Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HITORIAE

LIBER XXX

1 1 Magicas vanitates saepius quidem antecedente¹ operis parte, ubicumque causae locusque poscebant, coarguimus detegemusque² etiamnum. in paucis tamen digna res est³, de qua plura dicantur, vel eo ipso quod fraudulentissima ⁴ artium plurimum in toto terrarum orbe⁵ plurimisque saeculis valuit. auctoritatem ei maximam fuisse nemo miretur, quandoquidem⁶ sola artium tres alias imperiosissimas ⁷ humanae mentis complexa in unam se redegit ⁸. 2 natam primum⁹ e medicina nemo dubita bit¹⁰ ac¹¹ specie salutari inrepsisse velut altiorem sanctioremque¹² medicinam, ita blandissimis desideratissimisque¹³ promissis addidisse vires religionis¹⁴, ad¹⁵ quas maxime etiam nunc caligat¹⁶ humanum genus, atque, ut hoc quoque successerit¹⁷, miscuisse¹⁸ artes mathematicas¹⁹, nullo non avido futura de sese sciendi atque ea e²⁰ caelo verissime peti credente. ita possessis hominum sensibus triplici vinculo in tantum fastigii²¹ adolevit²², ut hodieque etiam in magna parte gentium praevaleat et in oriente regum²³ regibus imperet.

3 ²⁴ 2 Sine dubio illic orta in Perside a Zoroastre, ut inter auctores convenit. sed unus hic fuerit an postea et alius, non satis constat. Eudoxus²⁵, qui inter sapientiae sectas clarissimam utilissimamque eam intellegi voluit, Zoroastren²⁶ hunc sex milibus annorum ante Platonis mortem fuisse prodidit; sic et Aristoteles. 4 ²⁷ Hermippus, qui de tota ea arte²⁸ diligentissime scripsit et viciens c²⁹ milia versuum a Zoroastre condita indicibus quoque voluminum eius positis explanavit, praeceptorem, a quo institutum diceret, tradidit Agonacen³⁰, ipsum vero quinque milibus annorum ante Troianum bellum fuisse. mirum hoc in primis, durasse³¹ memoriam³² artemque³³ tam longo aevo, non³⁴ commentariis intercedentibus³⁵, praeterea nec claris nec continuis successionibus³⁶ custoditam. 5 quotus³⁷ enim quisque hominu m³⁸ auitu saltem cognitos habet³⁹, qui soli nominantur ⁴⁰, Apusorum et Zaratum Medos Babyloniosque Marmarum et Arabantiphocum⁴¹ aut⁴² Ass yrium⁴³ Tarmoendam⁴⁴, quorum⁴⁵ nulla exstant monumenta? maxime tamen mirum est, in bello Troiano tantum de arte⁴⁶ ea silentium fuisse Homero tantumque operis ex eadem in Ulixis erroribus, adeo ut ve l⁴⁷ totum opus non aliunde constet, 6 ⁴⁸ siquidem Protea⁴⁹ et Sirenum cantus apud eum non aliter intellegi volunt, Circe⁵⁰ utique et inferum evocatione hoc solum agi. nec postea quisquam dixit, quonam⁵¹ modo venisset Telmesum⁵², religiosissimam ⁵³ urbem, quando⁵⁴ transisset ad Thessalas matres⁵⁵, quarum⁵⁶ cognomen diu optinuit in nostro orbe, aliena⁵⁷ genti⁵⁸ Troianis utique⁵⁹ temporibus Chironis⁶⁰ medicinisn medicis V 2 R 1 d. contentae⁶¹ et solo Marte fulminanti⁶². 7 ⁶³ miror⁶⁴ equidem Achillis populis famam⁶⁵ eius in tantum adhaesisse, ut Menander quoque, litterarum subtilitati sine⁶⁶ aemulo⁶⁷ genitus, Thessalam cognominaret famulam complexam ambages feminarum detrahentium lunam. Orphea putarem e propinquo ar tem⁶⁸ primum intulisse⁶⁹ ad vicina⁷⁰ usque superstition is⁷¹ ac⁷² medicinae ⁷³ provectum⁷⁴, si non expers⁷⁵ sedes eius tota Thrace⁷⁶ magices fuisset⁷⁷. 8 primus⁷⁸, quod⁷⁹ exstet⁸⁰, ut equidem invenio, commentatus⁸¹ est⁸² de ea Osthanes Xerxen regem⁸³ Persarum bello, quod is⁸⁴ Graeciae intulit, comitatus ac velut semina artis portentosae sparsit⁸⁵ obiter infecto⁸⁶, quacumque commeaverat⁸⁷, mundo. diligentiores paulo ante hunc ponunt Zoroastren⁸⁸ alium Proconnensium. quod certum est, hic maxime Osthanes⁸⁹ ad rabiem, non aviditatem modo scientiae⁹⁰ eius, Graecorum populos egit. quamquam animadverto ⁹¹ summam⁹² litterarum claritatem gloriamque⁹³ ex ea scientia antiquitus et paene semper petitam. 9 certe Pythagoras , Empedocles⁹⁴, Democritus, Plato⁹⁵ ad hanc discendam navigavere exiliis verius quam peregrinationibus susceptis, hanc reversi praedicavere, hanc in⁹⁶ arcanis habuere . Democritus Apollobechen⁹⁷ Coptiten⁹⁸ et Dardanum e⁹⁹ Phoenice¹⁰⁰ inlustravit voluminibus Dardani in sepulchrum eius petitis, suis vero ex disciplina eorum editis. quae recepta ab ullis¹⁰¹ hominum atque transisse per memoriam aeque ac nihil in vita mirandum est; 10 ¹⁰² in tantum fides istis fasque omne deest, adeo ut qui¹⁰³ cetera in viro¹⁰⁴ probant, haec¹⁰⁵ opera eius esse infi tientur¹⁰⁶. sed frustra. hunc enim maxime adfixisse animis eam¹⁰⁷ dulcedinem¹⁰⁸ constat. plenumque miraculi et hoc, pariter utrasque artes effloruisse, medicinam dico magicenque, eadem aetate illam¹⁰⁹ Hippocrate ¹¹⁰, hanc Democrito inlustrantibus, circa Peloponnensiacum Graeciae bellum, quod gestum est a trecentesimo¹¹¹ urbis nostrae anno. 11 ¹¹² est et alia magices factio a Mose¹¹³ et Janne¹¹⁴ et Lotape ac¹¹⁵ Iudaeis pendens, sed multis milibus annorum post Zoroastren¹¹⁶. tanto recentior est Cypria. non levem et Alexandri¹¹⁷ Magni temporibus auctoritatem addidit professioni¹¹⁸ secundus Osthanes¹¹⁹ comitatu eius exornatus, planeque, quod nemo dubitet, orbem terrarum peragravit.

12 3 Extant certe¹²⁰ et apud Italas¹²¹ gentes vestigia eius in XII tabulis¹²² nostris aliisque argumentis, quae priore¹²³ volumine exposui¹²⁴. DCLVII¹²⁵ demum anno urbis¹²⁶ Cn. Cornelio Lentulo P¹²⁷. Licinio Crasso cos. senatusconsultum factum est¹²⁸, ne homo immolaretur, palamque fit¹²⁹, in tempus il lut¹³⁰ sacra prodigiosa¹³¹ celebrata¹³². 13 ¹³³ 4 Gallias utique possedit, et quidem ad nostram memoriam. namque Tiberii Caesaris principatus¹³⁴ sustulit Druidas eorum¹³⁵ et hoc genus vatum medicorumque. se d¹³⁶ quid ego haec commemorem in arte¹³⁷ oceanum quoque transgressa et ad naturae inane pervecta ¹³⁸ ? Britannia hodieque eam adtonita¹³⁹ celebrat tantis caerimoniis, ut dedisse¹⁴⁰ Persis videri possit. adeo ista toto mundo consensere, quamquam discordi¹⁴¹ et sibi ignoto. nec¹⁴² satis aestimari potest¹⁴³, quantum Romanis debeatar, qui¹⁴⁴ sustulere monstra¹⁴⁵, in quibus hominem occidere religiosissimum erat, mandi vero etiam saluberrimum¹⁴⁶.

14 ¹⁴⁷ 5 Ut narravit Osthanes, species eius plures sunt. namque e x aqua¹⁴⁸ et sphaeris et aëre¹⁴⁹ et stellis et lucernis ac pelvibus securibusque¹⁵⁰ et multis aliis modis divina promittit¹⁵¹, praeterea umbrarum inferorumque colloquia . quae omnia aetate nostra princeps Nero vana falsaque comperit. quippe non citharae¹⁵² tragicique¹⁵³ cantus libido illi maior fuit, fortuna rerum humanarum summa gestiente in profundis animi¹⁵⁴ vitiis, primumque imperare dis concupivit¹⁵⁵ nec quicquam generosius voluit¹⁵⁶. nemo umquam ulli artium¹⁵⁷ validius favit. 15 ad hoc¹⁵⁸ non opes¹⁵⁹ e i¹⁶⁰ defuere, non vires, non discentis¹⁶¹ ingenium, quae non alia¹⁶² patiente mundo! inmensum, indubitatum exemplum est falsae artis, quam dereliquit Nero; utinamque inferos potius¹⁶³ et quoscumque de suspitionibus suis deos consuluisset , quam lupanaribus atque prostitutis mandasset inquisitiones ¹⁶⁴ eas! nulla profecto¹⁶⁵ sacra, barbari licet ferique ritus, non mitiora quam cogitationes eius fuissent. saevius sic nos replevit¹⁶⁶ umbris. 16 ¹⁶⁷ 6 sunt quaedam Magis perfugia, veluti lentiginem habentibus non obsequi numina aut¹⁶⁸ cerni. an¹⁶⁹ obstitit¹⁷⁰ forte hoc in illo? nihil membris¹⁷¹ defuit. nam dies eligere certos¹⁷² liberum erat, pecudes vero¹⁷³, quibus non nisi ater colos¹⁷⁴ esset, facile¹⁷⁵ ; nam¹⁷⁶ homines immolare etiam gratissimum. Magus ad eum Tiridates ¹⁷⁷ venerat Armeniacum de se triumphum adferens et ideo provinciis gravis. 17 ¹⁷⁸ navigare noluerat¹⁷⁹, quoniam¹⁸⁰ expuere in maria¹⁸¹ aliisque mortalium necessitatibus violare naturam eam fas non putant. Magos secum adduxerat¹⁸², magicis etiam cenis eum initiaverat; non tamen, cum regnum ei daret, hanc ab eo artem accipere valuit¹⁸³. proinde ita persuasum¹⁸⁴ sit, intestabilem, inritam, inanem esse, habentem tamen quasdam veritatis umbras, sed in his veneficas artes pollere, non magicas. 18 quaerat aliquis, quae sint mentiti¹⁸⁵ veteres¹⁸⁶ Magi, cum adulescentibus¹⁸⁷ nobis visus Apion¹⁸⁸ grammaticae artis prodiderit cynocephalian herbam, quae in Aegypto vocaretur osiritis¹⁸⁹, divinam et contra omnia veneficia, sed si tota¹⁹⁰ erueretur¹⁹¹, statim eum, qui eruisset, mori, seque evocasse¹⁹² umbras ad percunctandum Homerum, quanam¹⁹³ patria quibusque parentibus genitus esset, non tamen ausus profiteri, quid sibi respondisse¹⁹⁴ diceret.

19 ¹⁹⁵ 7 Peculiare¹⁹⁶ vanitatis sit argumentum, quod animalium cunctorum talpas maxime mirantur tot modis a rerum¹⁹⁷ natura damnatas, caecitate¹⁹⁸ perpetua¹⁹⁹, tenebris²⁰⁰ etiamnum aliis²⁰¹ defossas²⁰² sepultisque similes. nullis aeque²⁰³ credunt extis²⁰⁴, nullum²⁰⁵ religionum²⁰⁶ capacius iudicant²⁰⁷ animal, ut, si²⁰⁸ quis cor eius recens palpitansque devoret²⁰⁹, divinationes ²¹⁰ et rerum efficiendarum eventus promittant. 20 ²¹¹ dente²¹² talpae vivae exempto sanari dentium dolores adalligato²¹³ adfirmant. cetera²¹⁴ ex eo²¹⁵ animali²¹⁶ placita²¹⁷ eorum suis reddemus²¹⁸ locis. nec quicquam probabilius invenietur quam muris aranei morsibus adversari²¹⁹ eas, quoniam et terra²²⁰ orbitis²²¹, ut diximus, depressa adversatur²²².

²²³

21 ²²⁴ 8 Cetero dentium²²⁵ doloribus, ut iidem narrant, medetur ²²⁶ canum, qui rabie²²⁷ perierunt²²⁸, capitum cinis crematorum sine carnibus instillatus ex oleo cyprio²²⁹ per²³⁰ aurem, cuius e parte²³¹ doleant, caninus²³² dens sinister maximus, circumscariphato²³³ qui doleat, aut draconis os e²³⁴ spina, item enhydridis; est autem serpens masculus et albus²³⁵. huius maximo dente circumscari phant²³⁶, aut²³⁷ in superiorum²³⁸ dolore²³⁹ duos superiores adalligant, e diverso inferiores. 22 ²⁴⁰ huius adipe²⁴¹ perunguuntur²⁴² qui crocodilum captant. dentes scariphant ²⁴³ et²⁴⁴ ossibus lacertae e²⁴⁵ fronte luna plena exemptis ita, ne terrain adtingant. colluunt²⁴⁶ dentibus caninis decoctis in vino ad dimidias partes. cinis eorum pueros tarde dentientes²⁴⁷ adiuvat cum melle. fit eodem modo et dentifricium. cavis dentibus cinis e murino fimo inditur²⁴⁸ vel iocur lacertarum aridum. 23 ²⁴⁹ anguinum cor, si mordeatur²⁵⁰ adalligeturve²⁵¹, efficax habetur. sunt inter eos qui murem bis in mense iubeant mandi doloresque ita cavere²⁵². vermes terreni decocti in oleo infusique auriculae, cuius a parte doleant²⁵³, praestant levamentum. eorundem cinis exesis dentibus coniectus²⁵⁴ ex facili²⁵⁵ cadere eos cogit, integros dolentes inlitus iuvat²⁵⁶ ; comburi autem oportet in testo²⁵⁷. prosunt et cum mori²⁵⁸ radice²⁵⁹ in aceto scillite²⁶⁰ decocti ita, ut colluantur²⁶¹ dentes. 24 ²⁶² is quoque vermiculus, qui in herba Veneris labro appellata invenitur, cavis dentium inditus²⁶³ mire prodest. nam urucae²⁶⁴ e²⁶⁵ brassicae foli is²⁶⁶ contact²⁶⁷ cadunt , et e²⁶⁸ malva²⁶⁹ cimices infunduntur auribus cum rosaceo . harenulae, quae inveniuntur in cornibus coclearum, cavis dentium inditae²⁷⁰ statim liberant dolore. coclearum inanium cinis cum murra gingivis prodest, serpentis cum sale in olla exustae cinis cum rosaceo in contrariam aurem infusus, anguinae²⁷¹ vernationis membrana cum oleo taedaeque 25? resina calefacta et auri alterutri infusa—adiciunt aliqui²⁷² tus et²⁷³ rosaceum—; eadem cavis indita, ut²⁷⁴ sine molestia cadant, praestat²⁷⁵. vanum arbitror esse circa²⁷⁶ canis ortum²⁷⁷ angues²⁷⁸ candidos membranam eam exuere²⁷⁹, quoniam an te ortum²⁸⁰ in Italia visum est multoque minus credibile in tepidis regionum²⁸¹ tam²⁸² sero exui. hanc autem vel inveterata m²⁸³ cum cera celerrime²⁸⁴ evellere tradunt. et dens anguium²⁸⁵ adalligatus dolores mitigat. 26 ²⁸⁶ sunt qui et²⁸⁷ araneum animal ipsum²⁸⁸ sinistra manu captum tritumque in rosaceo et in aurem infusum, cuius²⁸⁹ a parte doleat²⁹⁰, prodesse arbitrentur ²⁹¹. ossiculi²⁹² gallinarum in pariete²⁹³ servati²⁹⁴ fistula²⁹⁵ salva²⁹⁶ tacto²⁹⁷ dente vel gingiva scari phata²⁹⁸ proiectoque ossiculo statim dolorem abire tradunt, item fimo corvi lana adalligato vel passerum cum oleo calefacto et proximae auriculae infuso²⁹⁹. pruritum quidem intolerabilem facit, et ideo utilius ³⁰⁰ est passeris pullorum sarmentis crematorum cinerem ex aceto infricare³⁰¹.

27 ³⁰² 9 Oris saporem commendari adfirmant, murino cinere cum melle si fricentur dentes; admiscent quidam³⁰³ marathi³⁰⁴ radices. pinna³⁰⁵ vulturis³⁰⁶ si³⁰⁷ scalpantur dentes, acidum halitum faciunt. hoc idem hystricis³⁰⁸ spina³⁰⁹ fecisse ad firmitatem pertinet. linguae ulcera et labrorum³¹⁰ hirundines ³¹¹ in mulso decoctae sanant, adeps anseris aut gallinae rimas, oesypum cum galla, araneorum telae candidae et quae in trab ibus³¹² parvae texuntur³¹³. si ferventia os intus exusserint, lacte canino statim³¹⁴ sanabuntur³¹⁵.

28 ³¹⁶ 10 Maculas in facie oesypum³¹⁷ cum melle Corsico, quod asperrimum habetur³¹⁸, extenuat, item scobem cutis in facie cum rosaceo inpositum vellere³¹⁹ —quidam et butyrum addunt—, si vero vitiligines³²⁰ sint, fel³²¹ caninum prius acu conpunctas³²², liventia et suggillata pulmones arietum pecudumque in tenues consecti membranas calidi inpositi vel columbinum fimum. 29 ³²³ cutem in facie custodit adeps anseris vel gallinae. lichenas et murino fimo ex³²⁴ aceto inlinunt et cinere irenacei ex oleo; in hac curatione prius nitro ex aceto faciem foveri praecipiunt³²⁵. tollit ex facie vitia et coclearum, quae latae et minutae passim inveniuntur, cum melle cinis³²⁶. omnium quidem coclearum cinis spissat, calfacit smectica³²⁷ vi³²⁸ et ideo causticis miscetur psorisque et lepris³²⁹ et lentigini³³⁰ inlinitur. invenio et formicas Herculaneas appellari³³¹, quibus tritis adiecto sale exiguo³³² talia³³³ vitia sanentur. 30 ³³⁴ buprestis animal est rarum in Italia³³⁵, simillimum scarabaeo longipedi³³⁶ ; fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen invenit, devoratumque tacto felle³³⁷ ita inflammat³³⁸, ut³³⁹ rumpat. haec cum hircino sebo inlita lichenas ex facie tollit septica vi, ut supra dictum est. vulturinus sanguis cum chamaeleon tos³⁴⁰ albae,³⁴¹ quam³⁴² herbam³⁴³ esse diximus, radice et cedria³⁴⁴ tritus³⁴⁵ contectusque³⁴⁶ brassica lepras sanat, item pedes locustarum cum sebo hircino triti, varos³⁴⁷ adeps gallinaceus cum cepa³⁴⁸ subactus. utilissimum et³⁴⁹ in facie mel, in quo apes sint inmortuae³⁵⁰, praecipue tamen faciem purgat atque erugat cygni adeps. stigmata delentur columbino fimo ex aceto.

31 ³⁵¹ 11 Gravedinem³⁵² invenio finiri, si quis nares mulinas³⁵³ osculetur. uva³⁵⁴ et faucium dolor mitigatur fimo agnorum, priusquam herbam gustaverint, in umbra arefacto³⁵⁵, uva suco³⁵⁶ cocleae acu transfossae inlita³⁵⁷, ut³⁵⁸ coclea ipsa in fumo suspendatur, hirundinum³⁵⁹ cinere cum melle; sic et tonsillis succurritur. 32 ³⁶⁰ tonsillas et fauces lactis³⁶¹ ovilli³⁶² gargarizatio ³⁶³³⁶⁴ adiuvat, multipeda trita³⁶⁵, fimum columbinum³⁶⁶ cum passo gargarizatum, etiam cum fico arida ac nitro inpositum ³⁶⁷ extra. asperitatem³⁶⁸ faucium et destillationes leniunt³⁶⁹³⁷⁰ cocleae³⁷¹³⁷² —coqui debent inlotae³⁷³ demptoque tantum³⁷⁴ terreno conteri et in passo³⁷⁵ dari potui³⁷⁶ ; sunt qui Astypalaeicas ³⁷⁷ efficacissimas putent et mi nima s³⁷⁸ earum³⁷⁹ —, gryllus³⁸⁰ infricatus aut si quis manibus, quibus eum contriverit, tonsillas attingat³⁸¹.

33 ³⁸² 12 Anginis³⁸³ felle anserino cum elaterio³⁸⁴ et melle³⁸⁵ citissime succurritur, cerebro noctuae, cinere hirundinis ex aqua calida poto³⁸⁶. huius medicinae auctor est Ovidius poeta. sed efficaciores ad omnia, quae ex hirundinibus monstrantur, pulli³⁸⁷ silvestrium—figura nidorum eas deprehendit —, multo³⁸⁸ tamen efficacissimi ripariarum pulli; ita vocant in riparum cavis nidificantes. multi³⁸⁹ cuiuscumque hirundinis pullum edendum censent, ut³⁹⁰ toto anno non³⁹¹ metuatur id malum. 34 ³⁹² strangulatos cum sanguine³⁹³ comburunt in vase et³⁹⁴ cinerem cum pane aut in³⁹⁵ potu dant. quidam et mustelae cinerem³⁹⁶ pari modo admiscent; sic ad strumae remedia dant et comitialibus cotidie³⁹⁷ potui³⁹⁸. in sale quoque servatae³⁹⁹ hirundines⁴⁰⁰ ad anginam⁴⁰¹ drachma⁴⁰² bibuntur , cui malo et nidus⁴⁰³ earum mederi dicitur⁴⁰⁴ potus⁴⁰⁵. milipedam⁴⁰⁶ inlini anginis⁴⁰⁷ efficacissimum⁴⁰⁸ putant; 35 ⁴⁰⁹ alii XX⁴¹⁰ tritas in aquae mulsae hemina dari per harundinem, quoniam dentibus tactis nihil prosint. tradunt et⁴¹¹ murem cum verbenaca excoctum, si bibatur is liquor, remedio esse, et corrigiam caninam ter collo circumdatam, fimum columbinum vino et oleo permixtum. cervicis nervis⁴¹², opisthotono ex milui nido surculus viticis adalligatus auxiliari dicitur, 36 ⁴¹³

strumis exulceratis mustelae sanguis⁴¹⁴, ipsa decocta in vino; non tamen sectis admovetur. aiunt⁴¹⁵ et in⁴¹⁶ cibo sumptam idem⁴¹⁷ efficere vel cinerem⁴¹⁸ eius sarmentis conbustae mi xtu m⁴¹⁹ axungia⁴²⁰. lacertus viridis adalligatur; oportet⁴²¹ post dies⁴²² XXX alium⁴²³ adalligatum⁴²⁴. quidam cor eius in argenteo⁴²⁵ vasculo servant ad femin eas⁴²⁶ strumas⁴²⁷ et⁴²⁸ v ir iles⁴²⁹. 37 ⁴³⁰ cocleae cum testa sua⁴³¹ tusae inlinuntur, maxime quae frutectis⁴³² adhaerent, item cinis aspidum cum sebo taurino inponitur, anguinus⁴³³ adeps mixtus oleo⁴³⁴, item⁴³⁵ anguium cinis ex oleo inlitus⁴³⁶ vel cum cera. edisse quoque eos medios⁴³⁷ abscisis⁴³⁸ utrimque⁴³⁹ extremis partibus⁴⁴⁰ adversus strumas prodest vel cinerem bibisse in novo fictili ita crematorum, efficacius multo inter duas orbitas occisorum. 38 ⁴⁴¹ et gryllum⁴⁴² inlinere cum sua terra⁴⁴³ effossum suadent, item fimum columbarum per sese vel cum farina hordeacia aut avenacia ex aceto, talpae cinerem ex melle inlinere. alii iocur eiusdem contritum inter manus inlinunt et triduo non abluunt. dextrum quoque pedum⁴⁴⁴ eius remedio esse strumis adfirmant. alii praecidunt caput et cum⁴⁴⁵ terra a talpis⁴⁴⁶ excitata⁴⁴⁷ tusum digerunt⁴⁴⁸ in pastillos⁴⁴⁹ pyxide stagnea⁴⁵⁰ et utuntur ad omnia, quae intumescant⁴⁵¹, et quae apostemata vocant quaeque in cervice sint; vesci suilla⁴⁵² tunc vetant. 39 ⁴⁵³ tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes⁴⁵⁴ —nomen cornicula dedere—, alii pediculos⁴⁵⁵ terrae vocant ; ab his quoque terrain egestam inlinunt strumis et similibus⁴⁵⁶ vitiis et podagris, triduo non abluunt. prodest haec medicina in annum, omniaque⁴⁵⁷ his adscribunt, quae nos in gryllis⁴⁵⁸ rettulimus. quidam et a formicis terra⁴⁵⁹ egesta sic⁴⁶⁰ utuntur. alii vermes terrenos totidem, quot⁴⁶¹ sint strumae, adalligant, pariterque cum iis⁴⁶² arescunt. 40 ⁴⁶³ alii viperam circa canis ortum circumcidunt ut diximus, dein⁴⁶⁴ mediam⁴⁶⁵ comburunt, cinerem eum dant bibendum ter septenis diebus, quantum prenditur⁴⁶⁶ ternis digitis; sic strumis medentur, aliqui vero circumligantes⁴⁶⁷ lino, quo praeligata infra⁴⁶⁸ caput vipera pependerit, donec exanimaretur. et milipedis⁴⁶⁹ utuntur addita resinae⁴⁷⁰ terebinthinae⁴⁷¹ parte quarta⁴⁷², quo medicamento omnia apostemata⁴⁷³ curari⁴⁷⁴ iubent.

41 ⁴⁷⁵ 13 Umeri doloribus mustelae cinis cum cera medetur .—Ne sint alae hirsutae, formicarum ova pueris infricata praestant, item mangonibus, ut lanugo sit pubescentium , sanguis⁴⁷⁶ e testiculis agnorum, cum⁴⁷⁷ castrantur. qui evulsis pilis inlitus et contra virus proficit.

42 ⁴⁷⁸ 14 Praecordia vocamus uno nomine exta in homine, quorum in dolore cuiuscumque partis si⁴⁷⁹ catulus lactens⁴⁸⁰ admoveatur adprimaturque his⁴⁸¹ partibus, transire in eum dicitur morbus⁴⁸², idque exinterato⁴⁸³ perfusoque vino deprehendi vitiato⁴⁸⁴ viscere illo, quod doluerit homini⁴⁸⁵, sed obrui tales⁴⁸⁶ religio est. 43 ii⁴⁸⁷ quoque, quos Melitaeos⁴⁸⁸ vocamus , stomachi dolorem sedant adplicati saepius; transire morbos⁴⁸⁹ aegritudine⁴⁹⁰ eorum intellegitur, plerumque et morte.

pulmonum⁴⁹¹ quoque⁴⁹² vitiis medentur, it em⁴⁹³ mures, maxime Africani, detracta cute in oleo et sale decocti atque in cibo sumpti. eadem res et purulentis vel cruentis excreationibus medetur, 44 ⁴⁹⁴ 15 praecipue vero coclearum cibus stomacho. in aqua eas subfervefieri intacto corpore earum oportet, mox in pruna torreri nihilo⁴⁹⁵ addito atque ita e vino garoque⁴⁹⁶ sumi, praecipue Africanas. nuper hoc conpertum plurimis prodesse; id quoque observant, ut numero inpari sumantur⁴⁹⁷. virus tamen earum gravitatem halitus facit⁴⁹⁸. prosunt et sanguine excreantibus⁴⁹⁹ dempta testa tritae in aqua⁵⁰⁰ potu. 45 ⁵⁰¹ laudatissimae autem sunt Africanae —ex iis⁵⁰² Iolitanae⁵⁰³ —, Astypalaeicae⁵⁰⁴, ite m⁵⁰⁵ Siculae modicae, quoniam magnitudo⁵⁰⁶ duras facit et sine suco, Baliaricae, quas cavaticas vocant, quoniam in speluncis nascuntur, laudatae ex⁵⁰⁷ insulis et⁵⁰⁸ Caprearum, nullae⁵⁰⁹ autem cibis⁵¹⁰ gratae⁵¹¹ neque veteres neque recentes. fluviatiles et albae virus habent, nec silvestres stomacho utiles⁵¹², alvum solvunt, item omnes minutae. contra marinae stomacho utiliores, efficacissimae tamen⁵¹³ in dolore stomachi e laudatis ⁵¹⁴ traduntur quaecumque vivae⁵¹⁵ cum aceto devoratae. 46 ⁵¹⁶ praeterea sunt quae ἀκέρατοι⁵¹⁷ vocantur, latae⁵¹⁸, multifariam⁵¹⁹ nascentes, de quarum usu dicemus suis locis. gallinaceorum ⁵²⁰ ventris membrana, si⁵²¹ inveterata⁵²² e st, inspersa potioni ⁵²³ destillationes⁵²⁴ pectoris et umidam⁵²⁵ tussim vel recens tosta lenit. cocleae crudae tritae cum aquae tepidae⁵²⁶ cyathis III⁵²⁷ si sorbeantur, tussim sedant. destillationes sedat et canina⁵²⁸ cutis cuilibet digito circumdata. iure perdicum stomachus recreatur.

47 ⁵²⁹ 16 Iocinerum⁵³⁰ doloribus medetur mustela silvestris in cibo sumpta vel iocinera eius, item viverra⁵³¹ porcelli⁵³² modo inassata, suspiriosis multipeda⁵³³, ut ter⁵³⁴ septenae⁵³⁵ in Attico melle diluantur⁵³⁶ et per harundinem bibantur; omne enim vas nigrescit contactu. quidam torrent⁵³⁷ sextarium in patina, donec candidae⁵³⁸ fiant, tune melle miscent [alii centipedam⁵³⁹⁵⁴⁰ vocant⁵⁴¹ ] et ex aqua calida⁵⁴² dari iubent in cibo. 48 ⁵⁴³ cocleae⁵⁴⁴ iis⁵⁴⁵, quos linquit⁵⁴⁶ animus aut quorum alienatur mens aut quibus vertigines⁵⁴⁷ fiunt, ex passi cyathis III singulae⁵⁴⁸ contritae cum sua testa et calefactae in potu datae diebus plurimum⁵⁴⁹ VIIII; aliqui⁵⁵⁰ singulas primo die dedere, sequenti binas,⁵⁵¹ tertio⁵⁵² ternas, quarto II⁵⁵³, quinto⁵⁵⁴ I; sic et suspiria emendant⁵⁵⁵ et vomicas. 49 ⁵⁵⁶ esse animal locustae simile sine pennis, quod trixallis⁵⁵⁷ Graece⁵⁵⁸ vocetur⁵⁵⁹, Latinum nomen⁵⁶⁰ non habeat⁵⁶¹, aliqui arbitrantur, nec pauci auctores⁵⁶², hoc esse⁵⁶³ quod⁵⁶⁴ grylli⁵⁶⁵ vocentur⁵⁶⁶ ; ex his xx torreri⁵⁶⁷ iubent⁵⁶⁸ ac bibi⁵⁶⁹ e mulso contra orthopnoeas. sanguinem⁵⁷⁰ expuentibus cocleae⁵⁷¹, s i⁵⁷²⁵⁷³ qui inlotis⁵⁷⁴ protropum infundat vel marina aqua ita⁵⁷⁵ decoquat et in cibo sumat aut si tritae cum testis suis sumantur cum protropo; sic et tussi⁵⁷⁶ medentur. 50 ⁵⁷⁷ vomicas privatim sanat mel⁵⁷⁸, in quo apes sint demortuae⁵⁷⁹. sanguinem reicientibus pulmo vulturinus vitigineis lignis conbustus , adiecto flore Punici mali ex parte dimidia, item cotoneorum⁵⁸⁰ liliorumque isdem portionibus⁵⁸¹, potus mane atque vesperi⁵⁸² e vino, si febres⁵⁸³ absint, si minus, ex aqua, in qua cotonea decocta sint.

51 ⁵⁸⁴ 17 Pecudis lien recens magicis praeceptis super dolentem lienem extenditur dicente eo, qui medeatur, lieni se renedium⁵⁸⁵ facere. post hoc iubent in pariete dormitorii ⁵⁸⁶ eius tectorio⁵⁸⁷ includi⁵⁸⁸ et obsignari⁵⁸⁹ anulo ter⁵⁹⁰ novies⁵⁹¹ ea demque⁵⁹² dici. caninus si viventi eximatur⁵⁹³ et in cibo sumatur, liberat eo vitio⁵⁹⁴. quidam recentem superinligant. 52 ⁵⁹⁵ alii duum dierum catuli ex aceto scillite⁵⁹⁶ dant ignoranti⁵⁹⁷ vel irenacei⁵⁹⁸ lienem, item coclearum cinerem cum semine lini et urticae addito melle, done persanet⁵⁹⁹. liberat⁶⁰⁰ et lacerta viridis viva in olla ante cubiculum dormitorium⁶⁰¹ eius, cui medeatur⁶⁰², suspensa, ut egrediens revertensque attingat manu, cinis e capite bubonis cum unguento, mel, in quo apes sint mortuae⁶⁰³, araneus et maxime qui lycos⁶⁰⁴ vocatur.

53 ⁶⁰⁵ 18 Upupae cor⁶⁰⁶ lateris doloribus laudatur⁶⁰⁷, coclearum cibus⁶⁰⁸ in tisana⁶⁰⁹ decoctarum; et per se⁶¹⁰ inlinuntur. canis rabiosi calvariae cinis potioni⁶¹¹ inspergitur⁶¹².—Lumborum dolori stelio⁶¹³ transmarinus capite⁶¹⁴ ablato et intestinis decoctus in vino cum papaveris nigri denarii pondere dimidio eo⁶¹⁵ suco⁶¹⁶ bibitur. lacertae⁶¹⁷ virides⁶¹⁸ decisis pedibus et capite in cibo sumuntur, cocleae III contritae cum testis⁶¹⁹ suis atque in vino decoctae cum piperis granis xv. 54 ⁶²⁰ aquilae pedes evellunt in aversum a⁶²¹ suffragine⁶²² ita, ut dexter⁶²³ dextrae ⁶²⁴ partis doloribus adalligetur, sinister laevae⁶²⁵. multipeda⁶²⁶ quoque, quam oniscon⁶²⁷ appellavimus, medetur denarii pondere⁶²⁸ ex vini⁶²⁹ cyathis II pota. vermem terrenum catillo ligneo ante fisso et⁶³⁰ ferro⁶³¹ vincto inpositum⁶³² aqua excepta perfundere ⁶³³ et defodere⁶³⁴, unde effoderis, Magi iubent, mox aquam bibere catillo, mire id prodesse ischiadicis⁶³⁵ adfirmantes.

55 ⁶³⁶

19 Dysintericos recreant femina pecudum⁶³⁷ decocta cum lini semine ea⁶³⁸ aqua pota, caseus ovillus vetus⁶³⁹, sebum ovium decoctum in vino austero. hoc et ileo⁶⁴⁰ medetur et tussi⁶⁴¹ veteri⁶⁴², dysintericis stelio transmarinus ablatis intestinis et capite pedibusque ac⁶⁴³ cute⁶⁴⁴ decoctus aeque⁶⁴⁵ et in⁶⁴⁶ cibo sumptus, cocleae II cum ovo, utraque⁶⁴⁷ cum putamine contrita⁶⁴⁸ atque in vase novo addito sale et⁶⁴⁹ passi⁶⁵⁰⁶⁵¹ cyathis II aut palmarum suco et aquae cyathis III subfervefact a⁶⁵² et in potu dat a. 56 ⁶⁵³ prosunt et combustae, ut⁶⁵⁴ cinis earum bibatur⁶⁵⁵ in vino, addito⁶⁵⁶ resinae momento. cocleae nudae, de quibus diximus, in Africa maxime⁶⁵⁷ inveniuntur, utilissimae dysintericis, quinae combustae cum denarii dimidii pondere acaciae⁶⁵⁸ ; ex eo cinere dantur coclearia bina in vino myrtite aut quolibet austero cum pari modo caldae. 57 ⁶⁵⁹ quidam⁶⁶⁰ omnibus Africanis ita utuntur, alii totidem Africanas velatas⁶⁶¹ infundunt potius et, si maior fluctio⁶⁶² sit, addunt acaciam fabae magnitudine. senectus anguium dysinteriae⁶⁶³ et tenesmis⁶⁶⁴ in stagneo vase decoquitur cum rosaceo vel, si in alio, cum stagno⁶⁶⁵ inlinitur. ius ex gallinaceis⁶⁶⁶ isdem⁶⁶⁷ medetur, sed veteris gallinacei vehementius salsum⁶⁶⁸ ius alvum ciet. 58 ⁶⁶⁹ membrana⁶⁷⁰ gallinarum tosta⁶⁷¹ et data in oleo ac sale coeliacorum dolores mulcet⁶⁷² — abstineri⁶⁷³ autem frugibus ante et gallinam⁶⁷⁴ et hominem oporteat⁶⁷⁵ —, fimunm columbinum tostum⁶⁷⁶ potumque. caro palumbis⁶⁷⁷ in aceto decocta dysintericis et coeliacis medetur , turdus inassatus⁶⁷⁸ cum myrti bacis dysintericis, item merulae⁶⁷⁹, mel, in quo apes sint inmortuae⁶⁸⁰, decoctum.

59 ⁶⁸¹ 20 Gravissimum vitium⁶⁸² a lvi ileos⁶⁸³ appellatur. huic⁶⁸⁴ resisti aiunt discerpti⁶⁸⁵ vespertilionis sanguine, etiam inlito ventre⁶⁸⁶ subveniri. sistit⁶⁸⁷ alvum⁶⁸⁸ coclea sicut diximus in⁶⁸⁹ suspiriosis temperata, item cinis earum, quae⁶⁹⁰ vivae crematae sint, potus ex vino austero, gallinaceorum iocur assum aut ventriculi membrana⁶⁹¹, quae abici solet⁶⁹², inveterata admixto⁶⁹³ papaveris suco—alii recentem torrent⁶⁹⁴ ex vino bibendam⁶⁹⁵ —, 60 ⁶⁹⁶ ius perdicum⁶⁹⁷ et per se ventriculus contritus ex vino nigro, item⁶⁹⁸ palumbis⁶⁹⁹ ferus ex posca decoctus, lien pecudis tostus et in vino tritus⁷⁰⁰, fimum columbinum cum melle inlitum, ossifragi venter arefactus et potus, iis, qui⁷⁰¹ cibos non conficiant, utilissimus, vel si manu tantum teneant capientes cibum. quidam adalligant ex hac causa, sed continuare non debent, maciem enim facit. 61 ⁷⁰² sistit et⁷⁰³ anatum mascularum⁷⁰⁴ sanguis. inflationes⁷⁰⁵ discutit⁷⁰⁶ coclearum cibus, tormina lien ovium tostus atque e vino potus, palumb is⁷⁰⁷ ferns ex posca decoctus,. adips⁷⁰⁸ otidis ex vino, cinis ibide⁷⁰⁹ sine pennis cremata potus. quod praeterea traditur in torminibus, mirum est⁷¹⁰, anate adposita ventri transire morbum anatemque emori⁷¹¹. 62 ⁷¹² tormina et melle curantur, in⁷¹³ quo s int⁷¹⁴ apes inmortuae⁷¹⁵, decocto ⁷¹⁶. coli vitium efficacissime sanatur ave galerita assa in cibo sumpta. quidam in vase novo cum plumis exuri iubent conterique in cinerem, bibi⁷¹⁷ ex⁷¹⁸ aqua coclearibus⁷¹⁹ ternis per quadriduum⁷²⁰, quidam cor⁷²¹ eius adalligari⁷²² femini; alii s⁷²³ recens tepensque⁷²⁴ adhuc devoratur⁷²⁵. 63 ⁷²⁶ consularis Asprenatum ⁷²⁷ domus est, in qua alter e fratribus colo liberatus est ave hac in cibo sumpta⁷²⁸ et corde eius armilla aurea incluso, alter⁷²⁹ sacrificio quodam facto crudis⁷³⁰ laterculis ad formam camini atque, ut sacrum⁷³¹ peractum est⁷³², obstructo sacello. unum est ossifrago intestinum mirabili natura omnia devorata conficienti; huius partem extremam adalligatam ⁷³³ prodesse contra⁷³⁴ colum constat. 64 ⁷³⁵ —Sunt⁷³⁶ occulti interaneorum morbi, de quibus mirum proditur. si catuli, priusquam videant, adplicentur triduo stomacho⁷³⁷ maxime ac pectori⁷³⁸ et ex ore aegri⁷³⁹ suctum⁷⁴⁰ lactis accipiant, transire vim morbi, postremo exanimari dissectisque palam fieri aegri⁷⁴¹ causas; mo ne nt⁷⁴² humari debere eos obrutos terra⁷⁴³. Magi quidem⁷⁴⁴ vespertilionis sanguine⁷⁴⁵ contacto ventre in totum⁷⁴⁶ annum caveri⁷⁴⁷ tradunt aut in dolore⁷⁴⁸, si quis aquam ter⁷⁴⁹ pedes eluens⁷⁵⁰ haurire sustineat.

65 ⁷⁵¹ 21 Murino fimo contra calculos⁷⁵² inlinere⁷⁵³ ventrem prodest. irenacei carnem iucundam⁷⁵⁴ esse aiunt, si capite percusso uno ictu⁷⁵⁵ interficiatur, priusquam in se urinam reddat. haec⁷⁵⁶ caro ad hunc modum occis i⁷⁵⁷ stillicidi um⁷⁵⁸ vesicae⁷⁵⁹ emendat, item suffitus ex eodem⁷⁶⁰. quod si urinam in se reddiderit, eos, qui carnem comederint⁷⁶¹, stranguriae morbum contrahere traditur. 66 ⁷⁶² iubent⁷⁶³ et vermes terrenos bibi⁷⁶⁴ ex vino aut passo ad comminuendos calculos vel cocleas decoctas ut⁷⁶⁵ in suspiriosis, easdem exemptas testis⁷⁶⁶ III⁷⁶⁷ tritasque⁷⁶⁸ in vini⁷⁶⁹ cyatho bibi, sequenti die⁷⁷⁰ II, tertio⁷⁷¹ die⁷⁷² I, ut⁷⁷³ stillicidium⁷⁷⁴ urinae emendent⁷⁷⁵, testarum vero inanium cinerem⁷⁷⁶ ad calculos pellendos⁷⁷⁷, item hydri iocur bibi vel scorpionum cinerem aut in⁷⁷⁸ pane sumi [vel si quis⁷⁷⁹⁷⁸⁰ ut⁷⁸¹ locusta⁷⁸² edit], 67 ⁷⁸³ lapillos, qui in⁷⁸⁴ gallinaceorum vesica⁷⁸⁵ aut in palumbium ventriculo inveniantur, conteri et⁷⁸⁶ potioni⁷⁸⁷ inspergi, item membranam e ventriculo⁷⁸⁸ gallinacei aridam vel, si recens sit, tosta m⁷⁸⁹, fimum quoque palumbinum in faba sumi contra calculos et alias difficultates vesicae, similiter plumarum cinerem palumbium ferorum ex aceto mulso et intestinorum ex his cinerem coclearibus⁷⁹⁰ III, e nido hirundinum g laebam⁷⁹¹ dilut am⁷⁹² aqua calida, 68 ⁷⁹³ ossifragi ventrem arefactum, turturis fimum in mulso decoctum vel ipsius discoctae ius. turdos⁷⁹⁴ quoque edisse cum bacis myrti prodest urinae, cicadas tostas in patellis, milipedam⁷⁹⁵ oniscon bibisse et in vesicae doloribus decoctum⁷⁹⁶ agninorum pedum. alvum ciet⁷⁹⁷ gallinaceorum discoctorum ius et acria mollit, ciet et hirundinum fimum adiecto melle subditum.

69 ⁷⁹⁸ 22 Sedis vitiis efficacissima sunt oesypum—quidam adiciunt pomphol ygem⁷⁹⁹ et rosaceum—, canini capitis cinis⁸⁰⁰, senecta serpentis ex aceto, si rhagades⁸⁰¹ sint, cinis fimi canini candidi cum rosaceo—aiunt⁸⁰² inventum⁸⁰³ Aesculapii⁸⁰⁴ esse eodemque et verrucas efficacissime tolli—, murini fimi⁸⁰⁵ cinis, adeps cygni⁸⁰⁶⁸⁰⁷, adeps⁸⁰⁸ bovae⁸⁰⁹. procidentia⁸¹⁰ ibi sucus coclearum punctis evocatus⁸¹¹ inlita⁸¹² repellit⁸¹³. 70 ⁸¹⁴ adtritis medetur cinis muris silvatici cum melle, fel⁸¹⁵ irenacei cum vespertilionis cerebro et⁸¹⁶ canino lacte, adeps anserinus cum cerebro et alumine et oesypo, fimum columbinum cum melle, condylomatis⁸¹⁷ privatim araneus dempto⁸¹⁸ capite⁸¹⁹ pedibusque infricatus, ne acria⁸²⁰ perurant⁸²¹, adeps anserinus cum cera Punica⁸²², cerussa, rosaceo, adeps cygni⁸²³. hic⁸²⁴ et haemorroidas⁸²⁵ sanare⁸²⁶ dic itur⁸²⁷. 71 ⁸²⁸ ischiadicis⁸²⁹ cocleas crudas tritas cum vino Am mineo⁸³⁰ et pipere⁸³¹ potu prodesse dicunt⁸³², lacertam viridem in cibo ablatis pedibus, interaneis, capite; sic⁸³³ et stelionem adiectis huic papaveris nigri obolis III; ruptis, convulsis fel⁸³⁴ ovium cum lacte mulierum. 72 ⁸³⁵ verendorum formicationibus⁸³⁶ verrucisque medetur arietini pulmonis inassati sanies, ceteris vitiis vellerum eius vel sordidorum ⁸³⁷ cinis ex aqua, sebum ex omento⁸³⁸ pecudis, praecipue a renibus, admixto pumicis cinere et sale, lana sucida ex aqua⁸³⁹ frigida, carnes pecudis combustae ex aqua, mulae⁸⁴⁰ ungularum cinis⁸⁴¹, dentis caballini contusi⁸⁴² farina inspersa, testibus vero farina ex ossibus canini⁸⁴³ capitis⁸⁴⁴ sine came⁸⁴⁵ tusis⁸⁴⁶. si decidat testium alter, spumam coclearum inlitam in⁸⁴⁷ remedio esse tradunt. 73 ⁸⁴⁸ taetris⁸⁴⁹ ibi⁸⁵⁰ ulceribus⁸⁵¹ et⁸⁵² manantibus ⁸⁵³ auxiliantur canini capitis recentes⁸⁵⁴ cineres, cocleae parvae, latae contritae⁸⁵⁵ ex aceto, senectus⁸⁵⁶ anguium ex aceto vel cinis eius, mel, in quo apes sint⁸⁵⁷ inmortuae⁸⁵⁸, cum resina,⁸⁵⁹ cocleae nudae, quas in Africa gigni diximus , tritae⁸⁶⁰ cum turis⁸⁶¹ polline et ovorum⁸⁶² albo; XXX die resolvunt⁸⁶³ ; aliqui pro ture bulbum admiscent⁸⁶⁴. 74 ⁸⁶⁵ hydrocelicis⁸⁶⁶ stelionis⁸⁶⁷ mire prodesse tradunt capite, pedibus, interaneis ademptis relicum corpus inassatum—in cibo⁸⁶⁸ id saepius datur—, sicut ad urinae incontinentiam caninum adipem cum⁸⁶⁹ alumine sc his to⁸⁷⁰ fabae magnitudine⁸⁷¹, cocleas Africanas cum sua carne et testa crematas poto cinere, anserum⁸⁷² III linguas inassatas in cibo. huius rei auctor est Anaxilaus. a t⁸⁷³ panos aperit sebum pecudum cum⁸⁷⁴ sale⁸⁷⁵ tosto, 75 ⁸⁷⁶ murinum⁸⁷⁷ fimum admixto turis polline et sandaraca discutit, lacertae cinis et ipsa divisa inposita⁸⁷⁸, item multipeda contrita admixta resina terebinthina ex parte tertia—quidam et sinopidem⁸⁷⁹ admiscent—, cocleae contusae⁸⁸⁰ per se, cinis inanium⁸⁸¹⁸⁸² coclearum cerae mixtus. discussoriam vim habet fimum columbarum per sese vel cum⁸⁸³ farina hordeacia aut avenacia inlitum. cantharides mixtae⁸⁸⁴ calce⁸⁸⁵ panos scalpelli vice auferunt⁸⁸⁶, inguinum tumorem cocleae minutae cum melle inlitae leniunt.

76 ⁸⁸⁷ 23 Varices ne nascantur, lacertae sanguine pueris crura ieiunis a ieiuno inlinuntur. podagras lenit⁸⁸⁸ oesypum⁸⁸⁹ cum lacte mulieris et cerussa, fimum pecudum, quod⁸⁹⁰ liquidum reddunt, pulmones pecudum, fel arietis cum sebo, mures dissecti⁸⁹¹ inpositi⁸⁹², sanguis mustelae cum plantagine inlitus et vivae combustae cinis, ex aceto ac⁸⁹³ rosaceo si⁸⁹⁴ pinna⁸⁹⁵ inlinatur vel si cera et rosaceum admisceatur, fel caninum⁸⁹⁶ ita, ne manu attingatur, sed pinna inlinatur, fimum gallinarum, vermium terrenorum cinis cum melle ita, ut tertio die solvantur. 77 ⁸⁹⁷ aliqui⁸⁹⁸ ex aqua inlinere malunt ,⁸⁹⁹ alii ipsos acet abuli⁹⁰⁰ mensura⁹⁰¹ cum mellis⁹⁰² cyathis⁹⁰³ III, pedibus ante rosaceo perunctis. cocleae latae potae tollere dicuntur pedum et articulorum dolores; bibuntur autem binae in vino⁹⁰⁴ tritae. ea edem⁹⁰⁵ inlinuntur cum he lxines⁹⁰⁶ herbae⁹⁰⁷ suco; quidam ex aceto intrivisse contenti sunt. sale, qui una⁹⁰⁸ cum vipera crematus sit⁹⁰⁹ in olla nova, saepius ⁹¹⁰ sumpto⁹¹¹ aiunt podagra⁹¹² liberari; utile esse et adipe viperino⁹¹³ pedes perungui. 78 ⁹¹⁴ et de miluo adfirmant, si inveterato ⁹¹⁵ tritoque quantum III digiti capiant⁹¹⁶ bibatur ex aqua aut si pedes sanguine⁹¹⁷ eius perunguantur. inlinun- tur et columbarum sanguine cum urtica vel pennis earum⁹¹⁸, cum primum nascentur, tritis cum urtica⁹¹⁹. quin et fimum⁹²⁰ earum⁹²¹ articulorum doloribus⁹²² inlinitur, item cinis mustelae aut coclearum, et⁹²³ cum amylo⁹²⁴ vel tragacantha⁹²⁵. incussos⁹²⁶ articulos aranei telae⁹²⁷ commodissime curant. sunt qui cinere⁹²⁸ earum uti malint, sicut fimi columbini cinere⁹²⁹ cum polenta et vino albo. 79 ⁹³⁰ articulis luxatis praesentaneum est sebum pecudis cum cinere e⁹³¹ capillo mulierum. pernionibus quoque inponitur sebum⁹³² pecudum⁹³³ cum alumine, canini capitis cinis aut fimi⁹³⁴ murini. quod si pura⁹³⁵ sint, ulcera cera⁹³⁶ addita ad cicatricem perducunt soricum⁹³⁷ vel glirium⁹³⁸ crematorum favilla ex oleo, item muris silvatici cum melle, vermium quoque terrenorum cum oleo vetere et cocleae, quae nudae inveniuntur. 80 ⁹³⁹ ulcera omnia pedum sanat cinis earum, quae vivae combustae sint⁹⁴⁰, fimi gallinarum⁹⁴¹ cinis exulcerationes, columbini⁹⁴² fimi ex oleo. adtritus⁹⁴³ calciamentorum veteris sol eae⁹⁴⁴ cinis, agninus⁹⁴⁵ pulmo et⁹⁴⁶ arietis⁹⁴⁷ sanant⁹⁴⁸, dentis⁹⁴⁹ caballini contusi farina privatim subluviem⁹⁵⁰, lacertae viridis sanguis⁹⁵¹ subtrit os⁹⁵² et hominum et iumentorum pedes⁹⁵³ sublitus⁹⁵⁴, clavos⁹⁵⁵ pedum urina muli mulaeve cum luto suo inlita, fimum ovium, iocur lacertae viridis vel sanguis⁹⁵⁶ flocco inpositus⁹⁵⁷, vermes⁹⁵⁸ terreni ex oleo, stelionis caput cum⁹⁵⁹ viticis⁹⁶⁰ foliis⁹⁶¹ pari modo tritum⁹⁶² ex oleo, fimum columbinum decoctum ex aceto, 81 ⁹⁶³ verrucarum⁹⁶⁴ omni a gener a⁹⁶⁵ urina canis recens cum suo luto⁹⁶⁶ inlita, fimi⁹⁶⁷ canini cinis⁹⁶⁸ cum cera, fimum ovium, sanguis recens murinus inlitus vel ipse mus divolsus, irenacei fel, caput lacertae vel sanguis vel cinis totius, membrana senectutis anguium⁹⁶⁹, fimum gallinae cum⁹⁷⁰ oleo ac⁹⁷¹ nitro. cantharid es⁹⁷² cum uva taminia intrita e⁹⁷³ exedunt⁹⁷⁴, sed ita erosas aliis, quae ad persananda ulcera demonstravimus, curari oportet.

82 ⁹⁷⁵ 24 Nunc praevertemur⁹⁷⁶ ad ea, quae totis corporibus metuenda sunt.

Fel canis nigri masculi amuletum esse dicunt Magi domus totius suffitae eo purificataeve contra omnia mala medicamenta, item sanguinem⁹⁷⁷ canis respersis⁹⁷⁸ parietibus⁹⁷⁹ genitaleque⁹⁸⁰ eius sub limine ianuae⁹⁸¹ defossum⁹⁸². minus mirentur hoc qui sciunt⁹⁸³, foedissimum⁹⁸⁴ animalium in quantum magnificent, ricinum, quoniam uni nullus sit⁹⁸⁵ exitus saginae nec finis alia⁹⁸⁶ quam morte, diutius in fame viventi⁹⁸⁷ : septenis ita diebus durare⁹⁸⁸ tradunt, at⁹⁸⁹ in satietate paucioribus dehiscere ; 83 hunc⁹⁹⁰ ex aure sinistra canis omnes dolores sedare adalligatum. et indicium⁹⁹¹ in augurio vitalium habent, nam si aeger in iti o⁹⁹² respondeat e i⁹⁹³, qui intulerit⁹⁹⁴, a pedibus stanti interrogantique⁹⁹⁵ de morbo, spem vitae certam esse, moriturum nihil respondere. adiciunt ut evellatur ex aure laeva canis, cui non sit alius quam niger colos⁹⁹⁶. 84 Nigidius⁹⁹⁷ fugere⁹⁹⁸ toto⁹⁹⁹ die canes¹⁰⁰⁰ conspectum¹⁰⁰¹ eius, qui e sue id animal evellerit, scriptum reliquit¹⁰⁰². rursus¹⁰⁰³ Magi tradunt lymphatos sanguinis talpae adspersu resipiscere, eos vero, qui a nocturnis diis Faunisque agitentur, draconis lingua et oculis et felle intestinisque in vino et oleo decoctis ac sub diu nocte refrigeratis perunctionibus¹⁰⁰⁴ matutinis¹⁰⁰⁵ vespertinisque liberari.

85 ¹⁰⁰⁶ 25 Perfrictionibus¹⁰⁰⁷¹⁰⁰⁸ remedio esse tradit Nicander amphisbaenam serpentem¹⁰⁰⁹ mortuam adalligatam¹⁰¹⁰ vel¹⁰¹¹ pellem tantum eius, quin immo arbori, quae caedatur, adalligata¹⁰¹² non algere caedent es¹⁰¹³, faciliusque¹⁰¹⁴ succedere¹⁰¹⁵ ita. qu ae¹⁰¹⁶ sola serpentium frigori¹⁰¹⁷ se committit, prima¹⁰¹⁸ omnium procedens et ante cuculi¹⁰¹⁹ cantum. aliud est ccuulo miraculum¹⁰²⁰ : quo quis loco primum audiat alitem illam, si dexter pes circumscribatur ¹⁰²¹ ac¹⁰²² vestigium id effodiatur¹⁰²³, non gigni pulices, ubicumque spargatur.

86 ¹⁰²⁴ 26 Paralysim¹⁰²⁵ caventibus pinguia¹⁰²⁶ glirium decoctorum¹⁰²⁷ et soricum utilissima tradunt esse, milipedas¹⁰²⁸ ut in angina¹⁰²⁹ diximus¹⁰³⁰ potas; phthisim¹⁰³¹ sentientibus lacertam¹⁰³² viridem de- ¹⁰³³ coctam¹⁰³⁴ in vini sextariis III ad cyathum unum, singulis coclearibus¹⁰³⁵ sumptis per dies, donec convalescant, coclea- 5 rum cinerem potum in vino; 87 ¹⁰³⁶ 27 comitialibus morbis ¹⁰³⁷ oesypum¹⁰³⁸¹⁰³⁹ cum murrae momento et vini¹⁰⁴⁰ cyathis II dilutum magnitudine nucis abellanae, a balineo¹⁰⁴¹ potum, testiculos arietinos inveteratos tritosque dimidio denarii pondere in aquae¹⁰⁴² vel lactis asinini hemina. interdicitur vini potus quinis diebus ante et postea. 88 ¹⁰⁴³ magnifice laudatur et sanguis pecudum potus, item fel cum melle, praecipue agninum , catulus lactens sumptus absciso¹⁰⁴⁴ capite pedibusque ex vino et murra, lichen mulae¹⁰⁴⁵ potus in oxymelite cyathis III¹⁰⁴⁶, stelionis transmarini¹⁰⁴⁷ cinis potus in aceto, tunicula¹⁰⁴⁸ stelionis, quam eodem modo ut¹⁰⁴⁹ anguis exuit, in potu¹⁰⁵⁰. quidam et ipsum harundine¹⁰⁵¹ exinteratum¹⁰⁵² inveteratumque bibendum dederunt, alii in cibo ligneis¹⁰⁵³ veribus¹⁰⁵⁴ inassatum. 89 ¹⁰⁵⁵ operae pretium est scire, quo modo praeripiatur, cum exuerit¹⁰⁵⁶, membrana hiberna alias devoranti¹⁰⁵⁷ eam, quoniam nullum animal fraudulentius invidere¹⁰⁵⁸ homini¹⁰⁵⁹ tradunt, inde stelionum nomine¹⁰⁶⁰ in¹⁰⁶¹ maledictum¹⁰⁶² translato¹⁰⁶³. observant cubile eius aestatibus; est autem in loricis¹⁰⁶⁴ ostiorum fenestrarumque aut camaris¹⁰⁶⁵ sepulchrisve. ibi vere incipiente fissis harundinibus textas¹⁰⁶⁶ opponunt ceu nassas¹⁰⁶⁷, quarum angustiis¹⁰⁶⁸ etiam gaudet, eo facilius exuens circumdatum torporem¹⁰⁶⁹ ; sed relicto¹⁰⁷⁰ non potest remeare. 90 ¹⁰⁷¹ nihil ei remedio in comitialibus morbis praefertur. prodest et¹⁰⁷² cerebrum mustelae inveteratum potumque et iocur eius, testiculi¹⁰⁷³ quoque volvaque¹⁰⁷⁴ aut ventriculus inveteratus cum coriandro, ut diximus, item cinis, silvestris vero tota in cibo sumpta.¹⁰⁷⁵ eadem omnia praedicantur ex viverra. lacerta viridis cum condimentis, quae fastidium abstergeant¹⁰⁷⁶, ablatis pedibus ac¹⁰⁷⁷ capite, coclearum cinis addito semine lini et urticae cum melle inlitu¹⁰⁷⁸ sanant. 91 ¹⁰⁷⁹ Magis placet draconis cauda in pelle dorcadis adalligata cervinis¹⁰⁸⁰ nervis vel lapilli e ventre hirundinum pullorum sinistro lacerto¹⁰⁸¹ adnexi¹⁰⁸² ; dicuntur¹⁰⁸³ enim excluso pullo¹⁰⁸⁴ lapillum¹⁰⁸⁵ dare. quod si pullus is detur in¹⁰⁸⁶ cibo, quem¹⁰⁸⁷ primum¹⁰⁸⁸ pepererit, cum quis primum¹⁰⁸⁹ temptatus ¹⁰⁹⁰ sit, liberatur eo malo; postea medetur hirundinum sanguis cum ture vel cor recens devoratum. quin et e¹⁰⁹¹ nido earum lapillus inpositus recreare¹⁰⁹² dicitur confestim, adalligatus¹⁰⁹³ in perpetuum tueri¹⁰⁹⁴. 92 ¹⁰⁹⁵ praedicatur et iocur milui devoratum et senectus serpentium, iocur vulturis tritum cum suo sanguine ter septenis diebus potum, cor pulli vulturini adalligatum. sed et¹⁰⁹⁶ ipsum vulturem in cibo dari iubent et quidem¹⁰⁹⁷ satiatum humano cadavere. quidam pectus eius bibendum¹⁰⁹⁸ censent¹⁰⁹⁹ in cer rino¹¹⁰⁰ calice, aut testes gallinacei ¹¹⁰¹ ex aqua et lacte, antecedente v dierum abstinentia vini¹¹⁰² ; ob id invetera nt¹¹⁰³. fuere et qui muscas XXI rufas, et quidem a¹¹⁰⁴ mortuo¹¹⁰⁵, in potu¹¹⁰⁶ darent, infirmioribus pauciores.

93 ¹¹⁰⁷ 28 Morbo regio¹¹⁰⁸ resistunt sordes aurium aut mammarum pecudis¹¹⁰⁹ denarii pondere cum murrae momento ¹¹¹⁰¹¹¹¹ et vini cyathis II canini capitis cinis in mulso, multipeda in vini hemina¹¹¹², vermes¹¹¹³ terreni in aceto mulso cum¹¹¹⁴ murra, gallina, si sit luteis pedibus, prius aqua purificatis , 94 ¹¹¹⁵ dein collutis vino, quod bibatur, cerebrum perdicis aut¹¹¹⁶ aquilae in vini cyathis III, cinis plumarum aut interaneorum ¹¹¹⁷ palumbis in mulso¹¹¹⁸ ad coclearia III, passerum cinis sarmentis¹¹¹⁹ crematorum coclearibus II in aqua mulsa. avis icterus¹¹²⁰ vocatur¹¹²¹ a colore; quae si spectetur, sanari¹¹²² id malum tradunt et avem mori. hanc puto Latine vocari galgulum¹¹²³.

95 ¹¹²⁴ 29 Phreneticis¹¹²⁵ prodesse videtur pulmo pecudum calidus circa caput alligatus¹¹²⁶. nam muris cerebrum dare potui ex aqua aut cinerem mustelae vel¹¹²⁷ etiam inveteratas carnes irenacei quis possit furenti, etiamsi certa¹¹²⁸ sit medicina? bubonis quidem¹¹²⁹ oculorum cinerem inter ea, quibus prodigiose vitam ludificantur, acceperim, praecipueque febrium medicina placitis eorum¹¹³⁰ renuntiat. 96 namque et in duodecim¹¹³¹ signa digessere eam sole transmeante iterumque luna, quod totum abdicandum¹¹³² paucis e pluribus¹¹³³ edocebo¹¹³⁴, siquidem crematis tritisque cum oleo perungui iubent aegros, cum geminos transeat¹¹³⁵ sol, cristis et auribus et unguibus gallinaceorum ; 97 ¹¹³⁶ si luna, radiis¹¹³⁷ barbisque¹¹³⁸ eorum; si virginem alteruter¹¹³⁹, hordei granis; si sagittarium, vespertilionis alis; si¹¹⁴⁰ leonem luna, tamaricis fronde, et adiciunt¹¹⁴¹ sativae; si aquarium, e buxo carbonibus tritis¹¹⁴². ex istis¹¹⁴³ confessa¹¹⁴⁴ aut certe verisimilia ponemus, sicuti¹¹⁴⁵ lethargum olfactoriis¹¹⁴⁶ excitari et¹¹⁴⁷ inter ea fortassis¹¹⁴⁸ mustelae testiculis inveterat is¹¹⁴⁹ aut iocinere usto. his¹¹⁵⁰ quoque pulmonem pecudis calidum circa caput adalligari putant utile.

98 ¹¹⁵¹ 30 In quartanis medicina clinice propemodum¹¹⁵² nihil pollet. quam ob rem plura eorum¹¹⁵³ remedia ponemus primumque ea, quae adalligari¹¹⁵⁴ iubent: pulverem, in quo¹¹⁵⁵ se accipiter volutaverit, lino rutilo in linteolo, canis nigri dentem¹¹⁵⁶ longissimum. pseudosp hece m¹¹⁵⁷ vocant vespam, quae singularis volitat¹¹⁵⁸ ; hanc sinistra manu adprehensam subnectunt , alii vero quam quis eo anno viderit primam¹¹⁵⁹ ; viperae caput abscisum¹¹⁶⁰ in linteolo vel cor viventi¹¹⁶¹ exemptum; 99 ¹¹⁶² muris rostellum auriculasque summas russeo¹¹⁶³ panno¹¹⁶⁴ ipsumque ¹¹⁶⁵ dimittunt¹¹⁶⁶ ; lacertae vivae dextrum oculum effossum, mox¹¹⁶⁷ cum¹¹⁶⁸ capite suo deciso in pellicula caprina scarabaeum, qui pilas¹¹⁶⁹ volvit. propter hunc Aegypti magna pars scarabaeos inter numina¹¹⁷⁰ colit, curiosa¹¹⁷¹ Apionis interpretatione, qua colligat Solis operum similitudinem huic¹¹⁷² animali esse, ad excusandos gentis suae ritus. 100 sed et alios¹¹⁷³ adalligant¹¹⁷⁴ Magi¹¹⁷⁵ : cui sunt cornicula reflexa, sinistra manu collectum; tertium¹¹⁷⁶, qui vocatur fullo, albis guttis¹¹⁷⁷, dissectum utrique lacerto adalligant, cetera sinistro: cor anguium sinistra¹¹⁷⁸ manu¹¹⁷⁹ exemptum viventibus, scorpionis caudae IIII articulos cum aculeo panno nigro ita, ut nec scorpionem dimissum nec eum, qui adalligaverit¹¹⁸⁰, videat¹¹⁸¹ aeger triduo, post tertium circuitum¹¹⁸² id condat. 101 urucam¹¹⁸³ in linteolo ter lino circumdant totidem nodis ad singulos dicente, quare faciat, qui medebitur¹¹⁸⁴, limacem¹¹⁸⁵ in pellicula¹¹⁸⁶ vel IIII limacum capita praecisa harundine, multipedam¹¹⁸⁷ lana¹¹⁸⁸ involutam, vermiculos , ex quibus tabani fiunt¹¹⁸⁹, antequam pennas¹¹⁹⁰ germinent¹¹⁹¹, alios e spinosis frutectis lanuginosos. quidam ex illis quaternos inclusos iuglandis¹¹⁹² nucis putarnine adalligant. 102 ¹¹⁹³ cocleas, ¹¹⁹⁴ quae¹¹⁹⁵ nudae¹¹⁹⁶ inveniuntur¹¹⁹⁷, stelionem¹¹⁹⁸, cum incluserunt¹¹⁹⁹ capsulis , subiciunt capiti¹²⁰⁰ et sub decessu febris emittunt. devorari ¹²⁰¹ autem iubent cor mergi marini sine ferro exemptum, inveteratumque¹²⁰² conteri et in calida aqua¹²⁰³ bibi, hirundinum corda¹²⁰⁴ cum melle; alii fimum drachma una in lactis caprini vel¹²⁰⁵ ovilli¹²⁰⁶ vel passi¹²⁰⁷ cyathis III ante accessiones; sunt qui totas censeant devorandas. 103 aspidis cutem pondere sexta parte denarii cum piperis pari modo Parthorum gentes in remedium quartanae bibunt. Chrysippus philosophus tradidit phryganion¹²⁰⁸ adalligatum¹²⁰⁹ remedio esse quartanis. quod esset animal, neque ille descripsit nec nos invenimus qui novisset; demonstrandum tamen fuit a¹²¹⁰ tam gravi auctore¹²¹¹ dictum, si cuius cura efficacior esset inquirendi¹²¹². cornicis¹²¹³ carnes esse et¹²¹⁴ nidum¹²¹⁵ inlinere in longis¹²¹⁶ morbis utilissimum putant. 104 ¹²¹⁷ —Et in tertianis fiat potestas¹²¹⁸ experiendi ¹²¹⁹, quoniam miserias¹²²⁰ copia¹²²¹ spei delectat¹²²², anne aranei , quem lycon¹²²³ vocant, tela¹²²⁴ cum ipso in¹²²⁵ splen io lo¹²²⁶ resinae ceraeque inposita utrisque¹²²⁷ temporibus et fronti prosit, aut ipse calamo adalligatus, qualiter et aliis febribus prodesse traditur, item lacerta viridis adalligata¹²²⁸ viva¹²²⁹ in eo vase, quod capiat, quo genere et recidivas frequenter¹²³⁰ abigi adfirmant.

105 ¹²³¹ 31 Hydropicis oesypum¹²³² ex vino addita murra modice potui datur, nucis abellanae magnitudine. aliqui addunt et anserinum¹²³³ adipem ex vino myrteo. sordes ab uberibus ovium eundem effectum habent, item carnes inveteratae¹²³⁴ irenacei sumptae. vomitus quoque canum inlitus¹²³⁵ ventri aquam trahere promittitur.

106 ¹²³⁶ 32 Igni sacro medetur oesypum¹²³⁷ cum¹²³⁸ pompholyge¹²³⁹ et rosaceo, ricini sanguis¹²⁴⁰, vermes terreni ex aceto inliti, gryllus¹²⁴¹ contritus in manibus, quo¹²⁴² genere praestat, ut¹²⁴³ qui id¹²⁴⁴ fecerit, antequam incipiat vitium, toto e i¹²⁴⁵ anno non¹²⁴⁶ accidat¹²⁴⁷ —oportet autem eum¹²⁴⁸ ferro cum terra cavernae suae tolli—, anseris adeps, viperae caput aridum adservatum et combustum, dein ex aceto inpositum, senectus serpentium ex aqua inlita a balneo cum bitumine et sebo agnino¹²⁴⁹.

107 ¹²⁵⁰ 33 Carbunculus fimo¹²⁵¹ columbino aboletur¹²⁵² per se inlito ¹²⁵³ vel cum lini semine ex aceto¹²⁵⁴ mulso, item apibus, quae in melle sint¹²⁵⁵ mortuae¹²⁵⁶, inpositis polentaque inposita¹²⁵⁷ ins uper. si¹²⁵⁸ in verendis sit¹²⁵⁹, ceterisque ibi ulceribus occurrit ex melle oesypum¹²⁶⁰ cum plumbi squamis¹²⁶¹, item fimum pecudum incipientibus carbunculis. tubera et quaecumque molliri ¹²⁶² opus sit¹²⁶³ efficacissime anserino¹²⁶⁴ adipe curantur; idem praestat et gruum adeps.

108 ¹²⁶⁵ 34 Furunculis mederi dicitur araneus¹²⁶⁶, priusquam nominetur¹²⁶⁷, inpositus¹²⁶⁸ et tertio die solutus, mus araneus pendens enecatus sic, ut terram ne¹²⁶⁹ postea attingat, ter circumlatus¹²⁷⁰ furunculo, totiens expuentibus medente et cui is¹²⁷¹ medebitur, ex gallinaceo fimo, quod est rufum, maxime recens inlitum ex aceto, ventriculus ciconiae ex vino decoctus , muscae inpari numero infricatae digito medico¹²⁷², sordes ex pecudum auriculis,. sebum ovium vetus cum cinere capilli mulierum¹²⁷³, sebum arietis cum cinere pumicis ¹²⁷⁴ et salis pari pondere.

109 ¹²⁷⁵ 35 Ambustis¹²⁷⁶ canini capitis cinis medetur, item glirium cum¹²⁷⁷ oleo, fimum ovium cum cera, murium¹²⁷⁸ cinis, coclearum quoque sic, ut ne cicatrix quidem¹²⁷⁹ appareat, adips viperinus¹²⁸⁰, fimi¹²⁸¹ columbini cinis ex oleo inlitus; 110 ¹²⁸² 36 nervorum nodis¹²⁸³ capitis viperini cinis in oleo cyprino¹²⁸⁴, terreni¹²⁸⁵ vermes cum melle inliti. dolores¹²⁸⁶ eorum¹²⁸⁷.... adips¹²⁸⁸, ¹²⁸⁹ amphisbaena¹²⁹⁰ mortua adalligata, adips vulturinus cum .... venter¹²⁹¹ arefactus tritusque¹²⁹² cum adipe suillo inveterato¹²⁹³, cinis e capite bubonis in mulso potus cum lilii¹²⁹⁴ radice, si Magis credimus. in contractione nervorum caro palumbina in cibis prodest et inveterata, irenacei¹²⁹⁵ spasticis, item mustelae ¹²⁹⁶ cinis¹²⁹⁷, serpentium senectus in pelle taurina adalligata. spasmos fieri prohibe t¹²⁹⁸ et opisthotonos¹²⁹⁹ milui iocur aridum¹³⁰⁰ III¹³⁰¹ obolis in aquae mulsae cyathis III potum.

111 37 Reduvias et quae in digitis nascuntur pterygia¹³⁰² tollunt canini capitis cinis aut vulva¹³⁰³ decocta in oleo, superinlito butyro ovillo cum melle, item folliculus¹³⁰⁴ cuiuslibet animalium fellis¹³⁰⁵ ; unguium scabritiam¹³⁰⁶ cantharides¹³⁰⁷ cum pice tertio die solutae aut locustae frictae¹³⁰⁸ cum sebo hircino, pecudum sebum. aliqui miscent viscum et¹³⁰⁹ porcillacam, alii aeris florem et viscum ita, ut tertio die solvant.

112 ¹³¹⁰

38 Sanguinem sistit in naribus sebum ex omento pecudum inditum¹³¹¹, item coagulum ex aqua, maxime agninum , subductum vel infusum¹³¹², etiam si alia non prosint, adips anserinus cum butyro pari pondere pastillis¹³¹³ ingestus, coclearum terrena¹³¹⁴, sed et ipsae extractae testis; e naribus 110 fluentem cocleae contritae fronti inlitae, aranei tela¹³¹⁵ ; gallinacei ¹³¹⁶ cerebellum vel sanguis¹³¹⁷ profluvia ex cerebro, item columbinus ob id¹³¹⁸ servatus concretusque. si vero ex vulnere inmodice fluat, fimi caballini cum putaminibus ovorum¹³¹⁹ cremati cinis¹³²⁰ inpositus mire sistit.

113 ¹³²¹ 39 Ulceribus¹³²² medetur oesypum¹³²³ cum hordei cinere et aerugine aequis partibus, ad carcinomata quoque ac serpentia valet. erodit et¹³²⁴ ulcerum margines, carnesque exscrescentes ad aequalitatem redigit; explet¹³²⁵ quoque et ad¹³²⁶ cicatricem perducit. magna vis et in cinere pecudum fimi ad carcinomata, addito nitro, aut in¹³²⁷ cinere ex ossibus feminum agninorum, praecipue in iis¹³²⁸ ulceribus, quae cicatricem non trahant¹³²⁹. magna et pulmonibus, praecipue¹³³⁰ arietum: carnes excrescentes¹³³¹ in ulceribus ad aequalitatem efficacissime reducunt; 114 ¹³³² fimo quoque ipso ovium sub testo¹³³³ calefacto et subacto¹³³⁴ tumor vulnerum sedatur, fistulae purgantur sananturque , item epinyctides. summa vero¹³³⁵ in¹³³⁶ canini capitis cinere: excrescentia omnia spodii vice erodit¹³³⁷ ac¹³³⁸ persanat. et murino fimo eroduntur, item mustelae fimi cinere¹³³⁹. duritias¹³⁴⁰ in alto¹³⁴¹ ulcerum et carcinomata persequitur multipeda trita admixta¹³⁴² resina terebinthina et sinopide. eadem utilissima sunt in iis¹³⁴³ ulceribus, quae vermibus periclitentur ¹³⁴⁴. 115 ¹³⁴⁵ quin¹³⁴⁶ et vermium ipsorum genera mirandos¹³⁴⁷ usus habent. cosses, qui in ligno nascuntur, sanant ulcera¹³⁴⁸ omnia¹³⁴⁹, nomas vero combusti cum pari pondere anesi¹³⁵⁰ ex¹³⁵¹ oleo inliti. vulnera recentia conglutinant terreni adeo, ut nervos quoque abscisos¹³⁵² inlitis solidari intra septimum diem persuasio¹³⁵³ sit; itaque in melle servandos censent. cinis eorum margines ulcerum duriores absumit¹³⁵⁴ cum pice lliquida¹³⁵⁵ vel symp hyto et¹³⁵⁶ melle. 116 ¹³⁵⁷ quidam arefactis in sole ad vulnera ex aceto utuntur nec¹³⁵⁸ solvunt nisi biduo¹³⁵⁹ intermisso . eadem ratione et coclearum terrena¹³⁶⁰ prosunt¹³⁶¹, totaeque exemptae¹³⁶² recentia vulnera tusae¹³⁶³ inpositae conglutinant et¹³⁶⁴ nomas sistunt.—(Herpes¹³⁶⁵ quoque animal¹³⁶⁶ a¹³⁶⁷ Graecis vocatur¹³⁶⁸, quo praecipue sanantur¹³⁶⁹ quaecumque¹³⁷⁰ serpunt¹³⁷¹ ).— cocleae¹³⁷² prosunt et¹³⁷³ cum testis suis tusae; cum murra quidem et ture etiam praecisos¹³⁷⁴ nervos sanare dicuntur. 117 draconum quoque adeps siccatus in sole magnopere prodest, item¹³⁷⁵ gallinacei cerebrum recentibus plagis. sale viperino in cibo sumpto tradunt et ulcera tractabiliora fieri ac celerius sanari. Antonius quidem medicus, cum incidisset¹³⁷⁶ insanabilia ulcera¹³⁷⁷, viperas edendas¹³⁷⁸ dabat miraque celeritate ¹³⁷⁹ persanabat¹³⁸⁰. trixallidum¹³⁸¹ cinis margines ulcerum duros aufert¹³⁸² cum¹³⁸³ melle, item fimi columbini cum arrhenico¹³⁸⁴ et melle¹³⁸⁵, eademque¹³⁸⁶ eroden tia¹³⁸⁷ sunt. 118 ¹³⁸⁸ bubonis cerebrum¹³⁸⁹ cum adipe anserino mire vulnera¹³⁹⁰ dicitur glutinare; quae vero¹³⁹¹ vocantur cacoēthe, cinis feminurm¹³⁹² arietis cum lacte muliebri ¹³⁹³, diligenter prius elutis linteolis, ulula avis cocta in oleo, cui liquato miscetur butyrum ovillum et mel¹³⁹⁴. ulcerum ¹³⁹⁵ labra duriora apes in melle mortuae¹³⁹⁶ emolliunt¹³⁹⁷, et elephantiasin¹³⁹⁸ sanguis¹³⁹⁹ et cinis mustelae. verberum vulnera atque vibices pellibus ovium recentibus inpositis obliterantur.

119 ¹⁴⁰⁰ 40 Articulorum fracturis cinis feminum pecudis peculiariter medetur cum cera—efficacius idem medicamentum fit maxillis simul ustis cornuque cervino et cera mollita rosaceo—; ossibus fractis caninum cerebrum linteolo inlito, superpositis¹⁴⁰¹ lanis, quae subinde oleo¹⁴⁰² subfundantur ; fere XIIII diebus solidat, nec tardius cinis silvestris muris¹⁴⁰³ cum melle aut vermium terrenorum, qui et ossa extrahit.

120 ¹⁴⁰⁴ 41 Cicatrices ad colorem¹⁴⁰⁵ reducit pecudum pulmo, praecipue ex ariete, sebum ex nitro¹⁴⁰⁶, lacertae viridis cinis, vernatio anguium ex vino decocta, fimum columbinum cum melle, item¹⁴⁰⁷ vitiligines¹⁴⁰⁸ albas ex vino, vitiliginem¹⁴⁰⁹ et cantharides ¹⁴¹⁰ cum rutae foliorum II partibus. in sole, donec formicet cutis, tolerandae sunt, postea fovere oleoque perunguere necessarium iterumque inlinere¹⁴¹¹, idque pluribus diebus facere, caventes exulcerationem altam¹⁴¹². 121 ¹⁴¹³ ad easdem vitiligines et muscas¹⁴¹⁴ inlini iubent cum radice Eupatoria e¹⁴¹⁵, gallinarum fimi¹⁴¹⁶ candidum servatum in oleo vetere cornea pyxide, vespertilionis sanguinem, fel irenacei ex aqua. scabiem vero bubonis cerebrum cum aphronitro¹⁴¹⁷, sed ante omnia sanguis caninus sedat¹⁴¹⁸, pruritum cocleae minutae, latae¹⁴¹⁹ contritae¹⁴²⁰ inlitae.

122 ¹⁴²¹ 42 Harundines et tela quaeque alia extrahenda sunt¹⁴²² 20 corpori evocat mus¹⁴²³ dissectus inpositus, praecipue vero lacerta dissecta et¹⁴²⁴ vel caput tantum¹⁴²⁵ eius contusum¹⁴²⁶ cum sale inpositum, cocleae ex iis¹⁴²⁷, quae gregatim folia sectantur, contusae inpositae c um¹⁴²⁸ testis et eae¹⁴²⁹, quae manduntur, exemptae¹⁴³⁰ testis, sed cum leporis coagulo efficacissime. ossa anguium¹⁴³¹ eundem¹⁴³² cum coagulo cuiuscumque quadripedis intra tertium diem adprobant effectum. laudantur et cantharides tritae¹⁴³³ cum farina hordei.

123 ¹⁴³⁴ 43 In muliebribus malis membranae e¹⁴³⁵ partu¹⁴³⁶ ovium¹⁴³⁷ proficiunt, sicut in capris rettulimus. fimum ¹⁴³⁸ quoque pecudum eosdem usus habet. locustarum suffitu stranguriae maxume mulierum iuvantur. gallinaceorum testes si subinde¹⁴³⁹ a conceptu edat mulier, mares in utero fieri dicuntur. partus conceptos¹⁴⁴⁰ hystricum cinis potus continet, maturat caninum lacte¹⁴⁴¹ potum, evocat membrana e secundis¹⁴⁴² canum, si terram non attigerit¹⁴⁴³, lumbis¹⁴⁴⁴ parturientium ¹⁴⁴⁵ tactis¹⁴⁴⁶. 124 ¹⁴⁴⁷ fimum murinum aqua¹⁴⁴⁸ pluvia¹⁴⁴⁹ dilutum mammas¹⁴⁵⁰ mulierum a partu tumentes¹⁴⁵¹ reficit. cinis irenaceorum cum oleo perunctarum custodit partus contra abortus¹⁴⁵². facilius enituntur quae . . um anserinum cum aquae¹⁴⁵³¹⁴⁵⁴ II cyathis¹⁴⁵⁵ sorbuere aut ex utriculo¹⁴⁵⁶ mustelino per genitale¹⁴⁵⁷ effluentes¹⁴⁵⁸ aquas. 125 ¹⁴⁵⁹ —Vermes terreni inliti, ne¹⁴⁶⁰ cervicis ¹⁴⁶¹ scapularumque nervi¹⁴⁶² doleant, praestant. graves¹⁴⁶³ secundas pellunt¹⁴⁶⁴ in passo poti. iidem per se inpositi mammarum suppurationes concocunt et aperiunt extrahuntque et ad cicatricem perducunt. lac¹⁴⁶⁵ devocant¹⁴⁶⁶ poti¹⁴⁶⁷ cum mulso. inveniuntur et in gramine¹⁴⁶⁸ vermiculi¹⁴⁶⁹, qui adalligati collo continent partum; detrahuntur¹⁴⁷⁰ autem sub partu, alias eniti non patiuntur; cavendum et¹⁴⁷¹ ne in terra ponantur. conceptus quoque causa dantur in potu quini aut¹⁴⁷² septeni. 126 ¹⁴⁷³ —Cocleae in cibo sumptae adcelerant partum, item conceptum inpositae cum croco. eaedem¹⁴⁷⁴ ex amylo et tragacantha inlitae profluvia¹⁴⁷⁵ sistunt. prosunt et purgationibus sumptae in cibo et vulvam aversam¹⁴⁷⁶ corrigunt cum medulla cervina ita, ut¹⁴⁷⁷ uni¹⁴⁷⁸ cocleae denarii pondus addatur et cypri¹⁴⁷⁹. inflationes quoque vulvarum discutiunt exemptae¹⁴⁸⁰ testis¹⁴⁸¹ tritae¹⁴⁸² cum rosaceo. ad¹⁴⁸³ haec¹⁴⁸⁴ Astypalaeicae maxime eliguntur. 127 ¹⁴⁸⁵ alio modo Africanae binae tritae cum feni¹⁴⁸⁶ Graeci¹⁴⁸⁷ quod III digitis capiatur¹⁴⁸⁸, addito¹⁴⁸⁹ melle coclearibus IIII¹⁴⁹⁰, inlinuntur alvo prius irino¹⁴⁹¹ suco¹⁴⁹² perunctae. sunt et minutae¹⁴⁹³¹⁴⁹⁴ loricaeque¹⁴⁹⁵ candidae¹⁴⁹⁶ cocleae passim oberrantes¹⁴⁹⁷ ; hae¹⁴⁹⁸ arefactae¹⁴⁹⁹ sole in tegulis tusaeque in farina m¹⁵⁰⁰ miscentur lomento aequis partibus candoremque et levorem¹⁵⁰¹ corpori¹⁵⁰² adferunt. scabendi desideria tollunt minutae et latae¹⁵⁰³ cum polenta. 128 —Viperam¹⁵⁰⁴ mulier praegnans si transcendent, abortum faciet, item amphisbaenam, mortuam dumtaxat, nam vivam habentes in pyxide inpune transeunt; etiam si¹⁵⁰⁵¹⁵⁰⁶ mortua sit atque adservata, partus faciles¹⁵⁰⁷ praestat. in¹⁵⁰⁸ mortua mirum, si sine¹⁵⁰⁹ adservata¹⁵¹⁰ transcendent gravida, innoxium¹⁵¹¹ fieri, si protinus transcendat adservatam.—Anguis ¹⁵¹² inveterati¹⁵¹³ suffitu¹⁵¹⁴ menstrua adiuvant. 129 44 anguium senectus adalligata lumbis faciliores partus facit, protinus a puerperio removenda. dant et in vino bibendam cum ture¹⁵¹⁵ ; aliter sumpta¹⁵¹⁶ abortum facit. baculum, quo angui rana excussa sit, parturientes adiuvat; trixallidum¹⁵¹⁷ cinis inlitus¹⁵¹⁸ cum melle purgationes, item araneus: qui filum deducit ex alto, capi¹⁵¹⁹ debet manu cava tritusque¹⁵²⁰ admoveri, quod¹⁵²¹, si redeuntem prenderit¹⁵²², inhibebit idem purgationes. 130 ¹⁵²³ —Lapis aëtites in aquilae repertus nido custodit partus contra omn es¹⁵²⁴ abortuum¹⁵²⁵ insidias. penna vulturina subiecta pedibus adiuvat parturientes¹⁵²⁶. ovum corvi cavendum gravidis constat, quoniam transgressis¹⁵²⁷ abortum¹⁵²⁸ per os¹⁵²⁹ faciat. fimum accipitris in mulso potum videtur fecundas¹⁵³⁰ facere. vulvarum duritias, collectiones adeps anserinus¹⁵³¹ aut cygni¹⁵³² emollit. 131 ¹⁵³³ 45 mammas a¹⁵³⁴ partu custodit adeps anseris cum rosaceo et araneo¹⁵³⁵. Phryges et Lycaones mammis¹⁵³⁶ puerperio vexatis invenerunt otidum¹⁵³⁷ odipem utilem esse. iis¹⁵³⁸, quae¹⁵³⁹ vulva strangulentur, et blattas¹⁵⁴⁰ inlinunt . ovorum¹⁵⁴¹ perdicis putaminum¹⁵⁴² cinis cadmiae mixtus et cerae stantes mammas servat¹⁵⁴³. putant et ter circumductas ¹⁵⁴⁴¹⁵⁴⁵ ovo perdicis aut¹⁵⁴⁶.... non inclinari et, si sorbeantur , eadem¹⁵⁴⁷ fecunditatem facere, lactis quoque copiam, cum anserino adipe perunctis mammis dolores¹⁵⁴⁸ minuere, molas uteri¹⁵⁴⁹ rumpere¹⁵⁵⁰, scabiem vulvarum sedare¹⁵⁵¹, si cum cimice¹⁵⁵² trito inlinantur.

132 ¹⁵⁵³ 46 Vespertilionum sanguis psilotri vim habet, sed alis¹⁵⁵⁴ puerorum inlitus non satis proficit¹⁵⁵⁵, nisi aerugo vel cicutae semen postea inducatur; sic enim aut in totum tolluntur pili aut non¹⁵⁵⁶ excedunt lanuginem¹⁵⁵⁷. idem et cerebro eorum¹⁵⁵⁸ profici putant; est¹⁵⁵⁹ autem duplex, rubens utique et¹⁵⁶⁰ candidum. aliqui sanguinem et iocur eiusdem¹⁵⁶¹ admiscent¹⁵⁶². 133 ¹⁵⁶³ quidam in III heminis olei discocunt¹⁵⁶⁴ viperam exemptis ossibus¹⁵⁶⁵, psilotri vice utuntur, evolsis prius pilis, quos renasci nolunt¹⁵⁶⁶. fel irenacei psilotrum est, utique mixtum¹⁵⁶⁷ vespertilionis cerebro et lacte caprino, item per se¹⁵⁶⁸ cinis¹⁵⁶⁹. lacte canis primiparae¹⁵⁷⁰, prius evolsis pilis¹⁵⁷¹ vel nondum natis, perunctae partes¹⁵⁷² alios¹⁵⁷³ non sufficiunt¹⁵⁷⁴. 134 ¹⁵⁷⁵ idem¹⁵⁷⁶ evenire traditur sanguine ricini evulsi cani¹⁵⁷⁷, item hirundinino ¹⁵⁷⁸¹⁵⁷⁹ sanguine vel felle, ovis formicarum.

supercilia denigrari muscis tritis tradunt; si vero oculi nigri nascentium placeant, soricem praegnanti¹⁵⁸⁰ edendum; capilli ne canescant, vermium terrenorum cinere praestari¹⁵⁸¹ admixto oleo.

135 ¹⁵⁸² 47 Infantibus, qui lacte concreto vexantur, praesidio est¹⁵⁸³ agninum coagulum ex aqua potum, aut si coagulato¹⁵⁸⁴ lacte¹⁵⁸⁵ accident, discutitur coagulo ex aceto dato. ad dentitiones ¹⁵⁸⁶ cerebrum pecoris utilissimum est. ossibus in canino fimo inventis adustio infantium, quae vocatur siriasis, adalligatis emendatur, ram ex¹⁵⁸⁷ infantium lacertae viridis admotae ¹⁵⁸⁸ dormientibus morsu. postea¹⁵⁸⁹ harundini¹⁵⁹⁰ inliga nt et¹⁵⁹¹ suspendunt¹⁵⁹² in fumo traduntque pariter cum expirante¹⁵⁹³ ea¹⁵⁹⁴ sanari infantem. 136 ¹⁵⁹⁵ coclearum saliva inlita¹⁵⁹⁶ infantium oculis palpebras corrigit gignitque¹⁵⁹⁷. ramicosis¹⁵⁹⁸ coclearum cinis cum ture ex¹⁵⁹⁹ ovi¹⁶⁰⁰ albo¹⁶⁰¹ s pec illo inlitus per dies XXX medetur . inveniuntur in¹⁶⁰² corniculis coclearum harenaceae¹⁶⁰³ duritiae; hae¹⁶⁰⁴ dentitionem facilem¹⁶⁰⁵ praestant adalligatae. coclearum inanium cinis cerae mixtus procidentium interaneorum partes extremas prohibet; oportet autem cineri¹⁶⁰⁶ misceri saniem punctis emissam ante¹⁶⁰⁷. 137 cerebrum¹⁶⁰⁸ viperae¹⁶⁰⁹ inligatum¹⁶¹⁰ pellicula¹⁶¹¹ dentitiones¹⁶¹² adiuvat¹⁶¹³.idem valent¹⁶¹⁴ et grandissimi¹⁶¹⁵ dentes serpentium. fimum corvi lana adalligatum infantium tussi¹⁶¹⁶ medetur.—Vix est serio conplecti quaedam, non omittenda tamen, quia sunt prodita. ramici¹⁶¹⁷ infantium lacerta mederi iubent. marem hanc prendi¹⁶¹⁸ ; intellegi ¹⁶¹⁹ e o¹⁶²⁰, quod sub cauda unam cavernam habeat¹⁶²¹. 138 id agendum, ut¹⁶²² per aur eum ve l¹⁶²³ argent eum¹⁶²⁴ cl austrum¹⁶²⁵ mordeat vitium; tum¹⁶²⁶ in calice novo¹⁶²⁷ inligat am¹⁶²⁸ in fumo poni¹⁶²⁹. urina¹⁶³⁰ infantium¹⁶³¹ cohibetur muribus elixis in cibo datis. scarabaeorum cornua grandia denticulata adalligata iis¹⁶³² amuleti naturam obtinent¹⁶³³. 139 ¹⁶³⁴ bovae¹⁶³⁵ capiti lapillum inesse tradunt, quem ab ea¹⁶³⁶ expui¹⁶³⁷, si necem timeat; inopinantis¹⁶³⁸ praeciso capite exemptum adalligatumque mire¹⁶³⁹ prodesse¹⁶⁴⁰ dentitioni. item cerebrum eiusdem ad eundem usum adalligari iubent et limacis lapillum sive ossiculum; invenitur in¹⁶⁴¹ dorso. magnifice iuvat et ovis cerebrum gingivis inlitum, sicut¹⁶⁴² aures¹⁶⁴³ adeps anserinus cum ocimi¹⁶⁴⁴ suco inpositus. sunt vermiculi in spinosis herbis¹⁶⁴⁵ asperi, lanuginosi¹⁶⁴⁶ ; hos¹⁶⁴⁷ adalligatos protinus mederi tradunt infantibus, si quid ex cibo haereat¹⁶⁴⁸.

140 ¹⁶⁴⁹ 48 Somnos¹⁶⁵⁰ adlicit¹⁶⁵¹ oesypum cum murrae¹⁶⁵² momento in¹⁶⁵³ vini cyathis II dilutum vel cum adipe anserino et vino myrtite, avis cuculus leporina pelle adalligatus¹⁶⁵⁴, ardiolae¹⁶⁵⁵ rostrum in pelle asinina¹⁶⁵⁶ fronti¹⁶⁵⁷ adalligatum. putant et per se rostrum effectus eiusdem¹⁶⁵⁸ esse vino¹⁶⁵⁹ collutum. e diverso somnum arcet¹⁶⁶⁰ vespertilionis¹⁶⁶¹ caput aridum adalligatum.

141 ¹⁶⁶² 49 In¹⁶⁶³ urina virili enecata¹⁶⁶⁴ lacerta venerem eius, qui fecerit¹⁶⁶⁵, inhibet¹⁶⁶⁶ ; nam inter amatoria¹⁶⁶⁷ esse Magi dicunt. inhibent¹⁶⁶⁸ et cocleae, fimum¹⁶⁶⁹ columbinum cum oleo et vino potum. pulmonis vulturini¹⁶⁷⁰ dextrae¹⁶⁷¹ partes¹⁶⁷² venerem concitant viris¹⁶⁷³ adalligatae gruis pelle, item si lutea¹⁶⁷⁴ ex ovis quin is¹⁶⁷⁵ columbarum admixta¹⁶⁷⁶ adipis¹⁶⁷⁷ suilli denarii pondere ex melle sorbeantur, passeres¹⁶⁷⁸ in cibo vel ova eorum, gallinacei¹⁶⁷⁹ dexter testis arietina pelle¹⁶⁸⁰ adalligatus. 142 ibium¹⁶⁸¹ cinere cum¹⁶⁸² adipe anseris¹⁶⁸³ et irino perunctis sic¹⁶⁸⁴ concept os¹⁶⁸⁵ partus contineri¹⁶⁸⁶, contra inhiberi venerem¹⁶⁸⁷ pugnatoris¹⁶⁸⁸ galli testiculis anserino adipe inlitis¹⁶⁸⁹ adalligatisque pelle arietina tradunt, item cuiuscumque galli¹⁶⁹⁰, si cum sanguine gallinacei leto subiciantur. cogunt concipere invitas saetae¹⁶⁹¹ ex cauda mulae, si¹⁶⁹² iunctis¹⁶⁹³ evellantur, inter se conligatae in coitu. 143 ¹⁶⁹⁴ qui in¹⁶⁹⁵ urinam canis suam egesserit¹⁶⁹⁶, dicitur ad venerem pigrior¹⁶⁹⁷ fieri. mirum et de stelionis cinere, si verum est, linamento¹⁶⁹⁸ involutum in sinistra manu venerem stimulare, si transferatur in dextra m¹⁶⁹⁹, inhibere¹⁷⁰⁰, item vespertilionis sanguinem collectum flocco subpositumque¹⁷⁰¹ capiti mulierum libidinem movere aut anseris linguam in cibo vel potione sumptam.

144 ¹⁷⁰² 50 P hthirias im¹⁷⁰³ et toti us¹⁷⁰⁴ corporis¹⁷⁰⁵ pota membrana senectutis anguium triduo necat¹⁷⁰⁶, serum exempto caseo potum cum exiguo sale.—Caseos¹⁷⁰⁷, si cerebrum mustelae coagulo addatur, negant¹⁷⁰⁸ corrumpi vetustate aut a muribus attingi. eiusdem mustelae¹⁷⁰⁹ cinis si detur in offa¹⁷¹⁰ gallinaceis et columbinis, tutos esse a mustelis.—Iumentorum urinae tormina¹⁷¹¹ vespertilione¹⁷¹² adalligato¹⁷¹³ finiuntur, verminatio ter circumlat o¹⁷¹⁴ med iis¹⁷¹⁵ palumbe¹⁷¹⁶. mirum dictu, palumbis ¹⁷¹⁷ emissus moritur iumentumque¹⁷¹⁸ liberatur confestim.

145 ¹⁷¹⁹ 51 Ebriosis ova noctuae per triduum data in vino taedium eius adducunt¹⁷²⁰. ebrietatem arcet¹⁷²¹ pecudum assus pulmo praesumptus. hirundinis rostri¹⁷²² cinis cum murra tritus et vino¹⁷²³, quod bibetur¹⁷²⁴, inspersus securos praestabit a temulentia. invenit Orus¹⁷²⁵ Assyriorum¹⁷²⁶ rex¹⁷²⁷.

146 ¹⁷²⁸ 52 Praeter haec sunt¹⁷²⁹ notabilia¹⁷³⁰ animalium ad hoc volumen pertinentium: gromphenam¹⁷³¹, avem¹⁷³² in¹⁷³³ Sardinia¹⁷³⁴ narratam¹⁷³⁵ grui¹⁷³⁶ similem, ignotam iam¹⁷³⁷ etiam Sardis¹⁷³⁸ existimo . in eadem provincia ophion¹⁷³⁹, cervis tantum pilo similis nec alibi nascens. iidem¹⁷⁴⁰ auctores¹⁷⁴¹ sirulugum¹⁷⁴² nec¹⁷⁴³ quale esset¹⁷⁴⁴ animal nec ubi nasceretur tradiderunt. fuisse quidem non dubito, cum et medicinae ex eo sint demonstratae ¹⁷⁴⁵. M. Cicero tradit animalia biuros¹⁷⁴⁶ vocari, qui vites in Campania erodant.

147 53 Reliqua mirabilia ex iis¹⁷⁴⁷, quae diximus: non latrari a¹⁷⁴⁸ cane membranam¹⁷⁴⁹ e¹⁷⁵⁰ secundis canis habentem aut leporis fimum vel pilos tenentem. in culicum genere muliones ¹⁷⁵¹..... non amplius quam uno die vivere, eosque, qui¹⁷⁵² arborarii pici¹⁷⁵³ rostrum¹⁷⁵⁴ habeant et mella¹⁷⁵⁵ eximant, ab apibus non attingi; porcos sequi eum, a quo¹⁷⁵⁶ cerebrum corvi acceperint in offa¹⁷⁵⁷. 148 ¹⁷⁵⁸ pulverem¹⁷⁵⁹, in quo se mula volutaverit , corpori inspersum mitigare ardores amoris¹⁷⁶⁰. sorices fug ere¹⁷⁶¹, si unus castratus¹⁷⁶² emittatur. anguina pelle et sale et farre¹⁷⁶³, serpyllo¹⁷⁶⁴ contritis una deiectisque cum vino in fauces boum uva maturescente, toto anno eos valere, vel si hirundinum pulli ter ni t er nis¹⁷⁶⁵ offis dentur. pulvere e vestigio anguium collecto spars o¹⁷⁶⁶ apes in alvos¹⁷⁶⁷ reverti. arietis dextro teste praeligato oves tantum gigni. 149 ¹⁷⁶⁸ non lassescere¹⁷⁶⁹ in ullo¹⁷⁷⁰ labore qui nervos ex alis et cruribus gruis habeant. mulas non calcitrare, cum vinum biberint. ungulas tantum mularum repertas, neque aliam ullam materiam, quae non perroderetur¹⁷⁷¹ a veneno¹⁷⁷² Stygis aquae, cum id dandum Alexandro¹⁷⁷³ Magno Antipater mitteret, memoria dignum¹⁷⁷⁴ est, magna Aristotelis infamia excogitatum.

Nunc ad aquatilia praevertemur¹⁷⁷⁵.

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. antecedente VGRdTf H. -tes E 1. -tis E 2 v.

2. detegi- musque V 2 e corr. d.

3. res est Er v. res VGR. re dT.

4. fraudelentissima VG. fraudendiss- E.

5. orbi V 1 GR 1. -bis E.

6. quandoque R 1 df.

7. periosissimas VGd.

8. redigit VGR 1 df H.

9. prima ( om. e) VG.

10. dubitabit D cum U 655. -auit VGRE. -ant f. -at d(?) v.

11. ac Er v. ae V 1 G. a r.

12. sanctiorem quam E. -que quam v. a. H.

13. desiderantissimisque VGdE Ven.

14. religiones R 1 T.

15. ad om. VR 1.

16. calligat VG. alli- E.

17. successerit CFW Müller p. 26. -ssit vet. Dal. sugges- serit Er v. -ggerit r GT.

18. miscuisset R 1 d.

19. mathematicas artes VR S.

20. e Er v. om. r.

21. fastigi V 2. -idi d. fasdi V 1. fas R 1.

22. adolebit dr. adel- R.

23. grecum VG. ///reco R 1.

24. Diog. Laert. prooem. 2. 8.

25. eudoxius d.

26. zoroastren S. -trem dE v( D). -ten r G.

27. Isid. VIII 9, 1.

28. arte ea VRd S.

29. centum ( pro cen- tena) ll.v.

30. agonacen d 2 v( S). agan- d 1. agonaecen VG. -neiscen ( antea -naecen) R e corr. abonacem T. azonacen E. -cem G. az .... ( reliquis margine abscisis) r.

31. durase V 1 G.

32. me- moriam RE v. eorum r GT.

33. artem eamque dT.

34. non ego. om. ll.v.

35. intercidentibus VGd S. non intercedentibus (-cid- rH) R(?) v( J).

36. succisionibus VGR 1.

37. quutus G. quot tulis E. istos v. a. G.

38. hominum ego. cfr. IX 71. com- muni dT v. commi VGR. om. Er G.

39. habent VG.

40. co- gnominantur R (?) E v. a. S.

41. arabantiphocum VGdTf H. -tephocum R. -tipphocum (-ochum E) Er. arabem hippocum v.

42. aut df H. au RFG. ab T. in V ras. om. Er v( D).

43. assy- rium df H. -um uero v. asirium r GFT.

44. tarmoandam T. -oenidam E. zarmocenidam v. a. H.

45. quorum—9 monumenta (-nim- S) Er v. om. r GTf.

46. ea arte Rd v. a. G.

47. uel ego. de VGR 1 d 1. om. rv. ( an potius id?).

48. cfr. Cic. de divin. I 41, 91.

49. protea r C. -thea E v. propterea VGd. praet- R.

50. an uolunt, in Circe?

51. quonam Rd Verc. quoniam VG Ven. quo E v.

52. telme- sum ll.J. -misum S coll. V 107. -messum v.

53. an religiosissimam in?

54. quandam E. quon- v. a. B.

55. matres V 1 GRdTf H. urbes V 2 E v.

56. dist. U.

57. alienae v. a. J.

58. genti dT. -tis Er v. -te VGRf U. cfr. XXIX 90.

59. itaque Er v. a. S.

60. chyronis r. cyr//nis R.

61. contentae & ego. -tae a V. (-ta ea S). -te & RdT.-tea G. -ta et Er G( D). -ta esset B. -ta est v.

62. fulminanti ego. -nati V 1 GR 1 d. -nante rv.

63. cfr. Diog. Laert. prooem. 5.

64. mior V 1 G. minor V 2.

65. famem V 1.

66. sine Er G. sin r. in v.

67. aemulo VGd G. //mulo R. adem ulo Er. eadem telmesso v.

68. propinquo artem ego. -pinquorum (-quin- G) VGd. -quo eam J cum Gron. -quo R(?) E v( D).

69. intulisse RdE v. pert- VG S. prot- f.

70. uicina VGRdTf H. -nas Er v. -nam U cum Gron.

71. superstitionis ego. cfr. XXXVII 123. -ones E v. -onem RdT H. -stitutionem VG.

72. ae VG. a S cum Gron.

73. medicine G. -na S cum Gron.

74. prouectum VGRdTF S. profe- E v. an prouectam? cfr. § 13. XXVI 20. ( contra XXXVII 54).

75. expers// V. -si T. -sis R 1 G v. a. G.

76. thracem T. tracen VGE.

77. fuissent V 1 GR 1.

78. primum VGR 1.

79. quod om. E G.

80. exstat G.

81. commentitus E.

82. est VGRdT S. om. E G. erat v.

83. regem dEr v. -gem in- uenio ex (et R) V 1 GR. -gem ex V 2.

84. is d v. si VGR. his Er.

85. sparsit R U. isp- VGdT. insp- S. sparsisse r G. aspersit C. -sisse E v.

86. inficto VG. interfecto E v. a. C.

87. commeauerat R e corr. v( U). commoa- E. commemorat f. commeauerant (cum- VG) rS.

88. zoroastren S. -sten VGR 1 d. -strem rv( D).

89. ostanes VGEr e corr.

90. scientiam VGR 1 d.

91. animaduerfo V 1 Gd. -er/// R 1.

92. summo E.

93. gloriamus R 1 G.

94. emperpeducles VGd.

95. platon R. placon d.

96. in Er v. om. r.

97. apollobechen dfr H. -chem VGT D. -che R. -llonecen E. -nicem v.

98. coptiten d H. -tem VGf D. copiten RT. captidenent (-itenent r) Er. -nem v.

99. e RE v( U). et rSJ.

100. phoenice v( U). -cen R. -cem SJ. phenicae E. -cen dT. phonicen VG.

101. aliis v. a. S.

102. Isid. VIII 9, 2.

103. qui om. E.

104. inquit uiro E.

105. hanc E.

106. infitientur ego. infici- ll.v. cfr. II 112. VI 23.

107. eam Er v. eadem r.

108. dulcedine d.

109. aetate illam (ilium E) E v. -atelle G. etatella d. -lle V 1. & pelle R. et apelle V 2.

110. hippocraten d. -tem E. -ogratem G.

111. an excidit uicesimo?

112. cfr. Pauli apost. epist. ad Timoth. II 3, 8.

113. mose v. muse E. -sę r. musa d. mus/// R. mus V.

114. et ianno E. etiamne d. -num v. a. G.

115. lotape ac ll.Brot.( U). -pea v. a. B( HS). iotape G. iochabela B.

116. zoroastren R S. -rem rv.

117. alexandria R.

118. professionis E. -ne V 1 Gd.

119. hostanes E. osta- r ostea- VGR.

120. itaque ( pro certe) E v. a. H.

121. italos E. -les VG.

122. eius cinxit talibus VGd.

123. 28,17

124. exposuit E.

125. DCLII VGR 1 d.

126. orbis V. om. R 1.

127. P. om. RE.

128. est om. R 1 E.

129. fit VGRdTf J. om. Er v( D). fuit H( U). et S. an eft, ut XVIII 104. XXVIII 118. XXIX 11, vel fit?

130. illud G( U). filiut (fil- R) ll. filuit v( S). illud ut J.

131. sacri prodigious v. a. G ( HS).

132. celebrata Er G( D). -tio r Tf H.

133. Dion. Halic. I 38. Solin. 21, 1.—(Sueton. Claud. 25 coll. cum Sueton. Tib. 36.) Tacit. ann. II 32.

134. principatu V 2 e corr.

135. an earum?

136. sed G. cfr. IX 104. ipse ll. per SC J non apte coll. Sueton. Tib. 36 et Claud. 25. an exciderunt aliqua, ut expulit. sed?

137. artem VG v. a. G.

138. perlecta VG.

139. attonite (anto- E) RE v. a. S( U).

140. udidisse VG.

141. discordia E.

142. non E v. a. H.

143. post E.

144. quis R.

145. nostra E.

146. saluberrimum erat VGRd.

147. cfr. Plin. XXXVI 142.

148. ex aqua ego. et aqua VGRdTf H( U). et ex aqua B( S). e aqua r. ea quae (a add. v) E v.

149. et ex aere Er v. a. H. et//// R.

150. peluibusque E.

151. promit V 1 G vet. Dal.

152. cytharae r. cyrae R.

153. tragicique Er v. -gique r.

154. animis VGd.

155. concupiuit Er v. -pit r.

156. uoluit E B. ual- r GTf v( H).

157. artium umquam ulli VR 1 S.

158. haec Rd(?) v. a. S.

159. opus E.

160. ei G. est E. om. rD. illi v.

161. dicentis E. discentes V 1 G. -ndi v. a. H.

162. quae non alia VGdTfE S. quę alia n??? r. q??? n??? R. non alia H. aliaque non v.

163. poti VG.

164. inquisitione d.

165. profecta VGR 1.

166. repleti VGR 1 S.

167. Sueton. Nero 51.—Dio Cass. epit. LXIII 2. 5.

168. ut v. a. H.

169. an ego. non dTE v, om. rH. num P.

170. obstitit dT( P) U. -stet VGf H( J). poffent Er e corr. poffint v.

171. membris ll.v. an in ceteris?

172. cereos VGd.

173. uere VG.

174. color d. culos VG.

175. facile d v. -les VG. facie Er e corr.

176. iam P.

177. tiridates B. mitridates (-tidrates E) ll. v.

178. cfr. Strabo XV 3, 16 p. 733.

179. noluerunt E.

180. quo VG.

181. mari artis quae VG. marianis quem d.

182. abduxerat Vd.

183. ualuit d v. uol- r.

184. persuasit d 2 in ras.

185. mecum titi (tibi VG) VGd.

186. ueteres d v. -ris rD.

187. aduliscentibus nouis VGE.

188. apion R G. appion rv.

189. osiritis S. -tes Er v. -ipitis r. osyrites Lugd.

190. ea ( pro tota) E v. a. H.

191. rueretur Vf. reuer- G.

192. euocasse Er v. -sset (uo- R) r.

193. quana VG. quam E. qua v. a. H.

194. respondisse (-dit se E 1) diceret ll.v. cfr. § 4. -disse uideretur coni. S. -disset D cum luc. p. 48. ( cfr. Müller de stilo p. 151 not. 80). an vero respondisse crederet?

195. Isid. XII 3, 5. cfr. Plin. IX 178. XI 139.

196. peculiari V 1 G. -ris V 2.

197. arearum V.

198. cecitates E. -tis v. a. G.

199. per- petuas VGE. -uae v. a. G.

200. tenebras E.

201. aliis RdE v( G). alis VG. altis Verc.( D).

202. defossa E.

203. reque VGd 2 in ras.

204. exiti in E.

205. nullius Vd.

206. regionum G. religionis E v. a. S. sed cfr. XXVIII 24. XXXV 177.

207. iudicat E. ///dicant V. todi- G.

208. ut si quis (qui S) dEr in ras. iuffi (-ffe G) qui VG. funt qui T.

209. deuoret V 1 GRdTf H. -raret V 2 E 1. -rarit E 2 v( D).

210. diuinationes d. -onis rv.

211. Pl. iun. 109, 8.

212. dente e VG.

213. adalligate VGR. -ta r.

214. cetera Er v( H). -re R. -ro G. celere r.

215. id ex eo Er.

216. animalia VGR 1.

217. placida VG.

218. reddamus E.

219. aduersarias G. -ies V 1. -ios f.

220. ter- ram E v. a. G.

221. urbiti sunt VG. orbitis R 1.

222. depressam auersantur v. a. G.

223. 29,89

224. cfr. Plin. XXXII 82.

225. ceterum E v. a. H.

226. medentur E.

227. rabie in E. -iem T v. a. G.

228. perierunt d(?) G. perferunt r. praef- v.

229. cyprio ll. Verc.( S). -ino v( G). cfr. nota ad XXIX 106.

230. per partem cuius E.

231. an a parte? cfr. § 23. 26. XXVII 89. XXXII 31. XXV 166. XXII 70. XXIV 77, al.

232. caninus—8 doleat om. E.

233. circumscari- phato S, item infra. cfr. XXXII 79. 82( B). -ifato (-iftico R 1) ll.D. -ificato v.

234. osse V 2. os E.

235. alius d.

236. circum- scarifantur d. -ficant v. a. S.

237. aut VGE D. at rv.

238. superiora d. -re VGR 1 v. a. G.

239. dolore om. E.

240. Seren. 240. Pl. iun. 27, 21. Marc. 12, 21.—Diosc. II 69.

241. adipse V 1 G. -ipe se V 2.

242. perunguuntur E v( D). -guentur r J. -gentur R. unguentur (inung- d 1) rS.

243. scariphantur d. -ificantur H. -ifi- cant v. escarifan V 1 GR. -fant V 2 r.

244. et om. VGdR 1 H.

245. e RE v. et r. ex D.

246. coluunt V J.

247. dentis VGR 1. -tantes T.

248. inditam E.

249. Diosc.II 72. P. iun. 27, 22–27. Marc. 12, 31. Seren. 243.

250. mordetur T. -ditur V 1 GR 1.

251. adalligeturue J. -getur r. -gatur E. et (aut v) alli- getur V 2 in ras. ( v) S. ue RGF. uue dT.

252. cauere VGRdTf H. -ri E v( D).

253. doleat E D. sed cfr. Pl. iun.

254. coniectus r Pl.iun.v. coie- E. cfr. nota ad XXIX 95. collectus d D. -tis r. colutis J. (insertus Marc.).

255. ex facile VGR. an et cera obturatus facile? cfr. Pl. iun. et Marc.

256. iubat VG. iuuant E.

257. testa Rd(?) Pl. iun. Marc. v. a. S. cfr. nota ad XXVIII 234.

258. commori R.

259. radices VR 1.

260. scillite r v. -to V 2 E. -tio d. -icio r T. cfr. nota ad XXVI 114.

261. coluantur V J.

262. cfr. Plin. XXV 171. XXVII 89.—Marc. 12, 64.— cfr. Plin. XXIX 62.—Pl. iun. 28, 1–3. Marc. 12, 33. 11, 30.

263. indutus VGR 1.

264. eru- cae R(?) v. a. S.

265. e ego. om. ll.v.

266. foliis ego. eius ll.v. etiam coni. H. cineris Müller emend. V 8.

267. contractu R.

268. et e r v. et a E D. e rS.

269. malba V.

270. induta VGR 1.

271. anguine E. -ni VGR 1.

272. dist. D.

273. et om. VGR 1 d J.

274. ut—18 cadant om. V 1 GR 1.

275. praestat VGE v( D). -tant r(?) H.

276. circa om. E v. a. H.

277. ortu v. a. H.

278. angues Rd v. -uis rS.

279. exuere f v. ex aure dEr. ex ore VG. ex ere R.

280. ante ortum ego. neutrum ll.v( D). nec G.

281. regionum VGRf S. -nibus d(?) Er v( D).

282. tam v. iam ll.

283. inueteratam v. -atae E. -ate r. ( an inueterati? cfr. § 128).

284. celerme V.

285. minuit Er v. a. H.

286. Pl. iun. 28, 3. 4. Marc. 12, 61.

287. et Er v. om. r G.

288. ipfum ll. v. an uiuum?

289. cuius a VGRd v. cui in ipfa E.

290. doleant coni. S coll. § 21. 23.

291. arbitrantur d. -ratur V.

292. ossiculi VGRd J. -lis Er v.

293. pariete ll.v. an panno ( ortum ex panne) vel puxide? sed cfr. § 51.

294. servati/// d J. -tis r G v.

295. fistula v. -las ll.

296. salui V 1 G.

297. tacto Er man. Dal. S. -tu r G. adacto v.

298. scarificata v. a. S. cfr. § 21.

299. infusae V.

300. utilius VGRdT v( S). tolerabilius E G.

301. infricate Vd.

302. Pl. iun. 24, 17–19. 25, 11. Marc. 11, 11.—Pl. iun. 25, 12–15. Marc. 11, 2.—Seren. 244. Pl. iun. 25, 15–17.

303. quidem V.

304. maraty R. -tyna r. -tina E.

305. pinna om. E.

306. uulturi V 1. -rri R. uult r. om. E.

307. si om. VR 1 G.

308. histricis VG v. a. C. stricis E.

309. spina G. pina r. pinna dE v. -ne r.

310. labrorum E v. -rarum r. calabrarum Rd. -rum ulcera VG.

311. hirun- dinis E(?) D.

312. in trabibus B coll. XXIX 132. intra bul- bus (-bos v. balbus G) ll. G v. an in trabalibus?

313. an texantur?

314. statim in VG.

315. sanabitur v. a. S.

316. Marc. 19, 33.—Pl. iun. 102, 9–13. Marc. 19, 59.

317. eisopum E. eso- v. a. B.

318. habemus Er.

319. an in uellere? cfr. nota ad XXVIII 248.

320. uetiligines V 2. uetlig- V 1 G. uelig- E.

321. uel ( pro fel) E.

322. conpuncta E. -tas ad VGR 1 D. -tas at J.

323. Pl. iun. 33, 2–5. Marc. 19, 17.—Marc. 19, 34—Diosc. II 11.—Marc. 19, 14.

324. ex ( pro et) d.

325. praecipuunt E 2. -uum E 1.

326. cinis cum omnia E.

327. zmectica E. smet- VGR 1 d 1. sept- d 2.

328. uii E. VII VG.

329. et lepris Er v( S) om. r G H.

330. lentigini Er v. -num r G.

331. appellatas v. a. H.

332. exigui VG.

333. alia E.

334. Diosc. II 66. - Pl. iun. 100, 6. 7. 101, 2. 3. 34, 17. 18. Marc. 19, 35.

335. italia dE v. al ..... r ( reliquis margine abscisis). athla VG. athala R.

336. ongipedum VGR 1.

337. fellem E.

338. inflammant VG. -famat R.

339. ut om. R 1.

340. chamaeleontos D. -neos Rd. -nis v. chameleoneos (ca- V 1 E) r G.

341. 29,95

342. quam Er v. om. r G.

343. herba VG Ven. -bae d.

344. cedria E v. c... r ( reliquis margine abscisis). geria r.

345. 22,45

346. concertusque E. content- v. a. G.

347. uarros VG. uaras E.

348. ceba V 1 G.

349. et om. V GR 1. an est?

350. emortuae v. a. G.

351. cfr. Plin. XXVIII 57. Pl. iun. 24, 4. Marc. 10, 60.— Marc. 14, 48. 49.—Diosc. II 60. Pl. iun. 29, 11. Marc. 14, 17. —Pl. iun. 30, 12. 29, 18.

352. grauidinem VGR 1.

353. murinas E v. a. H.

354. an uuae?

355. arefacta VG.

356. suc V. sua G.

357. transfusę illita r.

358. cocleae—ut Er v. om. r.

359. hirundinem VG. -ne R 1.

360. Pl. iun. 29, 19. 30, 1–4. Marc. 14, 33. 34. Pl. iun. 30, 5–7.—Seren. 288. Pl. iun. 30, 7–9. Marc. 15, 21.

361. lactens E.

362. ouillis R. uu- VG.

363. gargarisatio V 1. -issatio V 2 RE.

364. dist. G( D).

365. tritam V(?). -ta in S.

366. fimo columbino VGR 1 d S. sed cfr. Pl. iun. et Marc.

367. in passo VGR 1. ( ex Pl. iun.).

368. asperitate VG.

369. asperi- tatem—leniunt cum antecedd. iunxerunt v( H), item Pl. iun. et Marc.

370. liniunt R.

371. dist. G( D).

372. an cocleae quae?

373. inlote VG. inlatae E. in lacte v.a.H.

374. tantum qui VG.

375. passu V.

376. potui d Pl. iun.v. -tu r Gf S. cfr. nota ad XXIV 148.

377. astipallaeicas R. -lleicas V. cespal. . . . r ( reli- quis margine abscisis).

378. minimas ego. miffima f. iniffima VRE. in is (his J) ima d J e coni. S. cinis D cum U 658. smegma H. in iis smegma v. locus nondum sanatus.

379. mena- rum D coll. XXXII 83. 88. 90, sed ab hoc loco alienum.

380. zrillus VG. lenit et gryllus v.a.S. ( dist. S).

381. attingant VGR 1.

382. Pl. iun. 31, 12–14. cfr. Marc. 15, 93. 5. 9. 26. Diosc. II 60. eupor. I 88.—Pl. iun. 31, 14–18.—Celsus IV 7 extr. Marc. 15, 34.

383. anguinis V.

384. elatirio R. al..... r ( reliquis margine abscisis).

385. melli V. male R.

386. potu R.

387. pullis d.

388. multi VGR 1.

389. multi Rd S. -tis VG. si multi Er. sunt qui C. sunt multi qui v.

390. ut VGRTE S. in d. ne v.

391. non Er S. om. r GT v. an ne? cfr. § 106. XXVII 15. vol. III p. 496 ad XX 180.

392. Pl. iun. 31, 18–20.—Diosc. II 27. eupor. I 18. 89.

393. cum sanguine VGRd v. anguine E. om. Pl. iun. an anginae?

394. aut in ( pro et) E.

395. aut in ego e Pl. iun. aut ll.v.

396. cineres d(?) Er v.

397. co- tidie om. E.

398. potui R. -tuf VG. -tu d(?) Er v.

399. seruate seruare V.

400. hirundinis E(?) D.

401. anguinam VG. -nū R. .. is in una r ( reliquis margine abscisis). angus in ima E. -ginam una v. a. S.

402. drachmae E. ( an -ma I?). -ma una d S. dramma VG

403. nidos T.

404. dicunt VGR 1 T.

405. potos T.

406. mili- pedam (milli- r. mille- v) Rd J. cfr. nota ad XXIV 152. -da (milli- E) r G.

407. anguinis VGR. -uis E.

408. efficacissime R 1.

409. Diosc. II 37. eupor. I 88. (cfr. Marc. 15, 72). Pl. iun. 31, 20. 30, 21. Marc. 15, 70. 71. Pl. iun. 31, 1–4. cfr. Diosc. II 98.

410. XX d Pl. iun. cfr. etiam § 49. XXI E v( D). al.... r ( reliquis margine abscisis). XI r G S.

411. ex ( pro et) VG.

412. neruis et Er v.

413. Diosc. II 27. eupor. I 154. Marc. 15, 79. Pl. iun. 80, 19. 20.—Marc. 15, 52.

414. sanguis v. -inis ll. de mendo cfr. § 41. 80. 112.

415. adiunt E.

416. in Er v( S). om. r GTf H.

417. id eft R 1.

418. cinerem ll.D. -ri v.

419. mixtum ego. miscetur ll. v ( semicolon ante posuit D). de mendo cfr. § 73.

420. axungia—11 seruant om. E.

421. oportet VGR. om. d v.

422. post dies xxx (xx d) VGd v. om. R.

423. oportet alium v. a. S.

424. adalligatum ego. -gari v. om. R. -gatum oportet VG ( falso iterantes) d 1 J. -gare (-ri S) oportet d 2 S.

425. argenteo dr C. -to r.

426. femineas ego. -nas ll. f. -narum v.

427. struma R 1.

428. et om. d(?) v. a. S.

429. uiriles ( vel mares) ego e Marc. ueteres ll. v.

430. Marc. 15, 80 (ubi salictis pro saltiis scribendum est). Pl. iun. 80, 20–81, 5. Celsus V 28, 7.

431. dist. ego. cfr. Marc. ( punctum posuerunt post seruant v( D), post strumas H).

432. frutecti VR 1.

433. anguinis VGE.

434. oleum E.

435. item—15 oleo Er v. om. r GT.

436. uel inlitus VGf.

437. medius VGR 1.

438. abscisis VGRd Pl. iun.v ( Brot.). -issis H( D). -cessis E. cfr. nota ad XXIX 99.

439. utrumque VG.

440. partibus VGRdT J. arti- Er S. -tubus v.

441. Pl. iun. 81, 5–9. Marc. 15, 81.—Pl. iun. 81, 9–13. Marc. 15, 58.

442. grillum VGE(?) D. sed cfr. § 32. XXIX 138. 143. XXXV 114( B).

443. cum sua terra falso iterant post effossum VR.

444. pedum VGE. -dem r(?) v.

445. praecidunt terra et cum caput VR 1.

446. dalpis E.

447. excitata (-ita VG S) tusum VGRd v. -itat ad usum E. cfr. XVIII 194. XVII 46.

448. digerunt Er v. deg- r G.

449. pastillis VGR 1.

450. stannea d(?) v. a. J. cfr. XXIX 35.

451. intumescant E D. -cunt rv.

452. sulla VGE.

453. cfr. Seren. 78.—Pl. iun. 81, 13–15.

454. simi- lis V.

455. peduculos V D.

456. si similibus VGE.

457. om- niumque E.

458. gryllis d v. -grillis r Ven.( D).

459. 38

460. sicut V.

461. quod V.

462. iis v( S). is V. his rC( D).

463. Diosc. eupor. I 154. Pl. iun. 81, 15. 16. cfr. Marc. 15, 67.—Pl. iun. 81, 16–19. Marc. 15, 72. (cfr. Plin. XXIX 143).

464. 29,70 121

465. media VGR.

466. prenhitur r. preh- R. ( an prendatur?).

467. circum- ligant eas v. a. S.

468. intra VGR.

469. milipedis d J. cfr. § 35. -des VGR. millipedis Er. millep- v.

470. resina VGR.

471. terebintine R.

472. tertia Marc. item Plin. XXIX 143. cfr. infra § 75.

473. postemata R.

474. curare VRd.

475. Pl. iun. 35, 19. Marc. 18, 1.

476. sanguinis et E. -ine e v. a. G.

477. qui ( pro cum) Er v. a. S.

478. Seren. 439 sqq. Pl. iun. 43, 16. 21–23. Marc. 21, 1.

479. sic VG.

480. lactens v. -tes V 2 Er. -tus V 1 GR. -tans d Pl. iun. Marc.

481. adprimaturque his (iis v) d C. -meturque his Er. -matisque his R. -matur qui (quia V) et is VG.

482. morbum E.

483. exintrato VGR 1.

484. uiciato E. om. VGR 1 d.

485. hominis et R v. a. D. -nis sed d.

486. tales G. -lis ll.S. aliis v. cfr. § 64.

487. ii B. hii VR. hi rC. hae v. ( an que pro quoque?).

488. melitaeos B ( coll. III 152). -itotos E. -ilotos r. meletitos d. melle- r G. melolonthas v.

489. morbum VGd.

490. aegritudinem R.

491. pulmonum dfEr v( D). -nes VGR. -nis H.

492. quoque VGf H. quioque R. om. dEr v( D).

493. item ego. id VGRd. et Er v( D). iidem J.

494. Diosc. II 11. Pl. iun. 44, 22–27. Marc. 20, 35. 111.—Pl. iun. 38, 7–9.

495. nihilo ll.v. an nitro vel tale quid? om. Pl. iun. et Marc.

496. garique V.

497. sumant E v. a. H.

498. faciunt E.

499. excreantibus et sanguinem VR S.

500. aqua ego. -uae ll. v ( contra Plinii usum). an vero aqua potae?

501. Diosc. II 11.—Pl. iun. 44, 27.

502. iis v. is V. ir R. it d. his Er C.

503. iolitanae (-atne R) VGRd S cum Gron. coll. V 20. olit- (-atne r) Er v. solit- B( C) coll. V 9 et IX 173. Varro r. r. III 14, 4.

504. casypalaeicae r. casipa- E 2. casica- E 1.

505. item ego. et ne VGR. om. dEr v( D). et H. Aet- naeae S cum Gron.

506. magnitudo—5 quoniam om. V 1 GR 1 d.

507. ex D e coni. S. et ex ll. v.

508. ex ( pro et) VRd. del. v. a. J.

509. nullae dr v. -lle E. -lls VGR 1 f S.

510. dist. v.a. J. cfr. Diosc.

511. gratae Rd v( J). -te VG. grece Er. graecae S.

512. utilem E.

513. si ( pro tamen) VG.

514. e laudatis J. flau- V 1 Gd. frau- (-alis R) V 2 R. lau- E. -atiores v.

515. uiuae E Pl.iun.v. uiue r. ute Rd. ut VG.

516. Pl. iun. 37, 6–11. Marc. 16, 28.

517. ἀκέρατοι Gron. aceratoe J. -tae d(?) v. aueratoe V 2 GR. eue- V 1. gratoe E 2 r. groe E 1 (ageraton [ i. e. ἀκεράτων] medicamentum index).

518. tantae VGR 1.

519. multifariae R 1.

520. zalinaceorum R 1.

521. si VGRd. om. Er v( cfr. § 67).

522. inueterata eft ego. -tae et E. -ta et r v.

523. potione d.

524. destillationis R 1.

525. humidam v. a. S. -datam Er. -de r.

526. tritae—tepidae om. E.

527. tribus ll. v.

528. cana V.

529. Pl. iun. 44, 21. Marc. 22, 3.

530. iocinerum v( D). -norum E. -neris r GTf H.

531. uiuerra dEr G. ituerura R. id uer- VG. uipera v.

532. procelli VGR.

533. multipeda VG. -dae R(?) E. -dae ita d(?) ra v ( ortum ex -edaeda). multipeda et milipeda ( praeter § 40. 86) ubique sin- gulari numero dictae inveniuntur: § 32. 35. 54. 68. 75. 93. 114. XXIX 136. 143. XXVIII 160. XXIII 55. XXII 122. 130. XX 12. 41. 257.

534. ut ter d v. uter Er. ut r G.

535. septenae E v. -ne r. -ni d. -tini r G.

536. deluantur R 1.

537. torrent dT J. -ens VGR. -entis Er v. -ent ex iis B.

538. candidi VG.

539. uncos posui cum U 660 coll. XXIX 136.

540. centum- pedum VGf. -dem d.

541. necant v. a. G.

542. calida V 2 E v. calda r. om. r GT.

543. Pl. iun. 44, 11–19. Marc. 20, 132. 3, 5. 6.

544. in cibo. cocleae ego. cocleae in cibo (cib V 2 Gr. -bos d v) ll.S.

545. iis v( S). his d C. is rD.

546. inquit d.

547. tribus ll.v. ternis Pl.iun.

548. ingule V.

549. nouem ll.v.

550. aliquis VGR.

551. unam ll. P. iun. v.

552. tertio om. VGR 1 d.

553. II Pl.iun. duas Er v. om. r.

554. quinta VG.

555. emendat VGR.

556. Pl. iun. 38, 10–13. Marc. 16, 75. Pl. iun. 37, 11–13.

557. trixallis J. -alis (tryx- v) VGRd v. cfr. § 117. 129. troxallis S cum B ex Aeliani n. a. VI 19. -alis H ex indice. tixallis E. tyx- r.

558. greci V 1 GE.

559. uocatur Er v. a. H.

560. nomen om. V 1 GR 1 dT.

561. habeat nomen dT.

562. pauciores ( om. auc- tores) E v. a. H.

563. hos esse qui S cum Gron.

564. triginta R 1.

565. grylli d S. -lus v. grilli rD.

566. uocetur v. a. S.

567. torreri dr v. -rrei E. -rri R. -rrent VG.

568. ibibent VG.

569. uiui V 2 E.

570. sangumnemque R (?) v. a. J.

571. cocleae ll. J. -leis S. om. v.

572. si J. om. E. est rv.

573. marinam aquam R(?) v. a. D.

574. qui cochleis v. a. S.

575. an ita de- lendum ( vel eas)?

576. tussim (-ssi G) emendentur (-dant dT) VGR 1 dT.

577. Pl. iun. 40, 5.

578. melle E.

579. de- mortuae ll.Pl.iun. H( J). inm- S. em- v ( an recte? cfr. § 62).

580. cotoniorum V. -rum ut R 1 ( item infra).

581. potionibus VG.

582. uesper ter (ten G) rino VG.

583. febris (-res E) absit E v. a. H. an recte?

584. Pl. iun. 56, 7–12. Marc. 23, 70. (47, ubi agninus scribendum videtur). 48.

585. lineis remedium E.

586. dormitrio E.

587. tecto E. -toue v. a. H.

588. includitur et E.

589. obsignare VGR 1.

590. ter ll.v( S). terque G.

591. nouiesque T v. a. G.

592. eadem- que ego e Pl. iun. earumque (-quae E) VGRE. carmen d(?) v. carmenque D.

593. existimatur (exhi- R) VGR.

594. eo uitio Er v. euo initio R. euomitio VG. -tu d 2 in ras.

595. Pl. iun. 56, 13–20. Marc. 23, 62. 64. 50.—(cfr. Diosc. II 68).

596. scillite S. -tico v. scilite R. -lice VG. in scillito (-ico r) Er. alii d 2 in ras. cfr. nota ad XXVI 114.

597. dant irenanti VGd.

598. irenantei R 1.

599. persanet Er v. -nent r GTf. an per- sanetur cum Pl. iun.?

600. liberat dT S. eo lib- G. elib- E v. libera (eo lib- r) r.

601. dormitorii dT.

602. mediature VG. -deretur E. -detur v. a. H.

603. mortuae ll.H( J). em- v. inm- S.

604. licos r. licus R.

605. Pl. iun. 36, 5. 4. Marc. 24, 10.—Seren. 461–463. Pl. iun. 36, 3.

606. caro Pl.iun.

607. laudatur Er v. -antur r GT.

608. cibus VGR. -bi dT. cinis Er v. cfr. de dictione § 44. 61, de re Marc.

609. tisana S. ptis- v( Marc.). tipsana d. tisina E. tisna r. tisibina r.

610. quae et per se v. a. S.

611. potio fi VG. om. dT.

612. insuper VG.

613. stelio dr J. stellio E v. stelionis r.

614. capite—9. 10 decoctus in Er v. om. r.

615. eo om. R 1.

616. sucu V. (et sucus Gesner). an eo delendum et suco post nigri trans- ponendum?

617. lacertae R v. -te VG. –ti dE D. cfr. § 52. 71. 76. 80. 86. 90. 120. XXIX 129. 136; contra § 36. XVII 266.

618. uiridis V.

619. tres ll.v.

620. Pl. iun. 42, 22–43, 3. Marc. 25, 45.

621. a d v. ac Er in ras. u r.

622. sufragine VGR 1.

623. dexter d v. -tere V 1 G. om. r.

624. dex- terae R(?) v. a. D.

625. laeuae v. laeua (leua GE) ll.

626. 29,136

627. oniscon r v. -isquam E. niscon r.

628. duobus ll.v.

629. uino dEr v. a. S.

630. et om. E.

631. ferreo E.

632. inpositum d 2 v. -tiuo E. -to r.

633. an aqua perfundere et exceptum defodere?

634. et fodere VGRd.

635. sciadicis Er. scid- R. iscidisci VG.

636. cfr. Marc. 27, 31.—Pl. iun. 53, 18. Marc. 27, 78. 75. Pl. iun. 37, 13. 14. Marc. 16, 50. Pl. iun. 53, 20–24. Marc. 27, 79.

637. pulmo pecudis Marc.

638. ea D cumr U 661 coll. Marc. om. ll.v. ( an et ea?).

639. uetus RE v. et ius T. seu eius VG. siue ius d.

640. ileo r v. hi- E. illeo d. illio R. -ic VG.

641. et in tussi VG. ( an item?).

642. uetere VGR 1.

643. ac Rd v( J). ad r G S.

644. cutem V 2 E S.

645. aeque VGRdTf H. ( cfr. § 53). que E v.

646. et in v. et ll. H. cfr. CFW Müller p. 25.

647. duae ll. v.

648. contritae E v. a. Bas. contra VG.

649. an e ( pro et)?

650. duobus ll.v.

651. tribus ll. v.

652. subferuefacta .. data ego cum vet. Dal. -factis . . datis ll. v.

653. Pl. iun. 54, 1. 2.

654. ut RdE v. et r.

655. bibantur VGR 1.

656. addito om. VGR 1.

657. 29,112

658. cum -acaciae Er v. om. r G.

659. Pl. iun. 54, 2–4. 50, 23. Marc. 27, 80. 28, 61.—Diosc. II 53. cfr. Plin. XXIX 79.

660. quidem V.

661. uelatas ego ( opp. nudis). uel (et J) latas ll.v. Iolitanas coni. S. an potius latas ( del. uel)?

662. fluctuo R 1. fluxio d(?) C.

663. dysin- teriae S. -rice R. -ricae VGE. -senterie dT. -icis v.

664. tenes- mus VG. -mos R.

665. cum instagno Er.

666. gallinaceo R(?) v. a. S.

667. idem V 2 R 1 d. id eft V 1 G.

668. salsum in (ius E) saluum VGE. (salsum ius uehemen- tius aluum f(?) S).

669. Pl. iun. 52, 21–53, 10. Marc. 27, 70. Celsus II 30.

670. membrana R v. -ra r G.

671. posta VGR 1.

672. mulcet d v. -ent r G.

673. abstineri Er H. -re r G v( J). cfr. Marc. et XXIX 113.

674. gallinam dEr v. gallinacei uehe- mentius salsum ius aluum ciet et ( om. R) sicut supra diximus VR. cfr. v. 1.

675. oporteat VGR S. -tet d(?) E v( D). cfr. XXIX 103.

676. totum ( pro toftum) VGR 1.

677. palumbi v. a. H.

678. inassatur Vd.

679. medulae V. -dulle G. -detur d.

680. inmortuae Er v. mor- r G.

681. Pl. iun. 53, 10–12. Marc. 27, 83.—Pl. iun. 48, 16–18. 48, 20. (cfr. Marc. 27, 70).

682. uitium dE v. uulnus uitium VGR. uentris uitium U 662 e Pl. iun. et Marc. sed cfr. Cels. IV 20. Scribon. 116. de mutata dittogr. cfr. § 86(co- clearibus). 91 (in cibo).

683. alui ileos J. ileos C cum B. apu- illeos d. apu (apii VG) illi eos VGE. apu .... r ( reliquis margine abscisis). apuleius (-ios v) R v.

684. hic E.

685. eos aiunt discerpti eos VGR 1. an post aiunt excidit alterum re- medium, ut deinceps iungenda sint sanguine etiam inlito?

686. uentre Er v. om. r G.

687. subuenire resistit E v. a. G.

688. aluum E D. -um primum r GTf H. aluum et G. et v.

689. 48

690. qui E.

691. membrana Er v. -bra r f.

692. solent df. -lunt VGR 1.

693. admixti Er. om. R.

694. torrentem E.

695. bibendam—16 uino om. V.

696. Pl. iun. 48, 4. Marc. 27, 60. (cfr. Pl. iun. 50, 14–16).—Pl. iun. 48, 5. 45, 6–8. Marc. 27, 125.

697. perdicum v. -cium ll. D. cfr. § 46.

698. item om. VGR 1.

699. palumbis VGR 1 S. -bus rv( D).

700. totus R 1.

701. iis qui Rd v. his qui GE D. bisque V.

702. Pl. iun. 48, 6. 50, 14–16. 16–18. Marc. 27, 33.

703. si sit et VG.

704. macularum Vd.

705. inflationes Er v. -ammationem df. -num (-ama- R) r G.

706. distulit E 1. discu- E 2.

707. pa- lumbis ego. -bus ll.v. cfr. § 60. 58. 67. 94. 144. X 158 ( bis). 106( bis). 72. 78. VIII 101. XI 200. XVI 247. XVIII 267( bis). XXIX 126; contra X 147, ubi fortasse palumbes pro palumbi et scribendum est.

708. adips (atips E) otidis Er S. adipsodis (atip- d. adep- V 2) r G. apodes B. at hippotidis v.

709. an ex ibide? (ibidis .. crematae v. a. D).

710. minus est E.

711. mori R 1 T S.

712. Diosc. II 59. Seren. 575. Pl. iun. 59, 8–13. Marc. 28, 50. 29, 30.

713. in om. VGR 1 d.

714. sint ego. sunt ll.v. cfr. nota ad XXIX 128.

715. inmortuae d(?) Er v( D). em- R J. aem- VG.

716. decocte R 1. -tae VG.

717. bibic R 1. bibique v. a. D.

718. ex RdE v. et VG.

719. coclearibus v. coci co- clea- E. coquifa- VGd. quoque fratribus R. quoque cocl.... r ( reliquis margine abscisis).

720. triduum Marc.

721. cor om. VGR 1.

722. an adalligant?

723. aliis ego. alii ( ortum ex alif) ll.v.

724. tepesque V.

725. deuorari d(?) v.

726. Pl. iun. 59, 13–18. Marc. 28, 51.

727. aspraenatur VR 1. aspern- d.

728. sumptus VGR 1.

729. alteri VGR 1. an alter in?

730. cru- das VGR 1.

731. sacrum dE v( D). -rificium r G.

732. est dEr v. erat r G. cfr. XXVI 6.

733. extrema adalligata E.

734. contra om. E.

735. Marc. 27, 132.—Pl. iun. 58, 1–3. Marc. 27, 33. 28, 45. 20.

736. sunt Er v. om. r G.

737. stomachus VGR.

738. ceptori E. pectore VGR 1.

739. ora egris E.

740. suctum R v. sucum VdE. suctum—11 aegri om. G.

741. aegri (egri V) ll. v. del. D cum U 663.

742. monent ego ( et dist.). mori et ll. v. morbi, et J. ( de v. causas = morbos cfr. XXVIII 128. XXV 61).

743. obru- tus terrae (-ace G) VG.

744. quidam vet. Dal.

745. sanguinis VGR 1.

746. toto anno VGR 1 d.

747. caueri dolorem v. a. J.

748. in dolore VGRdf v( H). per dolorem E G( D).

749. ter ego. cfr. XXVIII 44, de mendo XXXII 37. XXXVI 176. per ll.v. del. D.

750. eluens ego. -ntem D. fluentes (-tis VGR 1). ll. -tem v. cfr. Marc. 28, 20, de mendo IX 150. XXXV 98. 99. ( an elu- entis?).

751. Pl. iun. 60, 19. Marc. 26, 14. (cfr. Diosc. II 98).—Marc. 26, 76.

752. calculos E v. ... culos r in marg. ocu- r G.

753. inline VGR 1. -nire v. a. H.

754. iucundo VGd.

755. ictu om. E.

756. haec—p. 444, 2 reddiderit om. E.

757. occisi G. -sa d v. -sum r.

758. stillicidiū ego. cfr. § 66. -dia d v. -cidi (-cia R) in r G. -cidia in H.

759. uesicę d v. cfr. XXVIII 122. XXV 23. -cam V 1 R. -ca H. uessicam r G.

760. an eadem?

761. comederint GRT J. eam ed- V(?) S. ed- E v.

762. Pl. iun. 60, 20. (cfr. Diosc. II 11). Marc. 26, 77. Pl. iun. 61, 1. 2. Marc. 26, 91.

763. iuuant E. -at man. Dal.

764. uiui E.

765. uti ( pro ut in) E v. a. H.

766. 48

767. III ego. tres VGRd J. om. Er v.

768. tristasque R 1. tritasque tres v. a. J.

769. uino VGR 1.

770. duas ll.v.

771. tertia R(?) v. a. D.

772. unam ll.v.

773. ut om. VGR 1.

774. stillicidiū VGdTf H. -dia Er e corr. v( D). de num. sing. cfr. XXV 23. XVII 92, de plurali XXVIII 122.

775. emendant VGB 1 d.

776. cinerem R C. -re rv.

777. appellandos E.

778. aut in VGRdT S. aut Er Ven. in v.

779. si que d.

780. uncos ego posui. cfr. § 123.

781. ut ll. cum v. VI D.

782. lucusta E. locustas D.

783. Pl. iun. 61, 3–5. Marc. 26, 12. Pl. iun. 61, 5–7. Marc. 26, 80. Seren. 599. Pl. iun. 61, 8–10.

784. qui in Er v. qui r.

785. uesica v. -cae Rd. uessicae V. uers- G. uaesi- E.

786. et dEr v. in r G.

787. potioni Er e corr. v. -nem d. -num VG.

788. uentriculo inueniantur conteri et potionem inspergi V ( iterans e v. 11 sq.).

789. tostam v. -ta ll

790. tribus ll.v.

791. glaebam ego. glebulam H e Pl. iun. et Marc. cfr. XXIX 101. grillum VGdE. gryll- R(?) v. fimum D.

792. dilutam H. -tum dE v( D)). dirutum r Gf.

793. Pl. iun. 61, 10–12. Marc. 26, 12. Diosc. II 58. eupor. II 111. Pl. iun. 45, 6. Marc. 26, 70. 81. Pl. iun. 61, 12–15. 8. 9. Diosc. II 56. 37.—Pl. iun. 47, 3–5. (cfr. Marc. 26, 75).

794. turdis VGR 1.

795. milipedam J. -diam ll. G. mille- pedam v.

796. decocti E.

797. ciet Rd Lugd. ciet et r G v( D).

798. Marc. 31, 38.—(Marc. 31, 28).

799. pompholygem B. cfr. § 106. -pholium E v. -polium d. -pelium VGf. popholiū r. -philiū R.

800. cum ( pro cinif) E.

801. rhagades d v. rag- VGR. ragadade Er.

802. aiuntque R(?) v. a. J.

803. inuentum d v. -tu Er. -to r.

804. aescolapi V.

805. fimo VGd.

806. adeps cygni om. R 1.

807. cycni GE D.

808. adips R 1 SJ.

809. bouę d S. -ue r. -uis v. cfr. 139. VIII 37.

810. procidenti (-tia v) alui d 1 v. a. H. -tis alui d 1 T.

811. euocatus R v. -tis r G.

812. illita B. -tu R(?) vet.Dal.H. inrita VGE. irr- dT v.

813. depellit E v. a. H.

814. (cfr. Plin. XXVI 51. 52). Marc. 31, 40.—Pl. iun. 60, 5–9. Marc. 32, 32. 31. 31, 28.

815. uel ( pro fel) E v. a. H.

816. cerebro et —17 cerebro et r S. et ( om. R) anserinus (///ser- R) cum cerebro et VGRdT H. cerebro et E v. cfr. Marc.

817. condylomatis d v. -tum R. condilomati E. -tim VG.

818. demto V. to R 1.

819. capite dEr v. ea (ta R) pfite r G.

820. agria VG.

821. perutant E.

822. Pontica Pl. iuzn.Marc. sed cfr. XXI 84.

823. cycni E D.

824. hic RE D. hic et pipere VG. cfr. p. 446, 2. haec d(?) v.

825. homoroidas V. homeridas d.

826. sanari VG.

827. dicitur D cum U 664. dicuntur ll. G v. an hoc et haemorroides sanari dicuntur?

828. Pl. iun. 43, 3–7. Marc. 25, 7.—Pl. iun. 103, 14. 15.

829. sciadicis VGRE.

830. ammineo ego. cfr. nota ad XXXIV 103. aminneo VGRE D. amineo d v.

831. et pipere om. VGR 1. cfr. supra.

832. dicuntur VGR 1.

833. tribus ll.v.

834. felle VGR 1.

835. Pl. iun. 62, 16–63, 3. Diosc. eupor. I 177. Marc. 33, 39. 56. 55. 57. 38.—Pl. iun. 64, 6–8. Marc. 33, 5. (cfr. Plin. XXXII 108).

836. informicationibus S coll. XXVIII 71.

837. sordi- darum Vd.

838. umento V.

839. aquae VG 2.

840. mule E. mulfae VG. -fa et d.

841. cibis V 2 G. -bus V 1.

842. contusis E.

843. canini v. cani uires VGRd. om. Er D.

844. capiti E.

845. carne Er v. carne (-nae V) care r G.

846. tusis d v. -si VG. tussis RE.

847. in om. R v. a. S.

848. Pl iun. 64, 8–10. Marc. 33,40.—Marc. 33, 60.

849. tetris E v. -ius R. taetrius G. laet- V. let- d.

850. ubi E.

851. uisceribus VGR.

852. et Er v. om. r Pl.iun.

853. manantur VGd. -nant R 1.

854. recentis r Pl. iun. v. a. S. recentis exusti Marc.

855. contrita V.

856. senectus—17 aceto om. E v. a. H.

857. sunt E v. a. H. cfr. § 62.

858. emortuae v. a. H.

859. 56

860. triatae VG.

861. tricesimo RdT H. -moque v.

862. dierum VGR 1.

863. resoluunt dr v. cfr. XXVII 69. sol- r G.

864. admiscent Er v. -ixtum r G. de mendo cfr. § 36.

865. Pl. iun. 64, 10–12.—Marc. 26, 121–123. (cfr. Plin. XXXII 109.) Diosc. II 11. Pl. iun. 62, 12–15.

866. hydrocoelicis V. -celi- cicis d 1. -liacis d 2.

867. stelionis V J. stell- G S. -nes rv.

868. in cibo E v. cibi r G.

869. cum om. VGR 1.

870. schisto S cum vet. Dal. cfr. Marc. scisso ll. v.

871. tabae magnitudinem VG.

872. trium ll.v.

873. at S. ad VGR. om. d(?) E v( D).

874. cum Er v. om. r G.

875. sal et d.

876. Pl. iun. 79, 11–16. Marc. 32, 3. 43. 3 (41).—Seren. 687. Pl. iun. 64, 18. 19. Marc. 32, 4.

877. murium d.

878. imposita. Discu- tit d.

879. sinodem VR 1 d. siuo- G.

880. contusae et Er v.

881. dist. ego. cfr. Marc.

882. an habet et?

883. cum om. VGR 1.

884. mixtae E D. -te r e corr. -ta d v. -tum VG.

885. caudae ( pro calce) E.

886. aperiunt G.

887. Marc. 34, 8. 36, 1.—Diosc. II 27. eupor. I 235. Marc. 36, 35.—cfr. Marc. 36, 29.—Marc. 36, 1.

888. lenit RE v. lenti r.

889. oesypum v. -sopum Er e corr. -sydum VG. esi- dum d.

890. quod—21 pecudum om. E.

891. dissecti om. VGR 1 d 1.

892. inpositis VGR.

893. ac VGRdTf J. & Er v( D).

894. si Er v. om. r G D.

895. penna GE v. a. S( D).

896. caprinum Marc.

897. Marc. 36, 61.—Diosc. II 11.—Pl. iun. 68, 17.

898. aliqui VGRdT J. alium Er. ali eum D. alii v.

899. tribus ll.v.

900. acetabuli J cum vet. Dal. ex Marc. aceto ll. v ( D).

901. mensuram V. maceratos coni. S. -erant D.

902. mellis E v( D). melis r. melles VG. meles R. melle dT H.

903. cyathis dT v. cia- R. ciatis r.

904. bino Vd.

905. eaedem v. ead- ll.

906. helxines v. hex- (ex- R) ll.

907. herbae Gd v. -ba r.

908. qui una ego. quidam ll. v. an qui uiua? cfr. Diosc. II 18 extr.

909. crematus sit ego. cfr. § 59. ( 80). -tus ll. -ta D cum U 665.-to G. -tis v.

910. et saepius R(?) v. a. S.

911. sumptis v. a. G.

912. liberari podagra VR 1 d S.

913. adipem perino V.

914. Pl. iun. 68, 18. 69, 3–5. Marc. 36, 37. 60. 34, 60.—Seren. 957. Pl. iun. 72, 8. 9. Marc. 34, 65.

915. tres ll.v.

916. capiunt V(?) S.

917. sanguine— 17 sanguine ego ( partim J secutus) e Pl. iun. et Marc. san- guine d(?) H. -nem rv. -nent G. lac. indicavit S. sanguine milui uel columbarum unguantur D cum U 666.

918. earum VRd J. om. E. palumborum H. eorum v.

919. ustis Marc.

920. fimum V S. -us rv( D).

921. earum J e Pl iun. et Marc. eorum VRd v. om. E.

922. dolorum VR.

923. et del. S. aut dT.

924. amilo VR.

925. tragantho E. -gaanto r. -gacantho v. a. H.

926. incusos R. -ussis V.

927. an tela? cfr. § 112. XXIX 114. ex (cum) oleo add. Seren. et Marc.

928. cinerem E.

929. earum—cinere om. VR 1 d.

930. Seren. 960. Pl. iun. 72, 9–12. Marc. 34, 79.—Pl. iun. 66, 8–11. Marc. 34, 91.—Marc. 34, 16.—Pl. iun. 66, 11. 12.

931. e Er Bas. et r f v.

932. semen Er in ras.

933. pediculum E.

934. fimum E.

935. pura ll. Tf H. putrida v.

936. cera om. VR 1 d.

937. soricum ego e Marc. om. ll.v. cfr. § 86.

938. glirium H e Marc. grillium ll. Tf. gryllorum v.

939. Pl. iun. 66, 12–67, 1. Marc. 34, 17. 19. 92. 18. 20. Diosc. II 51. 40. 69. eupor. I 173. 175.—Pl. iun. 67, 10–15. Marc. 34, 49. 50. 105. 106. 51. Diosc. II 69.

940. sunt VR 1 S.

941. gallinarum VRdTf H. cfr. Marc. et § 76. 58. -acei E v( D). -aceorum Pl.iun.

942. an uel columbini? cfr. Marc.

943. adtribus V. attr- R 1.

944. soleae v e Pl. iun. et Marc. cfr. Diosc. eupor. I 173. soli RdE D ( non apte coll. X 143). om. V. an corii, ut XXVIII 222?

945. acninus r. ////ninis R.

946. uel Pl. iun. et Marc.

947. soli—arietis om. V.

948. sanant Er v ( D). -nat Vd G. -na R.

949. dentibus VRE.

950. subleuat d.

951. sanguis—18 uiridis om. R 1.

952. subtritos S cum Gesnero e Pl. iun. -tus ll.v( J).

953. pedes Er Pl.iun.v. -dibus D. om. rJ.

954. sublitus sanat v. a. D.

955. cla- uos—18 inlita om. Vd.

956. sanguinis VRE.

957. inponitur E.

958. uermis R.

959. cum E v. om. r.

960. urticis coni. H.

961. foliis ego coll. XXIV 63. Diosc. I 134. om. ll. v.

962. tritus VR.

963. Diosc. eupor. I 177. Seren. 1096. Pl. iun. 68, 7. 8. Marc. 34, 53.—Pl. iun. 101, 6–11. Marc. 19, 65–67. Diosc. II 69. Seren. 1095.—Marc. 19, 1. (cfr. Plin. XXIX 93).

964. uerrucarum ll. -cas uero v. -cas D.

965. omnia genera ego. -iū generu ll.v. cfr. XXIV 78. XXVII 96.

966. loto V 1. lotu V 2. lota R 1.

967. fi V.

968. ca- nini cinis dEr v. caninis r.

969. anguinum VR 1.

970. gallinae cum ego. -aceum VE D. -acei cum Pl.iun. -aceum (-arum d 1) cum Rd(?) v.

971. ac VE D. et rv.

972. cantharides v( D). -das ll.S.

973. intritae v. -ta ll.

974. exedunt E v. -eunt r.

975. cfr. Plin. XI 116.

976. reuer- tem' d. -mur v. a. S.

977. sanguinem V S. -ne rv.

978. respersus V.

979. parientibus E.

980. genitaleque S. -lique ll.v.

981. ianuae E v. -ue r. lanaue r.

982. defosso d(?) E v. a. S.

983. an sciant?

984. foedissimum d v. -ssimum sumunt E. -mum sciunt sumunt R. -munt sciint sumunt V.

985. sit om. E.

986. aliqua E. alius vet. Dal.

987. uiuentis VR. bibenti E. ( an uiuentē septenis, puncto ante diutius posito?).

988. durare vet. Dal. mirari E. duraffe ( ortum e durarre) rv. cfr. XXV 83.

989. ad V D.

990. hunc VRd G. funt E. funt qui v.

991. Et indicium ego. Funditium ll. T. -tii eum v. eundem B. fundicium J. indi- ciuum D cum U 669. de mendo cfr. nota ad XXV 171.

992. si aeger initio (ei v) ego. si egerint (sic ger- V) ei ll. ( an vero intei = illit; = inlitus?).

993. ei ego. et ll. del. v.

994. intulleret B 1. an inleuerit?

995. interrogatique V.

996. colos ego. -lus VR 1. -lor rv.

997. nigius R.

998. furere VR.

999. tota Rd(?) v.a.S.

1000. canis E D.

1001. conspectu E.

1002. reliquerit VR 1.

1003. rursum Vd.

1004. perunctionibus dE J. -ctos rv.

1005. matutinis—

1006. Nicand. ther. 377 sqq. Aelian. nat. an. VIII 8.—Isid. XII 4, 20.

1007. per- frictionibus om. VR 1 d.

1008. perfrictionibus r v. perftr- E.

1009. serpentem VdE J. -tis R. del. v.

1010. adalligatum d.

1011. uel—

1012. adalligata om. VR 1 d.

1013. caedentes v. -tis E S. cedentis r. dentis r.

1014. factusque Vd.

1015. succedere B. -ccidere Vd v. sic cedere (caed- D) E D.

1016. ita. quae ego. itaque VRd v. ita E. ifta D.

1017. frigora VR.

1018. primu Rd.

1019. coculi V.

1020. coculo miraculo V.

1021. circumscribantur V.

1022. ac dE v. a r.

1023. ut diffodiatur E.

1024. Pl.iun. 105, 3. 4.—Marc. 35, 21.—Pl. iun. 42, 1–5.

1025. paralysim S. -sin C. -sis v. -lisim d. -sin R. -sima E. -syma r. -lesim V.

1026. pinguium a Vd.

1027. decoctorum E Pl.iun. v( D). -ta VdT S. -ti R.

1028. milipedas ut d J. -de sunt VR. milli- pedes ut E. -llepedas ut (aut v) C.

1029. angina E S. -nis v. -guina d. -ne r.

1030. dist. ego e Marc. et Pl. iun.

1031. ptissim V. ptisim d.

1032. lacertum Vd S. cfr. nota ad § 53.

1033. tribus ll. v.

1034. decoctum VR S.

1035. singulis ciuitatibus coclearibus VR 1 d.

1036. Pl. iun. 93, 17–21. (cfr. Plin. XXVIII 224).

1037. duobus ll.v.

1038. oesipium R. oesopum r.

1039. quiatus V.

1040. et in ui V. et In ui R 1.

1041. ab alieno V. a balneo E v.a.G( D).

1042. aquae D. aq; VR. aqua d(?) E v.

1043. Pl. iun. 93, 21. 94, 2–6. S:eren. 1015.—cfr. Plin. XXVIII 226. Diosc. eupor. I 18.

1044. absciso VRd v( H). -isso E C( D). cfr. nota ad XXIX 99.

1045. mulae om. E.

1046. tribus ll.v.

1047. transmarinus VR 1.

1048. tuniculas V. -lā E. -lis d.

1049. ut Er v. tanto ut r Tf. an fponte ut?

1050. in potu VR J. pota d(?) Er v.

1051. harundine R v. -nem r.

1052. exenteratum R(?) v.a.S.

1053. in ligneis dr v.a.S

1054. uerubus v.a.S.

1055. cfr. Plin. VIII 111.

1056. exuerit VRd. -uatur Er D. -uitur v.

1057. deuorati iam VR 1 d.

1058. inuideri VR 1 v.a.B.

1059. homini om. E v.a.B.

1060. nomine Er S. nem- VR. nomen d(?) v.

1061. in S. tradunt in ll. aiunt in v.

1062. male VR 1 d.

1063. translate rv.a.S.

1064. locis E v.a.H.

1065. cha- maris V. cameris dr v.a.S.

1066. testas VR 1.

1067. ceu nassas ego. quassas ll. casas v. cfr. IX 132.

1068. angustus V 1. -tos V 2.

1069. corpore E.

1070. sed relicto VRd D. derel- Er. sed eo ( om. S) derel- v.

1071. Pl. iun. 94, 21. 22. cfr. Diosc. II 27. eupor. I 18. Seren. 1018.—Pl. iun. 94, 6–11.

1072. et om. VR 1 d.

1073. testiculi om. V.

1074. quo- que uoluaque ego. quoque (quoi VR) quaraque VRd 1. quo- que d 2. uolueque Er. -uaeque S. -uaque v.

1075. 29,60

1076. abstergant R 1 d v.a.G.

1077. ac VRdf. a r. et E v. cfr. § 85.

1078. in- litu ego. (inlinitur Pl. iun.). linctu VdTf. unctu RE H. in- unctos v. linitu J e coni. S ( non apte coll. XX 118).

1079. Pl. iun. 93, 10. Diosc. II 60. eupor. I 19.—Seren. 1014. 1021. Pl. iun. 93, 11–15.

1080. cer- uinis E v. acer- Vdr. a ceruicis R.

1081. lacerto om. E.

1082. adnixi R.

1083. decurritur V. disc- d.

1084. pupillo R 1.

1085. capillum VRd 1.

1086. in VRdT S. incipiente (-ti v) in Er v.

1087. que V. qua T.

1088. prius VR 1.

1089. pepererit–primum ( d v. -us Er) om. VR 1 T. (peperit v.a.G).

1090. temptus V.

1091. quin et e Rd v. quin et V. qui de E.

1092. se creare V.

1093. adalligatus E. & all- V. & adall- r(?) v.

1094. perpetuum tuum tueri V.

1095. Pl. iun. 94, 11. 12. (cfr. Seren. 1012). 94, 12–14.—

1096. sed et VE v( S). sed r(?) Hack.

1097. qui- dem ( pro quidam) V.

1098. libendum V.

1099. cessent R.

1100. cerrino v( S). ceri- ll.H. cedri- vet.Dal.

1101. quinque ll v.

1102. uiginti unam ll.v.

1103. in- ueterant ego. -ate VRd. -atae E. -atos v.

1104. a Er D. de J. om. rv.

1105. mortuas S. em- v.

1106. potū VRd.

1107. Pl. iun. 96, 17–19. 97, 12. 96, 19–21. 97, 13–15.—

1108. morbos regios VR.

1109. pecudes V.

1110. quia- tus V.

1111. duobus ll.v.

1112. hemina uini VR S.

1113. uermis R 1.

1114. cum mulso cum VR 1 d.

1115. Pl. iun. 96, 21. 22.

1116. tribus ll.v.

1117. tria RdE v. trita V.

1118. mulsa V.

1119. sermentis V. arm- R. sar- mentorum d 1.

1120. icteris Vf. ift- R 1.

1121. uocatus VR 1.

1122. sanare VR 1 d.

1123. gagulgulum Vf. galgulaim E. cfr. X 73. 96.

1124. Seren. 91. 92. PL. iun. 92, 4.

1125. freneticis V.

1126. capput alligitus V.

1127. uerum ( pro uel) E v.a.H.

1128. fit certa d J. forte VR 1 f.

1129. quidem VRdTf v( S). certe E G.

1130. forum. V.

1131. duodecim E G( D). xii rv( S). om.r.

1132. abdicatum VRd SJ.

1133. e pluribus VRdTf ( P) H. exemplaribus E v. -plis D cum vet. Dal.

1134. edocebo VRdf H. doc- E v( D).

1135. transeat dT S. -seūt VR. -sit Er v( D).

1136. Pl. iun. 91, 12. 13. 14.

1137. radiis dr G. radis E D. diis r. rafis v.

1138. bar- barisque VR 1 d. barbis v.a.G.

1139. aliter uter V.

1140. sitiue V.

1141. di- ciunt V. -cunt df. ditiunt R 1.

1142. triftis V.

1143. exfiftis V.

1144. confefta Vd.

1145. sicuti V S. -ut et rv.

1146. olfactu- riis r. -turis Rd. -taris V.

1147. et om. d(?) Er v.a. D.

1148. for- tafis V. an fortissimis? cfr. XXVIII 159.

1149. inueteratis v. -atū ll. D. § 87 al.

1150. is V.

1151. PL. iun. 88, 20.

1152. propedum Vd.

1153. earum VRd.

1154. alligari VRTf S.

1155. in quo Er v. ubi VRd S. cfr. § 148.

1156. uesperam VR 1 d.

1157. pseudosphecem (-cen B) G. -specen (pseod- V) Vd v. -spercen R. -spen Er.

1158. uolutat V.

1159. prima V.

1160. abscisum VRd v( H). -issum E C( D). cfr. nota ad XXIX 99.

1161. uiuentis Er v.a.S. cfr. § 51. 100. XXVIII 114 ( bis). 220. XXXVII 158. XI 72.

1162. Pl. iun. 88, 21–23.

1163. ruseo R 1. roseo d(?) v.a.S. cfr. XXIX 64.

1164. pannū VR.

1165. uiduae E. uiridis v.a.H.

1166. demittunt V.

1167. dist. ego.

1168. mox cum ll. v. muscam D cum U 670.

1169. pilas VRdTf H coll. XI 98. pilulas Er v( D).

1170. lumina VR.

1171. coriosa V.

1172. huic d v. hunc r.

1173. alios ll. -ium v.

1174. alligant Rd.

1175. dist. ego.

1176. ternum V.

1177. guttis om. E.

1178. sinistra VRd.

1179. quat- tuor ll.v.

1180. alligauerit Vd v.a.S.

1181. uiderat VR.

1182. an circuitum remedium id?

1183. urucam Vf S. urac- R. uric- a. eruc- d(?) r v( D). de E non constat.

1184. quattuor ll.v.

1185. limacem E v. -cum d -cum capita r. cfr. infra.

1186. pelliculam E.

1187. multipeda Vd.

1188. lana dE v. -ne R. -nae V S. cfr. § 143. XXVIII 46. XI 84 XXVI 92. II 62; aliter XI 77.

1189. tabam fluunt E.

1190. pennae vet. Dal. sed cfr. VII 42.

1191. ger- minant VR 1.

1192. iugulandis V.

1193. Pl. iun. 89, 5–7.

1194. dist. D.

1195. cocleasque R. cochleas- que quae d(?) v.a.D.

1196. nudi R.

1197. inueniunt E.

1198. ste- lionem cum ego. -onem ll.v. ( an stelionef fi? cfr. XXIX 73. XI 90).

1199. incluserunt ego. -serant VRE. -sum d(?) v. -sos D.

1200. capite d.

1201. demorari VR 1.

1202. inueteratufoque (-tofo- V 1) VR 1. -tum quoque U 671.

1203. aqua—

1204. corda om. VRd.

1205. tribus ll.v.

1206. et ouilli V(?) S. cfr. Pl. iun.

1207. passi C e Pl. iun. passo Er v. asso r.

1208. phryganion v. phrig- E. phrygranion d. phrigr- V. phryganu R.

1209. adalliganduim E.

1210. a om. d.

1211. auctori VR 1.

1212. inquirendi E J. -dus d 1 r. -dū d 2 ( v praem. ad). -rentis H cum Gron. inquerendus VR.

1213. cornices V.

1214. et Er v. om. r.

1215. nidum VE v( D). nitrum r(?) S.

1216. longissimis E v.a.H.

1217. Pl. iun. 90, 13. 14. 11–13. 91, 3–5.

1218. potes Vd.

1219. ex- perienda VR 1 d.

1220. miserias VRdTf H. -ria v( G). eius B.

1221. copia VRf B( H). copi dT. om. E v( G).

1222. delectat dT G. de- iecta rv. de tecto B.

1223. liuom R. licul r. lycum v.a.C.

1224. dela E.

1225. in om. E v.a. H.

1226. spleniolo J. splene (-no dT. spiene E) toto ll. T. splenio H cum P. specu toto v ( coll. XXIX 131).

1227. utriusque E.

1228. alligata VR 1.

1229. uiua om. dT.

1230. fre- quenter R v. -tes r.

1231. Pl. iun. 95, 2–3.

1232. oesypum v. -sopum Er. hysopum r.

1233. anserum Vf S.

1234. inuenerate V.

1235. inlitos Gron. e Pl. iun.

1236. Pl. iun. 98, 10. 11.—Seren. 759. Pl. iun. 97, 22. 98, 11–17. 97, 23.

1237. oesypum v. -sopum Er. pro hysopum r. (hysopum Pl. iun.).

1238. cum om. VR 1 d.

1239. pompholygi V. ponpo- d.

1240. sangues Vd.

1241. grillus V(?) E D.

1242. quod E.

1243. an ne ( pro ut)? cfr. § 125. 134.

1244. qui id dr v. quid r.

1245. ei ego. eo E v( D). om. rS. cfr. § 33.

1246. non D. ei non J. om. ll.v.

1247. accidat ll.J. -ipiat D. careat v.

1248. eum om. Vd.

1249. felle siue fimo agnino ( ortum e feuo) Pl. iun.

1250. Diosc. II 98. Seren. 724 sqq. Pl. iun. 82, 20. 21. 63, 3. 4. 83, 2. 3. 34, 19. 20.

1251. fimi V.

1252. aboletur d(?) G. adol- r. del- v.

1253. inlico V. il- lico d H.

1254. et aceto E.

1255. sunt Er v.a.S. cfr. XXIX 128.

1256. inmortuae v.a.H( S).

1257. inposita ll.v. del. D.

1258. insuper si ego. inspersa VRd H. -sa si E v( D). cfr. de mendo § 53, de dictione XXVIII 214. XXXVI 153. XXXI 103.

1259. sit E v( D). om. r H.

1260. oesopum Er. esip- R.

1261. an squama? cfr. XXV 55.

1262. emolliri VdT S.

1263. sit E( hic deficiens) r v( D). est r Tf H. cfr. Frobeen. p. 33.

1264. anserinae V.

1265. Pl. iun. 82, 4–10. (cfr. Marc. 34, 81). Seren. 714–716. (cfr. Plin. XXX 72. Marc. 33, 55).

1266. iraneus V.

1267. nominetur ll.v. stamen netur D. sed cfr. XXXI 97. XXVIII 29. Frobeen. p. 3.

1268. inpositus dar v. et pos- r.

1269. ne VRdT H( J). et a. nec v( S).

1270. circumdatus ar v.a.J. sed cfr. § 144. XXII 60. XXIX 83. 100. XXXIV 151.

1271. cui is H. cuius ll. cinis X. cui a v. eo cui C.

1272. digito minimo Pl. iun. sed cfr. Marc. 10, 55. 56. 57. an potius medio ( ut XXVIII 42)?

1273. mulieris dx.

1274. farina pumicis Pl. iun. sed cfr. § 72 et Marc.

1275. Pl. iun. 83, 13. 12. 14. 15. Diosc. eupor. I 178.

1276. ambustis a v. -sta dxr. Lambusta r. an contra omissum sit post pondere? cfr. IX 99 al.

1277. cum ( post glirium) om. VR 1 x.

1278. murtum Va. must- R 1.

1279. qui- dam V.

1280. uerrinus Pl. iun. cfr. XXVIII 137 = Diosc. II 94).

1281. fimo V.

1282. Diosc. II 98. Pl. iun. 72, 13–15. Marc. 35, 2. 29. Seren. 968. Pl. iun. 71, 19. 20. 72, 1. 2. Marc. 35, 1. Seren. 971. 978. Pl. iun. 72, 2. 3. 35, 12–14.

1283. nodis T v. -dus r. -dos xa. modis VR. -dus d.

1284. cyprino R(?) a v( D). -io dfx S. -reo VT. cfr. XXIX 106 et Marc.

1285. lac. ego indicavi ( ante dolores J). exciderunt sanat (sedat) et animalis nomen.

1286. dolores ll. xa J. -ribus H cum Gron. -res tollit v.

1287. eorum ll. xa G. item v.

1288. adips ll.S. ad- eps x. om. a v( D).

1289. lac. ego indicavi. exciderunt felle inlitus; cfr. Pl. iun. et Marc.

1290. apisbena VR. ambis- x.

1291. uenter ego. -tre ll. xa v. iecur Pl. iun.

1292. eontritusque Rd(?) v.a.D.

1293. inueteratos VR.

1294. illi VR 1. milii d e corr.

1295. irenaceis V.

1296. dist. ego.

1297. multe lecinis R.

1298. prohibet et ego. -bent VRdx. -bet ar v.

1299. opisthotonos dr G. -tomos x. -tonicis a Pl. iun.v ( J). -stotonis VR.

1300. ari- dum ll. x v. cfr. Pl. iun. dandum a.

1301. ( bis) tribus ll v.

1302. pterigia x. iter- V.

1303. uulua v. -luia VR. uluia dx. uliua a.

1304. folliculos V.

1305. mellis dx.

1306. scabritium a. -iciam x v.a. Bas. exca- (-itiam R) VR.

1307. cantharidę Vdf. -taride x.

1308. frictae a v( S). Frutę r. om. r T H.

1309. et—et uiscum ar G. om. r x. (et uiscum om. v.a.G).

1310. Marc. 10, 24. Pl. iun. 23, 13–16. Marc. 10, 29. 30. 4. Diosc. II 11. eupor. I 210. Scribon. 46. Seren. 632. 633. Pl. iun. 23, 17. Marc. 10, 24. 25. 26.—Diosc. eupor. I 208. Seren. 804. Pl. iun. 73, 1–3.

1311. illitum dTx Marc.v.a.G.

1312. subactum et infusum Pl. iun. et Marc. ( cfr. XXII 56. XVIII 102. XXVIII 67).

1313. pastillus V.

1314. terrena ar G. -narum r Tfx v. cfr. § 116.

1315. tela dTxa Marc. H. -lae V v( S). -le R. cfr. § 104. ( 78).

1316. dist. Ven. ( U 674).

1317. sanguis ll. a Ven. ( H). -uinis x v.

1318. ob id VRdx Marc.v. oui r. oui de a.

1319. euorum R.

1320. crematio cinis a. -tionis Vx.

1321. Pl. iun. 77, 24–78, 3. 4. Marc. 4, 56. 57.

1322. uulneribus a v.a.S.

1323. esi- pum x. ysopum a.

1324. erodit et ar v.-det VRd 1. -dit d 2 x.

1325. expletque x.

1326. et ad dxa v. ad V. a R.

1327. in om. dx v.a. H.

1328. iis v. his ll.

1329. trahant xa G. -hunt ll. f v ( H).

1330. quoque ( pro praecipue) a G.

1331. excrescentibus VR 1.

1332. Pl. iun. 75, 8–10.—Seren. 691.

1333. testa x Pl. iun. v.a. G( Dal.). cfr. XXVIII 234.

1334. sub- iecto R 1 dTx. subte- Vf.

1335. uero uis in v.a.D.

1336. in om. dx.

1337. spodi uis erodit V.

1338. ac dxar v. e V. et f S. om. R.

1339. fimo cinere V.

1340. duricias xr v.a. C. -cia R. -itia V.

1341. alto da v. adultero r.

1342. ad maxima a.

1343. iis v. his ll.v.

1344. periclitantur dx v.a.S.

1345. Pl. iun. 75, 4–8. Marc. 4, 38. Pl. iun. 73, 14–16. Diosc. II 72. Seren. 968.

1346. qui V. q, R.

1347. mirando V.

1348. ulcera uniuersa x. cfr. Marc.

1349. carcinomata Marc.

1350. anesi ar H. -exi r x. -eti Pl. iun. et Marc. anisi v.

1351. ex VRa S. et dx. et dx v.

1352. abscissos V(?) v.a.G. cfr. XXIX 99.

1353. persuasio VRdTfx H. -sum a G( D). cfr. XXVIII 28. (Democritus persuaserit v.a.G).

1354. adfumit V. aff- a.

1355. liquidam ( om. uel—quidam) a.

1356. symphyto et J coll. XXVI 148. sympulo et dT. simpolo (-pulo x) et VRx. del. r. sim- blio B coll. Diosc. II 101, ubi nunc legitur ʽὑβλαίῳ ( sic vet. Dal.). symbolo et v.

1357. Pl. iun. 73, 16–18. 18–20. 75, 10–12. 73, 20. 21. Diosc. II 11.

1358. nec dxa v. ne r.

1359. ibiduo V. quiduo r.

1360. terrenarum VR 1 v.a.G.

1361. sunt VR 1. est v.a.G.

1362. emptae R 1. -te V.

1363. tusā VR 1.

1364. uncos ego posui. cfr. Pl. iun. 73, 20. vv. pertinere videntur ad § 115 ante uulnera recentia, nisi vero pro glossemate habenda sunt.

1365. perpes x.

1366. an animal quoque?

1367. a om. R 1.

1368. uocantur VRI 1

1369. sanatur VR 1.

1370. quec???que x. cumque VR 1.

1371. an serpant? cfr. Frobeen.p. 39. 40.

1372. cocleae Ta G. -leae quoque r x v( D).

1373. et VRdTfx S. eis ar G( D). del. v.

1374. praeciosos V.

1375. dist. H.

1376. incidissent VR. -sset in vet. Dal.

1377. ulcera uiperas v. uipera ulceras ar. ulcera uiperis r x.

1378. edendas dr v. edan- a. emendas VR. -dandas x.

1379. celerit V.

1380. persanat VR 1.

1381. trisallidum x. tryxali- (trox- H) v.a.J. cfr. § 49.

1382. aufert dx v. -rri Ra. aut ferri V.

1383. cum ( ante arrhenico) VRTx v( S). cinis cum d(?) ar G( D).

1384. arbennico R. ar.... r ( reliquis margine abscisis). arfenico T v.a.S. henico dx.

1385. dist.ego.

1386. eadem- que ego. -dem quae ll. xa. ea quae v.

1387. erodentia ego. -enda ll. xa v. cfr. XXVII 29. ( XXXI 98).

1388. Pl. iun. 75, 12–14. Seren. 132. Pl. iun. 34, 11. Marc. 19, 18 (ubi glossema id est elephantis delendum est).

1389. cerebro Vx v.a.G.

1390. an ulcera?

1391. uero ar G. om. r x v.

1392. feminini V.

1393. mulieris a.

1394. mel ar v. mel (melle R) et r Tx.

1395. ulcerarum V.

1396. emortuae v.a.G.

1397. molliunt R.

1398. elephantiasim (elefa- x) dx SJ.

1399. sansuguis V.

1400. Pl. iun. 72, 20–22. 99, 18. 19. Marc. 34, 66.—Seren. 950–954. Pl. iun. 99, 11–16.

1401. superinpositis f(?) S.

1402. oleo ego coll. Pl. iun. et Sereno. om. ll. v.

1403. a v. muris denuo incipit E.

1404. Pl. iun. 86, 18. 19. 20–22.

1405. colorum V.

1406. cum nitro Pl. iun.

1407. an idem?

1408. uetligines V.

1409. Ad uitiliginem v.a.J. dist. J.

1410. duabus (duob- VE) ll.v.

1411. illinere d v( Brot.). -nire (inl- E J) rG( J).

1412. alteram T. multam Er v.a.H.

1413. Pl. iun. 100, 4. 9. 10. Seren. 85.

1414. muscam VRT S.

1415. eupatoriae S coll. XXV 65. lupatoria ll. T. lappa- v. lapathoria f. -orum B.

1416. fimi ll. T( P) S. -mum v.

1417. aphonitro VR.

1418. se- dat VRd. -ant Er v.

1419. latae om. VR 1.

1420. inlitae contritae R 1.

1421. Pl. iun. 87, 15. Marc. 34, 35. Pl. iun. 87, 17. 16. Diosc. II 69. II 11. Pl. iun. 87, 17. 18.

1422. an sint?

1423. euocamus Vd.

1424. an et delendum?

1425. tantum eius E S. et antum (-te R 1) eius VR. eius tantum d(?) v.

1426. contusa R 1. cum tusa V. ( an capite tantum contusa [ vel -so] ... inposita?).

1427. iis v. his ll. C.

1428. inpositae cum ego. -taeque ll. -taeque cum v. ( cfr. § 126).

1429. eae d v. hec V. haec r.

1430. dist. v.a.D. cfr. Pl. iun.

1431. anguidum E.

1432. eundem d 2 v. om. d 1. ead- (adem R 1) rD.

1433. tritus V.

1434. Diosc. II 57. eupor. II 92.

1435. e Vd S. ex R. om. Er. a v.

1436. parte V 1 ( Dal.).

1437. obuium V.

1438. 28, 256

1439. si subinde J. subinde ll.S. -de si v.

1440. conceptus VE.

1441. lac d(?) v.a.S.

1442. membrane secundis V.

1443. attingerit VR.

1444. lumbos v.a.D.

1445. dist. D.

1446. tactis D. lactis VdE. potus lactis R(?) v.

1447. init.: Seren. 350.

1448. aqua dEr v. quoque r f. om. T.

1449. pluuiu E.

1450. mamme V.

1451. tumentis R. com- V.

1452. lac. ego indicavi. cum VRE. ad- ipem dT. ( cfr. § 130. 131. Diosc. II 86. 94). fimum v. del. D.

1453. cum aquae Er v. cumq; VR. cum d.

1454. duobus ll. v.

1455. cyatis d. quiatis VR.

1456. utriculo Rd v. cfr. XI 209. uiri- V. uentri- E D.

1457. genitalem VE.

1458. effluentem RE.

1459. Seren. 352.

1460. in ( pro ne) E v.a.H.

1461. ceruicis dT H. -ces rv.

1462. et scapulas ne nerui v.a.H.

1463. graues dT H. -uis VR S. -uidis Er v.

1464. appellunt R.

1465. lat V. lacte J.

1466. deuocant Er v. euo- VdT J. uo- R. ( κατασπᾶν familiare Dioscoridi).

1467. potu V.

1468. in gramine Er v( S). om. r Tf H.

1469. merculi Vf. -rtuli R.

1470. detrahuntur autem (iidem T) TEr v. -huntunaifte (-tae d) r.

1471. et VRd J. ei E. etiam v.

1472. quinta ut V.

1473. init.: Seren. 617.

1474. eaedem d v. ead- ll.

1475. profluuię R. -ie V.

1476. auerso Vd.

1477. it ut V.

1478. nini dE v.a.C.

1479. cypri dEr Ven.( S). -peri v. ofpri r.

1480. et exemptis Vf.

1481. totis f.

1482. tritaeque Rd(?) v.a.J.

1483. ad Er v. ut r.

1484. haec dE G. hec r. hae V. he R. hoc v.

1485. extr.: cfr. Plin. XXX 121,

1486. feno (-ni V) graeco VdT v.a.G.

1487. tribus ll.v.

1488. captatur Vf.

1489. additis E v.a. H (mellis).

1490. quattuor ll.v.

1491. inrino V.

1492. super ( pro suco) VR 1.

1493. sunt et minutae—p. 467, 2 polenta ad finem § 121 ( post inlitae) transponi voluit U 677.

1494. minutae (-te r) Er v( D). minimae r T J.

1495. loricaeque (quae V. -ceq. Rd) VRdT. lubri- J. longaeque E v( D). cfr. VIII 88.

1496. candidae om. VR 1 T.

1497. oberrantes Er v. cfr. XXIX 60. obferua- r T. obuerfa- P.

1498. eae d(?) v.a.S.

1499. factae E.

1500. farinam J cum vet. Dal. -nae V. -na rv. cfr. XX 11. XXXIII 119. XXXII 71. XXXIV 170. XXXVI 183. XXIII 162. XVIII 74.

1501. liuorem E.

1502. corporii V.

1503. lotae E.

1504. uipera V.

1505. si d v. om. r.

1506. dist. ego.

1507. facile Vf.

1508. in ego. uel ll.v.

1509. si sine R(?) Brot.( D). sine VdE. si non v( S).

1510. adseruatam v.a. Brot.( S).

1511. ni R.

1512. an angues ( aut adiuuantur, ut § 123)?

1513. inueterate VR 1.

1514. suffitus d v.a.S.

1515. ture Er v. iure r T.

1516. sumpserit VR 1.

1517. tryxallidum (thry- VR) VRd. -alidum (trox- H) v.a.J. cfr. § 49.

1518. dist. ego.

1519. capite VR 1 d. an capi ita?

1520. tribusque VR 1.

1521. an quod qui?

1522. prenderet VR 1 d.

1523. cfr. Plin. XXXVI 151.—cfr. Plin. X 32.—Hippocr. morb. mul. I 125 p. 516.—cfr. Diosc. II 86. 94.

1524. omnis ll.(?) S.

1525. abortum V. -tium E.

1526. parturienti- bus VR 1.

1527. transgressus E v.a. H.

1528. auortum V. abortus v.a.H.

1529. per os VdT H. peros R. asperos Ev.

1530. fecun- das d.

1531. anseris R(?) E D.

1532. cygni (cigni r) emollit dr v. cfr. § 30. 69. 70. ciente mo- VR. ciconiae mo- E D. sed cfr. indices ciconia I [= § 108] et priore libro II [== XXIX 105. 128].

1533. cfr. Seren. 356. 357. (Diosc. eupor. I 139).

1534. a Er v. om. r.

1535. arraneo V. irino coni. H.

1536. mammes V. -mas R.

1537. totidum R.

1538. iis v. his ll. C.

1539. qui R.

1540. blatias V. -tes r. ablacies R.

1541. orum R.

1542. potaminum V.

1543. seruat v. -ant ll.

1544. circumducis V.

1545. lac. indicavit S. otidis D cum U 678. an anseris? cfr. Serenus.

1546. aut VRdT S( D). om. Er v( J).

1547. eindem V.

1548. dores V.

1549. uteris V.

1550. tumper E.

1551. sedari VR.

1552. cimice Er v. cinere r Tf.

1553. init.: Seren. 663. Pl. iun. 105, 18.

1554. alis VRdTf D. aliis Er. malis v.

1555. proficiunt E.

1556. aut non dE v. non r.

1557. excidunt lanugine E.

1558. eodem VR 1.

1559. est Er v. si r.

1560. utique et d(?) v. itaque et r. an atque ( vel aliquando et [ scriptum aliquō et], ut XXVI 72. XXXVII 114. 119)?

1561. eiusdem ll.v. an ex iisdem?

1562. tribus ll. v.

1563. Pl. iun. 105, 18–21. 15. 16.

1564. discocturi E.

1565. dist. ego e Pl. iun. (ossibus et v.a.G).

1566. uolunt d. cfr. XXVIII 249.

1567. mixture dTr S. -tum est VR. -to E v( D).

1568. dist. H.

1569. cinis ll. v. an canis ( sc. fel)?

1570. priniparae prius ego. -parae (-re V) VR S. -partus d(?) Er Pl.iun.v( D).

1571. pilis E D. pilis quos renasci nolunt rv. cfr. v. 18 sq.

1572. perunctis partibus v.a.S.

1573. alios f man. Dal.S. alii RdE v. ali T. ale V.

1574. surgunt v.a.S.

1575. Seren. 665. 54. 48. Pl. iun. 16, 20–22. Marc. 7, 8.

1576. item VR 1 d.

1577. canis V 2. cinis V 1. om. R 1.

1578. dist.D.

1579. hirundino V.

1580. praegnati V J.

1581. praestare V.

1582. Celsus V 27, 12. Pl. iun. 28, 22. 23.

1583. si hoc uitium E D. si uitium v.a.H.

1584. coagulato E v( D). -tio r Tf H.

1585. lactis R(?) H.

1586. dentitiones Tr H. -onem E v( D).dentiones r. cfr. § 137.

1587. ramex Brot. -mes VdEr J. rumes R. ramices v. cfr. nota ad XXVI 78.

1588. admoti VR.

1589. poste V.

1590. harun- dinē R.

1591. inligant et ego. -ate (-ti d) ll. -ata D. alligata G. adalligatae v.

1592. suspendunt ego. -duntur ll.v. -ditur G.

1593. expirante om. V.

1594. ea om. R 1 d S.

1595. cfr. Plin. XXX 73. (24). Marc. 33, 60.

1596. inlitu V.

1597. cignit- que V. cingit- f.

1598. ramicosis r v. -itosis r J.

1599. ex E v( D). et ex r T S.

1600. oui Er v( D). ouis VR. uuis dT H. cfr. § 73 et Marc.

1601. albo RdT H. -bi v. aluo V. alui E. | fpecillo ego. fuco ll.v. cfr. XXIX 115. ( an vero ortum est e glossemate luteo?).

1602. in om. VR 1 d.

1603. harenaceae—p. 470, 1 coclearum om. E.

1604. eae Rd(?) v.a.S.

1605. facilem d v. -le VR.

1606. cinere d.

1607. emissam ante ego. cfr. § 31. 69. -ssam e R v. -sseam V. -ssam d. -ssum E D ( iungens cum cerebrum).

1608. cerebrum Vd D. -bro R(?) E v.

1609. uiperae d D. -re V. -paere E. uiperae. cerebrum uiperae R(?) v.

1610. inligatum Er v. illo cum r. an inuolutum? cfr. § 101.

1611. pellicula d. -lae RE v. -laece V. cfr. ( § 140. 141. 142) XXVIII 99. 114 al.

1612. dentiones V.

1613. adiuuant E.

1614. ualet VT.

1615. grandissimi Er v. grano r T.

1616. tusi V.

1617. ramici r v. -iti r J.

1618. praendi V. prehendi d v.a.S.

1619. id intellegi Er v.a.S( D).

1620. eo (et Er v) quod sub Er v( D). om. V. si r Tf S.

1621. habeat v. -ant ll.

1622. ut VRd v. aut E.

1623. aureum uel ego. aurum (aturum VR 1) et ll. v

1624. argenteum ego. -tum et ( S. aut v) ll.v.

1625. clau- strum ego. clostr- Er. closir- (dos- Vd) r Tf. ostr- v ( vox non Pliniana).

1626. tum om. E.

1627. nouo om. VR 1.

1628. inligatam ego coll. U 680. -tur ll.v. -tum D.

1629. pomi R. ponitur v.a.D.

1630. urinam VE.

1631. datur V.

1632. iis v( S). its V. is E D. his r C.

1633. obtinet VdE.

1634. med.: Marc. 9, 96. (cfr. Plin. XX 123. Diosc. II 94).

1635. bouis v.a. H. cfr. § 69.

1636. eo R(?) v.a.S.

1637. exspuit d.

1638. inopinantē VR 1. -atis v.a. H.an inopinanti? cfr. nota ad § 98. | praecioso R 1.

1639. mirum E.

1640. prodest si V. -dest d.

1641. in om. VR 1.

1642. sicum d 1. siccum Vd 2.

1643. an infusus?

1644. ocimo E.

1645. herbis om. Vf.

1646. lanuginosi si V.

1647. hos Vdr v. os E. om. R.

1648. hereat V 1. ereat V 2.

1649. init.: Seren. 990 sqq.

1650. somnus Vd.

1651. allicit r v. -cito E. addicit R. adi- r.

1652. myrre r. murtae V. mirte R.

1653. duobus ll.v.

1654. adalligatus—8 pelle Er v. om. r.

1655. ardioles E.

1656. asinina v. -ninae ll.

1657. fronti d v. -tis r.

1658. eius V.

1659. uiuo E.

1660. somno arcent VR 1 d.

1661. uespertilionum VR 1.

1662. extr.: Marc. 33, 6.

1663. in r v. cfr. XXXII 93. putant R. om. r Ta. ( de E non constat).

1664. enecata dTE S. -ca V. necata R v.

1665. fecerit VdTfEr v( H). ferit R. biberit G.

1666. inhibet Tf H. -ent VRd. cohibet E v( D).

1667. amatoriam VR.

1668. inhibet v.a.D.

1669. cocleae fimum E D. fimum cocleae (-ae et v) rv.

1670. uulturini in VR 1 f S.

1671. dextrae RdE v. -re V. -ra f S.

1672. partes d v. -tis VRE D. -te f S.

1673. uiridis V.

1674. lutę d. -te VR 1

1675. quinis ego. om. ( post ouis) VR 1. quinque rv.

1676. admixta VdE v. -to R(?) G. cfr. nota ad XXIX 137.

1677. adips V. adeps dE.

1678. passeres d Marc. v. -ris r D.

1679. gallina-ceae V.

1680. pelle collo Marc.

1681. ibicum VR 1 v.a. C. cfr. § 61. X 33.

1682. cinere cum D cum vet. Dal. -res cum dr v. cinis cum E. om. r.

1683. adipe anseris dEr v. anseris adips VR.

1684. sic Vd. si R(?) E v.

1685. conceptos ego. cfr. § 123. -tus ( r e corr.) ll. -tus sit v. -tum sit J.

1686. contineri VRd D. -re v. tum inhiberi E.

1687. uenere V.

1688. pugnatori ( an = -torii?) V.

1689. inlitus E.

1690. galli TEr D. galli gallinacei d(?) v. om. r J.

1691. saetae S. -ta E. setae Rd v. sed hac V.

1692. mulae si d(?) E v. -lie si V. -lieri R. -le r. an muli et mulae si? ( cfr. § 80).

1693. iuxtis R 1. unctis E 1. in- unctis v.a. C.

1694. init.: cfr. Plin. XXIX 102.—Marc. 33, 6.

1695. qui in dEr v. qui r.

1696. gesserit Er. ingess- v.a.S. cfr. XXIX 102.

1697. pigros Vd.

1698. linamento R C. linia- Vd. in linia- (lina- v)> E v. manu portatum Marc.

1699. in dextram v. -tra d 2 Er. intra r. om. Marc. contra J. cfr. supra v. 1.

1700. inhiberi VRd. uespertilionis E v( D). om. r J ( stelionis sanguinem intellegens).

1701. floco subpotum quae capi V.

1702. init.: Marc. 4, 68.

1703. phthiriasim (-sen B) S. pthiriasem d. ptyria sem VR. -riae r. pthirie a. tyria uero v.a.B.

1704. et totius J. et toti R. ectati Vd. met toti r. mactati a. -ato v.a.B. a toto B. inhibet totius coni. S.

1705. corpore v.a.J.

1706. necat ll. Tf S. -cat ac H. inhibet ac v. ( an emendat?).

1707. potum—caseos om. V.

1708. negant VRdT v( H). -auit E. -at Dal.

1709. mustelae uncis inclusit J.

1710. in offa om. VR 1 d J coll. § 147.

1711. tormine E.

1712. uespertilionis VR 1.

1713. adalligata E.

1714. circumlato v( J). cfr. § 108. XVIII 158. -lata RdE. -data V S.

1715. mediis ego. -dis dE D. maedis V. uerendis R(?) v.

1716. palumbe VE S. -bę R. -bo d(?) v.

1717. palumbis R v( S). -bus VdEr C ( D)

1718. iumentumque VRE v( S). -tum d(?) C.

1719. cfr. Plin. XXVIII 262.

1720. abducunt dT.

1721. arcet om. E

1722. rostrum VR 1 d.

1723. uino E D. in uino r v. cfr. § 148. XXIV 143.

1724. libetur V. bibitur E.

1725. horus d(?) v.a.S.

1726. assyriorum d v. asir- V. massir- r. massiorum E. siri- R.

1727. fex d.

1728. med.: cfr. XXVIII 151.—Cicero in Admirandorum libro (?).

1729. sunt praeter haec d.

1730. notibilia V.

1731. gromphenam Rd v. -na D. gronpphenam E. groph- r. zromph- V.

1732. anem E.

1733. in Er v ( D). om. r f J.

1734. sardinia v. -niā ll. f. -nianam J.

1735. narratam VRE. -rrant d(?) v.

1736. graui V.

1737. Iam V. an tamen?

1738. sardis ego. sarut VR. sardis (nar- Er) ut rv.

1739. ophion Er S. phion r. est ophion v. ( sc. narratus est).

1740. idem VE D.

1741. auctores Rd J. ( sc. tradiderunt). -oris V. -or est Er. addunt nomen habere Er D. nominauere Rd(?) v.

1742. sirulugum E v( D). sur- r. subiugum r Tf H.

1743. nec E. quod ( an quoque?) nec rv.

1744. esse E.

1745. demonstrare V.

1746. biuros VdTf H. di- R. habituros Er. bit- (byt- C) v.

1747. iis v. his ll.C.

1748. a om. E.

1749. membranem R 1

1750. e RdE D. cfr. § 123. ex V(?) v. del. r.

1751. lac. ego indicavi. exciderunt fere fugatos nidore cremati uespertilionis vel tale quid.

1752. an eos qui?

1753. arbora recipi V. -orii pici E.

1754. monstrum VR 1 d.

1755. melle R 1.

1756. eum a quo VRdTf H. eos a quibus Er v( D).

1757. offa V.

1758. Colum.VI 4, 3.

1759. puluere V.

1760. amores V.

1761. fugere ego. -gare ll.D. -ri v.

1762. castretus V.

1763. farre ll. S. -rre et J. -rre cum v. cfr. Müller de stilo p. 69.

1764. serpillo VE.

1765. terni ternis ego. tres tribus ll.v( S). tribus H.

1766. sparso ego. -sū VR. -sas d(?) Er v. cfr. § 85, de iunctis participiis Müller de stilo p. 32.

1767. aluos T H( D). -uo ll. -uom S. -uearia v.

1768. (cfr. Plin. XXXI 27. 28). Vitruv. VIII 3, 16. Arriani anab. VII 27, 1. (Plut. Alex. 77. Pausan.VIII 17, 6. lustin. XII 14, 7. Curtius X 31, 14. 16).

1769. lassescere E 2 r v( S). lasesc- E 1. lassare (lasa- R) VRTf. -ri d H( J).

1770. nullo VR 1

1771. perrodatur VR 1 dT.

1772. a ueneno om. R 1.

1773. dando elexandro V.

1774. dignum (-na R) memoria VRd S.

1775. peruertemur V. reu- v.a.S. cfr. XXVIII 123.

Pliny the Elder Naturalis Historia 30