Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HISTORIAE

LIBER XXVII

1 1 Crescit profecto apud me certe tractatu¹ ipso admiratio antiquitatis, quantoque maior copia herbarum dicenda restat, tanto magis adorare priscorum in² inveniendo curam, in tradendo³ benignitatem subit. nec⁴ dubie superata hoc⁵ modo posset videri⁶ etiam rerum naturae ipsius munificentia , si⁷ humani operis esset⁸ inventio⁹. 2 nunc vero deorum fuisse eam apparet aut certe divinam, etiam cum homo inveniret, eandemque¹⁰ omnium parent em¹¹ et genuisse haec et ostendisse, nullo vitae miraculo maiore¹², si verum fateri volumus. Scythicam herbam a Maeotis paludibus et Euphorbeam ¹³ e monte Atlante ultraque Herculis columnas e x¹⁴ ipso rerum naturae defectu, parte alia Britannicam ex oceani insulis extra terras¹⁵ positis, 3? itemque Aethiopidem ab exusto sideribus axe¹⁶, alias praeterea aliunde¹⁷ ultro¹⁸ citroque humanae saluti¹⁹ in toto orbe portari²⁰, inmensa Romanae pacis maiestate non homines²¹ modo diversis inter se terris gentibusque , verum etiam mont es²² et²³ excedentia in nubes²⁴ iuga partusque²⁵ eorum²⁶ et herbas quoque invicem ostentante! aeternum, quaeso²⁷, deorum sit munus istud! adeo Romanos velut alteram lucem dedisse rebus humanis videntur.

4 ²⁸ 2 Sed antiquorum curam diligentiamque²⁹ quis possit satis venerari? constat³⁰ omnium venenorum ocissimum esse aconitum et tactis quoque genitalibus³¹ feminini³² sexus animalium eodem die inferre mortem. hoc fuit vnenum, quo interemptas³³ dormientes³⁴ a Calpurnio Bestia uxores M. Caelius³⁵ accusator obiecit. hinc illa atrox peroratio³⁶ eius in digitum³⁷. ortum³⁸ fabulae narravere e³⁹ spumis Cerberi canis extrahente ab inferis Hercule ideoque apud Heracleam Ponticam, ubi monstratur is ad inferos aditus⁴⁰, gigni. 5 hoc quoque tamen in usus humanae salutis vertere⁴¹ scorpionum ictibus adversari experiendo datum in vino calido. ea est natura, ut hominem occidat, nisi invenerit quod in homine⁴² perimat. cum⁴³ eo solo conluctatur veluti praesentius ⁴⁴ invento, [sola haec pugna est, cum venenum in visceribus⁴⁵ reperit] mirumque, exitialia⁴⁶ per se ambo cum sint⁴⁷, duo venena in homine conmoriuntur, ut homo supersit. 6 ⁴⁸ immo vero⁴⁹ etiam ferarum remedia antiqui prodiderunt demonstrando , quomodo venenata quoque ipsa⁵⁰ sanarentur. torpescunt scorpiones aconiti tactu⁵¹ stupentque pallentes et vinci se confitentur⁵². auxiliatur⁵³ iis⁵⁴ helleborum album tactu resolvente, ceditque aconitum⁵⁵ duobus malis, suo et omnium . quae si quis ulla⁵⁶ forte⁵⁷ ab homine excogitari⁵⁸ potuisse credit, 7 ⁵⁹ ingrate deorum munera intellegit. tangunt cares⁶⁰ aconito necantque⁶¹ gustatu⁶² earum pantheras, nisi hoc fieret, repleturas illos situs⁶³. ob id quidam⁶⁴ pardalianches⁶⁵ appellavere. at illas statim liberari morte excrementorum hominis gustu demonstratu m⁶⁶. quod certe casu repertum⁶⁷⁶⁸ quis dubitet et⁶⁹, quotiens fiat, etiam nunc ut novum nasc, quoniam feris ratio et usus inter se tradi non possit?

8 hic ergo casus, hic est ille⁷⁰ qui pluruma in vita invenit deus⁷¹ —hoc⁷² ha bet nomen per quem intellegitur eadem et parens rerum omnium et magistra—⁷³, utraque coniectura pari, sive ista cotidie⁷⁴ feras invenire sive semper scire iudicemus. pudendumque rursus omnia animalia, quae sint salutaria ipsis, nosse praeter hominem. 9 ⁷⁵ sed maiores oculorum quoque medicamentis aconitum misceri saluberrime promulgavere⁷⁶ aperta⁷⁷ professione, ne⁷⁸ malum quidem ullum⁷⁹ esse sine aliquo bono. fas ergo nobis erit, qui⁸⁰ nulla diximus venena, monstrare quale⁸¹ sit⁸² aconitum, vel deprehendendi⁸³ gratia⁸⁴. folia habet cyclamini aut cucumeris ⁸⁵⁸⁶, non plura IIII, ab radice, leniter hirsuta, radicem modicam, cammaro similem marino; quare quidam cammaron appellavere, alii thelyphonon⁸⁷ ex qua diximus causa⁸⁸. cauda⁸⁹ radicis⁹⁰ incurvatur paulum scorpionum modo, quare et scorpion aliqui vocavere. nec⁹¹ defuere⁹² qui myoctonon⁹³ appellare mallent, quoniam procul et e longinquo odore mures necat. 10 ⁹⁴ nascitur in nudis cautibus, quas aconas nominant , et ideo aconitum aliqui dixere, nullo iuxta, ne pulvere quidem, nutriente. hanc aliqui rationed nominis adtulere; alii, quoniam vis⁹⁵ eadem esset⁹⁶ in morte, quae cotibus in ferri⁹⁷ acie deterenda, statimque admota⁹⁸ velocitas sentiretur.

11 ⁹⁹ 3 Aethiopis¹⁰⁰ folia habet phl omo¹⁰¹ similia, magna ac¹⁰² multa¹⁰³ et hirsuta, ab¹⁰⁴ radice, caulem quadriangulum¹⁰⁵, scabrum, similem¹⁰⁶ arctio, multis¹⁰⁷ concavum¹⁰⁸ alis¹⁰⁹, semen ervo simile¹¹⁰, candidum, geminum, radices numerosas, longas, plenas, molles, glutinosas gustu. siccae¹¹¹ nigrescunt indurescuntque¹¹², ut cornua¹¹³ videri possint¹¹⁴. 12 praeter¹¹⁵ Aethiopiam¹¹⁶ nascuntur et in Ida monte¹¹⁷ Troadis et in Messenia. colliguntur autumno, siccantur in sole¹¹⁸ aliquot¹¹⁹ diebus, ne situm sentiant. medentur volvis pota e¹²⁰ in vino albo, ischiadicis¹²¹, pleuriticis, faucibus scabris decoctae¹²² potui¹²³ dantur. sed quae ex Aethiopia venit¹²⁴, eximie¹²⁵ atque ilico¹²⁶ prodest. 13 ¹²⁷ — 4 A geraton¹²⁸ ferulacea est, duorum palmorum altitudine, origano similis, flore bullis aureis. huius ustae nidor urinam ciet volvasque purgat, tanto magis insidentibus¹²⁹. causa nominis [non haec, sed]¹³⁰ quoniam diutissime non marcescit¹³¹. 14 ¹³² — 5 Aloe scillae similitudinem habet, maior et pinguioribus foliis, ex obliquo striata. caulis eius tener est, rubens medius, non dissimilis antherici¹³³, radice una, ceu palo in terram demissa¹³⁴ ; ipsa¹³⁵ gravis¹³⁶ odore, gustu amara. laudatissima ex India adfertur, sed nascitur et¹³⁷ in Asia, non¹³⁸ tamen ea to utuntur nisi ad volnera recentibus foliis, mirifice enim conglutina nt¹³⁹ suco. ob id in turbinibus cadorum¹⁴⁰ eam serunt ut aizoum maius¹⁴¹. 15 ¹⁴² quidam et caulem ante maturitatem seminis incidunt suci gratia, aliqui¹⁴³ et folia. invenitur et per se lacrima adhaerens; ergo pavimentandum ubi sata sit censent¹⁴⁴, ut lacrima non¹⁴⁵ absorbeatur¹⁴⁶. fuere qui traderent in Iudaea¹⁴⁷ super Hierosolyma¹⁴⁸ metallicam eius naturam , sed¹⁴⁹ nulla magis inproba est, neque alia nigrior est aut umidior¹⁵⁰. 16 ¹⁵¹ erit ergo optima pinguis ac nitida, rufi coloris¹⁵², friabilis et iocineris modo coacta, facile liquescens; inprobanda¹⁵³ nigra et dura, harenosa, quaeque gustu intellegitur , cummi¹⁵⁴ adulterata et acacia. natura eius spissare, densare et leniter calfacere; usus multi¹⁵⁵, sed principalis¹⁵⁶ alvum solvere, cum¹⁵⁷ paene¹⁵⁸ sola medicamentorum, quae¹⁵⁹ id praestant, confirmet¹⁶⁰ etiam stomachum¹⁶¹, adeo non¹⁶² infestet¹⁶³ ulla vi¹⁶⁴ contraria. 17 ¹⁶⁵ bibitur drachma, ad stomachi vero dissolutionem ¹⁶⁶ in II cyathis aquae tepidae¹⁶⁷ vel frigidae coclearis mensura bis terve in die ex¹⁶⁸ intervallis, ut res¹⁶⁹ exigit, purgationis¹⁷⁰ autem¹⁷¹ causa plurimum III drachmis, efficacior, si¹⁷² pota ea sumatur cibus¹⁷³. capillum fluentem continet cum vino austero capite contra¹⁷⁴ pilum¹⁷⁵ peruncto. dolorem capitis sedat temporibus et fronti inposita ex aceto et rosaceo dilutiorque infusa. 18 ¹⁷⁶ oculorum vitia omnia sanari ea convenit , privatim prurigines¹⁷⁷ et scab ritiem¹⁷⁸ genarum¹⁷⁹, item insignita¹⁸⁰ ac livida inlita cum melle, maxime Pontico, tonsillas , gingivas et omnia oris ulcera, sanguinis excreationes, si modicae sint, drachma¹⁸¹ ex aqua, si minus, ex aceto pota. vulnerum quoque sanguinem et undecumque fluentem sistit per se¹⁸² vel ex aceto. 19 ¹⁸³ alias etiam est¹⁸⁴ vulneribus¹⁸⁵ utilissima ad¹⁸⁶ cicatricem perducens. eadem inspergitur¹⁸⁷ exulceratis genitalibus virorum, condylomatis rimisque sedis, alias ex¹⁸⁸ vino, alias¹⁸⁹ ex passo, alias sicca per se, ut exigat¹⁹⁰ mitiganda curatio aut coercenda¹⁹¹. haemorrhoidum¹⁹² quoque abundantiam leniter sistit. 20 dysinteriae infunditur et, si difficilius concoquantur cibi, bibitur a cena modico intervallo et in regio morbo¹⁹³ III obolis ex aqua; devorantur¹⁹⁴ et pilulae cum melle¹⁹⁵ decocto¹⁹⁶ aut¹⁹⁷ resina terebinthina ad purganda interiora. digitorum ¹⁹⁸ pterygia¹⁹⁹ tollit. oculorum medicamentis lavatur, ut quod sit harenosissimum subsidat, aut torretur in testa pinnaque²⁰⁰ subinde versatur²⁰¹, ut possit aequaliter torreri.— 21 ²⁰² 6 Alcea²⁰³ folia habet similia verbenacae, quae²⁰⁴ aristereon²⁰⁵ cognominatur²⁰⁶, caules II aut IIII, foliorum plenos, florem²⁰⁷ rosae, radices albas cum plurimum VI, cubitales, obliquas. nascitur in pingui solo nec sicco. usus radicis ex vino vel aqua dysintericis, alvo citae, ad²⁰⁸ rupta²⁰⁹, convulsa²¹⁰.— 22 ²¹¹ 7 Alypon²¹² cauliculus est, molli²¹³ capite²¹⁴, non dissimile²¹⁵ betae, acre gustu²¹⁶ ac lentum²¹⁷ mordensque²¹⁸ vehementer et accendens²¹⁹. alvum solvit in aqua mulsa addito sale modico²²⁰. minima potio II drachmarum²²¹, media IIII, maxima VI, eximi a²²² purgatione ²²³ quibus²²⁴ datur e gallinaceo²²⁵ iure²²⁶. 23 ²²⁷ — 8 Alsine²²⁸, quam quidam myosoton²²⁹ appellant, nascitur in lucis, unde et alsine²³⁰ dicta est. incipit a media hieme²³¹, arescit aestate media. cum prorepit, musculorum aures imitatur foliis. sed aliam docebimus esse quae iustius²³² myosotis vocetur.²³³ haec eadem erat quae hel xine²³⁴, nisi minor minusque hirsuta esset. nascitur in²³⁵ hortis²³⁶ et maxime parietibus²³⁷. cum teritur, odorem²³⁸ cucumeris reddit. 24 usus eius ad collectiones inflammationesque, ite m eadem²³⁹ omnia quae hel xine s²⁴⁰, sed infirmius. epiphoris peculiariter inponitur, item verendis ulceribusque cum farina hordeacia²⁴¹. sucus eius auribus infunditur. 25 ²⁴² — 9 Androsaces²⁴³ herba est alba²⁴⁴, amara, sine foliis, folliculos²⁴⁵ in cirris habens et in his semen. nascitur in²⁴⁶ maritimis S yriae²⁴⁷. maxime datur²⁴⁸ hydropicis drachmis II tusa aut decocta in aqua vel aceto²⁴⁹ vel vino; vehementer enim urinas ciet. datur et podagricis inliniturque²⁵⁰. idem²⁵¹ effectus et seminis. 26 ²⁵² — 10 Androsaemon²⁵³ sive, ut²⁵⁴ alii appellavere, ascyron non absimile est hyperico, de qua diximus, cauliculis maioribus densioribusque et magis²⁵⁵ rubentibus. folia alba, rutae figura²⁵⁶, semen papaveris nigri. comae²⁵⁷ tritae sanguineo suco manant²⁵⁸ ; odor est²⁵⁹ resin osus. gignitur in vineis²⁶⁰, fere medio autumno effoditur²⁶¹ suspenditurque . 27 ²⁶² usus²⁶³ ad purgandam²⁶⁴ alvum tusae cum semine potaeque matutino vel a cena²⁶⁵ II drachmis in aqua mulsa vel vino²⁶⁶ vel aqua²⁶⁷ pura, potionis totius²⁶⁸ sextario. trahit bilem, prodest ischiadi maxime, sed poster o²⁶⁹ die capparis radicem resinae permixtam devorare oportet drachmae pondere ²⁷⁰ iterumque²⁷¹ quadridui intervallo eadem facere, a purgatione autem ipsa robustiores vinum bibere, infirmiores aquam. inponitur et podagris et ambustis²⁷², et volneribus cohibens sanguinem. 28 ²⁷³ — 11 Ambrosia²⁷⁴ vagi nominis et circa alias²⁷⁵ herbas fluctuati²⁷⁶ unam²⁷⁷ habet certam²⁷⁸, densam, ramosam, tenuem²⁷⁹, III fere palmorum, tertia parte radice breviore²⁸⁰, foliis rutae circa imum caulem. in ramulis²⁸¹ semen est uvis dependentibus, odore vinoso, qua de causa botrys²⁸² a quibusdam vocatur, ab aliis Artemisia. Coronantur illa Cappadoces. usus eius ad ea, quae discuti²⁸³ opus sit.— 29 ²⁸⁴ 12 Anonim²⁸⁵ quidam ononida²⁸⁶ malunt²⁸⁷ vocare, ramosam, as similem faeno²⁸⁸ Graeco, nisi fruticosior hirsutiorque esset. odore iucunda, post ver²⁸⁹ spinosa. estur etiam muria condita , recens vero margines ulcerum erodit²⁹⁰. radix decoquitur in posca dolori dentium. eadem cum melle pota calculos pellit. comitialibus datur in oxymelite decocta ad dimidias. 30 ²⁹¹ — 13 Anagyros²⁹², quam aliqui aco pon²⁹³ vocant, fruticosa²⁹⁴ est, gravis²⁹⁵ odore, flore²⁹⁶ oleris, semen in corniculis non brevibus²⁹⁷ gignit, simile renibus, quod durescit per messes²⁹⁸. folia collectionibus inponuntur difficulterque parientibus adalligantur ita, ut a partu statim auferantur. quod si emortuus²⁹⁹ haereat et secundae mensesque morentur³⁰⁰, drachma bibuntur in passo³⁰¹ folia. sic et suspiriosis dantur et in vino vetere ad phalangiorum morsus. radix discutiendis concoquendisque adhibetur, semen commanducatum³⁰² vomitiones facit. 31 — 14 Anonymos³⁰³ non inveniendo nomen invenit³⁰⁴. adfertur e Scythia³⁰⁵, celebrata Hicesio, non parvae auctoritatis medico, item Aristogitoni³⁰⁶ in volneribus praeclara , ex aqua tusa inposita, pota vero mammis praecordiisve ³⁰⁷ percussis, item sanguinem excreantibus. putavere et bibendam³⁰⁸ volneratis. fabulosa arbitror quae adiciuntur³⁰⁹, recentem eam³¹⁰, si uratur³¹¹, in³¹² ferrum aut aes³¹³³¹⁴ feruminari³¹⁵.— 32 ³¹⁶

15 Aparinen³¹⁷ aliqui ompha locarpon³¹⁸, alii philanthropon vocant, ramosam, hirsutam, quinis senisve³¹⁹ in orbem circa ramos foliis per intervalla. semen rotundum, durum³²⁰, concavum , subdulce. nascitur in frumentario³²¹ agro aut hortis pratisve³²², asperitate etiam vestium tenaci. efficax contra serpentes semine poto ex vino drachma et contra phalangia ³²³. sanguinis abundantiam ex volneribus reprimunt folia inposita, sucus auribus infunditur. 33 ³²⁴ — 16 Arction³²⁵ aliqui potius³²⁶ arcturum³²⁷ vocant. similis est verbasco foliis, nisi quod hirsutiora sunt, caule³²⁸ longo, molli, semine cumini. nascitur in petrosis radice tenera, alba, dulci, qu ae³²⁹ decoquitur in vino ad dentium dolorem³³⁰, ut ore³³¹ ita³³² contineatur³³³. decoctum bibitur propter ischiada³³⁴ et³³⁵ stranguriam. ex vino ambustis inponitur et pernionibus; foventur eadem cum radice semine trito³³⁶ in vino. 34 ³³⁷ — 17 Asplenon³³⁸ sunt qui hemion ion³³⁹ vocant, foliis trientalibus, multis, radice limosa, cavernosa sicut felicis³⁴⁰, candida hirsuta. nec caulem nee florem nec semen habet³⁴¹. nascitur in petris³⁴² parietibusque opacis, umidis, laudatissima in Creta. huius foliorum in aceto decocto³⁴³ per dies XXX³⁴⁴ poto³⁴⁵ lienem³⁴⁶ absumi aiunt; et illinuntur³⁴⁷ autem eadem. sedant et³⁴⁸ singultus. feminis non danda, quoniam sterilitatem facit. 35 ³⁴⁹ — 18 Asclepias folia hederae habet, ramos longos, radices numerosas, tenues, odoratas, floris virus³⁵⁰ grave, semen securiclatum³⁵¹. nascitur in montibus. radices torminibus medentur et contra serpentium ictus non solum potu³⁵², sed et³⁵³ inlitu³⁵⁴. 36 ³⁵⁵ — 19 Aster ab aliquis³⁵⁶ bubonion appellatur, quoniam inguinum³⁵⁷ praesentaneum remedium est³⁵⁸. cauliculus³⁵⁹ foliis oblongis II aut III³⁶⁰, in cacumine capitula stellae modo radiata. bibitur et adversus serpentes. sed ad inguinum medicinam sinistra manu decerpi iubent et³⁶¹ iuxta cinctus alligari. prodest et coxendicis dolori adalligata³⁶². 37 ³⁶³ — 20 Ascyron et ascyroides³⁶⁴ similia sunt inter se³⁶⁵ et hyperico, sed³⁶⁶ maiores³⁶⁷ habet³⁶⁸ ramos quod³⁶⁹ ascyroides vocatur³⁷⁰, ferulaceos³⁷¹, coma³⁷² rubentes, capitulis parvis, luteis. semen in caliculis³⁷³ pusillum, nigrum, resinosum. comae tritae velut cruentant, qua de causa quidam hanc androsaemon vocavere. usus seminis ad ischiadicos ³⁷⁴ poti II drachmis in hydromelitis³⁷⁵ sextario. alvum solvit, bilem detrahit. inlinitur et ambustis. 38 ³⁷⁶ — 21 Aphaca³⁷⁷ tenuia³⁷⁸ admodum folia habet³⁷⁹, pusilla³⁸⁰. altior lenticula et³⁸¹ siliquas³⁸² maiores fert, in quibus terna aut quaterna semina sunt, nigriora³⁸³ et minora³⁸⁴ lenticula. nascitur in arvis. natura ad spissandum efficacior quam lenti; reliquos³⁸⁵ usus 15 eosdem habet. stomachi alvique fluctiones³⁸⁶ sistit semen decoctum. 39 ³⁸⁷ — 22 Alcibium qualis esset herba, non repperi apud³⁸⁸ auctores, sed radicem eius et folia trita ad serpentis morsum inponi et bibi³⁸⁹, folia quantum manus capiat trita³⁹⁰ cum vini meri cyathis III aut radicem drachmarum III³⁹¹ pondere cum vini³⁹² eadem mensura. 40 — 23 Alectoros lophos, quae apud nos crista dicitur, folia habet similia gallinacei cristae plura, caulem tenuem³⁹³, semen nigrum in siliquis³⁹⁴. utilis tussientibus cocta cum faba fresa, melle³⁹⁵ addito³⁹⁶ et caligini oculorum³⁹⁷. solidum semen coicitur³⁹⁸ in oculum nec turbat, sed in se caliginem contrahit; mutat colorem et ex nigro³⁹⁹ albicare incipit et⁴⁰⁰ intumescit ac per se exit. 41 ⁴⁰¹ —

24 Alum nos⁴⁰² vocamus, Graeci symphyton⁴⁰³ petraeum⁴⁰⁴, simile cunilae bubulae, foliis parvis, ramis III aut⁴⁰⁵ IIII a radice, cacuminibus thymi, surculosum, odoratum, gustu dulce⁴⁰⁶, saliva ciens, radice longa, rutila. nascitur in petris, ideo petraeum cognominatum, utilissimum lateribus , renibus, torminibus, pectori⁴⁰⁷, pulmonibus, sanguinem reicientibus, faucibus asperis. bibitur radix trita et in vino decocta, et aliquando superlinitur. 42 ⁴⁰⁸ quin et commanducata sitim sedat praecipueque pulmonem refrigerat. luxatis⁴⁰⁹ quoque inponitur et contusis, lenit⁴¹⁰ interanea⁴¹¹. alvum sistit cocta in⁴¹² cinere⁴¹³ detractisque folliculis⁴¹⁴ trita cum piperis granis⁴¹⁵ VIIII et ex⁴¹⁶ aqua pota. volneribus sanandis tanta praestantia est, ut carnes quoque, dum cocuntur, conglutinet addita, unde et⁴¹⁷ Graeci nomen inposuere. ossibus quoque fractis medetur,

25 alga rufa⁴¹⁸ scorpionum⁴¹⁹ ictibus.— 26 Actaea gravi foliorum odore, 43? caulibus asperis⁴²⁰, geniculatis , semine nigro ut hederae, bacis mollibus, nascitur in opacis et⁴²¹ asperis aquosisque. datur acetabulo pleno interioribus feminarum morbis. 44 ⁴²² — 27 Ampelos agria⁴²³ vocatur herba foliis duris, cineracei coloris, qualem in satis diximus, viticulis longis, callosis, rubentibus qualiter flos⁴²⁴ quam⁴²⁵⁴²⁶ Iovis flammam⁴²⁷ appellamus⁴²⁸. in u volis⁴²⁹ fert semen simile Punici mali acinis. radix eius decocta in aquae⁴³⁰ cyathis ternis⁴³¹, additis vini Coi cyathis II, alvum solvit leniter ideoque hydropicis⁴³² datur. uvolae⁴³³ vitia⁴³⁴ cutis in facie mulierum emendant⁴³⁵. ischiadicos quoque uti⁴³⁶ hac herba prodest tusa cum foliis et inlita cum suco suo.

45 ⁴³⁷ 28 Absinthii genera plura sunt: Santonicum appellatur e⁴³⁸ Galliae civitate, Ponticum e Ponto, ubi pecora pinguescunt illo et ob id sine felle reperiuntur, neque aliud praestantius, multoque⁴³⁹ Italicum⁴⁴⁰ amarius, sed medulla Pontici dulcis⁴⁴¹. de usu eius convenit, herbae facillimae atque inter paucas utilissimae, praeterea sacris populi Romani celebratae peculiariter, siquidem Latinarum feriis quadrigae certant in Capitolio victorque absinthium bibit, credo, sanitatem praemio⁴⁴² dari honorifice arbitratis maioribus. 46 ⁴⁴³ stomachum corroborat, et ob hoc sapor eius in⁴⁴⁴ vina transfertur, ut diximus. bibitur et decoctum aqua⁴⁴⁵ ac⁴⁴⁶ postea nocte et die refrigeratum sub diu⁴⁴⁷ ; decoci VI⁴⁴⁸ drachmis foliorum cum ramis suis in caelestis⁴⁴⁹ aquae sextariis ⁴⁵⁰ III oportet, nec non⁴⁵¹ salem⁴⁵² addi vetustissim i⁴⁵³ usus est⁴⁵⁴. bibitur et madefacti dilutum; ita enim appelletur⁴⁵⁵ hoc genus . diluti ratio ut⁴⁵⁶, quisquis fuerit modus aquae⁴⁵⁷, tegatur per triduum. 47 tritum raro in usu est, sicut et sucus expressi ⁴⁵⁸. exprimitur autem, cum primum semen turgescit, madefactum⁴⁵⁹ aqua triduo recens aut siccum VII diebus, dein⁴⁶⁰⁴⁶¹ coctum in aēneo vaso⁴⁶² ad tertias x heminis⁴⁶³ in aquae sextariis XLV iterumque percolatum, herba electa⁴⁶⁴, coquitur ad crassitudinem mellis, qualiter e x⁴⁶⁵ minore centaurio⁴⁶⁶ quaeritur ⁴⁶⁷ sucus. sed hic [absinthii] inutilis stomacho capitique est, cum sit ille⁴⁶⁸ decoct us⁴⁶⁹ saluberrimus. 48 ⁴⁷⁰ namque adstringit⁴⁷¹ stomachum bilemque⁴⁷² detrahit, urinam ciet, alvum emollit et in dolore sanat, ventris animalia pellit, malaciam ⁴⁷³ stomachi et inflationes⁴⁷⁴ discutit⁴⁷⁵ cum sile et nardo Gallico, aceti exiguo addito, fastidia absterget, concoctiones adiuvat, cruditates⁴⁷⁶ detrahit cum ruta et pipere et sale. antiqui purgationis causa dabant⁴⁷⁷ cum marinae aquae veteris sextario⁴⁷⁸ seminis VI drachmas⁴⁷⁹ cum III salis, mellis⁴⁸⁰ cyatho; efficacius purgat duplicate sale. 49 ⁴⁸¹ diligenter autem teri debet propter difficultatem. quidam et in polenta dedere supra dictum pondus, addito puleio, alii pueris [folia] in⁴⁸² fico sicca, ut amaritudinem fallerent. thoracem purgat cum iride sumptum. in regio morbo crudum bibitur cum apio⁴⁸³ aut adianto⁴⁸⁴. adversus inflationes⁴⁸⁵ calidum⁴⁸⁶ paulatim sorbetur ex aqua, iocineris causa cum Gallico nardo, lienis cum aceto aut pulte aut fico⁴⁸⁷ sumitur. 50 ⁴⁸⁸ adversatur fungis ex aceto, item visco, cicutae ex vino⁴⁸⁹ et muris aranei morsibus, draconi marino, scorpionibus. oculorum claritati multum confert, epip]horis cum passo inponitur, suggillatis cum melle. aures decoct i⁴⁹⁰ eius vapor⁴⁹¹ suffitu sanat aut, si manent⁴⁹² sanie, cum melle tritum. urinam ac menses⁴⁹³ cient III IIIIve ramuli cum Gallici nardi radice una⁴⁹⁴, cyathis aquae VI, menses privatim cum melle sumptum et in vellere⁴⁹⁵ adpositum. 51 anginae subvenit cum melle et nitro. epinyctidas ex aqua sanat, volnera recentia prius quam aqua tangantur inpositum, praeterea capitis ulcera. peculiariter ilibus inponitur cum Cypria cera aut cum fico⁴⁹⁶. sanat et pruritus. non est⁴⁹⁷ dandum in febri. 52 ⁴⁹⁸ nausiam⁴⁹⁹ maris arcet in navigationibus potum, inguinum tumorem in ventrali⁵⁰⁰ habitum. somnos adlicit⁵⁰¹ olfactum aut inscio sub capite positum. vestibus insertum tineas arcet. culices ex oleo⁵⁰² perunctis⁵⁰³ abigit et fumo, si uratur. atramentum librarium ex diluto eius temperatum litteras a musculis⁵⁰⁴ tuetur. capillum denigrat absinthii cinis unguento rosaceoque⁵⁰⁵ permixtus. 53 ⁵⁰⁶ — 29 Est⁵⁰⁷ et absinthium marinum , quod quidam seriphum⁵⁰⁸ vocant, probatissimum in Taposiri⁵⁰⁹ Aegypti. huius ramum Isiaci praeferre sollemne habent. angustius priore minusque amarum, stomacho inimicum, alvum mollit⁵¹⁰ pellitque animalia interaneorum. bibitur cum oleo et sale aut in farinae trimestris sorbitione dilutum. coquitur quantum manus capiat in aquae sextario ad dimidias.

54 ⁵¹¹ 30 Balloten alio nomine porrum nigrum Graeci vocant, herbam fruticosam angulosis caulibus, nigris, hirsutis , foliis vestientibus maioribus⁵¹² quam porri et nigrioribus , graveolentibus. vis eius efficax adversus canis morsus ex sale foliis tritis inpositae⁵¹³, item ad condylomata coctis cinere in folio oleris. purgat et sordida ulcera cum melle. — 31 Botrys⁵¹⁴ fruticosa herba est luteis ramulis. 55 ⁵¹⁵ semen circa totos⁵¹⁶ nascitur, folia cichorio⁵¹⁷ similia. invenitur in torrentium ripis. medetur orthopnoicis⁵¹⁸. hoc Cappadoces ambrosiam vocant, alii Artemisiam.— 32 Brabilla⁵¹⁹ spissandi ⁵²⁰ vim habet cotonei mali modo, nec amplius de ea tradunt auctores. 56 ⁵²¹ — 33 Bryon marinum⁵²² herba sine dubitatione ⁵²³ est lactucae foliis similis, rugosa velut⁵²⁴ contracta, sine⁵²⁵ caule ab una radice exeuntibus foliis. nascitur in scopulis maxime testisque terra conprehensis. praecipua siccandi⁵²⁶ spissandique⁵²⁷ vis ei⁵²⁸ et collectiones⁵²⁹ inflammationesque omnes⁵³⁰ inhibendi⁵³¹, praecipue⁵³² podagrae et quicquid refrigerari ⁵³³ opus sit⁵³⁴. 57 ⁵³⁵ — 34 Buple uri⁵³⁶ semen ad ictus serpentium dari reperio foverique plagas decocta ea herba adiectis foliis mori aut origani.

35 Catanancen⁵³⁷ Thessalam⁵³⁸ herbam, qualis sit, describi a nobis supervacuum est, cum sit⁵³⁹ usus eius ad amatoria tantum. illud⁵⁴⁰ non ab re est dixisse ad detegendas magicas vanitates, electam⁵⁴¹ ad hunc usum coniectura, quoniam⁵⁴² arescens contraheret se⁵⁴³ ad speciem unguium milui exanimati. eadem ex casa et cemos⁵⁴⁴ silebitur⁵⁴⁵ nobis. 58 — 36 Cal yx⁵⁴⁶ duorum generum est. una similis aro⁵⁴⁷ nascitur in⁵⁴⁸ arationibus , colligitur ante quam inarescat. usus⁵⁴⁹ eosdem habet quos ar is⁵⁵⁰, a t⁵⁵¹ bibitur radix⁵⁵² quoque huius ad exinaniendas⁵⁵³ alvos⁵⁵⁴ mensesque mulierum, item caules⁵⁵⁵ cum foliis in leguminibus decocti⁵⁵⁶ sanant⁵⁵⁷ tenesmon⁵⁵⁸. 59 ⁵⁵⁹ 37 alterum genus eius quidam anchusam⁵⁶⁰ vocant, alii r hinoc liam⁵⁶¹. folia⁵⁶² lactucae longiora⁵⁶³, plumosa⁵⁶⁴, radice⁵⁶⁵ rubra, quae ignes sacros cum flore⁵⁶⁶ polentae sanat inposita, iocineris autem vitia in vino albo pota. 60 ⁵⁶⁷ — 38 Circaea trychno⁵⁶⁸ sativo⁵⁶⁹ similis est, flore nigro, pusillo, parvo semine milii⁵⁷⁰ nascente⁵⁷¹ in quibusdam corniculis, radice semipedali, triplici⁵⁷² fere aut quadruplici , alba, odorata, gustus calidi. nascitur in apricis saxis. diluitur in vino bibiturque ad dolorem vulvae et vitia —macerari⁵⁷³ oportet in sextariis III quadrantem radicis tusae nocte⁵⁷⁴ et⁵⁷⁵ die—et⁵⁷⁶ trahit⁵⁷⁷ eadem potio ne⁵⁷⁸ secundas, semine lac [minuit⁵⁷⁹ ] in vino aut mulsa aqua poto. 61 ⁵⁸⁰ — 39 Cirsion⁵⁸¹ cauliculus⁵⁸² est tener II cubitorum, triangulo⁵⁸³ similis, foliis spinosis circumdatus. spinae molles sunt; folia bovis linguae⁵⁸⁴ similia, minora, subcandida, in⁵⁸⁵ cacumine capitula⁵⁸⁶ purpurea, quae solvuntur in lanugines. hanc herbam radicemve eius adalligatam dolores varicum sanare tradunt. 62 ⁵⁸⁷ — 40 Crataegonon ⁵⁸⁸ spicae tritici simile est, multis calamis ex una radice emicantibus multorumque geniculorum, in⁵⁸⁹ opacis, semine milii, vehementer aspero⁵⁹⁰ gustu, quod si bibant ex vino⁵⁹¹ ante cenam III obolis in cyathis aquae totidem mulier ac vir ante conceptum diebus XL, virilis sexus partum⁵⁹² futurum aiunt. 63 ⁵⁹³ et alia est crataegonos⁵⁹⁴, quae thelygonos vocetur⁵⁹⁵ ; differentia intellegitur lenitate gustus. sunt qui florem crataegoni bibentes⁵⁹⁶ mulierum⁵⁹⁷ intra XL diem concipere tradant. eadem⁵⁹⁸ sanant ulcera vetera nigra cum melle et explent⁵⁹⁹ sinus ulcerum et⁶⁰⁰ atropha⁶⁰¹ carnosiora faciunt, purulenta expurgant; panos discutiunt, podagras collectionesque omnes leniunt, peculiariter mammarum. Theophrastus arboris genus intellegi voluit crataegon⁶⁰² sive crataegona⁶⁰³, quam Itali aquifolium⁶⁰⁴ vocant. 64 ⁶⁰⁵ — 41 Crocodileon ⁶⁰⁶ chamaeleonis herbae nigrae figuram habet, radice longa, aequaliter crassa, odoris asperi. nascitur in sabuletis ⁶⁰⁷. pota sanguinem per nares pellit copiosum crassumque ; ita⁶⁰⁸ et lienes consumere dicitur. 65 ⁶⁰⁹ — 42 Cynos orc him⁶¹⁰ aliqui orchim⁶¹¹ vocant, foliis oleae, mollibus, ternis⁶¹² per semipedem ⁶¹³⁶¹⁴ longitudinis in terra stratis, radice bulbosa, oblonga , duplici⁶¹⁵ ordine, superiore quae⁶¹⁶ durior⁶¹⁷ est, inferiore quae⁶¹⁸ mollior. eduntur⁶¹⁹, ut⁶²⁰ bulbi coctae⁶²¹, in vineis fere inventae⁶²². ex his radicibus si maiorem⁶²³ edant viri⁶²⁴, mares generari dicunt⁶²⁵, si minorem feminae⁶²⁶, alterum sexum. in Thessalia molliorem in lacte caprino viri bibunt ad stimulandos coitus, duriorem vero ad inhibendos. adversantur ⁶²⁷ alter a⁶²⁸ alteri. 66 — 43 Chrysolachanum in pineto lactucae simile nascitur. sanat⁶²⁹ nervos incisos, si confestim inponatur. et alibi⁶³⁰ genus chrysolachani traditur, flore aureo, foliis oleris. coctum estur⁶³¹ ut⁶³² olus molle. haec⁶³³ herba⁶³⁴ adalligata morbum regium habentibus ita, ut spectari ab his possit, sanare⁶³⁵ id malum traditur. 67 de chrysolachano nec satis dici scio nec plura reperio. namque et hoc vitio laboravere proximi utique herbarii nostri, quod ipsis notas veluti⁶³⁶ vulgares⁶³⁷ strictim et nominibus tantum indicavere, tamquam coagulo terrae alvum sisti⁶³⁸, stranguriam dissolvi, si bibatur ex aqua aut vino, 68 ⁶³⁹ 44 cuculli⁶⁴⁰ folia trita cum aceto⁶⁴¹ serpentium ictibus et⁶⁴² scorpionum mederi. quidam hanc alio nomine strumum appellant, alii Graece str yc h- num⁶⁴³. acinos habet nigros; ex his cyathus⁶⁴⁴ suci cum⁶⁴⁵ mulsi⁶⁴⁶ II⁶⁴⁷ medetur lumbis, item capitis dolori⁶⁴⁸ cum rosaceo infusus, ipsa struma e⁶⁴⁹ inlita. 69 — 45 Peculiaris est Alpinis⁶⁵⁰ maxime fluminibus conferva appellata a conferuminando⁶⁵¹, spongea aquarum⁶⁵² dulcium verius quam muscus⁶⁵³ aut herba, villosae densitatis atque fistulosae. curatum ea scio⁶⁵⁴ omnibus fere ossibus confractis prolapsum ex arbore alta putatorem⁶⁵⁵, circumdata universo corpori, aquam suam adspergentibus, quotiens inaresceret, raroque nec nisi deficientem herbam mutationis causa resolventibus, convaluisse vix credibili⁶⁵⁶ celeritate⁶⁵⁷. 70 ⁶⁵⁸ —

46 Cocco Cnidio⁶⁵⁹ color cocci, magnitudo grano piperis maior, vis ardens; itaque in pane devoratur , ne adurat gulam⁶⁶⁰ transitu. vis⁶⁶¹ praesentanea contra cicutam⁶⁶², sistit alvum.

71 ⁶⁶³ 47 Dipsacos⁶⁶⁴ folia habet lactucae bullasque spinosas in⁶⁶⁵ dorsi medio, caulem⁶⁶⁶ II cubitorum iisdem spinis horridum ⁶⁶⁷, genicula eius binis foliis amplectentibus concavo⁶⁶⁸ alarum sinu⁶⁶⁹, in quo subsistit⁶⁷⁰ ros salsus. in cacumine capitula sunt echinata spinis⁶⁷¹. nascitur in aquosis. sanat rimas⁶⁷² sedis, item fistulas decocta in vino radice usque, dum sit crassitudo cerae⁶⁷³, ut possit in fistulas⁶⁷⁴ collyrium mitti⁶⁷⁵, item verrucas omnium generum. quidam et alarum⁶⁷⁶, quas supra diximus, sucum inlinunt iis⁶⁷⁷. 72 ⁶⁷⁸ — 48 Dryopteris⁶⁷⁹ felici⁶⁸⁰ similis⁶⁸¹ in arboribus nascitur, tenui foliorum subdulcium incisura, radice hirsuta. vis ei⁶⁸² caustica, et ideo psilotrum⁶⁸³ est⁶⁸⁴ radix tusa⁶⁸⁵, inlinitur enim usque, dum sudores evocet⁶⁸⁶, iterum⁶⁸⁷ et tertium⁶⁸⁸ ita, ne sudor abluatur.— 73 ⁶⁸⁹ 49 Dra be phono⁶⁹⁰ similis herba est, cauliculis tenuibus, cubitalibus⁶⁹¹, circumdatis utrimque foliis pollicari amplitudine , qualia oxymyrsines⁶⁹², sed candidioribus mollioribusque , flore candido sabuci⁶⁹³. edunt cauliculos decoctos⁶⁹⁴, semine vero eius pro pipere utuntur.

74 ⁶⁹⁵ 50 Elatine⁶⁹⁶ folia habet casiae⁶⁹⁷, pusilla⁶⁹⁸, pilosa, rotunda⁶⁹⁹, semipedalibus ramulis quinis senisque⁷⁰⁰, a radice statim foliosis. nascitur in segete⁷⁰¹, acerba gustu⁷⁰² et ideo oculorum fluctionibus efficax foliis cum polenta tritis et inpositis, subdito linteolo. eadem cum lini semine cocta sorbitionis usu dysinteria liberat. 75 ⁷⁰³ — 51 Empetros⁷⁰⁴, quam nostri ealcifragam vocant, nascitur in montibus maritimis, fere⁷⁰⁵ in saxo. quae⁷⁰⁶ propius⁷⁰⁷ maria fuit⁷⁰⁸, salsa⁷⁰⁹ est potaque trahit bilem ac pituitas; quae⁷¹⁰ longius magisque terrena⁷¹¹, amarior⁷¹² sentitur. trahit aquam; sumitur autem in iure aliquo aut in⁷¹³ hydromelite. vetustate vires perdit, recens urinas ciet decoctum in aqua vel tritum calculosque⁷¹⁴ frangit. qui fidem promisso huic quaerunt, adfirmant lapillos, qui subfervefiant , una rumpi. 76 ⁷¹⁵ — 52 Epicactis⁷¹⁶ ab aliis elleborine⁷¹⁷ vocatur, parva⁷¹⁸ herba, exiguis foliis, iocineris vitiis utilissima et contra venena pota.— 53 Epimedion⁷¹⁹ caulis est non magnus, hederae foliis denis atque duodenis, numquam ⁷²⁰ florens, radice tenui, nigra, gravi odore⁷²¹ ac⁷²²..... in⁷²³ umidis nascitur⁷²⁴. et huic spissandi refrigerandique natura , feminis⁷²⁵ cavenda. folia in vino trita virginum mammas cohibent. 77 — 54 Enneaphyllon longa folia novena habet, causticae⁷²⁶ naturae. inponitur lana circumdatum⁷²⁷, ne urat latius—continuo⁷²⁸ pusulas excitat—, lumborum doloribus et⁷²⁹ coxendicum utilissimum⁷³⁰.

78 ⁷³¹⁷³² 55 F elicis⁷³³ duo genera nec florem habent nec semen. pteri m⁷³⁴ vocant Graeci, alii blachnon⁷³⁵, cuius ex una radice conplures exeunt f elices bina etiam cubita excedentes longitudine , non graves odore⁷³⁶ ; hanc marem existimant. alterum genus th elypterim⁷³⁷ Graeci vocant, alii nymphaea m⁷³⁸ pterim⁷³⁹ ; est autem singularis atque non fruticosa, brevior molliorque et densior, foliis ad radicem canaliculata⁷⁴⁰. 79 ⁷⁴¹ utriusque⁷⁴² radice sues⁷⁴³ pinguescunt. folia utriusque lateribus pinnata, unde nomen Graeci inposuere. radices utriusque⁷⁴⁴ longae in. oblicum, nigrae, praecipue cum inaruere; siccari autem eas sole oportet. nascuntur ubique, sed maxime frigido solo. effodi debent vergiliis⁷⁴⁵ occidentibus. usus radicis⁷⁴⁶ in trimatu tantum, neque ante⁷⁴⁷ nec postea. pellunt interaneorum animalia, ex his t aenias⁷⁴⁸ cum melle, cetera ex vino dulci triduo potae, utraque⁷⁴⁹ stomacho inutilissima⁷⁵⁰. alvum solvit primo bilem trahens, mox aquam, melius t aenias⁷⁵¹ cum⁷⁵² scamonii⁷⁵³ pari pondere. 80 ⁷⁵⁴ radix eius pondere⁷⁵⁵ II obolorum ⁷⁵⁶ ex aqua post unius diei abstinentiam bibitur, melle praegustato⁷⁵⁷ contra rheumatismos. neutra danda mulieribus, quoniam gravidis abortum, ceteris sterilitatem facit. farina earum ulceribus taetris inspergitur, iumentorum quoque in⁷⁵⁸ cervicibus. folia cimicem necant⁷⁵⁹, serpentem non recipiunt ; ideo substerni⁷⁶⁰ utile est⁷⁶¹ in locis suspectis, usta⁷⁶² etiam fugant nidore. fecere medici huius quoque herbae discrimen: optima Macedonica⁷⁶³ est, secunda Cassiopica⁷⁶⁴.— 81 ⁷⁶⁵ 56 Femur⁷⁶⁶ bubulum appellatur herba, nervis et ipsa⁷⁶⁷ utilis recens in aceto ac sale trita.

57 Gale opsis⁷⁶⁸ aut, ut⁷⁶⁹ alii, galeobdolon⁷⁷⁰ vel⁷⁷¹ gallon⁷⁷² caulem et folia habet urticae leviora et quae gravem odorem trita reddant, flore purpureo. nascitur circa saepes ac semitas ubique. folia caulesque duritias et carcinomata ⁷⁷³⁷⁷⁴ ex aceto trita et inposita, item strumas, panos, parotidas ⁷⁷⁵ discutiunt. ex usu est et decoctae⁷⁷⁶ suco fovere. putrescentia quoque et gauigraenas sanat cum sale.— 82 ⁷⁷⁷ 58 Glaux⁷⁷⁸ antiquitus eugalacton⁷⁷⁹ vocabatur⁷⁸⁰, cytiso⁷⁸¹ et lenticulae foliis similis; aversa candidiora. rami in terra⁷⁸² serpunt quini seni⁷⁸³, admodum tenues⁷⁸⁴, a⁷⁸⁵ radice⁷⁸⁶. flosculi purpurei exeunt. invenitur iuxta mare. coquitur in sorbitione similaginis ad excitandam ubertatem lactis; eam qui⁷⁸⁷ hauserint , balineis⁷⁸⁸ uti convenit. 83 ⁷⁸⁹

59 Glaucion⁷⁹⁰ in Syria et Parthia nascitur, humilis herba, densis foliis fere papaveris , minoribus tamen sordidioribusque, odoris taetri, gustus amari⁷⁹¹ cum adstrictione⁷⁹². granum habet crocei⁷⁹³ coloris . hoc in olla fictili luto circumlit a⁷⁹⁴ in clibanis calfaciunt , deinde exempto sucum exprimunt⁷⁹⁵ eiusdem nominis . usus et⁷⁹⁶ suci et foliorum, si terantur, adversus epiphoras, quae universo⁷⁹⁷ impetu cadant⁷⁹⁸. hinc temperatur⁷⁹⁹ collyrium, quod medici dia glauci u⁸⁰⁰ vocant.—(lactis⁸⁰¹ quoque ubertas intermissa restituitur; sumitur huius rei⁸⁰² causa ex aqua). 84 ⁸⁰³ — 60 Glycyside, quam aliqui Paeoniam aut pentorobon⁸⁰⁴⁸⁰⁵ vocant, caulem habet II palmorum⁸⁰⁶, comitantibus ⁸⁰⁷ II aut III, subrutilum, cute lauri, folia qualia isatis⁸⁰⁸, pinguiora⁸⁰⁹ rotundioraque et minora, semen in siliquis, aliud grano rubente, aliud nigro. 85 ⁸¹⁰ duo⁸¹¹ autem genera sunt: femina existimatur cuius radicibus ceu⁸¹² balani⁸¹³ longiores circiter VIII aut⁸¹⁴ VI adhaerent. mas plures non habet, quoniam⁸¹⁵ una radice nixus est palmi⁸¹⁶ altitudine, candida, quae⁸¹⁷ gustu adstringit . feminae folia⁸¹⁸ murram redolent et densiora sunt. nascuntur in silvis. tradunt nocte effodiendas, quonian interdiu periculosum sit pico Martio inpetum in oculos faciente; radix vero cum effodiatur, periculum esse, ne sedes⁸¹⁹ procidat⁸²⁰, magna⁸²¹ vanitate ad ostentationem rei fictum arbitror. usus in iis⁸²² diversus. 86 ⁸²³ rubra grana rubentes⁸²⁴ menses sistunt XV⁸²⁵ fere pota in vino nigro. nigra grana vulvis⁸²⁶ medentur ex passo aut vino totidem pota. radix omnes ventris dolores sedat in vino alvumque purgat, sanat opisthotonum, morbum regium, renes⁸²⁷, vesicam, arteriam⁸²⁸ autem et stomachum decocta in vino, alvumque sistit. estur⁸²⁹⁸³⁰ etiam⁸³¹ in⁸³² alimentis, sed in medendo IIII drachmae satis sunt. 87 grana nigra auxiliantur et suppressionibus nocturnis in vino pota quo dictum est numero, stomachicis⁸³³ vero et rosionibus⁸³⁴ et esse ea⁸³⁵ et⁸³⁶ inlinere prodest. suppurationes quoque discutiuntur, recentes⁸³⁷ nigro semine, veteres rubro⁸³⁸. utrumque auxiliatur a serpente percussis et pueris contra calculos incipientes⁸³⁹ stranguria. 88 ⁸⁴⁰ — 61 Gnaphalium ⁸⁴¹ aliqui⁸⁴² chamaezelon vocant, cuius foliis albis mollibusque pro tomento utuntur; sane et similia sunt. datur in vino austero ad dysinteriam, ventris solutiones⁸⁴³ mensesque mulierum sistit. infunditur autem tenesmo. inlinitur et putrescentibus ulcerum. 89 — 62 Gallidragam⁸⁴⁴ vocat Xenocrates ⁸⁴⁵ leucacantho similem, palustrem⁸⁴⁶ et spinosam, caule⁸⁴⁷ ferulaceo, alto, cui⁸⁴⁸ summo capite inhaereat⁸⁴⁹ simile ovo. in hoc crescente⁸⁵⁰ aestate⁸⁵¹ vermiculos⁸⁵² nasci tradit⁸⁵³, quos pyxide⁸⁵⁴ conditos adalligari⁸⁵⁵ cum pane bracchio ab⁸⁵⁶ ea parte, qua dens doleat, mireque ilico dolorem⁸⁵⁷ tolli⁸⁵⁸. valere non diutius anno et⁸⁵⁹ ita, si terrain non adtigerint⁸⁶⁰.

90 63 Holcus in saxis⁸⁶¹ nascitur siccis. aristas habet in cacumine, tenui⁸⁶² culmo, quale hordeum restibile. haec circa caput alligata vel circa lacertum educit e corpore aristas. quidam ob id⁸⁶³ aristida⁸⁶⁴ vocant.— 64 Hyoseris⁸⁶⁵ intubo similis, sed minor et⁸⁶⁶ tactu asperior, vulneribus contusa praeclare medetur. 91 ⁸⁶⁷ — 65 Holosteon⁸⁶⁸ sine duritia est herba, ex adverso appellata a Graecis sicut fel dulce, radice⁸⁶⁹⁸⁷⁰ tenuis usque in capillamenti speciem⁸⁷¹, longitudine IIII digitorum⁸⁷², ceu gramen foliis angustis, adstringens⁸⁷³ gustu. nascitur in collibus terrenis. usus eius ad vulsa, rupta in vino potae⁸⁷⁴. volnera quoque conglutinat, nam et carnes, dum⁸⁷⁵ cocuntur⁸⁷⁶, addita. 92 ⁸⁷⁷ — 66 Hippophaeston⁸⁷⁸ nascitur in spinis, ex quibus fiunt aënae⁸⁷⁹ fulloniae, sine cauliculo, sine flore, capitulis tantum inanibus et foliis parvis, multis⁸⁸⁰, herbacei coloris. radicula e alba e⁸⁸¹, molles. sucus earum exprimitur⁸⁸² aestate ad solvendam alvum in obolis, maxime in comitialibus morbis et tremulis, hydropicis, contra vertigines , orthopnoeas, paralysis incipientes. 93 ⁸⁸³ —

67 Hypoglossa ⁸⁸⁴ folia habet figura⁸⁸⁵ silvestris myrti, co ma⁸⁸⁶ spinosa, et in his ceu linguas folio⁸⁸⁷ parvo exeunte de foliis. capitis dolores⁸⁸⁸ corona ex iis⁸⁸⁹ inposita minuit.— 68 Hypec oon⁸⁹⁰ in segetibus nascitur, foliis rutae. natura eius⁸⁹¹ eadem quae papaveris suco.

69 Idaeae⁸⁹² herbae folia sunt quae oxymyrsines⁸⁹³. adh aerent iis⁸⁹⁴ velut pampini⁸⁹⁵, in quibus flos⁸⁹⁶. ipsa⁸⁹⁷ alvum mensesque⁸⁹⁸ et omnem abundantiam sanguinis sistit spissandi cohibendique natura⁸⁹⁹. 94 ⁹⁰⁰ — 70 Isopyron⁹⁰¹ aliqui phaselion ⁹⁰² vocant, quoniam folium, quod est aneso simile, in⁹⁰³ passeoli⁹⁰⁴ pampinos⁹⁰⁵ torquetur. capitula sunt in summo ca ule⁹⁰⁶ tenuia, plena seminis⁹⁰⁷ melanthi, contra tussim et cetera pectoris vitia cum⁹⁰⁸ melle aut aqua mulsa, item iocineri utilissim i⁹⁰⁹.

95 ⁹¹⁰ 71 Lathyris⁹¹¹ folia habet multa lactucae similia, tenuiora, germina multa⁹¹², in quibus semen tuniculis continetur, ut⁹¹³ capparis, quae cum inaruere, eximuntur grana piperis magnitudine, candida, dulcia⁹¹⁴, facilia purgatu. haec vicena⁹¹⁵ in aqua pura aut mulsa pota hydropicos sanant; trahunt⁹¹⁶ et bilem. qui vehementius purgari volunt, cum⁹¹⁷ folliculis ipsis sumunt ea, nam⁹¹⁸ stomachum laedunt; itaque inventum est⁹¹⁹ ut cum pisce⁹²⁰ aut iure⁹²¹ gallinacei sumerentur.— 96 ⁹²² 72 Leontopetalon alii rapadion⁹²³ vocant, folio brassicae, caule semipedali. alae⁹²⁴ nu mer osa e⁹²⁵, semen in cacumine⁹²⁶ in siliqiis ciceris modo, radix rapo⁹²⁷ similis, grandis, nigra. nascitur in arvis. radix adversatur omni bus⁹²⁸ serpentium generibus ex vino pota, nec alia res celerius proficit. datur et ischiadicis. 97 ⁹²⁹ — 73 Lycapsos⁹³⁰ longioribus quam lactucae⁹³¹ foliis crassioribusque, caul i⁹³² long o⁹³³ hirsutis⁹³⁴ adgnatis, multis, cubitalibus⁹³⁵, flore parvo, purpureo; nascitur in campestribus. inlinitur cum farina⁹³⁶ hordeacea⁹³⁷ igni sacro; sudores⁹³⁸ in febribus movet suco aquae calidae⁹³⁹ admixto. 98 ⁹⁴⁰ — 74 Inter omnes herbas lithospermo mihil est mirabilius. aliqui exonychon ⁹⁴¹⁹⁴²⁹⁴³ vocant, alii διὸς πυρόν, alii ʽἡρακλέους. herba quincuncialis fere, foliis duplo⁹⁴⁴ maioribus quam rutae, ramulis surculosis, crassitudine iunci⁹⁴⁵. gerit⁹⁴⁶ iuxta folia singulas veluti barbulas et in earum cacuminibus lapillos candore et rotunditate margaritarum, magnitudine ciceris, duritia vero⁹⁴⁷ lapidea. ipsi, qua pediculis adhaereant, cavernulas habent et intus semen. 99 ⁹⁴⁸ nascitur et in Italia, sed laudatissimum in Creta, nec quicquam inter herbas maiore equidem⁹⁴⁹ miraculo aspexi⁹⁵⁰. tantus est decor velut aurificum⁹⁵¹ arte⁹⁵² alternis inter folia candicantibus margaritis, tam exquisita difficultas lapidis ex herba nascentis. iacere atque humi serpere auctores tradunt; ego volsam, non haerentem vidi. his lapillis drachmae pondere potis in vino albo calculos frangi pellique constat et⁹⁵³ stranguriam⁹⁵⁴ discuti. neque in alia herbarum fides est certior⁹⁵⁵, ad quam medicinam nata sit⁹⁵⁶, talis⁹⁵⁷ autem eius species, ut⁹⁵⁸ etiam sine auctore⁹⁵⁹ visu⁹⁶⁰ statim nosci⁹⁶¹ possit. 100 — 75 Lapis vulgaris iuxta flumina fert muscum siccum, canum. hic fricatur⁹⁶² altero lapide addita hominis saliva; illo lapide tangitur inpetigo . qui tangit, dicit:

φεύγετε⁹⁶³⁹⁶⁴ κανθαρίδες, λύκος ἄγριος αἷμα⁹⁶⁵ διώκει.

101 ⁹⁶⁶ 76 Limeum⁹⁶⁷ herba appellatur a Gallis, qua sagittas in venatu⁹⁶⁸ tingunt medicamento, quod venenum cervarium vocant ⁹⁶⁹. ex⁹⁷⁰ hac⁹⁷¹ in III modios salivati⁹⁷² additur quantum⁹⁷³ in unam sagittam⁹⁷⁴ addi solet; ita offa demittitur boum faucibus in morbis. alligari postea ad praesepia oportet, donec purgentur—insanire enim solent—; si sudor⁹⁷⁵ insequ etur⁹⁷⁶, aqua frigida perfundi. 102 ⁹⁷⁷ — 77 Leuce Mercuriali ⁹⁷⁸ similis nomen ex causa accepit, per medium folium candida linea transcurrente, quare mesoleucon⁹⁷⁹ quidam vocant . sucus eius fistulas sanat, ipsa contrita carcinomata. fortassis eadem sit quae leucas appellatur, contra marina omnia venena efficax. speciem eius auctores non tradunt nec aliud quam silvestrem latioribus⁹⁸⁰ foliis esse, efficaciorem hanc⁹⁸¹ semine acriore⁹⁸². 103 — 78 Leucographis qualis esset, scriptum non repperi, quod eo magis miror, quoniam utilis proditur⁹⁸³ sanguinem excreantibus III obolis cum croco, item coeliacis⁹⁸⁴, trita ex aqua⁹⁸⁵ et adposita profluvio feminarum , oculorum quoque medicamentis et explendis ulceribus , quae⁹⁸⁶ fiant⁹⁸⁷ in teneris⁹⁸⁸ partibus.

104 ⁹⁸⁹ 79 Medion⁹⁹⁰ folia habet iridis⁹⁹¹ sativae⁹⁹², caulem⁹⁹³ tripedalem et in eo florem grandem, purpureum, rotundum , semine minuto⁹⁹⁴, radicem semipedalem. in saxis opacis nascitur⁹⁹⁵. radix drachmis II cum melle menses feminarum sistit ecligmate⁹⁹⁶ per aliquot⁹⁹⁷ dies sumpto. semen quoque⁹⁹⁸ in vino contra⁹⁹⁹ abundantiam feminarum datur. 105 ¹⁰⁰⁰ — 80 Myos- ¹⁰⁰¹ ota¹⁰⁰²¹⁰⁰³ sive myosotis levis herba, caulibus pluribus ab una radice, aliquatenus rubentibus, concavis ab imo, foliis angustis , oblongis, dorso acuto, nigris, per intervalla adsidue geminatis¹⁰⁰⁴, tenuibus¹⁰⁰⁵ cauliculis ex alis¹⁰⁰⁶ prodeuntibus, flore caeruleo. radix digitali crassitudine¹⁰⁰⁷ multis capillamentis fimbriata. vis ei septica¹⁰⁰⁸ et exulceratrix, ideoque aegilopas sanat. tradunt Aegypti, mensis¹⁰⁰⁹, quem Thoti¹⁰¹⁰ vocant, die XXVIII¹⁰¹¹ fere in Augustum¹⁰¹² mensem¹⁰¹³ incurrente si quis huius herbae suco inungatur mane, priusquam loquatur, non lippiturum eo anno. 106 ¹⁰¹⁴ — 81 Myagros herba ferulacea¹⁰¹⁵ est, foliis similis rubiae, tripedanea¹⁰¹⁶. semen oleosum, quod et fit ex eo. medetur oris ulceribus perunctis¹⁰¹⁷ hoc suco.

82 Herba¹⁰¹⁸, quae vocatur nyma¹⁰¹⁹, III foliis longis, intubaceis , inlita¹⁰²⁰ cicatrices ad colorem¹⁰²¹ reducit. 107 — 83 Natrix vocatur herba, cuius radix evulsa¹⁰²² virus¹⁰²³ hirci redolet. hac¹⁰²⁴ in Piceno feminis¹⁰²⁵ abigunt quos mira persuasione Fatuos vocant; ego¹⁰²⁶ species lymphantium¹⁰²⁷ hoc modo animorum esse crediderim¹⁰²⁸, quae¹⁰²⁹ tali medicamento iuventur¹⁰³⁰.

108 84 Odontitis inter feni genera est, cauliculis densis ab eadem¹⁰³¹ radice¹⁰³², geniculatis, triangulis, nigris. in¹⁰³³ geniculis folia parva habet, longiora tamen quam polygonum, semen in alis¹⁰³⁴ hordeo simile, florem purpureum, pusillum. nascitur in pratis. decoctum cauliculorum¹⁰³⁵ eius in vino austero quantum manus capiat dentium dolori medetur ita, ut¹⁰³⁶ contineatur ore. 109 ¹⁰³⁷ — 85 Othonna¹⁰³⁸ in Syria nascitur, similis erucae perforatis crebro foliis, flore croci¹⁰³⁹ ; quare¹⁰⁴⁰ quidam anemonen¹⁰⁴¹ vocaverunt. sucus eius oculorum medicamentis convenit¹⁰⁴² ; mordet enim leniter et calefacit¹⁰⁴³ adstringitque siccando, purgat cicatrices et nubeculas et quicquid obstet¹⁰⁴⁴. quidam tradunt lavari atque ita siccatam digeri in pastillos. 110 ¹⁰⁴⁵ — 86 Onosma¹⁰⁴⁶ longa folia habet fere ad III¹⁰⁴⁷ digitos, in terra¹⁰⁴⁸ iacentia¹⁰⁴⁹ ad similitudinem anchusae, .... si mi lis¹⁰⁵⁰ si ve¹⁰⁵¹ caule si ve flore sive semine. praegnas, si edit¹⁰⁵² eam aut supergradiatur¹⁰⁵³, abortum facere dicitur.— 87 Onopradon ¹⁰⁵⁴ cum ederunt¹⁰⁵⁵, asini crepitus reddere dicuntur. trahit urinas¹⁰⁵⁶ et menses, alvum sistit, suppurationes et collectiones discutit. 111 ¹⁰⁵⁷ — 88 Os yris¹⁰⁵⁸ ramulos fert nigros, tenues, lentos et in¹⁰⁵⁹ his¹⁰⁶⁰ folia nigra ceu lini semenque¹⁰⁶¹ in ramulis¹⁰⁶² nigrum initio, dein colore mutato rubescens. smegmata¹⁰⁶³ mulieribus faciunt ex iis¹⁰⁶⁴. radicum decoctum potu¹⁰⁶⁵ sanat arquatos. eaedem¹⁰⁶⁶, priusquam maturescat¹⁰⁶⁷ semen, concisae et sole siccatae alvum sistunt¹⁰⁶⁸ ; post maturitatem vero collectae et in¹⁰⁶⁹ sorbitione decoctae rheumatismis ventris medentur et per se¹⁰⁷⁰ tritae ex aqua caelesti bibuntur. 112 ¹⁰⁷¹ — 89 Oxys¹⁰⁷² folia terna habet. datur ad stomachum dissolutum. edunt et qui enterocelen¹⁰⁷³ habent.

90 polyanthemum¹⁰⁷⁴, quam quidam batrachion¹⁰⁷⁵ appellant, caustica¹⁰⁷⁶ vi exulcerat¹⁰⁷⁷, cicatrices et ad¹⁰⁷⁸ colorem reducit, eademque vitiligines concorporat. 113 ¹⁰⁷⁹¹⁰⁸⁰ — 91 Polygonum Graeci vocant quam nos sanguinariam. non attollitur a terra foliis rutae¹⁰⁸¹¹⁰⁸² similis¹⁰⁸³ gramini¹⁰⁸⁴. sucus eius infusus naribus supprimit¹⁰⁸⁵ sanguinem et potus cum vino cuiuslibet partis profluvium excreationesque cruentas¹⁰⁸⁶ inhibet. qui¹⁰⁸⁷ plura genera polygoni faciunt¹⁰⁸⁸, hanc marem intellegi volunt appellarique¹⁰⁸⁹ a¹⁰⁹⁰ multitudine seminis aut densitate fruticis, alii¹⁰⁹¹ po lygon aton¹⁰⁹² a frequentia geniculorum, alii thalatt iada¹⁰⁹³, alii carcinothron¹⁰⁹⁴, alii clema, multi myrtopetalum. nec non inveniuntur qui hanc feminam esse dicant, marem autem maiorem¹⁰⁹⁵ minusque nigram et geniculis densiorem, semine¹⁰⁹⁶ sub omnibus foliis turgescente¹⁰⁹⁷. 114 quocumque haec modo se¹⁰⁹⁸ habent¹⁰⁹⁹, vis earum est spissare ac refrigerare. semine¹¹⁰⁰ alvum solvunt, largius sumpto¹¹⁰¹ urinam cient, rheumatismos cohibent, qui si non fuere¹¹⁰², non prosunt. stomachi fervori¹¹⁰³ folia inponuntur , vesicae dolori¹¹⁰⁴ inlinuntur et ignibus sacris. sucus et¹¹⁰⁵ auribus¹¹⁰⁶ purulentis instillatur et oculorum dolori. per se datur¹¹⁰⁷ et in febribus¹¹⁰⁸ ante accessiones II cyathis, in tertianis quartanisque praecipue, item cholericis, dysintericis et in solutione stomachi. 115 ¹¹⁰⁹ tertium genus orion¹¹¹⁰ vocant, in montibus nascens, harundini tenerae simile, uno caule, densis geniculis et in se infarctis¹¹¹¹, foliis autem piceae¹¹¹², radicis¹¹¹³ supervacuae, inefficacius quam superiora, peculiare ischiadicis¹¹¹⁴. 116 ¹¹¹⁵ quartum genus silvestre appellatur, paene arboris ¹¹¹⁶ frutice¹¹¹⁷, radice lignosa, stirpe cedri rubicunda¹¹¹⁸, ramis sparti¹¹¹⁹ binum palmorum, nigris geniculorum ternis quaternisque ¹¹²⁰ articulis. huic quoque spissandi natura; sapor mali¹¹²¹ cotonei. decoquitur in aqua ad tertias¹¹²² aut aridi farina inspergitur¹¹²³ et oris ulceribus et adtritis partibus. propter gingivarum vero vitia ipsa¹¹²⁴ commanducatur. 117 nomas sistit omniaque¹¹²⁵, quae serpunt aut difficilem cicatricem habent, privatim vero sanat a nive facta¹¹²⁶ ulcera. herbarii et ad anginas¹¹²⁷ utuntur illa et in capitis dolore coronam ex ea inponunt et contra epiphoras collo circumdant; in tertianis quidem¹¹²⁸¹¹²⁹ sinistra manu evulsam adalligant, adeo¹¹³⁰ contra profluvia ¹¹³¹ sanguinis, nec ullam magis aridam quam polygonum servant.

118 ¹¹³² 92 Pancratium aliqui scillam pusillam¹¹³³ appellare¹¹³⁴ malunt , foliis¹¹³⁵ albi lilii longioribus crassioribusque, radice bulbi magni, colore rufo. alvum solvit suco cum farina ervi sumpto, ulcera purgat. hydropicis, splenicis¹¹³⁶ cum melle datur. alii decocunt eam, donec aqua dulcis fiat, eaque effusa radicem¹¹³⁷ terentes digerunt in pastillos sole siccatos et postea utuntur ad capitis ulcera et cetera, quae¹¹³⁸ repurganda sint, item ad tussim, quantum III digitis adprehenderint in vino dantes, et ad lateris dolores aut peripneumonicis¹¹³⁹ ecligmate¹¹⁴⁰. dant et¹¹⁴¹ propter ischiada¹¹⁴² in vino bibendam¹¹⁴³ et propter tormina¹¹⁴⁴ mensesque ciendos.— 119 ¹¹⁴⁵ 93 Peplis¹¹⁴⁶, quam aliqui sycen, alii meconion, alii mecona aphrode vocant, ex una radice tenui fruticat foliis rutae paulo¹¹⁴⁷ latioribus. sem en e st¹¹⁴⁸ sub foliis, rotund um¹¹⁴⁹, minus¹¹⁵⁰ candido¹¹⁵¹ papaver e¹¹⁵². inter vites fere colligitur messibus siccaturque cum fructu suo¹¹⁵³, subiectis in quae¹¹⁵⁴ excidat¹¹⁵⁵. hoc poto alvus¹¹⁵⁶ solvitur, bilis ac pituita detrahitur. media potio est¹¹⁵⁷ acetabuli mensura in aquae mulsae heminis III. et cibis inspergitur obsoniisque ad molliendam¹¹⁵⁸ alvum.— 120 ¹¹⁵⁹ 94 ¹¹⁶⁰ Periclymenon¹¹⁶¹ fruticat et ipsa ex intervallo II folia habens subcandida, mollia, in cacumine autem semen inter folia durum et quod difficile vellatur¹¹⁶². nascitur in arvis ac saepibus circumvolvens¹¹⁶³ se adminiculis quibuscumque. semen eius in umbra siccatum tunditur et in pastillos digeritur; hi resoluti dantur in vini albi cyathis ternis¹¹⁶⁴ tricenis diebus ad lienem, eumque urina cruentata¹¹⁶⁵ aut¹¹⁶⁶ per alvum absumit¹¹⁶⁷, quod intellegitur a decimo statim die. urinam cient et folia¹¹⁶⁸ decocta, quae et orthopnoicis prosunt . partum¹¹⁶⁹ quoque adiuvant secundasque pellunt pota simili modo¹¹⁷⁰. 121 ¹¹⁷¹ — 95 Pelecino n¹¹⁷² in segetibus diximus nasci, fruticosam cauliculis, foliis ciceris. semen in siliquis ¹¹⁷³ fert corniculorum modo aduncis ternis quaternisve, quale git novimus, amarum, stomacho utile¹¹⁷⁴. additur in antidota .— 96 Polygala palmu m¹¹⁷⁵ altitudine¹¹⁷⁶ inp let¹¹⁷⁷, in caule summo foliis lenticulae¹¹⁷⁸, gustu adstricto. quae pota¹¹⁷⁹ la ctis¹¹⁸⁰ abundantiam facit. 122 ¹¹⁸¹ — 97 Poterion¹¹⁸² aut, ut¹¹⁸³ alii vocant, p hrynion¹¹⁸⁴ vel neuras large fruticat, spinis retorrida, lanugine spissa, foliis parvis, rotundis, ramulis longis, mollibus, lentis, tenuibus, flore longo¹¹⁸⁵, herbacei colors. seminis nullus¹¹⁸⁶ usus; es t¹¹⁸⁷ gustu acuto et odorato. invenitur in aquosis collibus. 123 radices habet II aut¹¹⁸⁸ III binum cubitorum in altitudinem ¹¹⁸⁹, nervosas, candidas¹¹⁹⁰, firmas. circumfoditur autumno et¹¹⁹¹ praecisa r adice¹¹⁹² dat sucum¹¹⁹³ cummi¹¹⁹⁴ similem¹¹⁹⁵. radix mira vulneribus sanandis traditur praecipueque nervis vel praecisis inlita. decoctum quoque eius cum melle potum dissolutiones nervorum et infirmitates et incisuras iuvat.— 124 ¹¹⁹⁶ 98 Phalangitis a quibusdam¹¹⁹⁷ phalangion vocatur, ab aliis leucanthemum vel, ut in quibusdam exemplaribus invenio¹¹⁹⁸, ¹¹⁹⁹ leucacantha¹²⁰⁰. ramuli sunt ei numquam pauciores II, in diversa tendentes, flos candidus, lilio rubro similis, semen nigr um, lat um¹²⁰¹, ad lenticulae dimidiae figuram multo tenui us¹²⁰², radice¹²⁰³ tenui¹²⁰⁴, herbacei coloris. huius folio¹²⁰⁵ vel flore vel semine auxiliantur contra scorpionum¹²⁰⁶ phalangiorumque et serpentium ictus¹²⁰⁷, item contra tormina¹²⁰⁸. 125 ¹²⁰⁹ — 99 Phyteuma¹²¹⁰ quale sit, describere supervacuum habeo, cum sit usus eius tantum ad amatoria.— 100 Phyllon a Graecis vocatur herba in saxosis montibus. femina magis herbacei coloris, caule tenui, radice parva. semen papaveri rotundo simile¹²¹¹. haec sui sexus facit partus¹²¹², mares autem mas¹²¹³, semine¹²¹⁴ tantum differens¹²¹⁵, quod est incipientis olivae. utrumque bibitur in vino. 126 — 101 P he llandrion¹²¹⁶ nascitur in palustribus folio apii. bibitur semen eius propter calculos et vesicae incommoda¹²¹⁷.— 102 Phaleri s¹²¹⁸ thyrsum habet longum¹²¹⁹, tenuem ceu calamum¹²²⁰, in summo flore m¹²²¹ inclinatum, semen simile¹²²² sesamae. et hoc calculos frangit potum ex vino vel aceto vel cum melle¹²²³ et lacte¹²²⁴ ; idem¹²²⁵ et vitia vesicae sanat.— 103 Polyrrhizon¹²²⁶ folia habet myrti¹²²⁷, radices multas. hae tusae dantur¹²²⁸ e vino contra serpentes, prosunt et quadripedibus. 127 ¹²²⁹ — 104 Proserpinaca herba vulgaris est, eximii¹²³⁰ adversus scorpiones remedii¹²³¹. eadem contrita, addita muria e m enis¹²³² et oleo, anginam eximie curari¹²³³ tradunt, praeterea et¹²³⁴ quantalibet lassitudine recreari defessos, etiam cum obmutuerint¹²³⁵, si subiciatur linguae; si devoretur, vomitionem sequi salutarem.

128 ¹²³⁶ 105 Rhecoma¹²³⁷ adfertur ex iis¹²³⁸ quae supra Pontum sunt regionibus. radix costo nigro similis, minor et rufior paulo, sine odore, calfaciens¹²³⁹ gustu et adstringens. eadem trita vini colorem reddit¹²⁴⁰ ad crocum inclinantem. inlita¹²⁴¹ collectiones inflammationesque sedat, vulnera sanat, epiphoras oculorum sedat ex passo, insignita¹²⁴² cum melle et alia liventia ex aceto. 129 farina eius inspergitur contra caco ëthe et sanguinem reicientibus drachmae pondere in aqua, dysintericis autem¹²⁴³ et coeliacis¹²⁴⁴, si febri¹²⁴⁵ careant¹²⁴⁶, in vino, sin¹²⁴⁷ aliter, ex aqua. facilius teritur nocte antecedente madefacta. datur et decoctum eius bibendum duplici mensura ad rupta¹²⁴⁸, convolsa, contusis¹²⁴⁹, ex sublimi devolutis . 130 si pectoris sint dolores, additur piperis aliquid et murrae; si dissolutio stomachi, ex frigida aqua sumitur; sic et¹²⁵⁰ in tussi¹²⁵¹ vetere ac¹²⁵² purulentis excreationibus, item hepaticis, splenicis¹²⁵³, ischiadicis¹²⁵⁴. a t¹²⁵⁵ renium¹²⁵⁶ vitia, suspiria, orthopnoeas¹²⁵⁷, arteriae¹²⁵⁸ scabritias¹²⁵⁹ sanat ex passo III obolis potis¹²⁶⁰ trita aut decoctum eius. lichenas quoque ex aceto inposita purgat¹²⁶¹. bibitur contra inflationes et perfrictiones¹²⁶², febres frigidas, singultus, tormina, herpetas¹²⁶³, capitis gravitates ¹²⁶⁴, melancholicas vertigines, lassitudinum dolores¹²⁶⁵ et convolsiones. 131 ¹²⁶⁶ — 106 Circa Ariminum nota est herba¹²⁶⁷ quam resedam¹²⁶⁸ vocant. discutit collectiones inflammationesque omnes¹²⁶⁹. qui curant ea, addunt haec verba¹²⁷⁰ : Reseda, morb os¹²⁷¹ reseda; scisne, scisne, quis¹²⁷² hic¹²⁷³ pullus¹²⁷⁴ egerit¹²⁷⁵ radices? nec caput nec pedes habeat¹²⁷⁶. haec ter dicunt totiensque despuunt.

107 Stoechas¹²⁷⁷ in insulis tantum eiusdem nominis gignitur, odorata herba, coma¹²⁷⁸ hysopi, amara gustu. menses ciet potu, pectoris dolores levat. antidotis quoque miscetur . 132 ¹²⁷⁹¹²⁸⁰ —

108 Solanum Graeci στρύχνον¹²⁸¹ vocant, ut tradit Cornelius Celsus. huic vis reprimendi refrigerandique . 133 — 109 Smyrnion¹²⁸² caulem habet apii, folia latiora et maxime circa stolones multos, quorum a sinu exiliunt, pinguia¹²⁸³ et ad¹²⁸⁴ terram infracta, odore medicato¹²⁸⁵ cum quadam acrimonia iucund o¹²⁸⁶, colore in luteum languescente ¹²⁸⁷, capitibus caulium orbiculatis ut apii¹²⁸⁸, semine rotundo nigroqu e¹²⁸⁹ ; arescit incipiente aestate. radix quoque odorata, gustu acri mordet, sucosa, mollis. cortex eius foris niger, intus pallidus. odor murrae habet qualitatem, unde et nomen. 134 ¹²⁹⁰ nascitur et in saxosis collibus et in terrenis . usus¹²⁹¹ eius calfacere¹²⁹², extenuare¹²⁹³. urinam¹²⁹⁴ et menses cient¹²⁹⁵ folia et radix et semen¹²⁹⁶. alvum sistit. radix collectiones et suppurationes non veteres, item duritias discutit inlita, prodest et contra phalangia ac serpentes admixto cachry aut polio¹²⁹⁷ aut melissophyllo in vino pota, sed particulatim , quoniam universitate vomitiones¹²⁹⁸ movet; qua de causa aliquando cum ruta datur¹²⁹⁹. 135 ¹³⁰⁰ medetur tussi et orthopnoeae semen vel radix, item thoracis aut lienis¹³⁰¹ aut renium ¹³⁰² aut vesicae vitiis, radix autem ruptis, convolsis. partus¹³⁰³ quoque adiuvat et secundas pellit. datur et ischiadicis ¹³⁰⁴ cum crethmo¹³⁰⁵ in vino. sudores¹³⁰⁶ ciet¹³⁰⁷ et ructus¹³⁰⁸, ideo inflationem stomachi discutit. vulnera ad cicatricem perducit . 136 ¹³⁰⁹ exprimitur et sucus radici¹³¹⁰ utilis feminis et thoracis praecordiorumque desideriis, calfacit enim et concoquit¹³¹¹ et purgat¹³¹². semen peculiariter hydropicis datur potu i¹³¹³, quibus et sucus inlinitur. et in¹³¹⁴ malagmate¹³¹⁵ cortice arido et ad obsonia¹³¹⁶ utuntur cum mulso et oleo et garo, maxime in elixis carnibus.—Sinon¹³¹⁷ concoctiones facit, sapore simillima piperi. eadem in dolore¹³¹⁸ stomachi efficax.

137 ¹³¹⁹ 110 Telephion¹³²⁰ porcilacae similis est et caule et foliis¹³²¹. rami a radice septeni octonique¹³²² fruticant foliis crassis, carnosis. nascitur in cultis et maxime inter vites. inlinitur lentigini¹³²³ et¹³²⁴, cum inaruit, deteritur¹³²⁵. inlinitur et vitiligini ternis fere mensibus senis horis noctis aut diei et ut¹³²⁶ postea farina hordeacia inlinatur. 138 ¹³²⁷ medetur¹³²⁸ et vulneribus et fistulis.— 111 Trichomanes adianto simil e¹³²⁹ est, exilius modo nigriusque¹³³⁰, foliis lenticulae, densis, par vis¹³³¹, adversis¹³³² inter se. decoctum eius strangurias¹³³³ sanat in vino albo potum addito cumino rustico, l ien nem¹³³⁴. cohibet capillos fluentes aut, si effluxerint, reparat alopeciasque densat tritum in oleo¹³³⁵ et inlitum. sternumenta¹³³⁶ quoque gustatu movet. — 112 Thali ctrum¹³³⁷ folia coriandri habet, pinguiora paulo, caulem papaveris. 139 ¹³³⁸ nascitur ubique, praecipue campestribus¹³³⁹. medentur ulceribus folia cum melle.— 113 Th laspi¹³⁴⁰ duorum generum est: angustis foliis, digitali latitudine et longitudine¹³⁴¹, in terram¹³⁴² versis, in cacumine divisis, cauliculo semipedali¹³⁴³¹³⁴⁴¹³⁴⁵ non sine ramis, .... peltarum specie¹³⁴⁶ semine incluso, lenticulae effigie, nisi quod infringitur, unde nomen . flos¹³⁴⁷ albicat. nascitur in semitis et saepibus. semen asperi gustus bilem et pituitam utrimque extrahit; modus sumendi acetabuli mensura. prodest et ischiadicis¹³⁴⁸ infusum. potione¹³⁴⁹ sanguinem trah it¹³⁵⁰, menses quoque ciet, sed partus necat. 140 ¹³⁵¹ alterum thlaspi¹³⁵² aliqui Persicon nap y¹³⁵³ vocant, latis¹³⁵⁴ foliis, radicibus magnis, et ipsum utile ischiadicorum¹³⁵⁵ infusioni . prodest¹³⁵⁶ et inguinibus¹³⁵⁷ utrumque¹³⁵⁸. praecipitur, ut qui colligat¹³⁵⁹ dicat, sumere se contra inguina et contra omnes collectiones et contra vulnera, una manu tollat.— 114 Trachinia¹³⁶⁰ herba qualis sit, non traditur. 141 ¹³⁶¹ credo¹³⁶² falsum ¹³⁶³ et promissum Democriti¹³⁶⁴ portentosum ess e¹³⁶⁵, adalligatam triduo absumere¹³⁶⁶ lienes.— 115 Tragonis¹³⁶⁷ sive tragion nascitur in Cretae¹³⁶⁸ tantum insulae¹³⁶⁹ maritimis, iunipiro similis et semine et folio et ramis. sucus eius lacteus in¹³⁷⁰¹³⁷¹ cummim¹³⁷² spissatus vel semen¹³⁷³ in potione¹³⁷⁴..... spicula e corpore¹³⁷⁵ eicit; tunditur recens et cum vino¹³⁷⁶ inlinitur aut siccae¹³⁷⁷ farina¹³⁷⁸ cum melle. eadem lactis abundantiam facit¹³⁷⁹ mammisque unice medetur. 142 ¹³⁸⁰ — 116 Est et¹³⁸¹ alia herba tragos¹³⁸², quam aliqui scorpion vocant, semipedem alta, fruticosa , sine¹³⁸³ foliis, pusillis racemis rubentibus grani¹³⁸⁴ tritici, acuto cacumine¹³⁸⁵, et ipsa in maritimis nascens. huius ra cemorum¹³⁸⁶ X et XII cacumina trita¹³⁸⁷ ex vino pota coeliacis, dysintericis, sanguinem excreantibus mensumque abundantiae auxiliantur.— 117 Est et tragopogon, quem¹³⁸⁸ alii come n¹³⁸⁹ vocant, caule parvo¹³⁹⁰, foliis croci, radice longa, dulci, super caulem calice lato, nigro. nascitur in asperis manditurque¹³⁹¹, sine usu.

143 ¹³⁹² 118 Et de herbis¹³⁹³ quidem memoria digna hactenus accepimus aut comperimus¹³⁹⁴. in fine earum admonere¹³⁹⁵ non ab re iudicamus, alias aliis¹³⁹⁶ virium aetates¹³⁹⁷ esse. longissimo tempore durat elaterium, ut diximus, chamaeleon niger¹³⁹⁸ XL annis, centaurium¹³⁹⁹ non ultra¹⁴⁰⁰ XII, peucedanum et¹⁴⁰¹ aristolochia a d VI¹⁴⁰², vitis silvestris anno, in umbra si¹⁴⁰³¹⁴⁰⁴ serventur ¹⁴⁰⁵. et animalium quidem exterorum¹⁴⁰⁶ nullum aliud radices a¹⁴⁰⁷ nobis dictas adtingit excepta sphondyle¹⁴⁰⁸, quae omnes persequitur. genus¹⁴⁰⁹ id serpentis est.

144 ¹⁴¹⁰ 119 Ne illud quidem dubitatur, omnium radicum vim effectusque¹⁴¹¹ minui, si fructus prius ematurescant¹⁴¹², item seminum ante radice¹⁴¹³ propter sucum incisa¹⁴¹⁴. resolvitur autem omnium vis consuetudine, et desinunt prodesse, cum opus est, quae cottidie¹⁴¹⁵ in usu fuere, aeque¹⁴¹⁶ quam nocere . omnes vero herbae¹⁴¹⁷ vehementiores effectu¹⁴¹⁸ viribusque sunt in frigidis et in aquiloniis¹⁴¹⁹, item siccis.

145 ¹⁴²⁰ 120 Sunt¹⁴²¹ et gentium¹⁴²² differentiae non mediocres, sicut accipimus¹⁴²³ de taeniis¹⁴²⁴ lumbricisque¹⁴²⁵, inesse¹⁴²⁶ Aegypti, Arabiae, Syriae, Ciliciae populis¹⁴²⁷, e diverso Threciae¹⁴²⁸, Phrygiae omnino non innasci. minus id mirum quam quod in¹⁴²⁹ confinio Atticae et¹⁴³⁰ Boeotiae Thebanis innascuntur, cum absint Atheniensibus. 146 quae contemplatio aufert nos¹⁴³¹ ad ipsorum animalium naturas ingenitasque iis¹⁴³² vel certiores morborum omnium medicinas. rursus¹⁴³³ enim¹⁴³⁴ cum re rum¹⁴³⁵ parens nullum animal ad hoc tantum, ut pasceretur¹⁴³⁶ aut¹⁴³⁷ alia satiaret, nasci voluit¹⁴³⁸ artesque salutares inseruit et visceribus¹⁴³⁹, quippe cum surdis etiam rebus insereret¹⁴⁴⁰, tum¹⁴⁴¹ vero¹⁴⁴² illa animae auxilia praestantissima ex alia anima¹⁴⁴³ esse voluit, contemplatione ante cuncta mirabili.

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. tractu Vf.

2. in om. E.

3. intrando d. mir- T.

4. ne E.

5. huc V.

6. uiridi E.

7. si—esset om. E.

8. esset d v. esse V.

9. inuentionis V. ( an om. E?).

10. eandem quae V.

11. parentem v. -tium ll.

12. maior est d.

13. euphorbiam d(?) v.a.S. -orherbam V.

14. ex D cum U 564. et ll. v.

15. terrain dT.

16. axe E v. ast r.

17. aliaunde E.

18. ultro om. E.

19. salutis E.

20. portare E v.a.C.

21. hominis E.

22. montes v. -tis ll.S.

23. et om. Vf.

24. nubes V 2 d G. -bis V 1 S. -bibus v. nudis E.

25. pastusque v.a.G.

26. eorum d G. eur- V. meor- E. pecor- v.

27. que sed eorum V.

28. cfr. Plin. XXV 122. Th. H. IX 18, 2.—schol. ad Nicand. alex. 13. Pompon. Mela I 19, 103. Plin. VI 4. Th. H. IX 16, 4

29. curandi licen- tiamque d.

30. constat V 1 dTf S. cum constat (-tet v) V 2 E v.

31. gentilibus E 1.

32. feminis V.

33. interemptos d. -ptis V.

34. dormientes v. -tis dE. om. Vf.

35. caelius Ruhnkenius ad Vell. II 68. caecilius ll.v. cfr. VII 165, de mendo XXVIII 200.

36. perorato V.

37. digito E v.a.H.

38. ortum dT H. mort- V 1. mortuum V 2 E. -tuas G ( add. eas v).

39. e VdTf v( H). om. E. a Dal.

40. additos V.

41. uetere V. -res d.

42. in homine quod perimat P.

43. uelum V 1. -ut v.a.S.

44. prae- sentius (pres- V 2) V 2 E v ( D). parte (pari B) intus rB. de voce praesentius cfr. XVI 51 et U 565. (inuento = quam inuentum).

45. uncos posui cum Müllero emend. IV 122.

46. ex italia per scabocum V.

47. sunt E.

48. cfr. Plin. XXV 122. Diosc. IV 77 (eupor. 11 132).

49. uero d v. -re V. -rum E.

50. ipso V.

51. tactus E.

52. fatentur dT.

53. auxiatur V.

54. iis ego. us E. eis v. his r Tf H.

55. aconitum—5 quae om. E.

56. ulla VdT S. illa E v. ullo H cum Gronovio.

57. forte VdT v. certe E.

58. excogitare V.

59. cfr. Plin. VIII 99 (XX 50). Aristot. hist. an. IX 6 § 43. Diosc. IV 77. Nicand. alex. 38. Solin. 17, 10.

60. an carnes Hyrcani aconito? cfr. infra illos situs et Solin.

61. negantque E 1.

62. gustato V.

63. sitos V.

64. quodam d.

65. pardalianthes E.

66. demonstratum v. -tu E. -to r.

67. reperiunt V.

68. 8,100

69. et om. d.

70. illi E.

71. deum d.

72. hoc habet nomen uncis incbusit S. dist. ego.

73. magistratu E. -tra natura B.

74. cottidie E.

75. Diosc. IV 77. (cfr. Plin. XXV 122). Nicand. alex. 41. 36. Th. H. IX 18, 2.

76. promulgare d. prouulgauere Vf. -are T.

77. aperta d v. -te V. aparte E.

78. ne ego. m E. om. r v.

79. nullum d(?) v.

80. quid V.

81. qualem V. -le in d.

82. it V 1. id d.

83. depraehendi Vd.

84. gratiae V.

85. quattuor ll.v.

86. dist. ego.

87. theliponon Vd.

88. causa om. V.

89. cauda V. arida E. om. d v. cauda arida D.

90. radix d(?) v.a.D.

91. ne E.

92. detuere V 1. deferuere E 1.

93. myocton Vd.

94. Th. H. IX 16, 4. cfr. Theopomp. ap. Athen. III 29 p. 85 b. Ovid. met. VII 418.

95. uiis E.

96. esse V.

97. ad ferri acie (-em v) deterendam E v.a.S.

98. ammota E.

99. Diosc. IV 103.

100. aethiopis d v. -pis radix r T( Ven.) D.

101. phlomo v. fhlamo E. fla- r.

102. ac Vd S. et E v.

103. multa et ll. v. an multum? cfr. Diosc. et XXIX 94.

104. a d S.

105. quadrangulam d v.

106. simile d v. -le r.

107. multis V 1 d v. mundis r.

108. concauom V S. -uo in d.

109. alis d B. ulis V. aliis E. in aliis v.

110. similem E.

111. sicca E.

112. indurescuntque VTf S. duranturque d(?) B e Diosc. que E v.

113. corona E.

114. possent E.

115. praeter cod. Murbac. G. -terea ll.( v add. in).

116. aethiopiam V 1 d Murbac. G. -pia rv.

117. monte et d.

118. solem E.

119. aliquot Murbac. v. -uod E D. -uibus r Tf.

120. potae v. -ta ll. potu coni. J.

121. schiadicis E.

122. decocta V 2 in ras. E v.a. G.

123. potui Murbac. -teli V 1. -tu rv.

124. ueniunt Vd Murbac.

125. eximie d Murbac.S.-miae r. -mia est v.

126. ilico J. illi- Vd v. iliaco E. cfr. § 89. VII 122. VIII 136. XI 182. XXI 12. XXIV 2. XXVIII 78. 106. XXXI 25. XXXIV 151. ( XIX 97. XXIX 11).

127. Diosc. IV 59.

128. ageraton v ex ind. et Diosc. eraton ll.

129. insidente E.

130. uncos posui cum P ( S). 'non a verbo agendi' interpretatur J. ( an uero haec est?).

131. magrescit V.

132. Diosc. III 22. Isid. XVII 9, 28.

133. antherici Vdf S. -co E v.

134. dimissa V v.a.G.

135. ipsa ego. om. ll. v. cfr. Diosc.

136. graus E 1. -ui v.a.D.

137. et om. E.

138. con E.

139. conglutinant ego. -nat uel ll.v. ( an potius recentibus foliis transponenda sunt ante uel suco?).

140. candorum E 2. -rem E 1.

141. malus E.

142. Diosc. praef. p. 3.

143. aliqui folia V.

144. sint censent d. si nicent V.

145. an ne ( pro non)?

146. obsor- beatur Vd T Ven.

147. iudeam E.

148. hierosolyma H. -mam ll.v( D). sed cfr. V 70. 72. 73. VI 213.

149. sed nota dT.

150. tumi- dior E v.a.B.

151. Diosc. III 22.

152. ac ( pro et) d(?) E v.a. H.

153. dist. ego. ( malim harenosaque et, quae).

154. gummi Vd v. a.S.

155. multi sed ego. cfr. XXXI 62. XVIII 117. ( nov. luc. p. 25 not. 1). -tis et dT. -tis sed VE D. in multis et (sed G) v.

156. principis dT.

157. cum V 2 E v. fed V 1 dT. ( an ut?)

158. paene sit v.a.G.

159. aquae E.

160. confirmet E G. -mat V 2 v. -mante r T.

161. stomachum Vd.

162. adeo ut non v.a. G. de structure cfr. X 206. XVII 179.

163. festet Vd.

164. ui G. uis ll. T v.

165. cfr. Celsus I 3 (p. 20, 5). Scribon. 135. 137. Marc. 17, 30.

166. duobus ll.v.

167. taepidae E.

168. in die ex Vd v. ex die E.

169. rex E 1.

170. tribus ll.v.

171. autem VdTf S. enim E. etiam v.

172. si om. V.

173. cibus om. V.

174. capite contra ll. T J. -te in sole contra v. -tis contra solem f(?).

175. pilum ll. T S. capillum v. -llo f(?).

176. Celsus V 1.

177. pruriginem d.

178. scabritiem S. -biem ll.v( J). cfr. Diosc. et not. ad XXIII 9.

179. generum V. -rarum E 1.

180. insignita ll. v. cfr. § 128. ( Gellius X 3, 17). suggillata Diosc. ( cfr. XX 88. 240. XXII 55. XXX 28).

181. drachmę E. -mae pondere v.a.H.

182. per se om. Vd.

183. Marc. 33, 53.

184. est etiam dT.

185. ulceribus Diosc.

186. utilissima ad d v. -ma dat E. -me dat V.

187. spergitur E.

188. alias ex E v. ex alias et (-ia sed d) r. an et alias ex?

189. uini alia Vd.

190. exigat ll. T J. -git v.

191. cohercenda VE D.

192. habundantiam E. abundationem V. hab- R ( qui rursus incipit).

193. tribus ll. v.

194. deuoratur Vd.

195. melle TEr H. -llis rv( S). aliter XXXVII 195.

196. decocta VR 1 d.

197. aut om. E.

198. cubitorum E.

199. pterida Vdf. labatur V.

200. pinnatiue Vd.

201. uersatum VR 1.

202. Diosc. III 154.

203. alcaea E.

204. quae (qui Dal.) et v.a.H.

205. aristereon dEr H (peri- v). -ron r T. cfr. XXV 105 ( 126).

206. tres aut quattuor ll.v.

207. flore E.

208. ad ego. & V v. om. rD.

209. rupta Er. -tis v. ructat V 2. erat V 1. rat r.

210. conuulsis v. de structurae variatione cfr. § 129.

211. Diosc. IV 177. (cfr. Plin. XXVI 56).

212. alipho E.

213. molle R 1.

214. an c apite, radice? cfr. Diosc.

215. dissimile VRf S. -lis d(?) Er v.

216. gustu VRdTf. -tatu Er v. cfr. XXV 157. 92. XII 97. 119. 70. XXI 41. XXIV 69. XXVII 11. 14. 41; aliter XXV 135. XXXVI 132. XV 129. ( falsum fortasse XIV 116).

217. acentum Vd.

218. mordens qui RE.

219. accedens VR 1 d.

220. modicum inima VR.

221. duarum quattuor . . sex ll.v.

222. eximia ( vel egregia: cfr. XXXII 130) ego. ea dEr v. om. r. ex coni. S.

223. purgationi Müller emend. IV 23.

224. cibus coni. S.

225. an gallinacei? cfr. § 95. XXIX 103. 78. ( 79). XXX 57. 68.

226. iure B. fere dEr. ffere R. fferre V. om. v. malim datur in iure e gallinaceo uetere.

227. Diosc. II 214. (cfr. Plin. XXVII 105).

228. alsine v e Diosc.salsine ll.

229. myosotan R. mosotan V. -tam d.

230. alsine dr v. alxi- E. balsi- r.

231. hieme—3 media om. R 1.

232. iustis E.

233. 105

234. helxine B e Diosc. haec sine VRE. alsi- dT v.

235. in om. E.

236. ortis V.

237. in parietibus Rd(?) v.

238. odore VE.

239. item eadem ego. cfr. XXIII 59. et in (ni E) ead- VRE G. emendat dT. quin em- v.

240. helxines ego. -ne B. helsine Er. hal- r. al- T v. de structure cfr. XXVI 71, de mendo XXVII 73.

241. hordeacea d(?) r v.a.S. -diacia R.

242. Diosc. III 140.

243. androsaches E.

244. alba —12 foliis om. R. alba amara ( om. sine foliis) r.

245. alliculos R. & lic- r.

246. dist. ego.

247. syriae B e Diosc. histriae (istor- E) ll. Tf v.

248. duabus ll.v.

249. uel in aceto d.

250. illinuntur V.

251. iidem T.

252. Diosc. III 140.

253. androsoemon V. -roeman E.

254. ut om. R 1

255. 26,85

256. figurae VE.

257. comae dEr v. -ma et r.

258. manant om. E.

259. odor est (ei B. eis H) resinosus ego cum B e Diosc. odores tres in usus VRd v. om. E.

260. uinis E.

261. effunditur VR 1 df.

262. Diosc. eupor. I 208.

263. usis V.

264. purgandam d v. -dum r. de mendo cfr. XXIII 113.

265. uel a cena Er v. flacco a Vd. -cco R.

266. aut uino VRd.

267. uel aqua mulsa E.

268. potionis (-ni VR) totius VRd S. totius potionis E v.

269. postero ego. -teru VRd. -tera Er v. | die Er v. dis r.

270. pondere om. R 1.

271. iterumque—6 bibere om. R 1 d.

272. amb///tis R.

273. Diosc. III 119 (cfr. 120). Plin. infra § 55. XXV 74.

274. ambria E.

275. uarias coni. Gronov.

276. fluctuati ll. T G. -ans v.

277. unam V 2 TEr H cum Gron. onam R. tionam V 1. ounam d. fruticem unum v.

278. certam ll. T H. om. v. ( an ambrosiam . . unam habent sc. medici?).

279. trium ll.v.

280. breuiore ll. T v( H). -rem C. cfr. Diosc.

281. famulis V.

282. bothrys E.

283. discutio possit R 1.

284. Diosc. III 18. cfr. Th. H. VI 5, 3. 4. Plin. XXI 98. Diosc. eupor. I 18.

285. anonim S (-nin B) e Diosc. ango- ll. anco- v.

286. ononidam Er. -ni R.

287. malent E.

288. faeno nigro E.

289. uer Rd v. -ro V D. ue E. ( an ex- ciderunt aliqua?)

290. eradit V 2 in ras.

291. Diosc. III 157. eupor. 11 121.

292. anagyros E rv. -giros V 2. -gro V 1 d. -gyon R.

293. acopon B e Diosc. -oton ll.v.

294. frutice R 1.

295. grauis V 2 Er v. grinis r.

296. fore om. R 1.

297. breuibus E v. urbi- r.

298. messes r B. meses V 1 RdE. menses V 2 v.

299. quod stemorius V.

300. moreret R 1.

301. passa R 1.

302. manducatum R 1 Tf.

303. anonymos d v. -omymos VR. amomymos r. -onimos E.

304. nomen inuenit Er v. non uenit Yd. uenit R.

305. e scythia v. -tię R. -thicae V. et scythię d. esquitia E.

306. aristogitoni G. -ton ll.v.

307. praecordiisque d(?) E v.

308. bibendum R. uiue- E.

309. abiciuntur E.

310. recentem eam ll. T. -te ea v.

311. oratur VR 1.

312. in VRTE. om. d(?) v. de structure cfr. XXXVI 199 extr. ( deest fortasse materia simul urenda).

313. ferrum aut aes om. R.

314. eas V.

315. ferruginari VR 1 dT.

316. Diosc. III 94. (cfr. Plin. XXIV 176). eupor. I 208.

317. aparimen VR 1 d.

318. omphalocarpon S cum B e Diosc. omphacoc- ll.v.

319. semisue V.

320. aurum E.

321. flumentario E.

322. parthisue E.

323. phalangias VRd.

324. Diosc. IV 104. (cfr. Plin. XXVI 129).

325. artion VR 1 d.

326. potius VRdTf v( S). om. Er G.

327. arcturon E. -rion v.a.B.

328. caule Er v. a (ac d) caulo (-le d) r.

329. dulci quae ego. cfr. § 62. -cique ll. v.

330. dolorem RE v. -res r Tf S.

331. ut ore ego. om. ll. v. cfr. XX 111. XXIII 54. 79. XXV 170. XXVII 108. XXXII 80, praeterea XXV 166. 82. XXXI 40. ( sine ore XXXV 186).

332. ita ll. ut ita J. ut U 570. ita ut v ( cfr. § 108).

333. contineatur ore v. a.J. an ad dentium dolorem ita continetur? cfr. XXV 170.

334. hisciada V. schiada E. sci- R.

335. e R v.a.S.

336. trita VR.

337. Diosc. III 141. Isid. XVII 9, 87. (cfr. Plin. XXV 45. XXVI 41). Th. H. IX 18, 7.

338. aspleon E.

339. hemionion Verc. cfr. XXV 45. XXVI 41 et Diosc. -onon ll.v( D).

340. felicis R S. fil- rv( D). cfr. nota ad XXIV 85.

341. habent VR.

342. petris om. E.

343. decocta VR.

344. xxxx B e Diosc.

345. potu dE.

346. lienen E.

347. illinuntur dT v. lin- r f.

348. sedant et VRdf S. -ante Er G. -ant v. an sedat et?

349. Diosc. III 96.

350. uiros R. uerus Er.

351. securiclatum V D. -acum R. -arum f. -riculatum r seculatum (seru- v) E v.a.B. -curidacae d(?) B coll. XVIII 155.

352. potum VE v.a.G.

353. et VRd S. etiam Er v( D).

354. inlitu dr S. -tum V 1 fE. illitum V 2 v -tu G. litu R.

355. Diosc. IV 118.

356. aliquibus Rd(?) v.a.S.

357. inguinum om. E.

358. est om. Vd.

359. caulibus VR 1 d.

360. duobus aut tribus ll.v.

361. iubent et Er v. -bent r.

362. adalligata E v. -to r.

363. Diosc. III 162.

364. asqui- roidaes E.

365. se sed E.

366. sed VRdTf H.om. E G. sed ascyron v.

367. maiore E.

368. habet E v. -ent r T.

369. qui v.a.G.

370. uocant G. -tur E v.

371. peculaceos R 1

372. coma ego. cfr. Dios. omnia ll.S. -ino v.

373. cauliculis V 2 v.a.B. caulibus E.

374. duabus ll.v.

375. hydromeliti E.

376. Diosc. II 177.

377. afaca VTE.

378. dist v.a.B.

379. an habet et?

380. pusilla V 2 E v ( D cum U 571). -llo r B.

381. et (=etiam) VRd. est Er v( D). del. S.

382. si quas d.

383. nigriora D cum U 571 coll. Diosc. -ora et ( om. V) madidiora ll.v. an nigriora eadem?

384. et minora d v( D). et ui- VR. om. E J.

385. reliquo Er v.a.S. (usu eosdem effectus v).

386. fluctionis E.

387. Nicander ther. 541. 666. (cfr. Diosc. IV 27. 24. Plin. XXV 104).

388. aputt V.

389. bibi iubent d v.a.H.

390. tribus et trium ll. v.

391. alectoros luphus R 1. -rolophus d. phos v.a.S.

392. uino d.

393. tenuem om. E.

394. dist. J.

395. mella R 1.

396. addita E.

397. oculum R.

398. conicitur Rd v. a.J. cfr. XXXI 29. XXXII 39. 75.

399. sed ex nigro E v.a.S.

400. et Er v.om.r.

401. Diosc. IV 9. (cfr. Plin. XXVI 42). Marc: 26, 18. Scri- bon. 83. Marc. 17, 21. (10, 68. 31, 29).

402. quod nos T S.

403. symphoton VE.

404. pecreum V.

405. tribus aut quattuor ll.v.

406. dulce gustu Rd S.

407. pectori VRfE H. -ris C. -ribus dT v.an pectore . . . reicientibus? cfr. Scribon.

408. Diosc. IV 9. 10.—Diosc. IV 98. cfr. Plin. XXVI 103).

409. lusatis R.

410. lenit VRdT H cum Gro- novio. leni E. lieni v.

411. interanea V 2 T H. -nei V 1 RE. -neis d v. ( an laesis interanei? cfr. XXVI 81 et Diosc.).

412. in V 2 Er v. om. r. cfr. § 54. XVIII 103. XXIII 165. XXIV 144.

413. cineres E.

414. foliculis E.

415. nouem ll.v.

416. et ex Er v. ex r.

417. unde et E v. unde r S.

418. rufa VRdTf v( H). ruba E. -bra G.

419. et scorpionum Rd(?) v.a.S.

420. asperis ll.v( G). anisi B.

421. et Er v.om.r.

422. Diosc. IV 180. cfr. Plin. XXIII 19.

423. agaria R. agrias Er.

424. 23,19

425. quam VRdf. quem E v.

426. dist.J.

427. flaminam E 1.

428. appellauimus B.

429. uuolis J e Diosc. uolis V 1 R. uiolis d B coll. XXI 67. obilis E (ignob- v). obolis V 2 r.

430. aquae E v. aqua r.

431. duobus ll.v.

432. hypocritis d.

433. uuolae J. uoluae V 1. uul- V 2 Rd v. uole E.

434. uitia et d(?) v.a.J.

435. emendant E J. -at rv.

436. uti d v. uri VRf. heuri E.

437. Diosc. III 25. 23 (24). Th. H. IX 17, 4. cfr. Plin. XI 194. Isid. XVII 9, 60

438. a ( bis pro e) R(?) v.a.S.

439. multorumque E. -tumque man. Dal.

440. italicum d H. -co VRE v( S).

441. dulci R.

442. in praemio dTf S.

443. Diosc. III 23.

444. crassatur dT.

445. 14,109

446. dist. ego.

447. diu V 1 Rd J. dio r Dal. diuo E v ( D). die V 2. cfr. XIV 136 extr. XXI 84. XXVIII 127. 225. XXX 84.

448. decoci VI ego. -octi (-octis RE v) sex ll. v.

449. caelesti R.

450. tribus ll. v.

451. nec non ego. cfr. XXVIII 130. nec ll. et v.

452. sale Vd.

453. uetustissimi ego. -me Er v. -mum D cum U 572. uetus sine r Tf S.

454. usus est ( scriptum olim usust) ego. usu est ll.S. in usu est v.

455. appellatur v.a.H ( S).

456. aut E.

457. aqua Vd.

458. expressi E v( J). -ssus (-raessus V) r Tf S.

459. septem ll. v.

460. deinde R(?) v.a.S.

461. decem ll.v.

462. uaso E S. -se rv.

463. eminis E.

464. herba electa ( i. e. exempta) ego. cfr. Diosc. III 7 et CFW Müller p. 11. 12. -bae lecta V. -bę leciti R -bae ita E. -be lento d. -ba lente v. -ba eiecta lenta Verc. -ba elisa D cum U 573. lente H.

465. ex v. et ll.

466. centaurio E v ( S). -reo r Verc.( Dal.).

467. uncos posui cum Dal.

468. illo VRd.

469. decoctus man. Dal. v. -tis ll. -ti T G. [ saliberrimus V. salu- berrimum E.

470. Celsus II 24. 31. Scribon. 141. Marc. 28, 2. 30, 37.

471. adstringi E.

472. que om. VR 1 T.

473. malachiam E. -litiam Rd.

474. inflationes C e Diosc. inflammat- ll. f v.

475. discitit E.

476. crudelitates E 1.

477. databant R 1 f S.

478. sex et tribus ll.v.

479. drachmis E 1 v.a.S.

480. uel mellis E 1 D. et me- v. cfr. Marc.

481. Lucret. I 936. cfr. Celsus IV 15. 16.

482. in folia in E. uncos posui cum H. sicca ut VdTr H cum Gron. siccat E. -cca R. sic ut v.

483. apio VRdTf v( H). adipe Er. opio G.

484. idianto VR.

485. in- flammationes VRf.

486. caldum Vf S.

487. fico Er v. fingo VR. fungo d.

488. Scribon. 192. Diosc. eupor. II 160. 141. 142. 123. I 59. 60.

489. cicutae vino VR 1.

490. decocti ego. -te Rd. -tae r( S). -tum v.

491. uapori E. -ris R(?) v.a.S.

492. manet (-nat v) sanies E v.a.H.

493. tres quattuorue ll.v.

494. sex ll.v.

495. bellere E.

496. aut fico dT.

497. est om. dT.

498. Pl. inn. 65, 3.

499. nausiam ego. -seam Tf H.-sia V 1 Rd. -sias V 2 Er S. -seas v. cfr. VIII 99. XX 256. XXIII 96. XXVI 112. ( de plur. num. cfr. XX 153. 162. 225. XXI 123).

500. uentralia dT.

501. adlicet VR. -ciet Er.

502. oleo E v. aceto r. cfr. Diosc.

503. peruncus Vd 1. -ngus R 1. -nctus T.

504. musculis d(?) B e Diosc. muscis r Tf v.

505. rosaceo S cum vet.Dal.

506. Diosc. III 24. cfr. Plin. XXXII 100.

507. permixtus est E.

508. seriphum S. -pum E. -phium v. seryphum r.

509. intra positi d.

510. aluum foluit dT. ( an emollit?).

511. Diosc. III 107.

512. maioris V 2

513. imposita E v.a.H. an inpositis?

514. botrys d v. -tris VR. -thrys r. -thyris E.

515. Diosc. III 120. (Plin. supra § 28. XXV 74).—cfr. Athenaeus II 33 p. 49 f.

516. toto E. -tam v.a.H.

517. chichoria E.

518. orthopnoicis dEr v. ortus (ho- R) in uicis r.

519. brauilla E.

520. spissandiū R. -ssam uim E.

521. Th. H. IV 6, 6. Diosc. IV 97. (cfr. Plin. XIII 137).

522. brionam rinum V. bryona marina E.

523. meditatione Er.

524. ueluti r v.a.J.

525. ima v.a. H. sed cfr. Theophr.

526. siccandis VR. -di ei d(?) v.a.S.

527. spissandisque E.

528. uis ei S. uisci VR. uis dEr v.

529. collectiones omnes Rd v.a.S.

530. omnes om. R v.a.S.cfr. § 131.

531. cohibendi v.a.S.

532. praecipua R 1.

533. refrigerari E D. -are rv. cfr. XXIII 118. 139. XXIV 42. 57. XXVIII 110. 198. XXX 107. XVIII 146. ( contra XXVIII 234. XXXI 128. 130).

534. opus sit dEr v. possit r f.

535. cfr. Plin. XXII 77. Nicand. ther. 586.—Diosc. IV 132.

536. bupleuri v e Diosc. -leri (blu- R 1) ll.

537. catananchen VR 1 d.

538. tetessalam VR 1.

539. sit ( pro est) E.

540. illum E.

541. electa Vd.

542. quonia V 1. quod R.

543. se VRd v. sit E.

544. et cemos R v. ecce- V 1 f. et e- V 2 E. ecche– d.

545. sileuitar E.

546. calyx S e coni. Dal. coll. Diosc. et ind. calfa ll. Tf H. -lla v.

547. haro VT. ba- E.

548. in—10 colligitur om. R 1 d.

549. ususque R (?) v.a.S.

550. aris D e coni. H 1. cfr. XXIV 151. ars VRdTf. hars E. arisaron J e coni. H 2. arum v.

551. at ( vel &?) ego. a ll.om.v.

552. quoque radix V( ?) v.

553. 24,147

554. inter V 2.

555. caules VE v( S). -lis r Tf H.

556. decocti v( S). -tis VdE. -tio R. -tus H.

557. sanant E v( S). -at r Tf H.

558. tenesmo r e corr. -mum Vd.

559. Diosc. IV 23. (cfr. Plin. XXII 48. 49.

560. anchusam v. -cusam E. -chisam Vd. hancusam r. -ciram R.

561. rhinocliam J coll. indice. -chisiam G. rinodiam dT. -ochiam (ri//no- R) VR. -clisiam v. clinosiam E. onocliam S e Diosc.

562. folia dE v. -io VR D.

563. longlora V 1. -giore D.

564. plumoso D.

565. radice ll. v. an radix?

566. fore Rd(?) C. folio r T v.

567. Diosc. III 124.

568. trychno Vf S. cfr. § 132 et XXI 177. thry- E. stry- v e Diosc. thrycno d. try- R.

569. satiua E.

570. milli R 1. melli V. ut milii v.a.S.

571. nascente d Verc.-tes R. -tis VE v. -ti r.

572. radicem semipedalis triplice E.

573. tribus ll.v.

574. dist. ego.

575. nocte et (ac dT) VRdTf S. -tem et E v( D). (per add. v). cfr. § 46. XXIX 113. VII 161. 11 6. 236. XX 172. XXXIII 71. 97. XXXII 73.

576. die et V I R. die ex dT. diem E v( D). die V 2 f S.

577. trachit V. tradiit R 1.

578. po- tione ego. -io et ll. v.

579. minuit RE v( D). -tur G. iminuit V. immi- d. ( ficta ex iteratis in uino). uncos ego posui coll. Diosc.

580. Diosc. IV 117.

581. cirsion r B e Diosc. -scion E. circision r. -cesion v.

582. duum ll.v.

583. triangulus E.

584. lingulae Vd. -gua E.

585. et in d(?) v.a.S.

586. capitula d(?) B e Diosc. -lata Er v. -irila r.

587. Diosc. III 129. Th. H. IX 18, 6.

588. crataegonon VdE v ( S). crataeog- R(?) B e Diosc.

589. in om. E. nascitur in v.a.J. ( an in opacis nascens?).

590. asperi d.

591. tribus ll.v.

592. sexus partum v. partus sexum VRd. sexum E.

593. cfr. Plin. XXVI 162. (Diosc. III 130. 132). Diosc. eupor. I 136.—Th. II. III 15, 6.

594. grategonos VR. crataeog- B. ( item v. 18).

595. uocatur v.

596. bibentis VR 1 S.

597. mulierum Er D. -ris VR. -res d v.

598. eaedem V D.

599. et explent R 1 df. exp- rv.

600. et om. V.

601. atrapha VR 1 d.

602. crataegon ll e Theophr. -onon VdE v( D). -aeogonon B. crate conon R.

603. crathegona E. grate- R. crataeog- B. | uam Vd.

604. aquifolium dEr v( D). -lia VR. -liam Dal. cfr. XV 101. XVI 80. 90. 231; contra XXIV 116. XVI 73, aqui- folia ilex XVI 19. 32.

605. Diosc. III 10.

606. crocodileon ll. S. -lion C. -Ion v.

607. sabulitis E. vox solitaria; alias sabulosis, ut XIX 7. 34. XXI 175. XVIII 134. XIII 28. 49. XXXV 170. ceterum δρυμώδεσι Diosc. an arbuftis? cfr. XXVI 133 extra.

608. ita & (=itaa) ego. ita (ida V 1) VRE. atque ita d(?) v. item D cum U 576.

609. Diosc. III 131. (cfr. Plin. XXVI 95. 96).

610. cynosorchim (-in v) S e Diosc. -sarcim E. -ima VR. -imam d.

611. sorchim E.

612. pernis E.

613. hemipedem R 1. hyemem pedem d.

614. uoluosa E.

615. duplicis E.

616. supe- rioreque dTE. -or quae R.

617. durior—11 quae om. R 1 dT.

618. uului E.

619. redduntur E. edicuntur V 2.

620. ut fE v. et r.

621. coctae VTf S. -te R. -ti d(?) E v.

622. inuente E. -ti V(?) v.a.>H.

623. ex his—maiorem om. R 1.

624. uiri om. R 1.

625. dicuntur T v.a.G.

626. feminam E.

627. aduersatur d v.a.H.

628. altera S cum vet. Dal. -ter ll.v.

629. sanant E.

630. alibi ll. T v( S). albi C. aliud G.

631. hestur V.

632. ut Er v. om. r.

633. haec VE v ( S). hac d(?) G. om. R.

634. herbae V. -be R 1.

635. sanari E G.

636. ueluti V Verc.( D). -ut in d. -ut R v. uel E.

637. uulgare d. -gore V.

638. sisti r v. -tit E. -tunt r.

639. Diosc. IV 71. Pl. iun. 57, 6–8. Marc. 1, 48.

640. cuculli D. cfr. Marc. 36, 63. -culi E v( H). culiculi r Tf. cacubali B e Diosc. cucu- C( S).

641. medentur dT.

642. aut dT.

643. strychnum C. stricnum Rd. strien- V. strign- E (-non Ven.)

644. cyathus (cia- V 2) suci V 2 d v. quiatus suci V 1. quia tussim R. causa tussim Er.

645. quiaticum R.

646. mulsu V.

647. duobus ll.v.

648. dolores E. -ribus v.a.H.

649. strumae J. cfr. XXX 34. VIII 206. -mas r. -ma ll. D. -mis v.

650. cal- pinis E.

651. a conferruminando d v.a.S. -ruam- Er. ferum- r.

652. uerum V.

653. mulfcus E.

654. cio VR.

655. putatores R 1 d. pot- V.

656. credibile V.

657. celebritate E.

658. Th. H. IX 20, 2. Diosc. IV 170. (cfr. Plin XIII 114. XXV 79).

659. cocco cnidio d(?) Brot. (gni- v). cogum nidio Er. cognitio r.

660. gulam dTE v. -lae Vf. -la R.

661. uis om. R 1.

662. ciet vet. Dal. an soluit? cfr. Diosc.

663. Diosc. III 11. (cfr. Plin. XXV 71).

664. dipsa R 1. -aquos V 2. dypsacon d.

665. duum ll. v.

666. caule E.

667. torridum a E.

668. concauom S.

669. sinum V S.

670. subsistit V 2.( S). substitit (susst- V 1) rH.

671. spinis om. E.

672. trimas E.

673. caere V.

674. fistula E v.a. H.

675. mittit E. an inmitti? cfr. XXIV 151. XXVIII 241.

676. quidem et altarum VR 1.

677. iis v. his ll. C.

678. Diosc. IV 186.

679. drysopteris VR.

680. felici S. -cis VRE J. filici d(?) v. cfr. XXVI 58.

681. simis V.

682. ei—

683. ideo et E D.

684. et ego. est Er v. cfr. nota ad XXIII 19.

685. tusa Er v. om. r.

686. euocat E.

687. iterumque R(?) v.a.J.

688. tertio dTE v.a.S. sed cfr. XVIII 145. XIV 139.

689. Diosc. II 186.

690. drabe phono D coll. indice et XXI 95. draeffono VRE. draphono d. dryophonon (dryph- v) C.

691. cubitalibus E rv. om. r.

692. oxymyrsine Vd.

693. sambuci dR(?) v.a.J.

694. decocto V. -tis E.

695. Diosc. IV 40.

696. ela- fine VR 1 d.

697. casiae ll. f v( J). helxinae B e Diosc.

698. pusille E.

699. rotunda om. E.

700. senisue v.a.D, ut § 32 al., sed cfr. § 76. 116. 137.

701. segetibus v.a.S. sed cfr. XXVI 40; contra § 93. XXVI 47 al.

702. acerua gusto et odeo V.

703. Diosc. IV 178. IV [15]. cfr. Plin. XXII 64.

704. empetros Tf H (-on v). -pitros ll.

705. fiere V 1 R 1.

706. quae S e cod. Murb. que VRE. q??? d. quo B. quod v.

707. propis R. pius V 1. proprius E. -riis r.

708. fuerit v.a.J. an fit?

709. minus salsa B.

710. quo d(?) v.a.S.

711. terrena d B. -nu r. teritur v.

712. a maior V.

713. aut in cod. Murb. v. ut in V 2 Er D. ut r f J. aut S. cfr. Diosc.

714. cauculosque E. calculos dT v.a. G.

715. Diosc. IV 107. cfr. Plin. XIII 114.—Diosc. IV 19.

716. epicactis VRE v( J). cfr. XIII 114. epipa- d(?) B e Diosc.

717. elleborine d C. hell- v. elledo- E. eledo- V. felledo- R. ( XIII 114 embo- line ll.).

718. parua Er v. -uali r. an paruola?

719. epime- nidion G Dal.

720. lac. ego indicavi; exciderunt fere gustu languido: cfr. Diosc.

721. graui odore dEr v. -uido R. -uida V.

722. ac VdT. hac R. om. E S. nascitur v.

723. in om. E.

724. nascitur ll. T S. om. v.

725. et feminis Vd.

726. dist. ego.

727. circumdatum VR G. -ta dT v. -tur E.

728. continuo enim R(?) v.a.S( D).

729. et Er v. om. r.

730. utilissima dT.

731. Diosc. IV 183. 184. (Isid. XVII 9, 105).

732. cfr. Plin. XXVI 58 extr.

733. felicis S ( item p. 253 v. 2). fil- ll. v ( D). cfr. nota ad XXIV 85.

734. pterim S. -rin v e Diosc. -ria d. -rigia RE. -regia V. cfr. index.

735. blachnon f v( S). biachron Vd. -cthron R. -cthro Er. blechnon C.

736. graue sudore V.

737. thelypterim S (-in v). thylipt- E. tylipt- VR. -erum d.

738. nymphaeam B. -aea d. -ea RE. -eo v. nimphea V.

739. pterim d S. -in v. bther- E. bter- r. lter- R. iter- V.

740. canali- culata R (?) B. canic- r T Ven. cananic- v.

741. Th. H. IX 18, 8. Scribon. 136. 140.

742. utris- que E.

743. sue VR 1.

744. utriusque VRf J. -rique d(?) Er v.

745. uirgiliis R.

746. radicib; R 1.

747. ante VdE v( J). -tea R G. cfr. XXVIII 120. 184. XXVI 61.

748. taenias G. teneas V 1 R 1. tin- rv.

749. utrasque VR 1.

750. inutilissimas V. -mis R 1.

751. taenias G. te- neas VRE. tin- dT v

752. duum ll. v.

753. scamonii E v. -ni V D. -nia R. scam- monię d. -nii C.

754. Th. H. IX 18, 8. Colum. VI 14, 3.

755. radix eius pondere om. E.

756. obolum E.

757. praegustatu E.

758. in VE G( D). om. rv( H).

759. necat VRE.

760. subternir. -ter R.

761. est om. R 1. s dT.

762. usta V(?) D. -tae rv.

763. macedonia VTf.

764. casiopica R.

765. Diosc. IV 93.

766. femor VR.

767. ipsa V v( D). -sis r(?) S.

768. galeopsis B e Diosc. -lempsis d. -lapsis v. ca- lepsis r.

769. ut om. VR.

770. galeobdolon B. galactob- v. galleobdo (-dolono V 2) VRd. galeo (galleo r) obdolono Er.

771. uel Rd v. uei r.

772. gallion VRd Ven.

773. carcinomata VdE. -ta sanant R(?) v.

774. dist. ego e Diosc.

775. et parotidas R(?) v.a.S.

776. decocto v.a.H.

777. Diosc. IV 139.

778. glaux v e Diosc. glaus (glans E 1) ll.

779. ergalacton RE. et ga- v.a.B.

780. uocatur E.

781. cotyso VR 1

782. terra ego. -ram ll.v. cfr. XXII 45. 82. XX 88. XXVI 126. XXVIII 109. ( IX 42. XXVII 99. XVI 152).

783. semi V. seniue v. cfr. XXVI 72.

784. tenuis R D. dumtenuis V.

785. ab v.a.S. om. E.

786. tenues. a radice dist. J coll. § 56. XXV 28. XI 231. cfr. potius XII 60.

787. eamque qui v.a. G. ea quae S cum vet. Dal. an cumque?

788. balinei V. -Ineis dE v.a.S.

789. Diosc. III 90.

790. glaucio E.

791. gustu sanari V.

792. adstrictionema E. an-one uuae?

793. crocei d v. -cii E. -ci r. ecroci V. egro- R.

794. circumlita J cum Strackio. tū ll. v cfr. XXIX 98. XXXV 35. XXXIV 119. 106.

795. et exprimunt V.

796. usus est V. usus est et d(?) v.a.S.

797. uniuersae uno v.a.S. ( an -sae eo?).

798. cadunt d(?) v.a.S.

799. temperabantur R 1.

800. dia glauciu D coll. Galen. introd. 14. cfr. etiam Scribon. 22. Marc. 8, 3. -cia ll.S. -cion v.

801. lactis —6 ex aqua pertinere ad finem § 82 post conuenit coll. Diosc. coni. Dal.

802. eius E v.a.S.

803. Diosc. III 147.

804. pentoboron VR 1 d.

805. duum ll.v.

806. palmorum VRdTf B e Diosc. cubito- Er v( G).

807. duo- bus aut tribus ll. v.

808. isatis v. iss- (yss- d) ll. nucis B e Diosc. cfr. XX 59.

809. pigriora VR 1.

810. cfr. Plin. XXV 29. Isid. XVII 9, 48. Th. H. IX 8, 6.

811. duo enim df S.

812. feu G Dal.

813. balanis E.

814. octo aut sex ll.v. ( an aut VII? cfr. Diosc.).

815. non habet quoniam J e coni. Dal. habet quoniam non ll.v. (non om. V 1).

816. palmis VR 1.

817. can- dida quae V J. -daque rv.

818. folię R.

819. ne sedes d v. ne sedis V 2 Er D. dis r.

820. procidant E.

821. magna id v.a.S.

822. iis v. his ll. C.

823. cfr. Plin. XXVI 131. 151.

824. rubentes dT H. cfr. Diosc. -tis VEr v( S). rudentis R.

825. XII P e Diosc.

826. uuluis Rd v. bu- E. uulcis V.

827. renium renes E.

828. arteriam dT H. ateriam V. -ria R. ma- teriam E. matricem v.

829. festur V.

830. quattuor ll. v.

831. etiam contra E(?) v.a.S( D).

832. in (cum Murbac.) alimentis J e cod. Murbac. alum- V. a ium- dT S. malum mentis RE v( D).

833. sto- machicis d S cum P. -acicis V. -aticis RTf. -achi Er G. -acho v.

834. et rosionibus ll. Tf v( S). eros- G. an in rosionibus?

835. ea R v. cfr. Diosc. eam rD. om. Yen.

836. etiam et E.

837. re- centis VRE D.

838. rubentes ueteres rubro E.

839. inci- pientes ego. -te ll.v. cfr. Diosc.

840. Diosc. III 122. cfr. Plin. XXIV 138.

841. gnaphallium Rd. agnaphalium E.

842. aliqua V 1. alii dE v. a.S.

843. solutionis RE D.

844. illam gallidragam V 2. galedragon v.a.H.

845. xenocrates Er v. nec (ne d 1. del. d 2) socrates (-tis V) r.

846. palustre E.

847. caulem V.

848. an cui in? cfr. § 94. 121. 126. XXV 64. XXXII 167 ( bis). 79. XX 161. XVII 140. XVI 33. XI 186. IX 36. [ XXXIV 164]; contra XVI 116. XIV 63. 31. IX 16.

849. inhaereat v( S). inher- VRE. -haeret d(?) C.

850. crescente V 2 r G (excr- v). -cens E. arescente r T.

851. aestate ante V.

852. uermiculo E.

853. tradunt R(?) v.a.S.

854. puxide VRE D.

855. adalligare VdT.

856. hab R. ad E v.a.S (eam partem v).

857. colorem E.

858. tollit R 1 dT.

859. et anno et VR 1.

860. adtige- rint V(?) S cum vet. Dal. -rit rv.

861. saxasis R 1.

862. tenue E. -ues v.a.H.

863. ob id Rd v. om. r.

864. aristida E S. -dam rv. -diam G.

865. hyoseris H coll. indice. -siris v. -soris Er. hysoris r.

866. et Rd v. ei V. e E.

867. Diosc. IV 11.

868. holotheon E.

869. dulce ra- dice ego e Diosc. dulce ll.v. (tenui radice B).

870. quattuor ll.v.

871. specie E.

872. dist. ego e Diosc.

873. adstregens V 1 R 1.

874. potae S cum vet. Dal. cfr. § 37. -ta et VRdTf. -ta Er v. -tae et D.

875. dum E D. cfr. § 42. tum r. cum VRf. con dT v. del. C.

876. cocuntur R. eo cuntur (con- V 1 f) Vf. coquuntur dTE v( D). coguntur C.

877. Diosc. IV 160. cfr. Plin. XVI 244. XXII 29.

878. hippophaeston d B( Dal.). -peston R. hyppopheston V. hypopeston E v.

879. aenae S coll. XXIV 111. -neae dE B. enae V. ene R. eneae v.

880. multis ll.v. an acutis vel aculeatis? cfr. Diosc.

881. radiculae albae ego. -las albas ll. -las habens albas v. cfr. § 96. 105.

882. tri- bus ll.v.

883. Diosc. IV 130. 68; 44.

884. hyppoglosa E.

885. figuram ( om. folia) d.

886. coma ego. cfr. Diosc. concaua ll. v. ( an comantia? cfr. XIII 59).

887. filio V. an folia parua exeuntia e foliis? ( certe exire de non usus Pliniani).

888. dolores dTr H. -ris VR. -re E. -rem v.

889. iis v. his ll.C.

890. hypecoon v e Diosc. -egon VRd. hyspecon r. specon E.

891. eius ll. an t uis vel ei est? sed cfr. XXXIV 176.

892. idaeae VRd C( H). ideae E v( Dal.).

893. oxymysine E.

894. adhaerent iis (his B) S. -herentis E v. -ti r. -tes V 2 d. ad V 1 R.

895. uelut pampini (panp- E) V 2 dEr v. ni V 1 R.

896. floremque Er. an flos quoque?

897. ipsa V 1 RdTf Ven.( H). ipsae V 2. ipsu Er. del. v.

898. dist. ego.

899. natura ego. cfr. XXIII 130. XXIV 75. -rā ll. -ram habet v. ( an vero ei natura est?).

900. Diosc. IV 119. eupor. II 31. 58.

901. isopyron B (-phyllon v). ysophiron d. -phyron (hy- E) r.

902. phaselion (-leon R 1) ll. T v( GD). -siolum B.

903. in om. Er.

904. passeoli Vf D. passo oli (oly T) RdT. phasioli S. om. Er v. cfr. XVIII 58. XXIV 65.

905. pampilos R. panpinos E.

906. caule B e Diosc. capite ll.v.

907. semina R 1. malanthi E(?). melantia R.

908. cum VRdTf S. et Er. ex v.

909. utilissimi ego. cfr. Diosc. -mo VRE -ma d(?) v.

910. Diosc. IV 164.

911. dist. ego. an leuiora? cfr. Diosc.

912. multa ll.v. an triplicata? ( καπρὸν τρίχωρον Diosc.).

913. et ( pro ut) E.

914. dulci VR 1.

915. uicena R (?) B. uicina Vd. uitina E. in caena v. an octona ( scriptum VIIIna)? cfr. Diosc.

916. trahunt dr v. traunt E. tra- dunt r.

917. eum V.

918. ea nam R(?) G. eam Vd 2 E v. om. d 1.

919. est om. d.

920. pisce ll. v. olere Dios.

921. iutae E.

922. Diosc. III 100. cfr. Plin. XXVI 52.

923. rapadion Er D. rop- v.a.B. prapad- VdTf. prapand- R. rhapeion B e Diosc. pardalion S cum P. rhaphanidion J.

924. alae R B. ale Vd. a;le E. leni v.

925. numerosae (== nūrese) ego. cfr. § 11. 35. XVI 163 al. ( Diosc. πλείστας). nures E. nure VR. Runę d. mul- tae B. plures S. mirae J.

926. semine acumine VRd.

927. rapo r G e Diosc. -pa E. -pae v. napo r f J.

928. omnibus ego. -ium ll.v.

929. Diosc. IV 26.

930. lyeapsos VRdT H. -copsis B e Diosc. lichapsos E v.

931. lactu- cae J. -ce RdE. -cae est V(?). -ca est v.

932. cauli ego. -1ē ll.D. -le v.

933. longo v. -gū ll.D.

934. hirsutis ll. v. -to C. -tum habet D. an hirsuto hirsutis? cfr. Diosc.

935. capitalibus E. -tulis v.a.B.

936. farine R.

937. hordeaceae V.

938. sudoris R. -rem v.a.H.

939. et calide E.

940. Diosc. III 148.

941. exonychon S e Diosc. exco- VdT. -nfcon R. exontycon Er. aegonychon B e Diosc. he- xoly- v.

942. diosphyron R. -hiron (dyo- d) Vd.

943. heracleus VRE D. -leos d(?) G. -lion v.

944. duplū VRd.

945. iungi V 1 R 1.

946. gerit Er v. cenit V. cinit R. gignit d.

947. uere V 1 R.

948. Diosc. eupor. II 111. 109.

949. equidem dT S. et qui- VR. qui- E v.

950. aspexit E.

951. arti- ficum VRd S.

952. arte d v. alte VR. ante E.

953. et VdE v. ad R.

954. strangyririam V 2. -yrigiriam V 1. grangur- E. gang- r.

955. certior ego. uisu ( H. -sus B. usus E v) statim ll. v. aequa D. certior omissum propter auctore uisu statim ( v. 11).

956. nata sit (sic v) VE v.a.B.

957. talis ( vel ea) autem ego. autem VRE. ut dT H. est autem v.

958. ut om. R 1 dT H.

959. auctore dTEr v. acict- V 1. aceto re V 2 R.

960. uisu ll. G. usus B. uisa v.

961. nasci V 1 R 1.

962. fruticator VR.

963. φεύγετε— διώκει litteris Latinis red- dunt ll. v.a. C.

964. dioci ll.v.a. C.

965. αἳ͂μα S e coni. Dal. hema ll. hymas v. ὕμμε C.

966. cfr. Celsus V 27, 3. cfr. Festus s. v. toxicum.

967. lymeum V. limaeum E.

968. uenatu R v. usn- d. urn- V 1. uenen- E. urna V 2.

969. tres ll.v.

970. et d.

971. hanc Vd. ant R 1.

972. saliuati ll. v. an deest tritici vel hordei vel milii? cfr. Column. VI 5, 2. 10, 1. 24, 5 ( Pallad. V 7). 37, 9. 9, 1. 25.

973. quantum VRd v. tamquam E.

974. una sagitta E v.a.H. cfr. notae ad XXIX 33 et XXVI 136.

975. sudor hac dT.

976. insequetur ego. -uitur ll. v.

977. Nicand. ther. 849. Diosc. III 103.

978. mercuriali v. -lis ll. J.

979. mesoleucon rv. -uton E. -ucion D. mesopoleucon V 2. -cton (mespo- d) r T.

980. siluestrem satiua latioribus CFFW Müller p. 15. sed suppressa est mentio sativae, ut XXIX 60. cfr. Müller de stilo p. 90. 91.

981. hanc ll.v. cfr. CFW Müller l. l. ac D cum U 585.

982. acriore VRTE v ( J). -orem d(?) C. cfr. Diosc.

983. tribus ll.v.

984. coelicis VR 1.

985. ex aqua om. E.

986. quae dE v. om. r.

987. fiant Er S. fiunt d v. om. r.

988. in teneris om. VR 1.

989. Diosc. IV 18.

990. medio VR 1.

991. hiridis E. ser- B e Diosc., sed correeto.

992. satiua V.

993. caulem E v. qual- R. ęqual- Vd.

994. mi- nuta R. nuto E.

995. duabus ll.v.

996. ecligmate d(?) C. eli- rv( D).

997. aliquod VE D.

998. quoque ll.v. dissentit Diosc. ( ἄγει ἔμμηνα).

999. contrita Er 1. del. r 2. tritum contra v.a.S. an ita contra?

1000. Diosc. II 214. (cfr. Plin. XXVII 23. 24).

1001. dist. ego. ( an potius ab imo, concanis?). cfr. Diosc.

1002. myosutis V.

1003. an tennis?

1004. germinatis E.

1005. et tenuibus VRdTf.

1006. aliis V 2 E. taleis v.a.B.

1007. grossitudine E.

1008. septice ( om. et) E.

1009. men- ses VR 1.

1010. toti f. tyatim E. thiatin v.a.H.

1011. XXXVIII f. XXVII v.a.H.

1012. augusto R v.a.G. ang- E.

1013. mense E v.a.G.

1014. Diosc. IV 115.

1015. feru- lacea v. ferrutacea Vd. -utatio R. -ulcera ē r. fert ulcera E.

1016. tripedaneę R. -nia Er D. cfr. XXXIV 24. XVII 125. 202. XIV 41.

1017. perunctis d v. -tus VEr 2. perauctus (-hunctus r 1) R.

1018. tribus ll.v.

1019. nygma E. nigina v.a.H.

1020. inlicita VR 1.

1021. addorem E.

1022. uulsa d.

1023. uiros V.

1024. ac E.

1025. a feminis R(?) v.a. S.

1026. ergo v.a.G.

1027. lypantium V. lympha- ticum E 1. -tium E 2.

1028. credimus E v.a.G.

1029. que E. qui R v.a.S.

1030. inuenitur E Ven.

1031. ab eadem VRd v. aduersus E r.

1032. radicem Er.

1033. in om. E v.a.C.

1034. in aliis E. malis V.

1035. caulicorum E.

1036. ut om. VR 1 d. cfr. § 33.

1037. Diosc. II 213.

1038. othona E. -nne v.a.H.

1039. croci v e Diosc cocci VRdf D. cocti E.

1040. quam d.

1041. anemonem V D. -ones E v.a.C.

1042. conuenit om. E.

1043. calefacit TE. calf- VRf S. excalf- d(?) v.

1044. obstat d(?) v.a.S.

1045. Diosc. III 137 (eupor. II 78).

1046. onosma v e Diosc. onoma ll.

1047. dist. et lac. ego indicavi. exciderunt fere uniuersa quoque specie anchusae: cfr. Diosc.

1048. tres ll. v.

1049. iacentia S cum P. -tia tria ll.v.

1050. similis ego. incifis Vd( E?). -cissis R. -cisa v.

1051. siue ( ter) ego. sine ll.v. cfr. Diosc. et de mendo XVIII 85. XXVIII 104. XXXII 110. XXXIV 121.

1052. aedit E. edat V(?) v.a.J. cfr. XX 165. XXII 151. XXV 46. XXV 111 170. XXX 66.

1053. supergrediatur E.

1054. odopradon E. onopordon v.a.S.

1055. cum ederunt d S. comed- V 1 RE. si comederunt (-rint v) V 2 v ( J).

1056. trahitur in has E.

1057. Diosc. IV 141.

1058. osyris C e Diosc. osiris v. ospris ll.f.

1059. in om. Vf.

1060. iis d v.a.S.

1061. seminisque E.

1062. ramolis V.

1063. smegmata dr v. smag- V 2. mag- V 1 R. sine eg- E.

1064. iis v. his ll. C. radicium E D.

1065. potu VTE D. -tū r(?) v.

1066. eaedem d v. ead- r.

1067. ma///rescat V 1. in///ar- V 2.

1068. sistitunt E.

1069. in om. d. rheumatismi VR 1

1070. et per se VRd v. expresse E.

1071. cfr. Plin. XXV 172. 173.

1072. oxis E v.a.C.

1073. entheroglen E.

1074. polysantemum E.

1075. bathrachion E. -acion V. -ation R.

1076. dist. ego

1077. exulcera in R.

1078. et ad reducem E.

1079. Diosc. IV 4.

1080. cfr. Column. VII 5. Isid. XVII 9, 79. Marc. 1, 2. Scribon. 46 (Marc. 10, 5). Marc. 17, 22.

1081. putae V 1. -thae R 1.

1082. dist. sustuli ego coll. Diosc. ( an foliis rutae trans- ponenda post gramini?).

1083. similis VRdT v( S). semine E G.

1084. gra- mini T v( S). -ne Rd. -nis VEr G( J).

1085. supprimi V.

1086. cruen- tas dEr v. cretas r.

1087. qua V.

1088. faciant R 1.

1089. appellarique V Rd v. ap E ( folio deperdito deficiens usque ad § 124 exemplari- bus in).

1090. a om. V.

1091. alii R S. ali V D. alii calli d. calli- gonon alii v.

1092. polygonaton B e Diosc. pogonon ll. polyg- v.

1093. thalattiada D e coni. J coll. indice. halattada Vr. bal- d. al- R. teuthalida C e Diosc. athalida ( vel asphaltida) B. halmada v.

1094. carcinothron ll. f B (carnin- v) J. -netron C. -ne- thron P e Diosc.

1095. minorem vet. Dal.

1096. femine V.

1097. turgescente coni. Dal. -tem ll. v.

1098. se om. R.

1099. habent VR S. -eant d(?) v( J). cfr. Frobeen. p. 34.

1100. semine VR v( S). -na d C.

1101. sumpta R C.

1102. fuere d v. fere r.

1103. feruori d v. -re r.

1104. dolore R.

1105. dist. D.

1106. sucus auribus R 1.

1107. datur vet. Dal. daba- ll.v( D). data- S.

1108. duobus ll. v.

1109. Marc. 9, 21. 81.—Diosc. IV 5.

1110. oreon v.a.S.

1111. infarctis R(?) Brot. e coni. H. infractis r Tf. frac- v( J). farc- B e Diosc.

1112. piceea R.

1113. radice R.

1114. ischiadis VR.

1115. (cfr. Diosc. IV 6).

1116. arboris B. -ris modo Rd(?) C. ardoris V v.

1117. frutice VR v. -tex d(?) C. cfr. § 113. XII 56. XXIII 71. XXVI 85. 96.

1118. rubicunda R S. -do (rumb- V 1) rv.

1119. sparti v. parti ll. ( an rami fparfi? cfr. XXV 155).

1120. quaternisque ll. T v( D). -isue C. cfr. § 74. 76.

1121. malo V.

1122. aut tertias V 1 R.

1123. farina spargitur R. -na insparg- S.

1124. ipsa om. d(?) H.

1125. omnia quaeque V.

1126. sanatiue facta R.

1127. gingiuas dT.

1128. quidem V v( S). -dam r(?) G( J).

1129. uulsa R.

1130. adeo ll.v. ut dextra P. an ac (eo orto ex geminato co)?

1131. profluuias VRf.

1132. Diosc. II 203 (cfr. 202 med.).

1133. pussillam V.

1134. appella- rire R.

1135. foliis om. VR.

1136. splenicis d S. -cisque v( H). -ndicis VR. -neticisque C.

1137. radice V.

1138. tribus ll. v.

1139. peripleumonicis VR J.

1140. ecligmate cod. Murbac. C. ecligma df v. ell- R. el- V.

1141. dant et cod. Murb. H. dante ll. f. -tes v. del. C.

1142. ichiada R. fchi- V.

1143. bibendum v.a.S.

1144. tormina v. -inanda ll.

1145. Diosc. IV 165.

1146. peplis VRTf H. poplis d. peplos v e Diosc.

1147. dist. ego.

1148. semen est ego. -mine ll.v.

1149. rotunda ego. -da V. -do rv.

1150. minus d v. -nos VR. -nore quam B. -nor D cum U 587.

1151. candido VR D. -do quam d(?) v. -didi B.

1152. papauere D cum U 587. -uer VR. -ueris d(?) v.

1153. an post fructu suo exciderunt uer- sata adsidue? cfr. Diosc.

1154. in quae R Murbac. H. in qua r Tf. aquis in quas v.

1155. excidat C. -dant ll. Tf v.

1156. aluum V.

1157. tribus ll. v.

1158. moliendam v.a. C.

1159. Diosc. IV 14. (cfr. Plin. XXVI 77). eupor. II 61. 39. 75.

1160. duo ll. v.

1161. periclymenon (pery- cli- V) Vdf D. cfr. Diosc. -nos R(?) v.

1162. uellatur VRf B( H). uela- v. euella- d Ven. cfr. XXV 171.

1163. cir- cumuoluens D coll. XVI 244. cumu- V. conu- rv.

1164. ternis Vdf S. tribus R v.

1165. cruentata ll. Tf S.-nta v.

1166. aut d v. alit r.

1167. an absumunt?

1168. et folia et VR 1.

1169. parum V.

1170. simili modo d v. -litudo r.

1171. Diosc. II 136. IV 140.

1172. pelecinon D. -nom (pelle- V) VR. -num d v.

1173. 18, 155

1174. utilem V.

1175. palmū ego.- -mo Vdf. -mi R(?) v.

1176. altitudine V. cfr. IV 58. VI 130.-nem r( f?) v.

1177. inplet S e coni. Dal. imp.et f. inpet V. pet R. petit d(?) v.

1178. lenticle V. -lae D. -igle R.

1179. pota R v. tota Vd.

1180. lactis v e Diosc. laetis V. let- r.

1181. Diosc. III 15. (cfr. Plin. XXV 123. XXVI 130).

1182. poterion B e Diosc. potireton VR D. potyr- d. pontirris v.

1183. aut ut v. aut ll.

1184. phrynion B e Diosc. pa- ryn- ll. peraen- v.

1185. longo ll.v. μικρά Diosc.

1186. nullus vet. Dal. nulli ( ortum e null;) ll. v. nullius S.

1187. est ego. sed ll.v.

1188. duas aut tres ll.v.

1189. altitudine d v.a.J.

1190. candida V.

1191. et del. H.

1192. praecisa radice ego e Diosc. -so frutice ll.v.

1193. sucum v. -cum radix ll.D.

1194. cummi S. -mis J. gummis d D. -mi v. -missis (gumi- R) VR.

1195. similē d v. -li r. radix del. D.

1196. Diosc. III 112.

1197. a quibusdam d v. aqua ignidam r.

1198. uenio E. cfr. p. 264, 8.

1199. duobus ll.v.

1200. leuchanta d.

1201. semen nigrū latū ego. semine nigro lato ll. v.

1202. tenuius ego. -uis 11. -uiore v. del. D. sed cfr. Diosc.

1203. radix D.

1204. tenui VRdT H. -uis D. om. E v.

1205. folia VR.

1206. scorpionem VR.

1207. ictibus ( ortum ex ictuus) VR.

1208. torminos V.

1209. Diosc. IV 128. III 130 (cfr. Plin. XXVI 162). Th. H. IX 18, 5.—§ 126: Diosc. III 149.

1210. phiteuma E. hyt- V.

1211. semine rotundo papaueri simili v.a.S.

1212. partum V.

1213. mas Brot. a ll. del. v. a femina J.

1214. femine V.

1215. different d. -runt v.a.G.

1216. phellandrion v coll. indice. pela- ll. D.

1217. commoda VR 1.

1218. phaleris v. -ri ll. f D. -laris B e Diosc.

1219. longum habet VR 1 d.

1220. cafamum VR 1 d.

1221. florem G. -re in Vd. re h R. -re Er v.

1222. simile om. d.

1223. aceto cum melle d S.

1224. lacte d 2 Er v. aceto r f.

1225. item Vf v.a.G.

1226. polyrhizona E. polpri- zinon V.

1227. myrtae VE.

1228. eduntur dT.

1229. cfr. Diosc. IV 4. Marc. 15, 29.

1230. eximii d C. -mie R. -miae V. -mia E. -mi v.

1231. remedii Vd v. -di R Ven.( S). -dia Er.

1232. e menis huc posui coll. XXVI 23. XXXII 88. XXXI 83. post et oleo habent e menis H. eminis R. heminis Vf. -na d ( e margine falso loco insertum, ut videtur). om. E v.

1233. curare d

1234. et VRdTf S. in E v. et in r H( D).

1235. obmataerint R 1. ommutuerint E.

1236. Diosc. III 2. cfr. eupor. II 4 (38). 58.

1237. rhecoma E v( D) rec- VRf. rhac- d(?) C e Diosc. ( ῥᾶ). an rheum ( ῥῆον)?

1238. iis v. his ll.C.

1239. calficiens R.

1240. reddita E.

1241. illita v.a.S. in inlita E.

1242. inlita infignita dEr v.a. S. ( ceterum cfr. § 18).

1243. autem VdTf S. om. R. etiam Er v( D).

1244. coleacis V.

1245. febrici R 1.

1246. careant Er v( S). -ent r G.

1247. si VR 1 d.

1248. ruptam E.

1249. contusa conuolsis E. ( cfr. § 21).

1250. siue et E. siue v.a.H.

1251. intus v.a.H.

1252. uetere ac RT H. -re a r. siue extra v.

1253. splenicis dEr H (-neticis v). expl- r.

1254. sciadicis VEE.

1255. at ego et dist. ad ll.v.

1256. renum dE v.a.S.

1257. tribus ll. v.

1258. arteria V 1. -ias V 2 d.

1259. ex- cabritias d. -riditas VR.

1260. potus R 1. an pota ipsa trita?

1261. purgat VRE v( S). sanat dT H.

1262. perflictiones VR 1.

1263. herpetas d 1 T S cum Gronovio. herbet- VR. hesperit- E. esp- r. asperitates d 2 v.

1264. grauitatis E.

1265. colores VR.

1266. Diosc. III 28. eupor. II 75. 32. Isid. XVII 9, 88.

1267. herba d(?) v. heroa Er. om. r.

1268. resedeam V. -daem R.

1269. omnes Er v. om. r. cfr. § 56.

1270. herba ( om. haec) R 1.

1271. morbos v. -bis ll. f J.

1272. scisne quis RE v. cinae quis V. c in equis d. c in quis T.

1273. hinc R.

1274. pullos V(?) v.a.H.

1275. dist.P.

1276. habeat VdTf S cum P. -eant E r e corr. v( D).

1277. stoecas E v.a.C.

1278. comam VfE. (coma thymi coni. Dal. e Diosc.)

1279. Diosc. IV 71. Celsus II 33 (cfr. Plin. XXI 177 sqq.).

1280. Diosc. III 72.

1281. strychnon v e Diosc. cryxo R. eryxo Vd 1 E. erixo d 2.

1282. zmyrnion S coll. indice.

1283. pingula V.

1284. & ad (at R) VRT S. ad d(?) Er v.

1285. medicamento V.

1286. iucundo C. -de (ioc- V) ll. -da v. de dictione cfr. XXIV 128.

1287. languescunt ea E.

1288. apii ll.v( H). anethi B e Diosc.

1289. nigroque ego. -gro qui ll. v. -gro quod Bas.

1290. Diosc. eupor. II 76. 49.

1291. usus ll. v. an uis?

1292. excalfacere d(?) v.a.S.

1293. extenuare ll. v( Brot.). del. H.

1294. urinas E. ruinam V.

1295. dist. ego coll. Diosc. eupor. II 49. an exciderunt ipsius decoctum ante aluum?

1296. et semen ll. Tf D. semen v.

1297. polio VE.

1298. uomitiones VRdT. -nem Er v. cfr. XXII 153. XXIII 153. XXXIV 120.

1299. curata datur V.

1300. Diosc. eupor. II 31. 39. 61. 102. 109. 111. I 237. II 13.

1301. aui lienis V.

1302. lenium VR 1. lienum d.

1303. partus RE v. raptus r.

1304. schiadicis RE. scia- V.

1305. crethmo d(?) B. cretamo VR (-anio v). chre- E.

1306. sudor est E.

1307. ciet VRd v. creta Er.

1308. ructus Er v. om. r.

1309. ibid. II 63.

1310. radici VEr G. -cis r T v.

1311. concoquid Vd.

1312. datur d v. -to VR. -tū Er.

1313. potui ego. -tum VRE. -tu d v. cfr. nota ad XXIV 148.

1314. in ego et dist. om. ll.v.

1315. malagmate VE v. -te e G( S). -ta e Rd(?) Brot. e coni. H.

1316. an obsonia foliis? cfr. Diosc.

1317. sinon V 1 dT Murbac. H cum P. simul V 2 r e corr. E v. ( an sison e Diosc. III 57?).

1318. dolorem R 1. odore E.

1319. Diosc. II 217. (Nicand. ther. 872.)

1320. thelephion VE.

1321. folii VR.

1322. et octonique VE 1 ( an et octoni qui?).

1323. lentigini—inlinitur om. E.

1324. et V v. at d. ad R.

1325. dete- ritur V 2 dT H. deritur V 1. deretur R. teritur v.

1326. & ut ego. cfr. XXVIII 90. aut VRd 1. om. d 2 Er v.

1327. Diosc. IV 135 (134). Th. H. VII 14, 1. cfr. Plin. XXII 63. 62. 65. XXVI 87. XXV 135.—Diosc. IV 96.

1328. illinitur d(?) v.a.S.

1329. simile vet. Dal. -lis ll.v.

1330. exilibus modo nigrisque Müller emend. IV 24.

1331. paruis ego e Theophr. amaris ll. v.

1332. ad- uersis om. E.

1333. strangurias d 2 v. transg- Er. adstrang- d 1. ad- string- (-uirias V) r.

1334. lienem ego et dist. coll. Diosc. et XXII 65. lefum ll. Tf. esum J. collisum S. illitum H. fucus v. ipsum Müller 1. 1. 25.

1335. in oleo et ego coll. Theophr. et in oleo ll.v.

1336. sternutamenta V 2 v.a.H.

1337. thalictrum S e Diosc. -ietrum v. -itrum T. -itruum f H. tarittruum (-ithr- d) Vd. thoaritr- Er. aritthr- R.

1338. Diosc. II 185.

1339. in campestribus d(?) v. cfr. nota ad XXIV 59.

1340. thlaspi f( B 1) H e Diosc. -spe ( B 2) C. -pse v. ticaspi VR. thic- r.

1341. longitudine et latitudine E v.a.S.

1342. terrae V. -rra d.

1343. semen pedali V.

1344. lac. ego indi- cavi cum vet. Dal. excidit fere folliculis. cfr Diosc.

1345. dist. J.

1346. species Vd.

1347. flos Er v. ad flos VR. at flos dT. an accept ( vel adeptum est). flos?

1348. sciadicis VRE.

1349. potione ego e Diosc. cfr. XXIII 14. potu coni. H do- nec ll. v.

1350. trahit coni. H. trahat ll. v.

1351. Crateuas ap. Diosc. II 185. cfr, Plin. XIX 171.

1352. thlaspi dTf H. -pe C. thiaspi r.

1353. napy B coll. XIX 171. naps VRd. aps E Verc. apa v.

1354. fatis Vd.

1355. schiadicorum V. scia- RE.

1356. pro- sunt E S.

1357. inguibus E.

1358. utrūque E v. -raque rS.

1359. colliga- Er e corr. S. -get V(?) J. -git d v.

1360. trachinia d G. tracit VRT. thrachi- Er. tragonia v.

1361. Diosc. IV 49. cfr. Plin. XIII 115.

1362. credo Vd v. -dito Er e corr. del. D.

1363. falsum et ll. S. et D. et falsum esse v.

1364. democriti d v. deincerti r.

1365. esse ego. est ll.S. enim est v.

1366. adsumere V.

1367. atragonis E.

1368. creta// V v.a.G.

1369. insulae d G. -la r. -la in v.

1370. in lacteos E.

1371. lac. ego indicavi. exciderunt fere medetur stranguriae. item: cfr. Diosc.

1372. cummin V. gummi d (?) v.a.s.

1373. uel semel Lugd. Dal.

1374. inpositione E v.a.S. de mendo cfr. XXIV 34.

1375. spicule corpore E.

1376. in uino Er e corr.

1377. sicca d.

1378. farinę E.

1379. facit RdE v. iacii V 1. iaci in V 2.

1380. Diosc. IV 51. cfr. Plin. XIII 116. XXII 39.—Diosc. II 172. cfr. Th. H. VII 7, 1. Plin. XXI 89.

1381. et Er v. om. r.

1382. tragas E 2. -gras E 1.

1383. sine d(?) B. om. rv( D). cfr. Diosc. et Plin. ( an foliis nullis? cfr. XXV 92).

1384. grani ll. J. -no v. ( an magnitu- dine grani vel grani instar? cfr. Diosc.).

1385. cacumine B. acu- ll.v.

1386. racemorum ego e Diosc. ram- ll.v.

1387. tria R.

1388. quam d.

1389. comen v. -mem Er e corr. -me r.

1390. largo- ( pro paruo) d.

1391. nascitur in asperis manditurque Er D. nasciturque r. nascitur in asperis v. at cfr. Diosc. ll 172.

1392. Th. H. IX 14, 1. 3.

1393. de erbis V. dierum d.

1394. comferimus E. conf- r e corr.

1395. monere E.

1396. alias aliis (alii E) RdE H. alia////// V 1. alii V 2. aliis alias v.

1397. aetatis E.

1398. 20,5

1399. centau- rium RE v( S). -reum r(?) Lugd.

1400. intra E.

1401. et ll. v ( S). sex et H. sex Brot.

1402. ad VI D. ac ll.v( G). v aut VI B. VI ac S. cfr. Theophr.

1403. si in ( Brot.) S e Theophr.

1404. si J. om. ll. v.

1405. seruantur d(?) v.a. S.

1406. exterorum d(?) vet. Dal. H. cet- rv. cfr. Theophr.

1407. a om. d.

1408. sphondyle f H. spondile ll.v. -dyle C.

1409. genus—est delete voluit Brot.

1410. Th. H. IX 14, 4. 17,1. 20, 5.

1411. effectui quem inuifif rucius V.

1412. amaturescant E. mat- v.a.S.

1413. ra- dice v. -cem ll.

1414. incisura VR 1.

1415. cottidie E. coti- rS. quoti- v cfr. XXVIII 37.

1416. eaque VR. eque r.

1417. herbe uero hebe R 1.

1418. effecto V.

1419. aquilonis VE v.a.C( D). sicci E. sucis V 2

1420. Th. H. IX 20, 5.

1421. sunt om. R.

1422. et gentium d v. ut ge- V 2 RE. uice- V 1.

1423. accepimus d v.a.S.

1424. taeniis f S. teneis ll. tin- v.

1425. lubricisque V.

1426. inesse Er v. esse VRf S. - et d.

1427. populis diuersis E.

1428. threciae J. phraec- V 1. graec- rv. thrac- S cum B e Theophr.

1429. artice E.

1430. et om. E v.a.S. | bo////eticae V. bolutię d. boeotiaeque v.a.S.

1431. aufert nos v( S). affert nos d. auferinos R. aut ferinos VE. aufert rursus nos C.

1432. his V D.

1433. rursus ll. T v( S). del. C. rerum H.

1434. enim ll. T H. enimuero v.

1435. cum rerum ego. eam rem VRE D. ea re dT. ea in re J. omnium rerum S. omnium H. rerum omnium v. cfr. XXII 117. XXIV 1. XXIX 64. XXVII 8. 2. ( post eam rem inseruit D tractabimus, quandoquidem natura omnium rerum).

1436. parceretur R.

1437. aut VRd v( J). ut E S.

1438. ualuit V. inseruit ll. v. an inseuit?

1439. uisceribus ll. v. an uermibus? cfr. XXX 115. XXIX 92.

1440. inseruerit v.a.Brot.

1441. tune VE D.

1442. eī se R.

1443. alia anima VRd S. animalia (-libus C) alia Er C. -ma alia v.

Pliny the Elder Naturalis Historia 27