et ll.S. est dT v.

838. dracones II ego. -nem B. -nes in r d. -nes h v.

839. stragulas V. tra- R.

840. acmena VR.

841. Cic. de inv. II 1, 1–3. Dion. Halic. de prisc. script. cens. 1.—Quintil inst. or. XII 10, 4.

842. reprehenditur B S. dep- (-praeh- V) rv.

843. ceu ll.S. zeuxis h v.

844. capitulif B.

845. alioquin B 2 v.a.H.

846. quantus R.

847. agragantinis d. -gentinif BR S. agrig- V(?) h v. cfr. § 62.

848. quamquam VR.

849. laciniae Bd v. bati- r.

850. publicae B.

851. nudasset V.

852. ut Bd v. ut in r.

853. laudatum B SUJ.

854. monochromata B v. cfr. XXXIII 117. -tas r. -tos h.

855. et om. B.

856. androcydes h v. -ogydef B. -ogides r.

857. teu- pompus h. tumpo- B.

858. parraharius VR.

859. hic om. B.

860. scenam Vdh v.a.S. cenam R.

861. aduolassent dT.

862. ueri- tatem B 1.

863. zeufif B v.a.C.

864. timens VR v.a.B.

865. romoto B.

866. pictura VR.

867. adq. B 1.

868. ingenio V.

869. ipse om. B 1.

870. cfr. Senecae controv. X 5 (34), 27.—Liv. XXXVIII 9, 13 (XXXIX 5, 15).—Val. Max. III 7 ext. 3. Aelian. var. hist. IV 12. XIV 47.

871. postea post puerum iteraverunt VR.

872. aduolaffent B Lugd.( S). -sset Tf G( H). -arent h v. -aret R. -arit V.

873. auef Bh v( Lugd.) S. auis rG( H).

874. hūc man. Dal.

875. auef Bh v ( Lugd.) S. auis rG( H).

876. debuerant Bh v( Lugd.) S. -rat rG( H).

877. et om. B.

878. friglina B.

879. zeufidif B v.a.C.

880. Harpocr. s. v. παρράσιος.—cfr. Quintil. inst. or. XII 10, 4.

881. contulit B S. constituit rv.

882. fymmetrian B S. -iam Rdh v. -ia in V.

883. uenuftatem BR v( H). -ustem V. uetustat- d Dal.

884. artificum Bd v. -cium r. cfr. § 83.

885. linis V. -neif B 2 Rd v.a.S.

886. picturae B S. in pictura rv.

887. fuptilitaf B v( S). sublimi- rH.

888. desi- nentes V.

889. includere ll.v. cfr. XXXVI 31. an condere? cfr. § 127. 129.

890. Quintil. inst. or. XII 10, 5.

891. alia et ego. -iae V 1. -ia rv.

892. post se V 2 Rh G. post e V 1. //post/// d. posse v. fponfe (-nte B 2) B. pone se coni. J.

893. pictura B G( S). -ras V. -ris dh v( Brot.). om. R.

894. & B S( J). ut U. om. rv.

895. alias VRh. -ia Bd v. dist. B. cum antecedd. iunxerunt v( SU).

896. grapidis Vdh.

897. eiuf Bd G. om. rv.

898. cfr. infra § 129. Plutarch. Thes. 4.

899. daemonem v.a.G.

900. ingeniose Vh.

901. oftendebat B S. debebat r. uolebat v.

902. incontinentem OJahn( Hernae II 248).

903. exortabilem V.

904. lac. ego indicavi; excidit fere modestum. (gloriosum uncis inclusit U cum OJahnio).

905. fugacemque Bd v. fucemque r.

906. pariter B S. -iter ostendere rv.

907. & B v( S). et R 2. e r. om. d H.

908. thefia B 1. -iam v.a.B.

909. quae R S. qui rv. cfr. § 60.

910. nauarcum V.

911. rhod B 1. -dof B 2.

912. flumine B 1. flam- B 2.

913. ambita R.

914. cfr. Tzetz. chil. 8, 399.—Suid. s. v. οὐδὲν πρὸς τὸν διόνυσον.

915. deculo B S. cfr. index. depulo V. de populo R. Decius G. Decius Eculeo B. Decius Epulo v.

916. | LX| J. LX B S. LX rv.

917. threffam B S. chre- r. cre- dhv v.

918. uirtute om. R.

919. expectatur V.

920. aetatis et U. et aetatis ll.G( J). (et simplicitas aetatis v).

921. cfr. Plin. XXV 42.—Clearch. ap. Athen. XII 62 p. 543 df.

922. hoplitef (po- B 2) B S. -itites rH. -itides v.

923. hanelare V. -ellare B.

924. laudantur B G. -atur rv.

925. elephuf acile R.

926. ufuf (uf B 2) fit ll.U. et arrogantius sit usus v.

927. abro- dia & uer R. -iaetum h v.a.S.

928. uerfibuf B S. uerbis rv.

929. appollinif BV.

930. indi tatem B.

931. pictum??? B.

932. Athen. XII 62 p. 543 e. Aelian. var. hist. IX 11. Suet. Tib. 44.

933. et cū ego. ergo ll.v.

934. timanthe esset ego. -thefeft B 1. -the (thimante VR) eft rv. -the G.

935. an in delendum?

936. pinxit—8 reficiens ut alieno loco in- serta uncis inclusi auctore Bergkio I 3; post Ulixes ( p. 255, 19) transposuit U.

937. et libidines (lipi- V 1 R) VRh.

938. petu- lantibus dh ( praem. et) v.a. G.

939. ioci G. -cis cod. Poll. v. loci B. -cis Vdh. om. R.

940. Cic. or. 22, 74. Quintil. inst. or. II 13, 13. Val. Max. VIII 11, ext. 6.

941. thimanti d. -ati R. thi////// V.

942. ingenii Bh v. -niis r.

943. ephigenia B 2.

944. quae stante V. quē (quae est h) ante Rh.

945. fpinxiffet B. pincx- V.

946. praecipueque B S. -pue rv.

947. patrē B.

948. uulgo F.

949. exempla B U. -aria rv.

950. cyclobf B.

951. cu et VR.

952. fa- turof B 1.

953. thyrso v. thyfo B. -yrco V. thirco R.

954. men- tientes V 1 d. metiens R.

955. ultro V 1 Rd.

956. est om. B SU.

957. cfr. infra § 98. supra. § 64. XXXIV 61.

958. euximidas R. euxeni- h G.

959. eupomphuf BV.

960. cymnico V.

961. dist. ego.

962. picturam ego. -ra in V. -ras in h. -ram in rv.

963. genera tria d(?) v.a.U.

964. helladicum B v. helia- r.

965. afiaticum (ticum in ras.) B v( S). asiticum quod asiaticum (-con V) r.quod asiaticum G.

966. deufo B. di- misso B.

967. lonicum BV.

968. cfr. infra § 123. Suid. s. v. πάμφιλος. Quintil. inst. or. XII 10, 6.

969. pamphilo R.

970. cognatio ll. H. ( cfr. § 136). pictura est cognatio v. an cognationem celebrant ( propter accusativos sequentes in B)?

971. ad philimitem h. -liuntem v.a.B. ampliantē B 2.

972. uictoriam B.

973. ulixem B. (ulysses dh(?) H).

974. nationis R.

975. lac. ego indicavi; ex- ciderunt fere educatus Sicyone et. cfr. etiam § 114 extr.

976. arithmeticae (-heme- V 1) V. -ce Rdh v.a.S.

977. geometrice dh v.a.S.

978. dist. ego.

979. annuis ll.S. -uo Brot. annis v.

980. $X$ D BV S. D Th. om. R Brot. dta d. decem v. ( dist. D).

981. ei ( pro et ante Apelles) d(?) H.

982. melantius V v.a.C. merent- R.

983. ei B S. et rv. ( dist. S).

984. cfr. Plutarch. Arat. 13. Aristot. polit. VIII 2, 3. 6. 3, 2.

985. in B S. et in rv( D).

986. omnia ante ( B. -ti r) ll. S. ante omnia v. omnes artem CF Her- mann. ( an omissā ante?).

987. graficen B. diagraphicen G. antigr- v.a.B.

988. hoc est picturam uncis inclusit U.

989. reciperenturq. (-quae V) BV.

990. ass V. poft B.

991. et p. 258, 1 an semperque idem?

992. ear om. d(?) H brot.

993. honeftif B.

994. feruitia Bd v. -tio Vh. -tione R.

995. id B.

996. in hanc V. hanc R.

997. uilius VR.

998. cfr. supra § 50. Lucian. de mere. cond. 42.

999. etiam h v.a.J.

1000. aetion B S. etion r. echion h v. cfr. § 50.

1001. et d(?) v.a.S.

1002. terimachus R.

1003. actionis h. eti- d. echi- v.a.S.

1004. tragydia B 1. -gedia B 2.

1005. & ( pro ex) B.

1006. apiscens V S. afpicenf B 1. -cienf B 2. adipiscens Rdh v.

1007. Quintil. inst. or. XII 10, 6.

1008. uerum B G( U). -um et rv( S) J.

1009. couf Bh H. caus V. coes R. eo usque v.

1010. centesima om. B.

1011. picturae ll. H. in pictura prouectus ut v.

1012. prope quam Bh v. -pinquam r.

1013. contulerit v.a.H.

1014. uetustas R.

1015. collaudatis d v.a.S. conlauiatis VR.

1016. uenustatem Fröhner mus. Rhen. 47 p. 293. gratiam Quintil.

1017. illam fuam B S. sillam uam V 1. sillam V 2 R. iis unam illam ( del. H) v.

1018. haec V. hoc d.

1019. fola B S. -li rv.

1020. Cic. or. 22, 73.—Vitruv. VII praef. 14 (?). Diog. Laert. IV 18.—cfr. infra § 107.

1021. protogenef B.

1022. cura B 2. core V.

1023. anxie V. -iam B.

1024. pari R.

1025. effe Bdh v. ei se V 1. est V 2 R.

1026. unū R. manum ille v.a.S.

1027. fciret B S. non sc- rH. nesc- v..

1028. praeceptores docere R.

1029. diligentiae V. -ie R.

1030. melanthio B Brot. e Quintil. miamphio r. amphi- oni v.

1031. de dispositione h v.a. D.

1032. adebat R.

1033. de fortasse delendum. an potius dimensuris ( ut dimetiens II 86. 87)? quippe noviciam vocem et inusitatam Plinius ipse putavit egere explicatione.

1034. quo d(?) v.a.S.

1035. debet R.

1036. fcitum B U. -tum est rv( D).

1037. protogene nec VR.

1038. e ( pro ille) B 1. del. B 2.

1039. uidebat VR.

1040. quod B 1 V. cfr. XXXIV 115.

1041. una B S. picturae una rv( D). an picturae nouae?

1042. unus V.

1043. arreptoque V 2 B v.a.S. erep- B.

1044. liniam B S. an ex colore lineam? cfr. § 89.

1045. et ll.U D. del. v.

1046. con- templatum (-pta- B) Bh v. -tam r. -ta d.

1047. fubtili- tate Bd.

1048. apellem dh v.a.S. appellen BV.

1049. li- niam S ( ut infra semper).

1050. qua diceret qui V.

1051. & B S. sed rv.

1052. fubtilitati Bd v. -atis V 2 h. -atem r.

1053. ad B 1.

1054. artificium VRh. cfr. § 67.

1055. eam constat v.a.H.

1056. priore BT v. -rem r.

1057. audio BdT H. -di r. auide h v.

1058. rhodi ego. de mendo cfr. § 101 init. ( an potius orbi vel urbi, ut III 17?). nobis ll.D. a nobis h v. olim H cum Gron. uncis iniclusit U e coni. S.

1059. tanto H Brot. cum P.

1060. fpatiofe B 1 VdT S. -iore R. -io. fed B 2. -io H cum P. -iosiore amplitudine h v. cfr. nota ad XXV 92.

1061. quam BdTh v( U). quam in r. quam III S cum Gron.

1062. liniaf BR S.

1063. alligientem B 1. callici- V.

1064. apelle VR.

1065. alioquin B 2 v. a.H.

1066. occupatam Rd(?) v.a.S.

1067. aut fcultabat B 1.

1068. diligentiorum V.

1069. quem B 1.

1070. Val. Max. VIII 12 ext. 3.—Plutarch. de adul. et am. 15. de tranqu. an. 12.

1071. a Bh v. om. r.

1072. crepidif una B v. -dini sunt (s??? R) a ( om. d) r dh.

1073. fuperbo B G. -be v. -er uocem r.

1074. emendatione BR G. -onem Vdh v.

1075. crepidem B 1.

1076. magno erat v.a.S. ( sqq. dist. S).

1077. uen/titati// B 1.

1078. 7,125

1079. dis- serente Vdh.

1080. cfr. Lucian. imag. 7.

1081. et p. 261, 1 auctoritatis et v.a.G.

1082. alioquin B 2 v.a.H.

1083. ei Bd H. et r. (ei honorem v).

1084. praebuit d(?) v.a.Brot.

1085. dilecta V.

1086. e B S. ex rv( D).

1087. pal- lagif B 2.

1088. praecipuam B.

1089. pancafpen B J. -sten S cum Peri- zonio ad Aeliani var. hist. XII 34. campaspen Rdh v( H). -spem V Dal.

1090. captam V.

1091. ei S cum J. et ll. eam v. (eam dedit G).

1092. imperii R.

1093. alia quia ego ( et M Hertz). de mendo cfr. XXXVII 121. alia qua B. aliqua rv( J). alia U.

1094. ipfe B UJ. quippe rv( D).

1095. lorum B.

1096. dilecte V. -ti B.

1097. re- spectum V.

1098. cum BdTh S. com R. quo V. ut quae v.

1099. ea del. v.a.S.

1100. modo ll.v an. mox?

1101. anadyomene Vd.

1102. ab B S. om. rv.

1103. exemplario B. (o fortasse ortum ex ee esse).

1104. putent Bd S. -tant rv.

1105. licerent U e coni. S. licitaretur v.a.H. cfr. XII 123. ( XVII 6).

1106. parum B.

1107. quod V.

1108. illa R.

1109. et ( pro ut) VR.

1110. conciauit Vd.

1111. imagines G( S). -nem ll.H. -num v. ( an imagines idem?).

1112. similitu- dines V v.a.G. -ni R.

1113. indiscretae (pid- R) ll.G. -te v.

1114. dictum B.

1115. appio VR. -ion (apion G) v.a.S.

1116. homi- num B v. -nem r.

1117. metopofcopof B 2 h B. -porcof B 1. -pus v. metocopos r.

1118. hiif B 2. his VR.

1119. uitae D cum Brunnio ( hist. artif. Graec. II 224). om. ll.v.

1120. cum B v. om. r.

1121. ptolemae R 2. -lomae VR 1. -aeo v.a.C.

1122. que V 2.

1123. fubornatv B 2. -ta V 2 R.

1124. inuitatu B 2.

1125. oftendenti ut Bd v. -dunt aut r.

1126. ab- repto B 1. are- V.

1127. e om. B.

1128. deliniauit B S.

1129. in- choatum B S. ex inchoato rv.

1130. Quintil. inst. or. II 13, 12.

1131. orbati ego. -am ll. v. prius Rh ed. princ. Brot.

1132. excogitatam V.

1133. corporis R.

1134. potius deesse v.a.S. ( an vero adesse potius?).

1135. tantumque Bh v( G). laniu- Vd B. lamu- RT.

1136. e BT G. a rv.

1137. facfe B 1.

1138. & B G. om. rv.

1139. dictum B 1. -ta V 1.

1140. Strabo XIV 2, 19 p. 657 extr.—anthol. Planud. IV 178–182. (cfr. Petron. 83 init.).

1141. tanto- pere Fröhner mus. Rhen. 47 p. 293. tali opere ll.v. ( cfr. XVIII 74. XVII 34).

1142. aeuo dum Müller emend. V 18.

1143. aeuis ego. cfr. XVI 6. 43. XIV 9. XXIV 17. ( Pliniana p. 31). om. ll.v. non Brot.

1144. uicta v. -to ll.B. inuicto Schneidewin. uitio Fröhner. sed ll, v. est Fröhner.

1145. inlustrata v( Fröhner). -ato ll. B.

1146. huius v.a.S.

1147. in cod. Burbon. om. ll.v. cfr. Frobeen p. 74.

1148. Cic. de off. III 2, 10. ad fam. I 9, 15.—Plutarch. Alex. 4. Cic. Verr. IV 60, 135.

1149. et om. v.a.S.

1150. cui V. cois R v.a.S.

1151. etiam VRdh v( D). famam B SJ. -ma U.

1152. mores V.

1153. opera B 1.

1154. in templum Vh. om. R.

1155. auri Bd e corr. v. -ri ar V. auiar R.

1156. sed legentes T(?) v.a.H.

1157. facta B G. om. r. constare v.

1158. mani- pretium (-nupr- B 2) eiuf B G( S). om. rH. immane v( Brot.).

1159. tabulae ll. G( S). -lae pretium v( H).

1160. in nummo BVdT Lugd. ( S). immane R. in numero h G 2. in G 1. om. v.

1161. aureo ll. G 2( S). -ro G 1. -reos v( H).

1162. menfuram BdT.

1163. cfr. Verg. Aen. I 295 et Servius ad h. 1.

1164. megabyzi dh B. -yxi B. -alysi v. migabyxi r. cfr. § 132.

1165. facerdotif B v. -tes r.

1166. clitum (gli- B) cum B S. cliticum r. cliducum B. clitum Ven.( H). clytum v ( C).

1167. equo B v. quod r.

1168. et ei galeam v.a.H.

1169. an armigero porrigente?

1170. fuperuacum B.

1171. mi- ratur VR.

1172. habronem BT S. abr- dh v. -nen r.

1173. samii et v.a.S. regi B.

1174. icariae B. charie Vd.

1175. rhodi B S. -do r. -dii v.

1176. antaeum B U. ancae- Rh G. ance- Vd v.

1177. tragydum B 1. cfr. § 78. 106.

1178. pollucen B.

1179. uictoria et VRdh v. -riam B 1.-ria B 2.

1180. reftrictif Bd v. rescriptis r.

1181. pluris R v. -res V 2. -ra Bd. pure V 1.

1182. utrique B D.

1183. exciffa B 1.

1184. imaginef Bh v( S). -neas Vd. -nem R B.

1185. ad- dere B S. dedere rv. subdere B.

1186. manure B J. ( an ortum e manuuf?). cfr. § 66. 91. XXXVI 26. 28.

1187. dianae D cum Prellero ( myth. Rom. 284 n. 1). annae B S. antoniae rv( U).

1188. ostendit VR.

1189. heroanum dum V.

1190. natura ipsa VR( v.a.B).

1191. cfr. Aelian. var. hist. II 3. nat. an. IV 50.

1192. quo B S. quod rv.

1193. quadripedef B 1 V 1 J. quadrup- rv. cfr. § 133.

1194. inductif Bd v. -tas r.

1195. euenit ut B S. uinis r. illius d v.

1196. illud del. v.a. S.

1197. ostentatur d(?) v.a.S.

1198. & Bdh v. ei r.

1199. Homerus ζ 102 sq.—cfr. Philostr. imag. 1, 14 init.

1200. an pugnantem ex? cfr. VII 202. post Persas lac. indicavit U.

1201. quo R.

1202. thorachatum B.

1203. & B S. om. rv.

1204. euntem B 1 Vd.

1205. //////in B. om. R.

1206. eo equo B 1.

1207. uideretur Vh.

1208. pingit et V 1 Rd.

1209. fulgetra B 2 v( S). -traf B 1. -tra et dT. -gura Rh Brot. -gora V. del. H.

1210. fulgura BT v( S). -gora d. -gera V 1 R. del. V 2. -getra h H.

1211. que RTh v. qu/// B 1. quae B 2 d S. de V non constat.

1212. & B U. om. rv( J).

1213. ceraunobolian H. -liam B. -lon v. ceranobti- tan R. -bcitan V.

1214. cfr. supra § 42.

1215. et om. R..

1216. artē R.

1217. ipsum, cum ego. ipsum ll.v.

1218. repercuffum B 1. -ussu (-ursu V) rv.

1219. claritatif Bh S. -tes rv.

1220. colorum VRdh G. -rem B S. oculorum v.

1221. ōnium ego. aluum B 1. alium B 2 S. om. rv. album Traube.

1222. intuenti & B. ( an ortum ex intuentib.?). et ante ad manum transposuit U.

1223. et luminum ego. ( cfr. XXXIII 159. 160). etium B 1. et cum rv( S). cfr. XXVIII 53. et tum B. etiam B 2 Sellers.

1224. & e B S. e rv.

1225. eodem B. et eadem v.a.S.

1226. cfr. supra § 74.—anthol. Gr. II 251, 1. Palat. VII 623.

1227. primum V 1 R.

1228. census VR.

1229. greci B. -ce V 2. gregi V 1.

1230. ethe Rd v. hethe B. ethae V 1. pathae V 2.

1231. idem V 1 h. id est V 2.

1232. turba- tionis V.

1233. pallor B.

1234. opera B UJ. pictura rv( S) D. -ra est C.

1235. lac. ego indicavi; exciderunt fere cetera longe superat. cfr. §96. 102 al.

1236. inans V 1. inanis V 2.

1237. matre V.

1238. e lacte ego. flacte B 1. lacte B 2 d v. facta r.

1239. fanguinem Bdh v. -ne r.

1240. pellan B.

1241. cfr. supra § 24. Strabo VIII 6, 23 p. 381.

1242. inde ( pro idem) B.

1243. hominis Vh.

1244. tabula ea B S. -lae (-le R) r. ea tabula v.

1245. mnas Vdh v. minaf B S. omas R. cfr. § 107. XXI 185.

1246. elatenfium B v. flate- R. flatie- Vdh.

1247. leontion epicuri B S. cfr.> § 144. -ione (-io R) picturi r. -ionem pictori (-rem v) h v.

1248. propter fratris amorem post uoce ( v. 1) transposuit U, post Ariadnen ( v. 3) Dilthey mus. Rhen. 25 p. 151 ( cfr. 26 p. 283).

1249. liberum patrem Rd ( ?) v.a.S( ut con- stanter locis 38 praeter § 140 et IV 25).

1250. ariadnen VRh v( D). artamenen B S. artom- Dilthey. arianen d.

1251. caererif B.

1252. Strabo VIII 6, 23 p. 381. Plin. VII 126.

1253. interit V.

1254. eam om. R.

1255. imago senis R(?) v.a.S.

1256. docentes V.

1257. tantumque B S. que Rh. quae V. qua d. qua in v.

1258. arte tantum v.a.S.

1259. talentis B 2 dh v. -tum r.

1260. Pausan. I 3, 5.—extr.: Cic. Verr. IV 60, 135. (Plin. VII 207).

1261. fic fimul B. ( an huic vel ei simul?)

1262. ei caunuf B B. fi caunus h. phic- v. frica (afr- V 2) unus r.

1263. gendis V.

1264. rhodiif B v. obi/// R. obi Vdh.

1265. fubiectae B v. -biecia R. -blecia Vd. -bletia h.

1266. 81

1267. inuentio R.

1268. deo V 1. dō R.

1269. propylon BV U coll. XXXVI 32. -pilon Rd. -pylaeon h(?) B. popyleon v.

1270. paralum dh v. phara- B. parha- V. parba- R.

1271. hammoniada Bh H. -dam R v.a.B. hamo- V. hemi- onida B.

1272. nausicaan S. -cāN B. -cam rv. -caam dh(?) G.

1273. is V 1. his V 2.

1274. parergia ll.J. -ga h v.

1275. appareret Bd v. -aret r.

1276. artis ostentationem Rochette.

1277. Cic. Verr. IV 60, 135. orat. 2, 5. Strabo XIV 2, 5 p. 652.

1278. palmam Bh v. al- r.

1279. hab& Bh v. -ent r.

1280. ialyfuf Bd v. talisus r.

1281. madildif B 1. madid Vh.

1282. uixiffe B v. pinx- Rdh. pincx- V.

1283. quo Traube.

1284. sic simul ego. cfr. § 101 init. ( B). simul ll. v.

1285. sustiner& ll. -rent v.

1286. nec VRh U. & B. ne d v.

1287. obftruer& Bh v. -rent rU.

1288. ceu tria ego. contra ll.v( S). del. B. contrahens U. de mendo cfr. XVII 201.

1289. subsidia ll.v( Brot.). -dio B. obsidia D cum Gron.

1290. decidente B. an recte? sed cfr. XVII 107.

1291. & cafuf B S. casus r H. casus et ars v. ars et casus Weil.

1292. anhelantis ll.v( Brot.). -tis posse C.

1293. parf B.

1294. fpuma. quae B.

1295. pingi B S. illa pingi rv( D).

1296. ueri similem uellet h. -lem eff& B.

1297. intellegeretur B v. -egitur V. -igitur Rdh.

1298. spongeam S. -geam (-giam V v) eam ll.v.

1299. in ipfo loco B.

1300. amp; B G. ex rv. an ecce?

1301. illaque v.a.G.

1302. Val. Max. VIII 11, 7.—cfr. Plin. VII 126.

1303. Gellius XV 31. Plutarch. Demetr. 22.

1304. succensus R.

1305. fpumae B S. in spuma (-me r) rv.

1306. equi h v. qui BVd. quia R.

1307. dicitur dh v. -cuntur VR. difcer& B. dum celetem Traube.

1308. pingitur B 2. -gatur B 1. -git ac Traube.

1309. popyzonta VRh. popiz- v.a.B.

1310. retinentem B B. -nte v. -nt rGron.

1311. eum B U( D). pane cum r dTh v.a.B. equum. cum B. equum. canem C. par ecum SJ cum Seidlero. Parii equum Gron. an habena eum?

1312. 102

1313. fortu- nam B S. -na rv. uti et fortuna Weil.

1314. ialyfum Bh v. paly- V. palusium R.

1315. ne cremaret B v. nec remanere r.

1316. tabulam Bd S. -la r. -las v.

1317. poff& B v. -sse V. -se R.

1318. trhodum B 1. ( an capere Rhodum?).

1319. incendit Bh v. -di r.

1320. fuit R.

1321. demetre V 1 R.

1322. hoc—castris uncis include voluit U 772. an non procul a ( pro hoc est)?

1323. incohata ego. incoata B. incho- rv. cfr. XXXVI 122.

1324. manuf feruar& B S. posset manus seruare rv( D).

1325. nauigar& B U.

1326. fpectaui B.

1327. Strabo XIV 2, 5 p. 652. (anth. Planud. IV 244).

1328. tenens v.a.H.

1329. et om. R.

1330. cydipen V Ven. eaydipen R.

1331. et S e coi. J. fi ( ortum ex ei) B. om. rv( D).

1332. philifcum B G. thilli- R. zhilli- Vd. cyli- v.

1333. tragydiarum B. cfr. § 93,

1334. Alcetam Gron.

1335. et imaginem matris v.a.S.

1336. dist. ego.

1337. planxit B.

1338. Alexandream Fröhner anal. crit. p. 17.

1339. pana Bd v. -ne V 1 R. paene V 2.

1340. 34, 91

1341. cfr. supra § 80.

1342. fuit Bd v. om. r.

1343. mnafo B S. -son rv.

1344. diif Bh v. his r.

1345. heroaf B v. -ratos r.

1346. cfr. supra § 38. 50. Vitruv. III praef. 2.

1347. et om. R(?) v.a.S.

1348. nicomachus v. nicho- ll.

1349. aristidis ego. -di U ( sed cfr. § 111. 122). -dae illius Oehmichen stud. Pin. p. 239. ariftiaci B J. -tiaei S. -ticheimi R. -techeimi dFh. -te///// V. -todemi v. ( an Aristidis Thebani?).

1350. fuit om. Dal. ( errore).

1351. supra ll.v( S). -per dh(?) Hack.

1352. iuuentatis R(?) H. -tutis v. neniatif B. inentalis Vh.

1353. imperatori B. -tur V 1.

1354. ulixi B v( S). -xin r. ulyssi H.

1355. pilleu B 2 Vh D. pell- B 1. pil- Rd v. (Ulixi—pilleum post Pacis [ v. 18] transposuit U).

1356. pinxit d 2 v. scripsit ll. -sit -inxit d 1.

1357. ac B 2 S. ad B 1. et (e V 1) rv.

1358. deamque R.

1359. nobilis R S.

1360. obreptantibuf B S. adr- V 1. arr- rv.

1361. ne B.

1362. socyoniorum VR.

1363. ne Vh.

1364. & arte Bd v. om. r.

1365. ariftonem B S, -tidem Rdh v. taristiden V.

1366. ariftiden B S. -toden V. -toclem Rdh v.

1367. filo- xenum B.

1368. eretrium B v. dere- r.

1369. tabulam B 1.

1370. potest ferenda VRh.

1371. regi B v. rege r.

1372. comiffantur B S. comess- h v. comeff- B 2. commiss- r.

1373. uias et compendia- rias v.a.Brot.

1374. cfr. infra § 137.

1375. nicophanes dh v. nichopa- VR. encho & pa- B. cfr. § 137.

1376. ac B S. & rv.

1377. ita ut B 2 RdT v, ita B 1. fi aut V. fit aut h.

1378. uetustate Vdh. -sta v.a.H. ei' tate R.

1379. ei ll. d Th H. opera pingeret propter aeternitatem rerum, impetuosi animi et cui codd. dett. v ( falso iterata e § 106).

1380. cothurnul dh C. cotu- B v. c???tu- R. cortu- V.

1381. & B U. ei et rv( JD).

1382. uncos ego posui. dist. S.

1383. fuit v.a.H.

1384. ariftidif B v( S). -des RdT H. -tedes V 1. -tades V 2.

1385. difcipuli BVh v( S). -lus RdT H.

1386. filiniceros Vd.

1387. antoricles R. -tenorides U cum Letronnio.

1388. euphranor RdTh v. -non B. -nos V.

1389. 128

1390. (cfr. Propert. IV 8, 12 [III 9, 12], ubi tamen scriptum est Parrhasius).

1391. piraeicus S e coni. J. piraficuf B. praeicus V. prei- RdT. peritus h. Pyreicus v. Graficus A Schiöne.

1392. dist. v.a.S.

1393. proposito B v. -tio r.

1394. distinxerit ego. ( cfr. § 29). diftrux- BVh. destrux- Rd v. distrinx- Fröhner anal. crit. p. 16. de mendo cfr. XXXVII 143. 150. 195. XXXIV 62.

1395. tonftrinaf B v. trostri- (-ti- F) RFdh. de V non con- stat.

1396. fuftrinafque Bd. sutiri- F.

1397. rhopicographos U.

1398. his V. hiif B 2.

1399. uoluptatis d v. uolunt- ll.

1400. plurif B v. pe- turis V. -toris R.

1401. ueniere B 1 v. -nere B 2. -nire r.

1402. cfr. Festus p. 134.—cfr. infra § 148.

1403. oportebat B.

1404. antropographos V. -afof B.

1405. Varro de vita p. R. I apud Charisium p. 126, 25 K.— cfr. infra § 138. Varro r. r. III 2, 5. Quintil. inst. or. XII 10, 6.—extr.: cfr. infra § 140.

1406. parua Bd v. -uae V. -ue' R.

1407. calicles R v.a.C. -ides Vh.

1408. calates ll.Brot. -ades H. -aces C. -eces v.

1409. anthiphiluf B.

1410. namq. ll. U( D). nam v( J).

1411. schola Rh v. ischo- B 2. isco- B 1. ocho- Vd.

1412. hippolitum V. philippi olympum B.

1413. iocofif ll.J. -so v. locos:is dh. ( sc. tabellis: cfr. v. 9).

1414. gryllum v. grytlum B 1. -tulum B 2. egrillum r.

1415. habitu B 2.

1416. id B S. hic V 1 Rd. hoc V 2 h v.

1417. picturae Bd v. -tores h. -torum V 2. -tor V 1 R.

1418. grylli Bd G. -llus v. aegrilli V. egr- Rh.

1419. decet Bdh v. dicet V. dicit R.

1420. carmen Schneidewin.

1421. dist. M Hertz ( de Plautio poeta p. 12).

1422. digna ll.v( G) D. -nu' B( S).

1423. loco ll.v( Brot.). loca G.

1424. supremae v.a.H.

1425. plautiuf (-uciuf B) marcuf BS. mareus plautis marcus r. marcus ludius v.

1426. cluet asia lata J cum Bergkio II 10. cluetaf alata B. cloet (do & R) asia lata r. Cleoetas Alalia S. Elotas Aetolia v.

1427. ea quae B.

1428. cfr. Vitruv. VII 5, 2. (Plini epist.V 6, 22).

1429. fraudanda ego coll. V 112. -do ll.v. ( cfr. XVIII 35).

1430. ftudio B D. ludio rv. S. Tadio UJ.

1431. porticus d(?) v ( corruptum olim i portuus). -tus rUD. cfr. XXXI 6 et de plur. num. § 114. 132. 144. (et portus transponi debebat post colles).

1432. toparia R.

1433. litora Bh v. -ria r.

1434. obtaret V. optarat v.a.H.

1435. aucupantef B S. -tesque (aucopantes quae V 1) rv( D).

1436. nobilef Bh v. -lis r.

1437. paluftri B B. paul- r. plaustri v.

1438. acceffu B v. ac (a V) censu r.

1439. succollatis Rdh H. -olatis V. fuae collatif B. subcollantium B. -Ilium v.

1440. sponsione ll.v( H). specie B.

1441. mulieribus dTh H. -ebribus ll. -eres v.

1442. labentes v.a.H.

1443. trepidif quae BV U. -disque rBrot. -dique H( S). -daeque v.

1444. tales G. fatales ll. faciles h v.

1445. facetissimi v. -me (facit- B 1) B. facilissimi r.

1446. sales v.a.H. if aliif B 1. hif / aliif B 2.

1447. fubdialibuf Bd v. subsid- r. de mendo cfr. XXXIV 117.

1448. gloria B v. om. r.

1449. uno B v. una r.

1450. menfuraf B.

1451. an quaeque?

1452. cara R. casula v.a.S.

1453. contemptus V.

1454. nulla BRd v. -llo Vh.

1455. apellif B v. -lles (app- Rh) r h.

1456. pingere d(?) v.a.S.

1457. ni BV 2 d S. ne r. nisi v.

1458. corrupisset et V 1 R. -umpiffet B.

1459. ei lenocinanf B U. ali rv.

1460. feminae cuius ego. cuius feminae l;l. v. feminae post ei transposuit U. ( an potius ei [ sc. arti] leno- cinans, si cuius feminae? cfr. § 145. XX 160).

1461. flagraret U. -grans ll.v.

1462. et del. D. esset coni. S.

1463. eas V 2 R.

1464. dilectarum Bd v. dele- Vh. le- R.

1465. imagines V 2.

1466. floridis tumi- dus coni. J. -dif (-dvf B 2) umiduf B. -dus umidis (hum- R. humilis d. -lis rei h v) r dh v. floridus S. -dissimus U. -dus et uiuidus Traube. -dis S. Ummidius Fröhner anal. crit. p. 17.

1467. Famuluf BVd D. fam- Fröhner. -ulis R. Fabullus ed. princ. U. Amulius v.

1468. carcere B.

1469. etus R.

1470. artif B v. ortis r.

1471. attius ll.S. accius H. actius v.

1472. quin B 1.

1473. in. p. B. imp. D.

1474. augusto Rdh v. -ti V. ac B 1. has B 2. Aug. D.

1475. pristus R. sed Priscus v.a.S.

1476. iif (hiif B 2) poftero B v. spontero V. spont ho R.

1477. ad- eptum B 1 V.

1478. contentu B 1 V. cantu B 2.

1479. luco BdT S. loco rv.

1480. terrorem B 1.

1481. narratur BV G( S). -antur RdTh v( Brot.).

1482. potuisse D cum U 773. cognitum est ita posse v.

1483. cfr. supra § 98.

1484. caeris V v.a.C. cererif B.

1485. hac V.

1486. pictura minuere BV.

1487. qui d(?) Brot.

1488. encauftae B 1 U. -te VR. -ticae v. incauftae B 2. -teae d.

1489. mnesilai ego. mnenf im B. ae (e Rd) mane- silai r d. ac mnasi- D. et maresi- v.a.B. et arcesi- h(?) Lugd. et archesi- B.

1490. periorum B.

1491. elasippus S cum Schneidewino. eiaf- B. lass- (-ipus V) r. lys- v.

1492. enecaen B( S). enaecen d. enean R. -eten v. aeneten V 1. -nean V 2. ἐνέκαυσεν G. en- causen B.

1493. pre fto R.

1494. incauftica B 2 G ( errore).

1495. cfr. Horat. sat. II 7, 95.

1496. en- causta d H. -to h man.Dal. ( cfr. § 149). -tica v. incausta ll.

1497. pafian B.

1498. bryetif B S. brie- rv.

1499. eiufdem qui B.

1500. ipfi B.

1501. pinicillo V. -llof B.

1502. thespiis B( S). -pif B D. thepis r. thebis d v( Brot.).

1503. pylignoto R.

1504. cfr. Pausan. II 27, 3.

1505. lacuna- riam B 1.

1506. amaras R. cameras dh v.a.S.

1507. illi V.

1508. daturus ll.v( S). arti dat- G.

1509. ei ego. & B G. om. rv.

1510. tabulam V. an recte?

1511. hemerifiof BV.

1512. gly- ceram B v. clice- r.

1513. municerem B.

1514. pinxit & B S. pinxit rv. an et pinxit?

1515. cerona R.

1516. appellata est dh v.a.D.

1517. stephanoplocos v. -pio cof. B. -neplocos rH.

1518. stephanopolis dh v. -potis (staph- V) ll.

1519. clicera R.

1520. uendo B 1.

1521. exemplar B v. -la r.

1522. apografon V. -grapo B 1. -crapho B 2.

1523. lucilius lucullus Vh.

1524. lac. ego indicavi. ex- ciderunt fere fecerat id. cfr. § 148.

1525. dionysius (-nisius R. dyo- V) 11. -siis ( P) H. a dionysio v.

1526. panfiaf B.

1527. grandif B S.

1528. fceptatam B.

1529. porticibus dh(?) v.a.S, ut § 132.

1530. bouum V. bo R.

1531. inuenit in B. an -nit ibi?

1532. multif B 1 -ti fed B 2.

1533. aut R.

1534. longitudinem Bh v. -ne r.

1535. bouif Bh v. -ues r.

1536. Nein B. eum BV.

1537. que BV. qui d.

1538. uolent R.

1539. candicantia dh v.a.S.

1540. facient VR.

1541. colore B S. -rem rv.

1542. quae BV S. que rv.

1543. condunt 11.S. -dant dh H. -diant v.

1544. umbrae quae B. ipfa BT S. -so rv.

1545. equo dh v.a.B.

1546. extantia B 2 v. -anita B 1. -atica R 1. -at ita r d.

1547. oftendente B S (-dens v). extond- r.

1548. fycyone B. sicyonem V.

1549. et del. B 2.

1550. e om. B.

1551. omnif B S ( ter deinceps).

1552. Quintil. inst. or. XII 10, 6. 12. Vitruv. VII praef. 14.

1553. isthismius V. is thyfm- R.

1554. CIIII S. cilli BV. CLI d. centesima quarta ( R?) v.

1555. fictoref B v. fect- r. cfr. XXXIV 76.

1556. 34,50

1557. marmora h v.a.S, ut XXXVI 15.

1558. & ll.S. ac h v.

1559. typof BdT U. thipos R. pos V. scyphos h v. ( an colossos e marmore et ectypos?).

1560. sculpsit dT v.a.G.

1561. laboriosis R.

1562. et om. R.

1563. & ex- pressisse VRh v.a.G.

1564. dignitatef B 2 d v. -tif B 1 S. -natis r.

1565. eroum B. eorum h.

1566. ut usurpasset V.

1567. uniuerfitatem B 1. -satate V.

1568. & B S. e r. om. dh v.

1569. Pausan. I 3, 3. Val. Max. VIII 11 ext. 5.—Plutarch. de glor. Athen. 2.—Lucian. de domo 30.

1570. fymetria BV.

1571. equaeftre B 2. aequa eftra e B 1 V.

1572. thefaeuf B.

1573. quod B U coll. § 62. XXXVI 46. quo rv( J).

1574. paftum B v. passum r.

1575. carnef B.

1576. nobilif B 2 VRh v( S). -lef B 1 ( d?) G.

1577. eius est h v.a.G.

1578. tabula ll. v ( S). -lae G.

1579. ephesi est d 2 in ras. S. ephaefi (-fiae B 1) eft B. ephesius & (e V 1) r. -esi h v.

1580. fimulata B v. -lat r.

1581. uesania h v.a.S.

1582. aequo BV.

1583. pal- liati B G. palati r. palamedes h v.

1584. cogitantef (-tif B 2) ll.G. om. h v. an uocitantes? cfr. Lucian.

1585. glandium Vd. fasce gladium v.a.G.

1586. an educens?

1587. (cfr. Th. lap. 53). Eustath. ad Dionys. Perieg. 526.—cfr. supra § 27.

1588. fuit v.a.J.

1589. cydias D. cydi (cidi VR) & cydias (cid- VR) ll. et cydias v ( lac. ante indicata J). et cydias cythnius U cum Berykio II 8.

1590. CXLIIII Vdh v.a.S. CLIV R.

1591. dist. S.

1592. euphranoris v. -nonif B. -phenoris r.

1593. fuit Antidotus v.a.S.

1594. clypeo B.

1595. lucator B 1 V.

1596. tubicemq. B. iab- V. tibicenque dh v.a.S.

1597. diligentior d v. deli- B. diligentia r.

1598. numerio- fior B.

1599. feueruf ll.v( S). -rior dTh(?) Brot.

1600. inclarui id B 1.

1601. nicia d v. nincta B. nia V 1 R. uia h. ni V 2.

1602. atheniense Rh S. -sae V. -fef B 1. -fif B 2. -si d v. cfr. § 58.

1603. cfr. Pausan. III 19, 4. (Martial. ep. XIV 173).

1604. custo- diuit d v.a.S. -dit VRh.

1605. adque B 1.

1606. iminerent Vh.

1607. picturae ll. v. an figurae? cfr. § 4. XXXIII 157.

1608. operu ego. -ra ll.v. ( dist. ego). cfr. § 132 Ephesi vero est.

1609. a om. R. ma B 1.

1610. posita V.

1611. 27

1612. alexandreae B 1. -ria B 2 Rdh v.a.S.

1613. danaen BF U coll. § 28. -nae// V S( J). -nen R. diana d(?) G. -nae ( del. et) v.

1614. anth. Pal. IX 792. Plutarch. non p. suav. viv. sec. Epic. 11, 2.—anth. Planud. IV 147.

1615. megabyzi B. -agyfi B. -alysi Vd v. -sis R. cfr. § 93.

1616. necromantia (nechr- V) VRdh v.a.S.

1617. non luit B.

1618. IX B.

1619. pictoras V 1. -res R.

1620. androm& B.

1621. dist. Madvig adv. crit. III 212.

1622. eidem S cum- Schultzio. fidem ll. quidem v.

1623. Pausan. I 29, 15. Demetr. Phal. de eloc. 76.

1624. quadripedum Madvig. -dē RF. -def B v. de V non constant.

1625. prosperime V. -erarime B.

1626. hic eonitias R.

1627. que B. quam V.

1628. armoribuf B.

1629. circumlitioni d v. -ne B. -licione V. -lycinione R.

1630. alium R(?) G. -ut B 1. -ud B 2 Vdh. -us T v.

1631. an hunc B G. ad (at v) hunc Vh v. adhuc RdT.

1632. faciant d(?) G. -iunt ll. v.

1633. (cfr. Pausan. I 26, 3 extr.).

1634. comparatur d v. conparantur B. -rabatur r.

1635. aliquanto Rdh v.a.S.

1636. atheniona amronitef B.

1637. et austerior v.a.S.

1638. eleuffine BV.

1639. phylarchum dh Lugd. -cum BR. philartum V. -rchum v.

1640. frequentia B.

1641. fyngenicon B ( P) H. lyng- dT. ling- r. polygynaecon v.

1642. deprendente (-ti B) B S. -rehendente rv.

1643. tabulam B 1.

1644. VI signa H cum Gron.( S). ut signa ll. del. v. insigni Brot. cum Durando. locum nondum sanatum puto.

1645. nisi inuenta R.

1646. obisset V.

1647. nequo R. nemo ei dh v.a.S.

1648. cfr. infra § 146.—cfr. Cic. de or. I 11, 45. Acad II 6, 16.

1649. philofophuf B v. -phos (phyl- V 1) r.

1650. utramque B 1.

1651. fcientia Bdh v. -tiae r.

1652. petisset VRdh v.a.S.

1653. ut ii B 1 S. uti B 2 V U. ut Rdh v.

1654. miterent V. met- R.

1655. idem R. itemque v.a.S.

1656. excolendum B v. excoge- Vdh. exquoge- R.

1657. unumque desiderium R.

1658. cfr. supra § 26. VII 126.—Cic. Verr. IV 60, 135. Ov. trist. II 525 sq. anthol. Planud. IV 83. 135–140. 143. 128.

1659. timomacus V. -ochracuf B.

1660. aiacem dTh v. ata- V. macem B. om. R.

1661. & BdTH. ei V. om. R. ei pinxit et h v.

1662. mediam B U. -ia r. -deam dTh v.

1663. pinxit om. h v.a.H.

1664. ab ecinue naeris V.

1665. genitricif B 2.

1666. uenumdatas R(?) dh H.

1667. X. VI H( S). $X$ VI. M. B Brot. XVI rv.

1668. taxat M. G. taxatum VRd. -tur v. om. B.

1669. ephigenia B 2.

1670. et om. R(?) G. pertinent fortasse post Orestes ( v. 6).

1671. lecythion Bd v. laec- V. lethition R.

1672. agili- tatis dh v. aeg- BV. eg- R.

1673. exercitatur V. -ato B.

1674. nobilum VR.

1675. palliati B v. cfr. § 129. palpa- r.

1676. dicturof B v. -rus r.

1677. inftantem B 1.

1678. ei V 2 d v. et r.

1679. cfr. supra § 111. Polemo ap. Athen. XIII 21 p. 567 b. —cfr. Plin. XXXVI 32.—cfr. Pausan. X 29, 1. Propert. V 3, 21.

1680. e seue- rissimis dh v. e saeuer- V. e uer- R. effe ueriffimilif B ( partim in ras.).

1681. sunt om. B.

1682. epimanondaf B.

1683. medea dh v.a.U. 13 bouom B 1.

1684. nicophanef B S. mechopa- Rdh v. inech- V. cfr. § 111.

1685. et sile ll.( P) H. sed et v.

1686. nam —17 placet parenthetice dicta putaverunt S J. de partic. nam et de Socrate pictore cfr. XXXVI 32.

1687. talesque v.a.S. sculapio V. scol- R.

1688. filiae h v. -iae & ll.

1689. hygia aegle v. thygiaegle B. hygiagle r.

1690. panacea iaso B. panaca iafuf (lacus d) Bd. penaca lacus (locus R) r. pane calasus v.

1691. quia B 1 V.

1692. arrodit v.a.Brot. arodi V. rodi d. rodit T.

1693. cfr. supra § 114.

1694. haectenuf B. act- V 1.

1695. oriftoclidef B.

1696. an qui delendum? cfr. § 139.

1697. eadem R.

1698. anthiphiluf B. antipilus Vd.

1699. comflante B. conflantem V.

1700. laudatus H Brot.

1701. pubchra B 1. pulchre h v.a.G.

1702. domos Vd. (ac pulchra aliaf domo corrupta videntur; an e pictura atra foculo?).

1703. in quo ferant B.

1704. ptolomaeo R. -meo V.

1705. uerante B 1. uelante B 2.

1706. nobi- liffimo B H. et nobil- v. non (n??? R) uil- r.

1707. pello B 1. panterina VR.

1708. aposcopeuonta Vdh B ( H). -omte R. -oponta G. apocoptonta v. pofcoleuonta B.

1709. ancaeo G. -aeum D ( claudicante structure). ancaiu B 1. angaiu B 2. ancalū r. -chalo v.

1710. uulnerato v. -tū VRd D. muineratumo B.

1711. atro B.

1712. astypalaea D cum Brunnio ( hist. artif. Gr. II 53). -pale ll.v.

1713. numerofaque (quae B) BR v( G). -ros atque Vd. -rosa aeque B.

1714. quo B.

1715. primamus V. primuf B.

1716. helena Bd v. om. r.

1717. deiphobi V.

1718. Dolon C.

1719. Herod. VIII 8. Pausan. X 19, 1.

1720. fcyllum BV S. -llam R v. -llin B e Paus. X 19, 1.

1721. precidentem B.

1722. persice classi V.

1723. danen R v.a. Bas.

1724. delianiram V.

1725. nobilissimis R.

1726. ab oeta R v. auoeta Vdh. a boeotia B.

1727. exuta dh(?) C.

1728. et p. 281, 1 idomedonif B.

1729. historiam ll. v. an iniuriam?

1730. alchimacus (alclum- R) diosippum VR.

1731. olympiae Bd v( S). -phiae V. -pia R(?) h H.

1732. pulueris v. pueris ll.

1733. lactum V. tactum H Brot.

1734. tem- mata B. teminata V.

1735. cfr. Suid. s. v. ʼἀπελλῆς.

1736. ctefilochuf Bd v. etaesilocus V. ethes- R.

1737. picturae B 2 VR.

1738. mulieriter B.

1739. in- gemiscente Rdh v.a.S.

1740. obstetricia Rd G. -rices Th v ( add. et). -ricaea (-stretr- V 1) V. optr&iola B 2. -oda B 1.

1741. cleon cadmo (clad- B. admeto G) ll. H. clamorem h v.a.G.

1742. ctestidemus VR.

1743. oechalle V. clech- R. laodimia R.

1744. ctesicles S e coni. J. etefidef B. clesides rv.

1745. regina V.

1746. iniuriam R.

1747. uolutantem d G( S). -untatem B. -untantem r. -uptantem h Brot. -atem v.

1748. pifator B. -ture V.

1749. reginas VR.

1750. similitudinē irae B.

1751. comoedos C cum B( D). -moedus (-medus V) ll.v( S). cfr. § 147.

1752. im B. om. h v.a.B.

1753. dist. G.

1754. pompeo G( H). -pio B. -peio ll.Dal.( S). -peium h v.

1755. eutychides B( D). -dis R (?) H ( dist. sublata). euthycidef B. eith- V. euclides h. euchi- v.

1756. biccam VR.

1757. regis h v.a.G ( add. cum). quam regit vet.Dal.

1758. cfr. Athen. XI 48 p. 474 d.

1759. caena V. cena R.

1760. hippys S cum Keilio. hyppis d. hyppuf B. hypis r. iphis v. hippias H.

1761. amicitiam v.a.J.

1762. leontifcum B.

1763. propaeo B. tropheo (-aeo Bas.) rv.a.Brot.

1764. pfaltria B.

1765. fappo B.

1766. nearchuf B S. cfr. § 147. nicarcus R. nicaearcus V. -chus v. nice- d G.

1767. lac. ego indicavi et dist. ime VR. inte B. in d ras. in arte v( G). hic arte C. iste D. an prosperrime ( prioribus litteris absorptis)? cfr. § 133.

1768. paenitentia S. pen- (-tiae VR) ll. poen- d v( D).

1769. follerf B v. soppers r. in d ras. opere h.

1770. in ( pro cum) B.

1771. uncos posui cum U 775.

1772. nilo cuius v. cuius nilo ll.

1773. aquam BVh.

1774. mari R(?) v.a. S.

1775. et om. B.

1776. corcodillū B.

1777. & ( pro ei) B.

1778. syngenicon dh v. -cū R. fingecnicon B 1. -genicon B 2. -cum V.

1779. pale- rion cillam VR.

1780. agatharchum dh Bas. -cum V. -rgū R. -tarcum B. -chum v.

1781. mnemosinen V v.a.Bas. nemo- B.

1782. quinquatruuf B D.

1783. itemque R.

1784. nemesin d v.a.S.

1785. (cfr. Aelian. var. hist. II 44. Plutarch. de audiend. poet. 3). Quintil. inst. or. XII 10, 6.—cfr. Plin. XXXVI 33.

1786. theodorus Th v.a.S.

1787. se inungentem SJ. emung- B v. et inung- RTh H. et mung- Vd. erumpentem D cum Benndorfio.

1788. item VRh.

1789. matrif B.

1790. illam cum B.

1791. casandram V. -rū R.

1792. teon VR.

1793. clytemeftram B. -taemnestram R (?) d v.a.D. ( post Oreste v. 12 transponi voluit U 776).

1794. panifcon B S. -cum rv.

1795. repetentem Bh v. repen- rVen. peten- d.

1796. omittemur V.

1797. origonuf Bdh.

1798. proficit VR.

1799. pasiam dh v. -ftam B. -sian rS.

1800. aegi- netae d v. -na& e B. -geniten V. eg- R.

1801. fictoris dh v. -res VR. pictoref B. -ris D.

1802. rarum B v. paruam r.

1803. eft B S. et r. etiam d(?) v.

1804. inperfectasque v. inter- ll.

1805. ta- bulis siat R.

1806. tyndariadaf nichomachi B.

1807. media B. -deam d v.a.J.

1808. pellif B.

1809. 92

1810. feffa ( pro esse) B.

1811. perficta B.

1812. iis dh v. if B D. his r.

1813. agerent extinctae desiderantur v.a.S.

1814. cfr. Pausan. I 1,3.—Plin. supra § 108. 135. XXXIV 140.

1815. &iānum B 2 V v( S). -annum B 1. -amnunc Rd(?) Brot. -am Dal.

1816. ariftocydef B S. -oquides RF. -o quidem V. -onides h v.

1817. syrus v. surus ll.D.

1818. arcefillaf B. -ilaus h H Brot.

1819. tisicratis d v. tisigr- VR. tuf figr- B.

1820. coroebus S cum Keilio. corbiof Bd. -ius Rh. cordius V. corybas ( Lugd. corib- v) v.a.S.

1821. nicomachif B. nichomachi V.

1822. charmantides S cum Keilio. -nidef B. carma- rv.

1823. euphranorif B v. eufr- h. eutr- d. eitr- R. ettr- V.

1824. dionysodorus S cum Keilio. -siodorus (-nisi- V) ll.v.

1825. dicaeogenes S cum Keilio. dicaog- ll. diog- h v.

1826. euthymides d(?) S cum Keilio. (-medes h v). eutym- B. eutim- V. eitim- R.

1827. midon h. mydon v.a.S.

1828. soleus G. folaeuuf B. ( an folenfif?). solus rv.

1829. pirhomachi VR. philo- v.a.G. cfr. XXXIV 51.

1830. ftatyari B.

1831. disci- pulus R(?) dh v.a.J.

1832. mnasiteos VR. mnesitheus H Brot.

1833. sicyonius (sicio- R) mnasitimus (-idemus v) Rd G. om. B. sici- onius mnasitius sicionius mnasitimus V.

1834. ariftonide BV. -dis v.a.H.

1835. hadronif B.

1836. samius h v. sannus V. -nnos Rd. -nos B.

1837. tadiof Bd J. -ius R( B) G. -ieus H. statius V. tadius v.

1838. mulier aeftimare B.

1839. miconis ll. H. nic- G. myc- v.

1840. filiam B.

1841. quae (que R) ll.S. om. h v. tabula quae h v.a.S.

1842. ephaefi B.

1843. antiquiffimae B G( S). -mis ( praem. in dh v) r dh v( Brot.).

1844. cratini h v. -nif B 2. gratinis r. cfr. § 140.

1845. quae R v. qua r.

1846. eft BV v. aet R.

1847. dist. Fröhner anal. crit. p. 15. cfr. § 132. ( fortasse et delendum. an vero Calypso senex intellegitur opposita puellae?).

1848. finem B.

1849. praestreglatorem Vd.

1850. theodorum theodorum B.

1851. alchiftenen B. alcistenen r. -nem d. -sthene v.a.S.

1852. ariftareti B.

1853. iaia B S. lala rv. Laia Schneidewin. Maia Fröhner 1. 1. p. 18.

1854. perpetua Bh v. -tuo r.

1855. M. B C( D). marci dh Lugd. -cia r. martia M. v. uarrone R in ras.

1856. inuenta Bochette ( Fröhner 1. 1. p. 18). ceftro Bh B. cesiro rv.

1857. e hore B. aebore V.

1858. neapoli anum H cum Petito. -itanum ll.v.

1859. cfr. Cic. ad Att. IV 16, 12. Plin. supra § 113.

1860. manipretiif (-raet- BV) S. manvp- B 2. manipretii R. -tio G. imrmanitate pretii h v. cfr. XXXIV 37.

1861. eadem BV v( D). om. R(?) S.

1862. state V 1. aest- V 2.

1863. fopolim BRT S. -lin dh H. -lym V. so- pylon v. 1 dionisidium R.

1864. pinachotechas V. -apothecaf (bine a- B 2) B.

1865. ei quadam V.

1866. autobulum d G. autobolum VR. auteb- B. antob- h v.

1867. incaufto B 2.

1868. fuere B S. fuisse rv.

1869. genera constat v.a.S.

1870. castro R. ides Vd.

1871. uericulo ( Salm. p. 163 b D) S. cfr. XXXIII 107. uir- 11. v. classis R.

1872. in nauibus h v.a.S.

1873. uentisue CFW Müller p. 16. -ifque Bd v. uestis- que r.

1874. ueftif B 1 S.

1875. mirabile B 1.

1876. atriuere BV.

1877. r& B.

1878. uelif & in B.

1879. pigmenti B 2 G. -tif B 1. -gemici R. -gemut V. pingi in h v.

1880. feruentes aquas h v.a.G.

1881. ilio B.

1882. fit Vd.

1883. medicamini VRd. -nis h v.a.G.

1884. confufara B.

1885. digerit BdT v. -ret r. uno Bd Verc. uino r v.a.H.

1886. coquit Rdh v. -ui B 1 V. -uitur B 2 D.

1887. eae B 1 S. hę B 2. om. rv.

1888. firmioref ulibuf B S. -oribus r. -ores dh v.

1889. Isid. XIX 15.—cfr. Athenag. legat. pro Chr. 17 p. 18 (Schwartz).

1890. distinxi cum O Jahnio. cfr. Fröhner mus. Rhen. 47 p. 294.

1891. satis om. R.

1892. his om. R.

1893. plastice V.

1894. operae BV 2 ( genet. qualit.). cfr. § 183. -re rv ( ad seqq. relatum). fortasse operis scribendum est, ut § 74. XV 131. XXVII 1. XXXVI 13, aut post conueniat ( v. 17) exciderunt quae constat, ut fuerit quae constat opere ( cfr. XI 224. X 94. XIV 55. IX 151. XXXIII 95 al.).

1895. et ( pro ex) Vh.

1896. similitudinis VR.

1897. butades (-aref B) B S. cfr. § 152. debu- r. dibu- dh v.

1898. et ( pro ex) V.

1899. fac B 1. -ciem V.

1900. expressa R.

1901. tyrum B. et circum V.

1902. euerteret dh v.a.S.

1903. (cfr. Pausan. IX 41, 1. X 38, 5. III 12, 10).—extr.: Isid. XX 4, 3.

1904. tradant B v. -dunt rG ( errore).

1905. mulio BV.

1906. bachiadaf BVT. batti- v.a.H.

1907. euchira diopum B S. heucira opu r. euchira et B. -rapum et v.a.Bas.

1908. eugramum BV.

1909. is V 1. his V 2.

1910. butidis R. dibutadis v.a.S.

1911. rubra ll.Brot. -rica d v.

1912. cretam Vh v.a.Brot.

1913. q, B 1. eq, B 2.

1914. prostipa V. protypa v.a.Brot.

1915. ecrypa B.

1916. fastidia V 1 R.

1917. arta B.

1918. plafte BV v.a. B.

1919. appella R. -ata v.a.B.

1920. effacie V.

1921. lyssippi V. iusi- B.

1922. similitudines S. -nif B. -nem rv. an similitudini ( sc. imagines)? cfr. pulcherrimas ( v. 22).

1923. 34,61

1924. studebant (spond- T) dhT G. -bat B. -batur v( D). spudebatur r.

1925. effigief B S. -em rv.

1926. argila B.

1927. quo—2 aeris post traditam plasticen ( § 152 med.) transposuit U.

1928. cfr. supra § 61.—Vitruv. III 3, 5.—(cfr. Vitruv. II 8, 9).

1929. plaftae B v. -trae r.

1930. damophiluf B 2 G (diamo- B 1. dimo- v). -pilus r.

1931. gorgasus (cor- d) d v. -auf B. -anus (cor- V) r.

1932. idem BR D. iidemque h v.a.S.

1933. ceteris V. cereris—5 utroque om. R.

1934. edem B.

1935. excolerant R. -luerunt h v.a.S.

1936. significarunt Rh v.a.S.

1937. ab ll.S. a dh v.

1938. extra V 1 R. -tera V 2.

1939. opera om. B S.

1940. dimophili h v.a.G.

1941. ab laeua H cum Gron. ab imia B. aplane V. aplone R. a parte laeua h v.

1942. uiffe B 1. liffe B 2.

1943. auctores uarro V.

1944. et om. Rd v.a.S.

1945. dispersa om. R.

1946. cfr. Plin. XXXIV 87.—XXXVI 41.

1947. calchoftenef BV.

1948. thenif B.

1949. poffim ll.S, posim G. possum h. -unium v.

1950. fac VdT. -tas v.a.H.

1951. poma et ll. H. romae v.

1952. nemo posset ego. item pifcef ( B. -cis rS. poscis d) ll. d v. ut non posses (-ssis Gron.) H U cum Gron. alitem nescisse Traube. addiderunt quos cod. Poll. v ( Brot.). ita ut non sit G ( S). non possis JD.

1953. ueris ll. G ( S). ueris uix posses ( cod. Poll.) v ( Brot.).

1954. archesilan V. -au B 2 v.a.G. asch- R.

1955. L. om. R.

1956. proplasmata G. propriafm- B. plaurosamta r. plastica h. proplasticen v.

1957. cfr. Plin. XXXIV 69. XXXVI 39.—XXXIII 156. XXXVI 40.

1958. solueretur V.

1959. feftinate B.

1960. HIS B.

1961. |X???| D. IXI B. LX r dh v. LX S.

1962. utriufque B v. -isque r.

1963. romani B.

1964. talento Bd v. -tū r.

1965. e ( pro et) V.

1966. pasitelem Vd v.a.S.

1967. fcalpturaeque B 1 G( J). fcvlpt- B 2 d v( Brot.). scalt- r.

1968. di$X$macr; B. edixit d. esse dixit v.a.Brot.

1969. iif B 1 R. hiif B 2. hii V. his dh v.

1970. antiquam B.

1971. cfr. Plin. XXXIII 111. Liv. X 23, 12.(Cic. de divin. I 10, 16).—cfr. Martial. ep. XIV 177.—Liv. XXXIV 4, 4.

1972. elauoratam V 1. & labo- B. an elaboratam iam?

1973. etru- ria V 2. -ria et dT. -riae et SU. truriat V 1.

1974. uulcam B 1 U. -ani B 2. uulgam r. uolcanium S cum J 1. turianum h. -mque v. del. Brot.

1975. ueif B J. ulis r. ueiis S. a fregellis (frigil- h) h cod.Poll. v.

1976. cui locaret VRdh v. cull- B 1. coll- B 2.

1977. in h v. om. ll. d D. at cfr. XXXVII 11. XXXV 64. 94. 9. 12. XXXVI 196. 27. 28. 36. 58. 98. XXXIV 53. 84. 27. ( 33. 54). XVI 10. XII 94. VII 126. II 16 cum XXXIV 14. 27. XXXVII 178. XXIX 4. 71. XV 127.

1978. capitolio Bh v. -li r. -lii d.

1979. eam h v.a.G.

1980. deo B.

1981. miniari G. -nari B. mi- rari rv.

1982. solere h v.a.G.

1983. quadrigiae V. -gie R. -gae h v.a.G.

1984. saepe ll.v. supra coni. J.

1985. 28,6

1986. hodie quae B.

1987. hae dT v. haec ll.

1988. laudatissimae R(?) h v.a.U( J).

1989. paenitet S. pen- B. poen- r(?) v. cfr. § 141.

1990. eof BV 1 RdTh S. deos V 2 H( U). del. v.

1991. etiamnum B 1 S.

1992. quaedam B.

1993. fuique B S. aeuique rv.

1994. fanctiora auro (-or muro B) ll. B ( H). certiora auro v( G).

1995. innocentiora d v. -ior ll.

1996. &iam B v. iam r.

1997. crystallinisue dh v. cryfft- (gr- B 1) B. crisitali- R. cypsit- V.

1998. simpulis v( D). fin pulf B 1. -Ifa B 2. simpuis rJ. -puuiis h G.

1999. inerrabili V. -le B.

2000. sqq. dist. v.a.H. cfr. XXXVI 1.

2001. ter sae V.

2002. quis VRdh v. qui B S.

2003. et iam S.

2004. ut om. B.

2005. ftagum R.

2006. Isid. XX 4, 3. XIX 10, 14.

2007. pymorum B 1.

2008. et om. Rh v.a.S.

2009. ueneficia B.

2010. quae R(?) H. quaeque Bdh v( S). que quae V. quaequae D. an quaeque alia? cfr. XX 2.

2011. ad hoc B.

2012. neque ego. uel quae B v. uel rH.

2013. ad- siduitatif B. ( de sententia cfr. XII 81).

2014. doluis V 1.

2015. tubulif BV B. tab- RdTh v. (tegulisque add.v.a.H).

2016. mam- matis ll.v( H). hamatis B.

2017. imbricibus hue transposui e coni. S. post opera ( v. 9) habent ll. v ( librarii primo ab opera ad tecta aberrantis errore mox cognito, sed non correcto. del. H.

2018. fundamentisque (-quae V) ll.v( S). frontatisque B. ad funda- menta D ex Isid. ( salter ad parietes fundamentaque).

2019. aut quae ll.v( S). ob quae H. quae aut D.

2020. rota fiunt propter quae B( v) S. om. rH. post funt transposuerunt doliis -aquas v.a.H, doliis—mammatis J. plura mutavit trans- ponendo addendoque D. cfr. etiam U 780.

2021. VII BV.

2022. Isid. XX 4, 3. (6). 5.—Martial. ep. XIV 97. 101. 146. 107.

2023. soliis om. V.

2024. sicuti maluerunt V.

2025. marcvs B 2. -co B 1.

2026. pythagorio B S. -reo h Brot. -rico v. pitagodio r.

2027. in- mitti R.

2028. fodis VR.

2029. samiae V.

2030. etiamnunc (&iann- B) S. -num rv.

2031. sicu- lentis R. scul- V.

2032. retinet v.a.S( J).

2033. aretium B 2.

2034. caldaicum V 2. -dei R.

2035. furrentum V.

2036. hafta Bd D. -tam r. Asta v. cfr. III 49.

2037. polientia B.

2038. sagunt in V. -gunt tum en (tamen B 2) B.

2039. trallis v( S). trailif B. tralis r. ( cfr. § 172). tralles dh H. -eis C.

2040. ibi ll.S. om. dh v. sibi Fröhner mus. Rhen. 47 p. 294.

2041. mutina B C. utina r ( v ante in italia).

2042. fig gentef B 1. inge- B 2.

2043. terrasque et citroque v.a.S.

2044. erythrif BTh v. -theris r.

2045. amphorae B v. ap- piore r.

2046. dumu B 1. dom- B 2.

2047. ea laus ego. illa laus D cum U 782. laus ll. v. leuitas Fröhner anal. crit. p. 19.

2048. adrianis V 1 dh H. adiutoris V 2 R.

2049. quoque seueritatis d(?) Brot.

2050. Fenestella: cfr. Peter fragm. hist. Rom. p. 277.— Diog. Laert. V 1, 16.

2051. Q. h v. quintum B. quan- r.

2052. copionū B. -nium V.

2053. cui fufragi B. cuius fragi Vdh. cuius suffragii v.a.H.

2054. e luxu S e coni. J. luxu v. fluxu cod. Poll. fruxu B 1 d. -xo VR. frucu B 2.

2055. aliquo B.

2056. tripatinium B S. -num v. tispatiniū r.

2057. cenarum S. coen- d(?) v. gen- VR. generū B. -ra h. cfr. § 165 extr.

2058. mixa d. myxonis v.a.S.

2059. gratiae VR.

2060. LX v.a.H.

2061. cfr. Suet. Vitell. 13.

2062. nam nos h v.a.S.

2063. unam dh v. una (a in ras.) B. un r.

2064. esophi VRd.

2065. stronis VR.

2066. c??? V S. [c] B. |c???| D. c' d. centum R v( G). DC ( h) B.

2067. 10,141

2068. |X???| BJ. X??? Rd H. x VTh. cc v.

2069. condidit dh v. condit ll.

2070. murina R. unina V.

2071. cfr. Suet. Aug. 56.

2072. macianus R.

2073. conquestione ll.v( S). -quisitione G.

2074. memoriae Bh G. -ria v. memacriae (-aer- V 1) V. -rie R.

2075. illae B.

2076. asprenati h v. -pernati BR. -tis V 2. -pere nati d. -tis V 1.

2077. eo V.

2078. gaffiuf B.

2079. Martial. ep. XIV 113. III 81. Suet. Vitell. 3 extr.—cfr. Colum. I 6, 12.

2080. iis oppida quoque h v.a.S.

2081. regium V v( D). -gum B. rhegium R(?) dh C.

2082. ex VR.

2083. cum e B. cuma V.

2084. amputant h v.a.H.

2085. si M. v.a.H.

2086. sic—15 graui VRdh v. fic B 2. om. B 1.

2087. probro d 2 in ras. h v. -bra B. -ba r.

2088. quid? non (= nonne) J.

2089. excogitat uita B S( D). -tauit a r. -tauit uita J. -tauit ars h v.

2090. tunfif B S. tusis d v. uis V 1. ur his V 2. oris B. om. h.

2091. figni ina B.

2092. quo B 2 d v. quo e T. qua B 1. quae Vh. q. R.

2093. genere BdT v. cen- V 1 R. cin- V 2. certe h. cfr. 162.

2094. palmenta B.

2095. Vitruv. II 6, 1. Seneca nat. qu. III 20, 3. Isid. XVI 1, 8.

2096. segmenta v.a.H.

2097. ideoque B G. medioque rv.

2098. puluere Vd.

2099. appel- latum v.a.S.

2100. in ll. v. an e? (colligitur add. Isid.).

2101. flucti- bus om. R.

2102. lapidem Bd v. -itiā r.

2103. expugnabilem B.

2104. quo cotidie V.

2105. cemento V 2 v.a.G. cim- V 1 R.

2106. Suet. Nero 45.

2107. qualibet dh v.a.S.

2108. caffandream (casa- R) ll.v( S). -driam d(?) C.

2109. cnidio VRd G( S). cned- B. gnid- v( Lugd.).

2110. lacere B.

2111. quitquid attigitur (anti- B 1) B.

2112. mutur B 1.

2113. diftate B 1. -ante B 2.

2114. niho Vd.

2115. fufti- nendam B 1.

2116. fluctibusque frangendo VR.

2117. ebellanda V 1. debellando B 1. -dv??? B 2.

2118. palaestrae d v. palef- BV Ven. plas- R.

2119. an ideo?

2120. melae (e eras.)agro B 1. mel agro B 2.

2121. solitum ego. fabiumi B. sablum rS. -bulum dh v.

2122. hoc sc. commercium.

2123. portari h v. -are ll. -auere Müller emend. V 19 ( puncto post commerciis posito).

2124. relitaribuf ( om. quis mili) B 1. relat- B 2.

2125. commercif B 1 D.

2126. inuentuf B 1.

2127. corpora dh v.a.S.

2128. Isid. XV 9, 5. cfr. XIX 10, 1. Pallad. I 34, 4.—extr.: cfr. Plin. II 181.

2129. non B G( J). non et RdTh v ( Brot.). in V lacuna.

2130. e B S. om. r. ex v.

2131. formaceof Bd G. forna- rv.

2132. in forma ll. G. fornacium modo h v.

2133. duabuf utrimque B S. utrimque (-rumque V) dua- bus rv. cfr. Isid.

2134. striuntur R. instruuntur h(?) v.a.J ex Isid.

2135. turref Bdh v. terras r.

2136. ualis V 1. aliif B.

2137. contraque B S. -tra rv.

2138. aggeribuf Bd v. ac generibus (genibus R) r.

2139. extrui B 1 D.

2140. Vitruv. II 3, 1. 2. 3.

2141. lateris VR.

2142. ex B S. ea r. e dh v.

2143. saboloso R. sob- V.

2144. calculo VR.

2145. folof B 1.

2146. etiam B S. cfr. Vitruv. si iam rv.

2147. ex v.a.S. sa- bulo ll.v( J). -loso G. sablo S.

2148. e masculo v.a.S.

2149. fintur B.

2150. non ( pro nam) B.

2151. nifi bimof B G. sibi mos r. ido- neos h v.

2152. quia ego. quin ll.v.

2153. Vitruv. II 3, 4.

2154. fiunt ego e Vitruv. qui B J. que r. quae S. om. d v( D).

2155. lydion ll. H. lidron h. -doron v. didoron B.

2156. nos ego coll. Vitruv. (nostri). uolgo Müller emend. V 20. om. ll.v.

2157. fefquipedem Bd S. -de in r. -de h v.

2158. pede Rh v.a.S.

2159. tertium penta- doron om. B.

2160. graeci dh v. greci B. graecia V. ttia R.

2161. psalmum V 1 R.

2162. dora mūcera R. doromum caera V.

2163. odorentur R.

2164. latitudine B.

2165. in priuatis h v.a. S.

2166. maiore Bh v. a ma- r.

2167. et in h v. aut in ll. an sicut in?

2168. maxilua ll.H. cfr. Vitruv. -lia d. massilia h v. massia B.

2169. callet D cum U 783 coll. III 12. -ent B. canlent r. -to d. calento h v.

2170. que (quę R) siccat VR.

2171. Vitruv. II 8, 9. 10.

2172. est licefieri (lique- V) Vd.

2173. ftructura B v. -tu r.

2174. frant B.

2175. ideo et Bh S. de eo et rH. ideo et ad (in G) v.

2176. dist. H.

2177. damos R.

2178. fic BdT S. ie R. del. V 2 h H. adduntur. sic v.

2179. ftrucfere B 1. -cxere V. extrux- Th v.a.G.

2180. montem Bd v. monente V. -ent R.

2181. hymettum C. -metum BV v. heym- R.

2182. epyftylia B. aepistilia V.

2183. trailibuf B. tral- V. cfr. § 161.

2184. coefy B.

2185. gerusian C. -sia VR v. -fta B.

2186. alicarnafi B.

2187. mausoli G. -luf BR. -lea v. masolus V. -liis d.

2188. quae Rdh v. que B. qui V. ( an iisque sc. lateribus?).

2189. etiannunc B 1.

2190. Vitruv. II 8, 9. 16. 17.

2191. tecto- rum B.

2192. exorandum Vd.

2193. munera R. muraena dh(?) Lugd.

2194. translatum B 2 Rd v.a.S.

2195. mirabuntur B.

2196. arreti J. -tii H. arrecti B. acreti rv. aretii B. -ti S.

2197. & meuaniae B v. eume- d. eum euagine (aeuaginae V) r.

2198. ualan ( pro unam) B.

2199. et p. 295, 1 condignationem tvlerat B 2.

2200. ne Bh v. nec r.

2201. intergerriuor V. -erinorum v.a.H.

2202. Isid. XVI 1, 9. Diosc. V 123.

2203. reliquif B v. regionis r. om. h.

2204. sulphuris Rd(?) v.a.J ( ut semper).

2205. quod V 1 R.

2206. 3,92 sq.

2207. milo VR.

2208. neopoli- tano B. expo- V.

2209. campoque B.

2210. leucogaei R(?) B. -geli V. -gely dT. -gei h. -oceli B.

2211. ibi e B( R?) H cum Gron. bie Th. biae Vd. (lybiae B). quod est ( vel e) v.

2212. efossum V. efuss- R.

2213. Isid. XVI 1, 9. Diosc. V 123.

2214. Isid. XVI 1, 9. 10.

2215. solidum D cum U 784. solidum hoc est glaeba ( B S. gleba rH. -bosum v) ll.v.

2216. dist. ego.

2217. folum B 1 VR S. -lo B 2. del.D cum U. quo solum dT(?) H. eo solo v.

2218. cetera V 2 S cum Gron. ex omnibus generibus ( om. B) medici utuntur. alterum genus cetera BV 1 R ( errore praecepta ex v.13 sqq.). ex omnibus—utun- tur cetera dTh v.

2219. translucetque B 2 Rd v.a.S.

2220. ui//r& B.

2221. solo—utuntur U.S. om. dTh v. (generibus om. S cum B a).

2222. gleba V.

2223. generi Bh v. -re r.

2224. suffiendas G. cfr. Isid. -iciendas ll.v

2225. candorem h D cum U 785. -rem tantum ll.v.

2226. mollitiāq. B S. -iam R ( praem. et) d. -iemque h v. in V litt. evan.

2227. quartum ll.D. -to h v.

2228. caute (cate V) II. D. autem h v. (aptum Isid.). an καυτήρ?

2229. hellychnia B. hely- V.

2230. tantum ll. -ta h v ex Isid. an tamen ( vel uis tantum)?

2231. uis om. V.

2232. anasilaus R.

2233. addenf B S. candens rv.

2234. calicem B S. -ce rv.

2235. uini B 2 Isid.Brot. uici B 1. uino r. nouo v.

2236. prunaque d v. -na quae B. -naeque V. -neque R.

2237. exardefcentif Bd v. -tes r.

2238. repercussu v ex Isid.( J). se pc- Rd. superc- V. perc- B S.

2239. effundente in ego. cfr. XXXIV 12. -tem B S. -te rv. offundente h (?) G.

2240. conuiuif B JD.

2241. Diosc. V 123. Pl. iun. 58, 16.Seren. 456.

2242. talibus ll. v. albis Fröhner anal. crit. p. 19. cfr. XXXIII 110.

2243. faciei B S. e (ae F. a v) facie (-iae F) RFdh v. om. V ( hic deficiens usque ad § 194 bitumini).

2244. terebinti F. -benti B.

2245. resine R. ne sine F.

2246. lebhraf B 1.

2247. harpax B B ( S cum J ad praecedd. re- ferens). arpax r. harpacticon ( om. ita) v.

2248. uocatur B v. -antur r.

2249. praebendi B S. cfr. XXVIII 3 extr. praeuelli r. uellendi h B. auell- v. prendendi J.

2250. uelli h. a R.

2251. Diosc. V 123. eupor. II 31.—Homerus χ 481. Iuvenal. II 157. Ovid. fast. IV 739.—cfr. Plin. XXXI 59.—Seneca nat. qu. II 21, 2.

2252. suspiriosus R.

2253. linctu S cum J. unctu B. linctum dh v. -tus R 2 F. lictus R 1. cfr. XXXVI 133. XXXIII 92. XXXI 104. 105. XXIX 120.

2254. extussia eā tibus RF.

2255. utiligines R. uellig- B 1. uel lentig- B 2.

2256. uium B 1. cum B 2

2257. et in B S. in rv. et h.

2258. admixtum B S. (amm- dh). -tom F. -to R v. cfr. XXIX 137.

2259. et om. B.

2260. expianda, B.

2261. modo B.

2262. ei B 2 S. & r. etiam dh. -am ei v.

2263. et fulgura v.a.J.

2264. fulfurea B 2. sulpura RF. -phurea d(?) v.a.S.

2265. Isid. XVI 2, 1. Diosc. I 99. 100. Vitruv. VIII 3, 8.

2266. aliubi S. -be B 1. alibi rv.

2267. limis R.

2268. aliubi S. -be B 1. alibi B 2 d v. om. r.

2269. terrae R.

2270. est om. h v.a.S.

2271. libuf B 1.

2272. e ( G. a Rh v) iudaeae Rh v. e (a F) iudea Fd. eiufde ae ( del. B 2) B.

2273. lacu Bh v. flacu F. flatu Rd.

2274. 5,72

2275. est uero et Bergk I 23.

2276. ab B 1.

2277. et om. B.

2278. umū ( pro omnia) R.

2279. piffafphalton (fpi- B 1) Bdh v. -palton r.

2280. pifcif B 1.

2281. ac ll.S. et dh v.

2282. Diosc. I 99 (101). Solin. 5, 22. Verg. georg. III 451. Colum. VI 32, 2.

2283. & BFh v( S). et in (im T) RdT. etiam H.

2284. oleique B S. dieique r. (liquorisque oleacei v).

2285. agragan- tino RF v( D). agragent- B 1 S. agrigent- B 2. cfr. § 62.

2286. in- f//icienf B 2. infpic- B 1.

2287. fi B 1.

2288. ad fcabiē (-em ad d) B 2 dh v( D). fcabie (-iae F. -iem S) ad rS. ( an item in scabie boum ac iumentorum?).

2289. naphtham G. -then v. nap- tham B 2. napham B 1. -pha r. cfr. II 235. XXIV 158.

2290. 2,235

2291. cognatio R.

2292. Diosc. I 99. 101.

2293. Diosc. eupor. I 235. 53. 71. cfr. Scribon. 54. Marc. 12, 2.

2294. ponderosum ac v.a.J.

2295. graueolens ego e Diosc. graue leue (lene h) ll. dh v. graueolens, leue Kül- bius. grauedinosum, leue Müller emend. V 21.

2296. atrum ego e Diosc. autem ll. v.

2297. sulpuri F J. -rei B. -phuri R S. -ris h v.

2298. albugine R.

2299. babylonis R. babill- F.

2300. idem B.

2301. lebhraf B 1.

2302. pluritufque B 1.

2303. medetur h S.

2304. simul cum h v.a.S.

2305. intrito. lenit ego coll. Diosc. eupor. I 71 et XXX 77. 81. inlituf B. -to J. -tum S. -tum lenit D ( cum sqq. iungens coll. XXX 121). inlini F. illini R. illitum dh. -ta v.

2306. Diosc. I 101. eupor. II 31. 39. cfr. Marc. 16, 67.

2307. potum ll.J ( cum lac. signo). potum emendat v.

2308. ali- tum R.

2309. ac B S. & dh v. om.r.

2310. inplaftrum B 1.

2311. peculare B.

2312. fuo Bh S. sui rv.

2313. nominis v.a.S.

2314. colligat v.a.S.

2315. utantur R.

2316. dracma B.

2317. hedyoymi Fd. hedro- R.

2318. patori RF.

2319. Diosc. I 101.—extr.: Vitruv. VIII 3, 8. I 5, 8.

2320. uftum Bd v. usum r.

2321. olfactum h v.a.S.

2322. uinū R.

2323. procidentes RT H. -te Fd. -cedentef B. -cidenti (-tia v) sedi (-dis v) h v.

2324. elicit B v. eiec- r.

2325. firmat- que dh v. -quae F. -maq. R. fit atq. B.

2326. ignis RF S.

2327. 34,15

2328. solitas v.a.S.

2329. aef B S. ex rv.

2330. eof B 1.

2331. statuas et v.a.S.

2332. feminatif B 1. ferrumin- Rd v.a.S.

2333. babylonii R.

2334. in Bdh v( S). et R G. et in F D.

2335. clauorum B S. -umque Fdh v( D). duorumque R. ( dist. sustulit J).

2336. Isid. XVI 2, 2.

2337. aut om. R.

2338. ab eo dT v.a.S.

2339. aluminis RFdh v( D). -ni B S.

2340. nigricis T. -rum dh v.a.S.

2341. coloribufque B. ( an colors uisusque?).

2342. magna G. -ni ll.v.

2343. inficiendif Bd v. -do h. -entes r.

2344. auro R.

2345. Isid. XVI 2, 2. Diosc. V 122.—Galen. Kara κατὰ τόπ.. VI 3.

2346. exundantis F. -tur R.

2347. praecoctu B 2.

2348. candidiuf B G. -dus r. -dum dh v.

2349. fuit B.

2350. aegyto B ( item infra).

2351. ftrongylae B. -gule R.

2352. fricandi ll. v( S). -ntium h C.

2353. dū R.

2354. caloris v e Diosc. col- ll.

2355. phorimon v e Galeni κατὰ τόπουξ VI 3 p. 495. porthmon Rd. -tmon B. pontinon h. posthonon F. (phormion Dal. errore).

2356. fint B 1.

2357. pumici B.

2358. mixtura BFd. -ram fugit h. -ra ea nigrescit R(?) v. lac. ego indicavi; excidit fere inficitur.

2359. et quod RFdh v. id quod B.

2360. inficitur h v.a.H.

2361. & ego. a B S. om. rv. cfr. § 2.

2362. gallif B 1.

2363. Diosc. V 122. Seren. 81. Marc. 18, 21. Pl. iun. 100, 14–16. 5.

2364. liquidi B J. uis liq- rv( D).

2365. uis J. om. ll.v( D).

2366. melli B. ( an melli admixtum? cfr. § 177).

2367. fenatorif B.

2368. duabus ll. v.

2369. fudorifque B D. -resque rv.

2370. edat B.

2371. pipulif B 1.

2372. scabiam R.

2373. mellantio R. -amtio F.

2374. Diosc.V 122.

2375. cfr. Plin. XXXIV 2.—Marc. 9, 20. 12, 4. 49. Diosc. eupor. I 82.

2376. concreti B v. -te r.

2377. chiston F 2 Rd. hi- B 1.

2378. trichitim B S. -tin v. -chlithim F 2. -chlitem F 1. tryclitim d. triclinon R.

2379. ęf B 2 S. hef B 1. om. rG. id v.

2380. calcitim R.

2381. uocant ut ego. -amuf B S. -atus F. -atur Rdh. -ant ut sit v. cfr. XXXIV 117.

2382. coagulatuf Bd G. -taes F. -ti est ( del. v) h v.. coēgula ē R.

2383. minuf ficcat B S. om. F(?). minus RdTh(?) H. siccat v.

2384. minufque firtit BF v( S).sistit Rd Th(?) H.

2385. corporum B S. -ris rBrot. -ribus T v.

2386. et ll.S. sed v. an at?

2387. & B S. uel rv.

2388. dist. ego. an uel delendumn?

2389. inlifam RF.

2390. et si ego. & if B 1. & hif B 2. et r. si h v.

2391. insenut??? R.

2392. uescendisque R.

2393. fexuuf B 1 D.

2394. catinif B S. pat- rv. ( an recte? cfr. XXXII 101 XXXIV 109. 113. 167. 170. 176. XXVIII 132. XXIX 49. XXX 47. XIX 129 al.).

2395. liquari B v. -re r.

2396. defina??? B.

2397. inertiorif Bd v( S). -res F. interioris R(?) h Lugd.

2398. strongylen d B. -gulen B. -ncylen F. -ncilen R. stringilin v.

2399. & B S. om. rv.

2400. fungofum Bd v. fing- r.

2401. omā or& dui R.

2402. spongete R. -ge se F 2. sponte se F 1.

2403. quoq.tur B 1.

2404. cinnif B 1.

2405. flat B.

2406. ex omnibuf quod B 2 v. quod ex omn- r.

2407. uoca//// B 1.

2408. insula Melo v.a.S.

2409. 184

2410. abftringendi B. adstringendis F.

2411. scabritia RF.

2412. utilius om. R.

2413. ephiporif B 1. epi- B 2.

2414. intus LL.S. in h v.

2415. potum S cum J. totum BFh v. tutum Rd.

2416. in- litū B 2 S (ill- h v). -tuf in B 1 Rd. inclitus 7 n F.

2417. euulfif B 2 S. uulfif B 1 dT v. ulpis r.

2418. renascentem h v.a.S.

2419. in om. h v.a.S.

2420. lanuoinem F 1. lanuci- F 2. lanaci- R.

2421. Diosc. V 122. Marc. 34, 25.

2422. summam dT v.a.Brot. ( ad praecedd. relatum).

2423. inhibet h G.

2424. dist.ego.

2425. sic et infantium ulcera ante putrescentia ponunt h v.a.S.

2426. aurium Bdh v. audium R. urinam F.

2427. ptery- gia dh v. -rigia B. peterigia r.

2428. pniciones R. perlionef B 1.

2429. phragedenaf B.

2430. auc tum gallia B 1.

2431. lephaf B 1.

2432. olerum B v. oleor- Fd. oculor- R.

2433. duabus 11.v.

2434. lindenf B 1. -der RF.

2435. capillorum animalia om. B.

2436. aquae J e coni. S. cfr. Diosc. aque B 2. atq. B 1. quae F. que Rdh. del. v.

2437. permixtum aquae d(?) v.a.J.

2438. Diosc. V 122. Theod. Prisc. I 19 (59).—Marc. 14, 18.

2439. furribuf B 1.

2440. sero ll. B( H). sero et C. del. v.

2441. pifcif B 2. pice h v.a.H.

2442. infungitur B 1.

2443. uuamque ego. quamque B 1. -qua B 2. uuam quoque rv.

2444. inprimit R.

2445. tonfillif B.

2446. ut ( pro ad) R.

2447. intelligitur h v.a.S.

2448. melo Bd v. mero r.

2449. reliquof Bd v. -uas r.

2450. uitae Bd v. -ta r.

2451. 183

2452. Diosc. V 171. (cfr. Marc. 8, 5). Isid. XVI 1, 7. Th. lap. 62. 63.

2453. per fe B S. pense r. paene d. paene omnia h Brot. per se omnia v.

2454. medicinam B S. -nas (medec- F 1) rv.

2455. duae ll. v. duo U 787. cfr. § 195.

2456. collyrium ll.( B) H. cfr. Diosc. syropi- con v.

2457. priorib. B.

2458. leuissima D cum U 787. leniss- ll.Brot. leuis B. lenis h v.

2459. linguae quae B 1.

2460. glaebosior S. gleb- BRd B. glob- Fh v.

2461. dist. U.

2462. uritur B S. -tur ac rv( D).

2463. labatur F. -but R.

2464. emplaftrifquę (-que B 1) B 2.

2465. quae om. B.

2466. medicaminis F. om. R ( hic deficiens usque ad § 196 nascitur et).

2467. miscentur dh(?) v. -etur BF.

2468. eretria d v. fret- B. fretma F.

2469. differentia F.

2470. eft alba BFd S. et alba h. et alba est v.

2471. cineraque F.

2472. praefertur Bd v. -runtur Fh.

2473. & quod Bh v. quod et d. quod F.

2474. perducatur BFdT H. praed- v. (aera) -antur B. cfr. § 199.

2475. reddit d v. -didit B. -di F.

2476. 38

2477. Diosc. V 170.

2478. salibus F.

2479. sidat Fh.

2480. concuffif BdT Brot. -ssit F. -ssu h v.

2481. Diosc. V 173. 174. 176. 180.—cfr. Marc. 7, 18.

2482. & ( pro est) B.

2483. eius idem ego. eiusdem ll.H. eius v.

2484. samiae—8 eius idem qui om. B.

2485. selinusiae d B. -sa h. silinuste F.

2486. haec F D. hac h. est haec d v.

2487. celerrima v. ceterr- F. teterr- d. ceterum h.

2488. diluta et v.a.S.

2489. aluaria d.

2490. pnigitis B( H) e Diosc. ponitis F 1. pnitis F 2 dT. phini- cis h. -nitis v. pignitis Bas. ( errore).

2491. eretriae d v (fer- h). -ia F.

2492. similima F. est dh v. es F.

2493. glebis et h v.a.S.

2494. glutinosaque dT S. -sae qui F. -sa cui h v.

2495. eius FdT S. om. h v.

2496. qui dTh v. quae F.

2497. tantum B 1 FTh J. tam B 2 d(?) v( D).

2498. bitumini Bdv . -ne Fh.

2499. ampelitis B e Diosc. appell- BVdh v.

2500. fincerę B 1. -ra h. si in cera v.a.B.

2501. nigri canis V.

2502. molliendum dh v. moli- BV.

2503. & ad BdT S. ad Vh v.

2504. calliblepharis dh v. -parif B. -brepharis V.

2505. Diosc.V 175. Marc. 5, 6. 10, 75. Celsus I 3 (p. 20, 22). Pl. iun. 79, 21. 20, 16.

2506. duae h. cfr. § 191.

2507. medicos usus U 788. cfr. XXII 163.

2508. purissum V.

2509. tumores et dh v.a.S.

2510. pannof B.

2511. lienem Bd S. lenam V. lichenam h. -nas v.

2512. inlita B v. -tam V.

2513. puftulafque B v.a.H.

2514. aphronitrum h v. afon- B. ad afon- Vd.

2515. cyprum ll.S. -rus Brot. -rium h v. nitrum G.

2516. et om. B.

2517. tumores sanat h v.a.S.

2518. in fole B v. insule d. -lae V.

2519. sex ll. v

2520. cypria v.a.H.

2521. & cafra B. cera v.a.H.

2522. Cels. III 19.—Diosc. V 175. Pl. iun. 100, 16.

2523. creta Vd.

2524. pabulas V.

2525. cohibeat V 2.

2526. thefalica B.

2527. et in VRd B. & Bh v.

2528. adferior R.

2529. inutilif- fima ( om. uersicoloribus et est uilissima) B.

2530. an ea pro et?

2531. uilissima R(?) G. util- VdTh v.

2532. crefcit B v. gres est d. tres quod est r. est h.

2533. itaque ego. atque ll.v.

2534. metilia B 2 R Brot. -t//llia B 1. -tella V v. -talla dh.

2535. dictam B.

2536. C. B 1 d v. G. B 2 e F. /// V. om. R.

2537. Isid. XVI 1, 6. Th. lap. 62. 64.

2538. diffqua- matur B 2.

2539. uerus Vh.

2540. pretiosus Vh.

2541. colors V 1. -los is V 2.

2542. emolit V. id ( pro et) B.

2543. contriftatof B v. -iblatus VdT. -ibulatus Rh. cfr. Isid.

2544. saxum v. -xo ll.

2545. a v. ac ll.

2546. tymphaico B e Theophr. cfr. XXXVI 182. -paigo B. -pauco r. -panico v.

2547. Isid. XVII, 6.—(Seneca ep. 108, 32).—(cfr. Suet. de gramm. 13).

2548. set ego. & B. est et rv.

2549. maria B S. -ri V. -re RdTh v.

2550. publilium BV S. publium RdT h G. plocium v.

2551. antiochium D.cum O Jahnio. lochium ll.S. lucilium h Brot. del. v.

2552. mimicae om. V.

2553. man-lium v.a. H. om. V.

2554. anthiocum B. man- V.

2555. ftaberium BdT v( H). ē tab- V. tiab- R. tab- B.

2556. protem B.

2557. pro auif. & B.

2558. Seneca de tranqu. an. 8, 6.

2559. refero aliquo v.a.S. om. V. honorem V.

2560. quis R.

2561. chrysogonum dh v. -gorum B. grisogonum R. -gosium V.

2562. fylle B.

2563. Q. Rdh v. que B. quinti V.

2564. hectorem D cum U 789. rect- ll.S coll. XXVIII 56. inter- fectorem dT. -fectorem, Heronem v. Heronem Bas.

2565. augemque B.

2566. hipparchum B v. hillarcum r.

2567. menecratem (-egr- V) VRdh v.a.S( D).

2568. est e d(?) v.a.S.

2569. ditatos Rd v. dila- B. dica- h. dicta- V.

2570. grecibuf B. graec- V.

2571. ob- probrium (-opri- V) qui B 1 Vd.

2572. quos d 2 in ras. h U 789. quod ll.G( J). qua v.

2573. et nos om. h. elnus V.

2574. ornamenta dh v. -to B. -ti r.

2575. decent B.

2576. a B v. om. r.

2577. agrippinae V(?).

2578. caef. B.

2579. uiderimus dh. -imus libertis v.a.S.

2580. tantum qui B.

2581. remitti d v. -ttit ll.

2582. illo unde v. leo unde B. inde (unde d) illo r.

2583. creatis Vh. ocr- dT.

2584. cfr. Plin. III 78. V 42. Solin. 23, 11. Vitruv. VIII 4, 24.

2585. propietatif B 1.

2586. 3,78

2587. natura Bd 2 in ras.v. -rae r.

2588. africae B v. ericae r.

2589. 5,42

2590. fcorpionif B.

2591. baliaris S. balea- h v. ballia- R. bellia- V. galla- B.

2592. ebufitana (-naf B) B v. bu- r.

Pliny the Elder Naturalis Historia 35