Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HISTORIAE

LIBER XXVI

1 1 Sensit¹ facies hominum et² novos omnique aevo priore incognitos non Italiae modo, verum etiam universae prope Europae morbos, tune quoque non tota Italia nec³ per Illyricum Galliasve aut Hispanias magno⁴ opere vagatos aut alibi quam Romae circaque, sine dolore quidem illos ac⁵ sine pernicie vitae, sed tanta foeditate, ut quaecumque mors praeferenda⁶ esset.

2 ⁷ 2 Gravissimum ex iis⁸ lichenas appellavere Graeco nomine, Latine⁹, quoniam a mento fere oriebatur, ioculari primum lascivia, ut est procax multorum natura in alienis¹⁰ miseriis¹¹, mox et usurpato¹² vocabulo mentagram, occupantem¹³ multis¹⁴ et¹⁵ l atis¹⁶ totos¹⁷ utique voltus, oculis tantum inmunibus, descendentem¹⁸ vero et in colla pectusque ac manus foedo cutis furfure.

3 ¹⁹ 3 Non fuerat haec lues apud maiores patresque nostros et primum Ti²⁰. Claudi Caesaris principatu medio inrepsit in Italiam quodam Perusino²¹ equite²² Romano, quaestorio scriba, cum in²³ Asia adparuisset²⁴, inde contagionem eius inportante. nec sensere id malum feminae aut servitia plebesque humilis aut media, sed proceres veloci transitu osculi maxime, foediore multorum, qui perpeti medicinam toleraverant, cicatrice quam morbo. causticis namque curabatur, ni usque²⁵ in²⁶ ossa corpus exustum esset, rebellante²⁷ taedio. 4 ²⁸ adveneruntque ex Aegypto, genetrice talium vitiorum, medici hanc solam operam²⁹ adferentes magna sua praeda, siquidem certum est Manilium Cornutum e³⁰ praetoriis legatum Aquitanicae provinciae HS CC³¹ elocasse in eo morbo curandum sese³². accidit quoque³³ saepius , ut nova contra³⁴ genera morborum³⁵ gregatim sentirentur . quo mirabilius quid potest reperiri³⁶ ? aliqua gigni repente vitia terrarum in parte certa³⁷ membrisque hominum certis vel aetatibus aut etiam fortunis, tanquam malo eligente, haec in pueris grassari, illa in adultis³⁸, haec proceres sentire, illa pauperes!

5 4 L. Paullo³⁹ Q. Marcio censoribus primum in Italia⁴⁰ carbunculum evenisse⁴¹ annalibus notatum⁴² est, peculiare Narbonensis provinciae malum, quo duo consulates obiere⁴³ condentibus haec nobis eodem anno, lulius Rufus atque⁴⁴ L aecanius⁴⁵ Bassus, ille⁴⁶ medicorum inscitia⁴⁷ sectus⁴⁸, hic vero pollici laevae⁴⁹ manus evulso⁵⁰ acu ab semet ipso tam parvo⁵¹, ut vix cerni posset⁵². 6 nascitur in occultissimis corporum partibus et plerumque sub lingua duritia rubens vari⁵³ modo⁵⁴, sed capite nigricans⁵⁵, alias⁵⁶ livida⁵⁷, in corpus intendens⁵⁸ neque intumescens, sine dolore, sine pruritu, sine alio quam somni indicio, quo gravatos in⁵⁹ triduo aufert, aliquando et horrorem adferens⁶⁰ circaque pusulas parvas, rarius febrem, stomachum faucesque ut⁶¹ invasit, ocissime exanimans⁶².

7 ⁶³ 5 Diximus elephantiasim⁶⁴ ante Pompei Magni aetatem non accidisse⁶⁵ in Italia⁶⁶, et ipsam a facie saepius incipientem,⁶⁷ in nare prima veluti lenticula, mox in crescente⁶⁸ per⁶⁹ totum corpus, maculosa variis coloribus et inaequali cute, alibi crassa, alibi tenui, dura, alibi ceu scabie aspera, ad postremum vero nigrescente et⁷⁰ ad ossa carnes adprimente , intumescentibus digitis in pedibus manibusque. 8 Aegypti peculiare hoc malum et, cum in⁷¹ reges⁷² incidisset, populis funebre, quippe in balineis⁷³ solia temperabantur⁷⁴ humano⁷⁵ sanguine ad medicinam eam. et hic quidem morbus celeriter in Italia restinctus⁷⁶ est⁷⁷, sicut et ille, quem gemursam⁷⁸ appellavere prisci inter digitos pedum nascente m⁷⁹, etiam nomine oblitterato.

9 6 Id ipsum mirabile, alios desinere in nobis, alios durare⁸⁰, sicuti colum. Ti⁸¹. Caesaris principatu inrepsit id⁸² malum, nec quisquam id prior imperatore ipso sensit, magna civitatis ambage⁸³, cum in⁸⁴ edicto eius excusantis⁸⁵ valetudinem legeret nomen incognitum. quid⁸⁶ hoc esse dicamus aut quas deorura iras? parum⁸⁷ enim erant⁸⁸ homini certa morborum genera, cum supra trecenta essent, nisi etiam nova timerentur! neque ipsi autem homines pauciora sibi opera sua negotia inportant.

10 ⁸⁹ Haec apud priscos erant quae memoramus⁹⁰ remedia⁹¹, medicina m⁹² ipsa quodammodo⁹³ rerum natura faciente, et diu fuere.

Hippocratis certe, qui primus medendi praecepta clarissime condidit, referta herbarum mentione invenimus volumina, nec minus Diocli⁹⁴ Carysti⁹⁵, qui secundus aetate famaque⁹⁶ extitit, item Praxagorae⁹⁷ et Chrysippi ac deinde Erasistrati⁹⁸ C ei⁹⁹, 11 Herophilo quidem, quamquam subtilioris sectae conditori, ante omnis¹⁰⁰ celebratam ¹⁰¹ rationem¹⁰²¹⁰³, iam¹⁰⁴ paulatim, usu efficacissimo rerum omnium magistro, peculiariter utique medicinae, ad verba garrulitatemque descendentem¹⁰⁵. sedere namque¹⁰⁶ in scholis auditioni¹⁰⁷ operatos¹⁰⁸ gratius¹⁰⁹ erat quam ire per solitudines et quaerere herbas alias aliis diebus anni.

12 ¹¹⁰ 7 Durabat tamen antiquitas firm¹¹¹ magnasque confessae ¹¹² rei vindicabat reliquias, donec¹¹³ Asclepiades aetate Magni Pompei orandi¹¹⁴ magister nec satis in arte ea¹¹⁵ quaestuosus , ut ad alia quam forum¹¹⁶ sagacis ingenii, huc¹¹⁷ se repente convertit atque, ut necesse erat homini qui nec id egisset nec remedia nosset oculis usuque¹¹⁸ percipienda, torrenti¹¹⁹ ac meditata cotidie¹²⁰ oratione blandiens omnia abdicavit totamque medicinam ad causas¹²¹ revocando coniecturae ¹²² fecit, 13? ¹²³ quinque res maxume communium auxiliorum professus, abstinentiam cibi, alias vini, fricationem corporis, ambulationem, gestationes¹²⁴, quae cum unusquisque semet ipsum sibi praestare¹²⁵ posse¹²⁶ intellegeret¹²⁷, faventibus cunctis, ut essent vera quae facillima¹²⁸ erant, universum prope humanum genus circumegit in se¹²⁹ non alio modo quam si caelo demissus¹³⁰ advenisset.

14 ¹³¹ 8 Trahebat praeterea mentes¹³² artificio inani, alias¹³³ vinum¹³⁴ promittendo aegris dandoque tempestive, iam¹³⁵ frigidam aquam et, quoniam causas morborum scrutari¹³⁶ prius Herophilus instituerat, vini rationem inlustraverat Cleophantus apud priscos, ipse cognominari se¹³⁷ frigida danda praeferens¹³⁸, ut¹³⁹ auctor est M. Varro. alia quoque blandimenta excogitabat, iam suspendendo lectulos¹⁴⁰, quorum iactatu¹⁴¹ aut morbos¹⁴² extenuaret aut somnos adliceret, iam balneas avidissima homninum cupidine¹⁴³ instituendo et¹⁴⁴ alia multa dictu¹⁴⁵ grata¹⁴⁶ atque iucunda, magna auctoritate nec minore fama, 15? ¹⁴⁷ cum occurrisset ignoto funeri, relato homine¹⁴⁸ ab rogo atque servato, ne quis levibus momentis tantam conversionem factam existimet. id solum possumus indignari, unum hominem e levissima¹⁴⁹ gente¹⁵⁰, sine opibus ullis orsum, vectigalis sui causa repente leges¹⁵¹ salutis humano generi¹⁵² dedisse, quas tamen postea abrogavere¹⁵³ multi¹⁵⁴. 16 ¹⁵⁵ Asclepiaden ¹⁵⁶ adiuvere¹⁵⁷ multa¹⁵⁸ in antiquorum¹⁵⁹ cura nimis anxia et rudia, ut obruendi¹⁶⁰ aegros veste sudoresque omni modo ciendi, nunc corpora ad ignes torrendi solesve adsiduo¹⁶¹ quaerendi¹⁶² in urbe¹⁶³ nimbosa, immo vero tota Italia im br ici- trice¹⁶⁴, tum primum pensili balinearum usu ad infinitum blandiente¹⁶⁵. 17 ¹⁶⁶ praeterea in quibusdam morbis¹⁶⁷ mnedendi cruciatus detraxit, ut in anginis, quas curabant in fauces organo demisso. damnavit merito et vomitiones tune supra modum frequentes. arguit et medicamentorum potus¹⁶⁸ stomacho inimicos, quod est magna ex parte verum¹⁶⁹. itaque nos in primis quae sunt stomacho utilia¹⁷⁰ signamus.

18 9 Super omnia adiuvere eum magicae vanitates in tantum evectae, ut abrogare¹⁷¹ herbis fidem cunctis possent : Aethiopide¹⁷² herba amnes ac stagna siccari; on othu- ridis¹⁷³ tactu clausa omnia aperiri; Achaemenide coniecta in aciem hostium trepidare agmina ac terga verti¹⁷⁴ ; latacen dari solitam¹⁷⁵ a Persarum rege legatis¹⁷⁶, ut, quocumque venissent , omnium rerum copia abundarent, ac multa similia. 19 ¹⁷⁷ ubinam istae¹⁷⁸ fuere, cum Cimbri Teutonique terribili Marte ulularent aut cum Lucullus tot reges Magorum paucis legionibus sterneret? curve Romani duces primam semper in bellis commerciorum habuere curam? cur Caesaris¹⁷⁹ miles ad Pharsaliam famem sensit, si abundantia omnis contingere unius herbae felicitate poterat? non satius fuit Aemilianum Scipionem Carthaginis portas herba patefacere quam machinis claustra per tot annos quatere? siccentur¹⁸⁰ hodie¹⁸¹ Meroide¹⁸² Pomptinae paludes tantumque agri¹⁸³ suburbanae reddatur¹⁸⁴ Italiae! nam quae apud eundem Democritum invenitur compositio medicamenti, quo pulchri bonique et fortunati gignantur¹⁸⁵ liberi, cui umquam¹⁸⁶ Persarum regi tales¹⁸⁷ dedit¹⁸⁸ ? 20 mirum esset¹⁸⁹ profecto hucusque provectam ¹⁹⁰ credulitatem antiquorum saluberrimis ortam initiis, si in¹⁹¹ ulla re modum¹⁹² humana ingenia novissent atque non hanc ipsam medicinam ab Asclepiade repertam probaturi suo loco essemus evectam ultra Magos etiam. haec est omni in re animorum condicio, ut a necessariis orsa primo cuncta pervenerint¹⁹³ ad nimium. igitur demonstratarum ¹⁹⁴ priore libro herbarum reliquos effectus reddemus, adicientes¹⁹⁵ ut quasque¹⁹⁶ ratio dictabit¹⁹⁷.

21 ¹⁹⁸ 10 Sed in lichenis remediis atque tam foedo malo plura undique acerva bimus¹⁹⁹, quamquam non paucis iam²⁰⁰ demonstratis. medetur ergo plantago trita, quinquefolium, radix albuci²⁰¹ ex²⁰² aceto, ficulni caules ex aceto decocti, hibisci radix cum glutino²⁰³ et²⁰⁴ aceto acri decocta ad quartas²⁰⁵. defricant²⁰⁶ etiam pumice, ut rumicis radix trita ex aceto inlinatur²⁰⁷. 22 ²⁰⁸ et flos visci cum calce subactus laudatur et tithymalli²⁰⁹ cum resina decoctum. lichen vero herba omnibus his praefertur, inde nomine invento. nascitur in saxis, folio uno ad radicem lato, caule uno parvo, longis²¹⁰ foliis dependentibus. haec delet et stigmata. teritur cum melle. est²¹¹ aliud genus lichenis, petris²¹² totum adhaerens²¹³ ut muscus, qui et ipse inlinitur. hic et sanguinem sistit volneribus instillatus et collectiones inlitus. morbum quoque regium cum melle sanat ore inlito et lingua. qui ita curentur, aqua salsa lavari iubentur, ungui oleo amygdalino , hortensiis abstinere. ad lichenas et thapsiae radice utuntur trita cum melle.

23 ²¹⁴ 11 Anginae argemonia medetur sumpta ex vino, hysopumn cum fico²¹⁵ decoctum et gargarizatum, peucedanum cum coagulo vituli marini aequis partibus, proserpinaca²¹⁶ cum muria ex menis²¹⁷ et²¹⁸ oleo trita vel sub lingua habita, item sucus de quinquefolio²¹⁹ potus cyathis III. hic et omnibus faucium vitiis medetur gargarizatus, verbascum²²⁰ privatim tonsillis in aqua potum, 24 ²²¹

12 strumis plantago, chelidonia cum melle et²²² axungia²²³, quinquefolium, radix persollatae , item cum axungia operitur folio suo inposita²²⁴, item Artemisia, radix mandragorae ex aqua. sideritis latifolia ²²⁵ clavo sinistra manu circumfossa²²⁶ adalligatur, custodienda sanatis ne rursus sata taedi um²²⁷ herbariorum seelere , ut in quibusdam diximus²²⁸, rebellet, quod et in iis²²⁹,²³⁰ quos Artemisia sanaverit, praedici reperio, item in iis, quos plantago. 25 ²³¹ damasoni um²³², quae et alcima²³³ vocatur, sub solstitio collecta inponitur ex aqua caelesti, folium tritum vel radix tusa cum axungia²³⁴ ita, ut inposita folio²³⁵ suo operiatur. sic et ad omnes cervicis²³⁶ dolores tumoresque quacumque in parte. 26 ²³⁷ — 13 Bellis in pratis nascitur, flore²³⁸ albo, aliquatenus rubente. hanc²³⁹ cum Artemisia inlitam efficaciorem esse produnt.— 14 Condurdum quoque²⁴⁰ herba solstitialis , flore rubro, suspensa in²⁴¹ collo conprimere dicitur strumas, item verbenaca cum plantagine.—Digitorum vitiis omnibus et privatim pterygiis quinquefolium medetur.

27 ²⁴² 15 In pectoris²⁴³ vitiis vel gravissimum est tussis. huic medetur panacis²⁴⁴ radix in vino dulci²⁴⁵, sucus hyoscyami etiam sanguinem²⁴⁶ excreantibus, nidor quoque accensi tussientibus²⁴⁷, item scordotis mixto nasturcio²⁴⁸ et²⁴⁹ resina cum melle tunsa arida—facit et per se faciles excreationes—, item centaurium maius vel sanguinem reicientibus, cui vitio et plantaginis²⁵⁰²⁵¹ sucus medetur et Vettonica obolis III in aqua; 28 ²⁵² contra²⁵³ purulentas²⁵⁴ contraque cruentas exscreationes persollatae ²⁵⁵²⁵⁶ radix drachmae²⁵⁷ pondere²⁵⁸ cum pineis nucleis XI, peucedani²⁵⁹ sucus. pectoris doloribus acorum²⁶⁰ subvenit²⁶¹, ide m²⁶² antidotis miscetur; tussi. daucum, item Scythica herba, eadem²⁶³ omnibus²⁶⁴ pectoris²⁶⁵ vitiis; tussi et purulenta excreantibus obolis²⁶⁶ III in passi²⁶⁷ totidem verbascum, cuius est flos²⁶⁸ aureus. 29 ²⁶⁹

huic tanta vis, ut iumentis etiam non tussientibus²⁷⁰ modo, sed ilia quoque traheatibus auxilietur potu, quod et de Gentiana reperio²⁷¹. radix eacaliae²⁷² conmanducata et in vino madefacta non tussi tantum, sed et faucibus prodest. hysopi ²⁷³ v rami cum II rutae et ficis²⁷⁴ III decocti thoracem purgant²⁷⁵, tussim sedant.

30 ²⁷⁶ 16 Bechion tussilago²⁷⁷ dicitur. duo eius genera. silvestris ubi nascitur²⁷⁸, subesse aquas²⁷⁹ credunt, et hoc habent signum²⁸⁰ aquileges. folia sunt maiuscula quam hederae v aut²⁸¹ VII²⁸², subalbida a terra²⁸³, superne pallida²⁸⁴, sine caule, sine flore, sine semine, radice²⁸⁵ tenui. quidam eandem²⁸⁶ esse arcion ²⁸⁷ et alio nomine chamaeleucen²⁸⁸ putant. huius aridae cum radice²⁸⁹ fumus per harundinem haustus et devoratus veterem²⁹⁰ sanare dicitur tussim, sed in singulos²⁹¹ haustus passum gustandum est. 31 ²⁹² 17 altera a²⁹³ quibusdam salvia appellatur, similis verbasco. conteritur et colata calfit²⁹⁴ atque ita ad tussim laterisque dolores²⁹⁵ bibitur, contra scorpiones eadem²⁹⁶ et dracones marinos efficax. contra serpentes quo-que ex oleo perungui ea prodest.—Hysopi fasciculus²⁹⁷ cum²⁹⁸ quadrante mellis decoquitur ad tussim²⁹⁹, lateris³⁰⁰, pectoris dolores³⁰¹, verbascum cum³⁰² ruta ex aqua, Vettonicae³⁰³ farina bibitur ex aqua calida.

32 ³⁰⁴

18 Stomachum conroborat³⁰⁵ scordotis suco³⁰⁶, centaurium , Gentiana ex aqua pota³⁰⁷, plantago aut per se in cibo³⁰⁸ sumpta³⁰⁹ aut cum lente alicaeve sorbitione. Vettonica alias gravis stomacho, vitia tamen sanat pota vel foliis conmanducata, item aristolochia³¹⁰ pota, agaricum manducatum siccum, ut ex intervallo merum sorbeatur, nymphaea Heraclia inlita, peucedani sucus. psyllion³¹¹ ardoribus inponitur, vel cotyledon trita cum polenta vel aizoum³¹².

33 ³¹³ 19 Molon scapo³¹⁴ est striato, foliis mollibus, parvis radice³¹⁵ IIII digitorum, in qua³¹⁶ extrema alii caput est³¹⁷. vocatur ³¹⁸³¹⁹ a quibusdam syron³²⁰. ex vino stomacho .... d yspnoeae ³²¹ medetur centaurium maius ecligmate³²², plantago suco vel cibo, Vettonicae³²³ tusae³²⁴ pondo libra³²⁵, mellis Attici semuncia ex aqua calida cotidie bibentibus, aristolochia³²⁶ vel agaricum obolis ternis ex aqua calida³²⁷ aut lacte asini³²⁸ potum ³²⁹. 34 ³³⁰ cissanthemos ad orthopnoeas bibitur, item hysopum et asthmaticis³³¹, peucedani sucus³³² in iocineris doloribus et pectoris laterisque, si febres³³³ non sint³³⁴. sanguinem quoque expuentibus subvenit agaricum victoriati pondere tritum et³³⁵ in mulsi v cyathis datum³³⁶. idem et amomon³³⁷ facit. 35 ³³⁸ iocineri ³³⁹³⁴⁰ privatim Teucria bibitur recens drachmis IIII in poscae hemina³⁴¹³⁴², Vettonicae drachma³⁴³ I in aquae³⁴⁴ calidae³⁴⁵ cyathis III ad³⁴⁶ cordis vitia in frigidae cyathis II. quinquefolii sucus iocineris et pulmonis vitiis³⁴⁷ sanguinemque reicientibus et cuicumque³⁴⁸ vitio sanguinis intus³⁴⁹ occurrit. iocineri anagallides mire prosunt. capnon herbam qui edere, bilem per urinam reddunt. acoron³⁵⁰ iocineri medetur, thoraci³⁵¹ et praecordiis daucum³⁵².

36 ³⁵³ 20 Ephedra, ab aliis a nabasis³⁵⁴ vocata, nascitur ventoso fere tractu scandens³⁵⁵ arborem et ex ramis propendens, folio nullo cirris numerosa, qui³⁵⁶ sint³⁵⁷ iunci³⁵⁸ geniculati, radice pallida. datur ex vino nigro austere trita ad tussim, suspiria, tormina et sorbitione facta, in quam vinum addi convenit. item Gentiana madefacta pridie contrita³⁵⁹ denarii pondere³⁶⁰ in vini cyathis³⁶¹ III.

37 ³⁶² 21 Gaeum³⁶³ radiculas tenues habet nigras, bene olentes. medetur non modo³⁶⁴ pectoris doloribus aut lateris, sed et³⁶⁵ cruditates discutit iucundo sapore. verbenaca vero omnibus visceribus medetur, lateribus, pulmonibus, iocineribus, thoraci; 38 ³⁶⁶ peculiariter autem pulmonibus et quos ab iis³⁶⁷ phthisis³⁶⁸³⁶⁹ temptet radix herbae consiliginis, quam nuper inventam diximus. suum quidem et pecoris omnis³⁷⁰ remedium³⁷¹ praesens est pulmonum vitio vel traiecta tantum³⁷² in auricula³⁷³. bibi debet ex aqua haberique in ore adsidue sub lingua. superficies eius herbae an sit in aliquo usu, adhuc incertum est. renibus prodest plantaginis cibus, Vettonicae potus, agaricum potum ut³⁷⁴ in tussi.

39 ³⁷⁵ 22 Tripolion³⁷⁶ in maritimis³⁷⁷ nascitur saxis, ubi adludit³⁷⁸ unda, neque in mari³⁷⁹ neque in sicco, folio isatis³⁸⁰ crassiore, caule palm um alto³⁸¹, in mucrone diviso, radice alba, odorata, crassa, calidi gustus. datur hepaticis in farre cocta. haec herba eadem videtur quibusdam quae polium³⁸², de qua suo loco diximus.

³⁸³

40 ³⁸⁴ 23 Gromphaena³⁸⁵, alternis viridibus³⁸⁶ roseisque per caulem foliis, in posca sanguinem reicientibus medetur³⁸⁷. 24 iocineri autem herba malundrum³⁸⁸, nascens in segete ac pratis, flore albo, odorata. eius cauliculus conteritur ex vino vetere. 25 item herba calcetum³⁸⁹ e vin aceis³⁹⁰ contrita inponitur. faciles praestat vomitiones radix Vettonicae ³⁹¹, hellebori modo IIII drachmis in passo aut mulso³⁹², hysopum tritum cum melle, utilius praesumpto nasturcio³⁹³ aut irione, molemonium³⁹⁴ denarii pondere³⁹⁵. et³⁹⁶ sill yb i³⁹⁷ lacteus sucus, qui densatur³⁹⁸ in cummim, sumitur cum melle supra dicto pondere praecipueque bilem trahit. 41 ³⁹⁹ rursus sistunt vomitionem cuminum silvestre, Vettonicae⁴⁰⁰ farina; sumuntur ex aqua. abstergent fastidia cruditatesque digerunt daucum , Vettonicae farina⁴⁰¹ ex aqua mulsa, plantago decocta caulium modo.—Singultus hemionium⁴⁰² sedat, item aristolochia , suspiria cl ymenus⁴⁰³.—Pleuriticis⁴⁰⁴ et peripneumonicis⁴⁰⁵ centaurium mains, item hysopum bibitur, pleuriticis peucedani sucus. 42 ⁴⁰⁶ 26 alus⁴⁰⁷ autem, quam Galli sic⁴⁰⁸ vocant, Veneti cotoneam⁴⁰⁹, medetur lateri⁴¹⁰, item renibus convolsisque et ruptis. similis est cunilae⁴¹¹ bubulae⁴¹², cacuminibus thymo, dulcis⁴¹³ et sitim sedans⁴¹⁴, radicis⁴¹⁵ alibi albae, alibi nigrae. 27 eosdem effects⁴¹⁶ in⁴¹⁷ lateris doloribus habet chamaerops⁴¹⁸ myrteis⁴¹⁹ circa caules⁴²⁰ geminos⁴²¹ foliis, capitibus Graeculae rosae, ex vino pota.— Isc hiadicos⁴²² dolores et spinae levat agaricum potum⁴²³ ut in tussi, item stoechadis⁴²⁴ aut Vettonicae⁴²⁵ farina ex aqua mulsa.

43 28 Plurimum tamen homini negotii alvus⁴²⁶ exhibet, cuius causa maior pars mortalium vivit. alias⁴²⁷ enim cibos⁴²⁸ non transmittit, alias non continet, alias non capit, alias non conficit⁴²⁹, eoque mores venere, ut homo maxime cibo pereat. pessimum corporum vas instat⁴³⁰ ut creditor⁴³¹ et saepius die appellat. huius gratia praecipue avaritia expetit⁴³², huic⁴³³ luxuria condit⁴³⁴, huic navigatur ad Phasim⁴³⁵, huic profundi vada exquiruntur; et nemo vilitatem⁴³⁶ eius aestimat consummationis foeditate. ergo numerosissima est circa hanc medicinae opera⁴³⁷.

44 ⁴³⁸ Sistit eam scordotis recens drachma cum vino trita vel decocta potu⁴³⁹, Polemonia, quae⁴⁴⁰ et⁴⁴¹ dysintericis ex vino datur, verbasci⁴⁴² radix pota ex aqua⁴⁴³ II digitorum⁴⁴⁴ magnitudine , nymphaeae⁴⁴⁵ Heracliae semen cum vino potum, radix superior e xiphio drachmae pondere ex aceto, semen plantaginis ⁴⁴⁶ in vino tritum vel ipsa ex aceto cocta⁴⁴⁷ aut alica ex suco eius sumpta, item cum lenticula cocta vel aridae⁴⁴⁸ farina inspersa potioni cum papavere tosto et trito vel sucus infusus aut potus⁴⁴⁹, Vettonica⁴⁵⁰ in vino ferro calefacto. eadem coeliacis in vino austero datur; his et Hiberis⁴⁵¹⁴⁵² inponitur uti⁴⁵³ dictum est. 45 ⁴⁵⁴ —Tenesmo radix nymphaeae Heracliae e vino bibitur, psyllium⁴⁵⁵ in aqua, acori⁴⁵⁶ radicis decoctum. aizoi sucus alvum sistit et dysinterias et t aenias ⁴⁵⁷ rotundas pellit⁴⁵⁸. symphyti⁴⁵⁹ radix pota⁴⁶⁰ in vino alvum et dysinteriam⁴⁶¹ sistit, item dauci. aizoum foliis contritis ex vino torminibus resistit⁴⁶², alc imae⁴⁶³ siccae farina torminibus pota cum vino⁴⁶⁴.

46 ⁴⁶⁵ 29 Astragalus folia habet longa, incisuris multis obliquis ⁴⁶⁶⁴⁶⁷, circa⁴⁶⁸ radicem⁴⁶⁹ caules III aut⁴⁷⁰ III, foliorum plenos, florem⁴⁷¹ hyacinthi, radices villosas⁴⁷², inplicatas⁴⁷³, rubras, praeduras . nascitur in petrosis⁴⁷⁴, apricis et isdem nivalibus, sicut in⁴⁷⁵ Pheneo⁴⁷⁶ Arcadiae. vis ei ad spissanda⁴⁷⁷ corpora. alvum sistit radix in vino pota, quo fit ut moveat⁴⁷⁸ urinam repercusso liquore, sicut pleraque⁴⁷⁹ quae alvum sistunt⁴⁸⁰. sanat et dysintericos in vino rubro tusa; difficile autem tunditur. eadem⁴⁸¹ gingivarum suppurationi⁴⁸² utilissima est fotu. colligitur⁴⁸³ exitu autumni⁴⁸⁴, cum folia amisit; siccatur in umbra.

47 ⁴⁸⁵ 30 Et⁴⁸⁶ ladano⁴⁸⁷ sistitur⁴⁸⁸ alvus utroque, quod in segetibus⁴⁸⁹ nascitur contuso et cribrato. bibitur ex aqua mulsa, item nobili e vino. ledon⁴⁹⁰ appellatur herba⁴⁹¹, ex qua fit in Cypro barbis⁴⁹² caprarum adhaerescens. nobilius⁴⁹³ in Arabia fit⁴⁹⁴, iam⁴⁹⁵ et in Syria atque Africa quod toxicum⁴⁹⁶ vocant; nervos enim in arcu circumdatos lanis⁴⁹⁷ trahunt⁴⁹⁸ adhaerescente roscida lanugine. plura de eo diximus inter unguenta. hoc gravissimum⁴⁹⁹ odore est⁵⁰⁰ durissimumque tactu. 48 plurimum⁵⁰¹ enim terrae colligit, cum probetur maxime purum, odoratum, molle, viride, resinosum. natura ei molliendi, siccandi, concoquendi, somnum⁵⁰² adliciendi⁵⁰³. capillum fluentem cohibet nigritiamque custodit, auribus cum hydromelite aut rosaceo infunditur, furfures cutis et manantia ulcera⁵⁰⁴ sale addito sanat, tussim veterem cum st yrace⁵⁰⁵ sumptum, efficacissimum ⁵⁰⁶ ad ructus.

49 ⁵⁰⁷ 31 Alvum sistit⁵⁰⁸ et chondris⁵⁰⁹ sive pseudodictamnun. —Hypocisthis⁵¹⁰, orobethron⁵¹¹ quibusdam dicta⁵¹², malo⁵¹³ granato inmaturo similis, nascitur, ut diximus, sub cistho⁵¹⁴, unde⁵¹⁵ nomen. haec arefacta in umbra sistit alvum, ex vino nigro austero utraque⁵¹⁶. duo enim genera eius, candida et rufa. usus in suco: spissat⁵¹⁷, siccat. et rufa magis stomachi rheumatismos ⁵¹⁸⁵¹⁹ emendat pota III obolis, sanguinis excreationes cum amylo⁵²⁰, dysinterias pota et infusa, item verbenaca ex aqua data aut carentibus. febri ex vino⁵²¹ Am mineo⁵²², cochlearibus ⁵²³⁵²⁴ v additis in cyvthos⁵²⁵ III vini.

50 ⁵²⁶ 32 Laver⁵²⁷ quoque, nascens in rivis, condita et cocta torminibus medetur, 33 potamogiton vero ex vino dysintericis etiam et coeliacis, similis betae foliis, minor⁵²⁸ tantum hirsutiorque, paulum⁵²⁹ semper eminens⁵³⁰ extra aquam⁵³¹. usus in foliis: refrigerant, spissant, peculiariter cruribus vitiosis utilia et contra ulcerum nomas⁵³² cum melle vel aceto. 51 ⁵³³ Castor hanc aliter noverat, tenui folio velut equinis saetis, thyrso longo et levi, in aquosis nascentem. radice sanabat strumas et duritias. potamogiton adversatur⁵³⁴ crocodilis ⁵³⁵ ; itaque secum habent⁵³⁶ eam qui venantur⁵³⁷. alvum sistit et Achillea⁵³⁸. eosdem⁵³⁹ effectus praestat et statice, VII caulibus veluti rosae capita sustinens.

52 ⁵⁴⁰ 34 Ceratia⁵⁴¹ uno folio, radice nodosa et⁵⁴² magna, in cibo coeliacis et dysintericis medetur. leontopodion alii leuceoron ⁵⁴³, alii doripetron⁵⁴⁴, alii thorybethron⁵⁴⁵ vocant, cuius radix alvum sistit purgatque bilem, in aquam mulsam⁵⁴⁶ addito pondere denariorum⁵⁴⁷ II. nascitur in campestri et gracili solo. semen eius potum lymphatica somnia⁵⁴⁸ facere dicitur⁵⁴⁹. lagopus sistit alvom e vino pota aut in febri ex aqua. 53 ⁵⁵⁰ eadem inguini adalligatur in tumore⁵⁵¹. nascitur in segetibus. multi super omnia laudant ad deploratos⁵⁵² dysintericos quinquefolium decoctis in lacte radicibus potis et aristolochiam victoriati pondere in⁵⁵³ cyathis vini III. quae ex supra dictis calida sumentur, haec candente⁵⁵⁴ ferro temperari⁵⁵⁵ aptius erit.

54 ⁵⁵⁶ E diverso purgat alvum sucus centaurii minoris drachma in hemina aquae⁵⁵⁷ cum exiguo salis et aceti bilemque detrahit , maiore⁵⁵⁸ tormina discutiuntur. Vettonica⁵⁵⁹ alvum solvit drachmis⁵⁶⁰⁵⁶¹ IIII in⁵⁶² hydromelitis cyathis VIIII, item Euphorbeum ⁵⁶³ vel agaricum drachmis II cum sale modico⁵⁶⁴ potum ex⁵⁶⁵ aqua aut in mulso obolis III. solvit et cyclaminos ex aqua pota aut balanis subditis, item chamaecissi balanus. hysopi manipulus⁵⁶⁶ decoctus ad tertias cum sale⁵⁶⁷ et pituitas trahit vel⁵⁶⁸ tritus⁵⁶⁹ cum⁵⁷⁰ oxymelite et sale pellitque ventris aninmalia. pituitam et bilem detrahit peucedani radix.

55 ⁵⁷¹ 35 Alvum purgant⁵⁷² anagallides⁵⁷³ ex aqua mulsa, item epithymum, qui est flos e thymo satureiae simili. differentia , quod hic herbaceus est, alterius thymi albus; quidam ⁵⁷⁴ hippopheon⁵⁷⁵ vocant. stomacho minus⁵⁷⁶ utilis⁵⁷⁷ vomitiones movet⁵⁷⁸, sed tormina et inflationes⁵⁷⁹ discutit. sumitur et ecligmate⁵⁸⁰ ad pectoris vitia⁵⁸¹ cum melle et aliquando iride. 56 ⁵⁸² alvum⁵⁸³⁵⁸⁴ solvit a IIII drachmis ad VI cum melle et⁵⁸⁵ exiguo salis atque⁵⁸⁶ aceti. quidam aliter epithymum⁵⁸⁷ tradunt sine radice nasci, tenu e⁵⁸⁸, sirailitudine pallioli, rubens, siccari in umbra, bibi ex aqua acetabuli parte dimidia, detrahere pituitam⁵⁸⁹⁵⁹⁰ bilemque alvo leniter soluta. 57 ⁵⁹¹ 36 et nymphaea in vino austero solvit et pycnocomon⁵⁹², erucae foliis crassioribus et acrioribus, radice rotunda, lutei coloris, terram olente, caule quadriangulo, modico, tenui, flore ocimi. invenitur in saxosis⁵⁹³. radix eius in aqua mulsa X II pondere et alvum et bilem et pituitam exinanit; semen somnia tumultuosa facit una drachma in vino potum. et⁵⁹⁴ capnos⁵⁹⁵ trun ca⁵⁹⁶ detrahit bilem.

58 ⁵⁹⁷ 37 Polypodi⁵⁹⁸, quam nostri f eliculam⁵⁹⁹ vocant, similis felici⁶⁰⁰, radix in usu, pilosa, coloris intus herbacei, crassitudine digiti minimi, acetabulis cavernosa ceu⁶⁰¹ polyporum cirri⁶⁰², subdulcis, in petris nascens aut sub arboribus vetustis . exprimitur⁶⁰³ sucus aqua madefactae⁶⁰⁴, et⁶⁰⁵ ipsa minute⁶⁰⁶ concisa inspergitur oleri vel betae vel malvae vel salsamento aut cum pulticula coquitur ad alvum vel⁶⁰⁷ in febri le niter⁶⁰⁸ solvendam. detrahit bilem et pituitam, stomachum offendit⁶⁰⁹. aridae farina indita naribus polypum consumit. florem et⁶¹⁰ semen non fert.

59 ⁶¹¹⁶¹² 38 Scamonium⁶¹³ quoque⁶¹⁴ dissolutione⁶¹⁵ stomachi⁶¹⁶ bilem detrahit, alvum solvit, praeterquam si adiciantur aloes⁶¹⁷ drachmae⁶¹⁸ II obolis eius II. est autem sucus herbae ab radice ramosae, pinguibus foliis⁶¹⁹, triangulis⁶²⁰, albis, radice crassa, madida, nausiosa. nascitur pingui⁶²¹ et albo solo. 60 ⁶²² radix circa canis ortum excavatur, ut in ipsam⁶²³ confluat⁶²⁴ sucus, qui sole siccatus digeritur in pastillos. siccatur et ipsa vel cortex. laudatur natione Colophonium, Mysium, Prienense⁶²⁵, specie autem nitidum et quam simillimum taurino glutini, fungosum tenuissimis⁶²⁶ fistulis, cito liquescens, virus redolens, cumminosum⁶²⁷, linguae tactu⁶²⁸ lactescens, quam levissimum, cum diluatur⁶²⁹, albescens. hoc evenit et adulterine ⁶³⁰, quod fit ervi⁶³¹ farina⁶³² et⁶³³ tithymalli⁶³⁴ marini suco fere in Iudaea. 61 quod etiam strangulat sumptum. deprehenditur gustu, tithymallus enim linguam excalefacit⁶³⁵. usus bimo⁶³⁶ ; nec ante⁶³⁷ nec postea utile⁶³⁸. dedere et per se ex aqua vel⁶³⁹ mulsa⁶⁴⁰ et⁶⁴¹ sale quaternis obolis, sed utilissime cum aloe⁶⁴² ita, ut incipiente purgatione mulsum bibatur. fit et decoctum radicis in aceto ad crassitudinem mellis, quo leprae inlinuntur⁶⁴³ et caput inunguitur⁶⁴⁴ in dolore cum⁶⁴⁵ oleo.

62 ⁶⁴⁶ 39 Tithymallum nostri herbam lactariam vocant, alii⁶⁴⁷ lactucam caprinam, narrantque lacte eius inscripto corpore, cum inaruerit, si cinis inspergatur⁶⁴⁸, apparere litteras, et ita quidam adulteras adloqui maluere quam codicillis. genera eius multa. primus⁶⁴⁹ cognominatur characias⁶⁵⁰, qui et masculus⁶⁵¹ existimatur, ramis digitali crassitudine, rubris, sucosis⁶⁵², v aut⁶⁵³ VI, cubitali longitudine, a radice⁶⁵⁴ foliis paene oleae⁶⁵⁵, in cacuminibus coma iunci. 63 ⁶⁵⁶ nascitur in asperis⁶⁵⁷ maritimis, legitur semen autumno cum coma, siccatum ⁶⁵⁸ sole tunditur et reponitur. sucus vero incipiente⁶⁵⁹ pomorum lanugine defractis ramis⁶⁶⁰ excipitur farina ervi aut fici s⁶⁶¹, ut cum iis⁶⁶² arescat. quinas autem⁶⁶³ guttas singulis⁶⁶⁴ excipi satis est, 64? traduntque⁶⁶⁵ totiens purgari hydropicos fico sumpta, quot⁶⁶⁶ guttas e a⁶⁶⁷ lactis exceperit. sucus cum colligitur ⁶⁶⁸, ne attingat oculos, cavendum est. fit et⁶⁶⁹ e foliis tunsis priore minus⁶⁷⁰ efficax. fit et decoctum e ramis. est et⁶⁷¹ semen in usu cum⁶⁷² melle decoctum⁶⁷³ ad catapotia solvendae alvi gratia. semen et dentium cavis cera includitur. colluuntur⁶⁷⁴ et radicis⁶⁷⁵ decocto⁶⁷⁶ e⁶⁷⁷ vino aut oleo. inlinunt et lichenas suco bibuntque eum, ut purget⁶⁷⁸ vomitione⁶⁷⁹ et alvo soluta, alias⁶⁸⁰ stomacho inutilem. 65 trahit pituitam sale addito in potu, bilem aphronitro, si per alvum purgari libeat, in posca, si vomitione, in passo⁶⁸¹ aut aqua mulsa. media potio III⁶⁸² obolis datur. ficos a cibo sumpsisse⁶⁸³ melius est. fauces urit leniter⁶⁸⁴, est⁶⁸⁵ enim tam ferventis naturae, ut per se extra corpori inpositu s⁶⁸⁶ pusulas ignium modo faciat⁶⁸⁷ et pro caustico in usu sit. 66 ⁶⁸⁸ — 40 Alterum genus tithymalli myrtiten ⁶⁸⁹ vocant, alii car yiten⁶⁹⁰, foliis myrti acutis et pungentibus⁶⁹¹, sed m aioribus⁶⁹², et ipsum in asperis nascens. colliguntur comae eius hordeo turgescente siccataeque in umbra diebus VIIII in sole inarescunt. fructus non⁶⁹³ pariter maturescit, sed pars anno sequente, et nux vocatur. inde cognomen Graeci dedere. 67 demetitur⁶⁹⁴ cum⁶⁹⁵ messium maturitate lavaturque ⁶⁹⁶, deinde siccatur et datur⁶⁹⁷ cum papaveris nigri II partibus ita, ut sit >totum acetabuli modus. minus hic vomito rius⁶⁹⁸ quam⁶⁹⁹ superior, ceteri item⁷⁰⁰. aliqui sic et folium eius dedere, nucem vero ipsam in mulso aut passo vel sesima⁷⁰¹. trahit pituitam et bilem per alvum, oris ulcera sanat. 68 ⁷⁰² ad nomas oris folium cum melle estur.— 41 Tertium genus tithymalli paralium vocatur sive tithymallis folio rotundo, caule palmum alto, ramis rubentibus, semine ⁷⁰³ albo, quod colligitur incipiente uva et siccatum teritur sumiturque acetabuli mensura ad purgationes.— 42 Quartum genus helioscopion⁷⁰⁴ appellant, 69? ⁷⁰⁵⁷⁰⁶ foliis porcillacae , ramulis stantibus a radice IIII aut⁷⁰⁷ v rubentibus, semipedali altitudine, suci plenis. hoc⁷⁰⁸ circa oppida nascitur , semine albo, columbis gratissimo⁷⁰⁹. nomen accepit⁷¹⁰, quoniam capita cum sole circumagit. trahit bilem per inferna⁷¹¹ in oxymelite dimidio acetabulo. ceteri usus qui characiae. 70 — 43 Quintum⁷¹² cyparittian⁷¹³ vocant propter foliorum similitudinem, caule gemino aut triplici, nascente m⁷¹⁴ in campestribus. eadem⁷¹⁵ vis quae helioscopio aut characiae.— 44 Sextum platyphyllon vocant⁷¹⁶, alii corymbiten ⁷¹⁷, alii amygdaliten a similitudine. nec ullius latiora sunt folia. pisces necat. alvum solvit radice vel foliis vel suco⁷¹⁸ in mulso aut aqua mulsa drachmis IIII. detrahit privatim aquas. 71 — 45 Septimum dendroides⁷¹⁹ cognominant , alii cobion⁷²⁰, alii leptophyllon, in petris nascens, comosissimum ⁷²¹ ex omnibus, maximis⁷²² cauliculis rubentibus et semine copiosissimum, eiusdem effectus cuius characian⁷²³.

72 ⁷²⁴ 46 Apios⁷²⁵⁷²⁶ ischas⁷²⁷ sive raphanos agria⁷²⁸, iuncos II aut⁷²⁹ III spargit in terra⁷³⁰ rubentes, foliis rutae. radix cepae, sed amplior, quare quidam raphanum silvestrem vocant. intus habet mammam candidam⁷³¹, extra cortices nigros. nascitur in montosis⁷³² asperis, aliquando et⁷³³ herbosis. 73 ⁷³⁴ effoditur vere tusaque⁷³⁵ in fictili mergitur, deiectoque quod supernatat reliquus⁷³⁶ sucus purgat utraque parte sesquiobolo in aqua⁷³⁷ mulsa. sic et hydropicis datur acetabuli mensura. inspergitur ⁷³⁸ et aridae radicis farina potioni. aiunt superiorem partem eius vomitione biles extrahere, inferiorem per alvum in aqua⁷³⁹.

74 ⁷⁴⁰ 47 Tormina discutit quodcumque panaces, Vettonica⁷⁴¹ praeterquam a cruditate, peucedani sucus et⁷⁴² inflationes, ructus gignens, acori⁷⁴³ radix, daucum⁷⁴⁴ vel si lactucae modo sumatur. ladanum Cyprium potum interaneorum vitiis occurrit , Gentianae farina ex aqua tepida fabae magnitudine⁷⁴⁵, plantago⁷⁴⁶ mane sumpta⁷⁴⁷ II lingulis et tertia papaveris in vini cyathis IIII non veteris. datur⁷⁴⁸ et in somnum euntibus addito nitro vel polenta, si multo⁷⁴⁹ post cibum detur. colo infunditur hemina suci vel in febri.

75 ⁷⁵⁰⁷⁵¹ 48 Agaricum⁷⁵² potum obolis III in vini veteris⁷⁵³ cyatho uno lieni⁷⁵⁴ medetur, e⁷⁵⁵ panace⁷⁵⁶ omnium generum radix in mulso, sed Teucria praecipue pota arida et decocta⁷⁵⁷, quantum ⁷⁵⁸⁷⁵⁹ manus capiat, in aceti heminis⁷⁶⁰ III ad heminam. inlinitur eadem ex aceto aut, si tolerari non possit⁷⁶¹, ex fico⁷⁶² vel aqua. Polemonia bibitur ex vino, Vettonica drachma in⁷⁶³ oxymelitis cyathis III, aristolochia ut contra serpentes.⁷⁶⁴ 76 ⁷⁶⁵ argemonia VII⁷⁶⁶ diebus in cibo sumpta lienem consumere dicitur⁷⁶⁷, agaricum in aceto mulso obolis II. nymphaeae Heracliae radix in vino pota et ipsa consumit. cissanthemus ⁷⁶⁸ drachma bis die sumpta in vini albi cyathis II per dies XL lienem dicitur paulatim emittere per urinam. prodest et hysopum cum fico⁷⁶⁹ decoctum, lonchitidisz⁷⁷⁰ radix decocta⁷⁷¹ prius quam semen demittat, peucedani quoque radix et lieni⁷⁷² et renibus. 77 ⁷⁷³ lien s uco acori⁷⁷⁴ poto⁷⁷⁵ consumitur, praecordiis⁷⁷⁶ et ilibus utilissimae⁷⁷⁷ radices; .... clymeni semen potum diebus xxx pondere denarii in vino albo, Vettonicae farina ex melle et aceto scillite⁷⁷⁸ pota, radix lonchitidis in aqua. Teucrium inlinitur, item scordium cum cera, agaricum cum farina e⁷⁷⁹ feno Graeco.

78 ⁷⁸⁰ 49 Vesicae⁷⁸¹ malis contraque calculos, gravissimis⁷⁸² cruciatibus , ut diximus, auxilio est Polemonia ex vino pota,⁷⁸³ item agaricum, plantago foliis vel radice potis ex passo, Vettonica ut in iocinere diximus, item rami ci⁷⁸⁴ pota atque⁷⁸⁵ inlita⁷⁸⁶, eadem ad strangurias efficacissima. quidam⁷⁸⁷ ad calculos Vettonicam et verbenacam et mil ifolium⁷⁸⁸ aequis portionibus ex aqua pro singulari remedio bibere suadent. 79 ⁷⁸⁹ strangurias discuti⁷⁹⁰ et⁷⁹¹ dictamno certum est, item quinquefolio decocto ad tertias in vino. hoc⁷⁹² et enterocelicis⁷⁹³ dari atque inlini utilissimum est⁷⁹⁴. xiphi quoque radix superior urinam⁷⁹⁵ ciet, infantibus enterocelicis datur ex aqua et inlinitur ⁷⁹⁶. vesicae vitiis peucedani sucus, infantium⁷⁹⁷ rami ci⁷⁹⁸ et umbilicis eminentibus psyllion⁷⁹⁹ inlinitur. 80 ⁸⁰⁰ urinam cient anagallides⁸⁰¹, acori radicis decoctum vel ipsa trita potaque et omnia vesicae vitia de pellit,⁸⁰² calculos⁸⁰³ et herba et radix cotyledonis itemque genitalium inflammationem omnem⁸⁰⁴ pari pondere⁸⁰⁵ et caulis et seminis et murrae. 81 ⁸⁰⁶ ebulum teneris⁸⁰⁷ cum foliis tritum ex vino potum calculos pellit, inpositum testes sanat. erigeron⁸⁰⁸ quoque cum farina turis et vino dulci testium inflammationes sanat. symphyti⁸⁰⁹ radix inlita⁸¹⁰ enterocelas⁸¹¹ cohibet, genitalium nomas hypocisthis alba. Artemisia quoque datur contra calculos ex vino dulci et ad stranguriam, dolores vesicae sedat ex vino radix nymphaeae Heracliae.

82 ⁸¹² 50 Eadem vis crethmo⁸¹³ ab Hippocrate admodum laudata e⁸¹⁴. est autem inter eas quae eduntur⁸¹⁵ silvestrium herbarum; hanc certe apud Callimachum adponit rustica illa Hecale. species quae⁸¹⁶ elatae⁸¹⁷ hortensiae. caulis unus⁸¹⁸ palmum altus; semen fervens⁸¹⁹, odoratum ceu libanotidis⁸²⁰, rotundum; siccatum rumpitur. habet intus nucleum candidum , quem aliqui cac hrym⁸²¹ vocant. folia pinguia⁸²² albicant⁸²³ veluti olivae, crassiora et salsa⁸²⁴ gustu; radices digiti crassitudine III aut⁸²⁵ IIII. 83 ⁸²⁶ nascitur in maritimis petrosis. estur crud a coct ave⁸²⁷ cum olere, odorati saporis et iucundi. servatur etiam in muria. praecipue ei⁸²⁸ usus⁸²⁹ ad strangurias⁸³⁰ folio vel caule vel radice ex vino. colorem quoque corporis gratiorem facit, verum largior⁸³¹ inflationes⁸³². alvum solvit decocto, urinam et⁸³³ a renibus umorem trahit, sicut ⁸³⁴ alcimae⁸³⁵ siccae farina⁸³⁶, e vino pota stranguriae⁸³⁷ efficacius addito dauco, lieni quoque utilis. adversus serpentes bibitur. iumentis quoque in pituita aut stranguria hordeo inspersa succurrit.

84 ⁸³⁸ 51 Anthyllion⁸³⁹ est lenti simillima, quae in vino pota vesicas vitiis liberat, sanguinem sistit. altera anthyllis⁸⁴⁰, chamaepi ty i⁸⁴¹ similis, flore purpureo, odore⁸⁴² gravi, radice intubi,⁸⁴³⁸⁴⁴ vel magis medetur⁸⁴⁵....

52 Cepaea⁸⁴⁶, similis porcilacae, nigriore⁸⁴⁷ radice⁸⁴⁸, sed inutili⁸⁴⁹, nascens in litoribus harenosis, gustu amara, in vino cum asparagi radice vesicae plurimum prodest. 85 ⁸⁵⁰ 53 eadem praestat hypericon—alii⁸⁵¹ chamaepityn⁸⁵², alii corissum⁸⁵³ appellant—, oleraceo frutice, tenui, cubitali, rubente, folio rutae, odore acri, semine in siliqua nigro, maturescente cum hordeo. natura⁸⁵⁴ semini⁸⁵⁵ spissandi. alvum sistit, urinam ciet, vesicae cum vino bibitur. 86 ⁸⁵⁶ 54 est aliud hypericon, quod aliqui⁸⁵⁷ caro n⁸⁵⁸ appellant, folio⁸⁵⁹ tamaricis —et sub ea nascitur—, sed pinguioribus foliis et minu tis⁸⁶⁰, rubentibus, odoratum, palmo altius, suave⁸⁶¹, leniter⁸⁶² acutum⁸⁶³. vis semini⁸⁶⁴ excalfactoria, et ldeo inflammationem⁸⁶⁵ facit, sed stomacho non⁸⁶⁶ inutile, praecipuum ad stranguriam⁸⁶⁷, si exulcerata non sit vesica. medetur et pleuriticis ex vino potum, 87 ⁸⁶⁸ 55 vesicae autem callithrix⁸⁶⁹ trita simul cum⁸⁷⁰ cumino et data ex vino albo, verbenacaque⁸⁷¹ cum⁸⁷² foliis decocta ad tertias⁸⁷³ vel radix eius e mulso calido calculos eicit; item perpressa⁸⁷⁴, quae Arreti⁸⁷⁵ et in Illyrico nascitur, in aqua decocta ex III heminis ad unam⁸⁷⁶ pota, trifolium⁸⁷⁷ ex vino sumptum et chrysanthemum primum⁸⁷⁸. anthemis⁸⁷⁹ quoque calculos eicit, parvis⁸⁸⁰ a radice foliis quinis, caulibus longis II, fore roseo⁸⁸¹, radices tritae per se⁸⁸².... cei⁸⁸³, laver crudum.

88 ⁸⁸⁴⁸⁸⁵ 56 silaus⁸⁸⁶ nascitur glariosis⁸⁸⁷ et perennibus rivis, cubitalis apii similitudine. coquitur ut olus acidum⁸⁸⁸, magna utilitate vesicae. quae si scabiem sentiat, panacis radice sanatur, aliter inutilis⁸⁸⁹ vesicis.—Calculos pellit malum erraticum radicis libra in congio⁸⁹⁰ decocta ad dimidias—inde heminae sumuntur per triduum, relicum ex vino⁸⁹¹ —et urtica⁸⁹² marina et daucum et plantaginis semen ex vino 57 et herba⁸⁹³ Fulviana trita ex vino⁸⁹⁴. et haec nomen inventoris habet, nota⁸⁹⁵ tractantibus. 89 ⁸⁹⁶ 58 urinas ciet⁸⁹⁷ scordion, testium tumores sedat hyoscyamum, genitalibus medetur pencedani sucus,⁸⁹⁸ ex melle semen⁸⁹⁹, stranguriae agaricum obolis⁹⁰⁰ III in⁹⁰¹ vini veteris cyatho uno, trifolii radix drachmis II in vino, dauci una drachma vel seminis.

Ischiadici⁹⁰² semine et foliis erythrodani tritis sanantur, panace poto et infricato⁹⁰³, Polemonia, aristolochiae decocto folii. 90 ⁹⁰⁴ agarico quidem et nervus, qui platys⁹⁰⁵ appellatur, et umerorum⁹⁰⁶ dolor sanatur obolis III in vini veteris cyatho uno poto. quinquefolium⁹⁰⁷ ischiadicis⁹⁰⁸ et bibitur et inponitur, item scamoni a⁹⁰⁹ decocta et cum hordei farina. semen hyperici utriusque bibitur ex vino.

Sedis vitia et adtritus celerrime sanat plantago, condylomata quinquefolium⁹¹⁰, sed ea in⁹¹¹ cal lum iam⁹¹² conversa⁹¹³ cyclamini radix ex aceto. anagallidum caerulea procidentiam sedis⁹¹⁴ retro agit, e diverso rubens proritat⁹¹⁵. 91 ⁹¹⁶ cotyledon ⁹¹⁷ condylomata et haemorrhoidas mire curat⁹¹⁸, testium tumores acori radix decocta in vino tritaque⁹¹⁹ inlita. intertrigines negat⁹²⁰ fieri Cato absinthium Ponticum secum habentibus .

alii adiciunt et puleium, quod ieiunus⁹²¹ quis⁹²² legerit: si post⁹²³ se alliget, inguinis dolores prohibet aut sedat⁹²⁴ coeptos. 92 ⁹²⁵ 59 inguinalis⁹²⁶, quam quidam argemonion⁹²⁷ vocant, passim in vepribus nascens, ut prosit⁹²⁸, in manu⁹²⁹ tantum⁹³⁰ habenda est⁹³¹.

60 Panos sanat panaces ex melle⁹³², plantago cum sale, quinquefolium, persoll atae⁹³³ radix ut in⁹³⁴ strumis, item damasonium,⁹³⁵ verbascum cum sua radice tusum, vino aspersum folioque involutum et ita in cinere calefactum, ut inponatur calidum⁹³⁶. 93 ⁹³⁷ experti adfirmavere plurimum referre, si virgo inponat nuda ieiuna⁹³⁸ ieiuno et manu supina tangens dicat: Negat Apollo pestem posse crescere cui⁹³⁹ nuda virgo restinguat atque ita retrorsa⁹⁴⁰ manu ter dicat⁹⁴¹ totiensque despuant⁹⁴² ambo. medetur et radix mandragorae ⁹⁴³ ex aqua, radicis scamoniae decoctum cum melle, sideritis cum adipe vetere contusa⁹⁴⁴, marruvium⁹⁴⁵ cum axungia vetere, vel Chrysippios⁹⁴⁶ cum ficis pinguibus. et haec ab inventore habet nomen.

94 ⁹⁴⁷ 61 Venerem in totum adimit, ut diximus, nymphaea ⁹⁴⁸ Heraclia⁹⁴⁹, eadem semel pota in XL dies, insomnia⁹⁵⁰ quoque veneris a ieiuno pota et in cibo sumpta. inlita quoque radix genitalibus inhibet non solum venerem, sed et affluentiam⁹⁵¹ geniturae; ob id corpus alere⁹⁵² vocemque dicitur. adpetentiam veneris facit radix e⁹⁵³ xiphio superior data potui⁹⁵⁴ in vino, item quam cremnon⁹⁵⁵ agrion appellant, orm inos⁹⁵⁶ agrios cum polenta contritus⁹⁵⁷.

95 ⁹⁵⁸ 62 Sed inter pauca mirabilis⁹⁵⁹ est orchis⁹⁶⁰ herba sive serapi as⁹⁶¹, foliis porri, caule palmeo, flore purpureo, gemina radice testiculis simili, ita ut maior sive, ut aliqui dicunt, tenuior⁹⁶² ex aqua pota excitet⁹⁶³ libidinem, minor sive mollior e lacte caprino inhibeat. quidam folio scillae esse dicunt leviore ac minore, caule spinoso. radices⁹⁶⁴ sanant oris ulcera , thoracis pituitas, alvum sistunt e⁹⁶⁵ vino potae.

96 ⁹⁶⁶ Concitatricem vim habet⁹⁶⁷ et satyrion. duo eius genera: longioribus⁹⁶⁸ foliis quam⁹⁶⁹ oleae, caule IIII digitorum, flore purpureo, radice gemina ad formam hominis testium, alternis annis intumescente⁹⁷⁰ ac residente. altera⁹⁷¹ satyrios⁹⁷² orchis cognominatur et femina⁹⁷³ esse credita est⁹⁷⁴. distinguitur internodiis et ramosiore frutice, radice fascini⁹⁷⁵. nascitur fere iuxta mare. haec tumores et vitia partium earum⁹⁷⁶ cum polenta inlita sedat vel per se trita⁹⁷⁷. superioris ⁹⁷⁸ radix in lacte ovis colonicae data nervos intendit, eadem ex aqua remittit. 97 ⁹⁷⁹ 63 Graeci satyrion foliis lilii⁹⁸⁰ rubris⁹⁸¹, minoribus⁹⁸² et III non amplius e terra exeuntibus tradunt, caule levi, cubitali, nudo, radice gemina, cuius inferior pars et maior mares gignat, superior ac minor feminas. et aliud genus satyrii⁹⁸³ erythr aicon⁹⁸⁴ appellant, semine⁹⁸⁵ viticis⁹⁸⁶ maiore, levi, duro⁹⁸⁷, radicis cortice rufo⁹⁸⁸ ; intus⁹⁸⁹ album⁹⁹⁰ includi sapore subdulce⁹⁹¹, fere⁹⁹² in montuosis⁹⁹³ inveniri. 98 venerem, etiam si omnino manu teneatur radix, stimulari⁹⁹⁴, adeo⁹⁹⁵ si bibatur in vino austero; arietibus quoque et hircis segnioribus⁹⁹⁶ in potu dari, et a Sarmat ia⁹⁹⁷ equis ob adsiduum laborem pigrioribus in coitu, quod vitium prosedamum vocant. restinguit vim eius aqua mulsa aut lactuca sumpta. 99 ⁹⁹⁸ in totum quidem Graeci, cum concitationem hanc volunt significare, satyrion appellant, sic et crataegin⁹⁹⁹ cognominantes¹⁰⁰⁰ et thelygonon¹⁰⁰¹ et arrhe nogonon¹⁰⁰², quarum semen testi bus¹⁰⁰³ simile est. tithymalli quoque ramorum medullam habentes ad venerem proniores fieri dicuntur. prodigiosa sunt quae circa hoc tradit¹⁰⁰⁴ Theophrastus , auctor alioqui¹⁰⁰⁵ gravis, septuageno¹⁰⁰⁶ coitu durasse¹⁰⁰⁷ libidinem contactu herbae, cuius¹⁰⁰⁸ nomen genusque¹⁰⁰⁹ non posuit. 100 ¹⁰¹⁰ — 64 Sideritis adalligata varices minuit et sine dolore praestat¹⁰¹¹.

Podagrae morbus rarior solebat esse non modo patrum avorumque memoria, verum¹⁰¹² etiam nostra, peregrinus et ipse, nam si Italiae fuisset antiquitus, Latinum nomen invenisset . insanabilis non est credendus, quippe quoniam et in multis¹⁰¹³ sponte desiit¹⁰¹⁴ et in pluribus cura¹⁰¹⁵. medentur¹⁰¹⁶ radices¹⁰¹⁷ panacis¹⁰¹⁸ cum uva passa, sucus hyoscyami cum farina vel semen, scordion ex aceto, Hiberis¹⁰¹⁹ uti dictum¹⁰²⁰ est,¹⁰²¹ verbenaca cum axungia trita, cyclamini¹⁰²² radix, cuius decoctum et¹⁰²³ pernionibus. 101 ¹⁰²⁴ podagras refrigerat radix e xiphio¹⁰²⁵, semen e¹⁰²⁶ psyllio¹⁰²⁷, cicuta cum lithargyro¹⁰²⁸ aut axungia, aizoum¹⁰²⁹ in primo impetu podagrae rubentis, hoc est calidae¹⁰³⁰. utrilibet vero convenit erigeron cum axungia, plantaginis folia trita addito¹⁰³¹ sale modico¹⁰³², argemonia tusa ex melle. medetur et verbenaca¹⁰³³ inlita aut si pedes macerentur¹⁰³⁴ in aqua, in qua¹⁰³⁵ decocta sit¹⁰³⁶, 102? 65 et lappago¹⁰³⁷, similis anagallidi¹⁰³⁸, nisi esset¹⁰³⁹ ramosior ac pluribus foliis, gravis¹⁰⁴⁰ odoris. quae talis est, mollugo vocatur; similis, sed¹⁰⁴¹ asperioribus foliis asperugo¹⁰⁴². superioris et sucus pondere¹⁰⁴³ $X$ I¹⁰⁴⁴ in vini¹⁰⁴⁵ II cyathis ¹⁰⁴⁶ cotidie sumitur. 103 ¹⁰⁴⁷ — 66 Praecipue vero liberat eo malo¹⁰⁴⁸ ph ycos¹⁰⁴⁹ thalassion¹⁰⁵⁰, id est fucus marinus, lactucae similis, qui conchyliis¹⁰⁵¹ substernitur, non podagrae modo, sed omnibus articulorum morbis¹⁰⁵² inpositus, priusquam arefiat¹⁰⁵³. tria¹⁰⁵⁴ autem genera eius: latum et alterum longius¹⁰⁵⁵, quadamtenus ¹⁰⁵⁶ rubens, tertium crispis foliis, quo in Creta vestes tingunt, omnia eiusdem usus. Nicander ea et adversus serpentes in vino dedit. 104 ¹⁰⁵⁷ salutare est et semen eius herbae, quam psyllion appellavimus¹⁰⁵⁸, madefactum¹⁰⁵⁹ aqua admixtis¹⁰⁶⁰ in heminam¹⁰⁶¹ seminis resinae Colophoniae coclearibus¹⁰⁶² II, turis¹⁰⁶³ uno. laudantur et mandragorae folia cum polenta tunsa.

Talis vero tumentibus limus¹⁰⁶⁴ aquaticus cum oleo subactus mire prodest, articulis sucus e¹⁰⁶⁵ centaurio minore. idem nervis utilissimus, item centauris. 105 ¹⁰⁶⁶ Vettonica nervis discurrentibus per scapulas, umeris, spinae, lumbis pota ut¹⁰⁶⁷ in iocinere, articulis quinquefolium inposit um¹⁰⁶⁸, mandragorae folia cum polenta vel radix recens tusa¹⁰⁶⁹ cum cucumere silvestri vel decocta in aqua, digitorum¹⁰⁷⁰ in¹⁰⁷¹ pedibus¹⁰⁷² rimis polypodii radix, articulis sucus hyoscyami cum axungia, amomon¹⁰⁷³ suco¹⁰⁷⁴ decocto¹⁰⁷⁵, item centunculus decocta vel muscus recens ex aqua obligatus, donec inarescat, item lappae boariae radix e vino pota. 106 ¹⁰⁷⁶ —Cyclaminos decocta in aqua perniunculos¹⁰⁷⁷ curat¹⁰⁷⁸ omniaque alia frigoris vitia, perniunculos et cotydelon cum axungia, folia ex batrachio, epithymi sucus. clavos pedum extrahit ladanum cum¹⁰⁷⁹ castoreo, verbenaca ex vino.

107 ¹⁰⁸⁰ 67 Nunc peractis malis, quae membratim sentiuntur¹⁰⁸¹, dicemus de iis¹⁰⁸², quae totis corporibus grassantur¹⁰⁸³. remedia autem¹⁰⁸⁴ haec communia invenio aput a ucto res¹⁰⁸⁵ potanda¹⁰⁸⁶ : dodecatheum, de qua diximus, deinde panacis omnium¹⁰⁸⁷ generum radices, peculiariter longinquis morbis, et semen interaneorum vitiis, ad omnes vero dolores corporis¹⁰⁸⁸ sucum e¹⁰⁸⁹ scordio, item Vettonicae, quae¹⁰⁹⁰ pota colorem plumbeum corporis privatim emendat, gratiorem reducit.

108 ¹⁰⁹¹ 68 Geranion¹⁰⁹² aliqui myrrin¹⁰⁹³, alii¹⁰⁹⁴ myrtidan¹⁰⁹⁵ appellant. similis est cicutae, minutioribus foliis et caule brevior, rotunda¹⁰⁹⁶, saporis et odoris iucundi. nostri sic eam tradunt, Graeci foliis paulo candidioribus quam malvae, caulibus tenuibus, pilosis ramosam ex intervallis, binum palmorum; e sse¹⁰⁹⁷¹⁰⁹⁸ in his folia¹⁰⁹⁹, inter quae¹¹⁰⁰ in cacuminibus capitula sint gruum. 109 ¹¹⁰¹ alterum genus foliis anemones, divisuris longioribus , radice mali modo rotunda, dulci, reficientibus¹¹⁰² se ab imbecillitate utilissima, et fere talis vera est. bibitur contra phthisis¹¹⁰³ drachma in cyathis¹¹⁰⁴ vini III bis die, item contra inflationes, et cruda idem praestat. sucus radicis auribus medetur¹¹⁰⁵, opisthotonis semen drachmis¹¹⁰⁶ IIII cum pipere et murra potum. 110 ¹¹⁰⁷ phthisis¹¹⁰⁸ sanat et plantaginis sucus, si¹¹⁰⁹ bibatur, et ipsa decocta in cibo; e¹¹¹⁰ sale et oleo a somno matutino refrigerat. eadem datur iis, quos atrophos vocant, interpositis diebus¹¹¹¹, Vettonica vero¹¹¹² phthisicis ecligmate¹¹¹³ cum melle, fabae magnitudine, agaricum potum obolis¹¹¹⁴ II in passo, vel daucum¹¹¹⁵ cum centaurio maiore in vino. phagedaenis , quod¹¹¹⁶ nomen sine modo esurientium est et¹¹¹⁷ alias¹¹¹⁸ ulcerum, tithymalli medentur cum sesamis¹¹¹⁹ sumpti.

111 ¹¹²⁰ 69 Inter mala universi¹¹²¹ corporis vigiliae sunt plerisque . harum remedio monstratur panaces, clymenos, aristolochia odore et¹¹²² peruncto capite, aizoum sive sedum, si involutum panno nigro ignorantis pulvino subiciatur, et onotheras¹¹²³ sive onear¹¹²⁴, hilaritatem¹¹²⁵ adferens in vino, amygdalae¹¹²⁶ folio, flore roseo¹¹²⁷, fruticosa, longa radice et, cum siccata est, vinum olente¹¹²⁸. haec¹¹²⁹ in potu data feras quoque mitigat. 112 ¹¹³⁰ cruditates, quae nausiam faciunt, digeruntur¹¹³¹ Vettonica pota; eadem¹¹³² a cena concoctionem¹¹³³ facit¹¹³⁴ in oxymelitis¹¹³⁵ cyathis ¹¹³⁶ III drachmae pondere et crapulam discutit, item agaricum post cibum in aqua calida potum.—Paralysin Vettonica sanare dicitur, item Hiberis ut dictum est. eadem¹¹³⁷ et torpentibus membris prodest, item argemonia omniaque, quae¹¹³⁸ secari periclitentur, discutiendo.

113 ¹¹³⁹ 70 Comitiales sanantur¹¹⁴⁰ panacis¹¹⁴¹, quam Heraclion diximus, radice¹¹⁴² pota¹¹⁴³ cum coagulo vituli marini ita, ut¹¹⁴⁴ sint panacis III partes¹¹⁴⁵, plantag ine¹¹⁴⁶ pota, Vettonica in oxymelitis ¹¹⁴⁷¹¹⁴⁸ drachma vel agarico¹¹⁴⁹ obolis III, foli is¹¹⁵⁰ quinquefolii ex aqua. sanat¹¹⁵¹ et archezostis¹¹⁵², sed anno pota. sanat et 114? ¹¹⁵³ baccaris¹¹⁵⁴¹¹⁵⁵ radix arida in pulverem contrita cyathis III cum coriandri uno in aqua¹¹⁵⁶ calida, et centunculus¹¹⁵⁷¹¹⁵⁸ trita in aceto aut melle aut in aqua calida, verbenaca ex vino pota, hysopi bacae ternae contritae¹¹⁵⁹ in aqua potae diebus XVI, peucedanum cum coagulo vituli marini aequis portionibus potum, quinquefolii¹¹⁶⁰ contrita folia ex vino et¹¹⁶¹ sumpta¹¹⁶² diebus XXX¹¹⁶³, Vettonicae farina¹¹⁶⁴ pondere¹¹⁶⁵ X iII cum aceti¹¹⁶⁶ scillini¹¹⁶⁷ cyatho, mellis Attici uncia, scamonium obolis II cum castorei ¹¹⁶⁸ drachmis IIII.

115 ¹¹⁶⁹ 71 Febres frigidas¹¹⁷⁰ leviores¹¹⁷¹ facit agaricum potum in calida aqua, tertianas sideritis cum ole o¹¹⁷², item ladanum, quod in segetibus nascitur, contusum, plantago ex aqua mulsa¹¹⁷³ II horis ante¹¹⁷⁴ accessionem¹¹⁷⁵ pota binis drachmis vel sucus radicis madefactae vel tusae¹¹⁷⁶ vel ipsa¹¹⁷⁷ radix trita in aqua¹¹⁷⁸ ferro calfacta. quidam ternas radices¹¹⁷⁹ in III cyathis aquae dedere. eadem in quartanis quaterna¹¹⁸⁰ fecerunt. buglosso¹¹⁸¹ inarescente¹¹⁸², 116? ¹¹⁸³ si quis medullam e¹¹⁸⁴ caule eximat¹¹⁸⁵ dicatque¹¹⁸⁶, ad quem liberandum febri id faciat¹¹⁸⁷, et alliget ei¹¹⁸⁸ VII¹¹⁸⁹ folia ante accessionem, aiunt febri liberari; item Vettonicae ¹¹⁹⁰¹¹⁹¹. . . drachmam¹¹⁹² in aquae mulsae cyathis III vel agaricum , maxime in iis¹¹⁹³ febribus, quae cum horrore¹¹⁹⁴ veniant. quinquefolii folia quidam terna tertianis¹¹⁹⁵ dedere, quaterna quartanis¹¹⁹⁶, plura ceteris; alii¹¹⁹⁷ omnibus¹¹⁹⁸ III¹¹⁹⁹ obolos¹²⁰⁰ cum pipere ex aqua mulsa. 117 ¹²⁰¹ verbenaca quidem et iumentorum febribuss in vino medetur, sed in tertianis a tertio geniculo incisa, quartanis a quarto. bibitur et semen hyperici¹²⁰² utriusque in¹²⁰³ quartanis¹²⁰⁴ et horroribus, Vettonicae farina¹²⁰⁵, quae omnes horrores coercet, item panaces, adeo¹²⁰⁶ excalefactoria¹²⁰⁷ natura, ut¹²⁰⁸ per nivem ituris bibere¹²⁰⁹ id perunguique eo praecipiant . et aristolochia perfrictionibus resistit.

118 ¹²¹⁰ 72 Phreneticos somnus¹²¹¹ sanat, qui contingit¹²¹² peucedano ex aceto capiti infuso, anagallidum suco. e diverso¹²¹³ lethargicos excitare¹²¹⁴ labor est; hoc praestant¹²¹⁵ Euphorbeum ex aceto naribus tactis¹²¹⁶, peucedani sucus¹²¹⁷. contra insanias Vettonica bibitur. carbunculos rumpit panaces, sanat Vettonicae farina ex aqua aut¹²¹⁸ brassica cum¹²¹⁹ ture, frequenti potu calidae, vel e carbone in conspectu restincto favilla digito sublata et inlita, vel plantago tusa¹²²⁰, tithymallus characi as¹²²¹.

119 ¹²²² 73 Hydropicos¹²²³ sanat panac es¹²²⁴, plantago in cibo, cum prius panem siccum comederint¹²²⁵ sine potu, Vettonica¹²²⁶ drachmis ¹²²⁷ II in II cyathis vini aut mulsi, vel agaricum vel semen lonchitidis II lingulis ex aqua potum, psyllion ex vino, anagallidum sucus, cotyledonis¹²²⁸ radix e mulso, ebuli recentis radix excussa tantum nec colluta, quod¹²²⁹ II digiti conprehendant, ex vini veteris caldi¹²³⁰ hemina, trifolii radix drachmis II in vino, tithymallum platyphyllon cognomine, semen hyperici, 120? ¹²³¹ quod caros¹²³² appellatur, acte, quam¹²³³ esse ebulum¹²³⁴ putant quidam, radice contrita in vini cyathis III, si febris absit, vel semine ex vino nigro, item verbenaca fasciculo manus plenae in aqua decocta¹²³⁵ ad dimidias. praecipue tamen chamaeactes¹²³⁶ sucus aptissimus creditur.— Eruptiones pituitae¹²³⁷ emendant plantago, cyclamini radix e¹²³⁸ melle¹²³⁹, ebuli folia trita¹²⁴⁰ e¹²⁴¹ vetere vino; inposita etiam boam sanant, id est rubentes papulas, pruriginem sucus strychni inlitus.

121 ¹²⁴² 74 Igni sacro medenturn¹²⁴³ aizoum, folia trita cicutae, mandragorae radix; secatur¹²⁴⁴ in asses¹²⁴⁵ ut cucumis, primumque super mustum suspenditur, mox in fumo¹²⁴⁶, dein t eritur¹²⁴⁷ e¹²⁴⁸ vino aut aceto. prodest et vino myrteo¹²⁴⁹ fovere, mentae sextans¹²⁵⁰¹²⁵¹ vivi sulpuris uncia ex aceto simul¹²⁵² trita, fuligo ex aceto. ignis sacri plura sunt genera, inter quae medium hominem ambiens, qui zoster vocatur, et enecat¹²⁵³, si cinxit¹²⁵⁴. medetur plantago cum creta Cimolia et peristereos¹²⁵⁵ per se, radix persollatae¹²⁵⁶ ; aliis, quae¹²⁵⁷ serpunt, cotyledonis¹²⁵⁸ radix cum mulso, aizoum, sucus e linozosti ex aceto. 122 ¹²⁵⁹

75 Radix¹²⁶⁰ polypodi inlita luxatis medetur¹²⁶¹, doloremque¹²⁶² et tumores¹²⁶³ tollunt¹²⁶⁴ semen psyllii, folia plantaginis trita, sale modice¹²⁶⁵ addito, verbasci semen ex¹²⁶⁶ vino decoctum contritum¹²⁶⁷, cicuta cum axungia. folia ephemeri tuberibus¹²⁶⁸ tumoribusque inlinuntur , quae etiamtum¹²⁶⁹ discuti possunt.

123 ¹²⁷⁰¹²⁷¹ 76 Morbum regium in oculis praecipue mirari est, tenuitatem etiam¹²⁷² densitatemque tunicularum¹²⁷³ felle subeunte¹²⁷⁴. Hippocrates a septimo die in febri¹²⁷⁵ mortiferum signum esse dicit¹²⁷⁶. nos scimus¹²⁷⁷ vixisse aliquos etiam ab hac desperatione . fit vero et¹²⁷⁸ citra¹²⁷⁹ febres expugnaturque¹²⁸⁰ centaurio maiore¹²⁸¹ ut diximus¹²⁸² poto, Vettonica, agarici obolis III ex¹²⁸³ vini veteris cyatho, item verbenacae folia obolis III ex vini calidi hemina quadriduo¹²⁸⁴. 124 ¹²⁸⁵ sed celerrime quinquefolii¹²⁸⁶ sucus medetur III cyathis potus¹²⁸⁷. cyclamini radix drachmis III bibitur in loco calido et a¹²⁸⁸ perfrictionibus¹²⁸⁹ tuto—sudores ¹²⁹⁰ enim felleos movet—, folia tussilaginis ex aqua, semen linozostis¹²⁹¹ utriusque inspersum potioni vel cum absinthio ¹²⁹² aut cicere decoctum, hysopi bacae cum aqua potae¹²⁹³, lichen herba, si, cum sumitur, cetero olere abstineatur¹²⁹⁴, polythrix¹²⁹⁵ in vino data, struthion¹²⁹⁶ in mulso.

125 ¹²⁹⁷ 77 Passim et in quacumque parte, sed¹²⁹⁸ maxime¹²⁹⁹ incommoda ¹³⁰⁰ nascuntur qui furunculi vocantur, mortiferum aliquando malum consectis¹³⁰¹ corporibus. remedio sunt pycnocomi folia trita cum polenta, si nondum caput fecerint. discutiunt et folia ephedri inlita.

126 ¹³⁰² 78 Fistulae¹³⁰³ quoque in omni parte serpunt medicorum vitio male sectis corporibus. auxilio est centaurium minus collyriis cum melle decocto additis, plantaginis sucus infusus , quinquefolium¹³⁰⁴ cum sale et melle, ladanum cum castoreo¹³⁰⁵, cotyledon cum medulla cervina calefacta et¹³⁰⁶ inposita ; verbasci radicis medulla collyrii tenuitate¹³⁰⁷ in fistulam additur¹³⁰⁸ vel aristolochiae radix vel sucus tithymalli.

127 ¹³⁰⁹ 79 Collectiones inflammationesque sanant argemoniae¹³¹⁰ folia inlita, duritias et collectiones omnes verbenaca vel quinquefolium decoctum in aceto, verbasci folia vel radix, hysopum¹³¹¹ e vino inpositum, acori radix decocto¹³¹² eius foventibus , aizoum¹³¹³, item quae¹³¹⁴ contusa sint¹³¹⁵ duritiasque¹³¹⁶ et sinus¹³¹⁷ corporis¹³¹⁸ illecebra¹³¹⁹. 128 ¹³²⁰ omnia infixa¹³²¹ corpori extrahunt folia tussilaginis, daucum¹³²², semen leontopodii tritum in aqua cum polenta. suppurationibus inponuntur pycnocomi¹³²³ folia trita cum polenta vel semen, item orchis. vitia, quae sint in ossibus, satyrii radice inposita efficacissime sanari dicuntur , nomae et collectiones omnes fuco maris, priusquam inarescat. et alcimae¹³²⁴ radix collectiones discutit.

129 ¹³²⁵ 80 Ambusta sanantur plantagine¹³²⁶, arctio ita ut cicatrix fallat¹³²⁷ —folia eius in aqua decocta contrita¹³²⁸ inlinuntur—, radice¹³²⁹ cyclamini, aizoo¹³³⁰, herba ipsa hyperici¹³³¹, quod corissum¹³³² appellavimus.

¹³³³

130 ¹³³⁴ 81 Nervis et articulis convenit plantago trita cum sale, argemonia tusa ex melle. peucedani¹³³⁵ suco perunguntur spastici¹³³⁶, tetanici¹³³⁷, nervorum duritiae aegilopis¹³³⁸ suco; doloribus ¹³³⁹ erigeron¹³⁴⁰ ex aceto inlinitur, epithymum¹³⁴¹. spasticis et opisthotonicis perungui¹³⁴² semine hyperici, quod caros¹³⁴³ vocatur, idemque¹³⁴⁴ bibere prodest. phrynion dicitur etiam abscisos¹³⁴⁵ sanare nervos, si¹³⁴⁶ confestim inponatur trita vel mansa. spasticis, tremulis, opisthotonicis alcimae¹³⁴⁷ radix bibitur ex aqua mulsa. sic et rigores excalfacit.

131 ¹³⁴⁸ 82 Sanguinis profluvia¹³⁴⁹ sistit herbae Paeoniae¹³⁵⁰ semen rubrum¹³⁵¹ —eadem et in radice¹³⁵² vis—, clymenus¹³⁵³ vero, sive¹³⁵⁴ ore sanguis reiciatur sive naribus sive alvo fluat sive feminarum utero, item Lysimachia pota vel inlita vel naribus indita, item plantaginis semen, quinquefolium potum et inlitum, cicutae semen in nares, si inde fluat, tritum ex aqua inditum, aizoum, astragali radix. sistit et isch aemon ¹³⁵⁵ et Achillia.

132 ¹³⁵⁶ 83 Equisaetum, hippuris Graecis¹³⁵⁷ dicta et in pratis vituperata¹³⁵⁸ nobis—est autem pilus¹³⁵⁹ terrae equinae¹³⁶⁰ saetae similis—, lienes¹³⁶¹ cursorum extinguit decocta fictili¹³⁶² novo ad tertias quantum vas capiat et per triduum heminis pota; unctis esculentis¹³⁶³ ex ante¹³⁶⁴ diem unum interdicitur. Graecorum varia circa hanc opinio¹³⁶⁵ : 133 ¹³⁶⁶ alii pinus foliis similem, nigricantem eodem nomine appellant, vim eius admirabilem tradentes¹³⁶⁷, sanguinis profluvia vel tacto¹³⁶⁸ tantum ea homine¹³⁶⁹ sisti¹³⁷⁰ ; alii hippurin, alii ephedron¹³⁷¹, alii anabasim vocant, traduitque iuxta arbores nasci et scandente m¹³⁷² eas dependere comis iunceis multis, nigris, ut ex¹³⁷³ equorum cauda, geniculatis¹³⁷⁴ ramulis, folia habere pauca, tenuia, exigua, semen rotundum, simile coriandro, radice lignosa, nasci in arbustis¹³⁷⁵ maxume. 134 ¹³⁷⁶ vis eius spissare corpora. sucus sanguinem e naribus fluentem inclusus sistit, item alvum. medetur dysintericis in vino dulci potus¹³⁷⁷ cyathis III, urinam ciet, tussim, orthopnoeam sanat, item rupta et quae serpunt ¹³⁷⁸. intestinis et vesicae folia bibuntur, enterocelen¹³⁷⁹ cohibet¹³⁸⁰. faciunt¹³⁸¹ et aliam hippurim¹³⁸² brevioribus et mollioribus comis candidioribusque, perquam utilem ischiadicis et vulneribus ex aceto inposita m¹³⁸³ propter sistendum sanguinem. 135 ¹³⁸⁴ —Et nymphaea trita plagis inponitur. peucedanum cum semine cupressi bibitur, si sanguis per os redditus est fluxitve ab infernis¹³⁸⁵. sideritis tantam vim habet, ut quamvis recenti gladiatoris¹³⁸⁶ vulneri¹³⁸⁷ inligata¹³⁸⁸ sanguinem claudat¹³⁸⁹, quod facit et ferulae cinis vel carbo, fungus vero etiam efficacius , qui secundum radicem eius nascitur. 136 ¹³⁹⁰ 84 per nares autem fluenti et cicutae semen tritum ex aqua additumque ¹³⁹¹ efficax habetur, item stephanomelis¹³⁹² ex aqua. Vettonicae farina e¹³⁹³ lacte caprino pota sistit ex ubere fluentem plantagoque¹³⁹⁴ contusa. eiusdem sucus vomentibus sanguinem datur. ad erraticum autem radix persollatae¹³⁹⁵ cum axungia vetere inlita probatur; 137 ¹³⁹⁶ 85 ruptis convulsisque, ex alto deiectis centaurium maius, Gentianae radix trita vel decocta ¹³⁹⁷ vel sucus, Vettonica¹³⁹⁸ et hoc amplius a vocis aut lateris¹³⁹⁹ contentionibus panaces, scordium¹⁴⁰⁰, aristolochia pota, agaricum, i dem¹⁴⁰¹ contusis et eversis potum II obolis in mulsi¹⁴⁰²¹⁴⁰³ cyathis III aut, si febris sit, in aqua mulsa, verbascum , cuius flos similis auro est, acori¹⁴⁰⁴ radix, aizoum¹⁴⁰⁵ omne, sed maioris¹⁴⁰⁶ sucus efficacissime, item symphyti ius¹⁴⁰⁷ vel radicis¹⁴⁰⁸ decoctum, daucos¹⁴⁰⁹ cruda¹⁴¹⁰, erysithales—flore¹⁴¹¹ luteo, foliis acanthi¹⁴¹² —e¹⁴¹³ vino, item chamaerops¹⁴¹⁴ et in sorbitione¹⁴¹⁵ irio¹⁴¹⁶¹⁴¹⁷ vel plantago omnibus modis, item .....

138 ¹⁴¹⁸ 86 Phthiriasi¹⁴¹⁹ Sulla¹⁴²⁰ dictator consumptus est, nascunturque in sanguine ipso hominis animalia exesura¹⁴²¹ corpus . resistitur uvae taminiae¹⁴²² suco aut veratri cum oleo perunctis corporibus¹⁴²³ ; taminia quidem in aceto decocta etiam vestes eo taedio liberat.

139 ¹⁴²⁴ 87 Ulcera multorum sunt generum¹⁴²⁵ ac multis modis¹⁴²⁶ curantur. panacis omnium generum radix ex vino calido inlinitur manantibus¹⁴²⁷. sicca t¹⁴²⁸ privatim quam Chironiam diximus; cum melle trita tubera aperit ulceribusque¹⁴²⁹,¹⁴³⁰ quae serpunt, deploratis auxilio est cum aeris flore vino temperata omnibus modis, vel semine vel flore¹⁴³¹ vel radice. eadem cum polenta vetustis volneribus prodest, Heraclion quoque¹⁴³² siderion, 140 ¹⁴³³ Apollinaris, psyllium, tragacantha ¹⁴³⁴¹⁴³⁵. scordotis cum melle purgat; farina eius carnis excrescentes per se inspersa¹⁴³⁶ consumit. Polemonia ulcera, quae cacoëthe vocant, sanat; centaurium maius inspersum vel inlitum, item minoris coma¹⁴³⁷ decocta vel trita vetera quoque ulcera purgat et persanat. folliculi clymeni recentibus plagis inponuntur. inlinitur autem Gentiana ulceribus , quae serpunt, radice tusa vel decocta in aqua ad mellis crassitudinem vel suco, volneribus ex ea factum Lycium. 141 ¹⁴³⁸ Lysimachia recentibus plagis medetur, plantago omnium generum ulceribus, peculiariter senum et infantium¹⁴³⁹. igni emollita¹⁴⁴⁰ melior et cum cerato crassa ulcerum labra¹⁴⁴¹ purgat, nomas sistit¹⁴⁴² ; tritam suis foliis integere oportet. suppurationes, collectiones¹⁴⁴³, sinus ulcerum chelidonia quoque siccantur, volnera adeo, ut etiam pro spodio utantur; eadem iam desperatis cum axungia inponitur¹⁴⁴⁴. 142 ¹⁴⁴⁵ dictamnum¹⁴⁴⁶ pota sagittas pellit et alia tela extrahit inlita—bibitur ex aquae¹⁴⁴⁷ cyatho foliorum obolo—, proxime pseudodictamnum; utraque et suppurationes discutit. aristolochia quoque putria ulcera exest¹⁴⁴⁸, sordida purgat¹⁴⁴⁹ cum melle vermesque¹⁴⁵⁰ extrahit, item clavos in ulcere¹⁴⁵¹ natos et infixa corpori omnia, praecipue sagittas et ossa fracta cum resina, cava vero ulcera explet per se et cum¹⁴⁵² iride, recentia vulnera¹⁴⁵³ ex aceto; 143 ¹⁴⁵⁴ vetera ulcera verbenaca, quinquefolium cum¹⁴⁵⁵ sale et melle. radices persollatae volneribus ferro inlatis recentibus ¹⁴⁵⁶ inponuntur, folia veteribus; cum axungia utr imque¹⁴⁵⁷ et¹⁴⁵⁸ suo folio operitur damasonium, ut¹⁴⁵⁹ in struma, folia verbasci¹⁴⁶⁰ ex aceto ant vino. 144 ¹⁴⁶¹ peristereos ad omnia genera vel callosorum putrescentiumque ulcerum facit. manantia nymphaeae Heracliae¹⁴⁶² radix sanat, item cyclamini radix vel per¹⁴⁶³ se vel ex aceto vel cum melle; eadem et contra steatomata efficax. sic et¹⁴⁶⁴ ad ulcera manantia hysopum, item peucedanum; e i¹⁴⁶⁵ ad recentia volnera vis tanta est, ut squamam ¹⁴⁶⁶ ossibus extrahat. praestant hoc et anagallides cohibentque quas vocant nomas et rheumatismos, utiles et recentibus plagis, 145 ¹⁴⁶⁷ sed praecipue senum corpori, cum cerato apostemata et ulcera taetra folia¹⁴⁶⁸ mandragorae recentia, radix volnera cum melle aut oleo, cicuta cum siligine mixta mero, aizoum herpetas¹⁴⁶⁹ quoque ac¹⁴⁷⁰ nomas ac¹⁴⁷¹ putrescentia, sicut erigeron verminosa¹⁴⁷², recentia autem volnera astragali radix et vetera ulcera, quae¹⁴⁷³ purgat hypocisthis utraque. leontopodii semen tritum in aqua et¹⁴⁷⁴ cum polenta inlitum spicula¹⁴⁷⁵ sagittarum extrahit, item pycnocomi¹⁴⁷⁶ semen. 146 ¹⁴⁷⁷ tithymallus characias¹⁴⁷⁸ suco gangraenas, phagedaenas, putria vel decocto ramorum cum polenta et oleo, orchis radices hoc amplius et cacoëthe¹⁴⁷⁹ cum melle, siccae et recentes¹⁴⁸⁰ per se vulnera¹⁴⁸¹¹⁴⁸², onothera effer antia¹⁴⁸³ sese ulcera sanat. Scythae¹⁴⁸⁴ ul cera¹⁴⁸⁵ Scythica ¹⁴⁸⁶ curant. ad carcinomata argemonia ex melle efficacissima est. 147 ¹⁴⁸⁷ ulceribus¹⁴⁸⁸ praesanatis¹⁴⁸⁹ asphodeli radix decocta ut diximus, trita cum polenta et inlita, quibuscumque¹⁴⁹⁰ vero Apollinaris, astragali radix in pulverem trita umidis ulceribus prodest, item callithrix decocta in aqua, privatim vero iis¹⁴⁹¹, quae¹⁴⁹² calciamento¹⁴⁹³ facta sint, verbenaca nec non et Lysimachia contrita ac nymphaea arida infriata¹⁴⁹⁴. polythrix inveteratis iisdem utilior est¹⁴⁹⁵. 148 ¹⁴⁹⁶ — 88 Polycnemon¹⁴⁹⁷ cunilae bubulae similis est¹⁴⁹⁸, semine pulei, surculosa, multis geniculis, corymbo [odorata¹⁴⁹⁹ ] acri et dulci odore, ferro factis¹⁵⁰⁰ conmanducata inponitur, quinto die solvitur. symphyton ad cicatricem celerrime perducit, item sideritis; haec inponitur ex melle. 149 ¹⁵⁰¹ verbasci semine ac foliis ex vino decoctis ac tritis omnia infixa corpori extrahuntur, item mandragorae foliis cum polenta¹⁵⁰², cyclamini radicibus cum¹⁵⁰³ melle. trixaginis folia in oleo contrita iis¹⁵⁰⁴ maxime adhibentur ulceribus, quae serpunt, et al cima in¹⁵⁰⁵ melle trita, Vettonica¹⁵⁰⁶ ad carcinomata et malandrias¹⁵⁰⁷ veteres addito sale.

150 ¹⁵⁰⁸ 89 Verrucas tollit¹⁵⁰⁹ argemonia ex aceto vel¹⁵¹⁰ batrachii radix, quae et¹⁵¹¹ ungues scabros¹⁵¹² aufert¹⁵¹³, linozostidis utriusque folia vel sucus inlitus. tithymalli omnes genera verrucarum omnia¹⁵¹⁴, item¹⁵¹⁵ pterygia, varos tollunt; cicatrices cum elegantia ad colorem reducit ladanum.—

Artemisiam et elelisphacum¹⁵¹⁶ alligatas qui habeat viator negatur lassitudinem sentire.—

151 ¹⁵¹⁷ 90 Muliebribus¹⁵¹⁸ morbis medetur maxime in universum Paeoniae herbae¹⁵¹⁹ semen nigrum ex aqua mulsa; eadem et in¹⁵²⁰ radice vis. menses¹⁵²¹ ciet panacis semen cum absinthio¹⁵²², menses et¹⁵²³ sudores¹⁵²⁴ scordotis¹⁵²⁵ potu et inlitu. Vettonica drachma in vini¹⁵²⁶ cyathis III bibitur¹⁵²⁷ contra omnia volvarum vitia aut quae a partu¹⁵²⁸ fiunt¹⁵²⁹. menses nimios¹⁵³⁰ sistit Achillia¹⁵³¹ adposita¹⁵³² et decoctum eius insidentibus. 152 ¹⁵³³ mammis inponitur hyoscyami semen ex vino, locis¹⁵³⁴ radix in¹⁵³⁵ cataplasmate, mammis et¹⁵³⁶ chelidonia. secundas morantes vel partus emortuos ¹⁵³⁷ radices panacis adpositae¹⁵³⁸ extrahunt. ipsum panac es¹⁵³⁹ e¹⁵⁴⁰ vino¹⁵⁴¹ potum volvas purgat adpositumque cum melle. Polemonia ¹⁵⁴² pota ex vino secundas pellit, nidore corrigit¹⁵⁴³ volvas. 153 ¹⁵⁴⁴ centauri¹⁵⁴⁵ minoris sucus potu¹⁵⁴⁶ fotuque menses ciet, item maioris radix in volvae doloribus isdem modis prodest, derasa vero et adposita extrahit partus emortuos. plantago adponitur in lana in dolore volvae, in strangulatu bibitur. sed praecipua dictamno vis est: menses ciet, partus emortuos vel traverses eicit—bibitur ex aqua foliorum obolo—, adeo ad haec efficax, u t¹⁵⁴⁷ ne in cubiculum quidem praegnantium ¹⁵⁴⁸¹⁵⁴⁹ inferatur, nec potu¹⁵⁵⁰ tantum, sed et inlitu et suffitu valet; 154 ¹⁵⁵¹ proxime pseudodictamnum, sed¹⁵⁵² menses ciet cum mero decoctum denarii pondere. plurimis¹⁵⁵³ tamen modis¹⁵⁵⁴ aristolochia prodest, nam et menses et secundas ciet et emortuos partus extrahit, murra et¹⁵⁵⁵ pipere additis pota vel subdita; volvas quoque procidentes inhibet¹⁵⁵⁶ fotu vel suffitu vel subiectu, maxime tenuis. 155 ¹⁵⁵⁷ strangulatum ab his mensumque ¹⁵⁵⁸¹⁵⁵⁹ difficultatem agaricum obolis III in vini veteris cyatho potum¹⁵⁶⁰ emendat, peristereos adposita in adipe suillo recenti, antirrhinon cum rosaceo et melle. item adposita nymphaeae Thessalae radix dolori¹⁵⁶¹ medetur, in vino nigro pota profluvia inhibet; e diverso ciet cyclamini radix pota et adposita et vesicae insidentium decocto medetur. 156 secundas pota cissanthemos pellit¹⁵⁶², volvam sanat¹⁵⁶³. e xiphio radix superior menses ciet drachma ex aceto pota. peucedanum strangulatus volvae nidore ustum recreat, menses¹⁵⁶⁴ albos¹⁵⁶⁵¹⁵⁶⁶ praecipue psyllion drachma in cyathis III aquae¹⁵⁶⁷, semen mandragorae potum volvam purgat, menses ciet sucus adpositus et¹⁵⁶⁸ emortuos¹⁵⁶⁹ partus. 157 ¹⁵⁷⁰ nimia rursus proluvia sistit semen cum vivo¹⁵⁷¹ sulphure¹⁵⁷², contra ea¹⁵⁷³ ciet batrachium potu¹⁵⁷⁴ vel cibo, ardens alias, ut diximus, cruda,¹⁵⁷⁵ sed cocta commendatur¹⁵⁷⁶ sale et oleo et cumino. daucum et menses et¹⁵⁷⁷ secundas potu facillime pellit, ladanum suffitu corrigit volvas, dolori earum exulceratisque inponitur. emortua scamonium pellit potum vel adpositum. 158 ¹⁵⁷⁸ menses¹⁵⁷⁹ ciet hypericum utrumque adpositum, ante alia vero, ut Hippocrati videtur, crethmos e¹⁵⁸⁰ vino semine vel radicis cortice¹⁵⁸¹, trahit et secund as¹⁵⁸², succurrit et¹⁵⁸³ strangulationibus ex aqua pota; item radix e geranio peculiariter secundis¹⁵⁸⁴ inflationibusque¹⁵⁸⁵ volvarum conveniens. purgat hippuris pota et¹⁵⁸⁶ adposita volvas, polygonus pota. menses ciet et alc imae¹⁵⁸⁷ radix, folia plantaginis pellunt, item agaricum ex aqua mulsa. 159 ¹⁵⁸⁸ Artemisia volvae medetur trita, ex oleo irino aut cum fico aut¹⁵⁸⁹ cum murra adposita; eiusdem radix pota in tantum purgat, ut¹⁵⁹⁰ partus enectos extrahat. menses et secundas ciet ramorum decoctum insidentibus, item folia pota drachma. ad eadem omnia prosunt vel inposita ventri imo¹⁵⁹¹ cum farina hordeacia. 160 ¹⁵⁹² acoron quoque utile est interioribus feminarum morbis et conyza utraque et crethmos¹⁵⁹³. et anthyllides¹⁵⁹⁴ duae vulvis¹⁵⁹⁵ utilissimae torminibusque et secundarum morae¹⁵⁹⁶ in vino potae. callithrix fotu locis medetur , albugines in capite tollit, capillos inficit oleo trita¹⁵⁹⁷. geranion in vino albo potum, hypocisthis in rubro profluvium sistunt. hysopum suffocationes laxat. radix verbenacae pota ex aqua ad omnia in partu aut ex partu mala praestantissima est¹⁵⁹⁸. 161 ¹⁵⁹⁹ peucedano quidam¹⁶⁰⁰ miscent in vino nigro semen cupressi contritum. nam semen psyllii defervefactum in aqua, cum intepuit, epiphoras omnes uteri¹⁶⁰¹ lenit¹⁶⁰². symphyton tritum in vino nigro evocat me nses¹⁶⁰³. partus accelerat scordotis pota drachma suci in¹⁶⁰⁴ aquae¹⁶⁰⁵ mulsae cyathis¹⁶⁰⁶ IIII. dictamni folia praeclare dantur ex aqua; constat unius oboli pondere, vel si mortui sint in utero infantes, protinus reddi sine vexatione puerperae. similiter prodest pseudodictamnum, sed tardius, cyclaminos adalligata¹⁶⁰⁷, cissanthemos¹⁶⁰⁸ pota, item¹⁶⁰⁹ Vettonicae farina¹⁶¹⁰ ex aqua mulsa.

162 ¹⁶¹¹ 91 Arsenogonon¹⁶¹² et thelygonon¹⁶¹³ herbae sunt habentes uvas¹⁶¹⁴ floribus oleae similes¹⁶¹⁵, pallidioris tamen¹⁶¹⁶, semen¹⁶¹⁷ album¹⁶¹⁸ papaveris modo. thelygoni¹⁶¹⁹ potu feminam concipi narrant; arsenogonon¹⁶²⁰ ab ea semine oleae nec alio distat; huius potu mares generari¹⁶²¹, si credimus. alii utramque¹⁶²² ocimo simil em¹⁶²³ tradunt, arsenogoni autem semen geminum¹⁶²⁴ esse testibus simile.

163 ¹⁶²⁵ 92 Mammarum vitiis aizoum, quod digitillum¹⁶²⁶ appellavimus , unice medetur. erigeron¹⁶²⁷ ex passo mammas uberiores¹⁶²⁸ facit, sonc i¹⁶²⁹ cum farre coct i ius¹⁶³⁰. quae vero mastos¹⁶³¹ vocatur¹⁶³², inlita pilos mammarum partu¹⁶³³ nascent es¹⁶³⁴ aufert¹⁶³⁵ ; testas¹⁶³⁶ in facie aliaque¹⁶³⁷ cutis vitia emendat Gentiana, nymphaea Heraclia inlita¹⁶³⁸, cyclamini radix maculas omnes. cacaliae¹⁶³⁹ grana mixta cerae liquidae extendunt cutem in facie¹⁶⁴⁰ erugantque. vitia omnia acori radix emendat.

164 ¹⁶⁴¹ 93 Capillum lyci um suco¹⁶⁴² flavum facit, denigrat hypericum , quod et¹⁶⁴³ coris sum¹⁶⁴⁴ vocatur, item ophr ys¹⁶⁴⁵ herba, denticulato ¹⁶⁴⁶ oleri¹⁶⁴⁷ similis, foliis II. nigritiam dat¹⁶⁴⁸ et Polemonia in oleo decocta. psilotrum nos quidem in muliebribus medicamentis tractamus, verum iam et viris est in usu¹⁶⁴⁹. efficacissimum¹⁶⁵⁰ autem habetur archezostis, item tithymalli, suco vel in sole cum oleo inlito¹⁶⁵¹ crebro¹⁶⁵² vel evolsis pilis. —Quadripedum scabiem¹⁶⁵³ sanat hysopum ex¹⁶⁵⁴ oleo, suum¹⁶⁵⁵ anginas¹⁶⁵⁶ peculiariter sideritis.—Verum et reliqua genera herbarum reddamus.

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. sensit et v. a. S.

2. et ll. D. del. v.

3. nec VRd v. ne E.

4. magnopere RdE v.a.S.

5. ac VRd G. aut E v.

6. petenda d.

7. Pl. iun. 32, 12–17. (cfr. Marc. 19, 1).

8. iis v. n E. his rC.

9. latini V 2.

10. aliena R 1

11. miseris E D.

12. usurpate R 1.

13. occupantē RdT v. -te r.

14. in multis v. a. S.

15. et ll. Ven. ( S). del. v.

16. latius ego. intus V 1 RdTf S. in- tuitus E r. man.Dal. Ven. intutus V 2. del. v ( D). an intentius.? cfr. § 6.

17. totus V. totosque man. Dal. Ven.

18. tantum manibus descendente E.

19. Pl. iun. 33, 7. 8.

20. ti V 1 R 1 D. tiberii d(?) v. titi r.

21. persino VR( Dal.).

22. equiti RE.

23. in om. d.

24. aperuisset (-sset et d) Vd.

25. pius- que V 1. pri- V 2.

26. in V r ( in ras.) E v ( J). ad dTf S.

27. se bellante d.

28. Pl. iun. 32, 17–19.

29. operam E rv. orem dT. morem VR. opem P.

30. et ( pro e) E. ex v. a. H.

31. CC ( H) D.

32. esse V 2 E r.

33. quoque ego. que ll.v.

34. contra V 2 dE rv. om. V 1 RT D. an ut contra noua? ( cfr. XII 92. XVII 41. XXI 33. XXXI 11).

35. post morborum falso iteraverunt curandum—saepius R, acci- ditque saepius V.

36. repperiri VE.

37. creta d. -am V.

38. adulteris E.

39. paullo Vd H( D). paulo rv( S).

40. ita- liam d(?) G.

41. euenisse coni. J ( coll. accidisse § 7 init.). uen- ll.v. de mendo cfr XVII 233.

42. notatum VRdTf S. consti- utunm E. conscriptum v.

43. obire E.

44. atque V 2 d U. adque V 1. et Q. rv. cfr. Tac. ann. XV 33.

45. laecanius D. lee- ll. v. Lic- Bas. e Diosc. praef.

46. illesi E.

47. inscitia rv. -tiam E. inscientia r f H. cfr. XXIX 18. 23. 25. XXXI 131.

48. secutus V 2 E.

49. leue E.

50. euulsu V. -sa E.

51. paruo uulnere v.a.S. an paruo puncto? cfr. XXVIII 198.

52. possit VE D.

53. uari H cum P. -rii VRdT. -riis Er v. -ricis G.

54. modis v.a.G.

55. nigrans E.

56. alias dEr v. -ia r.

57. in liuida E. in ll. J. del. v.

58. tendens d.

59. grauato in E. -to sint d.

60. auferens E.

61. faucesque ut ego. -esque VR. -esque cum d(?) v. paucisque Er. cfr. de ut VIII 158. IX 122. 152. 153. XI 85. XVIII 115. XX 38. XXX 63. XXXI 109. XXXIII 29. XXXVI 127.

62. examinans V. exinani E.

63. Pl. inn. 33, 20–34, 1. Marc. 19, 18. Celsus III 25.

64. elephantiasim d S (-sin v). elefa- r.

65. occidisse E.

66. italiā R 1.

67. 20,144

68. increscente J cum Strackio. cfr. Marc. inare- ll.H( D). inuale- v.

69. dist. ego coll Celso.

70. et om. VR 1.

71. in om. R 1.

72. greges E.

73. balneis R 1.

74. temperabuntur E.

75. humani V.

76. rest//ictus R 1. restri- f.

77. est om. VR 1.

78. gemursa Vdf

79. nascent v. -ti ll.

80. alias durare V.

81. ti V 1 R D. tiberii d(?) v. titi V 2. pti E. p???ti r.

82. id om. E v.a. H.

83. ambige R.

84. in V 1 dT S.om. rv.

85. excusantes E.

86. qui VR 1.

87. iras parum VRd v. inasperum E 1. -parum E 2. minas parum man. Dal.

88. erant enim VRd S cfr. XXI 78. XXIII 4. IX 105.

89. Celsus I praef. cfr. Plin. XXIX 4–6. Isid. IV 9, 4.

90. memoraaimus U( D).

91. remedia d v. et media VR. media (m in ras.) E.

92. medicine v. -na ll.

93. ipso quo- nam modo V.

94. dioclis d(?) v.a.S.

95. ciaristi VR. car- r.

96. famaque VRd v. namque E r.

97. praxagora E.

98. crassistrati E.

99. Cei P e Strabone X 5, 6 p. 486. co ll. del. v.a. U. Coi coni. S.

100. omnis ll.S. -nes v. an omnia?

101. celebratum E. -ante etiaratum S.

102. rationis R.

103. dist. ego ( ut intellegatur rationem herbarum post Herophilum ad verba descendisse, cum tamen usus efficacissimus herbarum magister esset). an vero ab usu?

104. iam ego. eam ll. v.

105. defcendentem V 1 dT. -te v( S). defendentem r. -te H.

106. sedere namque v. seddere namque E r. sed frenam (-na V 2) que (q??? R) VR. s; fere namque d. | in VRdT S. in his (iis v) E C.

107. aut ditioni d.

108. operatus E. occupatum v.a.G.

109. grauius R 1.

110. Celsus I praef.

111. firmas VR.

112. conferrae V.

113. reliqu//as donec V 2. donec reliquas E.

114. orandę E. rhetoricae v.a.G.

115. eas E.

116. quam forum VRdTf H. eorum E r. del. v.

117. hoc VR 1.

118. usque Vf.

119. torrentia E.

120. cottidie E.

121. causas VRdTf S. -sam E G. casum man. Dal. v.

122. coniectura E. -ram v.a.H.

123. Celsus II 14 init.

124. gestationis VRE D.

125. praestaret E.

126. posset RE v.a.G.

127. intellegeret E G. -rent r. -re v.

128. facillime V.

129. circumegit se V. -gisse d.

130. demissus T S. dim- (-isus V) Vd. adm- E. em- R v.

131. Celsus III 14. IV 26. Apuleius Florid. IV p. 30.

132. mentis V S.

133. inani alias ego. ( de mendo cfr. § 6 extr.). animalia VRd U. mirabili d(?) v. -ili iam S. animos iam JD.

134. uinuam Rd v. -na V S. -no E Ven.

135. iam VRdTf S. tam Er. tum v.

136. scritari E.

137. cognominari se dE v ( J). -aueris e r. -omen ab aegris S cum Gronovio. -omen a linis et U.

138. dist. ego.

139. aut E. et ut v.a. G.

140. lectulo d.

141. iactura R 1 d 1. -tatura Vd 2 f S.

142. morbi V.

143. cupidinem V. -ditatem R 1.

144. et om. R 1 d.

145. dictu dEr v. -ta r.

146. grauia Er.

147. Celsus II 6.

148. hominem E.

149. e leuissima d v. fleu- r.

150. gentes in eo pipus E.

151. legis V. om. E.

152. generis E. -reri V.

153. adrogauere V.

154. multa E.

155. Celsus III 9. II 17.

156. asclepiadem RE v. a.S. -des dT.

157. adiuuere V 2 R v. -uuare E. -uuene V 1. aduenit d 1. inuenit d 2 T.

158. multi v.a.G.

159. in anti- quorum VRdT H. quorum E v( G). del. C.

160. obrudiendi E.

161. adsidue dT v.a. G.

162. tanta dT.

163. urbem V.

164. imbricitrice ego. cfr. Macrob. I 17, 49. imperatrice ll.v. imbrium creatrice J. imitatrice D. nimborum altrice coni. S. immo—imperatrice uncis inclusit U.

165. blandiente Vd v ( D). -tem r G.

166. Celsus I 3. II 12, 2. V praef.

167. morbi V.

168. potu E.

169. uerum VRdT S. uetitum Er v.

170. ut alia VR 1.

171. euacuet et abrogaret E.

172. aethiope R 1.

173. onothuridis ego. cfr. XXIV 167. condiendis VRdT S. -dendis Er J. coniectu ( ad antecedd. relatum) v. condyendis U coll. Athen. XI 55 p. 477. chondridis coni. J.

174. uertere d(?) v.a.S.

175. solita Vd.

176. persarum relegatis VdT.

177. extr.: cfr. Plin. XXIV 166.

178. ubinam istae d v. -nimiste r.

179. curat curę ( om. Caesaris) E.

180. quateres iactentur E.

181. hodie om. v.a. G.

182. merodie f. aethiopide v.a. H.

183. agri v. -is ll.

184. reddantur E r.

185. gignantur om. R 1 d.

186. cur numquam v.a. H.

187. talis est man. Dal. v.a.G.

188. dedit G. -ita ll.v. an dedit ea ( sc. compositio) vel dedit? & ( vel ita) mirum? (ac mirum coni. S).

189. esse E.

190. profectam S J ( tacito errore).

191. in ( pro non) R 1.

192. morum VR.

193. peruenerit E.

194. demonstrata tum R 1. -ratum V.

195. adicientes VRTf S. -emus d(?) E r G. -musque man. Dal. v.

196. quasque ut d 2 T. quasque d 1. quas man. Dal. v.a.G.

197. dictauit E. -uerit v.a.S.

198. Pl. iun. 33, 9–13. Marc. 19, 3. 4. 27. 5. Diosc. IV 162.

199. aceruabimus d v. -auimus r.

200. non paucis iam non E.

201. albugi E.

202. ex ego. om. ll. v. ex Pl. iun. in Marc.

203. glutine lupino Pl. iun. lupino Marc.

204. et ll. v. ex Pl. iun.

205. quartanas Rdf.

206. defricantur v.a.D.

207. dist.ego.

208. Diosc, IV 53.—Pl. iun. 33, 13. Diosc. IV 154.

209. thimalli ( om. et) d.

210. paruo longis Er v. longo paruis r Tf S.

211. an est et?

212. petris Er v( J). -ras r T S. -rae coni.J.

213. inhaerens d(?) G.

214. cfr. Marc. 16, 42.—Diosc. III 27. Celsus IV 7. Pl. iun. 32, 4–6. Marc. 15, 29. Pl. iun. 32, 6–8. Diosc. IV 42.

215. fico V 1 dTf S coll. Diosc. uino V 2 r ( ex corr.) E Pl. iun. v.

216. proserpina V 2 E.

217. et menis E. et v.a.G. cfr. XXVII 127.

218. set ( pro et) V 1. sed V 2. ex v.a.G.

219. deniq; folio E.

220. uerba sicut E.

221. Diosc. II 152. Marc. 15, 18. Diosc. IV 42. 76.

222. melle et v. et ab E. om.r.

223. axungia—7 item cum r in marg. E v. om. r.

224. imposito d.

225. lata folia E v.a.H.

226. circumfossa Er v ( D). -fusa VR J. -confissa d. confissa S.

227. taedium ego. cfr. § 3, nota ad XXIII 22. die Er. om. r T D. diro v.

228. diximus om. Er v.a.S.

229. iis v. his ll. C. item v. 12.

230. 21,144 25,174

231. Diosc. III 159.

232. damasonium B e Diosc. cfr. ind. et XXV 124. -sionem d. -sione VR J. -son v. damisionem Er.

233. alcima coni. J. cfr. nota ad XXV 130. alcam Vd. -canam E. alia nam r. alia R. alcea C. alisma B. caucalin v.

234. absungia E.

235. filio V.

236. omnis ceruices V.

237. extr.: cfr. Diosc. eupor. I 155.—Diosc. IV 42. eupor. I 190.

238. flore Er v. om. r.

239. hanc VRd v. ac E.

240. quoque om. R (?) E v.a.S.

241. in ll.v. an e (= ī)? cfr. XXV 162 (inlecebram) et nota ad XXVIII 98.

242. Diosc. III 48. IV 69. III 115. 6. eupor. II 31. (Marc. 16, 59). 11 152. IV 1.

243. pectoribus VR 1.

244. panaces VR 1.

245. dulce VR 1.

246. sanguine VR.

247. accens; tussitientibus V.

248. nasturcio E. -rtio rv.

249. et ( pro cum) R 1 dTf.

250. dist.ego.

251. tribus ll.v.

252. Diosc. IV 105. III 82 (eupor. II 37). I 2 (eupor. II 35). III 76. 5. IV 102 (eupor. II 32).

253. dist.ego.

254. purulentis E.

255. persolilatae VE.

256. undecim ll v.

257. drachmae v. -ma VRd D cum U 549 non apte coll. XI 184. diadima E. cfr. XXII 29.

258. pondere H. -ris ll.v( JD). cfr. § 44. 34. 36. 40. 52. 53. 57. 77 al., de falsa siglae p. interpretatione § 102. 114.

259. dist.S.

260. aquorum V.

261. subuenit ego. -nit et ll.v.

262. idera ego. ideo ll.v.

263. eadem coni. S. ea demum d(?) Er v. ex V 1 R. ea demum ex V 2.

264. dist.ego.

265. pectoribus V.

266. obolis tribus om. R 1 d.

267. pasti E. possi d. passo v.a.S.

268. flos est E. flos v.a.H.

269. Diosc. IV 121 (eupor. II 31). Marc. 16, 49. Diosc. III 27.

270. notusientibus V.

271. repperio E.

272. caccaliae RE D. cfr. XXV 135. XXVI 163.

273. quinque . . duobus . . tribus ll.v.

274. fecis E. fici d.

275. purgat E.

276. Diosc. III 116. eupor. II 33. Geop. II 5, 4. (cfr. Marc. 16, 101).

277. tusilago E. tusselago d. -lego V.

278. siluestri subnascitur E.

279. quas E.

280. quinque ll.v.

281. autem Vd.

282. VII om. d. septem rv.

283. ad terra V.

284. supernae calida E.

285. sine radice VR 1 dT.

286. eundem E.

287. arcion VTf S. ( cfr. XXV 113). artion Rd. archion E ( ll. in indice). bechion v. (rhichion vel arcophyton Diosc.)

288. chamaeleucin R. -chen Er.

289. cum radices VRE. an item radicis? cfr. Diosc.

290. deuocatus ueterum E.

291. singulis E.

292. Diosc. (III 35). eupor. II 31. (cfr. Plin. XXII 146).— Diosc. eupor. II 31. Marc. 16, 50. Celsus IV 10.—Marc. 24, 11.—Pl. iun. 58, 22. Marc. 24, 8 (16, 52. 87).

293. a E rv. om. r.

294. calfacit VRdf Ven. C.

295. doloris VR.

296. eandem R.

297. fasciculus dT v. -lis r.

298. et cum VdTf.

299. ad tussim—15 calida om. R. add. r.

300. lateris et ( ad seqq. relata) v.a. S.

301. doloris Er. -ribus H.

302. cum om. dTE.

303. uettonica E. ueto- VR 1.

304. Diosc. III 115. Marc. 20, 22. Diosc. III 3. eupor. II 5. Marc. 24, 6. Diosc. II 152. Marc. 16, 37 (20, 50). Diosc. eupor. II 13. Diosc. III 1. 138. (Marc. 20, 124). IV 70. 90. eupor. II 1.

305. roborat R 1 dT.

306. suco VdE D. -cus R(?) v.

307. pota V 2 S. -tae rv. cfr. CFW Müller p. 9.

308. cibos R.

309. sumptę d.

310. aristolocia r. -ci R.

311. pillio E.

312. azoum VR 1 d.

313. (Diosc. III 47). Diosc. eupor. II 31. 39. Diosc. III 6. (Marc. 17, 14). II 152. III 4 (6). 1.

314. scapo v. ca- ll.

315. quattuor ll. v.

316. aqua Rd v.a.B.

317. allii caput est Rd B. alica potest E. pota v.

318. lacunam ego indicavi. et Rd(?) v.

319. dist.ego.

320. syron d v. cfr. ind. syro R. siro V. siron E. sinon r.

321. dyspnoeae C. dispnoea Er. -ae v. difnoea r.

322. eligmate VR.

323. uettonica R 1 d.

324. tusa d.

325. an libra et?

326. aristolochia—§ 58 uetustis desunt in R. add. r ( 'post tria folia et dimidium').

327. calida cotidie bibentibus VdT ( falso iterantes).

328. asinine T S.

329. potam E. -ta r v.a.S.

330. Diosc. eupor. II 39.—Diosc. II 194. III 27. (Marc. 17, 9). II 82. III 1 (eupor. II 29). I 14.

331. asthmaticis v. -aatis (astum- V) dV. hastumanticis E. artu- r.

332. peucedanis fucus E.

333. febries r.

334. sunt d v.a.G.

335. quinque ll.v.

336. et in—datum om. r.

337. amonon V. amenon d.

338. Diosc. eupor. II 58.—Diosc. IV 1. (Marc. 22, 33). IV 42 (eupor. II 30). II 209. IV 108. I 2. III 76.

339. terebia Vd.

340. quattuor ll.v.

341. heminam Vd.

342. tribus ll.v.

343. drachma I ego.-mae d. -ma una Er v. dagmae V.

344. aquae VdT S. aqua rv.

345. calidae VdTr S. -da E v.

346. duobus ll.v.

347. uitii V.

348. reicientibus et cuicumque Vd v. om. Er.

349. intus ll.v.an inlitus? cfr. Diosc.

350. achoron E. -onon r. aceon d.

351. thoraci quoque v.a.S.

352. daucum S cum J. caucum VdT. -cem Er. daucum (caucum Verc. caucon C) quae et ( ad seqq. relata) v. del. B( H). caucus legitur apud Diosc. II 168. an radice? cfr. § 77.

353. Diosc. IV 46. eupor. II 31. 39.—(Marc. 22, 29).

354. anabasis v. cfr. ind. amab- Vd. abamb- r.

355. feret nactus candens r.

356. qui Vd v. que r.

357. sunt d v.a.S.

358. iungi V.

359. contrito V.

360. tribus ll.v.

361. cyathis uini Vd S.

362. Marc. 22, 35.

363. gaeum VE D. geum dr v.

364. nudo r.

365. et om. V.

366. Colum. VI 5, 3. VII 5, 14.— Diosc. II 152. IV 1. Marc. 26, 37. Diosc. III 1. eupor. II 60.

367. iis v. is E. his r C.

368. pthyisis V. pi- thys E.

369. dist. H coll. XXV 86.

370. coris sumnis V. pecorum omanium v.a.G.

371. 25,86

372. traiecatata tum V.

373. oricula VE.

374. ut om. Vd.

375. Diosc. IV 133.

376. tripholion Vdf.

377. maritimo d.

378. abludit VfE. allidit v.a.G.

379. mare E.

380. isatis Verc. e Diosc. satis ll. v.

381. caule palmum alto S. cfr. nota ad XXV 161, de mendo XX 117. palmo alto ll.v. palmeo caule Verc. ( cfr. § 95).

382. pollium V.

383. 21,44 145 sqq.

384. Diosc. IV 1. III 27. IV 156.

385. cronphaena E 1 r. cyonphena E 2 in marg. symphona (-nia C) uel gromphaena v.a. H.

386. uiribus Vdr.

387. medetur om. d.

388. malandrum Er. melandryum v.a.H.

389. carcetum r. chalcetum d(?) v.a.D. cfr. ind.

390. uinaceis S. ucneis V. uineis rv.

391. quattuor ll. v.

392. mulsos V.

393. nasturcio E. -rtio rv.

394. molemonium Er v. molium V. mollium d. lemonium coni. H. ( cfr. ind., ubi hermonium dT. an hemionium?).

395. pondere om. d.

396. est et v.a.S.

397. sillybi ego. sillib; dr. -bus r G. sillybus J. -bi is S. silybo Dal. psyllibus v. cfr. Diosc. et XXII 85.

398. densatus d(?) v.a.D.

399. Diosc. III 62, Marc. 20, 139. 89 (106). Diosc. II 152. III 141. 4 (6). IV 14. III 6. 27. eupor. II 35. 36.

400. uettonica dE.

401. farinae E.

402. hemionium B e Diosc. hermionum Er. -monium r.

403. clymenus S (-nos v). clim- ll.

404. pleureticis Vd v.a.G. ( sic d etiam v. 2).

405. peripleumonicis VE J D. cfr. XXII 108. XXIII 123. XXIV 145.

406. Diosc. IV 9. Marc. 26, 18. cfr. Plin. XXVII 41.— Celsus IV 13. Marc. 25, 17. 39. cfr. Plin. XXIV 130.—Diosc. III 1 (eupor. I 237). [III 28]. IV 1.

407. alus ego. cfr. XXVII 41 ( ubi etiam or- dinc alphabetico munitur). Scribon. 83. Marc. 17, 21. 10, 68. 26, 18. halus ll. v ( index) Marc. 31, 29.

408. sil S cum Schneidero ad Veget. p. 109. at cfr. Marc. 31, 29 et Plin. XX 36 (= Diosc. III 53. 54).

409. cotonia Vd.

410. ea terri V. at- d.

411. cuniculae Er.

412. bubulae om. V.

413. dulci Vd.

414. sedant TEr. sedat v.a. G.

415. radicis VdT H. radiradi- E. radii radi- r. rarae radi- v.

416. effectus om. r.

417. in om. Er v.a. H.

418. chamerops V v.a.Dal. -pis Er.

419. myrteis d v. -tei r.

420. caules d v. -lis r S. -lem B.

421. geminis r B.

422. ischiadicos v. scia- ll.

423. potus Er.

424. stoechadis B. thoeca- r. theoca- rv. nomen incertum; cfr. XXVII 131 (= Diosc. III 28).

425. 34

426. albus E.

427. alius Vd.

428. cibus d.

429. conficit Er v. concipiat d. capiat V.

430. instant E.

431. creditur dE.

432. expetit Brot. cum Gronovio. -itur ll.v.

433. huic V 2 v. huc r.

434. condit S cum Gronovio. -itur ll.v.

435. phasin E v.a.S.

436. utilitatem Er Dal.

437. operam d.

438. Diosc. III 115. IV 8. 102. (eupor. II 48. Marc. 27,129). III 138. (eupor. II 48). II 152. eupor. II 47. 49. 51. Marc. 27, 16. 15. Pl. iun. 48, 18.—Marc. 27, 62.

439. potui VdTf.

440. quae V J. que r. quoque v.

441. et del. S.

442. uelbasci r.

443. ex qua V.

444. duorum ll.v.

445. nymphae E.

446. plantatinis V. -ti nisi d.

447. cocta athalica V.

448. aridiae V.

449. potus VdT v( S). succus Er G.

450. uettonicae v.a.S.

451. hibiberis E.

452. 25,88

453. ut Er v.a.S. ( de dictione cfr. § 78. 147).

454. Diosc. III 138. (eupor. II 48. 47). IV 88. 9. Pl. iun. 48, 19. Diosc. III 76. IV 88. III 159.

455. psylium Vd.

456. acori dr G. cori VE. cum [radicibus] v.

457. taenias S. tenias f. teneas Er. en- V 1 d. tieneas V 2. tineas v.

458. pellat E.

459. sympiti E. -tys r.

460. pota—17 et VdTf S om. Er v.

461. dysinteria Er. -as H.

462. resistit—19 pota om. Vd.

463. alcimae J e coni. S. cfr. nota ad XXV 130. alcmae Er. -meae v. alceae C.

464. uitio V.

465. Diosc. IV 62.

466. obliquis VdE D. -qua r(?) v.

467. dist. ego.

468. cire V.

469. radices v.a.S.

470. tres ant quattuor ll. v.

471. flore Vd.

472. pillosas Vf. an pilosas, ut § 58?

473. inplicata E.

474. an uentosis? cfr. Diosc.

475. in CFW Müller p. 24 not. 2. om. ll. v.

476. heneo d. haen- V.

477. pissando V.

478. molleat Er.

479. plenaque q; E.

480. sistit Er.

481. tunditur eadem om. Vd.

482. suppuratione VE.

483. collitur V.

484. autumni d v. autem ni V. aut cumini Er.

485. Diosc. I 128. cfr. Plin. XII 73. 75.

486. dist. Salm. exerc. p. 259 bB.

487. laudario Vd.

488. sistit ut Er.

489. siluestribus U 549. sed cfr. § 115.

490. ledon ll. Tf v ( H). cfr. Diosc. lada C.

491. herba quod ex aqua Er.

492. dist. ego.

493. pobilius Vd. uilius U 550 e Diosc. sed cfr. XII 73.

494. fit E.

495. etiam dT v.a.G.

496. taxicum Vd. -con v.a. C.

497. ranis Er.

498. trahunt v. -ntur ll.

499. 12,73 sqq.

500. odore est dT Verc.( G). -rem V. honorem Er. onere est man. Dal. v.

501. plurimam Er.

502. omnium Er.

503. adlicendi VEr.

504. aut cera V.

505. styrace G. stor- Il.v( D). sed cfr. cod. M XII 80. 81. 98. XIII 18. XV 26, de cetero X 195. XII 124. 125. XXIV 24.

506. efficacissimum om. V.

507. Diosc. I 127. eupor. II 10.—Marc. 20, 59.

508. sistit—4 aluum hoc loco om. V. cfr. v. 9.

509. chondris d v. condris V. -rys E. -ry r.

510. hypocisthis d v. -cistis Vr. -ciss E.

511. orobethron f H. cfr. Diosc. -botron Er. -bothron D. oborothron Vd. orobathion G (uel orobanche add. v).

512. dicta d G. -tam r. -tum v.

513. nam lon r.

514. cistho d v. -to r.

515. 24,81

516. utroque Er. cfr. >XXIV 81.

517. sucos (-cus V) spissa VE.

518. tribus ll.v.

519. dist. H coll. XXII 137. XXIII 144.

520. amylon Er.

521. post ex uino habet V totum locum supra om issum(p. 190, 22 efficacissimum—4 aluum), simul iteratis quae sequuntur 4 ex uino—9 ex uino.

522. ammineo Dal. ami- neo dE v ( Brot.). -inneo Vr D.cfr. nota ad XXXIV 103.

523. quinque dEr v. quoque V.

524. tribus v.a.G.

525. cyathis E v.a.G.

526. cfr. Diosc. II 153. (Plin. XXII 84).—Diosc. IV 99.

527. laues V.

528. minori Er. -ribus [hirsutioribusque] v.a. S.

529. paulum VfEr H. -lulum dT v. -latim G.

530. supereminens Er v.a.S. ( nusquam alibi Pliniani usus).

531. aqua V.

532. nonas E.

533. Diosc. IV 36. eupor. II 48.

534. aduersantur V. -atur et dE(?) v.a.S.

535. croco- dillis E.

536. habet E.

537. uenatur r. -antur eos Vf S. -antur illos v.a.H.

538. achilles d. aehillae V.

539. septem ll. v.

540. Marc. 27, 13.—Diosc. III 100. (cfr. Plin. XXVII 96).

541. geratia d.

542. et VEr v( S). om. d(?) Hack.

543. leuceoron C e Diosc. lic- v. lich- dr. lech- E. cheoron V.

544. doripetron d v. ( δωρίς et δωρικτερίς Diosc.). doryp- rD.

545. thorybethron S e Diosc. -tron V C. thoribethron d. -ethoron E. -enthron r. tori- uentoron v.

546. aqua mulsa d v.a.G.

547. duorum ll. v.

548. omnia d.

549. dicatur Er.

550. Diosc. IV 17. 42. (Marc. 27, 64). eupor. II 47.

551. tumori VE.

552. deplorandos d.

553. et in aristholociam E.

554. candentes V.

555. temptari d.

556. Diosc. III 7. 6. Marc. 30, 15. Diosc. IV 1. Marc. 30, 67. Diosc. III 1. Marc. 30, 34. 14. 54.—Diosc. III 27. (cfr. Marc. 30, 39). III 82.

557. aqua Vd.

558. maiora E.

559. uettonicae (ueto- V) VE.

560. quattuor ll.v.

561. nouem ll. v.

562. in om. Vd.

563. duabus ll.v.

564. modicum Er.

565. tribus ll.v.

566. hysopi manipulus om. Vd.

567. sale—trahit om. Er.

568. uel VEr D. inlitus uel d(?) v.

569. tritus S. -tuM LL. con- tritus v.

570. cum Er v. in Vd D.

571. (Isid. XVII 9, 13). Diosc. IV 176.

572. purgant VdTf S. -at Er v.

573. anagallides VdTfE Verc.( S). -lis r v.

574. quidem E. quid V.

575. hippopheon d C. hyppo- V. hypo- v ( coni. H). Hippopleon r. hipo- E.

576. minus om. VT.

577. utiles VE. inutiles T.

578. mouet VTEr v( S). minus mouet d(?) G.

579. inflationes d G. inflamma- rv.

580. eligmate r. elicm- E.

581. utilia r. uitalia v.a. G.

582. Marc. 30, 33. 11.

583. quattuor ll. v.

584. sex ll.v.

585. melle et VTf S. melle r. mellis d(?) E v.

586. salis atque VtfE S. -isque atque r. -isque et d(?) v.

587. an epithymum in thymo?

588. tenue H. -ui ll.v. -uis D. an ca- pite tenui?

589. aluum . . soluit v.a.S.

590. dist. S.

591. Diosc. (III 138). IV 173.—IV 108. (cfr. Plin. XXVI 35).

592. pycnocomon d Bas. picnoso- V. pygmoco- (pig- E) r.v.

593. saxosis VdT H. -osis locis rv( D).

594. et capnos Vd v( S). et car- nos Er. et panos H. discutit panos D.

595. p. 194. 1 dist. S.

596. trunca J coll. XXV 155. tru Er. strung d. -umam V D. uamam discutit v. discutit H. per urinam S coll. § 35, unde possis, si tru ( Er) pro ge- nuino habere malis, conicere esu ( cfr. XX 178).

597. Diosc. IV 185. Th. H. IX 13, 6. Isid. XVII 9, 62. Marc. 30, 5. 44. (cfr. Cato 158, 1). Th. H. IX 20, 4.

598. polypodion d(?) v.a.S.

599. feliculam S. filic- Er v ( D). -cio- lam Vdf. cfr. Cato 158, 1. Colum. VI 27, 11.

600. felici V. -cis E S. filici d v. -cis r D. cfr. not. ad XXIV 85.

601. ceu om. Vd.

602. carri Vd.

603. a v. exprimitur denuo incipit R.

604. madefacta E 1 v.a.H.

605. et VRTfE v( S). om. d(?) Dal.

606. minute RT( Gron.) H. -ta Vdf. om. E v.

607. uel ( pro aut) E v.a.H.

608. leniter C. leui- ll. f v.

609. oftendit Er.

610. florem et R (?) man. Dal. H. -ret r T. -ret et v.

611. Diosc. IV 168.

612. Marc. 30, 13. (6–8).

613. scamonium VE v( D). scammo- r(?) Bas.

614. an quoque non sine?

615. dissolutione D. -nes VRdf. -nem Er v.

616. stomachi ll.D. -chi facit G. facit v.

617. aloae V. alae R 1.

618. duae . . duobus ll.v.

619. an floribus albis? cfr. Diosc.

620. trigulis E.

621. pingue E.

622. Isid. XVII 9, 64.

623. ipsa v.a.H.

624. conflat V.

625. prienese VE

626. tenuissimi V.

627. cumminosum R H. -no sub E. fumminosum Vd. fumi- v. fumi- C. gummo- G.

628. tactu om. E.

629. diluitur v.a.S.

630. aduiterino V. adlui- E.

631. erui Rd Verc.( G). erbi V. herbi E. -bae v.

632. farinae V.

633. et om. E.

634. tithymalli (tity- VRE) v( G) D. cfr. Theophr. -mali d C( Dal.) e Diosc. ( cfr. index et XX 209), ut infra ubique.

635. excalefacit. V 2 Er S. -alfacit rv.

636. UUs bimo E. bulbi more v.a.H.

637. nec ante dTR v. ne et cante r. cfr. XXVII 79.

638. utili H cum Gron.

639. uel VdTf v( J). et E. om. R(?) C. an pura uel? cfr. Diosc.

640. mulso T.

641. ex ( pro et) E. an et ex vel et e?

642. aloae V.

643. inliniuntur E.

644. inunguitur d. ung- rv. cfr. XXV 135 et 142. ungere § 22. XVIII 308. XIII 23. XVI 205. XXIV 60. XXVIII 53, sed non de tali usu medico.

645. cum mullo d.

646. Diosc. IV 162. (cfr. Th. H. IX 11, 8).

647. alii om. E.

648. spargatur VR. insparg- r S.

649. primis E.

650. characias C e Diosc. -chias (car- v) Er v. chazarias Rd. zachar- V.

651. malculus V.

652. sucossis V. rugosis E H. cfr. Diosc.

653. quinque aut sex ll.v.

654. radice E v. -cis r.

655. paene oleae R(?) H. paenuleae f. peneleae VdT. -le E. pen- dulis G. -det v.

656. Diosc. IV 162.

657. legitimis Er. an montanis? cfr. Diosc. et § 72.

658. siccatur R 1.

659. incipientes E 1.

660. ramis VRdf S. ramulis Er v( D).

661. ficis Verc.( G). fici VRd v. fic.. ( reliquis abscissis) E.

662. iis v. is VRdD. his E.

663. aut e V.

664. singuli R.

665. traduntque etiam Er v.a.S( D).

666. quod E.

667. ea J. ex VRE. om. d(?) v.

668. collig E deficientibus ceteris us- que ad §84anthyllis.

669. fit et e Vra G. fit et Rdx. om. v.

670. minus VRdx v. domus ra.

671. est et Vrxa v. est d(?) H.

672. usu cum dxra v. sucum VR.

673. decoctū a v. -cto r f.

674. coluuntur V D.

675. radicis d(?) v. -ces r x.

676. decoctae v.a.G.

677. e r G. in a C. om. r x v.

678. purgent v.a.S.

679. uomitione G. -nes ll. x v.

680. alias Ra v. -ia Vd. -10 x.

681. pusca a D.

682. tribus ll.v.

683. sumisse VR 1.

684. leniter ll.v. an uehementer?

685. et ( pro ut) V.

686. inpositus ego. cfr. § 62. -tum VRdx v. -ta a D.

687. faciat dx v. -cit r.

688. Diosc. IV 162. Th. H. IX 11, 9. (C. IV 6, 9).

689. myrtiten Ta S. cfr. Theophr. -tem Rdx. mystitem V. myr- siten f. -siniten v e Diosc.

690. caryiten B e Diosc. caro et in VRdx. -rioten v. caros et in r. carso et in a.

691. pinguentibus V. -guibus a.

692. maioribus ego e Diosc. mollioribus ll.v. de mendo cfr. XVI 174.

693. nouem ll. v.

694. demetitur dx v. demitti- (dim- a) r.

695. cum V 2 Rdx v. corn V 1. om. a D. an communi?

696. lauaturque R G( D). leua- a. lauatumque VdTfx S. -tu v. -tur C.

697. duabus ll. v.

698. uomitorius CFW Müller p. 24. 25. cfr. XX 107. XXI 128. -tionibus ll. v.

699. centum a. ceterum D. -ris U 552.

700. item Rd(?) G. idem Vxa D. iidem v. ( an ceteri usus iidem, ut § 69? cfr. Diosc.).

701. sesima xra S. resima V. -ina R. sesama d(?) v.

702. Diosc. IV 162. Th. H. IX 11, 7. cfr. Plin. XX 209.

703. semine dx v. semen r.

704. helioscopion v e Diosc. helio (elio R. alii a) copion ll.

705. Diosc. IV 162.

706. Isid. XVII 9, 77.

707. quattuor aut quinque ll.v.

708. hic V S.

709. gratissimo a H. -mo quod colligitur in- cipiente una rx v ( falso iterata ex v. 10).

710. accepit Va v ( S). -cipit r x G.

711. inferna ra v. inte- rx.

712. quintum dxa v. -tum- que r. -to quod S.

713. cyparittian ra S (-iffian v). fypar- R. fipar- V. fipparitiam d.

714. nascentem v. -te ll. -ti S. cfr. XII 101.

715. cui eadem v.a.S.

716. uocant appellant VR.

717. corimbiten xr. corib- VR.

718. quattuor ll. v.

719. dendroiden dx H -ro id est V.

720. cubion VR 1.

721. cumosissimum VR 1 x.

722. maxime ra v.a.J. an comosum ( corruptum in comosumosum). .. maxime?

723. characian ego. -ias v. charachia N VRd. caracia n a 1. -ia a 2. (n ubique cum sequenti v. apios iunctum est). de structura cfr. XXVII 24.

724. Diosc. IV 174.—§ 72: Th. H. IX 9, 6.

725. apios VRd B e Diosc. apion a 1. aptos a 2. opos v.

726. duos ll. v.

727. ischas R B. -cas a 1. -cha Vd. -ca x. scillas a 2. scylla v.

728. agria rdx v. -ias a. agaria r.

729. aut a D. om. r x S. siue v ( scribendum videtur binos ternos: cfr. XXVII 82. XI 21).

730. tres ll.v.

731. an medullam?

732. montosis Vdxa C( S). -tuosis R(?) v( H).

733. et VRdx v( S). et in a G( J).

734. Th. H. IX 9, 5.

735. tusati V. -sa dTx.

736. reliqus V.

737. itaque R 1

738. inspargitur V( a?) S.

739. in aqua ego. cfr. v. 13. aqua VrdTfxa. del. v. aquas H( cfr. § 70). At coni. S. aquam J. aeque D. an sed totam utraque? cfr. Diosc.

740. Diosc. eupor. II 40. Diosc. III 48. Marc. 29, 21. Diosc. II 182. I 2. III 76. I 128. III 3. Marc. 27, 16. (cfr. Plin. XXVI 44).

741. uettonica da S. uecto- x. et to- V. et uetto- R (?) G.

742. et om. x v.a.G.

743. item acori R(?) G.

744. dacum uel x. daucumue v.

745. magnitudinem V.

746. a duabus dTx.

747. submota V.

748. quat- tuor ll.(?) G. an IIII cyathis uini?

749. simul quo (que V 2) V. -mul dx. mul si v.a.G.

750. Diosc. eupor. II 61. 62.

751. Diosc. III 1. 101 (142). cfr. Plin. XXV 45. XXIV 131.—Diosc. IV 8. 1.—III 4 (6).

752. tribus (auribus V) ll.v.

753. ueteris om. a.

754. liene Vx.

755. e VRTxa v( S). et d C.

756. panacis G. sed cfr. § 44. 94. 101. 106.

757. decocta dxa v. -to r.

758. tribus ll. v.

759. dist. ego coll. § 87. ( 132). XXIII 109. XXVIII 207.

760. heminam (emi- xa) ll. fx. flemina D. uulnus v.

761. possint Vx.

762. ficu V(?) v.a.D.

763. tribus ll.v.

764. 25,101

765. Pl. iun. 57, 3–5. Diosc. eupor. II 60.—Diosc. III 138.—II 194.—III 27. 152. 82 Th. H. IX 20, 2.

766. VII v. uel VRx. septem d(?) ra Dal.

767. duobus ll.v.

768. cessanthemus V. cessent- R. chissant- r.

769. cum fico VREdx v. in uino a.

770. loncitidis a. lonchithidis V 1. loncyth- r. lincyth- R. colo- chinth- V 2.

771. decocta—quoque statim post radix (p. 200, 1) errore iteravit V, item decocta Rdx v. del. D cum a.

772. lien suco ego. lienis (uco om. ante aco) VRdx. alienis ra. lien v.

773. Diosc. I 2. eupor. II 60. Pl. iun. 44, 10. Diosc. IV 14. (cfr. Plin. XXVII 120). eupor. II 61. Diosc. III 152. 101. 115.

774. acoro man. Dal. v.a.G.

775. poto Vx man. Dal. v. -tu r G.

776. lac. ego indicavi; exci- derunt consumit et.

777. an utilissima radice?

778. scillito VTfx.

779. farina e S. -nae ll. -na [foeni graeci] v.

780. Diosc. IV 8. eupor. II 111.—Diosc. III 1. II 152. Pl. iun. 62, 1. Diosc. IV 1. (cfr. Marc. 26, 8. 27).

781. dist. H.

782. an grauissimi cruciatus ( scriptum olim -tuus)? cfr. XXV 23.

783. 25,23

784. ramici v. -iti ll. J ( coll. § 79. XX 251. XXIV 15 ( bis). XXX 135. 136. 137). sed cfr. XX 142. XXII 84. 121 et Cels. VII 18 extr. 22. 24. Seren. 683. Plin. iun. 63, 22. 64, 1. Marc. 33, 23. 24. 25. 51.

785. 35

786. inlinita V( a?) D.

787. quidem (-dam D) ad calculos Vdxa D. ad calculos quidam R(?) v.

788. milifolium ego. millef- ll. v. cfr. nota ad XXIV 152.

789. Diosc. eupor. II 112.—Diosc. IV 42.—Diosc. eupor. II 112. (cfr. Marc. 26, 96). Diosc. IV 20. III 82. IV 70.

790. discuti dxr G. -tit r. (-tere v).

791. e ( pro et) dTx.

792. hoc est V. del. v.a.G.

793. enterocelicis d G. int- r. ictericis v.

794. est. xiphii v. est siphi VRdx. exsiphi r. exiphi a.

795. dist. ego coll. Diosc.

796. dist. U 553.

797. infantium dra v. -ibus r x.

798. ramici v. -iti ll x.

799. psyllion r v. -ylion a. pyllion r x.

800. Diosc. II 109. I 2. IV 90.

801. anagallides d(?) v. | anaca- rx.

802. depellit ego. de ra. om. r x S. sanat et v.

803. calculos et ra S. -ose et r x. -os v.

804. omnem ra G. om. r Tx v.

805. pondere caulis d Ven.

806. IV 95. IV 9 (eupor. II 108). III 117. 138. (eupor. II 106. 112).

807. teneris ra G. -rum r Tfx v.

808. frigeron Vx.

809. symphyti d v. -piti VR. -picę r. sim- phiti x. -pice a.

810. inlit& V 1.

811. interocelas Vx.

812. Hippocr. nat. mul. 20. morb. mul. I 10. 56. cfr. Plin. XXII 88. Diosc. II 156. (III 79).

813. crethmo v. chretmo V. cretamon d. cetmio R. cetno r. Creddeno a.

814. laudatae. H. -ta 11. v. -to S e coni. Dal. sed cfr. § 83 (lar- gior). 158. 160. XXVII 135.

815. duntur V 1. dicuntur V 2.

816. species quae d v. speciesque (spic- R) rTx Ven.( S.). -que est B. spices quae V. peciasque a.

817. elatae VRT Ven. -te dxa v. batis B. elatinae D cum U 554 ( nulla casa coll. Diosc. IV 40). an althaeae vel maluae? cfr. XX 222.

818. unus ra G. unum r Tx v( S).

819. ferueas VR 1. ferens H.

820. libanotidis r in marg. v. lyb- a. balotidis Vdx. balathi- R.

821. cachrym S. -yn v. -ys D. cacrym R. -ry Vd. -rys r. -ris a. cfr. XVI 30. XXII 71. XXIV 99. 101.

822. folia pinguia a G ( S). folio pingui r Tfx v ( H).

823. albicant G( S). -nte ll. Tfx v( H).

824. crassiore et salso v. a. G( H).

825. tres aut quattuor ll.v.

826. Diosc. II 156. (eupor. II 112). III 159.

827. cruda coctaue ego. crudū coctūue ll. v. cfr. § 82 laudatae.

828. praecipue ei ego. cfr. X 130. -pue ll. x. -ui G. -ueque v.

829. usus dxa G. usque VR. eius usus v. an praecipue uis ei ususque?

830. strangurias a D. -ia dx. -iam v -gyria VR.

831. lar- gior VRdTx J. quoque largior ra. aequo largior G. largior quoque v.

832. an inflammationes? cfr. § 86. XXIII 128. 152. XXIV 54. XXVII 48. 49. XXVIII 103. XXIX 79. 103. XXX 61, al.

833. sic et v. a. S.

834. dist. ego.

835. alcimae J. cfr. § 45 et nota ad XXV 130. alcme a. -eae v. almae Vd. -me Rx. alce r. -eae Brot. althaeae C.

836. farina e dx. -nas VR. ( an-na cum?). -na in ra v.

837. stranguriae ego. ( cfr. § 86 extr.). -ria dx. -gyria V. -guriam R(?) a J -am tollit v. ceterum δυσεντερία( pro δυσουρία) Diosc.

838. Diosc. III 143 (eupor. II 109). cfr. Plin. XXI 175.—Diosc. III 158.

839. anthyllion v e Diosc. cant- VE D. can- tyll- d. cantill- R.

840. anthyllis v ( praem. est) e Diosc. can- (-thillys R. -thellys r) ll.D. cfr. § 160.

841. chamaepityi (-yos v) ego coll. Diosc. -phyllo D. -pyllo d. chamepillo E. -pyllo (cam- R) r.( an chamaepityi folio?).

842. odori E.

843. dist. ego.

844. lac. ego indicavi. excideruwnt fere comitialibus in oxymelite: cfr. Diosc.

845. medetur ll. Tf H. om. v.

846. cepaea B e Diosc. -peae Rd. -pae ea V 2. -pae// V 1 v. caepe E.

847. nigriores d.

848. radices VRd.

849. inutilis RE. locus tsrbatus; fortasse nigriore folio, fere inutili .... radice gustu amara in uino sqq. cfr. Diosc.

850. Diosc. III 161 (eupor. II 112).

851. alii VTE. quam alii ( Rd?) v.

852. chamaepityn v( J). -pytin (chame- V) ll. Dal.

853. corissum (-isu E) ll. Tf S. cfr. § 129. 164. corion B e Diosc. -icon v.

854. natura dE v. nata V. -ta ē R.

855. semini VR.

856. Diosc. III 164.

857. alii qui E. alii v. a. S.

858. caron v( J). -ro ll. Tf D. -ros S. cfr. § 119 extr. 130. corin B e Diosc.

859. folia R 1. an foliis ( altero foliis del.)?

860. minutis ego e Diosc. -nus ll. v.

861. sua E.

862. leniter—10 excalfactoria om. E.

863. aculum V. -leatum v. a. H.

864. semine V.

865. inflammationem R D cum U 555. inflat- rv.

866. non om. V. cum d 1. num d 2.

867. stranguria VR. ( an-rias? cfr. § 83).

868. Diosc. IV 134 (cfr. Plin. XXII 62. 64).—Marc. 26, 8 (65).—Diosc. I 9 (cfr. Marc. 26, 34).—Diosc. III 113.— Diosc. III 144 (eupor. II 111. 109. cfr. Plin. XXII 54). II 153.

869. callitrix VRTf. -richon v. a. H.

870. cum G. om. ll. v.

871. que ego. quoque ll.v.

872. cum om. E v. a. H ( SJ).

873. adtritas E.

874. perpraessa V. -pessa d.

875. apreti R 1. apraeti V.

876. unam R(?) G. unum VE v. uinum d.

877. tribus ll.v.

878. primum E v. om. r Tf H. an purpureum? cfr. XXII 54.

879. anthemis dT S. -mum R(?) E v. antemys V.

880. duobus ll.v.

881. rosaceo R 1.

882. per sae V.

883. lac. ego indicavi. cei VE. ceu r(?) B. feu v.

884. Diosc. eupor. II 109 (quater).

885. Diosc. IV 92 (eupor. II 112). Marc. 26, 23. cfr. Plin. XXXII 102.—Diosc. III 77.

886. silaus ll. v. lauer B. (lauer = sion, cfr. § 50. XXII 84. Diosc. II 153).

887. glabriosis VdT. glabi- R. glori- r.

888. atrum B cfr. XX 117.

889. inutili B. -le G.

890. congio ( sc. aquae) VRE. uini congio d(?) v.

891. uino ll.v. deinde add. conicio d. cumcio rD. del. ego ut ortum ex congio prave iterato. ( an potius fenecio? cfr. § 81. XXV 168). cum fio (zio v) C. conyza B. Pucino coni. D coll. XIV 60.

892. ortica VR.

893. dist. ego.

894. ex uino om. d. uino et om. V 1 R 1.

895. an nostratia? cfr. XV 37 et XXIX 17.

896. Diosc. III 115. IV 69. III 82. III 1. III 113 (eupor. II 112). III 52. 76. III 150 (cfr. Plin. XXIV 94). III 48. IV 8. eupor. I 238.

897. ciens Müller emend. IV 21 ( ad antecedd. cum v referens).

898. dist. ego coll. Diosc.

899. semen om. dT. et semen v. a. J.

900. tribus ll. v.

901. duabus ll. v.

902. ischiadici v. iscia- R. scha- E. inscia- V. scia- d.

903. infricata v. a. D. dist. U 556.

904. Diosc. III 1 (eupor. I 237). IV 42 (Marc. 25, 46). IV 168. III 161. 164. eupor. I 237.—Diosc. eupor. I 217. Marc. 31, 18. Diosc. IV 42. [II 193]. II 209.

905. platys d v. -tus rD.

906. tribus ll. v.

907. quinquifolium Er. an recte? quinqui R.

908. ischiadicis v. schia- E. scia- r.

909. scamonia v( D). -io VR. -mmonio r. -ia C. an scamonia in aceto? cfr. Diosc.

910. quinquifolium E ( ut fere semper).

911. sed ea in D. sed eam VRE. sedem d(?) v.

912. callum iam D. calumniam Er. om. rv. cfr. § 144.

913. conuersa D. -sam RdE v ( e Diosc. II 193). -sum V. euersa f. -sam H.

914. proceden- tiam sedes E.

915. pruritat V 2 E.

916. Cato 159.

917. cotoledon V.

918. cur- uat E.

919. tritaque f S. -quae V. -que et R (?) v. ta atque dT. om. E.

920. necat E.

921. ieiunus dr v. ie unus E. te (si V 2 S) ieiunus VR.

922. quis ll.v( S). qui G. cfr. XXVIII 48.

923. post se v. posset ll.

924. prohibent aut sedant E.

925. Diosc. III 49. II 152. IV 42. III 159. IV 102 (cfr. Plin. XXVI 122).

926. inguibus E.

927. argemonion T J. -onio VRf. -on Er. -onem d v ex ind. cfr. XXIV 176.

928. prosit inguinibus d(?) v. a. S.

929. mano VR 1.

930. lanium VR 1 d.

931. est om. dT.

932. cum melle E v. a. S.

933. persollatae J. -ollae dEr. -ole r. -olatae v.

934. ut in dEr v. aut r.

935. 24

936. ca- lidum om. VR 1 d.

937. Diosc. IV 76. 168. Marc. 32, 49.

938. ieiuno d(?) E v. om. r Tf.

939. cui ll. T H. quam v.

940. retorsa dT man. Dal.

941. necat E. negat—p. 206, 2 dicat om. R 1.

942. dispuant V v. a. C.

943. man- dragora E.

944. contusa—5 uetere VRdTf( Verc.) S. om. E v( J).

945. marruuium R D. mauruu- V. marrubium (marrhu- f) dTf( Verc.) S. cfr. nota ad XXV 43.

946. chrysippius T. -ppos E. -ppea d(?). v. a. S.

947. Diosc. III 138 (Plin. XXV 75). Marc. 33, 63.—Diosc. IV 20 (eupor. II 96).—cfr. Plin. XXV 155.—Plin. XIX 151. XX 110. Diosc. II 151.

948. nymphaeae dE.

949. eracliam E.

950. 25,75

951. afluentiam V. affluentia E.

952. alere Er v. habere r f.

953. e om. E.

954. potui d. -tu rv.

955. cremnon ll. D. eremon Ven. crethmon C. -mos Verc.

956. orminos (hor- Dal.) v. -menos ll. f S.

957. con- trita G.

958. Diosc. III 132. 131 (eupor. II 96). Th. H. IX 18, 3.

959. mirabilis VRd v. milias r. -lia E.

960. horchis E.

961. serapias C e Diosc. -piis VR. -pis E. sarapis d. -pias v.

962. tenuior (-uuior R) ll. Tf v( J). durior C. an plenior? cfr. Diosc.

963. excitat E.

964. radice Vd.

965. e E v. et r. ex D.

966. Diosc. III 131. Isid. XVII 9, 43. cfr. Plin. XXVII 65.

967. habet et ego. -bent V. -bet rv. -bet ut vet. Dal.

968. longioribus VE. una long- r(?) v. cfr. § 103 et Müller de stilo p. 91.

969. quattuor ll. v

970. intumescente V 2 Er v( S). -nture V 1 R. -nte ea dT H.

971. alteria E.

972. saturios E.

973. femina v. -nam ll. f S.

974. credita est ego. -itam ll.S. -itum J coll. VIII 78. -itur v( D). cfr. § 100. 120. II 127. 166. VIII 3. XVI 234. XVII 163. XIX 128. XXXV 202. XXXVI 201 al. ( an vero praedicant ( cfr. XXIII 72)— nam creditant vix credibile— vel feminam inuenio esse creditam?).

975. fascinis E. -nis utili v. a. S.

976. erum E. earum erumpentia v. a. H. an uerendarum? cfr. II 93.

977. trita VR v ( S). illita dT. om. Er H.

978. supe- riori E.

979. Diosc. III 133. 134. (eupor. II 96).

980. lii R.

981. rubris VRd( Ven.) S. -ri Er v.

982. tribus ll. v.

983. satyrii d G. -rit VR. -ri r S. -rion v. siri E.

984. ery- thraicon G e Diosc. -threcon (-thecon R 1) ll. -thronion vel -thro- coccon v.

985. se semine E.

986. urticis dT.

987. doro V 1 R 1.

988. rubo Er. -bro v. a. S.

989. dist. ego e Diosc.

990. aluum E.

991. sebdulce V 1. sed dulce V 2.

992. fere VRd G. fertur E v ( D).

993. montosis E v. a. H. cfr. § 72 et nota ad XXV 64.

994. stimulare S.

995. magis adeo v. a. G( S). an at eo magis?

996. senioribus E.

997. sarmatia J. -ata Vd S. -at RE. -atis v.

998. Th. H. IX 18, 6. 5. (cfr. Plin. XXVI 162).—Th. H. IX 18, 9.

999. crataegin R (?) H. -tegin E v. -ecin d. cretecin V.

1000. cogno- minant/// dT.

1001. thelygonon Tfr v. -ligon VRd. teliquo non E. -icon Ven.

1002. et arrhenogonon (arre- S) H e coni. Dal. et arre (arrhe d. a r) gonon ll. T. del. v.

1003. testibus ego. -tium ( ortum e -tiuuf) RE v. -tilim V. -tilium d. cfr. § 95. 162. nov. luc. p. 28.

1004. tradit VdTfE v( S). -didit R (?) C.

1005. aliqui VE.

1006. an septuagesimo? cfr. Theophr.; aliter de rebus iteratis XVII 41. XXVIII 228.

1007. durare v. a. G.

1008. cuius VE. cuiusdam cuius r(?) v.

1009. genusque VRdTf H. que E. speciemque v.

1010. Diosc. III 48. IV 69. III 115. II 193.

1011. per- sanat f H.

1012. uerum et d.

1013. in multis om. E G.

1014. desiit dEr ex corr. G. -sit VT. -sinit v.

1015. curia Vd.

1016. medetur VR.

1017. radicis E.

1018. panicis V.

1019. iberis Rd v. a. D.

1020. dictum R v. -ta V 2 dE. dici V 1.

1021. 25,88

1022. cydaminis V.

1023. et dEr v. et in r f.

1024. (cfr. Diosc. IV 70). eupor. I 235. Diosc. IV 88. (IV 95). cfr. Marc. 36, 9. Pl. iun. 69, 8. Marc. 36, 21. (Diosc. II 208).

1025. ex phio V.

1026. semen e r v. -mine E. -men r.

1027. psillion E.

1028. lythargiro E. lithaguro V. litagyro R 1.

1029. absungia alzoum imprimo E.

1030. calida Vd.

1031. addita E.

1032. modice E. cfr. nota ad § 122.

1033. uerbenacam R.

1034. macerentur TfE v. in aqua mac- VRd S.

1035. in aqua in qua Tf H. in aliqua E. in qua VRd S. in eius v.

1036. decocta sit ll. Tf H. -cto v.

1037. lappazo VR 1 d.

1038. anagallidi R v. anagallid E. agallidi Vd.

1039. essetur V.

1040. grauis d v. -ui VR Ven. in E desunt tres fere versus ( 76 litterae) grauis—8 aspe- rugo su, qua lacuna in recentioribus libris expleta, sed ita ut post pluribus foliis falso iterarentur asperugo superioris et sucus, ex his ficta sunt, ut videtur, quae ante grauis vulgo lege- bantur aspera rugosa superioris suci. del. D.

1041. sed R(?) G. et Vd v.

1042. asperago vel asparago v. a. G.

1043. pondere d v. -ris V 2 r ex corr. E. om. V 1. p??? D. cfr. nota ad § 28.

1044. $X$ I S. XI ll. XI denariorum v.

1045. uini Er v. -no r f.

1046. duobus ll. v.

1047. Diosc. IV 98. (eupor. I 235. Nicand. ther. 845). Isid. XVII 9, 98. cfr. Th. H. IV 6, 5. Plin. XXXII 66.

1048. eum alo Vd.

1049. phycos v. phecos E. pechos d. poechos r.

1050. thalasson E.

1051. conciliis V.

1052. orbis E. modis V 1 R 1.

1053. arefiat VT J. ere- R. exare- dr v. exhare- E.

1054. iria V. iri E.

1055. longum E.

1056. quadam elenus VE. cfr. § 26. XXIV 124.

1057. Diosc. IV 76. Th. H. IX 9, 1.—Pl. iun. 66, 1 (cfr. 69, 9). Marc. 34, 12 (36, 66).—Diosc. eupor. I 234. Diosc. III 7.

1058. appellauimus d(?) Er v( D). nomina- r Tf S.

1059. madeaquae factur E.

1060. 25,140

1061. feminam E.

1062. duobus ll.v.

1063. puris VR 1 d.

1064. limus VRd v. liquis E.

1065. e dEr v. et r. ex D.

1066. Diosc. IV 42 (cfr. Plin. XXVI 90). IV 76. 85. eupor. I 206. 235. [Diosc. I 14]. Marc. 34, 11.

1067. posita ut E.

1068. inpositum v. -tis E. positis r. an inpositis foliis ( cfr. § 90) vel in potione ( cfr. Diosc. Et XXVII 141)?

1069. tusum d.

1070. cubitorum Er v. a. H.

1071. in Er H. inde r Tf. ac v.

1072. pedum v. a. H.

1073. amonon Vd. amomi R(?) v. a. S.

1074. sucus E. -us cum v. a. S.

1075. decocta E 1.

1076. Diosc. II 193. IV 90. II 206.

1077. post prius perniunculos falsa praeceptione iteravit et cotyledon cum axungia folia E.

1078. curat E v. om. r.

1079. clauum VR 1 d. -uom S.

1080. cfr. Plin. XXV 28. 30 (Th. H. IX 11, 2). 63. 84.

1081. sentiuntur om. V 1 R 1 d.

1082. iis v. his ll. C.

1083. crassantur R.

1084. dist. ego.

1085. inuenio aput auctores ego. cfr. XX 215. XVIII 123. XXII 11. XXIII 141. XXVII 39. XXVIII 151. 188. XXXVII 28 al. inueniunt (-iuntur dT S. -io Er v) ante omnes ll. T v.

1086. potanda E. -dam H cum man. Dal. potan V 2 r. -tam V 1 d G. -tu R. -ta v.

1087. 25,28

1088. corporis dolores R(?) v. a. S.

1089. e Er v. om r.

1090. qua Vd. aqua T.

1091. Diosc. IV 114 (cfr. Plin. XXIV 154). III 121 extr.

1092. generanion E.

1093. myrrin E S. -yrin r. -yren r. -yrrhin v.

1094. alii E v. aut r Tf. om. Ven.

1095. myrtidan ll.Brot. -dam T. -thida v. -tida S coll. ind. merthryda C.

1096. radice rotunda U 558 e Diosc.

1097. dist. ego.

1098. esse ego. et ( ortum ex ee) ll. v.

1099. folia VR. -iis d(?) E v.

1100. quae in VRd v. quin E.

1101. Diosc. III 121 init. IV 114 (eupor. II 38).

1102. refientibus E.

1103. phthisis Rd S. -sin v. pehisis V. ptisicis E.

1104. tribus ll. v.

1105. quattuor ll.v.

1106. drachmas VR.

1107. Diosc. II 152 (eupor. II 38). Celsus III 22 extr.—Diosc. IV 1. III 1 (eupor. II 38).—[Diosc. IV 162].

1108. pthisis V. phthisim Er S. -sin v.

1109. dist. ego coll. Diosc. eupor.

1110. e J. et ll. ex D. cum v.

1111. an diebus v? cfr. XXV 88. XVIII 145. ( XVII 258). nisi tacite supplendum erit singulis, ut XXXII 70.

1112. uero VRdT H. caro Er. om. v.

1113. ecligmate d v. eli- r.

1114. duobus obolis E v. a. S.

1115. daucum Rd( Verc.) D. daucon V (?) G. -co E v.

1116. quod—2 ulcerum pro glossemate habuit U 559 coll. Diosc.

1117. et om. f S.

1118. alias Er v. -ia r f.

1119. sesami E.

1120. Th. H. IX 20, 4 (13, 3).—Diosc. IV 116. (cfr. Plin. XXIV 167). Th. H. IX 19, 1.

1121. uniuersis E.

1122. et odore V(?) v. a. D.

1123. onotheras S. cfr. Theophr. -ra Rd v( J). hon- r. oenotheras B. -ra Ven.

1124. onear E v( S). -ri R. -rim Vd. onuris B e Diosc.

1125. ilaritatem (lar- V 1) V.

1126. amygdalae S. -lice RdE. -laceo G. -lino est v. amigda- licae V.

1127. roseo VRdf H. cfr. § 87. 40. XVIII 122. XXV 62. XII 40 et Theophr. ( de mendo XXXII 77. 113). rosaceo E v( D).

1128. unum olentae V.

1129. hac E.

1130. Diosc. IV 1. III 1.

1131. digeruntur ego. -runt VdE. -rit R(?) v.

1132. eadem pota E(?) v. a. S( J).

1133. machena concoctionum E.

1134. facti VE.

1135. olymelitis Vd.

1136. tribus ll.v.

1137. 25,88

1138. omniaque quae v. -ia quaeque VdE. -ia quae R(?) G. -ia quaequae D.

1139. Th. H. IX 11, 3. Diosc. II 152. IV 1. III 1. IV 42. 181.

1140. sanantur Vd v. -nant r(?) G. ( in activa structura magis Plinianum esset sanat, ut § 92. 119 111 al.)

1141. panacis ll.v. -ces S.

1142. radice VRd v( S). -ces E G.

1143. pota ll. v( S). -tae G.

1144. 25,32

1145. tres ll.v.

1146. plantagine ego. -go ll.v. de mendo cfr. § 129 init.

1147. oxymeliti V 1 R 1 d. -te G.

1148. tribus ll.v.

1149. agarico VRdf. -ci Er v. -cum G. -con S.

1150. foliis ego. -ia ll.v. de mendo cfr. § 108.

1151. sanant d. an folia quinquefolii ex aqua sanant et arch.?

1152. archezostis— sanat et om. E.

1153. Diosc. III 82. IV 42. (eupor. I 18).

1154. bacharis V.

1155. tribus ll. v.

1156. in aqua uno VR 1. in aqua v.a.H.

1157. et centunculus—5 calida om. R 1 d.

1158. centunculis Vr.

1159. contritae V 1 R D. -ta et E. -tae et d(?) V 2 r.

1160. quinquefolio R 1. quinquif- V.

1161. et om. Er v.a. S( D).

1162. sumpta VRdTf v( S). pota Er G( D).

1163. xxx Vf S e Diosc. XXXI Rd(? E G. xxx in v.

1164. farina d G. -nam r. -nae v.

1165. pondere d G. -rat E. -ris V 2 R 2 in ras. p. V 1. p??? D. pondo v. cfr. nota ad § 28.

1166. aceti dE v. -to r.

1167. scillini ego coll. XXII 59. -iti V 1 Rf. -itici V 2 dEr v. -itis D. ceterum cfr. XXIV 44. XXVIII 152. XXX 23. 52. XXXII 135. ( XX 65). an scillitae?

1168. duobus .. quattuor ll.v.

1169. Diosc. III 1.—II 152 (eupor. II 20).

1170. frigidis E 1. rigidas dT.

1171. liuores R 1

1172. cum oleo v. olea cum R. -cu VE. -cii d. -cei T. an olfactu?

1173. duabus ll.v.

1174. ante om. B 1 df.

1175. accessiones VR 1 d. -ne f.

1176. tusse R.

1177. ipse E.

1178. tribus ll.v.

1179. radicis VR D.

1180. quaterna VdTfE J ( sc. radices et cyathos). -nas v. -nae S. et quaternas R(?) H.

1181. buglosso—3 liberari post resistit ( v. 14) transponi voluit U 560.

1182. inarescentes quis E.

1183. med.: Diosc. III 1.—IV 42 (eupor. II 20. 21).

1184. e Er v. et VR. ex d D.

1185. exprimat Er,

1186. dicat atque ( om. ad quem) Er.

1187. faciunt E.

1188. ei ( pro et) VR 1.

1189. septem ll. v.

1190. lac. ego indicavi; excidit dari vel aliud quid, unde pendeat drachmam.

1191. tribus ll.v.

1192. drachma et agarico vet. Dal.

1193. iis v. his ll. C.

1194. errore R.

1195. ter- tianis dedere quaterna om. E.

1196. quatarnis E.

1197. alii Rd G. ali V 1 E D. aliis V 2 T v.

1198. hominibus E.

1199. III E. tres rH. tribus v.

1200. obolis E v.a.H.

1201. Diosc. IV 61 (eupor. II 20. 21). III 161. 164 (eupor. II 21. 22. 24). 111 48 (Pl. iun. 87, 6–8). III 4 [6]. Pl. iun. 87, 12.

1202. hyberi E.

1203. dist. H.

1204. quaternis E.

1205. faring E.

1206. adeo d v. ideo r.

1207. ex aqua uel facalfactoria E 1. ex aqua calf- E 2.

1208. et ( pro ut) E.

1209. ibere E.

1210. cfr. Celsus III 18. (Plin. XXXII 28 = Pl. iun. 91, 23). Diosc. III 82 (eupor. I 10).—Pl. iun. 91, 16. Seren. 1001.—Diosc. III 82 (eupor. I 14) IV 1.—Diosc. III 48. II 146 (eupor. I 199). II 152 (eupor. I 198). IV 162.

1211. somnos E.

1212. contingit Er v. -get rJ.

1213. et diuerso R 1.

1214. excitari E v.a. H.

1215. praestant (-at v) euphorbeum VRdTf ( add. ut per- hibent v) J. cfr. PI. iun. -ante ut probeum (pbeum E) Er. -ante ut perhibent G.

1216. tactis Er v. tractis r T.

1217. suco E v.a.J.

1218. aqua ut V 1 R 1.

1219. cum om. R.

1220. tusa—4 plantago om. E.

1221. characias H cum P. cfr. § 62. 146. -cites VRd v ( S).

1222. Diosc. V 72. eupor. II 63 (sexies). Diosc. IV 1. (eupor. II 64). IV 90. 172 (cfr. Plin. XXIV 52). III 113 (eupor. II 64).

1223. dist D. cfr. Diosc.

1224. panaces v( S). phanacis ll. del. H.

1225. comederint VRdT v( S). ed- f(?) E G.

1226. uettonicam E.

1227. duabus in duobus ll.v. ( item ter infra).

1228. cotolenodis R 1. -edo is V 1.

1229. quod VRdTf H. quę E. quantum v.

1230. calidi Rd(?) v.a.S.

1231. cfr. Diosc. IV 172.—Diosc. II 193. IV 172.

1232. coris B( v.a. S). corion P. cfr. § 86.

1233. acte quam VRd v. am et equam E.

1234. tribus ll.v.

1235. de- cocta in aqua E v.a.S. decocta R.

1236. chamaeactes Rf H. (-tae v). -te d. -meactes V 1. -meleactes V 2. -mele .. actes E.

1237. pituita E.

1238. e VRdT H. item E. cum v.

1239. dist. U 561.

1240. trite R.

1241. e r S. om. r. et e v.

1242. Diosc. eupor. I 168. 169 (sexies).—Diosc. IV 88. 79. 76. Th. H. IX 9, 1.—Scribon. 244 (246).—Pl. iun. 99, 1–4.—Diosc. II 152. IV 60. 90. 88. [Plin. XXV 38 et Diosc. III 145].

1243. medetur RE v.a.S. ( cfr. infra § 122).

1244. Diosc. eupor. II 56 (sexies).

1245. in arses f. masses T. in has res E. in aere v.a.H.

1246. fumo Er v. cfr. XXX 31. -mū r T.

1247. teritur ego e Theophr. tuditur VR 1. tund- rv. ( an tun- ditur; datur?)

1248. e dTf S. ae V. in rv.

1249. myrreo E 1. -rtico f.

1250. mentes exstans E.

1251. dist. ego.

1252. simul—5 aceto om. E.

1253. et enecat Er v. et ne- r. ene- J.

1254. si cinxit (cinx??? E) dE r S. sic XII V. sic XI R. si cinxerit v.

1255. peristeos R 1

1256. persolutae E 1.

1257. qua V.

1258. cotoledonis V.

1259. Diosc. IV 185 (eupor. I 226) IV 70 (Pl. iun. 102, 15). IV 102. 85.

1260. radix—10 in- lita cum antecedd. iunxit D, sed cfr. Diosc.

1261. medentur VRd D.

1262. dolorem qui E. an liuoremque? cfr. Plin. iun.

1263. et tot tumores E.

1264. citra E. tusa v.a.S.

1265. modice VfE S. -co r(?) v. cfr. XXXII 39. XX 131. XXVIII 73. 258. XXIX 42. XXX 105. XX 256. XXVIII 195. XXV 54 [ XX 71 addito modice]; aliter § 101. XXVII 22. XXVIII 223. XXIII 38. 92. XXI 155.

1266. ex om. VR 1.

1267. tritum VR 1 JD. et contritum v.a.S. cfr. § 129.

1268. tumoribus VR.

1269. etiamtum dE S. et tantum Vf. etiamdum R(?) v. an etiamnum ( scriptum, ut saepe, etian- num)?

1270. Hippocr. morb. int. I 4, 2 (aphor. 4, 62. 64. Celsus III 24).—Diosc. IV 1. III 1. IV 61.

1271. Diosc. eupor. II 56 (sexies).

1272. etiam VRTf S. illam d(?) E v. etiam illam J e coni S.

1273. tenicularum V. tunicarum d(?) H.

1274. subeuntes VR.

1275. febri Rf S. -re rv.

1276. dicunt E. docuit v.a.S.

1277. noscimus V.

1278. et V 2 Er v. om. r.

1279. citra v. circa VE. -ca et Rdf.

1280. expugnaturque (-tusque Vf) VRdTf S. inp- E v.

1281. maiore d v. -ri VRT. ex maiore Er.

1282. tribus ll.v. ( item ter infra).

1283. 25,67

1284. quatriduo VRdE 1 v.a.D.

1285. Diosc. IV 42. ll 193. IV 134.

1286. quinquefoliis VE.

1287. potus V 1 RTf. potus cum sale et melle V 2( d?) Er v. sed cfr. Diosc. et § 126. 143.

1288. a om. VR 1 v.a.G.

1289. perftrictionibus R 1.

1290. sudoris VR 1 D.

1291. semel inozo- stis V.

1292. absentio V.

1293. aquae potericen V.

1294. ab- steneatur VR.

1295. polytrix VE v.a.H

1296. struthion in v. -oni in r. -oni E. straution (-ucion VR) in r.

1297. Diosc. IV 173 (eupor. I 144).

1298. sed VRdTf S. et Er. del. H. ac v.

1299. maxime ll.S. -ma H. -mo v.

1300. in- commodo v.a.H.

1301. confectis VtfE D. confectis Rd(?) v.de dictione cfr. XXXVI 193.

1302. Pl. iun. 78, 14. Diosc. II 152. IV 42. eupor. I 207 (bis). Diosc. IV 162.

1303. fistolae E.

1304. quinqui- folium E.

1305. castorio E.

1306. et om. E v.a.H.

1307. tenuitatem E.

1308. an addita?

1309. Diosc. II 208. IV 61. 62 (eupor. I 153). IV 102. III 27. IV 88. eupor. I 145. 162. cfr. Diosc. IV 89 (91).

1310. argemonia et R. -ia d.

1311. hysopum—radix om. E.

1312. decocto d v. -ta r.

1313. adzoum V.

1314. itemque VE.

1315. sint d v. sinin VR. sit Er.

1316. que om. VR 1.

1317. sinus Er v. -no R. in sinu (-no V) VdT D. sinuosa P.

1318. dist. H.

1319. illecebra Rd(?) H. -brae G. elecebra r T. et tela v. ulcera P. ulcerum ( del. corporis) U 562. ( cfr. XXV 162; de sinu ulce- rum § 141. XXVII 63. XXVIII 71.

1320. Diosc. eupor. I 167 (ter). Diosc. IV 173. III 132. IV 98. III 159.

1321. infixi VR 1.

1322. laucum V 2 E.

1323. pygnocomi VE.

1324. alcimae Vf S. algmae RE. -ginae dT. alceae C. -cmeae v.

1325. Diosc. eupor. I 178 (quater). Diosc. II 152. IV 104. 88. III 161.

1326. plantago E.

1327. dist. ego.

1328. et contrita E v.a.S.

1329. radice ego. -ci VRd. -ces E v. -cis r. cfr. § 90. 120. 124. 144. 155. 163 ( contra 149). XXV 114. 115. 133, de mendo § 113.

1330. aizoo VdE. cum aizoo R (?) v.

1331. hy- perici Er v. cype- V. cypo- R. et pe- d.

1332. corissum TE 2 v ( S). -isum E 1. coryss- d. choryss- r f. corion B. cfr. § 85. 164.

1333. 85

1334. Diosc. III 82 (eupor. I 230). IV 137. 95. III 164. III 15 (cfr. Plin. XXVII 123. XXV 123). eupor. I 229. 231.

1335. peucedanis sucus E.

1336. dist. ego cum v.a. Dal. ( cfr. XX 214. 250).

1337. tetanici Er v. tetaun- r.

1338. aegilopis v. -pi E. -ps r f H.

1339. dist. S.

1340. erigeron v. frig- ll.

1341. epithymum (et epi- S) 11.J. -mi T. -mo v. an item epi- thymum?

1342. perungui Er v. -que R. -gi d. -ge V.

1343. caros Er v( S). -rus r f. coris B. cfr. § 86. 119.

1344. idemque d(?) Er v. itemque Rf S. -quae V.

1345. abscisos E H. -issos rv( S). oft. XXIX 99 et XXX 115. ( 116. XXVII 66. XX 58. XXXII 120. XXI 126).

1346. sic VR.

1347. alcimae S. algmae V. -ginae dT. -gme r. alceae C. -cmeae v. cfr. § 128.

1348. Diosc. eupor. I 208. 209 (quinquies).—Diosc. III 147. IV 13. 3 (Scribon. 46. Marc. 10, 5). II 152. IV 42 (cfr. Plin. XXVI 35). IV 88. 62. Th. H. IX 15, 3 (cfr. Plin. XXV 83). Diosc. IV 36.

1349. profluuii E. -Iū v.a.S.

1350. poeoniae V.

1351. an suco ( pro uero)? cfr. Diosc.

1352. rarice V.

1353. clymenus VdTf H cum P. cy- R. cyclemenus Er. -laminos v.

1354. siue VRf S. nis E. si d v. om. T.

1355. ischae- mon v. schemon (sce- E) 11.

1356. Geop. II 6, 27. Marc. 23, 59.

1357. a graecis R(?) v.a.S.

1358. uitiperata VE.

1359. pilus r B. plus VRd. puluis E v.

1360. 18,259

1361. lienes Rdf Ven.( H). -naes V. -nem v. lichnes E.

1362. ficti E.

1363. aescu- lentis E. cycul- V.

1364. ex ante E S. extante V. ante d v. in R ( qui h. 1. desinit) a rec. manz adscriptum est ante. ( an ita ante?).

1365. pino E. -ni v.a.S.

1366. Diosc. IV 46. (eupor. I 210. II 34).

1367. tradentem E. -tes quod etiam v.a.H.

1368. tacta E.

1369. homini E.

1370. sisti Gronov. sistit ll. T. -tat v.a. H.

1371. pedron E.

1372. scandentem v. -te ll.

1373. ex dE S. est V v.

1374. geniculis dTf.

1375. ambustis E v.a.B.

1376. Diosc. IV 47.

1377. tri- bus ll.v.

1378. an serpant?

1379. enteroceleri Vd.

1380. co bibet V.

1381. faciant E 2.

1382. hyppuri V.

1383. inpositam v. -ta ll.

1384. Th. H. IX 13, 1.—Diosc. IV 33–35. Pl. iun. 73, 9 (cfr. Diosc. III 81. eupor. I 210).

1385. inferis d.

1386. gladioris E.

1387. uulneris Vd.

1388. inligata (illi- V 2) V 2 dE v. inlita V 1 T. -tu f S.

1389. cludat dT.

1390. Diosc. II 152. (cfr. Plin. XXVI 28).

1391. in- ditumque v.a.J. sed cfr. XXV 134. VIII 93. XX 53. XXIII 53. 110. 127. XXXIII 48. XXXVII 140.

1392. stephanomelis v ex ind. -lie V. -li r.

1393. e om. d.

1394. que om. Vd.

1395. herbae persolatae (-lutae V) V( d?) Tf.

1396. Diosc. eupor. II 34 (undecies). Diosc. III 6. 3. IV 1. III 48. 115. IV 4 (6). III 1. IV 102. I 2. IV 9. III 102.

1397. dist. ego. coll. Diosc. eupor.

1398. uettonica ego. -cae ll. v.

1399. dist. ego.

1400. scordium (-ion v) S. cord- ll.

1401. idem ego. item ll.v.

1402. duobus et tribus ll. v.

1403. mulse E.

1404. auro escacori E.

1405. alzoum E.

1406. sed e maiori E v. a. H.

1407. symphyti ius J coll. XX 234 ( 87 XXIV 146). -ticius d. -phitius V. -phyti E v. -ti sucus S. ( an symphytum vel -ti ipsius?).

1408. uel radicis ll. G( S). radices uel v. radicis Dal.

1409. daucos VdT S. -cus E. -cum v.

1410. crud E. -dum v. a. S.

1411. est flore d(?) v. a. S.

1412. achanti Vd.

1413. ę Vd. bibitur e v. a. S.

1414. camerops V. calame- E.

1415. sorbitiones V 2 E v. a. C.

1416. an iris? cfr. Diosc. I 1 et eupor. II 34 ( de irione nihil eiusmodi traditur).

1417. lac. indicavit S. desunt herbarum aliquot nomina.

1418. cfr. Plin. XI 114. Seren. 62. Diosc. IV 153. (eupor. I 107. cfr. Plin. XXIII 18). IV 149.

1419. phtiriasi E. ptyri- V.

1420. sulla ll.S. qua (quo v) Sulla Bas. ( D).

1421. et e cura d.

1422. taminae V. -ne d.

1423. corporis E.

1424. Diosc. III 48. eupor. I 188.

1425. genera E.

1426. modis E v. om. r T.

1427. mantibus E.

1428. siccat v. -cca ll.

1429. ulceribus quaeque VE.

1430. 25,32

1431. uel flore uel semine E v. a. S.

1432. quoque om. Vd.

1433. Diosc. IV 33 (eupor. I 184). 69. 70. III 115 (eupor. I 189). eupor. I 203. Diosc. III 7. IV 13. III 3.

1434. tragacantha v. -chanta E. tragantha d. -tho Vf.

1435. dist. ego.

1436. insparsa d(?) v. a. S.

1437. cuma T. cyma P.

1438. Diosc. IV 3 (eupor. I 162). II 152 (eupor. I 187. 197. 200). eupor. I 203. Marc. 4, 50.

1439. fenum VT D. feminum E. femi- narum fenum d(?) v.

1440. igni emollita VdTf H. igne mo- E v..

1441. libra V.

1442. sentit V.

1443. collectiones om. E.

1444. ponitur Vd.

1445. Diosc. III 34 (eupor. I 167). Th. H. IX 13, 3. Diosc. III 4 (6). eupor. I 186. 166. 188. 162). cfr. Plin. XXV 141. XXI 141 (Dios.c I 1).

1446. dictamnos coni. Dal. cfr. XXV 93.

1447. aqua VE.

1448. exest V 1 dE v. hoc est V 2.

1449. expurgat E v. a. S.

1450. feruensque E.

1451. ulcere VdTf H. -ra E. -ribus v.

1452. se et cum d v. sectum r.

1453. recentia ulcera uulnera E 1.

1454. Diosc. IV 61. (IV 42. eupor. I 162). IV 105. 102.

1455. cum om V.

1456. ferro inlatis recentibus om. V 1. pro ueteribus eraso in marg. adscripsit V 2.

1457. utrimque ego. -rumque ll. v.

1458. dist. ego.

1459. ut Vd G. aut E. autem et v.

1460. 25

1461. Diosc. IV 60 (eupor. I 184. 203). II 193 (eupor. I 157). III 82. II 209. eupor. I 182.

1462. heraclia E.

1463. uel per E v. per r.

1464. sic et VdTf. sicut E v.

1465. ei ego. et ll.S. cui v.

1466. squamam dTf man. Dal. H e Diosc. -ma VE. saniem v.

1467. Diosc. IV 76. 79. 88. 62. I 126. 127. (eupor. I 184. 167. cfr. Plin. XXVI 127). IV 173.

1468. exulceratae tria folia V. -ta e (et T) tri- folia dT.

1469. haerpetas V. herbe- E.

1470. ac ll.D. et v.

1471. ac VE v. aut dT. an recte? cfr. Müller de stilo p. 68 ( 31).

1472. uermiosa Vd v. a. C.

1473. ulcera quae S. -ra que dE. -ra aquae V. quoque ulcera v.

1474. et om. d.

1475. specula V 1. spiculas E.

1476. pygnocomi E.

1477. Diosc. IV 162 (eupor. I 201). III 132. IV 116.— Th. H. IX 13, 2 (cfr. Plin. XXV 82).

1478. characias C. -cites dE v ( S). caracitas V. cfr. § 62. 118.

1479. cacoethe J e coni. S. cahoeti V. choeti E. cacti d. cacoethe ex aceto v.

1480. recentis V D.

1481. uulnera—6 sese om. E.

1482. uulnera VdT v( J). om. C. anulcera? cfr. Diosc.

1483. efferantia P e Diosc. -rentia Vd v. a. H.

1484. stitae V. scite T.

1485. ulcera ego e Theophr. uulnera ll. v. de mendo cfr. XXIII 125. XXIV 9. XXVIII 71. XXIX 114. XXX 113. XXXIV 126 al.

1486. scythicę E v. a. B. -ce H. scitica T.

1487. cfr. Diosc. II 199 (eupor. I 204).—IV 62 (eupor. I 184).

1488. ulceribus Vf S. uulne- d(?) E v..

1489. persanatis E v. a. B.

1490. 22,70

1491. iis d v. his rD.

1492. que E.

1493. calciamenta Vd.

1494. infricata v. a. G. sed cfr. XX 140.

1495. est VdTf S. om. E v.

1496. Diosc. III 98. eupor. I 163. Pl. iun. 78, 13. Diosc. IV 33–35.

1497. polycnemon v e Diosc. polygn- VE. poligmenon d.

1498. an est delendum?

1499. uncos ego posui. odorata ll.v. -to G.

1500. factis uulneribus v. a. S.

1501. cfr. Diosc. III 102 (Plin. XXIV 131). [Diosc. III 159]. Marc. 4, 62.

1502. pulenta V D.

1503. cum om. V.

1504. iis d v. his V D.om. E.

1505. alcima in ego. algam in VE. -gamum d. -ga in v. cfr. nota ad XXV 130.

1506. uetto- nica—sale om. V 1.

1507. malandrias d S. -ri ac r. melandria v. -dryas C. -lanias G.

1508. Diosc. II 206 (eupor. I 130). IV 162 (eupor. I 176). I 128. Seren. 1098.—cfr. Diosc. eupor. I 228. Plin. XXV 130.

1509. tulit E.

1510. uel d v. uli V. uliuel E(?).

1511. et om. E.

1512. scabros v. -osas ll.

1513. aut fertulino zoytidis E.

1514. omnia Vf S. -ium d v. om. E.

1515. item omnia E v. a. S.

1516. ele- lyspacum V 1. elisp- E. elysp- V 2.

1517. Diosc. III 147 (eupor. II 72. 76. 82. 86). III 48. 115 (eupor. II 78). IV 1 (eupor. II 77). IV 36 (eupor. II 83).

1518. mulieribus E Ven.

1519. herbae om. dT. cfr. § 131.

1520. dist. U 563 et D.

1521. meses E ( ut fere semper).

1522. men cum absinthio om. E.

1523. et om. E.

1524. sudores ll.v. an secundas?

1525. scorditis V.

1526. uino E.

1527. tribus ll. v.

1528. a partu d v. apertu V. a pastu E.

1529. an fiant?

1530. enim hos d.

1531. achillea d v. a. S.

1532. adposita V. inp- d(?) E v.

1533. Seren. 364. Diosc. IV 69. III 48.

1534. locis ll.G. loti v. cfr. § 160. ( cels. V 21, 6).

1535. in VdTf S. ex E. e v.

1536. mammis et ego. et mammis et (etiam v) ll. v. et D.

1537. emortuos V 2 v. -tuo E. -tum V 1. -tuū d.

1538. adpositae d v. -ta r.

1539. panaces G. -cis VE. -cis semen dT v.

1540. e Vf v( S). in d(?) G. om. E.

1541. uino potum om. E.

1542. tollit E.

1543. corrigit VdTf H. por- E. purgat v.

1544. Diosc. III 6. 7 (eupor. II 77. 78). II 152 (eupor. II 86). III 34 (eupor. II 77. 79. 80).

1545. centauri VE J. -rii v( S). -rei d(?) Lugd.

1546. pota E. -tus v.a.G.

1547. ut ne v. uine ll.

1548. peregrinantium Vd.

1549. fotu dT.

1550. potu E v. -ta r Tf.

1551. Diosc. III 4 (6). eupor. II 69.

1552. sed tardius coni. Dal. e § 161.

1553. plurimis TE G( D). -ris V. -ribus d(?) v( Dal.)

1554. modis d(?) C. mo- lochis E( v add. et). locis VT.

1555. myrre et pipere et E.

1556. inhiberet V.

1557. Diosc. III 1 (eupor. II 86). IV 60. III 139. II 193.—156: Diosc. II 194 (eupor. II 77). IV 20 (eupor. II 75). III 82 (eupor. II 88). IV 76 (eupor. II 77. 83).

1558. mensumque S. mes- V. mensiumque d v. mess- E.

1559. tribus ll.v.

1560. potu VT.

1561. dolore V.

1562. pelli V.

1563. sanam E.

1564. menses dT v. meses E. mese V.

1565. albos T H. -bo Vd. aluos E. -uosque v.

1566. tribus ll. v.

1567. aquae Vd J. quae E. aquae mulsae (ciet add. G) v.

1568. et om. d.

1569. emortuos d v. mo- r.

1570. Diosc. III 76. (eupor. II 75. 70). IV 168 (eupor. II 78)

1571. uiuo d H e Diosc. uino E. ut non V. uino et v.

1572. sulphure d H. -phure (-fure V) alui profluuia sistit rv.

1573. contra ea ciet J. -ra faciet (-cit H) VdT H. -rachi et E. et contrahit v.

1574. poto V.

1575. 25,173

1576. commenjdantur V Ven.

1577. menses d v. mes- E. mess- V.

1578. Diosc. III 161. 164 (eupor. II 76) Hippocr. morb. mul. I 10 p. 122. Diosc. II 156. (eupor. II 77). III 121 (eupor. II 72). IV 4 (eupor. II 82). III 159 (eupor. II 76). III 1.

1579. menses—11 adpositum om. E.

1580. crethmos e d G. erithmus e V. erit. Musę (mulsę E 1) E.

1581. radicis cortice vet. Dal. -ce corticis TfE S ( cum lac. signo). ce cortice r (?) v( J).

1582. secundas G. -dis ll.v.

1583. et Vd v. ea E.

1584. fecundis E.

1585. inflammationibusque E v.a. H. cfr. Diosc. eupor. II 72.

1586. dist. ego. cfr. Diosc.

1587. alcimae S. alcme E. -meae v. algme V. -game T. alceae d(?) H. althaeae C. cfr.§ 119.

1588. Diosc. III 117 (eupor. II 78. 80. 81).

1589. aut fico E v.a.S.

1590. ut Vd v. et E.

1591. immo Vd H.

1592. Diosc. I 2. III 126. 143. IV 134. I 127 (eupor. II 82).

1593. crethmos d B. chretm- V. chrēnos E. cremnos v. cfr. § 82. XXV 155.

1594. anthyllides d(?) B. can- V D. cantill- E v. cfr. § 84.

1595. uuluis E v. uue uis r.

1596. morae d v. -re r Yen.

1597. tyita V. tyna d.

1598. est om. VT S.

1599. cfr. Diosc. IV 9. eupor. II 77. (III 34).—Diosc. II 193. eupor. II 94

1600. qui- dem Vd.

1601. utero E.

1602. lenit V 2 v. -nti V 1 d. -ni E.

1603. euocat menses (meses E) E v. -atum est r. (reuocat coni. Dal. cfr. Diosc. an moratur?).

1604. suclin V. uel in d.

1605. aqua mulse (-sa v) E v.a.S.

1606. cyathos d.

1607. adalligat E.

1608. fiftanthemos V.

1609. item om. E G.

1610. farinae V.

1611. Diosc. III 130.—Th. H. IX 18, 5 (cfr. Plin. XXVI 99. XXVII 125).

1612. arsegonon V.

1613. eliagacnon E.

1614. uas V.

1615. similes v. -lies V. -le d. -lis E S.

1616. pallidiores d(?) v.a.D. locus fortasse mutilatus: cfr. Diosc. an folia oleae, pallidioris tamen?

1617. semel V.

1618. aluum E.

1619. thelygoni C. -non d. theligoni E v. -gon V.

1620. arsegonon E.

1621. generari ll.J. perhibentur add. v.

1622. utrā- que v. -aque ll.

1623. similē v. -li VE. -lia d.

1624. gemino Vd.

1625. cfr. Plin. XXII 89. Diosc. eupor. I 138.—Diosc. III 3. 138. II 193. IV 121.

1626. tigit illum E.

1627. erigeron v. iri- ll.

1628. 25,160

1629. sonci cum ego. soncum (sco- d) in V 2 dE. -chum in V 1 v.

1630. cocti ius ego. coctum ll. v.

1631. masthos V D.

1632. dist. v.a.J.

1633. paftu d. e partu E(?) v.a. D.

1634. nascentes vet. Dal. -tis S. -tium ll.v( J). de mendo cfr. § 150(ominium), XXVII 2(parentium), XXIV 65(nascentium).

1635. auferb v. aut fert E. om. r Tf D.

1636. et testas dTf. et tineas v.a.H.

1637. alia d. [ cutas ( om. uitia) E.

1638. inlita S. -tas V 1. illitas V 2.. -ta H. -tos dT. indita E v.

1639. cacaliae df v. cacca- VE D. cfr. § 29.

1640. facie erunt uitia E.

1641. Diosc. I 132 (eupor. I 98).—Diosc. IV 162 (eupor. I 103).

1642. lycium suco ego coll. Diosc. lyfimaco d. -ce VE. -che f(?) S. -chia v. ( cfr. XXIV 126).

1643. et om. E.

1644. corissum S coil. § 85. 129. coristum T. ecor- E. or- d. echor- V 2. xpm V 1. corion B. -iston v.

1645. ophrys B ex ind. -ros VdT v. h/ophros E.

1646. duobus LL.v.

1647. holeri VE.

1648. dat om. V.

1649. usus V.

1650. dist. ego.

1651. initio d.

1652. cerebro E.

1653. scabies E.

1654. ex om. V.

1655. sucum E.

1656. angina d.

Pliny the Elder Naturalis Historia 26